RUT

RUT

¹ - ² Tontok di gulu po, di maso po dot aiso’ o raja’ do tulun dot Israil, om minononglous o hilo’d pomogunan do Kanaan. Tontok nopoddi om haro o songulun o kusai do roitan dot i Alimilik. Iyau nopo om mantad id pinuruan do sompiiyon di Iprata, i poingiyon do hilo’d Baitlahim, it id watas do Yohuda. Ngaran nopo di sawo dau om i Noumi, om ngaran no di tanak dau do duwo noo, om i Malon om i Kilion. Om ongoi noddi i Alimilik, om i sawo dau om i duwo o tanak dau do hilo’d pomogunan do Muab do mongoi pomogun-mogun do hilo’ do daamot tu’ minononglous i’ o hilo’d pomogunan diyolo’. Nga’ tontok di hilo’ po iyolo’, ³ om kapatai no i Alimilik. Om i Noumi poddi om i duwo o tanak dau o noolu’. ⁴ Om panansawo noddi goduwo i tanak dau do tongoondu’ do Muab. Kinawin nopo diyolo’ nga’ i Orpa om i Rut. Om hopod noddi o toun do mantad diri, ⁵ om kapatai no i Malon om i Kilion. Om iso’ poddi i Noumi. ⁶ A’ no alaid do mantad diri om korongou no i Noumi do habar do binarakatan do TUHAN o tumo di tulun dau gisom dot ongosonong diri o tua’ di tinanom diyolo’. Om pogopi-opi’ noddi i Noumi om i duwo o monongiwan dau do tumongkiad do pomogunan do Muab, om gumuli’ do hilo’d pomogunan mantad di Noumi. ⁷ Om pamanau ngai’ no iyolo’ do gumuli’ do hilo’d Yohuda. Nga’ maha’ di hilo’ no iyolo’d tanga’d ralan, ⁸ om boro-boros no i Noumi di duwo o monongiwan dau. Boros ka dau, ’’Muli’ kou nogi’ do hilo’d walai di tina’ dokoyu. Om maha’ daa om osonong o TUHAN dot id dokoyu, do miagal dokoyu tu’ osonong dot id doho’ om id diyolo’ i nangapatai no. ⁹ Om maha’ daa om onuan kou pod TUHAN do sawo om sompiiyon,’’ ka dau. Om koboros poddi di Noumi o miagal diri, om tungubai no dau iyolo’ do minongintod. Nga’ ihad goduwo no i Orpa om i Rut. ¹⁰ Om boro-boros no iyolo’ di Noumi, ’’A! Tumanud i’ iyahai diya’ do mongoi do hilo’d bansa’ nu, oi ina’,’’ ka diyolo’. ¹¹ Nga’ boros kad i Noumi do suminimbar, ’’Muli’ kou piya, oi oyo’. Kada’ kou no tanud doho’. Tu’ a’ oku no milo do maganak do maan dokoyu’d sawo! ¹² Uli’ kou nogi’. Tu’ molohing oku noddi kopio, om a’ oku no kasawo koimbagu. Om sokiro piya daa do haro o mogongoi doho’, om totuong id baino’ do kowinon oku, om kianak oku nondo do kusai, ¹³ nga’ kaandad kou po tuu daa do gisom do kagayo iyolo’? A’ kou tuu daa mokikawin do tulun do suwai? Oilaan i’ dokoyu dot a’ no kopio milo do miagal diri, oi oyo’. Tu’ notogod o TUHAN doho’, om osianan oku no kopio dokoyu,’’ ka dau. ¹⁴ Om polompudai poddi kawagu diyolo’ do minihad. Om tungubai noddi di Orpa i tiwanon dau do minongintod; om uli’ no iyau do hilo’d walai dau. Nga’ i Rut nopo om a’ no kopio sitongkiad di tiwanon dau. ¹⁵ Om boros ka di Noumi dot id dau, ’’Antangai pogi’ oi Rut, nga’ nokouli’ no moti’ ilo biras nu do hilo’d bansa’ dau om hilo’d tingolig dau. Ongoi nogi’ pogi’ iya’ woyo’ dau do muli’,’’ ka dau. ¹⁶ Nga’ boros kad i Rut do suminimbar, ’’Kada’ oku no sansagai do pouli’, om monongkiad diya’, oi ina’. Moyo’ oku no diya’. Tu’ honggo nopo ngoyon nu iya’, om hiri no o doho’d ngoyon. Om hinonggo nopo o tiyonon nu, oi ina’, om hiri no o doho’d tiyonon. Bansa’ nu nga’ bansa’ ku no, om Kinorohingan nu nga’ Kinorohingan ku no. ¹⁷ Honggo nopo o