MATIUS

1

1 Iti ngai’ no ngaran di komolohingan di Yesus Kristus, i sinakagon di Daud, om i sinakagon di Abraham. Mantad nopo di Abraham om di gisom do napaganak i Daud om iti ngai’ no ngaran do komolohingan di Yesus do nokotulis: 2 - 6 (6a) I Abraham, i Isak, i Yakub, i Yohuda om i piro-piro tobpinai di Yohuda, i Piris om i Sira (ngaran nopod tina’ diyolo’ om i Tamar), i Hisron, i Ram, i Aminadab, i Nahason, i Salmon, i Buas (tina’ nopo dau om i Rahab), i Obid (tina’ nopo dau om i Rut), i Isai, om i Raja’ Daud. (v 6b) - 11 Mantad no di Daud om gisom di natanggayan do pisangod o bansa’d Israil do hilo’d Babil om iti ngai’ o ngaran do komolohingan di Yesus do nokotulis: I Suliman (tina’ nopo dau om i sawo daa di Uria di gulu po), i Rihabiam, i Abia, i Asa, i Yosapat, i Yoram, i Usia, i Yotam, i Ahas, i Hiskia, i Manasi, i Amon, i Yosia, i Yikonia om i piro-piro tobpinai dau. 12 - 16 Mantad no di natanggayan do pisangod o bansa’d Israil do hilo’d Babil om gisom di kinosusuon di Yesus om iti ngai’ o ngaran do komolohingan dau do nokotulis: i Yikonia, i Salatiol, i Sorubabil, i Abihud, i Iliakim, i Asur, i Sadok, i Akhim, i Iliud, i Iliasar, i Matan, i Yakub, om i Yusup i sawo di Maria. Om i Maria no minogkosusu di Yesus, i roitan do Kristus. 17 Om mantad no di Abraham om gisom do napaganak i Daud, om hopod om apat o sinolusukan dot oinsanan. Om mantad no di Daud om gisom di tinanggayan do pisangod o bansa’ dot Israil do hilo’d Babil om hopod i’ om apat o sinolusukan dot oinsanan. Om mantad no di tinanggayan do pisangod i bansa’ dot Israil do hilo’d Babil om gisom do korikot di kinosusuon di Kristus om hopod i’ om apat o sinolusukan. 18 Poingkaa no susui di kinosusuon di Yesus Kristus. I Maria nopo i tina’ dau, om nokopitunang no di Yusup. Nga’ tontok dit a’ po iyolo’ nokopikawin, om monontian no i Maria. Nga’ a’ i’ di Yusup oilaan do monontian i Maria do mantad id sinundu do Rusod do Kinorohingan. 19 I Yusup nopo, i tunang di Maria diri nga’ tulun dit otorodok do tumanud dot oturan do tugama’. Om pututon daa’ddi dau i pitunangan diyolo’ di Maria. Nga’ lisok-lisokon i’ daa dau do momutut om a’ i’ ointingayam dot id toguang do tulun dot ogumu’ i Maria. 20 Nga’ maso’ po di Yusup do momusorou’ddi, om pongipi no iyau. Om id suang nopo di nipi dau nga’ nokokito iyau dot iso’ o moloikat do Tuhan do minoro-boros dau do poingkaa, ’’Oi Yusup, i sinakagon di Daud, kada’ kooris do mangawin di Maria; tu’ iri nopo tanak di ponontianon dau om mantad i’ do sinundu do Rusod do Kinorohingan. 21 Osusu nondo i Maria om kusai o tanak dau. Om pungaranan no kopio i tanak diri dot i Yesus, tu’ iyau no popoidu’ di tulun dau do mantad id dusa diyolo’,’’ ka. 22 Om nosiliu ngai’ pogi’ o miagal diri nga’ mamayaan di boros do Tuhan do pinolombus di nabi dau do poingkaa, 23 ’’Haro nondo tondu’ dit a’ po nodudun do kusai do monontian om mogkosusu dot iso’ o tanak do kusai. Om pungaranan nondo i tanak diri dot i Imanuil,’’ ka. (Imanuil nopo om boros dot Ibrani do komoyon nopo om ’’moyo-woyo’ o Kinorohingan dati’,’’ ka.) 24 Om koposik poddi i Yusup, om wonsoyo’ no dau o miagal di pinoboros di moloikat do Tuhan dot id dau. Om kowino’ no dau i Maria. 25 Nga’ solinaid nopo dit a’ po i Maria nosusu di tanak diri, om a’ po i Yusup duminudun di Maria do miagal di wonsoyon do tulun di misasawo. Om kosusu noddi i tanak diri, om pungaranai no di Yusup iyau dot i Yesus.

2

1 I Yesus nopo om pinogkosusu do hilo’d bandar do Baitlahim, it id pomogunan do Yudia. Iri nopo raja’ do tontok diri om i Horudis. Om tontok noddi do ruminikot do hilo’d Yorusalim o piro-piro tulun dit ongoilo do komoyon do rombituon. Tadon nopo diyolo’ om hilo’d ponong id koulayon. 2 Om boros ka diyolo’, ’’Hinonggo i tanak di nosusu do sumiliu’d raja’ do tulun do Yohudi? Nokito dahai i rombituon dau do minimbulai do ponong id koulayon, om ruminikot diri iyahai’d hiti do mongoi tuku’ dot id dau,’’ ka diyolo’. 3 Om kotigowo nopoddi i Raja’ Horudis do nokorongou’ddi, om iri i tulun do hilo’d Yorusalim nga’ nongkotigowo ngai’ nogi’. 4 Om lohowo’ ngai’ noddi di Horudis i boyoon dot imam om i guru do Tourat do tumimung. Om uhoto’ no dau iyolo’, ’’Honggo kosusuon di Raja’ di pinabatos mantad do Kinorohingan?’’ ka dau. 5 Om simbar ka diyolo’, ’’Hilo’d bandar do Baitlahim, i hilo’d pomogunan do Yudia. Tu’ poingkaa tinulis do songulun o nabi, 6 ’Baitlahim nopo, i hilo’d pomogunan do Yudia, om okon i’ ko’ it okoro’ kopio dot id pogialatan di bandar dot angagayo do hilo’. Tu’ Baitlahim no tadon do songulun o boyoon di sumiliu’d gompomogompi’ dot Israil, i tulun ku,’ ka.’’ 7 Om koilo poddi i Horudis di boros do miagal diri, om pomolisok-lisok no iyau do minomolohou di tulun dit ongoilo diri. Om uhoto’ no dau iyolo’ ondung soira’ kopio diyolo’ kokito i rombituon diri. 8 Om suhuo’ no dau iyolo’ do minongoi do hilo’d Baitlahim om bilinai no dau iyolo’, ’’Pamanau kou no, om ihumon no kopio dokoyu i tanak diri. Om abantalan nopondo dokoyu, om sunudan oku no, om koongoi oku i’ iyoho’ kotuku’ dot id tanak diri,’’ ka dau. 9 - 10 Om pamanau noddi iyolo’. Om hiri noddid tanga’d ralan, om kokito no kawagu diyolo’ i rombituon di nokito diyolo’ di gulu po do minulai do ponong id koulayon. Om otood tomod diri iyolo’ do nokokito di rombituon diri do hiri’d doburuan diyolo’. Om undorong no i rombituon do hiri’d hapak di nokoiyonon di tanak. 11 Om suang no iyolo’ do hiri’d walai’ddi, om kokito no diyolo’ i tanak om i Maria, i tina’ di tanak. Om otud no iyolo’ do tuminuku’ di tanak. Om ukabai no diyolo’ i pinoiyanan di nigitan diyolo’, om popuhawango’ no diyolo’ o tamas, om kominyan om mur dot id tanak diri. 12 Om poinsano’ no iyolo’d Kinorohingan dot id suang do nipi dot a’ gumuli’ dot id di Horudis. Om uli’ noddi iyolo’ do minaya’ do ralan do suwai. 13 Om kapamanau poddi i tulun dit ongoilo do komoyon do rombituon, om intalang no moloikat do Tuhan dot id suang do nipi di Yusup. Om boros ka di moloikat, ’’Ihumon motindo di Horudis ilo tanak do maan dau patayo’. Nga’ tungag nogi’ om tanggayan no ilo tanak om ilo tina’ dau do mogidu’, om mongoi do hilo’d Masir. Om mundorong nopondod hilo’ do gisom do moro-boros kawagu oku diya’,’’ ka. 14 Om tungag no i Yusup, om totuong iddi do tinanggayan dau i tanak om i tina’ di tanak do minongoi do hilo’d Masir. 15 Om undorong nopoddi iyolo’ do hilo’d Masir do gisom do napatai i Horudis. Om iyo noddi do nabayaan i pinoboros do Tuhan do pinolombus di nabi dau do poingkaa, ’’Lohowon ku i Tanak ku do mantad hilo’d Masir,’’ ka. 16 Om koilaai poddi di Horudis do nakalan iyau di tulun dit ongoilo di mantad hilo’d koulayon diri, om kotogod tomod no iyau. Om ponuhu’ no iyau do mamatai do koinsanai di tangaanak do kusai di duwo toun om it id siriba’ ko’ duwo toun do tumur do hilo’d Baitlahim om hiri’d posorili’ do kinoiyonon diri. Tu’ iyo noddi o koloido’ do tumanud di norongou dau di pinoboros do tulun dit ongoilo do komoyon do rombituon, do mantad di kokito i’ diyolo’ i rombituon. 17 Om iyo noddi do nosiliu i pinoboros di Nabi Yoromia, do poingkaa, 18 ’’Haro o mihad dot orongou do mantad hilo’d Rama do minglompud do mihad do mogihad. Mogihad i Rasil di tangaanak dau; om a’ no iyau milo dot insasamadan, tu’ nangapatai ngai’ no iyolo’,’’ ka. 19 Om kapatai poddi i Horudis, om intalang no kawagu o moloikat do Tuhan dot id di Yusup dot id suang do nipi, di hilo’ pod Masir i Yusup. 20 Boros ka di moloikat, ’’Iri nopo tulun di mamatai daa dilo tanak om nangapatai no. Om tungag nogi’ om ngoyo’ ilo tanak om ilo tina’ dau, om gumuli’ kou i’ do hilo’d Israil,’’ ka. 21 Om tungag noddi i Yusup, om tanggayai no dau i tanak diri om i Maria do guminuli’ do hilo’d Israil. 22 Nga’ korongou noddi i Yusup dot i Arkilaus i tanak di Horudis, o suminowoli di Horudis do suminiliu’d raja’ do pomogunan do Yudia. Om moddosi iddi i Yusup do mongoi’d hilo’. Om kosunudai poddi iyau do Tuhan dot id suang do nipi, om pakayaai no dau do hilo’d watas do Galilia. 23 Om undorong no iyau’d hilo’, dot id iso’ bandar di roitan do Nasarit. Om iyo noddi do nabayaan i pinoboros di piro-piro nabi dot i tanak o komoyon, ’’Roitan nondo iyau do Tulun do Nasarit,’’ ka.

3

1 Om tontok noddi do ruminikot i Yohanis Gampamatis do hiri’d tana’ do kowotuan do Yudia, om timpuun no iyau do monuduk. 2 Boros ka dau, ’’Korologo kou no do momonsoi’d dusa, tu’ a’ no alaid om korikot no Pomorintaan do surga!’’ ka. 3 Om i Yohanis no i tulun di komoyon di Nabi Yosaya, do tontok di minomoros iyau do poingkaa, ’’Haro o tulun do mimboros dot opuhod do hilo’d tana’ do kowotuan do poingkaa, ’Rontisan no ralan do wayaan do Tuhan; potingon no i ralan do wayaan dau,’ ka,’’ ka dau. 4 Pakayan nopo di Yohanis om winonsoi mantad id hulu dot unta, om tagkos no dau om mantad id kulit do nintorusan. Om kanon nopo dau om godu om paha’ do mantad hiri’d gouton. 5 Om ogumu’ o tulun do mantad hilo’d Yorusalim, om mantad id pointongkop do pomogunan do Yudia om mantad id piro-piro watas di potoropis di Bawang do Yordan, do ruminikot dot id di Yohanis. 6 Om okuno’ no diyolo’ i dusa diyolo’, om botisai noddi iyolo’ di Yohanis do hiri’d Bawang do Yordan. 7 Om ogumu’ i’ daa o tulun do Parisi om Saduki do ruminikot do mongoi pokibatis. Nga’ soira’ di nokito di Yohanis iyolo’ do rumikot, om boros ka dau, ’’Iyokoyu no tulun dit angaraat! Isai o minomisunud dokoyu do milo kou do moggidu’d mantad id hukuman do Kinorohingan dit oruhai no dau do porikoton? 8 Pointalango’ po dokoyu do nokorologo kopio kou do momonsoi’d dusa. 9 Kada’ nogi’ dokoyu soroho’ do koidu’ kou do mantad id hukuman, do momoros kou piya dot i Abraham o taki dokoyu. Ilaai no dokoyu, dot iti piya watu nga’ milo id Kinorohingan do silihon do sinakagon di Abraham! 10 Nokosodia’ no kapak do panagad di kayu do porotopon do tana’ o pananagad. Pointikid-tikid do kayu dit a’ mongua’ dot osonong om tagadon no om pataamon do hiri’d tapui. 11 Iyoho’ nopo om waig noo pamatis ku dokoyu do popointalang do nokorologo kou do momonsoi’d dusa; nga’ iyau nopo i rumikot do kosusuhut doho’, om mamatis indo dokoyu do Rusod do Kinorohingan om tapui. Iyau nopo om agayo po ko’ iyoho’. Om a’ oku i’ osorupai do mongigit piya di kasut dau. 12 Poingigit no dau o bakul do pangatap di gandum do gisom dot osompipian. Timungon nondo dau i gandum do posuangon do hiri’d sulap, nga’ iri nopondo i tapol om tutudan dau do hiri’d tapui dit a’ milo’d pisokon,’’ ka. 13 Om tongkiad no i Yesus do mantad hilo’d Galilia om pakayaai no do hiri’d Bawang do Yordan do mongoi pokibatis di Yohanis. 14 Nga’ mada’ i’ daa i Yohanis do mamatis di Yesus. Boros ka di Yohanis, ’’Iyoho’ nogi’ o tosorupai do botisan nu. Nga’ iya’ nogiddi o rumikot dot id doho’!’’ ka dau. 15 Nga’ boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Botisai oku nopo diya’ do baino’ poo. Om owonsoi ngai’ to indo i korohian do Kinorohingan,’’ ka dau. Om botisai noddi di Yohanis i Yesus. 16 Om kobotisai poddi i Yesus, om tilombus nopo iyau do tuminindal. Om sigog nopoddi do miniangkang o tawan om kokito no di Yesus i Rusod do Kinorohingan do luminintuhun dot id dau do miagal do punai o kowoyo-woyoo’ do suminondot. 17 Om korongou noddi o boros do Kinorohingan do mantad hilo’d tawan do poingkaa, ’’Iti no i Tanak ku di kosianan ku. Om iyau no i kohubayaan kopio do ginawo ku,’’ ka.

4

1 Om angatai noddi i Yesus di Rusod do Kinorohingan do kuminaa do hiri’d tana’ do kowotuan, om opogumbalan i’ iyau do Rogon. 2 Om a’ i Yesus minakan do solinaid dot apat nohopod o tadau om apat nohopod o totuong. Om louson tomod diri iyau. 3 Om rikot noddi i Rogon om boro-boros no di Yesus, ’’Okon toi ko’ Tanak ko’d Kinorohingan? Suhuo’ pogi’ ilo watu do sumiliu’d roti,’’ ka dau. 4 Nga’ boros kad i Yesus, ’’Nokotulis no dot id Buuk do Kinorohingan o poingkaa: Okon i’ ko’ roti noo o kapasi’d tulun, suwai ko’ iri nogi’ i pointikid-tikid do boros di poboroson do Kinorohingan,’’ ka dau. 5 Om igitai po di Rogon i Yesus do minongoi do hilo’d Yorusalim, i bandar dot olidang. Om hirio’ no di Rogon i Yesus id timpak di Walai’d Sasambayangan dot Agayo. 6 Om boros kaddi di Rogon dot id di Yesus, ’’Okon toi ko’ Tanak ko’d Kinorohingan? Tuhun pogi’, tu’ haro i’ o nokotulis dot id Buuk do Kinorohingan do poingkaa, ’Suhuon indo do Kinorohingan i moloikat dau do mongintirung diya’, om kahangan ko indo diyolo’ om a’ i’ kootung do watu o gakod nu,’ ka,’’ ka dau. 7 Om boros ka di Yesus, ’’Nga’ haro i’ o nokotulis dot id Buuk do Kinorohingan do poingkaa, ’Kada’ pogumbal do Tuhan i Kinorohingan nu,’ ka,’’ ka dau. 8 Om igitai po kawagu di Rogon i Yesus do minongoi dot id iso’ o nuluhon dit akawas kopio. Om potuduko’ no di Rogon dot id dau o koinsanai’d pomorintaan do hiti’d pomogunan om koinsanai di kakayaan do hiri. 9 Om boros ka di Rogon dot id di Yesus, ’’Patahakon ngai’ ku nopo daa iti dot id diya’, ondung motud ko no do tumuku’ doho’,’’ ka dau. 10 Om boros ka di Yesus, ’’Poggidu’ no oi Gampamalid! Nokotulis no dot id Buuk do Kinorohingan o poingkaa, ’Tuku’ no dot id Tuhan, i Kinorohingan nu, om iyau noo pogobi-obian!’ ka,’’ ka dau. 11 Om tongkiad noddi di Yesus i Rogon. Om rikot no piro-piro moloikat do minongoi ponguhup di Yesus. 12 Om korongou poddi i Yesus do nokogiil i Yohanis, om pakayaai no dau do hilo’d Galilia. 13 Om undaliu no iyau do mantad hilo’d Nasarit om ongoi no iyau iyon do hiri’d bandar do Kapornaum, i tid disan di Tasik Galilia, id watas do Sibulon om Naptali. 14 Om kabayaai noddi i pinoboros di Nabi Yosaya, di nowonsoi di Yesus o miagal diri. Poingkaa o pinoboros di Nabi Yosaya, 15 ’’Iri nopo tana’ do Sibulon om tana’ do Naptali, i ralan do kumaa hilo’d tasik, i tid soborong do Bawang do Yordan, iri no i pomogunan do Galilia, i tana’ do tulun dot okon ko’ Yohudi! 16 Kokito indo do tanawau di kosorong kopio i tulun di poingiyon dot id totuong! Oulinahan indo do tanawau di kosorong kopio i tulun di poingiyon do hiri’d dasahawan do kapatayon!’’ ka. 17 Om mantad poddi om popinsusui no i Yesus do poingkaa, ’’Korologo kou nod momonsoi’d dusa, tu’ a’ no alaid om korikot no Pomorintaan do surga!’’ ka dau. 18 Om tontok di manau-panau i Yesus do hiri’d tisan di Tasik Galilia, om kokito no dau o duwo tulun do monginginsada’ di miobpinai. Iyolo’ nopo om i Simun (i pinungaranan dot i Pitrus) om i Andarias, i tadi’ dau. Om tontok nopoddi nga’ maso diyolo’ do mirrambot do hiri’d tasik. 19 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’Tanud kou pogi’ doho’, om tudukan ku i’ iyokoyu do mamarambot do tulun,’’ ka dau. 20 Om olomus nopoddi iyolo’ do tuminongkiad di rambot om tanud no di Yesus. 21 Om lombus po kawagu i Yesus do minamanau, om kokito no dau o duwo kawagu tulun do miobpinai. Iyolo’ nopo nga’ i Yakub om i Yohanis, i tangaanak di Sabidi. Om maso diyolo’ om i tapa’ diyolo’ do monombir di rambot do hiri’d parau’. Om iyolo’ nga’ linohou i’ di Yesus. 22 Om diiri i’ om diiri do tinongkiadan diyolo’ i parau’ om i tapa’ diyolo’, om tanud no iyolo’ di Yesus. 23 Om tongkop no i Yesus di pomogunan do Galilia. Om minonuduk iyau do hiri’d walai’d sasambayangan om pinopopinsusui iyau di Habar dot Osonong do Pomorintaan do Kinorohingan. Om ogumu’ o tulun do liningasan dau do mantad id mogisuwayan o toruol. 24 Om nokotongkop o habar di Yesus dot id do pomogunan do Siria, gisom dot ogumu’ tomod diri o tulun do ruminikot dot id dau. Om pootodo’ no diyolo’ dot id dau o koinsanai’d tulun di mogisuayan o toruol om kosusaan. I tulun di norusadan do rusod dot araat, om i kakaran, om it a’ koundaliu nga’ liningasan ngai’ nopo di Yesus. 25 Iri nopo tulun di minoyo’ di Yesus do maso’ddi nga’ ogumu’ kopio. Haro mantad hilo’d Galilia, om haro mantad hilo’d Hopod o Bandar, om haro mantad hilo’d Yorusalim, Yudia, om haro po mantad id pomogunan dit id soborong do Yordan.

5

1 Om soira’ di nokito di Yesus i tulun dot ogumu’ddi, om takad no iyau do hiri’d nulu-nulu, om irikau no. Om rikot ngai’ no i tumatanud dau dot id dau, 2 om timpuun no iyau do minonuduk diyolo’: 3 Boros ka dau, ’’Olumaag no i tulun di kopuriman do mosikin dot id suang do rusod; tu’ kasanganu indo iyolo’ do Pomorintaan do surga! 4 Olumaag no i tulun di tumongob; tu’ insasamadan i’ iyolo’d Kinorohingan! 5 Olumaag no i tulun dit osiriba’ o ginawo; tu’ asanganu indo diyolo’ iti pomogunan. 6 Olumaag no i tulun dit orohian do momonsoi’d korohian do Kinorohingan, do poinghalib mantad ko’ korohiano’ do minum ko’ makan; tu’ pohubayaan indo i korohian do ginawo diyolo’. 7 Olumaag no i tulun dit osianan do tulun do suwai; tu’ iyolo’ nga’ kosianan indo do Kinorohingan! 8 Olumaag no i tulun dit olidang o ginawo; tu’ kokito indo iyolo’d Kinorohingan. 9 Olumaag no i tulun di popiulud; tu’ roitan indo iyolo’d tangaanak do Kinorohingan! 10 Olumaag no i tulun dit inggoriton tu’ momonsoi iyolo’d korohian do Kinorohingan; kasanganu indo iyolo’ do Pomorintaan do surga! 11 Olumaag kou no dot indaraaton kou piya, om inggoriton, om pinsingudutan, dot i tumanud kou doho’ o kopongiyo’ddian. 12 Tu’ iri piro-piro nabi dit id gulu ko’ iyokoyu nga’ noinggorit i’ do miagal diri. Kotood kou no om kooropod kou no kopio, tu’ agayo i’ o tisomuli’ do nokoopi’d Tuhan do hilo’d surga do patahakon dokoyu,’’ ka dau. 13 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iyokoyu no miagal do silaon dot id toinsanan o tulun do hiti’d pomogunan. Nga’ ondung manau i silaon, om a’ no kopio milo do mosin kawagu. Om aiso’ no guna’ddi, suwai ko’ pataamon poo, om pingulakan pondo’d tulun. 14 Iyokoyu no miagal do tanawau diti pomogunan. Iri nopo bandar dit id timpak do nulu-nulu om a’ no milo’d lisokon. 15 Aiso’ i’ o tulun di modtutud do lampung om tinggouban nogindod kakanan. Suwai ko’ potimpakon i’ dau i lampung diri dot id podtitimpakan kasai’ do lampung, om otitihan ngai’ indo o koinsanai’d tulun do hiri’d suang di walai. 16 Om iyo nogiddi tu’ potitihon no kopio o tanawau dokoyu dot id tulun do suwai, om okito indo diyolo’ i wonsoyon dokoyu dit osonong, om royohon nondo diyolo’ i Tapa’ dokoyu di hilo’d surga,’’ ka dau. 17 Om boros ka di Yesus, ’’Kada’ kou pomusorou do kinorikatan ku nopo om mongoi pananus ngai’ di Tourat di Musa om i ponudukan di nabi. Okon i’ ko’ mongoi pananus diri o kinorikatan ku, suwai ko’ mongoi pamayaan di komoyon kopio’ddi. 18 Ilaai no dokoyu! Do solinaid nopod haro o tawan om pomogunan, om iso’ pod hurup ko’ titik do hurup dit okooro’ dot id Tourat nga’ aiso’ i’ o tonuson, dot a’ po angabayaan ngai’ iri! 19 Iyo nopoddi, om isai nopo tulun di tumolibamban dot ongoiso’ piya di toturan diri, dot iri piya daa i toturan dit okooro’, om i tulun di monuduk do tulun do suwai do momonsoi do miagal diri, om osiliu nod tulun dit aiso’ kopio o ngaran-ngaran dot id suang do Pomorintaan do surga. Nga’ isai nopo tulun di tumanud di Tourat om i monuduk do tulun do suwai do momonsoi’d miagal diri, om osiliu nod tulun dit agayo o ngaran dot id suang do Pomorintaan do surga. 20 Iyo nopoddi, om soro-soroho’ no dokoyu: Milo kou id sumuang di Pomorintaan do surga, ondung poimaha’ o kotorodoko’ dokoyu ko’ i guru do Tourat om i tulun do Parisi, do momonsoi di korohian do Kinorohingan!’’ ka dau. 21 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Koilo kou i’ di ponudukan di taki-aki toko’ do poingkaa, ’Kada’ kou pamatai; tu’ isai nopo i mamatai om bisaraon no,’ ka. 22 Nga’ baino’ nopo om poingkaa o doho’d poboroson dot id dokoyu: Isai nopo i tumogod do tulun do suwai, om bisaraon no; om isai nopo i momolupu’ do tulun do suwai, om mositi’ nod bisaraon dot id toguang di momimisara’ do tumanud di toturan do tugama’. Om isai nopo o momoros do, ’Basug!’ ka, do tulun do suwai o komoyon, om apatut no do pataamon do hilo’d tapui naraka. 23 Iyo nopoddi, om ondung haro o tiso’ dokoyu di maso’d papatahak do porsombahan dot id Kinorohingan, om sigog indo dot osorou dau do haro o katagadan do tulun do suwai dot id dau, 24 om mositi’ no do tongkiadan po dau i porsombahan dau’ddi do hiri’d dotimbabaan di pananaraban do porsombahan, om mongoi po ponokibabas di tulun dit otogod dau. Om gumuli’ nogindo do mongoi papatahak di porsombahan dau dot id Kinorohingan. 25 Ondung haro o tulun di mamadawa dokoyu om i mangangat dokoyu do mibisara’ dot id kut, om lumomus kou no kopio do mongoi ponokibabas dau do daamot pod haro o maso, om a’ po koongoi dot id kut. Tu’ ondung amu’, nga’ patahakon kou nondo di tulun diri dot id hakim, om patahakon kou nondo di hakim dot id pulis. Om posuangon kou nondo di pulis dot id giil. 26 Om ilaai no dokoyu dot: A’ kou no milo’d lumabus do mantad hiri’d giil, dot a’ po dokoyu abayaran ngai’ i nakadanda’ dokoyu,’’ ka dau. 27 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Koilo kou i’ do haro o ponudukan do poingkaa, ’Kada’ kou pagampahu’,’ ka. 28 Nga’ baino’ nopo om poingkaa o doho’d poboroson dot id dokoyu. Isai nopo o kusai di montong do tondu’ do mikuwo’d orohian daa do monokidudun di tondu’ddi; om nakapagampahu’ no dot id tondu’ddi dot id suang do ginawo dau! 29 Ondung i mato dokoyu’d wanan o kobungou dokoyu do momonsoi’d dusa, om irulon nogi’ om pataamon i mato’ddi. Mogo-mogot nogid atagakan kou dot ongoiso’ do pakakas do tinan dokoyu ko’ oinsanan o tinan dokoyu do kataam do hilo’d naraka. 30 Ondung i longon dokoyu’d wanan o kobungou dokoyu do momonsoi’d dusa, om potodon nogi’ om pataamon i longon diri! Mogo-mogot nogi’ dot atagakan kou do tiso’ o longon dokoyu ko’ oinsanan o tinan dokoyu do kosuang do naraka,’’ ka dau. 31 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Om haro po o ponudukan do poingkaa: pointikid-tikid do kusai di magada’ do sawo dau, om mositi’ no dot onuan dau do surat do kopiadaan i tondu’ddi. 32 Nga’ baino’ nopo om poingkaa o doho’d poboroson dot id dokoyu: isai nopo o kusai di magada’ do sawo dau om a’ i’ daa miningraraat i sawo dau’ddi, om iyau no o kobungou di sawo dau do magampahu’, do kakawin kawagu no i sawo dau’ddi. Om isai nopo i mangawin di tondu’ di naadaan diri, om kapagampahu’ no,’’ ka dau. 33 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Koilo kou i’ do poingkaa po daa o ponudukan di taki-aki toko’, ’Sulungon kasai’ no dokoyu i batos dokoyu. Nunu nopo i nakabatos dokoyu do mikuwo’d suminumpa’ kou dot id toguang do Kinorohingan, om mositi’ no do sulungon dokoyu iri,’ ka. 34 Nga’ baino’ nopo om poingkaa o doho’d poboroson dot id dokoyu: Kada’ kou nopo kopio sumpa’ do rumait do tawan, tu’ ilo’ nopo tawan om tirikohonon i’ do Kinorohingan do momorinta’. 35 Om kada’ kou sumpa’ do rumait do pomogunan, tu’ iti nopo pomogunan om koulokon do lapap do Kinorohingan. Om kada’ kou sumpa’ do rumait do Yorusalim tu’ iri no o bandar di Raja’ dot agayo. 36 Om kada’ kou sumpa’ do rumait do tulu dokoyu, tu’ a’ kou i’ milo do popurak ko’ popoitom po dino tobuk dokoyu, dot ongoiso-iso’ piya. 37 Poboroson nopo om, ’Oo,’ ka, ko’, ’Amu’,’ ka, tu’ ogumu’ nopo ko’ iri o boros om mantad no dot id Rogon,’’ ka dau. 38 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Koilo kou i’ do haro po o ponudukan do poingkaa, ’mato o pomolokop do mato om nipon o pomolokop do nipon,’ ka. 39 Nga’ baino’ nopo om poingkaa o doho’d poboroson dot id dokoyu: Kada’ dokoyu suliai dot araat i tulun di nokowonsoi’d araat dot id dokoyu. Suwai ko’ ondung haro o tulun do monompiling do pingas dokoyu’d wanan, om pologoson nopo i tulun diri do monompiling do pingas dokoyu’d gibang. 40 Om ondung haro o tulun do porikot dokoyu dot id hakim do hilo’d kut, do mamadawa dokoyu, tu’ pokioonuan di tulun diri i rasuk dokoyu dit a’ i’ agayo no o gatang, om patahakon nopo dokoyu kawagu dau i rasuk dokoyu dit agayo o gatang. 41 Om ondung haro o soudor do mononsog dokoyu do mamabo do binabo dau do songkilomito o kosoduwo’, om boboon nopo dokoyu iri do duwo o kilomito do kosoduwo’. 42 Ondung haro o tulun di haro kopio o pokionuon dot id dokoyu, om patahakon nopo iri dot id tulun diri, om haro nopo o tulun do molos do nunu nopo do mantad id dokoyu, om pooloson nopo dokoyu i tulun diri,’’ ka dau. 43 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Koilo kou i’ do haro po o ponudukan do poingkaa, ’kosianai kou no di tambalut dokoyu om karaatai kou no di pisangod dokoyu,’ ka. 44 Nga’ baino’ nopo om poingkaa o doho’d poboroson dot id dokoyu: Kosianai kou no di pisangod dokoyu, om sambayangai no dokoyu i tulun di monginggorit dokoyu, 45 om osiliu kou i’ do tangaanak di Tapa’ dokoyu di hilo’d surga. Tu’ potitihon id Kinorohingan ilo tadau dau dot id tulun dit osonong om id tulun dit araat. Om onuan dau’d rasam i tulun di momonsoi’d otopot om i tulun di momonsoi’d araat. 46 Tu’ ondung iri no i tulun dit osianan dokoyu o kosianan dokoyu, om nunu daa o koponomulian do Kinorohingan dokoyu? Tu’ a’ toi iyo iddi i tulun di gomponimung do sukai? 47 Om ondung iri no i tambalut dokoyu o suahon dokoyu om nunu’ddi kopio o komogoto’ dokoyu ko’ mantad di tulun di suwai? Tu’ iri piya i tulun dot a’ kotutun do Kinorohingan nga’ momonsoi i’ do miagal diri! 48 Iri nopo i Tapa’ dokoyu di hilo’d surga om osianan i’ kopio do koinsanai’d tulun. Om iyokoyu nga’ apatut nogi’ dot osianan kopio do koinsanai’d tulun,’’ ka dau.