kapatayon nu, oi ina’, om hiri no o doho’d kapatayon, om hiri no o pamalabangan doho’. Hukuman oku nopod TUHAN ondung pologoson ku no do haro o popitongkiad dato, oi ina’, do suwai ko’ kapatayon,’’ ka dau. ¹⁸ Om tontok di noilaan di Noumi dot iso-iso’ no kopio o ginawo di Rut do tumanud dau, om kada’ noddi iyau ungkomi. ¹⁹ Om pamanau no iyolo’ do gisom do nokorikot do hilo’d Baitlahim. Om kotigowo ngai’ nopoddi i tulun do hiri’d bandar diri do norikatan diyolo’. Boros ka no di tongoondu’ do hiri, ’’I Noumi kopio toi iri?’’ ka no diyolo’. ²⁰ Om boros kad i Noumi, ’’Kada’ oku no dokoyu roitai dot i Noumi. Roitan oku nopo dot i Mara, tu’ pinologos do Kinorohingan, it Agayo Kuasa’, do poimponu’ do koinggoritan o koposi-posion ku. ²¹ Tontok di tuminongkiad oku i’ do kinoiyonon diti om haro ngai’ ku i’, nga’ baino’ noddi om pinouli’ oku’d TUHAN dot aiso’ no o nunu-nunu ku. Iyo nopoddi, om kada’ oku no dokoyu roitai dot i Noumi, tu’ nohukuman oku nod TUHAN, it Agayo Kuasa’, do koinggoritan dit a’ ogina-gina’,’’ ka dau. ²² Om iyo noddi o kinowoyo-woyoo’ di Noumi do minuli’ do mantad hilo’d Muab do miniwoyo’ di Rut, i tondu’ do Muab, i monongiwan dau. Om wagu po kotimpuun do mongomot do barli o hilo’d Baitlahim di nokorikot iyolo’d hilo’.

¹ I Noumi nopoddi nga’ haro o koworisan do pongid di Alimilik, i sawo dau. Ngaran nopo di waris dau’ddi om i Buas, i tulun do kaya’ om i pusohon kopio do tulun. ² Insan tadau om boro-boros no i Rut dot id di Noumi, ’’Ina’, mongoi oku daa pomuhu di barli do nangaratu’ di tulun do mongomot do hilo’d koumaan, dot uhang nu no. Om oilaan ku do kosolowot oku id tulun di popologos doho’ do momuhu di barli do nangaratu’ di tongoulun do mongomot,’’ ka dau. Om boros kad i Noumi do suminimbar, ’’Ongoi nopo, oi oyo’,’’ ka dau. ³ Om ongoi no i Rut do hiri’d koumaan. Om pimpuhu no iyau di barili di nangaratu’ di tongoulun do mongomot. Om koontok no kopio do hiri iyau’d tumo di Buas. ⁴ Om a’ po alaid om kohino no i Buas do mantad hilo’d Baitlahim. Om boro-boros no iyau do suminuwau di tongoulun di mongomot do hiri. ’’TUHAN no o moyo-woyo’ dokoyu,’’ ka dau. ’’TUHAN no o mamarakat diya’,’’ ka diyolo’ do suminimbar. ⁵ Om ponguhot no i Buas di mandur di tulun, ’’Isai ilo tondu’ do hoodi’?’’ ka dau. ⁶ Om boros ka di mandur do suminimbar, ’’Ilo’ no i tondu’ di bansa’d suwai’ddi di minoyo’ di Noumi do mantad hilo’d Muab. ⁷ Minokibanar iyau doho’ do sumusuhut dilo tulun do mongomot do momuhu di barli do nangaratu’. Om mantad poddi kosuabon iyau do mimpuhu, om noondo nogi’ iyau ongoi intulungung do mundorong-dorong,’’ ka dau. ⁸ Om boros ka di Buas dot id di Rut, ’’Pokinongou pogi’. Kada’ no ongoi pomuhu do barli dot id tumo do suwai ko’ hiti. Momuhu nopo do muhut-suhut dilo tongoondu’ do hiti; ⁹ om antangan nopo ot ongoyon diyolo’ omoto’, om sumusuhut nopo diyolo’. Nosunudan ku no ilo tongokusai dot a’ mamagangau diya’. Om ondung tuuhan ko, om mongoi nopo anu di waig do hiri’d luping di nongosuangan diyolo’d waig,’’ ka dau. ¹⁰ Om otud no i Rut do hiri’d toguang di Buas. Om boro-boros no iyau di Buas, ’’Nokuro tu’ opuhawang kopio ko dot id doho’? Tu’ iyoho’ nopo om sompogunan i’, nga’ osonong kopio ko i’ dot id doho’ om pusohon kopio oku diya’?’’ ka dau. ¹¹ Om boros kad i Buas do suminimbar, ’’Norongou ngai’ ku no i winonsoi nu dot id tiwanon nu do mantad di kapatai i sawo nu. Om nokoilo oku no do tinongkiadan nu o molohing nu om pomogunan nu, om minongoi ko’ddi sugku’ di tulun do hiti, it a’ mantad nu notutunan. ¹² TUHAN no o monomuli’ do koinsanai di kosonongo’ nu. Om maha’ daa om kaanu ko do kointirungan do mantad id TUHAN, i Kinorohingan dot Israil, tu’ nokorikot ko no do mongoi pokiintirung dau,’’ ka dau. ¹³ Om boros kad i Rut, ’’Osonong ko no kopio dot id doho’, oi Tuan. Noinsasamadan tomod o ginawo ku tu’ osonong ko i’ do minoro-boros doho’ do mulong piya dot a’ oku i’ koiyo dot ongoiso’ dilo susuhuon nu,’’ ka dau. ¹⁴ Om tontok di minakan do tangaadau, om boro-boros no i Buas di Rut. Boros ka dau, ’’Kaino mangakan do roti, om potobungon nopo do hilo’d waig dot oonsom ino roti nu,’’ ka dau. Om irikau no i Rut dot id rolot di minongomot do hiri om surungai no iyau di Buas do barli di ginowi. Om akan no i Rut do gisom do nayahan iyau nga’ haro po o topod dau. ¹⁵ Om tontok di nakapamanau i Rut do guminuli’ kawagu do minongoi pimpuhu di barli do nangaratu’ om sunudai no di Buas i tongoulun do mongomot, boros ka dau, ’’Pologoson nopo iyau do mimpuhu di barli do hiri’d pogiolitan di nongowongkos do koongoi no iyau’d hiri. Kada’ dokoyu iyau oduhai. ¹⁶ Om tomodon nopo do mongodong o piro-piro o guas di barli di songingwongkos om poilihon nopo om oongoi i’ dau kotimung,’’ ka dau. ¹⁷ Om pintimung nopoddi i Rut di barli di nangaratu’ do hiri’d tumo’ddi do gisom do nasadapan. Om potopuo’ noddi dau i barli do manganu di tupu’. Om kaanu noddi dau i tupu’ om oruhai no do hopod o kilogram do kogumuo’. ¹⁸ Om igitai no dau i barli di nopuhu-puhu dau do minuli’ do hiri’d bandar. Om pokitono’ no dau i tiwanon dau do kogumuo’ di barli do notimung dau. Om pinatahak nogi’ dau i noolu’ di nakan dau di dangadau. ¹⁹ Om uhoto’ no di Noumi iyau, ’’Hinonggo kopio o pinongonuan nu’dti? Disai’d tumo do nongoi nu? Maha’ daa om barakatan do Kinorohingan i tulun di nosianan diya’,’’ ka dau. Om poboroso’ no di Rut do hiri’d tumo do songulun i roitan dot i Buas o pinomuhuan dau di barli. ²⁰ Om boros ka di Noumi, ’’Oddo, om koobpinayan toko’ i’ moti’ dit id somok po i Buas. Om iyau no ot id pogialatan di koobpinayan toko’ dot id somok po dit apatut do monongkoilo dato,’’ ka dau. Om boros ka kawagu dau, ’’Atantu’ no do barakatan do TUHAN i Buas. Tu’ bayaanon kasai’ id TUHAN o batos dau dot id tulun di poimpasi om id tulun piya di nangapatai no,’’ ka dau. ²¹ Om boros ka kawagu di Rut, ’’Kawagu no om sinuhu’ oku po dau do momuhu di barli do moyo-woyo’ di mongomot do hilo’ do gisom dot aayi’ o tomoton,’’ ka dau. ²² Om boros ka di Noumi do suminimbar di Rut, ’’Iyo nogiddi, oi oyo’. Osonong nogi’ kopio do moyo’ ko di tongoondu’ di mongomot do hilo’d di Buas. Tu’ ondung mongoi ko pongomot dot id tumo do tulun do suwai om gangahon ko i’ dotindo di tongoulun do hiri,’’ ka dau. ²³ Om ongoi noddi i Rut pomuhu di barli do hiri’d tumo di Buas. Om hiri kasai’ nopo iyau do gisom do noomot ngai’ i barli om i gandum. Om poinsugku’ po i Rut di tiwanon dau.