6

1 Om boros ka kawagu di Yesus do minonuduk, ’’Soro-sorohon no kopio dokoyu. Kada’ kou nogi’ kopio pomonsoi di ponuhuan do tugama’ dokoyu dot id toguang do tulun dot ogumu’ do popokito-kito nod tulun. Tu’ ondung iyo’ddi o wonsoyon dokoyu, om a’ kou no somulian di Tapa’ dokoyu di hilo’d surga. 2 Iyo nopoddi, om soira’ nopo do momuhawang kou do tulun di mosikin, om kada’ kou pokimokito-kito’d tulun, do miagal di wonsoyon do tulun di minsorupai-rupai no toomod. Tu’ korohian nopo diyolo’ do momuhawang do tulun om hilo’d walai’d sasambayangan om hilo’d talun-alun, om arayou indo iyolo’d tulun do suwai. Nga’ ilaai no dokoyu, do naanu ngai’ no diyolo’ i tisomuli’ diyolo’. 3 Nga’ iyokoyu nopo, om soira’ nopo do momuhawang kou, om kada’ dokoyu popimboroso’ iri, om aiso’ i’ o tulun do suwai do koilo, dot iri piya i tambalut kopio dokoyu. 4 Pologoson nopo dot aiso’ o tulun do koilo di winonsoi dokoyu’ddi, do suwai ko’ i Tapa’ dokoyu di hilo’d surga. Tu’ okito i’ dau i winonsoi dokoyu dit a’ okito’d tulun do suwai, om somulian kou indo dau,’’ ka dau. 5 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Soira’ nopo do sumambayang kou, om kada’ kou omit di tulun di minsorupai-rupai no toomod. Tu’ korohian nopo diyolo’ om mingkakat do sumambayang do hilo’d walai’d sasambayangan om hilo’d kopogisasalawatan do ralan, om okito’ i’ iyolo’d tulun. Ilaai no dokoyu, dot iri-iri no moti’ o tisomuli’ dot aanu diyolo’ddi. 6 Nga’ iyokoyu nopo, om soira’ nopo do sumambayang kou om sumuang kou po dot id bilik, om tabanan i wawayaan, om sumambayang nogindo dot id Tapa’ dokoyu dit a’ okito. Om somulian kou indo di Tapa’ dokoyu, tu’ okito i’ dau i wonsoyon dokoyu di poillisok diri. 7 Om soira’ nopo do sumambayang kou, om kada’ kou pindala’ tomod do boros dit aiso’ o komoyon, do miagal di tulun dit a’ kotutun do Kinorohingan. Tu’ ondos daa diyolo’ om kogumuo’ do boros diyolo’d sumambayang o korongou-rongou’d Tuhan di sambayang diyolo’. 8 Kada’ kopio kou omit di sambayang diyolo’. Tu’ oilaan no di Tapa’ dokoyu it apatut dot aanu dokoyu do tontok piya dit a’ po dokoyu opokianu iri. 9 Iyo nopoddi, om sumambayang kou no do poingkaa, ’Oi Tapa’ dahai i hilo’d surga: Iya’ no o Kinorohingan, om aiso’ no o suwai. Pokionuon dahai do tumuku’ om momusou diya’ o koinsanai’d tulun. 10 Iya’ no o Raja’ dahai. Pokionuon dahai dot iya’ o momorinta’ do hiti’d pomogunan; om atanud o korohian nu’d hiti do miagal dot atanud do hino’d surga. 11 Onuwai no iyahai do takanon di kabagal dahai do tadau’d baino’. 12 Ompunai no iyahai di kasalaan dahai, tu’ iyahai nga’ nakapangampun no di kasalaan do tulun di kisala’ dot id dahai. 13 Kada’ pologoso’ do tumanus o kotumbayaan dahai do tontok dit oontok iyahai’d pogumbalan, suwai ko’ poiduwo’ no iyahai do mantad id kuasa’ di Yaraat. [Iya’ no o Raja’ di kikuasa’ om i kikagayaan do gisom do poingompus.’ Amin.] 14 Ondung mangampun kou di tulun di kasala’ dot id dokoyu, om ompunan kou no di Tapa’ dokoyu di hilo’d surga di kasalaan dokoyu. 15 Nga’ ondung a’ kou mangampun do kasalaan do tulun do suwai, om iri Tapa’ dokoyu do hilo’d surga nga’ a’ no mangampun do kasalaan dokoyu,’’ ka dau. 16 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Soira’ nopo do puasa kou, om kada’ kou omit di tulun di minsorupai-rupai no toomod tu’ minglunggui-lunggui. A’ no diyolo’ sonong-sonongon o rabas diyolo’ do mokimohilo-hilo’d oilaan do tulun do suwai do puasa. Nga’ ilaai no dokoyu, dot iri-iri no moti’ o tisomuli’ dot aanu diyolo’ddi. 17 Nga’ puasa kou nopo iyokoyu om monginglagup kou no, om monudai, 18 om aiso’ indo o tulun do suwai do koilo do puasa kou, do suwai ko’ iri no i Tapa’ dokoyu dit a’ okito. Okito i’ dau i wonsoyon dokoyu dit a’ okito’d tulun do suwai, om somulian kou indo dau,’’ ka dau. 19 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Kada’ kou ponimung do dapu’ dokoyu do hiti’d pomogunan, tu’ hiti nopo om haro i’ o tanai om togor do mamaraag di dapu’, om haro o tulun do mongoi panakau’ddi. 20 Nga’ potimung kou no do dapu’ dokoyu do hilo’d surga, tu’ aiso’ no o tanai om aiso’ o togor do mamaraag, om aiso’ o tulun do mongoi panakau di dapu’ddi. 21 Tu’ hinonggo nopo o koiyonon di dapu’ dokoyu om hiri no o kosokoton do ginawo dokoyu,’’ ka dau. 22 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Mato nopo om miagal do lampung do tinan. Osonong nopo o mato dokoyu om anawau ngai’ no o tinan dokoyu. 23 Nga’ ondung a’ kokito o mato dokoyu, om otuong no o tinan dokoyu. Iyo nopoddi, om ondung otuong i lampung do tinan dokoyu, om odondom no kopio o kotuongo’ddi,’’ ka dau. 24 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Aiso’ i’ o tulun do milo do sumiliu’d turipon do duwo o tuan. Tu’ poinggayo-gayo nondo o kosianan dau do tiso’ di tuan dau ko’ mantad di tuan dau di tiso’. Om otorodok iyau do tumanud di boros di tuan dau di tiso’ nga’ a’ indo dau pusohon i tuan dau di tiso’. Om iyokoyu nga’ iyo nogiddi, tu’ a’ kou i’ milo do sumiliu’d turipon do Kinorohingan om turipon pondo do kakayaan. 25 Iyo nopoddi, om soro-sorohon no dokoyu; kada’ kou katangkabo dot id suang do koposi-posion dokoyu, kada’ kou katangkabo ondung nunu o takanon om inumon dokoyu, om ondung nunu o pakayon dokoyu. Tu’ a’ toi agayo i’ o guna’ do koposion ko’ mantad do taakanon, om agayo o guna’ do tinan ko’ mantad do pakayan? 26 Antangai pogi’ dokoyu ilo tombolog nga’ a’ i’ moti’ momutanom, om a’ mongomot, om a’ potimung di tua’ do totonomon dot id sulap. Nga’ iyo piya’ddi, nga’ gompion i’ di Tapa’ dokoyu di hilo’d surga ilo tombolog. Om a’ toi poingharo kou i’ kopio iyokoyu ko’ mantad dilo tombolog? 27 Om mulong piya do tumangkabo kou nga’ aiso’ i’ o tiso’ dokoyu do kooput do tumur dot ongoniba’ piya. 28 Nokuro tu’ tumangkabo kou ondung nunu o pakayon dokoyu? Antangai pogi’ dokoyu ilo bunga do poinsuni do hiti’d talun, a’ i’ ilo bunga morobuat om a’ mangawol; 29 nga’ i Raja’ Suliman piya tu’ kaya’ kopio nga’ aiso’ i’ o pakayan dit iyo dilo dombunga kolumis! 30 Sumuni no ilo sakot do baino’, om suab pondo om aayi’ nod tutudan. Nga’ iyo piya’ddi nga’ lumison id Kinorohingan ilo sakot. Om okuro-kuro kou nogindo daa iyokoyu! Nga’ okoro’ kopio o kotumbayaan dokoyu! 31 Kada’ kou katangkabo, gisom do momoros kou dot, ’Nunu no ma o kanon toko’?’ ka, ko’, ’Nunu no ma o tinumon toko’?’ ka, ko’, ’Nunu no ma o pakayon toko’?’ ka. 32 Iri ngai’ no i tihumon do tulun dit a’ kotutun do Kinorohingan. Nga’ iri nopo i Tapa’ dokoyu do hilo’d surga, om koilo i’ dot apatut dot angaanu ngai’ dokoyu iri. 33 Iyo nopoddi, om poguluonon no kopio dokoyu’d momusou o Pomorintaan do Kinorohingan om wonsoyon no dokoyu i korohian dau. Om patahakon nogindod Kinorohingan dot id dokoyu o koinsanai di suwai ko’ iri. 34 Iyo nopoddi, om kada’ kou katangkabo do tumimbaba’ do tadau’d suab. Tu’ haro po o katangkabaan do suwai do tadau’d suab. Ula’ no i kosusaan do tadau’d baino’, kada’ no dokoyu ruhangai iri,’’ ka dau.

7

1 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Kada’ kou papasala’ do tulun do suwai, om a’ kou i’ iyokoyu pasalaon do Kinorohingan. 2 Tu’ poingkuro nopo o ralan dokoyu do papasala’ do tulun do suwai, om iyo noddi o Kinorohingan do papasala’ dokoyu. Om nunu nopo o toturan di pakayon dokoyu do papasala’d tulun do suwai, om iri no o pakayon do Kinorohingan do papasala’ dokoyu. 3 Nokuro tu’ okito nogi’ kopio dokoyu o giniab do kayu dit okooro’ do nokoliwata’ do mato do tobpinai dokoyu om a’ i’ dokoyu opurimanan o kayu di songwatang i’ o kogoyoo’ do nokoliwata’ do mato dokoyu iyokoyu? 4 Poingkuro kou do milo’d momoros dot id tobpinai dokoyu dot, ’Hondi, iduwo’ ku diya’ ino giniab do kayu dot okooro’ do nokoliwata’ do mato nu,’ ka, om maso i’ do haro o watang do kayu do nokoliwata’ do mato dokoyu iyokoyu? 5 Oi tulun di minsorupai-rupai no toomod! Iduwo’ po dokoyu i watang do kayu do nokoliwata’ do mato dokoyu, om atarang nogindo kopio o pogogontong dokoyu, om milo kou do mongidu’ di giniab do kayu dit okooro’ do nokoliwata’ do mato di tobpinai dokoyu. 6 Kada’ dokoyu patahako’d tasu o nunu nopo it olidang, tu’ gumuli’ no moti’ i tasu’ddi om mongoi no pongokot dokoyu. Om kada’ dokoyu patahako’ do wogok o mutiara’, tu’ pingulakan no moti’ di wogok i mutiara’ddi,’’ ka dau. 7 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Pokianu kou no, om oonuan kou i’; pogihum kou no, om okito i’ dokoyu; pogkoritik kou nod totobon, om iwangan kou indo. 8 Tu’ iri nopo tulun di mokianu, om kaanu no; om i tulun di mogihum nga’ kokito no; om i tulun di mogkoritik do totobon nga’ iwangan no. 9 Haro toi o tapa’ dot id pogialatan dokoyu di patahak do watu dot id tanak dau, do roti o pokionuon di tanak dau? 10 Ko’ patahak pod tompoluluhu do sada’ o pokionuon di tanak dau? 11 Mulong piya dot angaraat kou nga’ milo kou i’ do papatahak dit ongosonong dot id tangaanak dokoyu. Om a’ nogi’ tuu’ndo milo do papatahak dit ongosonong i Tapa’ dokoyu di hilo’d surga? Iyau nopo om koilo po ko’ iyokoyu do papatahak dit ongosonong dot id tulun di mokianu dau. 12 Wonsoyon no dokoyu dot id tulun do suwai o poingkuro nopo i korohian dokoyu do wonsoyon diyolo’ dot id dokoyu. Iri no o komoyon kopio di Tourat di Musa om i ponudukan di piro-piro o nabi,’’ ka dau. 13 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Suang kou no di wawayaan dit okikip; tu’ iri nopo i wawayaan om i ralan do kumaa do hilo’d naraka om agayo, om ogumu’ o tulun do maya’ddi. 14 Nga’ iri nopo i wawayaan om i ralan do wayaan do tulun do kumaa dot id koposion om okikip om aradaat po. Om okuuri’ o tulun do kotunud diri,’’ ka dau. 15 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Antaan-taan no dokoyu i nabi di goudut. Tu’ mingiyo-iyo daa iyolo’ do dumba’ do rumikot dot id dokoyu, nga’ otopot nopo kopio om iyo i’ iyolo’ di toni tu’ orongit. 16 Otutunan indo dokoyu iyolo’ dot i kowoyo-woyoon diyolo’ o kotutun-tutun. Iri nopo bulungkut do korugian om a’ i’ mongua’ do tua’d anggur, om i guas do rugi nga’ a’ i’ mongua’ do tua’d ara. 17 Orombung nopo i kayu om osonong no i tua’. Nga’ a’ nopo orombung i kayu om araat no o tua’. 18 Kayu nopo dit orombung om a’ i’ mongua’d araat, om i kayu dit a’ orombung nga’ a’ i’ mongua’d osonong. 19 Om iri nopo kayu dot a’ osonong o tua’, om tagadon no om tutudan. 20 Om iyo noddi i nabi di goudut. Otutunan indo dokoyu iyolo’ dot i kowoyo-woyoon diyolo’ o kotutun-tutun,’’ ka dau. 21 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Okon i’ ko’ oinsanan o tulun di mamarait doho’ do, ’Tuhan, Tuhan,’ ka, do kosuang di Pomorintaan do surga. Suwai ko’ iri no i tulun di momonsoi’d korohian do Tapa’ ku do hilo’d surga. 22 Orikot nopondo i Tadau’d Kopomutusan, om ogumu’ nondo o tulun do momoros dot id doho’ do poingkaa, ’Tuhan, Tuhan, okon toi ko’ id suang i’ do ngaran do Tuhan do pinopopinsusui iyahai do boros do Kinorohingan? Om okon toi ko’ id suang i’ do ngaran do Tuhan do minonunsub iyahai’d rusod dot araat om miningwonsoi iyahai do piro-piro o koimayaan?’ ka no. 23 Nga’ poingkaa nondo o posimbaron ku, ’A’ oku i’ kotutun dokoyu! Poggidu’ kou nogi’, iyokoyu i mingwonsoi dot araat!’ kangku nondo,’’ ka dau. 24 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iyo nopoddi, om iri nopo i tulun di korongou do boros ku om tumanud nondo kopio’ddi, om iyo no di tulun dit oilo tu’ minamaal do walai dau do poingimpou do watu. 25 Tu’ tontok di ruminasam dot asapou, om luminuyud dot agayo, om tuminongus dot opuhod do nokobuntul di walai dau, om a’ i’ nahaba’ i walai dau tu’ hiri id watu o pinawaalan dau di walai dau. 26 Om iri no i tulun di korongou diti boros ku nga’ a’ indo tumanud diti, om iyo di tulun do basug di minamaal do walai dau do hiri’d togis. 27 Om tontok di ruminasam dot asapou, om luminuyud dot agayo, om tuminongus dot opuhod do nokobuntul di walai dau, om kahaba’ nopo i walai dau’ddi. Om karaag nopo kopio i walai dau!’’ ka dau. 28 Om kopongo noddi i Yesus do minonuduk, om ongoimayaan nopo i tulun di hino’d hiri do nokorongou di ponudukan dau. 29 Tu’ i Yesus nopo om haro i’ kopio o kuasa’ do monuduk, om a’ i’ iyo di guru do Tourat diyolo’.

8

1 Om ruhuk noddi i Yesus di nulu-nulu, om ogumu’ tomod o tulun do minoyo’ dau. 2 Om tontok noddi do ruminikot o songulun di kitoruol do kusta. Om ongoi no otud i tulun diri dot id toguang di Yesus, om boro-boros nod poingkaa, ’’Tuan, ondung orohian ko, om milo ko i’ do momolingos doho’,’’ ka dau. 3 Om ngoyo’ no di Yesus kamao’ i tulun diri om boro-boros nod, ’’Orohian oku i’. Olingasan ko i’!’’ ka dau. Om diiri i’ om diiri do nolingos i toruol di tulun diri. 4 Om boros kaddi di Yesus dot id dau, ’’Soro-sorohon no! Kada’ nogi’ kopio posusuyo’ iti dot id disai nopo. Nga’ ongoi nogi’ solowot dit imam om mokiporisa’ i’ dau do mongilo kopio ondung nolingasan ko. Om papatahak nogindo do porsombahan di sorobon do miagal di pinonuhuan di Musa, do popointalang dot id tulun do suwai do nolingasan kopio ko!’’ ka dau. 5 Tontok di nokorikot i Yesus do hilo’d Kapornaum, om rikot no dot id dau o songulun o boyoon do soudor do Rum, do minongoi pokitulung dau. 6 Boros ka di boyoon do soudor, ’’Tuan, sumakit i susuhuon ku do hilo’d duwalai. Om a’ no iyau koundaliu do poinglii do hiri’d toodopon, om oinggorit tomod iyau,’’ ka dau. 7 Om boros ka di Yesus, ’’Ngoyon ku i’ iyau lingasai,’’ ka dau. 8 Nga’ boros ka di boyoon do soudor, ’’A’ i’ minog do mongoi, oi Tuan. A’ oku i’ osorupai do pasalakoi diya’ di walai ku. Pomoros nopo do momolingos di toruol dau om olingasan i’ i susuhuon ku. 9 Tu’ iyoho’ nga’ id siriba’ id kuasa’ di pagawai dit asawat ko’ doho’ o pangkat. Om haro o piro-piro o soudor dot id siriba’ do kuasa’ ku. Om ondung, ’Pamanau!’ kangku nopo do monuhu’ do songulun di soudor ku, om mamanau no iyau. Om ondung moro-boros oku do, ’kaino’d hiti!’ kangku nopo dot id soudor ku di suwai, om rumikot no iyau. Om ondung, ’wonsoyon iti!’ kangku do monuhu’ di susuhuon ku, om wonsoyon no dau,’’ ka dau. 10 Om noimayaan tomod diri i Yesus do nokorongou di pinoboros di boyoon do soudor diri. Om boros kaddi dau dot id tulun di manud-tanud dau, ’’Oimayaan oku no kopio do kotumbayaan do tulun diti. Id pogialatan piya do tulun dot Israil nga’ a’ oku po nokosolowot do tulun di kikotumbayaan dot irad diti kagayo! 11 Otopot i’ kopio, dot ogumu’ nondo o tulun do rumikot do mantad hilo’d koulayon om hilo’d kotonobon do mongoi ponokioropod do poinsugku’ di Abraham, om i Isak, om i Yakub, do hiri’d poginakanan dot id suang di Pomorintaan do surga. 12 Nga’ maha’ nogindo i tulun dit apatut daa do kosuang di Pomorintaan do Kinorohingan om pataamon do hiri’d totuong, i hiri’d soliwan. Om hiri nondo iyolo’ do mingihad om oinggorit,’’ ka dau. 13 Om boros kaddi di Yesus dot id boyoon do soudor diri, ’’Poguliai no, om poingkuro nopo i kotumbayaan nu, om osiliu no kopio o miagal diri,’’ ka dau. Om diiri i’ om diiri do nolingasan i susuhuon di boyoon do soudor diri. 14 Ongoi no i Yesus do hiri’d walai di Pitrus, om kokito no dau i tiwanon di Pitrus do tondu’ do poinglii do hiri’d toodopon do sogiton tomod. 15 Om ngoyo’ no di Yesus kamao’ o longon di tiwanon di Pitrus, om kolingos nopoddi i sogiton dau. Om tungag noddi iyau om ongoi no pogobi-obi’ di Yesus. 16 Sosodopon noddi, om rikot no o tulun dot id di Yesus do minongoi papaatod dot ogumu’ o tulun di nongorusadan do rusod dot araat. Om iso’ no o boros di Yesus do minonunsub ngai’ di rusod dot araat diri om minomolingos ngai’ di tulun di sumakit. 17 Om winonsoi ngai’ pogi’ di Yesus o miagal diri nga’ mamayaan di pinoboros di Nabi Yosaya do poingkaa, ’’Binabo dau o koinggoritan toko’ om liningos dau i toruol toko’,’’ ka. 18 Nga’ kokito nopoddi di Yesus dot ogumu’ tomod o tulun do hiri’d posorili’ dau, om suhuo’ no daa dau i tumatanud dau do sumoborong di tasik. 19 Nga’ rikot nogiddi o songulun o guru do Tourat dot id di Yesus, om boro-boros nod poingkaa, ’’Guru, orohian oku do tumanud diya’ do hinonggo nopo o pakayaan nu!’’ ka. 20 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Toni nopo om kiluang i’, om tombolog nga’ haro i’ o rumun, nga’ aiso’ i’ moti’ o liiyon do Tanak do Tulun,’’ ka dau. 21 Om boros kaddi do songulun di tumatanud dau di suwai, ’’Nga’ Guru, potumboyoo’ oku po daa diya’ do muli’ do mongoi pomolobong di tapa’ ku,’’ ka. 22 Nga’ boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Tanud nopo doho’, om pologoson nopo i tulun do napatai do momolobong dit oiyo ko’ napatai,’’ ka. 23 Om sakai noddi i Yesus do parau’, om woyo’ no dau i tumatanud dau. 24 Om sigog nopoddi do rikot o tongus dit opuhod tomod do hiri’d tasik gisom dot osuangan do tumbak i parau’. Tontok nopoddi om koodop i Yesus. 25 Om ngoyo’ noddi iyau posikai di tumatanud dau. Boros ka diyolo’, ’’Guru tulungo’ iyahai! Olonsod toko’ moti’!’’ ka. 26 Om boros ka di Yesus, ’’Nokuro tu’ moddosi kou? Noo, nga’ a’ kou i’ monongkuyaan kopio doho’!’’ ka dau. Om ingkakat noddi i Yesus om suhuo’ no dau do tumingkod i tongus dit opuhod om i tumbak dot agayo di hiri’d tasik. Om kotingkod nopoddi i tongus dot opuhod om i tumbak dot agayo. 27 Om ongosuayan tomod diri i tumatanud di Yesus. Boros ka diyolo’, ’’Nunu maddi kopio koulun ilo’ tu’ tongus piya om tumbak nga’ tumanud i’ do boros dau!’’ ka. 28 Om korikot noddi i Yesus do hiri’d soborong di tasik, it id watas do Gadara. Om rikot no dot id dau o duwo o tulun di norusadan do rusod dot araat. Iri nopo duwo o tulun diri nga’ orongit tomod gisom dot aiso’ no o tongoiso’ piya’d tulun do kobulun do maya’d hiri. 29 Om soliwan no iyolo’ do mantad hiri’d luang di pamalabangan, om pinggiak nod, ’’Oi Tanak do Kinorohingan, kukuroyon nu iyahai? Mongoi ko no ponginggorit dahai dot a’ po orikot o maso?’’ ka. 30 Om hiri nopod sodu-odu’ diyolo’ nga’ haro ot ogumu’ o wogok do sonsungal-sungal. 31 Om boros ka di rusod dot araat dot id di Yesus, ’’Sunsubon nu nopo iyahai do posoliwan om suhuon no iyahai do mongoi suang dilo wogok,’’ ka. 32 Om boros ka di Yesus, ’’Ongoi kou!’’ ka. Om soliwan noddi i rusod dot araat do mantad id duwo o tulun diri, om ongoi no suang di wogok dot ogumu’ddi. Om panangkus ngai’ nopoddi i wogok om ongoi no do hiri’d koimpa’ do piras, om tuhun nod hiri’d tasik. Om kongolondod ngai’ nopoddi i wogok diri. 33 Om panangkus ngai’ noddi i gompomogompi’ di wogok do minongoi do hiri’d bandar, om popinsusuyo’ no diyolo’ o koinsanai di nosiliu’ddi om iri nogi’ i nosiliu dot id duwo o tulun di norusadan do rusod dot araat. 34 Om ongoi ngai’ nopoddi solowot di Yesus i tulun di hiri’d bandar diri. Om kosolowot poddi diyolo’ i Yesus om pokionuo’ no kopio diyolo’ do tumongkiad i Yesus di watas diyolo’.

9

1 Om sakai no i Yesus do parau’ om soborong no di tasik, do guminuli’ do hiri’d kampung dau. 2 Om hilo’ no o piro-piro o tulun do pinapaatod dot id di Yesus do songulun it a’ koundaliu, om poinglii po dot id sarasai. Om kokito nopoddi di Yesus o kogoyoo’ do kotumbayaan di tulun diri, om boro-boros no iyau di tulun dit a’ koundaliu’ddi do poingkaa, ’’Oi tanak ku, pogiroto’ no o ginawo nu! Tu’ noompunan ngai’ no o dusa nu,’’ ka. 3 Om haro’ddi o piro-piro o guru do Tourat di hino’d hiri do momusorou do poingkaa, ’’Mongindaraat id Kinorohingan o tulun diti!’’ ka. 4 Nga’ oilaan i’ di Yesus it osorou diyolo’, om boros kaddi dau, ’’Nokuro tu’ iyo kopio’ddi karaat o pomusarahan dokoyu? 5 Honggo ma ot osonong-sonong do popoboros, ’Noompunan no o dusa nu’ ka, ko’ ’Ingkakat no, om mamanau i’’ ka? 6 Nga’ pointalangon ku no do dinondo do kikuasa’ i Tanak do Tulun do mangampun do dusa do hiti’d pomogunan,’’ ka dau. Om boros kaddi di Yesus dot id tulun dit a’ koundaliu’ddi, ’’Ingkakat, om saano’ ino liniiyon nu, om muli’ nondo!’’ ka dau. 7 Om ingkakat no i tulun dit a’ koundaliu’ddi, om uli’ no do hiri’d walai dau. 8 Om kokito ngai’ poddi i tulun di nosiliu’ddi, om kongooris no iyolo’, om pamarayou noddi iyolo’d Kinorohingan; tu’ iyo i’ kopio’ddi kagayo o kuasa’ do pinatahak dau dot id tulun. 9 Om tongkiad noddi i Yesus do kinoiyonon diri. Om tontok di manau-panau iyau, om kokito no dau o songulun o gomponimung do sukai dot i Matius o ngaran, do poirikau do hiri’d tupis di pambayaran do sukai. Om boros ka di Yesus dot id dau, ’’Kaino tanud doho’!’’ ka. Om ingkakat noddi i Matius om tanud no iyau di Yesus. 10 Om tontok di maso di Yesus do makan do hiri’d walai di Matius, om rikot no o gomponimung do sukai dot ogumu’ om piro-piro o tulun di pakaraaton do tulun dot ogumu’, do minongoi akan do potorungak di Yesus om i tumatanud dau. 11 Om haro’ddi o piro-piro o tulun do Parisi do nokokito diyolo’. Om uhoto’ no diyolo’ i tumatanud di Yesus, ’’Nokuro tu’ mongoi i guru dokoyu akan do potorungak di gomponimung do sukai om i tulun dit angaraat?’’ ka diyolo’. 12 Nga’ norongou i’ di Yesus i tuhoton diyolo’ddi, om boros ka dau do suminimbar, ’’Iri nopo tulun dit aiso’ o toruol om a’ i’ minog do porikatan do dokutur, suwai ko’ iri no i tulun di kitoruol. 13 Sorisidon no dokoyu o komoyon dit ayat dot id suang do Buuk do Kinorohingan do poingkaa, ’Korohian ku nopo om kosianan, om okon i’ ko’ porsombahan do tayam-tayam di maan sorobo’,’ ka. Tu’ kinorikatan ku nopo om okon i’ ko’ mongoi pomolohou di tulun di momusorou dot osonong iyau, suwai ko’ momolohou di tulun di kopuriman dot araat iyau,’’ ka dau. 14 Om rikot noddi i tumatanud di Yohanis Gampamatis dot id di Yesus. Om ponguhot no iyolo’ do poingkaa, ’’Nokuro tu’ iyahai nopo om i tulun do Parisi om puasa i’ nga’ iri nopo i tumatanud nu iya’ oi Guru, om a’ i’ puasa?’’ ka diyolo’. 15 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Poingkuro o dokoyu’d tosorou? Milo toi do tumongob i tulun di nalap dot id poginakanan do pikowinan do maso po di kusai do kuminawin do poinsugku’ diyolo’? Atantu’ no dot a’ i’! Nga’ orikot indo o maso do potongkiadon do mantad id diyolo’ i kusai di kuminawin. Om diri pondo om puasa nogi’ iyolo’. 16 Aiso’ i’ o tulun do mangampin do rasuk di laid no, do kain di wagu po o pangampin. Tu’ kumongkong indo i kain di pinangampin om otori’ nondo i rasuk di nompinan diri, om ohurak nondo do gisom dot araladan nogindo i nohurak mantad. 17 Om iyo nogiddi tu’ aiso’ i’ o tulun do posuang do waig dot anggur di wagu dot id poiiyanan do waig dot anggur, di kulit do winonsoi, di laid no. Tu’ tumobuk indo i poiiyanan diri om araag, om orubat tomod nopo i waig dot anggur. Iri nopo i waig dot anggur di wagu om mositi’ no do posuangon dot id poiiyanan di wagu kowonsoi, om a’ indo orubat goduwo iri,’’ ka dau. 18 Om nopo di moro-boros po i Yesus di tumatanud di Yohanis Gampamatis, om rikot no o songulun o boyoon do walai’d sasambayangan. Om otud no iyau dot id toguang di Yesus om boro-boros nod poingkaa, ’’Wagu po koiduwai’d ginawo i tanak ku’d tondu’. Nga’ pokionuon ku daa iya’ do mongoi pangama’ dau, om apasi indo iyau kawagu,’’ ka. 19 Om ingkakat no i Yesus om i tumatanud dau, om woyo’ no iyolo’ di tulun diri. 20 - 21 Hiri noddid tanga’d ralan om haro o songulun o tondu’ di hopod no om duwo o toun do sumakit do pomulanan, do minongoi insomok di Yesus, do mantad hiri’d tohuri di Yesus. Osorou nopo dau nga’, ’’koigit oku po daa di pakayan dau, om olingasan oku no,’’ ka. Om ongoi no iyau igit di tompok di pakayan di Yesus. 22 Om tontok iddi do kuminoili i Yesus om kokito no dau i tondu’. Om boros kaddi di Yesus dot id tondu’ddi, ’’Oi tanak ku, pogiroto’ no o ginawo nu! Olingasan ko i’, tu’ otumbayaan ko i’ doho’!’’ ka dau. Om tontok iddi do nolingasan i tondu’ddi. 23 Om korikot noddi i Yesus do hiri’d walai di boyoon do walai’d sasambayangan diri. Om soira’ddi nokito dau i tulun do popouni do tuunion do maan do pogihad om i tulun dot ogumu’ dot angagangau, 24 om boros ka dau dot id diyolo’, ’’Soliwan ngai’ kou! Iti nopo tanak diti om a’ i’ napatai; koodop no toomod ilo’,’’ ka. Om irak-irakai no diyolo’ i Yesus. 25 Om kosoliwan ngai’ poddi i tulun, om suang no i Yesus di bilik di tanak diri om ngoyo’ no dau igitai i longon di tanak. Om tungag noddi i tanak do tondu’ddi. 26 Om kotongkop nopo i habar diri dot id watas diri. 27 Om tongkiad no i Yesus do kinoiyonon diri, nga’ hiri noddid tanga’d ralan om tanud no dau o duwo o tulun do bolou. Om pinggiak no iyolo’ do poingkaa, ’’Oi Tanak di Daud, kosianai no dahai!’’ ka. 28 Om kosuang poddi i Yesus do hiri’d walai, om rikot no dot id dau i duwo o tulun do bolou’ddi. Om uhoto’ no di Yesus iyolo’, ’’Otumbayaan kou i’ do milo oku do momolingos dokoyu?’’ ka dau. ’’Otumbayaan i’ iyahai oi Guru,’’ ka diyolo’ do suminimbar. 29 Om kamao’ noddi di Yesus i mato diyolo’ om boro-boros nod, ’’Owonsoi no kopio i soro-sorohon dokoyu, tu’ monongkuyaan kou i’,’’ ka dau. 30 Om kokito noddi iyolo’. Om poinsano’ no kopio di Yesus iyolo’ dot a’ momisunud dot isai nopo di nosiliu’ddi. 31 Nga’ okon nogi’ do nongoi diyolo’ popinsunudo’ i habar do pasal di Yesus do pointongkop do watas diri. 32 Om soira’ddi nakapamanau i duwo o tulun diri, om ngoyo’ no pootodo’ dot id di Yesus o songulun o bobou di norusadan do rusod dot araat. 33 Om sunsubo’ no di Yesus i rusod dot araat om tontok iddi do nokoboros kawagu i tulun diri. Om ongosuayan ngai’ nopoddi i tulun dot ogumu’ddi om boros ka diyolo’, ’’A’ po iyahai insan kokito dot iyo kopio’dti do hiti’d Israil!’’ ka diyolo’. 34 Nga’ boros ka di tulun do Parisi, ’’Iri i boyoon do rusod dot araat o minanahak dau do kuasa’ do monunsub di rusod dot araat diri,’’ ka diyolo’. 35 Om iyo noddi i Yesus do mintikid do mongoi dot id iso’ o bandar om kumaa dot id bandar do suwai, om mantad no dot id iso’ o kampung om kumaa no dot id kampung do suwai. Om monuduk iyau do hiri’d piro-piro o walai’d sasambayangan, om popinsusui di Habar dot Osonong do pasal do Pomorintaan do Kinorohingan. Om minomolingos iyau do tulun di sumakit do mogisuayan o toruol, om i haro o bohiton do tinan. 36 Om soira’ddi nokito di Yesus i tulun dot ogumu’ddi, om osianan diri iyau diyolo’, tu’ oborulong nopo iyolo’ om aiso’ o pokukurayan, dot iyo pod dumba’ dit aiso’ o momogompi’. 37 Om boros kaddi di Yesus dot id tumatanud dau, ’’Agayo tomod daa iti tomoton nga’ okuri’ iddi kopio o mongomot. 38 Om pokianu kou no di sanganu diti tumo om monuhu’ i’ iyau do tulun do mongoi pongomot di tomoton dau,’’ ka dau.

10

1 Insan o tadau om lohowo’ ngai’ no di Yesus do tumimung i hopod om duwo o tumatanud dau. Om onuwai no dau iyolo’ do kuasa’ do monunsub do rusod dot araat om momolingos do mogisuayan o toruol om bohiton do tinan. 2 Iti ngai’ no o ngaran di hopod om duwo o tulun di sinuhu’ddi: Koiso’ nopo nga’ i Simun (i roitan nogi’ dot i Pitrus) om i Andarias i tobpinai di Simun; om i Yakub nogiddi om i Yohanis i tobpinai di Yakub, i tangaanak di Sabidi. 3 Om i Pilipus nogiddi, om i Bartolomius, om i Tumas, om i Matius i gomponimung do sukai, om i Yakub i tanak di Alpius, om i Tadius; 4 om i Simun, i rinoitan do Patriot om i Yudas Iskariot, i pinapadagang di Yesus. 5 Om suhuo’ noddi di Yesus i hopod om duwo o tulun di sinuhu’ddi do mamanau om bilinai no dau do poingkaa, ’’Kada’ kou ongoi do hilo’d watas do tulun dit okon ko’ Yohudi. Om kada’ kou ongoi do hilo’d kabandaran do tulun do Samaria. 6 Nga’ ngoyon nopo kopio dokoyu om id tulun dot Israil, om okon-okon po om id tulun dot Israil di nangapalid. 7 Sunudan no dokoyu iyolo’ dot oruhai nod korikot i Pomorintaan do surga. 8 Lingasan no dokoyu i tulun di kitoruol; om posion no dokoyu i tulun di nangapatai; om lingasan no dokoyu i tulun di kitoruol do kusta, om sunsubon no dokoyu i rusod dot araat. Tu’ koinsanai’ddi om pinopuhawang i’ toomod dot id dokoyu. Om iyokoyu nga’ apatut nogi’ do popuhawang diri. 9 Kada’ kou igit do tusin do tamas, ko’ tusin do pirok ko’ tusin pod tambaga’. 10 Om kada’ kou igit do kantung do poiiyanan di nipuhawang do mantad id tulun do suwai, om kada’ kou igit do duwo o rasuk do pakayon do hilo’d tanga’d ralan, ko’ kasut ko’ sukud po. Tu’ iri nopo i tulun di pakaraja’ om apatut i’ dot onuan do nunu nopo it apatut dot aanu dau. 11 Korikot kou nopo dot id iso’ o bandar ko’ kampung, om mogihum kou no do tulun dit orohian do pasalakoi dokoyu. Om mundorong kou nopo do hiri’d walai di tulun diri do gisom do mamanau kou kawagu. 12 Soira’ nopo do sumalakoi kou dot id walai, om momoros kou nod, ’Maha’ daa om barakatan kou’d Tuhan,’ kanto dokoyu. 13 Om ondung romiton kou di tulun di manangwalai om pologoson nopo i boros dokoyu do suminuwau do tumimporon dot id diyolo’. Nga’ ondung a’ kou diyolo’ romiton, om onuon no dokoyu kawagu i komoyon di boros dokoyu di suminuwau’ddi. 14 Ondung haro o walai ko’ bandar dit a’ rumamit dokoyu ko’ it a’ mokinongou dokoyu, om tongkiadan nopo dokoyu i kinoiyonon om tantagon no i pupuk do mantad id lapap dokoyu. 15 Ilaai no dokoyu! Dot orikot nopo i Tadau’d Kopomutusan, om milo-milo nogid Kinorohingan dot ompunan i tulun do hilo’d bandar do Sodom om Gomura ko’ i tulun dit id bandar diri!’’ ka dau. 16 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Ilaai no kopio dokoyu; do suhuon ku moti’ iyokoyu’d mamanau do miagal di dumba’ dit aiso’ no o pokukurayan dot id pogialatan do toni dit orongit. Om antaan-taan no kopio dokoyu do miagal di tulanut tu’ mumbangan-bangan kasai’, om mositi’ no dot alamaya’ kou do miagal di punai. 17 Antaan-taan no dokoyu, tu’ atangkap kou motindo om pokoyoon kou dot id kut. Om inggoriton kou dot id suang do walai’d sasambayangan. 18 Om potimbabaon kou nondo do pomorinta’ om raja’ tu’ tumanud kou i’ doho’. Nga’ iri no o maso dokoyu do poposusui do pasal doho’ dot id diyolo’ om id tulun dit okon ko’ Yohudi. 19 Nga’ ondung igitan kou dot id bisara’, om kada’ kou katangkabo ondung nunu it apatut dokoyu’d poboroson, om ondung poingkuro kou do moro-boros. Tu’ nunu nopo it apatut dokoyu’d poboroson, om kosunud indo dot id dokoyu do tontok diri. 20 Tu’ iri nopondo i moro-boros do tontok diri om okon no ko’ iyokoyu suwai ko’ i Rusod di Tapa’ do hilo’d surga, i moro-boros dot id ginawo dokoyu. 21 Om orikot nondo o maso do patahakon nopod tulun i tobpinai dau do maan patayo’. Om iyo iddi ot osiliu dot id pialatan do tapa’ om i tanak dau. Om sumaap nondo o tangaanak di molohing diyolo’, om patahakon nopo diyolo’ i molohing diyolo’ do maan patayo’. 22 Om karaatan kou nondo do toinsanan o tulun tu’ tumatanud kou i’ doho’. Nga’ iri nopondo i tulun dit ogirot do gisom do kopupuson om apasi no. 23 Ondung inggoriton kou dot id iso’ o bandar, om mogidu’ kou no do kumaa dot id bandar do suwai. Nga’ sunudan mantad ku iyokoyu dot a’ po dokoyu oongoi ngai’ i kabandaran dot Israil, om korikot no i Tanak do Tulun. 24 Iri nopo i tudukan om a’ i’ agayo ko’ i monuduk dau, om i susuhuon nga’ a’ i’ agayo ko’ i tuan dau. 25 Ula’ no do koiyo po i tulun di tudukan di monuduk dau, om koiyo i susuhuon di tuan dau. Tu’ ondung pungaranan i boyoon do sompiiyon dot i Biilsibul, om okuro-kuro nogindo it id suang do sompiiyon dau. Araa-raat nondo o ngaran do pomungaran diyolo’!’’ ka dau. 26 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Kada’ kou kooris do tulun. Tu’ aiso’ i’ o poillisok dot a’ okito do koimbagu, om aiso’ i lisok-lisokon daa dot a’ oimbulayan. 27 Iti nopo poboroson ku dokoyu do dongotuong, om poboroson no kopio dokoyu kawagu do dangadau. Om iri nopo i poburungon dot id tolingo dokoyu om popinsunudon no kopio dokoyu do hinonggo nopo! 28 Kada’ kou kooris do tulun di milo nod mamatai do tinan, nga’ a’ i’ milo do mamatai’d rusod. Nga’ kooris kou nod Kinorohingan, i kikuasa’ do mamatai’d tinan om rusod do hilo’d naraka. 29 Duwo nopo tinan do pirit om sousin noo o pomoli. Nga’ iyo piya’ddi nga’ aiso’ i’ o tongosonginan piya di pirit dot aratu’ do hilo’d tana’ dot okon ko’ korohian di Tapa’ dokoyu. 30 Om ino piya tobuk dokoyu nga’ nointob i’ dau o kogumuo’. 31 Iyo nopoddi om kada’ kou kooris! Tu’ iyokoyu nopo om poingharo i’ ko’ i pirit!’’ ka dau. 32 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Isai nopo i mangakun do tumatanud iyau doho’ dot id toguang do tulun dot ogumu’ om iyoho’ nga’ mangakun no dau dot id toguang di Tapa’ ku do hilo’d surga. 33 Nga’ isai nopo i mogolim do tumatanud iyau doho’ dot id toguang do tulun dot ogumu’ om iyoho’ nga’ mogolim no dau dot id toguang di Tapa’ ku do hilo’d surga,’’ ka dau. 34 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Kada’ kou pomusorou do piuludan ot igitan ku do hiti’d pomogunan. Okon i’ ko’ piuludan o nigitan ku, suwai ko’ pisaapan. 35 Ruminikot oku do popisongkiwal di tanak do kusai di tapa’ dau, om popisongkiwal di tanak do tondu’ di tina’ dau, om popisongkiwal di tondu’ di monongiwan di tiwanon dau’d tondu’. 36 Otopot no kopio, dot iri nopo it osiliu do pisangod dot agayo, om i hiri’d dau’d sompiiyon. 37 Iri nopo tulun di poinggayo o kosianan di tapa’ dau om i tina’ dau ko’ mantad do kosianan dau doho’, om a’ i’ osorupai do sumiliu’d tumatanud doho’. Om iri tulun di poinggayo o kosianan di tanak dau’d tondu’ om kusai ko’ mantad di kosianan dau doho’, nga’ a’ i’ osorupai do sumiliu’d tumatanud doho’. 38 Om iri tulun dit a’ sumaan do salib dau do tumanud doho’, nga’ a’ i’ osorupai do sumiliu’d tumatanud doho’. 39 Iri nopo tulun di mumbal do momogompi’ do dau’d koposion, om okon nogi’ dot atagakan di koposion dau; nga’ iri nopo tulun dit atagakan do koposion dau dot it otorodok dot id doho’ o katagak-tagak, om aanu nogindo kawagu dau i koposion dau’ddi,’’ ka dau. 40 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iri nopo tulun di rumamit dokoyu, om rumamit no doho’. Om iri tulun di rumamit doho’, nga’ rumamit no di minonuhu’ doho’. 41 Iri nopo tulun di rumamit do susuhuon do Kinorohingan tu’ i susuhuon iyau’d Kinorohingan o kopomoromitan, om kaanu no dot isomuli’ do miagal dit isomuli’ do susuhuon do Kinorohingan. Om isai nopo i rumamit do tulun dit osonong, tu’ i kosonongo’ di tulun diri o kopomoromitan, om kaanu no dot isomuli’ do miagal dit isomuli’ do tulun dit osonong. 42 Om isai nopo o manahak do tinumon, do waig piya toomod dit osogit, dot id ongoiso’ di tulun di tumatanud ku dit aiso’ i’ o ngaran-ngaran, tu’ i tumatanud iyau doho’ o kapanahakan, om kotumbayaai kou no, dot atantu’ no do kaanu i’ iyau dot isomuli’!’’ ka dau.

11

1 Om kongobilinai poddi di Yesus i hopod om duwo o tumatanud dau, om tongkiad no iyau do mantad id kinoiyonon diri. Om ongoi no iyau ponuduk om pinopopinsunud iyau do boros do Kinorohingan do hiri’d kabandaran dit id kasamakan. 2 Om korongou no i Yohanis Gampamatis do pasal di pingwonsoyon di Kristus di maso di Yohanis do poinggiil. Om suhuo’ noddi dau o piro-piro di tumatanud dau do mongoi ponguhot di Yesus. Boros ka di tumatanud dau, 3 ’’Iya’ nogi’ i tulun di rumikot di pinabatos do Kinorohingan, ko’ mandad po tuu iyahai do tulun do suwai?’’ ka diyolo’. 4 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Guli’ kou no do hilo’d di Yohanis om posunudon no i norongou om i nokito dokoyu. 5 Nokoungkalat i tulun do bolou, om nakapanau i tulun dit a’ koundaliu, om nolingasan i tulun di kitoruol do kusta, om i tulun do bosukon nga’ nokorongou, om i tulun do napatai nga’ noposian kawagu, om i Habar dot Osonong do mantad id Kinorohingan nga’ popinsusuyon dot id tulun do mosikin. 6 Olumaag no i tulun dit a’ lumuhoi o kotumbayaan dot id doho’ do kokito di pingwonsoyon ku,’’ ka dau. 7 Om kapamanau poddi i tulun di sinuhu’ di Yohanis, om timpuun no i Yesus do minoro-boros dot id tulun dit ogumu’ do pasal di Yohanis. Boros ka dau, ’’Nunu o nongoi dokoyu antangai do hilo’d tana’ do kowotuan? I sakot di tilibon do ribut? 8 Nunu o nongoi dokoyu antangai do hilo’? I tulun dit osonong o pakayan? Nga’ tulun nopo dit osonong o pakayan om hilo’ id walai’d raja’ o tiyonon! 9 Nga’ nokuro tu’ minongoi kou do hilo’d tana’ do kowotuan? Minongoi kou tuu ontong do nabi? Otopot nogi’ do nabi iyau, nga’ agayo po iyau ko’ nabi. 10 Tu’ i Yohanis no o komoyon dit ayat dot id Buuk do Kinorohingan di poingkaa, ’Iti no i tulun di suhuon ku, kad Kinorohingan. Suhuon ku iyau do mogulu diya’, om orontisan i’ dau i ralan do wayaan nu,’ ka. 11 Ilaai no dokoyu! Do hiti nopod pomogunan om a’ i’ nokoumbal do haro o tulun dit agayo ko’ i Yohanis Gampamatis. Nga’ iyo piya’ddi, nga’ iri nopo tulun di kopupuson no dot aiso’ kopio o ngaran-ngaran dot id suang di Pomorintaan do surga om agayo i’ ko’ i Yohanis. 12 Mantad poddi timpuun i’ i Yohanis do minonuduk om gisom do dinondo, om saapon no i Pomorintaan do surga do tulun di tumotos daa do mangala’ diyolo’ do mikuwo’d kororongit. 13 Oinsanan nopo i Tourat di Musa om i ponudukan di piro-piro nabi do pinoposunud di Pomorintaan diri, do gisom do kinorikatan di Yohanis. 14 Om ondung monongkuyaan kou, om i Yohanis no i Ilia diri, i nokosunud mantad no di gulu po o korikatan dau. 15 Pokinongou kou no, do kitolingo kou no! 16 Nunu po daa o poiyaan ku diti tulun do dinondo? Iyo po iyolo’ di tangaanak di songirikau do hilo’d tomu. Om boros ka no di tangaanak di mogiuruk-uruk dot id tangaanak do suwai, 17 ’Pounion no dahai i tuunion do popotood om a’ kou i’ manari’! Om modsinding no iyahai di sinding do pogihad do tulun do napatai om a’ kou i’ mihad!’ ka no diyolo’. 18 Korikot no i Yohanis, om puasa nopo iyau om a’ monginum do waig dot anggur; om momoros i’ o tulun do, ’Norusadan iyau’d rogon!’ ka. 19 Om korikot noddi i Tanak do Tulun, om makan iyau om minum; om momoros i’ o tulun dot, ’Ontong pogi’ dilo tulun! Odoot, nga’ magagauk, om tambalut di tulun di moninimung do sukai om tambalut do tulun di kidusa,’ ka no. Iyo piya’ddi, nga’ kointalang i’ o kotopoto’ do toilaan do Kinorohingan dot i kootuson diri o popointalang,’’ ka dau. 20 Om pasalao’ noddi di Yesus i kabandaran di pinamansayan dau dot ogumu’ kopio o koimayaan, tu’ a’ i’ i tulun do hiri kumorologo do mantad id dusa diyolo’. 21 Boros ka dau, ’’Obungou kou no, oi tulun do Kurasin! Obungou kou no, oi tulun do Baitsaida! Ondung winonsoi daa i kongoimayaan di nongowonsoi dot id pogialatan dokoyu do hilo’d bandar do Tirus om Sidon, om atantu’ no do laid no daa i tulun do hilo’ korologo do mantad id dusa diyolo’, om nakapanampakai no iyolo’ do pakayan di dong mogihad om naaraban diyolo’d pupuk o tulu diyolo’. 22 Ilaai no dokoyu, do Tadau nopondo do Kopomutusan, om iri nopo i tulun do hilo’d Tirus om hilo’d Sidon, om milo-milo nogid Kinorohingan dot ompunan ko’ iyokoyu! 23 Om iyokoyu, oi tulun do Kapornaum! Poinsawaton kou tuu’ndo do gisom do hilo’d surga? Amu’! Suwai ko’ pataamon kou nogindo do hilo’d naraka! Tu’ ondung winonsoi daa do hilo’d Sodom i kongoimayaan di winonsoi dot id pogialatan dokoyu, om hino kasai’ po daa o Sodom do gisom do dinondo! 24 Ilaai no dokoyu, do Tadau nopod Kopomutusan, om milo-milo nogid Kinorohingan dot ompunan i tulun do Sodom ko’ iyokoyu!’’ ka dau. 25 Om tontok noddi do suminambayang i Yesus do poingkaa, ’’Oi Apa’, i Tuhan do momorinta’ do tawan om pomogunan! Mongunsikou oku no diya’ tu’ pinolisok ngai’ nu i’ iri do mantad id tulun dit ongoilo om it ongkitoilaan, nga’ pinotuduk nu i’ iri dot id tulun dit aiso’ o toilaan. 26 Tu’ iyo noddi o korohian nu, oi Apa’,’’ ka dau. 27 Om boros kaddi kawagu di Yesus, ’’Nangkatahak ngai’ nu no doho’ o koinsanai’d nunu nopo, oi Apa’. Aiso’ i’ o tongosongulun piya do kotutun di Tanak, suwai ko’ iya’ noo, oi Apa’. Om aiso’ nogi’ o suwai do kotutun diya’, oi Apa’, do suwai ko’ i Tanak, om i tulun di pointutunon di Tanak diya’, oi Apa’. 28 Rikot kou no dot id doho’, koinsanai dokoyu it ongohuyan, om i kopuriman dot awagat o binabo; om onuan ku i’ iyokoyu do koinsanangan. 29 Tonudo’ no dokoyu i ponuhuan ku om pinsingilo kou no do mantad id doho’. Tu’ iyoho’ nopo om alamaya’ om osiriba’ o ginawo, om osonong indo o topurimanan dokoyu. 30 Tu’ iri nopo i ponuhuan ku om popoinsonong i’, om iri i pababaan ku dokoyu nga’ agaan i’,’’ ka dau.

12

1 Tontok dot insan o tadau’d Sabat di nakawaya’ i Yesus do tumo do tinanaman do gandum, om pingkotu’ no i tumatanud dau di rawo do gandum, om ompurio’ no diyolo’ om kano’ no, tu’ louson i’ kopio iyolo’. 2 Nga’ kokito no iyolo’ di tulun do Parisi, om uhoto’ no di tulun do Parisi i Yesus, ’’Antangai pogi’! Nga’ tumolibamban moti’ ilo tumatanud nu do Tourat toko’, tu’ momonsoi i’ iyolo’ di pogoduhan do tontok do tadau’d Sabat,’’ ka diyolo’. 3 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’A’ kou toi insan kabasa’ di winonsoi di Daud om i tulun dau do tontok di linouson iyolo’? 4 Suang nopo iyau di Walai’d Sasambayangan dot Agayo om pangakan no iyau di roti di nakatahak no dot id Kinorohingan. Nga’ tumanud nopo daa do Tourat, om a’ i’ iyau om i tulun dau koino-ino do mangakan di roti’ddi, tu’ iri no imam o koino-ino do mangakan diri. 5 Om a’ kou toi insan kabasa’ do hiri’d Tourat di Musa do pointikid-tikid nopo do tadau’d Sabat it imam di maganu-anu do hiri’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo do kotolibamban di toturan do tadau’d Sabat, nga’ a’ indo iyolo’ pasalaon? 6 Ilaai no kopio dokoyu iti poboroson ku: hino id hiti it agayo ko’ iti Walai’d Sasambayangan dot Agayo. 7 Nokotulis no dot id Buuk do Kinorohingan o poingkaa: Kosianan o korohian ku, okon i’ ko’ porsombahan do tayam-tayam di maan sorobo’. Om ondung kosuhut kopio kou di boros diri, om atantu’ no dot a’ kou i’ papasala’ do tulun dit aiso’ o sala’. 8 Tu’ haro i’ o kuasa’ di Tanak do Tulun dot id sawat do tadau’d Sabat,’’ ka dau. 9 Om tongkiad no i Yesus do kinoiyonon diri om ongoi no iyau dot id iso’ o walai’d sasambayangan. 10 Om hiri nopo nga’ haro o tulun di napatai o tiso’d longon. Om haro’ddi o piro-piro o tulun di mogihum do kasalaan di Yesus, do minonguhot di Yesus do poingkaa, ’’Kotolibamban tuu di Tourat toko’ do momolingos do tulun do tontok do tadau’d Sabat?’’ ka. 11 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Ondung haro o songulun dot id pogialatan dokoyu do haro o songinan o dumba’, om aratu’ nondo i dumba’ddi dot id luang dit aralom do tontok do tadau’d Sabat; om a’ tuu tumotos i sanganu di dumba’ddi do poposoliwan di dumba’ do mantad hiri’d luang? 12 Om tulun nopo om poingharo i’ ko’ mantad do dumba’! Iyo nopoddi, om popokoino-ino i’ i Tourat toko’ do monulung do tulun do tontok do tadau’d Sabat,’’ ka dau. 13 Om boros kaddi di Yesus dot id tulun di napatai o tiso’d longon, ’’Palatano’ ino longon nu,’’ ka. Om palatano’ no di tulun i longon dau, om kolingos noddi i longon dau om osonong do miagal di longon dau’d tiso’. 14 Nga’ tongkiad noddi i tulun do Parisi do mantad hiri’d walai’d sasambayangan diri, om pogipapakat no iyolo’ do mamatai di Yesus. 15 Om oilaan i’ di Yesus do haro o pomusarahan dot araat di tulun do Parisi dot id dau. Om tongkiad noddi iyau do mantad hiri’d kinoiyonon diri nga’ ogumu’ i’ o tulun do tuminanud dau. Om lingasai ngai’ noddi dau i tulun di kitoruol. 16 Nga’ noduhan i’ dau iyolo’ do popinsunud do pasal dau dot id tulun do suwai. 17 Om iri no o minamayaan di boros do Kinorohingan do pinolombus di Nabi Yosaya, do poingkaa, 18 ’’Iti no i susuhuon ku di nopili’ ku, i tulun di kosianan ku om i kohubayaan do ginawo ku. Patahakon ku indo dau i Rusod ku, om popinsusuyon dau i kotulido’ ku dot id koinsanai’d bansa’. 19 A’ i’ iyau monokisongkiwal om a’ minggarang, om a’ mimboros do monuduk do hilo’d karalan-ralanan. 20 Alamaya’ i’ iyau dot id tulun dit oluhoi, om obinguhup iyau di tulun dit aiso’ o pokukurayan. Om a’ i’ iyau mundorong dot a’ po owonsoi it otulid, 21 om oinsanan nopondo o bansa’d tulun do mogondos dau,’’ ka. 22 Om pootodo’ noddi dot id di Yesus o songulun o bolou di bobou, tu’ norusadan do rusod dot araat i tulun diri. Om lingasai no di Yesus i tulun diri, gisom do nokoboros om nokokito’ddi i tulun diri. 23 Om osuayan ngai’ nopoddi i tulun di winonsoi di Yesus diri. Boros ka diyolo’, ’’Okon tuu ko’ ilo’ nogi’ i tanak di Daud di pinabatos diri?’’ ka. 24 Nga’ tontok di norongou di tulun do Parisi o boros do miagal diri, om simbar no iyolo’ do poingkaa, ’’Milo pogi’ iti tulun diti do monunsub do rusod dot araat nga’ noonuan no iyau di Biilsibul, i boyoon do rusod dot araat diri, do kuasa’,’’ ka. 25 Nga’ oilaan i’ di Yesus i pomusarahan di tulun do Parisi’ddi. Om boros kaddi dau dot id diyolo’, ’’Ondung haro o pomogunan dit opogibahagi’ dot id piro-piro o bohogian di mogisasangod, om a’ i’ ogirot o pomogunan diri. Om i bandar ko’ i sompiiyon dit a’ mogiuulud nga’ araag i’. 26 Om iyo nogiddi o pomorintaan do Rogon; tu’ ondung haro o tiso’ o sinompuruan do monunsub do sinompuruan do suwai, om nokopogipori-pori no i pomorintaan di Rogon, om a’ nondo ogirot i pomorintaan diri. 27 Momoros kou daa do monunsub oku do rusod dot araat do mantad id kuasa’ di Biilsibul. Iyo nopoddi, om disai nanu’ do kuasa’ do pakayon di tumatanud dokoyu do monunsub do rusod dot araat. Iri i tumatanud dokoyu o popointalang do kasala’ kou! 28 Nga’ iyoho’ nopo om kuasa’ i’ do Rusod do Kinorohingan o ponunsub ku do rusod dot araat. Om komoyon nopoddi nga’ nokorikot no i Pomorintaan do Kinorohingan dot id pogialatan dokoyu. 29 Poingkuro toi o tulun do kosuang do walai di tulun dot okoris do mongoi panakau di dapu’ dau, dot a’ po dau akagasan i tulun dot okoris diri? Nga’ akagasan po dau i tulun dit okoris om milo nogi’ iyau do mongoi panganu di dapu’ di tulun diri. 30 Iri nopo tulun dit a’ sumokodung doho’, om atantu’ no do sumaap doho’. Om iri tulun dit a’ monguhup doho’ nga’ pointantu’ no do mamaraag di karaja’ ku! 31 Iyo nopoddi, om ilaai no dokoyu, do tontok nopo do momonsoi o tulun do dusa om mimboros do mongindaraat om oompunan po! Nga’ ondung mongindaraat o tulun do Rusod do Kinorohingan om a’ no iyau oompunan! 32 Ondung mimboros o tulun do sumaap di Tanak do Tulun om oompunan po iyau, nga’ mongindaraat nopo di Rusod do Kinorohingan, om a’ no iyau oompunan, do dinondo tuu ko’ tontok di tadau do kopomutusan!’’ ka dau. 33 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Mositi’ no dot osonong o ponuni-suni di kayu om ongosonong indo i tua’ddi. Ondung a’ osonong o ponuni-suni di kayu, om iri piya’ndo i tua’ nga’ a’ no osonong. Iri i tua’ di kayu o kotutun-tutun ondung osonong tuu o ponuni-suni di kayu ko’ amu’. 34 Iyokoyu nopo om tulun dit angaraat, om poingkuro po daa do milo kou do mimboros dot osonong, dot angaraat kou? Tu’ nunu nopo i koboros om iri no it id suang do ginawo! 35 Iri nopo tulun dit osonong om popoboros i’ dit osonong tu’ poimponu’ i’ iyau do kosonongo’. Nga’ iri nopo tulun dit araat om popoboros no dit angaraat tu’ poimponu’ i’ iyau do karaaton. 36 Iyo nopoddi, om soro-soroho’ no dokoyu do Tadau nopondo do Kopomutusan, om tonggungon i’ do pointikid-tikid do tulun i boros di nokolombus diyolo’. 37 Tu’ iri no i boros dokoyu o maan do pongilo ondung kisala’ kou ko’ aiso’,’’ ka dau. 38 Om boros kaddi do piro-piro di guru do Tourat om i tulun do Parisi, ’’Oi Guru, sikito daa iyahai diya’ do momonsoi’d koimayaan,’’ ka. 39 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Araat no kopio om a’ kotutun do Kinorohingan o tulun do maso’d baino’! Monuhu’ kou daa doho’ do momonsoi’d koimayaan? Nga’ a’ kou no pokitonon dot ongoiso’ piya o koimayaan, do suwai ko’ i koimayaan di nosiliu dot id di Nabi Yunus. 40 Tolu o tadau om tolu o totuong di Yunus do poinsuang di tian di sada’ dot agayo. Om iri Tanak do Tulun nga’ tolu indo o tadau om tolu o totuong do pasaalom do tana’. 41 Orikot nopondo i Tadau’d Kopomutusan om tumungag nondo i tulun do hilo’d Niniwi do mogiaandad diti tulun do dinondo, om pasalaon nondo diyolo’ iti tulun do dinondo. Tu’ iri nopo tulun do hilo’d Niniwi om kuminorologo i’ do dusa diyolo’ di minonusui i Yunus do boros do Kinorohingan dot id diyolo’. Nga’ dinondo nopodti om hino id hiti it agayo ko’ i Yunus! 42 Orikot nopondo i Tadau’d Kopomutusan om tumungag nondo i raja’ do tondu’ do mantad hilo’d pomogunan di ponong id salatan do kaandad diti tulun do dinondo, om pasalaon nondo dau iyolo’. Tu’ pamanau nopo i raja’ do tondu’ dot osodu’ piya o pinamanau do mantad hilo’d tisan diti pomogunan do mongoi pokinongou di ponudukan di Suliman dit angaralom kopio. Nga’ dinondo nopodti om hino id hiti it agayo ko’ i Suliman!’’ ka dau. 43 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Soira’ nopo do kopoggidu’ o rusod dot araat do mantad id iso’ o tulun, om mintikid nopondo i rusod diri do piro-piro o kinoiyonon dit otuu do mogihum daa do tiyonon, nga’ aiso’ i’ ot okito dau. 44 Om moro-boros nondo i rusod diri do poingkaa, ’Gumuli’ oku nogi’ di walai di notongkiadan ku,’ ka. Om korikot nopondo iyau’d hiri, om aiso’ i’ o suang di walai om noimuhawan om noulud o hiri’d suang. 45 Om mamanau nondo iyau do mongoi pangangat do turu’ o rusod do suwai dit araat po ko’ iyau. Om sumuang nondo iyolo’ di tulun diri, om mundorong do hiri. Om araat pondo ko’ i kowoyo-woyoon di gulu po o kowoyo-woyoon di tulun diri. Om iyo nogiddi ot osiliu dot id tulun dit angaraat do tontok do maso’d baino’,’’ ka dau. 46 Om maso po di Yesus do moro-boros di tulun dit ogumu’ddi, om korikot no i tina’ om i tobpinai dau. Om poingkakat iyolo’ do hiri’d soliwan om mogihum daa iyolo’d ralan do mongoi boro-boros di Yesus. 47 Om haro’ddi o songulun dot id pogialatan di tulun dot ogumu’ do minoro-boros dot id di Yesus do poingkaa, ’’Guru, hoodi moti’d soliwan i tina’ om i tobpinai nu. Mongoi daa iyolo’ boro-boros diya’,’’ ka. 48 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Isai o tina’ ku? Om isai o tobpinai ku?’’ ka dau. 49 Om tuduko’ no dau i tumatanud dau om boro-boros nod, ’’Diya no ngai’ o tina’ om tobpinai ku. 50 Iri nopo tulun di momonsoi’d korohian di Tapa’ ku do hilo’d surga om iri no o tobpinai ku’d kusai, om tobpinai ku’d tondu’ om tina’ ku,’’ ka dau.