¹ A’ poddi alaid no do mantad diri om boro-boros no i Noumi dot id di Rut, ’’Oyo’, a’ tuu daa osonong do pogihuman ku iya’ do koruhang om kisompiiyon ko indo do diya’ kopio. ² Sorohon no dot i Buas nopoddi, i nongoi dokoyu di tongoondu’ pangamatai, om koobpinayan toko’ i’. Pokinongou pogi’! Sosodopon nopod baino’ om momogomos iyau di barli. ³ Om mongoi no podsu’, om mamakai no do tumau dit owongi’ kopio, om mananrasuk di rasuk nu dit olumis kopio. Om mongoi nogindo do hilo’d pamagamasan dau do barli, nga’ kada’ no intalang dot id dau dot a’ po iyau kopongo do makan om minum. ⁴ Antangan no kopio o tiyonon dau do modop. Om koodop pondo iyau om ngoyon nogi’ siibo’ i kumut dau, om modop nondo do ponong id gakod dau. Om sunudan ko indo dau ondung nunu ot apatut nu’d wonsoyon,’’ ka dau. ⁵ Om boros kad i Rut, ’’Oo, tonudon ngai’ ku i’ ino boros nu, oi ina’,’’ ka dau. ⁶ Om ongoi noddi i Rut do hiri’d pamagamasan do barli. Om wonsoyo’ no dau o miagal di pinonuhuan di tiwanon dau. ⁷ Kopongo poddi i Buas do minakan om mininum, om osonong tomod diri o kopurimanan dau. Om ongoi no iyau odop do hiri’d pinotimungan di barli. Om pomirulan-rulan no i Rut do minongoi’d hiri. Om ngoyo’ no dau siibo’ i kumut di Buas om odop no iyau do hiri’d ponong id gakod di Buas. ⁸ Pitangatuong noddi om sigog iddi do koposik i Buas. Togiging no daa iyau nga’ kotigowo nopo iyau do nokokito di tondu’ do poillii do ponong hiri’d gakod dau. ⁹ ’’Isai ko?’’ kad Buas do minuhot. ’’I Rut oku, oi Tuan,’’ ka dau do suminimbar. ’’Iya’ nopo om koobpinayan i’ dahai dit id somok po, om iya’ no ot apatut do monongkoilo doho’. Om kowinon oku nogi’,’’ ka dau. ¹⁰ Om boros kad Buas do suminimbar, ’’TUHAN no o mamarakat diya’, oi Rut. Iti nopo winonsoi nu’dti om popointalang no kopio do kolisihan dit agayo dot id sompiiyon tu’ poillobi po kagayo ko’ mantad di nowonsoi nu dot id tiwanon nu. Otopot nopo kopio om milo ko i’ daa do mogihum do tangaanakwagu’d suwai, dot id pialatan di kaya’ om i mosikin, nga’ a’ i’ iyo’ddi o winonsoi nu. ¹¹ Kada’ katangkabo, oi Rut, tu’ wonsoyon ngai’ ku i’ o koinsanai di pinokianu nu; tu’ koilo ngai’ no o tulun do hiti’d bandar dot osonong ko koondu’. ¹² Otopot nogi’ do tobpinai oku dokoyu dit id somok po, om it apatut do monongkoilo do koposi-posion nu, nga’ haro po o tobpinai dokoyu dit id somok ko’ iyoho’. ¹³ Nga’ odop nopo do totuong diti. Om kosuabon pondo om ilaan nogi’ ondung monongkoilo do koposi-posion nu i tulun diri ko’ amu’. A’ nopo, om sumumpa’ oku no dot id Kinorohingan di poimpasi dot iyoho’ no o monongkoilo do koposi-posion nu. Nga’ odop nopo do hiti do gisom do kosuabon,’’ ka kawagu di Buas. ¹⁴ Om odop noddi i Rut do ponong hiri’d gakod di