13

1 Om tontok i’ do tadau’ddi do tuminongkiad i Yesus di walai’ddi, om ongoi no iyau irikau do hiri’d tisan di tasik. 2 Om ongoi noddi i Yesus irikau dot id suang do tiso’ o parau’ tu’ ogumu’ i’ kopio o tulun do minongoi gurumung dau. Om iri nopoddi i tulun dot ogumu’ om songingkakat do hiri’d tisan di tasik. 3 Om ogumu’ o pinotuduk di Yesus dot id diyolo’, do poinukadan o pinawayaan dau do minonuduk. Om boros ka di Yesus do minonusui, ’’Haro o tiso’ o gompongumo do minongoi pasasad do linsou. 4 Om tontok di maso dau do papasasad, om karatu’ no o wookon di linsou do hiri’d ralan. Om rikot noddi o tombolog om oiyo’ nopo di tombolog do minoninduk i linsou. 5 Om haro o linsou do nakasasad dot id kowotuan om it oniipis o tana’. Om oruhai do suminuni i linsou tu’ onipis i’ i tana’ do hiri. 6 Nga’ asawat nopoddi o tadau, om kolotu’ no i sobul, om koriou no om kapatai noddi kopio tu’ a’ i’ aralom o kinoroloyon di gamut. 7 Om haro o linsou do nakasasad do hiri’d rolot do korugian, om kosidung noddi di rugi i sobul di linsou’ddi gisom do napatai i sobul. 8 Nga’ haro i’ o linsou do nakasasad do hiri’d tana’ dot oruak. Om pongua’ noddi i tanom diri, om haro i’ ot inghatus piluap o kosopoho’, om haro ot ingonom nohopod om haro ot intolu nohopod piluap o kosopoho’ do tua’,’’ ka dau. 9 Om kosusui poddi di Yesus i poinukadan diri, om boro-boros no iyau do poingkaa, ’’Kitolingo kou nopo, om pokinongou kou no kopio!’’ ka. 10 Om rikot noddi i tumatanud di Yesus om uhoto’ no diyolo’ i Yesus, ’’Guru, nokuro tu’ moninukadan ko nopo do moro-boros dot id tulun dot ogumu’?’’ ka diyolo’. 11 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Iyokoyu nopo om noonuan no do toilaan do mongilo di poillisok do pasal di Pomorintaan do surga, nga’ iyolo’ nopo om a’ i’ noonuan. 12 Tu’ iri nopo tulun di haro mantad no o toilaan om onuan nogindo do lobi ko’ iri, gisom dot ogumu’ nondo kopio o toilaan dau. Nga’ iri nopo tulun dit aiso’ o toila-ilaan om imumuyon nogindo do mongoi panganu i toilaan dau dit okuuri’ kopio daa. 13 Om iri no o koponudukan ku do pawayaon do poinukadan do tontok do moro-boros oku dot id tulun dot ogumu’, tu’ kokito i’ daa iyolo’ nga’ iyo no iyolo’ di tulun dit a’ kokito; om korongou i’ daa iyolo’ nga’ iyo no iyolo’ di tulun dit a’ korongou om it a’ kosuhut. 14 Om nabayaan no i pinoboros mantad di Nabi Yosaya do poingkaa, ’Boros kad Kinorohingan: Korongou kou indo kopio nga’ a’ kou i’ kosuhut; om poingontong kopio kou nga’ aiso’ i’ o tokito dokoyu. 15 Tu’ nokokodou no kopio o ginawo do tulun diti, om nosonsong o tolingo om nokoungkodom o mato diyolo’; om iyo nodti o nosiliu om a’ i’ kokito o mato diyolo’, om a’ korongou o tolingo diyolo’, om a’ kosuhut o pomusorou diyolo’, om a’ indo iyolo’ koguli’ dot id doho’, om a’ ku iyolo’ olingasan,’ ka,’’ ka dau. 16 Om boros ka kawagu di Yesus dot id tumatanud dau, ’’Nga’ nokoundar kou nogi’ kopio iyokoyu, tu’ kokito kou i’ kopio om korongou kou. 17 Ilaai no dokoyu, dot ogumu’ i’ o nabi om i tulun dit otorodok dot id Kinorohingan dit orohian daa do kokito dit okito dokoyu do dinondo, nga’ a’ i’ iyolo’ nokokito’ddi. Orohian i’ daa iyolo’ do korongou dit orongou dokoyu do dinondo nga’ a’ i’ iyolo’ nokorongou’ddi,’’ ka dau. 18 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Pokinongou kou no do komoyon di poinukadan do pasal di tulun di pinapasasad do linsou’ddi. 19 Iri nopo linsou di nakasasad do hiri’d ralan om poiyaan di tulun di nokorongou do habar do pasal do pomorintaan do Kinorohingan; nga’ a’ iddi nokosuhut kopio’ddi. Om rikot noddi i Yaraat, om ngoyo’ no dau ahawo’ i nakasasad daa do hiri’d ginawo diyolo’. 20 Om iri no linsou di nakasasad do hiri’d kowotuan, om poiyaan di tulun di nokorongou do habar diri, om it osonong nopo o ginawo om olomus do minonongkuyaan diri. 21 Nga’ a’ iddi guminamut kopio i habar diri dot id ginawo diyolo’, om a’ guminirot. Om koontok poddi iyolo’ do kosusaan ko’ koinggoritan dot i habar diri o nokoponginggoritan, om pitilombus nopo iyolo’ do luminuhoi o kotumbayaan. 22 Om iri no linsou di nakasasad do hiri’d rolot di korugian om poiyaan do tulun di nokorongou do habar diri, nga’ atangkabo iyolo’ do pasal do koposi-posion diyolo’, om orohian nopod kaya’. Gowoi poddi om noolitan i habar do mantad id Kinorohingan dit id suang do ginawo diyolo’, om a’ minongua’. 23 Om iri no linsou di nakasasad do hiri’d tana’ dit oruak om poiyaan do tulun di nokorongou do habar diri om nokosuhut. Om pongua’ noddi iyolo’ dot asapou, om haro ot inghatus piluap o kogumuo’ do tua’, om haro ot ingonom nohopod, om haro ot intolu nohopod piluap,’’ ka dau. 24 Om ponusui po kawagu i Yesus dot iso’ o poinukadan dot id tulun dot ogumu’ do poingkaa, ’’Iyo diti poinukadan i Pomorintaan do surga: Haro o tiso’ o gompongumo do pinapatanom do linsou dit osonong do hiri’d tumo dau. 25 Nga’ insan o totuong, di nokoodop ngai’ no o tulun, om rikot no i pisangod di gompongumo do minongoi pasasad do linsou do paka’ do hiri’d rolot di gandum. Om tongkiad noddi iyau. 26 Om di nopoddi nokosuni i gandum, om di nokoulai i silau, om kokito nogiddi i paka’. 27 Om ongoi noddi i kuli’ di gompongumo solowot di gompongumo’ddi, om boro-boros nod, ’Tuan, okon toi ko’ i linsou dot osonong o tinanom nu do hilo’d tumo nu? Nga’ nokuro’ddi tu’ haro o paka’ do hilo’?’ ka diyolo’. 28 Om boros ka di gompongumo do suminimbar, ’Iri no pisangod o minongoi pasasad dino,’ ka dau. Om ponguhot po kawagu i kuli’ di gompongumo’ddi, ’Tuan, uhang nu i’ do ngoyon dahai utuso’ i paka’ddi?’ ka. 29 Om boros ka di gompongumo do suminimbar, ’Amu’, tu’ ngoyon nopondo utuso’ i paka’ddi, om kotonggoi nondo i gandum dot outus. 30 Pologoson nopo i paka’ do poinsuni do gisom do mongomot. Om sunudan ku indo i tulun di mongoi pongomot do poingkaa: Utuson po dokoyu i paka’, om wongkoson nondo, om tutudan. Om ngoyon nogindo onuo’ i gandum om poopion nondo dot id sulap,’ ka di gompongumo,’’ ka dau. 31 Om ponusui po kawagu i Yesus dot iso’ o pinoinukadan dot id tulun dit ogumu’. Boros ka dau, ’’Iyo diti poinukadan i Pomorintaan do surga: Haro o linsou dot okooro’ do nongoi dot iso’ o tulun, om tonomo’ no dau do hiri’d tumo dau. 32 Iri nopo linsou’ddi nga’ kopupuson no kopio dot okoro’. Nga’ kosuni nopondo, om iri no ot agayo kopio dot id pogialatan di totonomon. Om osiliu nondo iri do kayu, gisom do rumikot i tombolog do mongoi pomirumun do hiri’d karaan-raanan diri,’’ ka dau. 33 Haro po o tiso’ kawagu o poinukadan do sinusui di Yesus dot id tulun dot ogumu’. Boros ka dau, ’’Kowoyo-woyoo’ nopo di Pomorintaan do surga om iyo di sasad di ngoyon do songulun o tondu’, do maan poroloto’ dot apat nohopod o lito do tapung do torigu gisom dot akambang ngai’ i tapung diri,’’ ka dau. 34 Om potuduko’ ngai’ nopo di Yesus iri dot id tulun dot ogumu’ do pinawaya’ do poinukadan. 35 Om iyo noddi do nabayaan i pinoboros mantad di nabi do poingkaa, ’’Moninukadan oku do moro-boros diyolo’; popinsunudon ku nondo o koinsanai’ddi songillisok do mantad di wonsoyo’ i’ iti pomogunan,’’ ka. 36 Om tongkiad noddi i Yesus di tulun dot ogumu’ddi, om suang no iyau do hiri’d walai. Om rikot no i tumatanud dau, om boro-boros no iyolo’d poingkaa, ’’Guru, sunudai daa iyahai do komoyon di poinukadan do pasal di paka’ dot id rolot do gandum diri,’’ ka diyolo’. 37 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Iri nopo tulun di pinapasasad do linsou dot osonong diri om i Tanak do Tulun. 38 Iri no tumo om iti pomogunan. Om iri nopo linsou dot osonong diri om i tulun di nasanganu di Pomorintaan do Kinorohingan. Om iri no paka’ om i tulun di tumatanud do Rogon. 39 Iri nopo pisangod di pinapasasad di paka’ om i Rogon. Om maso nod kapangamatan om i Tadau’d Kopomutusan, om iri no i mongoi pongomot, om i moloikat. 40 Om poingkuro nopo i paka’ do timungon om tutudan do hiri’d tapui, om iyo nogiddi o wonsoyon do Tadau’d Kopomutusan. 41 Suhuon nondo di Tanak do Tulun i moloikat dau do mongoi ponimung do koinsanai’d tulun di mominsuhu’ do tulun do momonsoi’d dusa om koinsanai di tulun do suwai di momonsoi’d araat, dot id pogialatan di tulun do songonuon dau. 42 Om pataamon ngai’ nopondo iyolo’ do hiri’d tapui di molob-ngolob; om hiri nondo iyolo’ do mihad om oinggorit. 43 Om iri nopondo i tulun di momonsoi’d korohian do Kinorohingan om iyo pod tadau do mogulinau do hiri’d Pomorintaan do Kinorohingan, i Tapa’ diyolo’. Iyo nopoddi, om kitolingo kou nopo, om pokinongou kou no!’’ ka dau. 44 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iyo diti poinukadan o Pomorintaan do surga: Haro o songulun do nokobontol do dapu’ do hiri’d saalom do tana’, om polobongo’ po kawagu dau i dapu’ddi do hiri’d tana’. Om atataadan noddi kopio i tulun diri, gisom do padagango’ ngai’ nopo dau i haro dot id dau, om guli’ no kawagu do minongoi pomoli di tana’ddi,’’ ka dau. 45 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iyo diti poinukadan o Pomorintaan do surga: Haro o touki di mingihum do mutiara’ dit agayo o gatang. 46 Om kobontol nopondo iyau dot iso’ o mutiara’ dit olumis kopio ko’ mantad di suwai, om olomus nopondo iyau do mongoi padagang do koinsanai’ddi haro dot id dau om bolion nondo dau it iso’ o mutiara’ dit olumis kopio’ddi,’’ ka dau. 47 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Kowoyo-woyoo’ nopo do Pomorintaan do surga om iyo di rambot do poromboton do hilo’d tasik. Om karambot nondo nga’ mogisuayan nopo o bansa’d sada’ dot arambatan. 48 Om ogumu’ pondo o sada’ do kosulung di rambot, om gayaton no di monginginsada’ i rambot diyolo’ do popotindal. Om mirikau nondo iyolo’ do monompipi’ do sada’ddi: iri nopo i sada’ dot osonong om posuangon do hiri’d luping nga’ iri no it araat om pataamon. 49 Om iyo noddi ot osiliu do Tadau’d Kopomutusan. Potongkiadon nondo di moloikat i tulun dit angaraat do mantad id tulun di momonsoi’d korohian do Kinorohingan. 50 Om pataamon nondo i tulun dit angaraat diri dot id tapui di molob-ngolob. Om hiri nondo iyolo’ do mingihad om oinggorit,’’ ka dau. 51 Om uhoto’ no di Yesus iyolo’, ’’Osuhutan ngai’ no dokoyu iri?’’ ka dau. ’’Oo, osuhutan ngai’ no dahai, oi Guru,’’ ka diyolo’. 52 Om boros kaddi di Yesus, ’’Om iri no o kokuwaan do pointikid-tikid do guru do Tourat di nosiliu do tulun do tumatanud do hiri’d Pomorintaan do surga, dot iyo di tulun do monongwalai do poposoliwan do konunu-nunuan di wagu om i laid do mantad hiri’d poiiyanan dau do konunu-nunuan,’’ ka dau. 53 Om kosusui ngai’ poddi di Yesus i piro-piro o poinukadan diri, om tongkiad no iyau do kinoiyonon diri. 54 Om poguliai no dau do hiri’d kampung dau. Om ongoi no iyau ponuduk do hiri’d walai’d sasambayangan do hilo’, om ongosuayan ngai’ nopoddi i tulun di nokorongou dau do minonuduk do hiri. Boros ka diyolo’, ’’Honggo kopio o kinoonuan do tulun diti do toilaan dot iyo kopio’ddi? Om honggo o kinoonuan dau do sinundu do momonsoi’d koimayaan? 55 Okon toi ko’ tukang kayu noo o sanganak dau. Okon toi ko’ i Maria, o tina’ dau; om tobpinai no dau om i Yakub, om i Yusup, om i Simun om i Yudas? 56 Om okon toi ko’ hiti ngai’ i’ do poingiyon i tobpinai dau’d tondu’? Nga’ honggo kopio o kinoonuan ngai’ dau’ddi?’’ ka no diyolo’. 57 Om a’ iddi i tulun diri minonongkuyaan di Yesus. Om boros kaddi di Yesus dot id diyolo’, ’’Pusohon i’ o nabi do hinonggo nopo o kinoiyonon do suwai, nga’ a’ nogindo iyau pusohon do hiri’d kampung dau om hiri’d walai dau,’’ ka dau. 58 Om a’ iddi ogumu’ o koimayaan do winonsoi di Yesus do hiri tu’ a’ i’ i tulun ongotumbayaan.

14

1 Om tontok noddi do nokorongou i Horudis, i pomorinta’ do pomogunan do Galilia, do pasal di Yesus. 2 Om boros ka di Horudis dot id pagawai dau, ’’Atantu’ no dot i Yohanis Gampamatis iri do napasi kawagu! Om iri no o kokuwaan do haro o kuasa’ dau do momonsoi’d koimayaan,’’ ka. 3 Tu’ nopo dit id gulu po ko’ iri om minonuhu’ i Horudis do manangkap di Yohanis om mongogos dau, om posuango’ nogiddi i Yohanis dot id giil. Winonsoi pogi’ di Horudis o miagal diri nga’ gama’ no di Horudias, i sawo di Pilipus, i tobpinai dau. 4 Tu’ nokoumbal i’ i Yohanis do minomoros dot id di Horudis do poingkaa, ’’A’ ko i’ koino-ino do mangawin di Horudias!’’ ka. 5 Otopot nopo kopio om pokipapatayan daa di Horudis i Yohanis; nga’ ooris iddi iyau di tulun, tu’ sorohon i’ diyolo’ do nabi i Yohanis. 6 Tontok di minonguramat i Horudis do kinoulitan do toun do tumur dau, om panari’ no i tanak di Horudias do tondu’ do hiri’d toguang do koinsanai di tulun di nakarapou’d hiri. Om asanangan tomod i Horudis do nokokito di pananari’ dau. 7 Gisom do pamatos nopo i Horudis do mikuwo’d suminumpa’ do papatahak dot id tanak do tondu’ddi do nunu nopo o pokionuon dau. 8 Om boros kaddi di tanak do tondu’ddi, ’’Pokionuon ku i tulu di Yohanis Gampamatis do pasakayon do talam do dinondo!’’ ka dau; tu’ notudukan no iyau di tina’ dau do poboroson. 9 Om tumongob tomod daa’ddi i Horudis do nokorongou’ddi. Nga’ patahako’ nopoddi dau i pinokianu di tanak do tondu’ddi tu’ nokosumpa’ no iyau dot id toguang di tulun di nalap dau. 10 Om ponuhu’ no iyau’d tulun do mongoi pongidu’d tulu di Yohanis do hiri’d giil. 11 Om igitai noddi i tulu di Yohanis do suminuang do pinasakai’d talam, om patahako’ no dot id tanak do tondu’ddi. Om ngoyo’ noddi di tanak do tondu’ddi patahako’ iri dot id tina’ dau. 12 Om ngoyo’ noddi di tumatanud di Yohanis i rata’ di Yohanis, om lobongo’ no diyolo’. Om pamanau no iyolo’ do minongoi posunud do habar diti dot id di Yesus. 13 Om soira’ddi nokorongou i Yesus do habar diri, om sakai no iyau do parau’ dot iso-iso’ iyau, om tongkiad no do kinoiyonon diri. Om ongoi noddi iyau dot id iso’ o kinoiyonon dit oingou. Nga’ tontok di nokorongou i tulun dot ogumu’ do nakapamanau i Yesus, om tongkiadai nopo diyolo’ i kabandaran diyolo’ om ongoi no gusa’ di Yesus do minaya’ di ralan dit a’ kosoborong di tasik. 14 Nga’ tindal no i Yesus om kokito no dau i tulun dot ogumu’ om osianan tomod diri iyau diyolo’. Om lingasai ngai’ noddi dau i tulun dit ongkitoruol dot id pogialatan diyolo’. 15 Om sosodopon noddi om rikot no dot id di Yesus i tumatanud dau, om boro-boros nod, ’’Osodop noddi om aiso’ o kawalayan dot id kinoiyonon diti. Om osonong nogi’ do suhuon nu’d tumongkiad iti tulun om koongoi i’ iyolo’ koboli do taakanon do hilo’d kawalayan,’’ ka diyolo’. 16 Nga’ boros ka di Yesus do suminimbar, ’’A’ i’ minog do suhuon iyolo’d tumongkiad. Paakanon nopo dokoyu iyolo’,’’ ka dau. 17 Om boros ka di tumatanud di Yesus, ’’Roti nopo dahai om limo poo, om sada’ nga’ duwo po tinan,’’ ka diyolo’. 18 Om boros ka di Yesus, ’’Igitai ngai’ do hiti, ino,’’ ka dau. 19 Om suhuo’ noddi dau i tulun dot ogumu’ do mirikau do hiri’d butur. Om ngoyo’ noddi dau i limo o liob do roti om i duwo o tinan do sada’, om tingaha’ no iyau do hilo’d tawan om pongunsikou nod Kinorohingan. Om pogikobing-kobingo’ nogiddi dau i roti’ddi om patahako’ no dot id tumatanud dau, do potikidon dot id tulun dot ogumu’ddi. 20 Om akan ngai’ nopo iyolo’ do gisom do nangayahan. Om timungo’ nogiddi di tumatanud di Yesus i noolu’ di taakanon diri, om hopod po om duwo o balatak do noponu’. 21 Iri nopo minakan do tontok diri om haro i’ o limo noribu o tulun, nga’ a’ po poinghompit i tongoondu’ om i tangaanak. 22 Om suhuo’ noddi di Yesus i tumatanud dau do sumakai di parau’ om mogulu do sumoborong di tasik, do daamot dau do minsuhu’ di tulun dot ogumu’ do muli’. 23 Om kapamanau ngai’ poddi i tulun dot ogumu’, om takad no i Yesus dot iso’ o nulu-nulu do mongoi sambayang dot iyau-iyau. Om hiri kasai’ po i Yesus dit otuong no, om iso-iso’ iyau. 24 Om tontok nopoddi nga’ hiri nod tanga’ di tasik i parau’ di sinakai di tumatanud di Yesus. Om kopiguli-guli’ poo i parau’ dot oontok di tumbak tu’ asasakan nogi’ di parau’ i tongus. 25 Om rikot noddi i Yesus dot id diyolo’ do minamanau dot id soibau di waig dit id piolitan do jam kotolu om jam koonom do minsusuab. 26 Om soira’ddi nokito iyau di tumatanud dau do manau-panau do hiri’d soibau di waig om kooris no tomod iyolo’, ’’Tombiruo!’’ ka diyolo’ do minomogiak dot opopoddosian. 27 Nga’ olomus nopo i Yesus do suminimbar do, ’’Kada’ kou kagangau! I Yesus oku i’. Kada’ kou poddosi!’’ ka dau. 28 Om boros kaddi di Pitrus, ’’Ondung i Yesus kopio ko, om suhuo’ oku daa iyoho’ do mamanau dot id soibau’d waig,’’ ka dau. 29 ’’Kaino!’’ ka di Yesus. Om lintuhun no i Pitrus do mantad hiri’d parau’, om pamanau no iyau dot id soibau di waig do mongoi rapou di Yesus. 30 Nga’ soira’ddi nopurimanan di Pitrus i tongus dot opuhod do hiri’d tasik, om kooris no iyau om lumonsod no daa’ddi iyau. Nga’ pomogiak no iyau, ’’Tuhan, tulungo’ oku!’’ ka dau. 31 Om olomus nopo i Yesus do minongoi pamagayat di Pitrus om boro-boros nod, ’’Pitrus, Pitrus, a’ no kopio ogirot o kotumbayaan nu. Nokuro tu’ mikoduwo po o ginawo nu dot otumbayaan doho’?’’ ka dau. 32 Om sakai goduwo noddi iyolo’ di parau’, om kotingkod no i tongus. 33 Om otud ngai’ noddi i tumatanud di Yesus do tuminuku’ dot id dau. Om boros ka diyolo’, ’’Otopot no kopio do Tanak ko’d Kinorohingan, oi Tuhan!’’ ka. 34 Om kosoborong poddi iyolo’ di tasik, om dampir no iyolo’ do hilo’d Ginisarit. 35 Om soira’ddi nokito di tulun do hiri dot i Yesus i nokorikot, om popinsunudo’ no diyolo’ iri dot id koinsanai’d watas dit id potoropis do bandar diri. Om oinsanan nopoddi i tulun do sumakit do nongoi pootodo’ dot id di Yesus. 36 Om pokitumboyo’ no iyolo’ dau do mongoi igit di rasuk dau dit anaru, do hiri nopod dompok di rasuk. Om kolingasai ngai’ nopoddi i tulun di minongoi igit di rasuk dau.

15

1 Om haro’ddi o piro-piro o tulun do Parisi om i guru do Tourat do mantad hilo’d Yorusalim do ruminikot dot id di Yesus. Om uhoto’ no diyolo’ i Yesus. 2 Boros ka diyolo’, ’’Nokuro tu’ a’ i tumatanud nu tumanud di koubasanan di komolohingan toko’? Tu’ a’ i’ iyolo’ momoug do tintod do makan, do miagal do ponuhuan di toturan!’’ ka diyolo’. 3 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Om nokuro kou no iyokoyu tu’ a’ tumanud di ponuhuan do Kinorohingan, dot iri no tumanud do koubasanan do komolohingan dokoyu ot a’ dokoyu kotonud-tonudan? 4 Tu’ boros kad Kinorohingan, ’Pusoho’ no dokoyu o tapa’ om tina’ dokoyu,’ ka, om, ’Isai nopo i mongindaraat do tapa’ om tina’ dau, om mositi’ no do hukuman do kapatayon,’ ka. 5 Nga’ poingkaa o dokoyu’d potudukon: Ondung momoros o tulun dot id molohing dau do, ’Nakatahak ku no dot id Kinorohingan i tusin di patahakon mantad ku daa dot id dokoyu oi apa’, om oi ina’,’ ka. 6 Om a’ no minog i tulun diri do momusou di molohing dau. Om pagaan-gaanon diri dokoyu o boros do Kinorohingan do gama’ no di koubasanan do komolohingan dokoyu. 7 Iyokoyu no i tulun di minsorupai-rupai no toomod! Miontok nopo kopio i pinoboros mantad di Yosaya do pasal dokoyu do poingkaa, 8 ’Poingkaa o boros do Kinorohingan: Boros no toomod do tulun diti do tumuku’ dot id doho’, tu’ ginawo nopo diyolo’ om osodu’ i’ do mantad id doho’. 9 Aiso’ i’ ot aanu-anu diyolo’ do tumuku’ dot id doho’, tu’ iri nopo toturan do winonsoi’d tulun om potudukon nopo diyolo’ dot iyo pod toturan di winonsoi ku,’ ka,’’ ka dau. 10 Om lohowo’ noddi di Yesus i tongoulun om boro-boros no dot id diyolo’ do poingkaa, ’’Pokinongou kou no om kosuhut kou i’! 11 Iri nopo i sumuang do kabang om a’ i’ kososomu’d tulun; iri no i sumoliwan do mantad id kabang o kososomu’d tulun,’’ ka dau. 12 Om rikot noddi i tumatanud di Yesus dot id dau om boro-boros nod, ’’Oilaan nu i’ dot ongotogod i tulun do Parisi do nokorongou diya’ do minomoros do miagal diri?’’ ka diyolo’. 13 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Pointikid-tikid do totonomon dit okon ko’ i Tapa’ ku do hilo’d surga o minananom om utuson indo. 14 Pologoson nopo i tulun do Parisi. Tu’ iyolo’ nopo om boyoon di nongobolou. Om ondung mumbal i tulun do bolou do mangahak di tulun do bolou, om aratu’ goduwo nopondo iyolo’ dot id parit,’’ ka dau. 15 Om boros ka di Pitrus, ’’Posuhuto’ daa iyahai do komoyon do poinukadan diri, oi Guru!’’ ka dau. 16 Om boros ka di Yesus do suminimbar diyolo’, ’’Dot a’ kou po iyokoyu kosuhut? 17 A’ kou i’ koilo dot iri nopo i posuangon do kabang om kumaa i’ do hiri’d tian, om sumoliwan nondo kawagu? 18 Nga’ iri nopo i sumoliwan do mantad id kabang, om mantad i’ dot id ginawo, om iri no i kososomu’ do tulun. 19 Tu’ mantad no dot id ginawo i pomusarahan dot araat, i mominsuhu’ do tulun do mamatai, om magampahu’, om momonsoi di kososomu’, om manakau, om mingudut, om mongindaraat. 20 Iri ngai’ no i kososomu’d tulun, om okon i’ ko’ i makan dot a’ kopomoug,’’ ka dau. 21 Om tongkiad noddi i Yesus do kinoiyonon diri om ongoi no iyau do hiri’d watas dit id somok do bandar do Tirus om Sidon. 22 Om rikot no dot id di Yesus o songulun o tondu’ do bansa’d Kanaan do mantad id watas diri. Om mohou-lohou iyau do poingkaa, ’’Oi Tanak di Daud, kosianai no doho’! Norusadan do rogon i tanak ku’d tondu’. Om adalaan no kopio iyau,’’ ka dau. 23 Nga’ a’ i’ di Yesus sinimbar i tondu’ddi. Om rikot noddi i tumatanud di Yesus dot id di Yesus om boro-boros nod, ’’Guru, suhuo’ nogid tumongkiad ilo tondu’. Minghiyo nopo tomod iyau do muhut-suhut dati’!’’ ka diyolo’. 24 Om boros ka di Yesus, ’’Iyoho’ nopo om sinuhu’ no do mongoi dot id bansa’ dot Israil, om okon-okon po om id tulun dot Israil di nangapalid,’’ ka dau. 25 Om rikot noddi i tondu’ddi om otud no do hiri’d toguang di Yesus om boro-boros nod, ’’Tulungo’ oku no, oi Tuan,’’ ka. 26 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’A’ i’ osonong do ngoyon patahako’d tasu i taakanon do tangaanak,’’ ka. 27 Nga’ simbar no i tondu’ do poingkaa, ’’Otopot i’ oi Tuan, nga’ iri piya tasu nga’ mangakan i’ di mumu’ dit aratu’ do mantad hiri’d mija’ di tuan dau,’’ ka dau. 28 Om boros kaddi di Yesus dot id tondu’ddi, ’’Agayo no kopio o kotumbayaan nu, oi inan! Nunu nopo i pokionuon nu om osiliu no!’’ ka dau. Om diiri i’ om diiri om kolingasai no i tanak di tondu’ddi. 29 Om tongkiad no i Yesus do kinoiyonon diri, om pamanau no do suminusui di tisan do Tasik Galilia. Om takad noddi iyau dot iso’ o nulu-nulu om irikau no iyau’d hiri. 30 Om ogumu’ diri o tulun do ruminikot dot id dau do pinapaatod do tulun di kimpo’, om i bolou, om it a’ koundaliu, om i bobou, om ogumu’ po o tulun do suwai di kitoruol. Om poiliho’ no diyolo’ i tulun diri dot id toguang di Yesus, om lingasai no di Yesus i tulun diri. 31 Om nongosuayan tomod diri i tulun dot ogumu’ di hiri do tontok do nokito diyolo’ do nongkoboros i bobou, om nolingasan i kimpo’, om nangkapanau it a’ koundaliu, om nokokito i bolou. Om royoho’ noddi diyolo’ o Kinorohingan do tulun dot Israil. 32 Om lohowo’ noddi di Yesus i tumatanud dau om boro-boros nod, ’’Osianan oku nodti tulun dot ogumu’, tu’ tolu noddi o tadau diyolo’ do manud-tanud doho’, om naayi’ noddi o kokoriu diyolo’. A’ oku i’ sipologos diyolo’d muli’ dot a’ po kaakan, tu’ olikapan i’ dotindo iyolo’ do hilo’d tanga’d ralan,’’ ka dau. 33 Om uhoto’ noddi di tumatanud di Yesus i Yesus do poingkaa, ’’Honggo daa o ngayan toko’d taakanon do paakan do tulun dot irad diti kogumu’ do hiti’d kinoiyonon diti tu’ aiso’ i’ o kawalayan dot id somo-somok?’’ ka diyolo’. 34 Nga’ uhoto’ no di Yesus iyolo’, ’’Piro poo roti dokoyu,’’ ka dau. ’’Turu’ po liob, om okuri’ no o sada’ dot ongokooro’,’’ ka diyolo’. 35 Om suhuo’ noddi di Yesus i tulun dot ogumu’ddi do mirikau do hiri’d tana’. 36 Om ngoyo’ no dau i turu’ o roti om i sada’ddi, om pongunsikou no iyau’d Kinorohingan. Om pogikobing-kobingo’ nogiddi dau i roti om pogikodut-koduto’ dau i sada’, om patahako’ no dau iri dot id tumatanud dau. Om potikido’ noddi diyolo’ iri dot id tulun dit ogumu’. 37 Om akan ngai’ noddi i tulun diri do gisom do nangayahan iyolo’. Om kangaakan poddi iyolo’, om timungo’ no di tumatanud di Yesus i nongoolu’ di taakanon, om turu’ po o balatak do noponu’ do notimung ngai’ iri. 38 Om kogumuon nopo do tongokusai nogi’ do minakan do tontok diri om apat noribu o tulun, om a’ po kohompit i tongoondu’ om i tangaanak. 39 Om suhuo’ noddi di Yesus i tulun dot ogumu’ do muli’. Om iyau no om suminakai do parau’ do pinakayaan do hilo’d watas do Magadan.

16

1 Om rikot no dot id di Yesus o piro-piro o tulun do Parisi om tulun do Saduki do mongoi daa pogumbal dau. Om suhuo’ no daa diyolo’ i Yesus do momonsoi’d koimayaan do popointalang kopio do mantad iyau id Kinorohingan. 2 Om boros ka di Yesus, [’’Tontok nopo di tumonob o tadau, om momoros kou nod, ’Osonong o talun, tu’ aragang no ilo tawan,’ ka dokoyu. 3 Om dongkosuabon noo, om momoros kou dot, ’Rumasam nod baino’, tu’ aragang ilo tawan om oluhung o tadau,’ ka. Antangai pogi’ nga’ milo kou i’ do mongilo do kooyu-oyuo’ do talun dot okito dokoyu ondung okuro-kuro ilo tawan, nga’ a’ kou indo milo do mongilo do komoyon dit ongosiliu do dinondo!]. 4 Araat no kopio om koindaraat do Kinorohingan o tulun do dinondo. Monuhu’ kou daa doho’ do momonsoi’d koimayaan, nga’ a’ kou no pokitonon dot ongoiso’ piya o koimayaan do suwai mantad ko’ i koimayaan di nosiliu dot id di Nabi Yunus,’’ ka dau. Om koboros poddi di Yesus o miagal diri om pamanau no iyau do tuminongkiad diyolo’. 5 Tontok di nokorikot i tumatanud di Yesus do hiri’d soborong di tasik, om koilaai nogi’ diyolo’ do nokolihu iyolo’ do migit do roti. 6 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’Antaan-taan no dokoyu i pangambang do roti di tulun do Parisi om Saduki,’’ ka dau. 7 Om di nopoddi norongou di tumatanud di Yesus i boros di Yesus diri, om pogiboro-boros no iyolo’, ’’Momoros pogi’ iyau dot iyo’ddi nga’ a’ toko’ i’ nokoigit do roti,’’ ka diyolo’. 8 Nga’ oilaan i’ di Yesus i pogibara-barasan diyolo’. Om boros kaddi dau, ’’Nokuro tu’ it aiso’ o roti do pogibara-barasan dokoyu? A’ no kopio agayo o kotumbayaan dokoyu. 9 A’ kou po kasai’ kosuhut? A’ no dokoyu osorou i limo no roti do pinogikabing-kabing ku do pinapaakan di limo noribu o tulun? Piro po toi o balatak do roti do noolu’ di tinimung dokoyu’ddi? 10 Om poingkuro no i turu’ o roti do pinaakanan dit apat noribu o tulun diri? Piro po toi o balatak do roti do noolu’ di tinimung dokoyu? 11 Nokuro tu’ a’ kou i’ kosuhut dot okon i’ ko’ pasal do roti o poboroson ku dot id dokoyu? Antaan-taan no dokoyu i pangambang do roti di tulun do Parisi om i tulun do Saduki!’’ ka dau. 12 Om alaid noddi om kosuhut nogi’ i tumatanud di Yesus dot okon i’ ko’ monuhu’ i Yesus diyolo’ do mumbangan-bangan di pangambang do roti nga’ mumbangan-bangan di ponudukan di tulun do Parisi om i tulun do Saduki. 13 Om ongoi no i Yesus do hiri’d watas dit id somok do bandar do Kaisaria Pilipi. Om hilo’ no iyau do minonguhot di tumatanud dau. Boros ka dau, ’’Isai i Tanak do Tulun dot osorou’d tulun?’’ ka dau. 14 Om boros ka di tumatanud di Yesus do suminimbar, ’’Haro i’ o momoros dot i Yohanis Gampamatis, om haro o momoros dot i Ilia. Om tulun nod suwai om momoros dot i Yoromia, ko’ iso’ po do mantad id pogialatan di nabi,’’ ka diyolo’. 15 Om boros ka di Yesus, ’’Nga’ isai oku dot osorou dokoyu?’’ ka dau. 16 Om boros ka di Simun Pitrus do suminimbar, ’’Iya’ no i Raja’ di Gampamasi, i Tanak do Kinorohingan di poimpasi,’’ ka dau. 17 Om boros ka di Yesus, ’’Olumaag ko no, oi Simun i tanak di Yona! Tu’ okon i’ ko’ tulun o minomisunud diya’ddi suwai ko’ i Tapa’ ku do hilo’d surga. 18 Iyo nopoddi om ilaai no dot iya’ no oi Pitrus, i watu dit okodou. Om iri no i watu’ddi o poimpahan ku di sidang ku do wonsoyon ku, om a’ i’ iti aala’; om kapatayon piya nga’ a’ i’ kaala’! 19 Patahakon ku nondo diya’ i kunsi’ di Pomorintaan do surga. Om nunu nopondo i pogoduhan nu do hiti’d pomogunan om pogoduhan no do hilo’d surga. Om nunu nopo i ponuhuan nu do hiti’d pomogunan, om ponuhuan no do hilo’d surga,’’ ka dau. 20 Om poinsano’ noddi di Yesus i tumatanud dau dot a’ momisunud dot isai nopo dot iyau i Raja’ do Gampamasi. 21 Om mantad poddi om poboroson nopo kopio di Yesus dot id tumatanud dau, om a’ no dau lisok-lisokon, do mositi’ no do mongoi iyau do hilo’d Yorusalim om oinggorit tomod nondo dot inggoriton di piro-piro o boyoon, om i piro-piro o boyoon dot imam, om i piro-piro guru do Tourat. Om patayon nondo iyau, nga’ kotolu nopondod tadau, om posion indo iyau kawagu. 22 Om gayato’ noddi di Pitrus i Yesus do pinopotongkiad di wokon om togodo’ no dau i Yesus. Boros ka dau, ’’Maha’ daa om poinsoduwon do Kinorohingan o miagal diri, oi Tuhan! Om a’ indo osiliu ot iyo’ddi dot id diya’, oi Tuhan!’’ ka dau. 23 Om koili no i Yesus om boro-boros no iyau di Pitrus, ’’Poggidu’ do mantad hiti, oi Mogugumbal! Mangantob ko daa doho’. Tu’ ino nopo pomusarahan nu om don tulun i’; om okon i’ ko’ pomusarahan do Kinorohingan!’’ ka dau. 24 Om boros kaddi di Yesus dot id tumatanud dau, ’’Iri nopo tulun dit orohian do tumanud doho’, om mositi’ no do lihuan i dau’d korohian, om sumaan do salib dau, om tumilombus nopo do tumanud doho’. 25 Tu’ iri nopo tulun dit orohian do momogompi’ do koposion dau, om okon nogi’ dot atagakan do koposion dau. Nga’ iri nogindo tulun di papatahak do koposion dau do gisom piya’d apatai dot iyoho’ o kapatahakan, om kaanu nogindo kopio do koposion. 26 Nunu’ddi o kountungan do tulun, dot aanu ngai’ piya dau o koinsanai’dti pomogunan, nga’ atagakan indo iyau do koposion dau? Milo toi o koposion do poolonon do nunu nopo? 27 A’ no alaid om rumikot no i Tanak do Tulun do miwoyo’ di moloikat dau do mikuwo’d kuasa’ di Tapa’ dau. Om tontok nondoddi do somulian ngai’ dau o pointikid-tikid do tulun do miontok di winonsoi di tulun diri. 28 Ilaai no dokoyu! Dot id pogialatan piya dokoyu’d hiti nga’ haro i’ it a’ po apatai dot a’ po kokito di Tanak do Tulun do rumikot do miagal do Raja’!’’ ka dau.

17

1 Tontok dit onom o tadau do mantad diri, om angatai no di Yesus i Pitrus om i Yakub om i Yohanis i tobpinai di Yakub, do minongoi dot id iso’ o nuluhon dit akawas, dot iyolo-yolo’. 2 Om kosimban noddi o korupa-rupao’ di Yesus di maso diyolo’d poingontong dau. Rabas nopoddi di Yesus nga’ iyo pod tadau tu’ mogulinau, om i pakayan dau nga’ kosorong tomod o kopurako’. 3 Om kokito no di tolu o tumatanud di Yesus, i Musa om i Ilia do monokiboro-boros di Yesus. 4 Om boros kaddi di Pitrus dot id di Yesus, ’’Tuhan, osonong no kopio do hiti toko’. Ondung orohian ko, oi Tuhan, om popowonsoi oku do tolu o kiim do hiti: iso’ o diya’, oi Tuhan, om iso’ o di Musa, om iso’ o di Ilia,’’ ka dau. 5 Nga’ maso po di Pitrus do moro-boros om kokulumutai no iyolo’d haun di mogulinau tomod, om haro’ddi o minomoros do mantad id haun diri do poingkaa, ’’Iti no i Tanak ku di kosianan kopio ku. Iyau no i kohubayaan do ginawo ku. Om pokinongou kou no dau!’’ ka. 6 Om soira’ddi norongou di tumatanud di Yesus i boros diri, om nongooris tomod diri iyolo’ gisom do kongotungub nopo iyolo’ do hiri’d tana’. 7 Nga’ rikot no i Yesus do minongoi pangama’ diyolo’. Om boros ka dau, ’’Ingkakat kou! Kada’ kou kooris!’’ ka dau. 8 Om hangog noddi iyolo’, om aiso’ no o nokito diyolo’, do suwai ko’ i Yesus poo. 9 Om di nopoddi ruminuhuk iyolo’ di nuluhon, om bilinai no di Yesus iyolo’ do poingkaa, ’’Kada’ dokoyu posunudo’ dot id disai nopo i nokito dokoyu di tiinu’ddi, dot a’ po apasi kawagu o Tanak do Tulun do mantad id kapatayon,’’ ka dau. 10 Om uhoto’ no di tumatanud di Yesus i Yesus, boros ka diyolo’, ’’Nokuro tu’ i Ilia po o mogulu’d rumikot, ka di guru do Tourat?’’ ka. 11 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Atantu’ no do rumikot i Ilia om iyau no o posodia’ do koinsanai’d nunu nopo. 12 Nga’ poboroson ku dot id dokoyu, do nokorikot no i Ilia, nga’ a’ i’ iyau notutunan do tulun, om wonsoyo’ nopo diyolo’ dot id dau o nunu nopo i korohian diyolo’. Om iyo nogiddi o wonsoyon diyolo’ dot id Tanak do Tulun,’’ ka dau. 13 Om kongosuhut noddi i tumatanud di Yesus dot i Yohanis Gampamatis o komoyon di Yesus diri. 14 Om soira’ddi guminuli’ i Yesus om i tolu o tumatanud dau’ddi do hiri’d tulun dot ogumu’, om rikot no o songulun o kusai do minongoi otud dot id toguang di Yesus. 15 Om boros ka di kusai, ’’Tuan, kosianai no di tanak ku, tu’ kakaran iyau. Om adalaan no kopio o toruol dau gisom dot asaru’ no iyau do kosubo dot id tapui om asaru’ nogi’ dot aratu’ dot id waig. 16 Om nakaatod ku no daa iyau dot id tumatanud nu nga’ a’ i’ iyolo’ nokolingos dau,’’ ka dau. 17 Om boros ka di Yesus, ’’Atuuk ku dokoyu’dti! Sumansala’ kou no kopio iyokoyu om a’ otumbayaan. Songkuro po tuu o koloido’ ku do poinsugku’ kasai’ dokoyu om papalanut do ginawo ku dot id dokoyu? Ngoyo’ hitio’ i tanak diri!’’ ka dau. 18 Om suhuo’ noddi di Yesus do sumoliwan i rusod dot araat dit id suang di tanak diri. Om soliwan noddi i rusod dot araat, om diiri i’ om diiri do nolingasan i tanak. 19 Om ongoi noddi i tumatanud di Yesus do hiri’d di Yesus dot iyolo-yolo’, om uhoto’ no diyolo’ iyau. Boros ka diyolo’, ’’Guru, nokuro tu’ a’ iyahai milo do minonunsub di rusod dot araat diri?’’ ka diyolo’. 20 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’A’ ogirot o kotumbayaan dokoyu. Ilaai no dokoyu! Dot ondung haro o kotumbayaan dokoyu dot ongoirad nopod linsou dit okooro’, om milo kou no do moro-boros dot id nulu-nulu diti do poingkaa, ’Undaliu do mantad hiti om ongoi’d hiilo’,’ ka, om atantu’ no do mundaliu no kopio ilo nulu-nulu. Iso’ po nga’ aiso’ i’ ot a’ dokoyu milo’d wonsoyon! 21 [Nga’ rusod nopod araat do miagal diti om sambayang poo om puasa o kosunsub,]’’ ka dau. 22 Tontok di tuminimung i tumatanud di Yesus do hilo’d Galilia, om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’A’ no alaid om patahakon no i Tanak do Tulun dot id kuasa’d tulun. 23 Om patayon nondo iyau, nga’ kotolu nopondod tadau om posion i’ kawagu iyau,’’ ka dau. Om tumongob tomod ngai’ddi i tumatanud dau. 24 Tontok di nokorikot i Yesus om i tumatanud dau do hilo’d Kapornaum, om rikot no i gomponimung do sukai di Walai’d Sasambayangan dot Agayo dot id di Pitrus om ponguhot nod, ’’Mambayar i’ i guru dokoyu do sukai di Walai’d Sasambayangan dot Agayo ko’ amu’?’’ ka. 25 Om boros ka di Pitrus do suminimbar, ’’Mambayar!’’ ka dau. Om koguli’ poddi i Pitrus om pogulu no i Yesus do minoro-boros dau. Boros ka dau, ’’Simun, poingkuro o diya’d tosorou? Isai tuu it apatut do mambayar do lisin ko’ sukai dot id raja’ do pomogunan diti? Iri tuu i rayat ko’ iri po bansa’d suwai?’’ ka dau. 26 Om boros ka di Pitrus do suminimbar, ’’I bansa’d suwai,’’ ka. Om boros kaddi di Yesus, ’’Iyo nopoddi, om rayat nopo om a’ i’ minog do mambayar. 27 Nga’ iyo piya’ddi nga’ kada’ to i’ potogodo’ iyolo’. Nga’ ongoi pangapon do hilo’d tasik. Om onuon no i sada’ dit id gulu nu kaapon. Om okito nu nondo o tusin do hiri’d kabang di sada’ do kabagal do pambayar to di sukai do koontok dato. Om onuon no i tusin om patahakon no dot id diyolo’ do pambayar to di sukai to di Walai’d Sasambayangan dot Agayo,’’ ka dau.

18

1 Om tontok noddi do ruminikot i tumatanud di Yesus dot id di Yesus, do minongoi ponguhot dau. Boros ka diyolo’, ’’Isai ma it agayo kopio o ngaran dot id suang do Pomorintaan do surga?’’ ka. 2 Om pomolohou no i Yesus dot iso’ o tanak dit okoro’ po, om poingkakato’ no dau do hiri’d dotoguangan diyolo’. 3 Om boros kaddi di Yesus, ’’Kotumbayaai kou no! Kosuang kou nopo di Pomorintaan do surga om kosimban o kowoyo-woyoon dokoyu om koiyo di tangaanak. 4 Tulun nopo di minsiriba’ om i sumiliu do miagal do tanak diti, om iri no it agayo kopio o ngaran dot id suang di Pomorintaan do surga. 5 Om iri tulun di rumamit do tanak do miagal diti dot iyoho’ o kopomoromitan, nga’ miagal nod rumamit doho’,’’ ka dau. 6 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Isai nopo i mamalid dot ongoiso’ diti tangaanak dot ongokoro’ po, gisom dot a’ nondo iyolo’ monongkuyaan doho’, om osonong nogi’ do lontoidan do watu di pongingisar o liou dau, om londodon nogindo do hilo’d rahat dit aralom. 7 Obungou no iti pomogunan tu’ i mominsuhu’ do tulun do momonsoi’d dusa o kobungou-bungou. Om a’ no milo dot a’ haro kasai’ ot osiliu do miagal diri, nga’ obungou no kopio i tulun di mominsuhu’ do momonsoi’d dusa! 8 Ondung kabayayat dokoyu do momonsoi’d dusa ino longon ko’ ino gakod dokoyu, om potodon nogi’ om pataamon iri, tu’ osonong nogi’ do poimpasi kou do poinsugku’ do Kinorohingan dot aiso’ piya o tiso’d longon ko’ tiso’d gakod, ko’ mantad do hino goduwo o longon om gakod do kataam do hilo’d tapui naraka. 9 Om ondung kabayayat dokoyu do momonsoi’d dusa ino mato dokoyu, om irulon nopo om pataamon no. Osonong nogi’ dot aiso’ o tiso’d mato do poimpasi pod poinsugku’d Kinorohingan ko’ hino goduwo o mato om kataam i’ do hilo’d tapui do naraka,’’ ka dau. 10 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Umbangan-banganan no dokoyu! Kada’ dokoyu hingi-hingio’ o tongoiso’ piya diti tangaanak dot ongokoro’ podti. Ilaai no dokoyu dot iri nopo i moloikat diyolo’ om id toguang kasai’ i’ di Tapa’ ku do hilo’d surga. 11 [Tu’ kinorikatan nopod Tanak do Tulun om mongoi pamasi di tulun di napalid]. 12 Poingkuro toi o dokoyu’d tosorou? Ondung haro o tulun di kidumba’ do hatus o tinan, om atagak nondo o tongoiso’ di dumba’ dau’ddi, om nunu tuu’ndo o wonsoyon di tulun diri? Atantu’ no do tongkiadan nopo dau i dumba’ di siam nohopod om siam o tinan do hilo’d nulu-nulu, om ngoyon nondo dau ihumo’ i natagak. 13 Om okito nopondo dau i dumba’ di natagak diri, om otumbayaan oku do poinggayo nogi’ o kotoodo’ dau do nokokito di dumba’ di songinan diri ko’ mantad di siam nohopod om siam o dumba’ dit a’ natagak. 14 Om iyo nogiddi i Tapa’ dokoyu do hilo’d surga tu’ mada’ i’ do haro o tongoiso’ piya dot apalid di tulun di wagu po kotumbayaai doho’,’’ ka dau. 15 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Ondung kowonsoi’d dusa i tobpinai dokoyu, om mongoi kou no solowot dau om poboroson no i kasalaan dau dot id dau, di duwo-duwo kou. Om ondung tumanud iyau di boros nu, om kopiulud kou no kawagu di tobpinai nu. 16 Nga’ ondung a’ iyau mokinongou, om mangangat no dot iso’ ko’ duwo o tulun do suwai. Tu’ haro i’ o nokotulis dot id suang do buuk do Kinorohingan do poingkaa, ’Mositi’ no do haro o duwo ko’ tolu o tulun do sasi’ do popointalang do kisala’ i tulun di notondos do kisala’,’ ka. 17 Ondung a’ iyau rumamit do nosihat di piro-piro o tulun diri, om posunudon no o hal diri dot id sidang. Nga’ ondung a’ iyau orohian do rumamit do nosihat di sidang, om poiyoon nopo iyau di tulun di gomponimung do sukai om it a’ kotutun do Kinorohingan,’’ ka dau. 18 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Ilaai no dokoyu: Do nunu nopo i pogoduhan dokoyu do hiti’d pomogunan om pogoduhan nori do hilo’d surga. Om nunu nopo i ponuhuan dokoyu do hiti’d pomogunan, om ponuhuan nori do hilo’d surga. 19 Om ilaai no dokoyu: Dot ondung haro o duwo o tulun dot id pogialatan dokoyu do misokodung do nunu nopo do hiti’d pomogunan, om sambayangan nondo diyolo’ iri, om simbaron i’ do Tapa’ ku do hilo’d surga i sambayang diri. 20 Tu’ honggo nopo o duwo ko’ tolu o tulun di tumatanud ku do tumimung do momusou doho’ o kotimungan om hiri oku nod sugku’ diyolo’,’’ ka dau. 21 Om ngoyo’ no di Pitrus uhoto’ i Yesus. Boros ka dau, ’’Tuhan, ondung kowonsoi’d dusa dot id doho’ i tobpinai ku, om gisom tuu dot impiro dot ompunan ku iyau? Gisom tuu dot inturu’?’’ ka dau. 22 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Amu’, okon i’ ko’ gisom no dot inturu’ suwai ko’ inturu’ i turu’ nohopod. 23 Tu’ iyo do poinukadan diti o Pomorintaan do surga. Haro o songulun o raja’ di minongintob do tutang do koinsanai di kuli’ dau. 24 Om tontok di maso dau do mongintob diri, om haro’ddi o songulun di kuli’ dau do nongoi posolowoto’ dau, do kiutang dot id dau do piro-piro o juta. 25 Om a’ no i kuli’ kabayar diri. Om ponuhu’ noddi i raja’ do papadagang di kuli’ dau’ddi do miwoyo’ di sawo om i tangaanak di kuli’ddi, om koinsanai di dapu’ di kuli’ddi do maan do pambayar di tutang dau. 26 Nga’ otud nopo i kuli’ di raja’ddi dot id toguang di raja’ om boro-boros no iyau do mokiinsian di raja’. Boros ka dau, ’Oi Tuan, kosianai no doho’. Tu’ bayaran ngai’ ku i’ i tutang ku’ddi,’ ka dau. 27 Om nosianan iddi i raja’ di kuli’ dau’ddi, gisom do tonuso’ ngai’ nopo dau i tutang di kuli’ddi. 28 Om soliwan noddi i kuli’ dau’ddi, om kosolowot no dau i tambalut dau, it oiyo ko’ kuli’, om i kiutang dot id dau do piro-piro noribu. Om tabpaai no dau i tambalut dau, om kotolo’ no daa dau, om boro-boros nod, ’Bayarai ngai’ no kama i tutang nu!’ ka. 29 Om otud nopo i tambalut dau dot id toguang dau om pokiinsian no. Boros ka dau, ’Kosianai no doho’, oi tambalut ku. Tu’ bayaran ngai’ ku i’ i tutang ku’ddi,’ ka. 30 Nga’ a’ no iyau nakaakun. Tu’ ngoyo’ nopo dau pogiilo’ i tulun diri do gisom dot abayaran di tulun diri i tutang dau. 31 Om tumongob tomod diri i kuli’ di suwai do nokokito di nosiliu do miagal diri. Om ngoyo’ noddi diyolo’ posunudo’ di raja’ i hal diri. 32 Om lohowo’ noddi di raja’ i kuli’ dit araat diri om boro-boros no dot id dau do poingkaa, ’Araat ko no iya’d kuli’! Tonuso’ ngai’ ku nopo i diya’d tutang tu’ minokiinsian ko i’ doho’! 33 Om a’ toi daa apatut dot iya’ nga’ monginsian i’ di tambalut nu do miagal doho’ tu’ minonginsian diya’?’ ka di raja’. 34 Om otogod tomod diri i raja’ gisom do pogiilo’ nopo dau i kuli’ dit araat diri do gisom i’ dot abayaran ngai’ di kuli’ddi i tutang dau,’’ ka dau. 35 Om poingkaa o boros di Yesus do pinongolimpupus dau di sinusui dau, ’’Om iyo nogiddi o wonsoyon di Tapa’ ku di hilo’d surga dot id dokoyu, ondung a’ no aayi-ayi’ o ginawo dokoyu do mangampun di tobpinai dokoyu,’’ ka dau.

19

1 Om kongoboros ngai’ poddi di Yesus iri, om tongkiad no iyau do mantad hilo’d Galilia om ongoi no iyau do hilo’d watas do Yudia, it id soborong di Bawang do Yordan. 2 Om ogumu’ o tulun do minoyo’ dau, om lingasai no dau iyolo’ dot id kinoiyonon diri. 3 Om rikot noddi i tulun do Parisi do mongoi daa pogumbal di Yesus. Boros ka diyolo’ do minoguhot dau, ’’Tumanud nopod Tourat toko’, om koino-ino toi o kusai do magada’d sawo dau do nunu nopo o paantakan?’’ ka diyolo’. 4 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’A’ kou po toi nakabasa’ dot id suang do Buuk do Kinorohingan do nopo di timpuun i’ om minomonsoi’d tulun i Gompomonsoi, om winonsoi nopo dau om kusai om tondu’? 5 Om kowonsoi poddi dau iyolo’, om boro-boros no iyau do poingkaa, ’Iri no o kotongkiadan do kusai di tina’ om tapa’ dau om kopiiso’ i’ iyau di sawo dau, om iyolo’ nopondo goduwo om osiliu dot iso-iso’,’ ka. 6 Om okon noddi ko’ duwo po iyolo’, suwai ko’ iso’ poo. Om iri no o kokuwaan do nunu nopo i nopiiso’ do Kinorohingan om a’ no koino-ino do pitongkiadon do tulun,’’ ka dau. 7 Om uhoto’ po iyau kawagu di tulun do Parisi. Boros ka diyolo’, ’’Iyo nopoddi, om nokuro tu’ minanahak do toturan i Musa di popokoino do manahak do surat do kopiadaan dot id tondu’ dit adaan?’’ ka diyolo’. 8 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Pinotumboyo’ kou pogi’ di Musa do magada’d sawo nga’ mantad i’ dot a’ dokoyu komiloo’d tudukan. Nga’ otopot nopo kopio om a’ i’ daa iyo’ddi di timpuun i’. 9 Iyo nopoddi, om pokinongoho’ no dokoyu iti: Isai nopo o kusai di magada’ do sawo dau, om a’ i’ daa i sawo dau minomonsoi’d araat, om kumawin nondo kawagu do tondu’d suwai, om magampahu’ no i kusai’ddi,’’ ka dau. 10 Om boros kaddi di tumatanud di Yesus dot id di Yesus, ’’Ondung iyo’ddi o kowoyo-woyoon do misasawo, om osonong nogi’ dot a’ manansawo,’’ ka diyolo’. 11 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Okon i’ ko’ oinsanan o tulun do milo’d tumanud do ponudukan do miagal diri; suwai ko’ iri no i tulun di natantu’ do Kinorohingan do miagal diri. 12 Tu’ haro i’ o tulun dot a’ milo’d manansawo tu’ iyo noddi o kowoyo-woyoo’ dau do mantad di kosususu. Om haro o tulun dit a’ milo’d manansawo tu’ haro o winonsoi’d tulun do suwai dot id dau gisom dot a’ diri iyau milo’d manansawo. Om haro nogi’ o tulun di tumomod dot a’ manansawo, om milo indo iyau do momonsoi’d karaja’ do Pomorintaan do surga. Om iri nopo tulun di milo do tumanud do ponudukan diti, om pologoson nopo do tumanud,’’ ka dau. 13 Om haro o piro-piro o tulun do pinapaatod di tangaanak diyolo’ dot id di Yesus do pokikamaan diyolo’ dau o tulu di tangaanak om pokisambayangan diyolo’. Nga’ togodo’ no di tumatanud di Yesus i tulun diri. 14 Nga’ boros ka di Yesus dot id tumatanud dau, ’’Pologoso’ nopo ilo tangaanak do rumikot dot id doho’! Kada’ dokoyu iyolo’ oduhai tu’ iri no tulun do miagal do tangaanak diti o kasanganu di Pomorintaan do surga,’’ ka dau. 15 Om kamao’ noddi di Yesus o tulu di tangaanak om barakatai no dau iyolo’. Om tongkiad nogiddi iyau do mantad id kinoiyonon diri. 16 Insan o tadau om rikot no o songulun o kusai dot id di Yesus. Om boro-boros no iyau dau, ’’Guru, nunu ma o wonsoyon dot osonong dit apatut ku’d wonsoyon om kaanu oku id koposion dit otopot kopio om it aiso’ o kopupuson?’’ ka dau. 17 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Nokuro tu’ monguhot ko doho’ ondung nunu it osonong? Iso’ noo ot osonong. Om ondung orohian ko’d apasi, om tonudon no i ponuhuan do Kinorohingan,’’ ka dau. 18 Om ponguhot po i tulun diri, ’’I ponuhuan di honggo’ddi?’’ ka dau. Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Kada’ pamatai, kada’ pagampahu’; om kada’ panakau; om kada’ pongudut; 19 om pusohon no o tapa’ om tina’ nu; om kosianai nod sompi’ ko’ iyau ngai’ do miagal dot osianan ko do diya’d tinan,’’ ka dau. 20 Om boros ka di tanakwagu’ddi, ’’Natanud ngai’ ku no i ponuhuan diri. Nga’ nunu po ot apatut ku’d wonsoyon?’’ ka dau. 21 Om boros ka di Yesus dot id dau, ’’Ondung orohian ko dot osiliu’d tulun dit aiso’ o kabara-barasan, om ngoyon ngai’ no padagango’ i dapu’ nu. Om patahakon no i tusin di gatang di dapu’ nu’ddi dot id tulun do mosikin, om kaanu ko indo do dapu’ do hilo’d surga. Om owonsoi nu pondo o miagal diri, om rumikot no do mongoi tanud doho’!’’ ka dau. 22 Nga’ korongou poddi di tanakwagu’ddi i boros do miagal diri, om tongkiad no iyau do mikuwo’d tumongob tomod, tu’ kaya’ i’ kopio iyau. 23 Om boros kaddi di Yesus dot id tumatanud dau, ’’Poboroson ku no dokoyu, do tulun nopod kaya’ om osusa’ no kopio do kosuang di Pomorintaan do surga. 24 Om iti po o poboroson ku dokoyu: osonong-sonong nogi’ o songinan ot unta do sumuang di luang do dalat, ko’ mantad do tulun do kaya’ do sumuang di Pomorintaan do Kinorohingan,’’ ka dau. 25 Om soira’ddi norongou di tumatanud di Yesus i boros di Yesus do miagal diri, om osuayan tomod diri iyolo’. Boros ka diyolo’, ’’Iyo nopoddi, om isai poo ot apasi?’’ ka. 26 Om ontong noddi i Yesus diyolo’ om boro-boros nod, ’’A’ no daa kopio milo’d tulun do wonsoyon o miagal diri, nga’ milo ngai’ id Kinorohingan do wonsoyon,’’ ka dau. 27 Om boros kaddi di Pitrus, ’’Antangai pogi’, nga’ aiso’ no ot a’ dahai tinongkiadan tu’ tumanud no iyahai diya’. Om nunu nondo ot aanu-anu dahai?’’ ka dau. 28 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’Kotumbayaai kou no! Do hilo’ nopondod Pomogunan do Wagu di Winonsoi’d Kinorohingan, om mirikau nondo i Tanak do Tulun do hiri’d tirikohon dau do momorinta’ di kikagayaan. Om tontok nopondoddi om poirikau kou nondo iyokoyu, i tumatanud ku dot id hopod om duwo o tirikohonon di don raja’, om butusan dokoyu i hopod om duwo o payat do bansa’d Israil! 29 Om pointikid-tikid do tulun di nokotongkiad do walai dau ko’ tobpinai dau’d kusai ko’ tondu’ ko’ tina’ om tapa’ ko’ tangaanak, ko’ tumo dau dot iyoho’ o kinotongkiadan, om kaanu no i tulun diri dot inghatus piluap ko’ mantad diri. Om kaanu po i tulun diri do koposion dit otopot kopio om i poingompus. 30 Nga’ ogumu’ indo o tulun dit id gulu daa do dinondo poo do kotohuri, om iri no it id tohuri do dinondo om kopogulu nogindo,’’ ka dau.