Buas. Nga’ minsusuab noddi om tungag no iyau dit otuong-tuong po, om a’ i’ iyau okito’d tulun tu’ mada’ i’ i Buas do haro o tongoiso’ piya do tulun do koilo do minongoi i Rut do hiri’d kinoiyonon diri. ¹⁵ Om boros ka di Buas dot id di Rut, ’’Iduwo’ ino kulabai nu om pawalado’ do hiiti,’’ ka dau. Om iduwo’ nod Rut i kulabai dau om pawalado’ no. Om suangai nod Buas do barli i kulabai do haro i’ doti’ o duwo nohopod kilogram do kogumuo’. Om kakato’ nod Buas i barli diri om pasaanai nod i Rut. Om ongoi noddi i Buas do hiri’d bandar. ¹⁶ Om soira’ddi nokorikot iyau do hiri’d walai om uhoto’ no iyau di tiwanon dau, ’’Poingkukuro no, oi oyo’?’’ ka dau. Om susuyo’ ngai’ nopo di Rut i winonsoi di Buas dot id dau. ¹⁷ Om boros ka kawagu di Rut, ’’Boros ka di Buas om a’ i’ osonong do gumuli’ ondung aiso’ kopio ot igit-igitan. Om onuwai oku poddi dau diti barli,’’ ka dau. ¹⁸ Om boros kad i Noumi dot id di Rut,’’Andadon nopo, oi Rut, do gisom dot okito nu o kootuson diti. A’ i’ bo i Buas mundorong dot a’ po asalasai o hal diti do baino’,’’ ka dau.

¹ Om ongoi no i Buas irikau do hiri’d tiiyonon do mogiboro-boros, i hiri’d wawayaan dot agayo di bandar. Om talib no i tulun di noboros dau dot osomok po kopio o koobpinayan dot id di Alimilik. Om lohowo’ no di Buas iyau. ’’Kaino pod hiti, oi tobpinai, mirikau-rikau po,’’ kad i Buas. Om ongoi no i tulun diri irikau’d hiri. ² Om minomolohou nogi’ i Buas do hopod o tulun do boyoon do tulun do hiri’d bandar diri do minongoi irikau’d hiri. Om koirikau poddi iyolo’, ³ om boro-boros no i Buas dot id waris dau, ’’Nokoguli’ no i Noumi do mantad hilo’d Muab om pobolion kaka’ddi dau i tana’ di Alimilik, i koobpinayan to. ⁴ Osorou ku’ddi dot apatut id poiloon ko, tu’ iyato goduwo no it apatut do monongkoilo do pasal diri. Om ondung bolion nu i tana’ddi om poboroson nopo do bolion nu do hiti’d toguang diti tongoulun do songirikau. Nga’ ondung a’ nu bolion, om poboroson nogi’ kopio tu’ iya’ no ot id gulu dot apatut do pouhatan diri, om a’ nu nopondo bolion om oila-ilaan ku nogi’ iyoho’,’’ ka dau. Om boros ka di tulun diri do suminimbar, ’’Bolion ku i’,’’ ka dau. ⁵ Om boros ka kawagu di Buas, ’’Osonong no. Nga’ ondung bolion nu i tana’ddi do mantad id di Noumi, om i Rut, i tondu’ do nopuadan do mantad hilo’d Muab nga’ aanu nu no. Om asanganu indo kasai’ di sinakagon di napatai i tana’ddi,’’ ka. ⁶ Om boros kaddi di tulun diri, ’’Iyo nopoddi om a’ oku no momoli di tana’, maan nopo iya’ bolio’, tu’ bolion ku piya iri nga’ okon i’ ko’ i tangaanak ku o kotungkus. Maan nopo iya’ bolio’, a’ oku no momoli’ddi,’’ ka dau. ⁷ Tontok nopo do maso’ddi, om koubasan nopo do popogirot do kapadagangan do dapu’ ko’ kopialanan do dapu’ om