20

1 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iyo do poinukadan diti o Pomorintaan do surga: Haro o tiso’ o tulun di kikabun dot anggur do minamanau dit osuab po do minongoi pogihum do tulun do pakarajaon do hiri’d kabun dot anggur dau. 2 Om kookunai poddi dau do mamagadsi’ iyolo’ dot iso’ o tusin do pirok do sangadau, om suhuo’ no dau iyolo’ do mongoi karaja’ do hiri’d kabun dot anggur dau. 3 Om pamanau po kawagu i sanganu di kabun dot anggur diri di jam kosiam no do dongkosuabon, om kokito no dau o piro-piro tulun do sampanau-panau dot aiso’ tomod o karaja’ do hiri’d tomu. 4 Om boros ka dau dot id diyolo’, ’Ongoi kou nogi’ karaja’ do hilo’d kabun dot anggur ku. Om godsian ku i’ iyokoyu do tumanud dit apatut do pamagadsi’,’ ka dau. 5 Om ongoi noddi karaja’ i tulun diri. Om pamanau po kawagu i sanganu di kabun dot anggur di jam do kohopod om duwo do pitangaadau om di jam kotolu do sosodopon, om iyo i’ di gulu o winonsoi dau. 6 Om pamanau po iyau kawagu di jam kolimo no do dongsosodopon, om kokito no dau do haro po o piro-piro tulun do sampanau-panau dot aiso’ o karaja’. Om uhoto’ no dau iyolo’, ’Nokuro tu’ monongodou kou nopo do songingkakat do hiti om aiso’ i’ o buruon dokoyu?’ ka dau. 7 Om boros ka di tulun diri do suminimbar, ’Aiso’ o tulun do manahak dahai’d karaja’,’ ka. Om boros kaddi di sanganu di kabun, ’Iyo nopondo, om ongoi kou nogi’ karaja’ do hilo’d kabun dot anggur ku,’ ka. 8 Sosodopon noddi, om boros ka di sanganu di kabun diri dot id mandur dau, ’Lohowon no i tulun di minongoi karaja’. Om godsian ngai’ no iyolo’. Om poguluonon nopo do mamagadsi’ om it id tohuri korikot om gisom dot orikot it id gulu korikot,’ ka dau. 9 Om korikot noddi i tulun di jam kolimo do sosodopon do tuminimpuun do kuminaraja’. Om kaanu ngai’ nopo iyolo’ do gadsi’ do soroisaan do tusin do pirok. 10 Id tohuri noddi om rikot no i tulun di kuminaraja’ do mantad di kosuabon po. Om osorou nopo daa diyolo’ nga’ poinggumu-gumu’ no o diyolo’d gadsi’. Nga’ soroisaan no iyolo’d tusin do pirok do gadsi’ diyolo’. 11 Om moguhang daa’ddi iyolo’ di sanganu di kabun dot anggur di naramit diyolo’ i tusin. 12 Boros ka diyolo’, ’Sajaam poo o nakakarajaan di tulun dit id tohuri kopio korikot. Nga’ iyahai nopo om kasangadahai nopo do kuminaraja’ dot otimpalangan do tadau dit alasu’ tomod, nga’ irad i’ di pinamagadsi’ nu dahai o pinamagadsi’ nu diyolo’!’ ka diyolo’. 13 Om simbaro’ no di sanganu di kabun dot anggur o tiso’ diyolo’. Boros ka dau, ’Oi tambalut ku, aiso’ i’ o sala’ ku dot id diya’. Tu’ a’ ko toi nakaakun i’ do godsian dot iso’ o tusin do pirok dot osongodou’d kumaraja’? 14 Na, onuo’ iti gadsi’ nu, om mamanau nondo. Tu’ orohian oku no do mamagadsi’ di tulun dit id tohuri no rikot, dot irad di pinamagadsi’ ku dokoyu. 15 A’ oku toi koino-ino do momonsoi do poingkuro nopo o korohian ku di tusin ku? Ko’ osolon ko dot opuhawang kopio oku?’ ka di sanganu di kabun dot anggur,’’ ka dau. 16 Om boros kaddi kawagu di Yesus, ’’Om iyo nogiddi tu’ iri nogiddi i tulun di nokotohuri om kopogulu, om iri nogindo i tulun di nokopogulu om kotohuri,’’ ka dau. 17 Om tontok di pakayaan di Yesus do hilo’d Yorusalim, di hiri nod tanga’d ralan, om lohowo’ no dau i hopod om duwo o tumatanud dau do tumimung dot iyolo-yolo’. Om boros kaddi dau dot id diyolo’, 18 ’’Pokinongou kou pogi’! Kumaa toko’ nodti do hilo’d Yorusalim. Om hilo’ nopondo om patahakon nondo o Tanak do Tulun dot id boyoon dot imam om id guru do Tourat. Om hukuman nondo iyau do kapatayon. 19 Om patahakon nogindo dot id tulun dit okon ko’ Yohudi. Om hingi-hingion nondo diyolo’ iyau, om inggoriton, om posolibon. Nga’ kotolu nopondod tadau, om posion indo iyau kawagu,’’ ka dau. 20 Om rikot noddi dot id di Yesus i sawo di Sabidi, do mogiwoyo-woyo’ di tangaanak dau. Om otud no iyau dot id toguang di Yesus tu’ haro o pokionuon dau. 21 Om uhoto’ no iyau di Yesus, ’’Nunu o pokionuon nu, oi inan?’’ ka. Om boros ka dau do suminimbar, ’’Pokionuon ku do koirikau iti duwo o tanak ku do miampaping diya’, dot iso’ ot id dogibangan om iso’ ot id dawananan nu, dot osiliu ko’d Raja’,’’ ka dau. 22 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’A’ kou i’ koilo ondung nunu kopio i pokionuon dokoyu’ddi. Kasaap kou i’ tuu do monginum do mantad hiri’d sangkir do koinggoritan di mositi’ no dot inumon ku?’’ ka dau. Om boros ka diyolo’d suminimbar, ’’Kasaap i’,’’ ka. 23 Om boros ka di Yesus, ’’Otopot i’ dot iyokoyu nga’ koinum indo do mantad hiri’d sangkir ku. Nga’ pasal no di koirikau dot id dogibangan om id dawananan ku om okon i’ ko’ iyoho’ o kikuasa’ do manantu’ddi. Iri nopo kinoiyonon diri om patahakon di tulun di natantu’ mantad no di Tapa’ ku,’’ ka dau. 24 Om di nopoddi nokorongou i hopod o tumatanud di Yesus di suwai do pasal diri, om kotogod no iyolo’ di duwo o miobpinai’ddi. 25 Om iri noddi o kinapamalahawan ngai’ di Yesus diyolo’; om boro-boros nod, ’’Koilo kou i’ dot iri nopo boyoon do bansa’ dit a’ kotutun do Kinorohingan om mongulok-ulok nopo di rayat diyolo’. Om mongudipon di rayat i tulun diyolo’ dit ongkipangkat. 26 Nga’ iyokoyu nopo om a’ i’ koino-ino do miagal diri. Tu’ iri nopo it orohian dot agayo o ngaran dot id pogialatan dokoyu, om mositi’ no do sumiliu’d susuhuon dokoyu. 27 Om iri tulun dit orohian do kopogulu dot id pogialatan dokoyu, nga’ mositi’ no do sumiliu’d turipon dokoyu. 28 Dot iyo di Tanak do Tulun tu’ kinorikatan nopo om okon i’ ko’ mokiobi-obi’, ko’ mokisurung, suwai ko’ mongoi pogobi-obi’, om papatahak do koposion dau do gisom dot apatai do mamasi’d tulun dot ogumu’,’’ ka dau. 29 Om tontok di tuminongkiad iyolo’ do mantad hilo’d Yorikou om ogumu’ddi o tulun do tuminanud di Yesus. 30 Om haro o duwo o tulun do bolou do poirikau do hiri’d tisan di ralan. Om soira’ddi norongou diyolo’ do tumalib i Yesus, om pinglohou no iyolo’ do poingkaa, ’’Oi Tanak di Daud, kosianai no dahai!’’ ka. 31 Om togodo’ no iyolo’ di tulun dot ogumu’ om sinuhu’ iyolo’ dot a’ minghiyo. Nga’ okon nogi’ dot opuhod-puhod iyolo’ do minglohou dot, ’’Oi Tuan, i Tanak di Daud, kosianai no dahai!’’ ka. 32 Om undorong noddi i Yesus, om lohowo’ no dau iyolo’. Om boros ka dau, ’’Nunu daa o korohian dokoyu do wonsoyon ku dot id dokoyu?’’ ka. 33 Om boros ka diyolo’ do suminimbar, ’’Tuan, orohian iyahai’d kokito,’’ ka. 34 Om kosianai no i Yesus diyolo’, om kamao’ no dau i mato diyolo’. Om diiri i’ om diiri do nokokito iyolo’, om tanud noddi iyolo’ di Yesus.

21

1 Om tontok di pakayaan no di Yesus om i tumatanud dau do hilo’d Yorusalim. Om korikot no iyolo’ do hilo’d Baitpagi, i hilo’d Nulu-Nulu do Saitun. Om hilo’ nod sinuhu’ di Yesus do mogulu diyolo’d mamanau o duwo di tumatanud dau. 2 Om boros ka di Yesus do minomilin diyolo’, ’’Mongoi kou no do hilo’d kampung dit id dabantalan dokoyu. Om okito nondo dokoyu o kaladai do poingkogos om pointalad di kaladai i tanak dau. Iyadan no dokoyu iri, om gayaton no do kumaa’d hiti. 3 Om ondung haro o tulun do muhot dokoyu om sunudan no dot, ’Pakayon do Tuhan iti,’ kanto dokoyu, om pologoson nopondo di tulun do gayaton i kaladai’ddi,’’ ka dau. 4 Om nosiliu pogi’ o miagal diri nga’ mamayaan di nokoboros mantad di nabi do poingkaa, 5 ’’Poboroson no dot id bandar do Sion do maso no di Raja’ dokoyu do rumikot dot id dokoyu. Osiriba’ o ginawo dau om sumakai iyau dot iso’ o kaladai, om iso’ o tanak do kaladai dit okoro’ po,’’ ka. 6 Om pamanau noddi i duwo o tumatanud di Yesus diri, om wonsoyo’ no diyolo’ o miagal di pinobilin di Yesus diyolo’. 7 Om gayato’ no diyolo’ i kaladai’ddi do piniwoyo’ di tanak di kaladai. Om lopikai no diyolo’ di rasuk diyolo’ dot id soibau i likud di duwo o kaladai’ddi. Om sakai noddi i Yesus di kaladai. 8 Om ogumu’ tomod o tulun do hiri do pinopinglapik di rasuk diyolo’ dit id soibau do hiri’d ralan. Om iri no tulun do suwai om minongoi pinganu do raan do kayu om popingiliho’ nogiddi do hiri’d ralan. 9 Om mimboros poddi dot opuhod i tulun dot ogumu’ di hiri’d gulu-gulu di Yesus om it id dohuri dau do poingkaa, ’’Royohon no i Tanak di Daud! Barakatan i’ do Kinorohingan i rumikot dot id suang do ngaran do Tuhan! Royohon no o Kinorohingan it Asawat Kopio!’’ ka no diyolo’. 10 Om di nopoddi sumuang i Yesus di bandar do Yorusalim, om agangau ngai’ nopoddi i tulun do hiri’d bandar diri. ’’Isai kopio iti?’’ ka no diyolo’ do minguhot. 11 Om boros ka di tulun dot ogumu’ di moyo-woyo’ di Yesus, ’’Ilo’ nopo om i Yesus, i nabi do mantad hilo’d Nasarit, it id pomogunan do Galilia,’’ ka diyolo’. 12 Om suang noddi i Yesus do hiri’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om uyungo’ ngai’ no dau i tulun di mogidagang-dagang do hiri. Om pinsomboliko’ ngai’ no dau i mija’ di tulun di monukar do tusin, om i timpohon di tulun di padagang do punai. 13 Om boros kaddi dau dot id tulun diri, ’’Nokotulis no dot id suang do Buuk do Kinorohingan do minomoros o Kinorohingan do poingkaa, ’Roitan nondo do tiyonon do sumambayang i walai ku,’ ka. Nga’ siniliu nogiddi dokoyu iti do lilisokon do gampanakau,’’ ka dau. 14 Om rikot no i tulun do bolou om i kimpo’ dot id di Yesus do hiri’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om lingasai no di Yesus iyolo’. 15 Nga’ ongotogod tomod i boyoon dot imam om i guru do Tourat do nokokito di piro-piro o koimayaan di winonsoi di Yesus. Om otogod iyolo’ do korongou di tangaanak do mimboros dot opuhod dot, ’’Royohon no i Tanak di Daud!’’ ka, do hiri’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo. 16 Om boros ka diyolo’ dot id di Yesus, ’’Orongou nu i’ ilo pimboroson diyolo’?’’ ka. Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Oo, orongou ku i’. A’ kou toi insan kabasa’ dit ayat dot id Buuk do Kinorohingan do poingkaa, ’Notudukan ku no i tangaanak om i tangaanak di ragang po do mamarayou diya’ di pamarayou dit otopot kopio,’ ka,’’ ka dau. 17 Om tongkiad noddi i Yesus diyolo’, om soliwan no iyau di bandar. Om pakayaai no dau do hilo’d Baitani om hilo’ no iyau’d minodop. 18 Tadau noddi kawagu dit osuab po, om linouson i Yesus di hiri no iyolo’d tanga’d ralan do pakayaan do hiri’d bandar. 19 Om kokito no iyau do songguas ot ara do hiri’d tisan di ralan. Om ongoi no daa iyau bontol di guas dot ara diri, nga’ aiso’ i’ o tongoiso’ piya’d tua’ddi, tu’ roun ngai’ noo. Om boros kaddi di Yesus dot id guas dit ara diri, ’’A’ ko nondo mongua’ kawagu?’’ ka dau. Om pitilombus nopo i guas dot ara diri do ruminiou. 20 Om soira’ddi nokito di tumatanud di Yesus i nosiliu do miagal diri, om osuayan tomod diri iyolo’. Om boros ka diyolo’ do minuhot, ’’Poingkuro kopio do minitilombus do noriou i guas dot ara?’’ ka diyolo’. 21 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Otopot no kopio do poboroson ku dokoyu dot ondung otumbayaan kou om a’ no mikoduwo o ginawo, om milo kou i’ do momonsoi do miagal di winonsoi ku dot id guas dot ara diti. Om okon i’ ko’ iri noo, suwai ko’ milo kou i’ do moro-boros dot id nulu-nulu diti dot, ’Kakat om tumaam i’ do hilo’d rahat,’ ka; om osiliu nondo kopio o miagal diri. 22 Nunu nopo i pokionuon dokoyu dot id suang do sambayang dokoyu, om aanu nondo kopio dokoyu iri, ondung monongkuyaan kou no kopio,’’ ka dau. 23 Om guli’ noddi i Yesus do hiri’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo om suang no iyau, om ponuduk no iyau’d hiri. Om maso dau do monuduk, om rikot no do minongoi ponguhot dau i piro-piro boyoon dot imam om i piro-piro boyoon do bansa’ do Yohudi. Boros ka diyolo’, ’’Nunu kopio o kuasa’ nu do momonsoi ngai’dti? Isai o minanahak diya’d kuasa’?’’ ka diyolo’. 24 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Iyoho’ nga’ haro i’ o tuhoton ku dokoyu. Om ondung simbaron dokoyu, om iyoho’ nga’ poposunud indo ondung disai’d kuasa’ ku do mingwonsoi ngai’dti. 25 Honggo o tadon di kuasa’ di Yohanis do mamatis do tulun? Kinorohingan ko’ tulun?’’ ka dau. Om pogiboro-boros noddi i piro-piro o boyoon dot imam om i boyoon do bansa’d Yohudi. Boros ka diyolo’, ’’Ondung poboroson toko’ do, ’Mantad id Kinorohingan,’ ka, om poboroson nondo dau dot, ’Iyo nopoddi, om nokuro tu’ a’ kou minonongkuyaan dau?’ ka. 26 Nga’ poboroson toko’ no do, ’Mantad id tulun,’ ka, om ooris toko’ i’ dilo tulun dot ogumu’, tu’ oinsanan nopo iyolo’ do momoros do nabi i Yohanis,’’ ka diyolo’. 27 Om boros kaddi diyolo’ do suminimbar, ’’A’ i’ iyahai koilo,’’ ka. Om boros kaddi di Yesus dot id diyolo’, ’’Iyo nopondo, om iyoho’ nga’ a’ i’ poposunud dot id dokoyu ondung mantad id disai o kuasa’ ku do momonsoi ngai’dti,’’ ka dau. 28 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Poingkuro no o tosorou dokoyu do pasal diti? Do haro o tiso’ o kusai do kianak do duwo o tanak do kusai. Om ongoi no i tulun diri boro-boros di tanak dau dot id dotuo do poingkaa, ’Ondu’, ongoi karaja’ do hilo’d kabun dot anggur do baino’,’ ka. 29 Om simbar no i tanak diri, ’A, a’ oku i’ mongoi,’ ka dau. Nga’ alaid- laid noddi om kosimban i’ o tosorou dau, om ongoi iddi iyau do hiri’d kabun dot anggur. 30 Om ongoi no i tulun boro-boros di tanak dau di koduwo, om iyo i’ di pinoboros dau di tanak dau’d tiso’ o pinoboros dau. Om simbar ka di tanak dau di koduwo, ’Oo, mongoi oku i’, oi Apa’,’ ka. Nga’ a’ iddi iyau minongoi kopio. 31 Om id piolitan nopo di duwo o tanak diri, om honggo’ddi o minomonsoi di pinonuhuan di tapa’ dau?’’ ka dau. Om boros ka di piro-piro boyoon dot imam om i boyoon do bansa’d Yohudi, ’’It id dotuo,’’ ka. Om boros kaddi di Yesus dot id diyolo’, ’’Ponongkuyaai kou no: Dot iri nogindo i gomponimung do sukai, om i tongoondu’ do sundal o kopogulu ko’ iyokoyu do kosuang di Pomorintaan do Kinorohingan. 32 Tu’ korikot no i Yohanis Gampamatis, om tudukai kou no daa dau do kowoyo-woyoon di korohian do Tuhan, nga’ a’ kou i’ minonongkuyaan di ponudukan dau; nga’ minonongkuyaan i’ dau i gomponimung do sukai om i tongoondu’d sundal. Nga’ nokito ngai’ piya dokoyu iri, nga’ a’ i’ dokoyu pinosimban o ginawo dokoyu, om a’ kou minonongkuyaan do Tuhan,’’ ka dau. 33 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Pokinongou-nongou kou po diti tiso’ kawagu o poinukadan. Haro o tiso’ o tulun di kitana’ dot agayo, om tanamai no dau iri dot anggur. Om pagaro’ no dau o pointutuk di kabun diri, om minongukad iyau do luang do poiyanan di pamagaan do tua’d anggur, om pomonsoi po iyau do sinurambi’ dot akawas dot iyonon do madtamong. Om posiwaai noddi dau i kabun dot anggur diri dot id piro-piro o tulun, om ongoi noddi iyau dot id pomogunan do suwai. 34 Om tontok di norikot o kopongupuan di tua’ dot anggur, om suhuo’ no di tulun di sanganu di tana’ i susuhuon dau do mongoi solowot di tulun di minoniwa’ di kabun dau’ddi, do mongoi daa panganu di dau’d bahagi’. 35 Nga’ tangkapo’ nogiddi di tulun di minoniwa’ di kabun diri i susuhuon di sanganu di tana’: haro binobog, om haro pinatai, om haro dinumpau’d watu. 36 Om ponuhu’ po kawagu i sanganu di tana’ddi do piro-piro o susuhuon dau di suwai dot ogumu’ ko’ i sinuhu’ dau di tinsan i’. Nga’ iyolo’ piya nga’ niyo i’ di susuhuon dit id gulu i’ ongoi. 37 Om alaid noddi om suhuo’ no di sanganu di tana’ddi i tanak dau do mongoi solowot di tulun di minoniwa’. Om osorou nopo daa dau nga’ poingkaa, ’Atantu’ no do pusohon i’ bo i tanak ku,’ ka dau. 38 Nga’ soira’ddi nokito di tulun di minoniwa’ di kabun i tanak di sanganu di tana’ddi do rumikot, om pogiboro-boros no iyolo’ do poingkaa, ’Na, ilo’ no moti’ o tumungkus diti kabun. Nga’ maai toko’ nogi’ patayo’ ilo’, om iyati’ indo o kotungkus diti kabun!’ ka. 39 Om ngoyo’ noddi diyolo’ tangkapo’ i tanak diri om pataamo’ no do hiri’d soliwan, om patayo’ noddi,’’ ka. 40 Om ponguhot noddi i Yesus, ’’Gumuli’ nopondo i sanganu di kabun dot anggur diri, om kukuroyon tuu nondo dau i tulun di minoniwa’ddi?’’ ka dau. 41 Om boros ka diyolo’d suminimbar, ’’Atantu’ no do patayon dau i tulun dit angaraat diri, om posiwaan nondo dau i kabun dot anggur diri dot id tulun do suwai di papatahak di bahagi’ do tua’ dot id sanganu, dot orikot i maso do kapatahakan,’’ ka diyolo’. 42 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’A’ kou toi insan kabasa’ di nokotulis dot id Buuk do Kinorohingan do poingkaa, ’Iri nogi’ i watu dit a’ pinowonsoi do mamamaal om iri nogiddi i nosiliu do watu dit agayo kopio o guna’. Iri no o winonsoi’d Tuhan; om koimayaan toko’ no kopio iri!’ ka,’’ ka dau. 43 Om boros kaddi di Yesus, ’’Iyo nopoddi, om soro-soroho’ no dokoyu. Tu’ ngoyon nondo do mantad id dokoyu i Pomorintaan do Kinorohingan om patahakon nondo iri dot id tulun di momonsoi do ponuhuan do Kinorohingan. 44 [Tulun nopo dit aratu’ do kootung di watu’ddi om omumuk nopo; om iri tulun dit ootungan di watu’ddi nga’ omumuk nopondo dot iyo pod pupuk,]’’ ka dau. 45 Om kongorongou nopoddi di piro-piro boyoon dot imam om i tulun do Parisi i piro-piro o pinoinukadan di Yesus diri, om koilaai no diyolo’ dot iyolo’ i’ o komoyon di Yesus. 46 Om pogihum no iyolo’d ralan do manangkap dau. Nga’ ooris i’ iyolo’ di tulun dot ogumu’ tu’ roitan i’ di tulun dot ogumu’ do nabi i Yesus.

22

1 Om ponuduk po kawagu i Yesus di tulun dot ogumu’ do pinawaya’ dau do poinukadan. 2 Boros ka dau, ’’Iyo do poinukadan diti o Pomorintaan do surga: Haro o songulun o raja’ do pinapaharo do poginakanan do pikowinan di tanak dau’d kusai. 3 Om suhuo’ no di raja’ i susuhuon dau do mongoi pomolohou di tulun di naalap do rumapou dot id poginakanan diri. Nga’ aiso’ i’ o tiso’ di tulun di naalap do norohian do mongoi rapou. 4 Om suhuo’ po kawagu di raja’ i susuhuon dau’d suwai. Boros ka dau dot id diyolo’, ’Sunudan no i tulun di naalap diri do poingkaa: Nongkosodia’ no i kanon do moginakan. Nongosumbali’ ku no i sapi’, om i piro-piro o tanak do sapi’ ku di nopili’ no o kosonongo’. Nongkosodia’ ngai’ no. Om rumikot kou no kopio dot id poginakanan do kopikowinan,’ kanto dokoyu,’’ ka dau. 5 ’’Nga’ aiso’ i’ o tiso’ di tulun di naalap diri do minomusou di boros do momolohou. Sompori-pori nogi’ iyolo’ do minongoi’d hiri’d karajaon diyolo’, om minindahu’ do hiri’d dumo o songulun, om iri no suwai om minongoi do hiri’d kadai dau; 6 om iri no suwai om minongoi panangkap di susuhuon di raja’ om pimbabagai no diyolo’ om patayo’ nogiddi. 7 Om korongou poddi di raja’ i nosiliu do miagal diri, om kotogod no tomod iyau. Om porikoto’ no dau i soudor dau do mongoi pamatai di tulun di minamatai’ddi, om mongoi ponutud di bandar diyolo’. 8 Om lohowo’ noddi dau i susuhuon dau, om boros ka dau, ’Nokosodia’ no iti poginakanan do kopikowinan, nga’ a’ i’ osorupai do rumikot i tulun di nangaalap. 9 Om ongoi kou nogi’ do hilo’d karalan-ralanan, om mangalap kou nopo do songkuro nopo o kogumuo’ do tulun dot id poginakanan do pikowinan diti,’ ka dau. 10 Om pamanau noddi i susuhuon. Om ongoi no iyolo’ do hiri’d karalan-ralanan om alapo’ ngai’ nopo diyolo’ i tulun dit osolowot diyolo’d hiri, i tulun dit ongosonong om i tulun dit angaraat. Om koponu’ noddi do tulun i tiyonon do moginakan. 11 Om suang noddi i raja’ do mongoi pogontong di tulun do nongolohou. Om kokito no dau o songulun do hiri’d poginakanan diri dot a’ minanampakai do pakayan di dong moginakan do pikowinan. 12 Om uhoto’ noddi dau i tulun diri, ’Oi tambalut, poingkuro ko do nokosuang do hiti dot aiso’ o pakayan do dong moginakan do pikowinan?’ ka dau. Om aiso’ noddi o milo do poboroson di tulun diri. 13 Om boros kaddi di raja’ dot id susuhuon dau, ’Ngoyo’ dokoyu kagasai o gakod om longon do tulun diti, om pataamon i’ do hilo’d dotuong do hilo’d soliwan. Om hilo’ nondo iyau do mingihad om oinggorit,’ ka dau,’’ ka di Yesus. 14 Om boros kaddi di Yesus do minongolimpupus di poinukadan diri, ’’Ogumu’ i’ o tulun do lohowon, nga’ okuri’ indo it opili’,’’ ka dau. 15 Om ongoi noddi i tulun do Parisi pogiboro-boros ondung poingkuro o ralan diyolo’ do momurunsut di Yesus, do poguhatan o pakayon. 16 Om suhuo’ noddi diyolo’ i tumatanud diyolo’ do minongoi solowot di Yesus, do pinogiwoyo-woyo’ do piro-piro o tulun di mantad id sinompuruan do pati di Horudis. Om boros ka di tulun diri dot id di Yesus, ’’Oi Guru, oilaan i’ dahai dot otopot o poboroson nu. Potudukon nu nopo kopio om aiso’ no o lisok-lisokon nu do pasal di korohian do Kinorohingan do wonsoyon do tulun, om a’ ko i’ ooris dit osorou dot isai nopo o tulun. Tu’ iya’ nopo om a’ ko i’ montong do pangkat do tulun. 17 Om sunudai daa’ndo iyahai ondung koino-ino toko’ do mambayar do sukai dot id di Kaisar ko’ amu’, do tumanud do Tourat toko’,’’ ka diyolo’. 18 Om oilaan i’ di Yesus it osorou diyolo’d araat, om boros kaddi dau, ’’Oi tulun di minsorupai-rupai no toomod! Nokuro daa tu’ momurunsut kou doho’? 19 Pokitono’ oku daa dokoyu di tusin di pakayon dokoyu do pambayar do sukai!’’ ka dau. Om onuwai noddi diyolo’ iyau dot iso’ o tusin do pirok. 20 Om uhoto’ no di Yesus iyolo’, ’’Disai’d gambar diti, om disai’d ngaran diti?’’ ka dau. 21 ’’Di Kaisar,’’ ka diyolo’ do suminimbar. Om boros kaddi di Yesus dot id diyolo’, ’’Iyo nopoddi, om patahakon no kawagu dot id di Kaisar i di Kaisar, om patahakon kawagu dot id Kinorohingan i dong Kinorohingan,’’ ka dau. 22 Om osuayan nopoddi iyolo’ do nokorongou di pinonimbar dau dot iyo’ddi. Om tongkiad noddi iyolo’ di Yesus. 23 Om tontok i’ do tadau’ddi do ruminikot dot id di Yesus o piro-piro o tulun do Saduki. Om iyolo’ no o tiso’ o sinompuruan do tulun di momoros dot a’ no apasi kawagu i tulun do napatai. 24 Om boros ka diyolo’, ’’Guru, poingkaa o pinonudukan di Musa: Ondung apatai ot iso’ o kusai om aiso’ po o tanak dau, om mositi’ no do kowinon di tobpinai dau i tondu’ di sawo daa dau, om oonuan i’ do sinakagon i tulun di napatai,’’ ka. 25 ’’Om nokoumbal i’ do haro o turu’ o tulun do mogiobpinai do nokoiyon do hiti. Om kawin no daa it id dotuo nga’ aiso’ po tanak dau om kapatai no iyau. Om iri noddi i tobpinai dau o minangawin di tondu’ di sawo daa dau. 26 Nga’ alaid noddi om kapatai no i tobpinai dau om aiso’ po o tanak. Om iyo ngai’ nopoddi o nosiliu dot id tobpinai dau di kotolu om iri ngai’ i tobpinai dau di suwai do gisom do noinsanan i turu’ o mogiobpinai. 27 Om alaid noddi om kapatai no i tondu’. 28 Om orikot nopondo i maso do posion kawagu i tulun do nangapatai, om isai nondo o sonsawo di tondu’ddi? Tu’ nakapangawin ngai’ nopo di tondu’ i turu’ o kusai?’’ ka diyolo’. 29 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Kasala’ kou no kopio’d momusorou tu’ a’ kou i’ kosuhut do komoyon di Buuk do Kinorohingan, om i sinundu do Kinorohingan. 30 Tu’ apasi nopondo kawagu i tulun do napatai, om a’ no iyolo’ kumawin kawagu. Tu’ iyo pondo iyolo’ di moloikat do hilo’d surga. 31 A’ kou toi insan kabasa’ di pinoboros do Kinorohingan do pasal di tulun do napatai do posion kawagu? Boros kad Kinorohingan, 32 ’Iyoho’ no i Kinorohingan di Abraham, om Kinorohingan di Isak om Kinorohingan di Yakub,’ ka. Om Kinorohingan nopo om okon i’ ko’ Kinorohingan do tulun di poimpatai, suwai ko’ Kinorohingan di tulun do poimpasi!’’ ka di Yesus. 33 Om korongou poddi di tulun dot ogumu’ i pinoboros di Yesus do miagal diri, om oimayaan tomod diri iyolo’ di ponudukan dau. 34 Om tontok di nokorongou i tulun do Parisi dot a’ no nokosimbar i tulun do Saduki di pinoboros di Yesus dot id diyolo’, om pogititimung ngai’ noddi iyolo’. 35 Om haro’ddi o songulun o guru do Tourat dot id pogialatan diyolo’ do minumbal do momurunsut di Yesus tu’ minonguhot iyau dot iso’ o tuhoton. 36 Boros ka dau, ’’Oi Guru, nunu o ponuhuan dit agayo kopio dot id suang di Tourat?’’ ka dau. 37 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Kosianai nod Tuhan, i Kinorohingan nu do mikuwo’d aayi-ayi’ o ginawo nu, om aayi-ayi’ o koposi-posion nu, om aayi-ayi’ o pomusarahan nu. 38 Iri no i ponuhuan dit agayo kopio, om it apatut kopio’d tonudon! 39 Om i ponuhuan do koduwo nga’ iyo i’ di ponuhuan di koiso’, poingkaa iri: kosianai no do sompi’ ko’ iyau ngai’ do miagal dot osianan ko do diya’d tinan. 40 Iti no o duwo o ponuhuan diti o pinoimpahan do koinsanai di Tourat di Musa om i ponudukan di nabi,’’ ka dau. 41 Om tontok di pointimung pod hiri i tulun do Parisi, om uhoto’ no di Yesus iyolo’. Boros ka dau, 42 ’’Poingkuro o dokoyu’d tosorou do pasal di Raja’ do Gampamasi? Sinakagon tuu iyau disai?’’ ka dau. Om boros ka diyolo’d suminimbar, ’’Sinakagon di Daud,’’ ka. 43 Om boros ka di Yesus do minoguhot kawagu diyolo’, ’’Ondung iyo’ddi, om nokuro tu’ nonuan di Rusod do Kinorohingan do toilaan i Daud do mamarait di Raja’ do Gampamasi do ’Tuhan’ ka? Tu’ poingkaa o pinoboros di Daud, 44 ’Boros kad Tuhan dot id Tuhan ku; Irikau no do hiti’d dawananan ku do gisom do poinsiribaon ngai’ ku diya’ i pisangod nu,’ ka. 45 Om ondung roitan di Daud do ’Tuhan’ i Raja’ do Gampamasi, om poingkuro’ddi do sinakagon iyau di Daud?’’ ka dau. 46 Om iso’ po di tulun nga’ aiso’ i’ o nokosimbar di Yesus. Om mantad poddi do tadau’ddi, om aiso’ no o tiso’d tulun do katama’ do monguhot do nunu nopo dot id di Yesus.

23

1 Om boros kaddi di Yesus dot id tulun dit ogumu’ om id tumatanud dau, 2 ’’Iri nopo i guru do Tourat om i tulun do Parisi om noonuan i’ do kuasa’ do popotuduk do komoyon di Tourat di Musa. 3 Om tonudon ngai’ no dokoyu i ponuhuan diyolo’. Nga’ kada’ kou pomonsoi do miagal di wonsoyon diyolo’, tu’ a’ i’ diyolo’ wonsoyon kopio i potudukon diyolo’. 4 Monuhu’ i’ iyolo’ do momonsoi dit angapagon tomod do momonsoi, om manahak do toturan dit angawagat. Nga’ a’ indo kopio iyolo’ mongoi ponulung do tulun do momonsoi’ddi. 5 Iri ngai’ nopo i diyolo’d wonsoyon om maan no do popokito-kito’d tulun. Tumomod i’ iyolo’ do mamakai di kain dit angalaab do pinotulisan dot ayat do boros do Tuhan, i pokogoson diyolo’ dot id ponong id turos diyolo’ om poriliton dot id longon. Om tomodon diyolo’ do papanaru di raboi-raboi di rasuk diyolo’ dit id soibau! 6 Orohian iyolo’ di tiyonon dit ongosonong dot id poginakanan, om orohian iyolo’ di tirikohonon dit ongkipangkat do hilo’d walai’d sasambayangan. 7 Orohian iyolo’ do pusohon do tulun do hilo’d tomu, om orohian iyolo’ do roitan do ’Guru’. 8 Nga’ iyokoyu nopo, om kada’ kou nogi’ korohiai do roitan do ’Guru’, tu’ guru nopo dokoyu om iso’ noo, om iyokoyu ngai’ nopo om mogiobpinai i’. 9 Om kada’ kou pamarait do ’Tapa’’ dot isai nopo o hiti’d pomogunan, tu’ iso’ noo o Tapa’ dokoyu, iri no i Tapa’ do hilo’d surga. 10 Om kada’ kou korohiai do roitan do ’Boyoon’, tu’ boyoon nopo dokoyu om iso’ noo, iri no i Raja’ do Gampamasi, i pinabatos mantad do Kinorohingan. 11 Iri nopo tulun dit agayo kopio o ngaran dot id pogialatan dokoyu, om mositi’ no do sumiliu’d susuhuon dokoyu. 12 Iri nopo tulun di minggayo-gayo om poinsiribaon indo, om iri no tulun di minsiriba’ om poinggoyoon nogindo,’’ ka di Yesus. 13 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi! Iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod om mangantob kou do tulun do sumuang di Pomorintaan do surga. A’ kou i’ orohian do sumiliu’d tulun di songonuon do Kinorohingan, om iri tulun do suwai dit orohian daa nga’ antaban i’ dokoyu. 14 [Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi; iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod om magakal kou di tongoondu’ di nopuadan om ahawan dokoyu iyolo’ di walai diyolo’. Om anganaru nondo o sambayang dokoyu do pangalit-alit di karaato’ dokoyu. Om iri no o kawagat- wagat do pomohukum dokoyu do koimbagu.] 15 Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi! Iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod! Osodu’ tomod o ngoyon dokoyu do gisom do hilo’d soborong do rahat, om kopinghombo do hiri’d katanaan do mongoi no posuang dot ongoiso’ o tulun dot id tugama’ dokoyu. Om kosuang nopondo do tugama’ dokoyu i tulun diri, om silihon nondo dokoyu iyau do tulun dit induwo po kopiluap i dokoyu’d karaato’ o karaato’, i hilo’ nod naraka o kokoyoon. 16 Obungou kou no ngai’, iyokoyu i boyoon di bolou! Poingkaa o potudukon dokoyu, ’Ondung sumumpa’ o tulun do rumait di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om a’ i’ akagasan no kopio i tulun diri di sumpa’ dau; nga’ ondung sumumpa’ iyau do rumait di tamas do hiri’d suang di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om akagasan no iyau di sumpa’ dau’ddi,’ ka. 17 Iyokoyu no o tulun di basug om bolou! Honggo toi it agayo, i tamas ko’ i Walai’d Sasambayangan dot Agayo di popolidang di tamas? 18 Om popotuduk kou po do poingkaa, ’Sumumpa’ nopo o tulun do rumait di pananaraban do porsombahan om a’ i’ i tulun diri akagasan di sumpa’ dau; nga’ ondung sumumpa’ iyau do rumait di porsombahan di hiri’d sakai di pananaraban do porsombahan, om akagasan no iyau di sumpa’ dau’ddi,’ ka dokoyu. 19 Bolou kou no kopio! Honggo toi’ddi ot agayo? I porsombahan ko’ i pananaraban do porsombahan di popolidang di porsombahan? 20 Iyo nopoddi, om ondung haro o tulun do sumumpa’ do rumait di pananaraban do porsombahan, om komoyon nopoddi nga’ sumumpa’ no iyau do rumait diri, om rumait do koinsanai di porsombahan dit id sakai di pananaraban do porsombahan diri. 21 Om ondung sumumpa’ o tulun do rumait di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om komoyon nopoddi nga’ sumumpa’ iyau do rumait di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om rumait do Kinorohingan, i poundorong do hiri. 22 Om ondung sumumpa’ o tulun do rumait do surga, om komoyon nopoddi nga’ sumumpa’ no iyau do rumait do tirikohonon do Tuhan do momorinta’, om rumait do ngaran do Kinorohingan di poirikau dot id tirikohonon do momorinta’ddi. 23 Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi! Iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod. Manahak kou nogi’ kopio do sompihopod di pamarampa, dot i baing, om i sogumau, om i jintan, dot id Tuhan. Nga’ iri nogindo it angagayo kopio o komoyon do hiri’d Tourat, do miagal dit: otulid, osianan, otorodok, om a’ nogi’ dokoyu torodokon kopio do tumanud. Om iri nogi’ daa kopio it apatut dokoyu’d wonsoyon, om a’ nogi’ toliban do momonsoi i suwai-suwai ko’ iri. 24 Iyokoyu no kopio o boyoon di nongobolou! Siringon nogi’ kopio dokoyu’d mongidu’ o langau di katabung dot id tinumon dokoyu om tolonon nogindo dokoyu ot unta! 25 Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi! Iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod! Pulangon tomod dokoyu o pomolihung do hiri’d soibau di piring om i mangkuk dokoyu, om inda’ ka do sosomu’ tomod i’ i hiri’d suang, do kososomu’ nopo om i nangaanu dokoyu do mantad id korongito’ om katamahao’ dokoyu. 26 Oi tulun do Parisi di nongobolou! Pulango’ po kopio dokoyu o pomolihung di hiri’d suang di piring om i mangkuk dokoyu, om opulang indo o hiri’d soliwan. 27 Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi! Iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod! Iyo kou po di lobong di sinaat dot opurak o hiri’d soliwan, om osonong tomod daa o kokitanan nga’ hiri nopondod suang di lobong om noponu’ pod tulang om hino ngai’ nopo it ongoutong. 28 Om iyokoyu nga’ iyo nopo kopio’ddi. Tu’ kokitanan nopo daa’d tulun om osonong kou nopo; nga’ id suang nopod ginawo dokoyu om poimponu’ id kouudut om kararaat,’’ ka di Yesus. 29 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Obungou kou no, iyokoyu i guru do Tourat om i tulun do Parisi! Iyokoyu nopo om minsorupai-rupai no toomod! Sonongon tomod dokoyu i lobong di nabi, om lumison dokoyu i piro-piro o tanda’ do kopomuhandaman di tulun dit ongosonong o kowoyo-woyoon. 30 Om moro-boros kou dot, ’Ondung poimpasi daa iyahai di hino po i taki-aki dahai di gulu po, om a’ i’ daa iyahai moyo’ diyolo’ do mamatai di piro-piro nabi,’ ka dokoyu. 31 Iyo nopoddi, om mangakun kou no do sinakagon kou di tulun di minamatai di nabi! 32 Om potilombuso’ nopo dokoyu om pongoo’ nopo dokoyu do momonsoi i dusa di tinimpuunan di taki-aki dokoyu. 33 Angaraat kou no kopio, om sinakagon kou do tulun dit angaraat! Poingkuro kou po daa do mogidu’ do mantad id hukuman do hilo’d naraka? 34 Pokinongou kou no pogi’ kopio! Porikatan ku nondo iyokoyu do piro-piro nabi, om tulun dit ongoilo om i gomponuduk; nga’ songintanga’ nopondo diyolo’ om patayon i’ dokoyu, om iri no suwai om posolibon dokoyu. Om haro o maan dokoyu inggorito’ do hilo’d walai’d sasambayangan, om haro o gusaon dokoyu do gisom do kopikaa-kaa pondo iyolo’ dot id piro-piro o bandar. 35 Om gowoi pondo om hukuman kou tu’ minamatai kou i’ di tulun dit aiso’ o sala’ do mantad poddi pinatai i Habil, i tulun dit aiso’ o sala’, om gisom di pinamatayan di Sakaria, i tanak di Borokia, i pinatai dokoyu dot id pialatan di Walai’d Sasambayangan dot Agayo om i pananaraban do porsombahan. 36 Kotumbayaai kou no: dot oinsanan nopondo iri do boboon do tulun di poimpasi do dinondo!’’ ka di Yesus. 37 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Oi tulun do Yorusalim, oi tulun do Yorusalim! Pinatai ngai’ dokoyu i nabi. Om dinumpau dokoyu’d watu i susuhuon do Kinorohingan do gisom i’ do nangapatai iyolo’. A’ oku no daa impiro-piro korohiai do mongibit do koinsanai dokoyu i poingiyon dot id bandar diti, do miagal di manuk do maganak di mongungkub di tangaanak dau, nga’ mada’ kou i’! 38 Om ka pogiddi dot a’ kou’d Kinorohingan woyoon. 39 Ilaai no dokoyu: Do mantad pod baino’ om a’ kou no kokito doho’ do gisom do momoros kou do poingkaa, ’Abarakatan no i rumikot dot id suang do ngaran do Tuhan,’ ka,’’ ka di Yesus.

24

1 Om di nopoddi tuminongkiad i Yesus di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om rikot no dot id dau i tumatanud dau, om tuduko’ no diyolo’ i Walai’d Sasambayangan dot Agayo. 2 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’Okito ngai’ daa dokoyu ilo’. Nga’ ilaai no dokoyu dot aiso’ nondo o tongoiso’ piya di watu do pinamaal diti dot oolu’ do mogitimpak-timpak do hilo’d pinouludan mantad tu’ oinsanan nopondo do habaon,’’ ka dau. 3 Om ongoi noddi i Yesus do hiri’d Nulu-Nulu do Saitun. Om di nopo di poirikau iyau om rikot no i tumatanud dau do minongoi boro-boros dau dot iyolo-yolo’. Om boros kaddi diyolo’ dot id dau, ’’Sunudai daa iyahai ondung soira’ dot ongosiliu ngai’ iti. Om nunu o pogintutunan do korikatan nu om kopupuson diti pomogunan?’’ ka diyolo’. 4 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Antaan-taan no kopio dokoyu om a’ kou i’ apalid. 5 Tu’ ogumu’ nondo o tulun do rumikot do mamakai’d ngaran ku om momoros dot, ’Iyoho’ no i Raja’ do Gampamasi!’ ka. Om ogumu’ tomod nondo o tulun dot aakalan diyolo’. 6 Om korongou kou nondo do tuni do mogisasaap om habar do mogisasangod; nga’ kada’ kou kooris. Tu’ a’ no milo’d a’ osiliu ngai’ o miagal diri, nga’ okon po mando ko’ kopupuson kopio’d pomogunan iri. 7 Mogisasaap nondo o bansa’d tulun, om mogisasangod o pomogunan. Om pointongkop nopondo o mononglous om gumuyu’ o tana’. 8 Nga’ iri ngai’ nopoddi om koimpuunon nogi’ do miagal noddi tondu’ do monohoruol nogi’ do tontok dit oruhai nod osusu. 9 Om ngoyon kou nogindo tangkapo’ om inggoriton kou om patayon kou. Om oinsanan nopondo o hiti’d pomogunan dot araatan dokoyu tu’ tumatanud kou i’ doho’. 10 Om tontok nopondoddi om ogumu’ nondo o tulun do tumanus o kotumbayaan, om ogumu’ o tulun do popohudsu do tulun do suwai om mogitotogod. 11 Ogumu’ nondo o nabi di goudut do rumikot, om magakal nondo iyolo’ dot ogumu’ o tulun. 12 Om tumongkop nopondo kopio o karaaton gisom dot ogumu’ nondo o tulun dit a’ no milo dot osianan. 13 Nga’ iri nopondo tulun dit ogirot do gisom do kopupuson om posion indo. 14 Om popinsunudon nondo dot id pointongkop do pomogunan i Habar dot Osonong do pasal do Pomorintaan do Kinorohingan, om kongorongou ngai’ indo o tulun diri. Om osiliu pondo o miagal diri om orikot nogi’ o kopupuson diti pomogunan,’’ ka dau. 15 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Kokito kou nondo di ’karaaton di mamaraag’, do miagal di pinoboros di Nabi Daniol, do poingkakat do hiri’d kinoiyonon dit olidang. (Kopoilaan dot id tulun di mambasa’: Ilaan no kopio o komoyon diti.) 16 Tontok nopondoddi, om mositi’ no do mogidu’ do hilo’d konuluhanan i tulun do hilo’d Yudia. 17 Om iri nopo tulun do hiri’d sakai di taap do walai dau, om a’ no minog do lumintuhun do mongoi panganu do nunu nopo do mantad hiri’d suang di walai dau. 18 Om iri tulun di hiri’d dumo nga’ kada’ no guli’ do mongoi’d rasuk dau. 19 Nga’ araat no kopio o tadau’ddi dot id tongoondu’ di monontian, om i tongoondu’ di maso do posusu do tanak dau! 20 Sumambayang kou no om a’ i’ koontok do dongrumasam om tadau’d Sabat o tadau di kopoggiduan dokoyu! 21 Om tontok nopondo di piro-piro o tadau di korolosi kopio’ddi, om haro nondo o kosusaan dit agayo kopio dit a’ po insan kosiliu do mantad di wonsoyo’ i’ iti pomogunan om gisom do dinondo. Om a’ no osiliu kawagu o miagal diri. 22 Om ondung a’ daa’d Kinorohingan poinnibaon o maso’ddi om aiso’ no daa o tiso’ piya’d tulun dot apasi. Nga’ poinnibaon id Kinorohingan o maso’ddi, dot i tulun di songonuon dau o kopoinnibaan. 23 Tontok nopondoddi, om ondung haro o tulun do momoros dot id dokoyu dot, ’Ontong pogi’, nga’ nokorikot no moti’d hiti i Raja’ do Gampamasi!’ ka, ko’, ’Nokorikot no iyau’d hilo’’ ka, om kada’ kou nogi’ ponongkuyaai di tulun diri. 24 Tu’ mimbulai motindo o piro-piro o gampamasi di goudut om piro-piro o nabi di goudut. Om mingwonsoi nondo iyolo’ do piro-piro o koimayaan, om i kosuayan kopio do maan do pagakal do tulun, om milo-milo nopo om pagakal nogi’ do tulun piya di nasanganu nod Kinorohingan. 25 Iyo nopoddi, om umbangan-banganan no kopio dokoyu! Nokosunud mantad ku no dokoyu iti do tontok dit a’ po osiliu o miagal diri. 26 Ondung haro o tulun do momoros dot id dokoyu dot, ’Ontong pogi’, nga’ hilo’ no moti’ iyau’d tana’ do kowotuan!’ ka, om kada’ kou nogi’ ongoi’d hilo’. Om ondung momoros iyolo’ dot, ’Ontong pogi’, nga’ poillisok moti’ iyau dot id bilik diti!’ ka, om kada’ kou nogi’ ponongkuyaai’ddi. 27 Tu’ korikatan nopod Tanak do Tulun om iyo noddi kodumaat do kumalab do hilo’d koulayon om kababang do hilo’d kotonobon. 28 Om honggo nopo o haro o rata’ om hiri no o timungan do tombolog di mangangakan do rata’,’’ ka di Yesus. 29 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Om a’ pondo alaid do mantad di haro o kosusaan do maso’ddi, om tumuong nondo ilo tadau, om a’ mogulinau ilo tulan. Om rumatu’ nondo ilo rombituon do mantad hilo’d tawan, om angagangau ngai’ nopondo i monguasa’ do hilo’d tawan. 30 Om osiliu pondo o miagal diri, om haro nondo o pogintutunan di Tanak do Tulun dot okito do hilo’d tawan. Om tontok nopondoddi om mihad ngai’ nopondo o bansa’d tulun do hiti’d pomogunan. Om okito nondo diyolo’ i Tanak do Tulun do rumikot do poinsakai’d haun do mikuwo’d kuasa’ om kagayaan dau dit agayo kopio. 31 Om pounion nondo i torumpit dit agayo, om suhuon nondo di Tanak do Tulun i moloikat dau do mongoi ponimung di tulun di songonuon dau do mantad id apat o linsuk diti pomogunan, om mantad id tisan do tawan om korikot dot id tisan ponong id sampaping,’’ ka dau. 32 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Pinsingilaan no dokoyu o ponudukan dot aanu do mantad id guas dot ara. Tu’ tumomou nopo om mongomulok i raan do kayu’ddi om tumimpuun do momutolid, om oilaan no dokoyu dot oruhai nod orikot i maso dot alasu’. 33 Om iyo nogiddi, tu’ okito nopo dokoyu dot ongosiliu o miagal diri, om oilaan no dokoyu dot oruhai no kopio dot orikot o maso’ddi. 34 Ilaai no dokoyu! Dot a’ po angapatai ngai’ iti tulun do songimpasi do dinondo, om ongosiliu no o miagal diri. 35 Tumanus i’ o tawan om pomogunan, nga’ boros ku nopo om hino kasai’ i’ do gisom do poingompus,’’ ka dau. 36 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Aiso’ i’ o koilo ondung soira’ o tadau om jam diri, om iri piya i moloikat di hilo’d surga nga’ a’ i’ koilo, om iri Tanak do Kinorohingan nga’ a’ i’ koilo suwai ko’ iri no i Tapa’ o koilo. 37 Rumikot nopondo i Tanak do Tulun, om kowoyo-woyoo’ nopo do korikatan dau om iyo do kowoyo-woyoo’ di poimpasi po i Nuu di gulu po. 38 Tontok di piro-piro po o tadau do mantad do korikatan di sakob dot agayo, om mangakan-ngakan nopo om monginum-nginum om mogikakawin i tulun. Om iyo nopo kasai’ddi do gisom do norikot i tadau di suminuang i Nuu di kapal do rahat. 39 Om korikatai poddi iyolo’ di sakob om kopurimanai nogi’ daa’ddi diyolo’ i nosiliu’ddi. Om iyo noddi o kowoyo-woyoo’ do rumikot o Tanak do Tulun do koimbagu. 40 Tontok nopondoddi, om haro nopondo o duwo o tulun do morobuat do hiri’d tumo, om ngoyon nondo o songulun om tongkiadan nopo i tiso’. 41 Om haro nopo o duwo o tondu’ do tumutu do gandum, om ngoyon nondo o songulun om tongkiadan nopo i tiso’. 42 Iyo nopoddi, om antaan-taan no dokoyu, tu’ a’ i’ dokoyu oilaan ondung soira’ i Tuhan dokoyu do rumikot. 43 Ilaai no dokoyu iti! Ondung oilaan daa di sanganu di walai o jam do korikatan di tulun di mongoi panakau do dongotuong, om a’ i’ daa iyau modop, om a’ indo i tulun do manakau kasalakoi di walai dau. 44 Iyo nopoddi, om iyokoyu nga’ apatut nogi’ do posodia’ kasai’ nopo. Tu’ rumikot indo i Tanak do Tulun do tontok do maso dit a’ i’ daa dokoyu soro-sorohon,’’ ka dau. 45 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Iyo nopoddi, om isai ma o susuhuon dit otorodok om it oilo? Iri no i tulun di siniliu di tuan dau do boyoon di susuhuon do suwai, om oonuan i’ dau iyolo’ do takanon do tontok di maso do natantu’ mantad. 46 Olumaag no kopio i susuhuon di maso do momonsoi di karaja’ dau dot orikatan di tuan dau. 47 Ponongkuyaai kou no, do silihon nondo di tuan i susuhuon dau’ddi do mongilo-ilo ngai’ di dapu’ dau. 48 Nga’ ondung araat i susuhuon diri, om momusorou nondo iyau dot, 49 ’Alaid po bo do gumuli’ i tuan ku’ddi!’ ka, om pimbobogon nondo dau i susuhuon do suwai, om mongoi sugku’ di magagauk do mangakan-ngakan om moginum. 50 Om korikot nondo i tuan dau do tontok di tadau om jam dit a’ i’ daa dau soro-sorohon. 51 Om oi-oiyon nopondo di tuan o pomohukum di susuhuon dau, om pataamon dau i susuhuon dau’ddi dot id kinoiyonon di tulun di minsorupai-rupai no toomod. Om mingihad pondo iyolo’ om oinggorit do hiri,’’ ka dau.