oluson di padagang o tiso’ do kasut dau om patahakon di tulun di momoli. Om miagal noddi o popogirot kopio do kapadagangan do dapu’ do tumanud do koubasanan do tulun dot Israil. ⁸ Om kaa pogi’ddi do tontok di minomoros i tulun dot id di Buas dot, ’’Iya’ no o momoli di tana’ddi,’’ ka, om iduwo’ no dau o tiso’ di kasut dau om patahako’ no dot id di Buas. ⁹ Om boros ka di Buas dot id tongoboyoon om id koinsanai di tulun do hiri, ’’Iyokoyu ngai’ no o sasi’ ku do tadau’d baino’ do noboli ku no do mantad id di Noumi o koinsanai di dapu’ om tungkusan daa di Alimilik, om i Kilion om i Malon, i tangaanak di Alimilik. ¹⁰ Om i Rut nogi’, i tondu’ do Muab diri, i sawo daa di Malon, nga’ nosiliu noddi do sawo ku. Om miagal nodti dot asanganu kasai’ di sompiiyon di tulun do napatai i dapu’ diyolo’, om a’ indo atanus o ngaran do sompiiyon dau dot id pogialatan di koobpinayan dau om i tulun do hiti’d bandar di tadon dau. Om iyokoyu no o sasi’ diti do tadau’d baino’,’’ ka dau. ¹¹ Om boros ka ngai’ di boyoon om i tulun do hiri, ’’Iyo noddi. Iyahai no o sumiliu’d sasi’. Om maha’ daa do pousuyon do TUHAN di Rasil om i Lia i sawo nu, tu’ minaganak dot ogumu’ do bagi’ di Yakub. Om maha’ daa dot osiliu ko do tulun do kaya’ dot id pogialatan di pinuruan do sompiiyon di Iprata, om abantug do hiti’d Baitlahim. ¹² Maha’ daa dot osiliu o sompiiyon nu do miagal di sompiiyon di Piris, i tanak diyo Yohuda di Tamar, dot i tangaanak do patahakon do TUHAN dot id diya’ do mantad id tondu’dti o poposiliu do miagal diri,’’ ka diyolo’. ¹³ Om potonudo’ noddi di Buas i Rut do minuli’ tu’ nosiliu noddi iyau do sawo dau. Om barakatai nod TUHAN i Rut, om ponontian no iyau. Om kosusu no iyau do tanak do kusai. ¹⁴ Om boros kaddi di tongoondu’ dot id di Noumi, ’’Royohon no o TUHAN! Tu’ noonuan ko noddi dau do tanak do kusai, do monongodu’ diya’ do tadau’d baino’, do momogompi’ diya’. Maha’ daa om abantug iti tanak diti do hiti’d Israil! ¹⁵ Osianan i’ kopio diya’ i monongiwan diya’, tu’ agayo nogi’ kopio o dau do winonsoi dot id diya’ ko’ mantad di wonsoyon do turu’ o tanak do kusai. Tu’ noonuan ko no dau do tanak do kusai do monongodu’ diya’, i popotood do ginawo nu om i momogompi’ diya’ do molohing ko,’’ ka. ¹⁶ Om kibito’ no di Noumi i tanak diri, om pitamangai no dau do mikuwo’d osianan kopio iyau do miagal po do dau kopio’d tanak. ¹⁷ Om pungaranai no di tongoondu’ do hiri’d songkoduwo i tanak diri dot i Obid. ’’Kianak noddi do kusai i Noumi,’’ ka diyolo’. I Obid nopo om tapa’ di Isai, om i Isai no om tapa’ di Daud. ¹⁸ - ²² Iti no o sinakagon di Piris do gisom do nokorikot dot id di Daud: i Piris, i Hisron, i Ram, i Aminadab, i Nahason, i Salmon, i Buas, i Obid, i Isai om i Daud.