25

1 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Tontok nopoddi om kowoyo-woyoo’ nopo di Pomorintaan do surga om iyo do poinukadan diti: Haro o hopod o sumandak di mongoi ruba’ do kusai di kumawin do sorompori-pori nopo do minigit do lampung, om pamanau noddi do minongoi ruba’ di kusai do kumawin diri. 2 Iri nopo limo diyolo’ nga’ basug, om iri no limo om ongoilo. 3 Iri nopo limo sumandak di basug diri om igit nopod lampung nga’ a’ iddi minigit do tumau do maan do ponuang kawagu. 4 Iri no limo sumandak dit ongoilo om sopiigito’ nopod lampung om tumau do maan do ponuang kawagu. 5 Nga’ alaid kopio iddi i kusai di kumawin do nokorikot, om siniodop diri i kongosumandakan, om kongoodop noddi iyolo’. 6 Pitangatuong poddi, om korongou nogi’ o boros dot opuhod do poingkaa, ’Nokorikot no i kusai di kumawin! Ngoyo’ toko’ iyau rubao’!’ ka. 7 Om koposik ngai’ nopo i hopod o sumandak diri, om tutudai no diyolo’ i lampung diyolo’. 8 Om boros ka di kosumandakan do basug dot id kosumandakan dit ongoilo, ’Onuwai daa iyahai dino tumau dokoyu dot ongokooro’, tu’ mumang pisok iti lampung dahai,’ ka diyolo’. 9 Nga’ boros ka di kosumandakan dit ongoilo, ’A! A’ toko’ i’ iti kabagal. Ongoi kou nogi’ boli do hilo’d kadai,’ ka. 10 Om ongoi noddi boli do tumau i kongosumandakan di basug diri. Om a’ po iyolo’ nokoguli’ nga’ korikot no i kusai di kuminawin. Om iri nopoddi i limo o sumandak di nongkosodia’ om tanud nopo di kusai do kuminawin do suminuang do hiri’d kinoiyonon di moginakan. Om potobono’ noddi i totobon! 11 Om korikot nogi’ daa’ddi i limo o sumandak di basug diri. Om pinglohou no iyolo’, ’Tuan, Tuan, iwangai iyahai,’ ka. 12 Nga’ boros ka di kusai di kuminawin do suminimbar, ’A’ oku i’ kotutun dokoyu!’ ka,’’ ka dau. 13 Om boros kaddi di Yesus do minongolimpupus di poinukadan diri, ’’Iyo nopoddi, om antaan-taan no dokoyu tu’ a’ i’ moti’ dokoyu oilaan o tadau ko’ jam poddi,’’ ka dau. 14 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Tontok nopoddi om kowoyo-woyoo’ nopo di Pomorintaan do surga om iyo do poinukadan diti. Haro o songulun o kusai di kumaa dot id iso’ o kinoiyonon di hilo’d sodu’. Om lohowo’ no dau i susuhuon dau, om suhuo’ no dau iyolo’ do mongilo-ilo di dapu’ dau. 15 Om onuwai ngai’ nopo dau i susuhuon dau’ddi do tusin do tumanud di koiloo’ diyolo’. Iri nopo tiso’ om nonuan dau do limo noribu o tusin do tamas. Om iri no tiso’ om nonuan dau do duwo noribu o tusin do tamas. Om iri no tiso’ om nonuan dau do soribu o tusin do tamas. Om pamanau noddi iyau. 16 Iri nopo i susuhuon di nonuan do limo noribu o tusin do tamas om olomus nopo do minongoi pongindapu’, om kaanu poddi iyau do limo kawagu noribu o tusin do tamas do kinountungan. 17 Om iyo iddi o winonsoi di susuhuon di nakaanu do duwo noribu o tusin do tamas, tu’ duwo i’ kawagu noribu o tuntung do naanu dau. 18 Nga’ iri nopo susuhuon di nonuan do soribu o tusin do tamas om ongoi nogi’ pongukad do luang do hiri’d tana’, om polisoko’ no dau’d hiri i tusin di tuan dau. 19 Alaid poddi do mantad diri, om koguli’ nogi’ i tuan di susuhuon diri, om timpuun no iyau do minguhot ondung poingkuro no i pinatahak dau diyolo’. 20 Om rikot no i susuhuon di nonuan do limo noribu o tusin do tamas, om patahako’ noddi dau o hopod noribu. Om boros ka dau, ’Tuan, limo noribu o tusin do tamas do pinatahak nu doho’, om antangai pogi’ nga’ nakaanu oku i’ moti’ do limo kawagu noribu do kinountungan,’ ka dau. 21 Om boros ka di tuan, ’Osonong no kopio. Iya’ no o susuhuon dit osonong om it otorodok. Onuan ku nondo iya’ dot ogumu’, tu’ minilo ko i’ do mongilo-ilo dit okuuri’. Suang no, om otood ko i’ do poinsugku’ doho’,’ ka dau. 22 Om rikot noddi i susuhuon di nonuan do duwo noribu o tusin do tamas, om boro-boros nod, ’Tuan, nonuan oku diya’ do duwo noribu o tusin do tamas. Om antangai pogi’ nga’ nakaanu oku po moti’ do duwo kawagu noribu do kinountungan,’ ka dau. 23 Om boros ka di tuan, ’Osonong no kopio, iya’ no o susuhuon dit osonong om otorodok. Onuan ku pondo iya’ dot ogumu’ tu’ minilo ko i’ do mongilo-ilo dit okuuri’. Suang no, om otood ko i’ do poinsugku’ doho’,’ ka dau. 24 Om rikot noddi i susuhuon di nonuan do soribu o tusin do tamas, om boro-boros nod, ’Tuan, oilaan ku i’ dot araat ko koulun. Tu’ mongoi ko nopo pongupu’ do tua’ do hiri’d okon ko’ iya’ o minananom, om mongoi ko panganu’d tua’ do hiri’d okon ko’ iya’ o pinapasasad do linsou. 25 Om ooris oku’ddi, om ngoyo’ ku no polisoko’ i tusin nu do hilo’d saalom do tana’, oi Tuan. Om diya no i tusin nu’ddi, oi Tuan,’ ka dau. 26 Om boros kaddi di tuan, ’Iya’ no o susuhuon dit araat om gungkaul! A’ nu toi noilaan no do mongoi oku pongupu’d tua’ do hiri’d okon ko’ iyoho’ o minananom om mongoi oku panganu’d tua’ do hiri’d okon ko’ iyoho’ o pinapasasad do linsou? 27 Iyo nopo daa’ddi, om ngoyo’ nu po daa poopio’ i tusin ku’ddi do hilo’d bing, om koguli’ oku nopondo om aanu ku i’ kawagu i tusin ku om i bunga di tusin ku’ddi,’ ka dau. 28 Om boros kaddi di tuan dot id kuli’ dau di suwai, ’Iyo nopoddi, om ngoyo’ nogi’ i tusin diri do mantad id dilo’, om patahakon i’ di tulun di nakaanu do hopod noribu o tusin do tamas. 29 Tu’ iri nopo tulun di haro mantad no o naanu, om onuan po dot ogumu’ ko’ iri, om gisom dot a’ nondo dau aayi-ayi’. Nga’ iri nopondo tulun dit aiso’ o naanu, om iri piya’ndo it okuuri’ dot id dau nga’ imumuyon nopo do manganu. 30 Om iri nopo i susuhuon dit aiso’ o guna’ddi, om pataamon nopo do hilo’d soliwan, i hilo’d kinoiyonon dit otuong. Om hilo’ nondo iyau do mingihad om oinggorit!’ ka di tuan,’’ ka di Yesus. 31 Om boros ka kawagu di Yesus, ’’Rumikot nopondo i Tanak do Tulun do miagal do raja’ do miwoyo’ do koinsanai’ddi moloikat dau, om mirikau nondo iyau do hiri’d tirikohonon dau do momorinta’ di kikagayaan. 32 Om timungon ngai’ nopondo o tulun do mogisuayan o bansa’ do hiri’d toguang dau. Om pisompipion nondo dau iyolo’ do duwo o kotimungon, do miagal di gompomogompi’d dumba’ do popotongkiad di dumba’ do mantad id kambing. 33 Om iri nopondo tulun di momonsoi’d korohian do Kinorohingan om potimungon do hiri’d dawananan dau, om iri no suwai om potimungon do hiri’d dogibangan dau. 34 Om moro-boros nondo i raja’ddi dot id tulun di hiri’d dawananan dau do poingkaa, ’Kainou ngai’, iyokoyu i nabarakatan di Tapa’ ku. Suang kou no dot id pomorintaan di pinosodia’ mantad do patahakon dot id dokoyu di wonsoyo’ i’ iti pomogunan. 35 Tu’ tontok di linouson oku, om pinaakan oku i’ dokoyu, om tontok di tinuuhan oku, nga’ pinoinum oku i’ dokoyu. Om di sompogunan oku nga’ pinasalakoi oku i’ dokoyu do hiri’d walai dokoyu. 36 Om di nopo dit aiso’ o pakayan ku, om nonuan oku i’ dokoyu do pakayan. Om tontok di sumakit oku nga’ nubatan oku i’ dokoyu, om tontok di poinggiil oku nga’ tinulung oku i’ dokoyu,’ ka dau. 37 Om moro-boros nondo i tulun diri do poingkaa, ’Tuhan, soira’ iyahai kokito diya’ do louson om nongoi’ddi dahai iya’ paakano’, om soira’ dahai iya’ kokito do tuuhan om nongoi’ddi dahai iya’ poinumo’? 38 Soira’ dahai iya’ kokito do miagal do tulun do sompogunan, om posolokoyo’ noddi dahai iya’ do hiri’d walai dahai? Soira’ ko do nokoumbal dot aiso’ o pakayan, om nonuan diri dahai iya’ do pakayan? 39 Soira’ iyahai kokito diya’ do sumakit ko’ poinggiil, om nongoi’ddi dahai iya’ tulungo’?’ ka diyolo’. 40 Om posimbaron nondo di raja’ o poingkaa, ’Ilaai no dokoyu: Do tontok di minomonsoi kou do miagal diri dot id ongoiso’ piya di tobpinai ku dit aiso’ i’ o ngaran-ngaran, om komoyon nopoddi nga’ winonsoi no dokoyu o miagal diri dot id doho’!’ ka dau. 41 Om moro-boros nondo i raja’ddi dot id tulun dit id dogibangan dau do poingkaa, ’Poggidu’ kou no do mantad hiti, koinsanai dokoyu i tulun dot angaraat! Suang kou no do hilo’d tapui dit a’ milo’d pisokon, i pinosodia’ do pataaman di Rogon om i moloikat dau! 42 Tu’ tontok di linouson oku, om a’ oku i’ dokoyu nongoi paakano’; om tontok di tinuuhan oku nga’ a’ oku i’ dokoyu nongoi poinumo’. 43 Om tontok di sompogunan oku om a’ oku i’ dokoyu pinasalakoi do hiri’d walai dokoyu. Om dit aiso’ o pakayan ku nga’ a’ oku i’ dokoyu nonuan do pakayan. Om tontok di sumakit oku om di poinggiil oku nga’ a’ oku i’ dokoyu nongoi ubatai,’ ka dau. 44 Om moro-boros no daa’ndo iyolo’ dot id dau do poingkaa, ’Tuhan, soira’ iyahai kokito diya’ do louson, ko’ tuuhan, ko’ sompogunan, ko’ aiso’ o pakayan, ko’ sumakit, ko’ poinggiil, om a’ iddi dahai iya’ nongoi tulungo’, oi Tuhan?’ ka diyolo’. 45 Om sumimbar nondo i raja’ddi do poingkaa, ’Ilaai no dokoyu: do soira’ nopo dot a’ kou monulung dot ongoiso’ di tulun dit aiso’ i’ o ngaran-ngaran diri, om komoyon nopoddi nga’ a’ kou no minonulung doho’,’ ka dau. 46 Om iri nopondo tulun diri om hukuman nondo do hukuman dit aiso’ o kopupuson, nga’ iri nopondo tulun di momonsoi do korohian do Kinorohingan om kaanu no do koposion dit otopot kopio om it aiso’ o kopupuson,’’ ka dau.

26

1 Om kongotuduk ngai’ poddi di Yesus iri, om boro-boros no iyau di tumatanud dau. Boros ka dau, 2 ’’Oilaan i’ dokoyu do duwo po tadau om Tadau nod Agayo do Paska, om patahakon nondo i Tanak do Tulun do maan posolibo’!’’ ka dau. 3 Tontok nopoddi nga’ pointimung no i piro-piro boyoon dot imam om i boyoon do tulun do Yohudi do hiri’d walai di Kayapas, i Boyoon dot Agayo dot Imam, i walai dit iyo pod walai’d raja’. 4 Om minogipapakat iyolo’ do lumisok-lisok do mongoi panangkap di Yesus, om patayon nogindo diyolo’ iyau. 5 Om boros ka diyolo’, ’’Nga’ kada’ toko’ pondo wonsoyo’ o miagal diri di maso’d haro o karamayan, tu’ tumogod ngai’ motindo ilo rayat,’’ ka diyolo’. 6 Tontok di hilo’d Baitani i Yesus, do hiri’d walai di Simun, i kitoruol do kusta di gulu po; 7 om rikot no o songulun o tondu’ dot id di Yesus. Om minigit i tondu’ddi dot iso’ o kakanan dit okooro’ di marmar do winonsoi, do sinuangan do tumau dit owongi’ om agayo o gatang. Tontok di poirikau i Yesus do makan om potuntugo’ no di tondu’ i tumau dit owongi’ddi do hiri’d tulu di Yesus. 8 Om kongotogod noddi i tumatanud di Yesus do nokokito’ddi. Boros ka diyolo’, ’’Nunu noddi o kinokoyo-koyoon dilo’ do rinubat tomod. 9 Tu’ milo i’ daa do padagangon i tumau dot owongi’ddi, om amahal i’ o gatang. Om patahakon nogindo i tusin diri dot id tulun do mosikin!’’ ka diyolo’. 10 Nga’ oilaan i’ di Yesus i pomusarahan diyolo’, om boros kaddi dau, ’’Nokuro tu’ papasala’ kou diti tondu’? Tu’ iri nopo winonsoi dau dot id doho’ om osonong i’ om apatut i’ do royohon. 11 Tulun nopod mosikin om hino kasai’ i’ dot id pogialatan dokoyu, nga’ iyoho’ nopo om a’ i’ poinsugku’ kasai’ dokoyu do gisom dot alaid. 12 Tu’ di nopo di tinuntugan dau di tumau dit owongi’ o tinan ku, om pinoposodia’ iyau doho’ do maan lobongo’. 13 Ponongkuyaai kou no! Do honggo nopondo o posusuyan di Habar dot Osonong do mantad id Kinorohingan, do pointongkop diti pomogunan, om iti piya’ndo winonsoi do tondu’dti nga’ popinsusuyon nogindo do kopomuhandaman dau,’’ ka di Yesus. 14 Om haro’ddi o songulun dot id pogialatan di hopod om duwo o tumatanud di Yesus, i roitan dot i Yudas Iskariot, do minongoi solowot di piro-piro boyoon dot imam. 15 Om boros ka dau dot id diyolo’, ’’Nunu daa o patahakon dokoyu doho’ do patahakon ku daa dokoyu i Yesus?’’ ka dau. Om intobo’ noddi diyolo’ o tolu nohopod o tusin do pirok, om patahako’ no diyolo’ dot id dau i tusin diri. 16 Om mantad poddi om mogihum nopoddi i Yudas do maso dit osonong do papatahak di Yesus dot id diyolo’. 17 Tontok di tadau’d koiso’ di Tadau’d Agayo do Roti dit A’ Kipangambang, om rikot no i tumatanud di Yesus dot id dau. Om ponguhot no iyolo’, ’’Honggo o korohian nu do posodiaan dahai do takanon di dong paska do maan nu, oi Guru?’’ ka diyolo’. 18 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Ongoi kou solowot dot iso’ o tulun do hilo’d bandar om sunudan no iyau do poingkaa, ’Boros ka di Guru: Norikot noddi o maso ku; om orohian oku do mamaramai do paska do hilo’d walai nu, do miwoyo’ di tumatanud ku, ka dau,’ kanto dokoyu,’’ ka dau. 19 Om wonsoyo’ no di tumatanud di Yesus o miagal di pinonuhuan di Yesus diyolo’. Om ongoi no iyolo’ posodia’ di taakanon do dong Paska. 20 Otuong noddi, om irikau no i Yesus om i hopod om duwo o tumatanud dau do minakan. 21 Maso po diyolo’d makan om boro-boros no i Yesus do poingkaa, ’’Pokinongou kou no: haro nondo o songulun dot id pogialatan dokoyu do papadagang doho’,’’ ka dau. 22 Om tuminongob tomod diri i tumatanud di Yesus do nokorongou’ddi. Om pogisowoli-woli nopoddi iyolo’ do minonguhot di Yesus do poingkaa, ’’Okon i’ bo kopio ko’ iyoho’ o komoyon nu’ddi, koi Guru?’’ ka. 23 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Isai nopo i kaandad doho’ do papatabung di roti dau do hilo’d mangkuk, om iri no tulun diri o papadagang doho’. 24 Atantu’ no dot apatai indo i Tanak do Tulun, do miagal di nokotulis dot id Buuk do Kinorohingan. Nga’ obungou no i tulun di papadagang di Tanak do Tulun! Osonong nogi’ daa dot a’ nopo kopio napaganak i tulun diri!’’ ka dau. 25 Om boros kaddi di Yudas i papadagang di Yesus, ’’Okon i’ bo kopio ko’ iyoho’ o komoyon nu, koii Guru?’’ ka. Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Ino nondo ino boros nu!’’ ka dau. 26 Om tontok di makan iyolo’, om ongoi no i Yesus anu di roti, om sambayang no iyau do minongunsikou. Om pogikobing-kobingo’ noddi dau i roti om potikido’ no dau di tumatanud dau, om boro-boros no iyau’d poingkaa, ’’Onuo’ no dokoyu iti, om kanon no; tu’ iti no o tinan ku,’’ ka dau. 27 Om ongoi no iyau anu do sonsangkir o waig dot anggur, om pongunsikou no iyau’d Kinorohingan. Om patahako’ noddi dau i sangkir diri dot id tumatanud dau, om boro-boros no iyau’d poingkaa, ’’Inum ngai’ kou nodti. 28 Tu’ iti no o raha’ ku di popogirot kopio di batos do Kinorohingan, i raha’ di potuntugon do bagi’d tulun dot ogumu’ om oompunan i’ o dusa diyolo’. 29 Ponongkuyaai kou no: Dot a’ oku nondo koinum kawagu do waig dot anggur diti do gisom dot orikot i maso ku do monginum kawagu di waig dot anggur di wagu do potorungak dokoyu do hilo’d Pomorintaan di Tapa’ ku,’’ ka dau. 30 Om podsinding noddi iyolo’ dot iso’ o sinding do pamarayou. Om ongoi nogiddi iyolo’ do hilo’d Nulu-Nulu do Saitun. 31 Om boros kaddi di Yesus dot id tumatanud dau, ’’Totuong idti do mogidu’ ngai’ kou nopondo do tumongkiad doho’; tu’ nokotulis mantad no dot id Buuk do Kinorohingan o poingkaa: Boros kad Kinorohingan, ’Patayon ku nondo i gompomogompi’ddi, om opogitongkiad-kiad nopondo i baanan do dumba’ dau,’ ka. 32 Nga’ apasi oku nopondo kawagu, om mogulu oku nondo dokoyu do mongoi do hilo’d Galilia,’’ ka dau. 33 Om boros ka di Pitrus dot id di Yesus, ’’Tumongkiad piya ngai’ diya’ ilo wokon, oi Guru, nga’ a’ oku no kopio iyoho’ tumongkiad diya’!’’ ka dau. 34 Nga’ boros ka di Yesus dot id dau, ’’Antaan-taan. Tu’ totuong idti, dit a’ po koponingkukuhuk o manuk, om intolu ko no kopogolim doho’,’’ ka dau. 35 Om boros ka di Pitrus do suminimbar, ’’Mulong piya do potonggoyon oku diya’d patayon nga’ a’ oku i’ kopio momoros dot a’ kotutun diya’, oi Guru,’’ ka dau. Om iyo ngai’ nopoddi o pinoboros di tumatanud di Yesus di suwai. 36 Om pamanau noddi i Yesus om i tumatanud dau om ongoi no iyolo’ dot id iso’ o kinoiyonon di roitan do Gitsamani. Om hilo’ no i Yesus do minoro-boros diyolo’. Boros ka dau, ’’Irikau kou pod hiti, do daamot ku’d mongoi sambayang,’’ ka. 37 Om angatai noddi dau i Pitrus om i duwo tanak di Sabidi do minoyo’ dau. Om timpuun noddi iyau do tumongob om atangkabo. 38 Om boros kaddi dau dot id tumatanud dau, ’’Tumongob oku no kopio; iyo poddi matai no o topurimanan ku. Undorong kou nopod hiti, om tumonggoi kou no doho’ do mumbangan-bangan,’’ ka dau. 39 Om pamanau-manau noddi i Yesus do minongoi’d hiri’d sodu-odu’, om tungub nopo iyau do hiri’d tana’ om sambayang nod poingkaa, ’’Oi Apa’, ondung milo daa, om poinsoduwo’ no do mantad id doho’ iti koinggoritan dit otimbabaan ku, om it a’ ku no milo dot a’ opurimanan. Nga’ a’ indo tumanud do doho’d korohian, nga’ tumanud nopo do korohian do Tapa’,’’ ka dau. 40 Om guli’ noddi i Yesus do hiri’d tolu o tumatanud dau om kabantalai no dau iyolo’ do kongoodop. Om boros ka dau dot id di Pitrus, ’’Mogot po om kotoron kou po dot a’ modop do tumonggoi doho’ dot ongosajaam? 41 Mumbangan-bangan kou no, om sumambayang kou no, om a’ kou i’ oontok do pogumbalan. Atantu’ no dot orohian i’ daa o ginawo dokoyu do momonsoi dit otopot nga’ a’ kou no milo, tu’ oluhoi i’ o kowoyo-woyoo’ do tulun,’’ ka dau. 42 Om ongoi po kawagu i Yesus sambayang. Boros ka dau, ’’Oi Apa’, ondung a’ no kopio milo dot a’ ku opurimanan iti koinggoritan diti, om a’ milo do poinsoduwon doho’, om pologoson nopo dot owonsoi i korohian do Tapa’,’’ ka dau. 43 Om guli’ no kawagu i Yesus, om koodop i’ i tumatanud dau do nabantalan dau tu’ siodop no kopio iyolo’. 44 Om tongkiadai po kawagu di Yesus iyolo’ om kointolu noddi dau do mongoi sambayang, om iyo kasai’ iddi gulu o poboroson dau do tontok do sumambayang. 45 Om guli’ no kawagu iyau do hiri’d tumatanud dau om boro-boros nod, ’’Koodop kou po kasai’ do potingkod do huyan dokoyu? Ontong kou pogi’ nga’ norikot no moti’ i maso do Tanak do Tulun do patahakon dot id kuasa’ do tulun di kidusa. 46 Tungag kou, om mamanau toko’ i’! Ontong kou pogi’! Nga’ nokorikot no moti’ i tulun di papadagang doho’!’’ ka dau. 47 Om maso po di Yesus do moro-boros nga’ korikot no i Yudas, i tiso’ di hopod om duwo o tumatanud di Yesus. Om ogumu’ po o tulun do suwai do moyo-woyo’ dau dot ongkiinigit do gayang om bobobog. Iyolo’ nopoddi nga’ sinuhu’ di piro-piro boyoon dot imam om i boyoon do tulun do Yohudi. 48 Om nosunudan no iyolo’ di tulun di papadagang diri do pogintutunan diyolo’. Boros ka dau, ’’Isai nopo i tunguban ku om iri no i tulun diri. Om tangkapon nopo dokoyu iyau!’’ ka dau. 49 Om korikot poddi iyolo’ dot id kinoiyonon diri, om pitilombus nopo i Yudas do minongoi solowot di Yesus, om boro-boros nod, ’’Maha’ daa om osonong-sonong ko, oi Guru!’’ ka. Om tungubai no dau i Yesus. 50 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Nunu o kinaangayan nu’d hiti, oi tobpinai?’’ ka dau. Om insomok noddi i tulun dot ogumu’ do minongoi panangkap di Yesus. 51 Om haro’ddi o tiso’ di tumatanud di Yesus di hino’d hiri, do minongodong di gayang dau om tibaso’ no dau i turipon di Boyoon dot Agayo dot Imam, gisom do kaansap nopo o tolingo di tulun. 52 Om boros kaddi di Yesus dot id tumatanud dau’ddi, ’’Paangkapo’ nogi’ kawagu ino gayang nu, tu’ oinsanan nopo motindo i tulun do mongodong do gayang, do gayang o kapatai. 53 Ondos nu daa om a’ oku milo’d mokitulung di Tapa’ ku, om olomus nopondo iyau do porikot do moloikat dot ogumu’ po ko’ hopod om duwo o sinompuruan do soudor di boribu-ribu. 54 Nga’ ondung osiliu ot iyo’ddi, om poingkuro daa’ndo dot abayaan o miagal di nokoboros mantad dot id suang do Buuk do Kinorohingan dot a’ no milo’d a’ osiliu o miagal diti dinondo?’’ ka dau. 55 Om boros kaddi di Yesus dot id tulun dit ogumu’, ’’Tulun oku toi’dti dot araat, gisom do rumikot kou dot ongkiinigit do gayang om bobobog do mongoi panangkap doho’? Monikid tadau oku i’ do monuduk do hilo’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om a’ oku i’ dokoyu ngoyon tangkapo’! 56 Nga’ a’ no milo’d a’ iyo’ddi om abayaan indo o miagal di nokotulis di piro-piro o nabi dot id suang do Buuk do Kinorohingan,’’ ka dau. Om poggidu’ ngai’ nopoddi i tumatanud di Yesus do tuminongkiad dau. 57 Om pootodo’ noddi di tulun di minanangkap di Yesus, i Yesus do hiri’d walai di Kayapas, i Boyoon dot Agayo dot Imam. Om nokotimung nod hiri i guru do Tourat om i piro-piro boyoon do tulun do Yohudi. 58 Om tanud i’ i Pitrus di Yesus do gisom do nokorikot do hiri’d natad di walai di Boyoon dot Agayo dot Imam. Om ongoi noddi i Pitrus do hiri’d natad, om irikau no iyau’d hiri do poinsugku’ di madtatamong, tu’ orohian iyau’d koilo ondung poingkuro kopio’ndo o kootuson diri. 59 Om tumotos tomod diri i boyoon dot imam om koinsanai di Gompomutus do Don Tugama’ do mogihum do tulun di goudut do maan do sasi’, om milo indo diyolo’ do hukuman do kapatayon i Yesus. 60 Ogumu’ piya daa i tulun di suminiliu’d sasi’ di goudut nga’ aiso’ i’ o tiso’ do noihum diyolo’ di milo kopio do silihon do poimpahan do momohukum di Yesus do kapatayon. Nga’ alaid noddi om ongoi no timbaba’ diyolo’ o duwo tulun. 61 Om boros ka diyolo’, ’’Minomoros iti tulun diti do poingkaa, ’Milo oku i’ do mamaraag diti Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om tolu nopo tadau nga’ owonsoi ku no kawagu,’ ka dau,’’ ka diyolo’. 62 Om ingkakat noddi i Boyoon dot Agayo dot Imam, om boro-boros no iyau di Yesus, ’’A’ nu i’ simbaron i pinonondos diya’?’’ ka. 63 Nga’ a’ i’ minungkomi i Yesus. Om boro-boros po kawagu i Boyoon dot Agayo dot Imam dot id di Yesus. Boros ka dau, ’’Suhuon ku iya’ do sumumpa’ dot id suang do ngaran do Kinorohingan di poimpasi, do popoboros kopio dot id dahai ondung iya’ i Raja’ do Gampamasi, i Tanak do Kinorohingan,’’ ka dau. 64 Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Ino nondo ino boros nu. Nga’ ponongkuyaai kou no do mantad pondod maso’dti, om okito no dokoyu i Tanak do Tulun do poirikau do hiri’d dawananan do Kinorohingan dit Agayo Kuasa’, om rumikot dot id sakai do haun do hilo’d tawan!’’ ka dau. 65 Om hurako’ nopo di Boyoon dot Agayo dot Imam i pakayan dau, om boro-boros nod, ’’Mongindaraat iyau’d Kinorohingan! A’ no minog do haro o sasi’. Nokorongou ngai’ kou no di boros dau do mongindaraat do Kinorohingan. 66 Om poingkuro o dokoyu’d tosorou do dinondo’dti?’’ ka dau. Om boros ka diyolo’ do suminimbar, ’’Kisala’ no iyau, om apatut nod patayon,’’ ka. 67 Om dulaai noddi diyolo’ o rabas di Yesus, om pimbabagai no diyolo’ iyau. Om haro o tulun do minonompiling dau, 68 om boro-boros nod poingkaa, ’’Tonduwai daa om sunudan i’ iyahai, oi Raja’ do Gampamasi, ondung isai i minonompiling diya’!’’ ka no diyolo’. 69 I Pitrus nopo om poirikau do hiri’d natad dit id soliwan. Om ongoi no solowot di Pitrus o tiso’ di susuhuon do tongoondu’. Om boros ka dau dot id di Pitrus, ’’Okon toi ko’ iya’ nga’ kinoruhangan ngai’ nogi’ di Yesus, i tulun do Galilia’ddi?’’ ka. 70 Nga’ pogolim no i Pitrus dot id toguang ngai’ diyolo’. Boros ka dau, ’’A’ oku i’ koilo dino komoyon nu,’’ ka dau. 71 Om ongoi noddi iyau do hiri’d wawayaan di wayaan do sumoliwan do mantad hiri’d natad di walai. Om haro’ddi o tiso’ di susuhuon do tongoondu’ do nokokito di Pitrus, om boros ka di tondu’ddi dot id tulun di hino’d hiri, ’’Iti tulun diti nga’ moyo-woyo’ i’ di Yesus di tiinu’, i tulun do mantad hilo’d Nasarit diri,’’ ka. 72 Om pogolim po kawagu i Pitrus, om sumpa’ no iyau do poingkaa, ’’Sumumpa’ oku no kopio dot a’ oku kotutun do tulun diri!’’ ka dau. 73 Om a’ po alaid do mantad diri om ongoi no i tulun di songingkakat do hiri boro-boros di Pitrus. Boros ka diyolo’, ’’Atantu’ no dot iya’ nga’ kinoruhangan ngai’ i’ di tulun di tuminanud di Yesus. Oilaan tomod i’ do mantad dino kologu-loguo’ do boros nu,’’ ka. 74 Om boros kaddi di Pitrus, ’’Sumumpa’ oku no dot otopot iti poboroson ku! Hukuman oku nopod Kinorohingan do mongudut oku no! A’ oku i’ kopio kotutun di tulun diri!’’ ka dau. Om diiri i’ om diiri do minoningkukuhuk i manuk. 75 Om kahandamai noddi di Pitrus do nokopomisunud mantad no i Yesus do poingkaa, ’’A’ po koponingkukuhuk o manuk om intolu ko no pogolim doho’,’’ ka. Om soliwan noddi i Pitrus, om pingihad no tomod iyau dot atatangaban.

27

1 Osuab poddi, om oinsanan nopo i boyoon dot imam om i piro-piro boyoon do tulun do Yohudi do minogiupakat do mamatai di Yesus. 2 Om kagasai no diyolo’ iyau, om suhuo’ nod minamanau, om patahako’ noddi diyolo’ iyau dot id di Pilatus, i gobunor do pomorintaan do Rum. 3 Om kokito poddi di Yudas i pinapadagang di Yesus diri, do nohukuman i Yesus, om ponosol noddi iyau. Om ngoyo’ noddi dau pogulio’ i tolu nohopod o tusin do pirok diri dot id piro-piro boyoon dot imam om id boyoon do tulun do Yohudi. 4 Boros ka dau, ’’Nokowonsoi oku no kopio’d dusa do pinapadagang do tulun dit aiso’ o sala’, om gowoi poddi om hinukuman iyau’d kapatayon!’’ ka dau. Nga’ boros ka diyolo’, ’’Nunu daa o kopodulan dahai’ndo? Ino nopo om diya’ nod tonggungan!’’ ka. 5 Om pataamo’ nopoddi di Yudas i tusin diri do hiri’d suang di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om pamanau no do minongoi giis. 6 Om ngoyo’ no di piro-piro boyoon dot imam i tusin diri, om boros ka diyolo’, ’’Iti nopo tusin diti om gatang do ginawo’d tulun. Om tumanud nopod Tourat toko’ om a’ i’ koino-ino iti tusin diti do posuangon do hiri’d poiiyanan do porsombahan do hilo’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo,’’ ka. 7 Om pogipapakat noddi iyolo’ do popoboli di tusin diri dot iso’ o kinoiyonon do tana’ di roitan do Tana’ di Gompomonsoi’d Kuron. Om iri nopo tana’ddi nga’ numaan do kalabangan do tulun di bansa’d suwai. 8 Om iri no o kinopomungaranan di tana’ddi do ’’Tana’d Raha’ ’’ do gisom piya’d baino’. 9 Om kabayaai noddi i pinoboros di Nabi Yoromia do poingkaa, ’’Om kaanu no iyolo’ do tolu nohopod o tusin do pirok, tu’ iri no o gatang di nookunan di bansa’d Israil do maan do pambayar dau. 10 Om pakayo’ noddi diyolo’ i tusin diri do pomoli’d tana’ di Gompomonsoi’d Kuron, do miagal di pinonuhuan do Tuhan dot id doho’,’’ ka. 11 Tontok di pinotimbaba’ i Yesus di Pilatus, i gobunor do pomogunan diri, om uhoto’ no iyau di Pilatus. Boros ka dau, ’’Raja’ ko nogi’ do tulun do Yohudi?’’ ka. Om boros ka di Yesus do suminimbar, ’’Ino nondo ino boros nu,’’ ka. 12 Nga’ di nopoddi minimboros i piro-piro boyoon dot imam om i boyoon do bansa’d Yohudi do papasala’ di Yesus, om a’ i’ i Yesus suminimbar diyolo’. 13 Om boros kaddi di Pilatus dot id dau, ’’A’ nu toi orongou ngai’ ilo boros diyolo’ do papasala’ diya’?’’ ka dau. 14 Nga’ a’ i’ i Yesus suminimbar dot ongoiso’ piya o boros. Om gisom dot osuayan tomod diri i gobunor. 15 Pointikid-tikid do Tadau’d Agayo do Paska, om koubasan no di gobunor do papalabus do songulun di songinggiil do tumanud do pokionuon di tulun dot ogumu’. 16 Om tontok nopoddi nga’ haro o songulun do poinggiil di nabantug no o karaato’. Ngaran nopo do tulun diri om i Yesus Barabas. 17 Om kongotimung ngai’ poddi i tulun dot ogumu’, om uhoto’ no iyolo’ di Pilatus. Boros ka dau, ’’Isai o korohian dokoyu do polobuson ku? I Yesus Barabas ko’ i Yesus i roitan do Kristus?’’ ka. 18 Om pinoboros pogi’ di Pilatus o miagal diri, nga’ oilaan i’ dau do kinapatahakan nopo di piro-piro boyoon do Yohudi di Yesus dot id dau nga’ osolon i’ toomod iyolo’. 19 Om tontok di poirikau i Pilatus do hiri’d tiyonon do momisara’, om posunudai no iyau di sawo dau do boros do poingkaa, ’’Kada’ nogi’ kopio hompit do hal di tulun dit aiso’ o sala’ddi, tu’ iyau no o nokoipi-ipi ku do nipi di korolosi tomod di tadau baino’,’’ ka. 20 Nga’ a’ nopo otingkod-tingkod i piro-piro boyoon dot imam om i boyoon do tulun do Yohudi do mamayayat di tulun dot ogumu’ do mokilabus di Pilatus di Barabas om hukuman nondo do kapatayon i Yesus. 21 Om uhoto’ po iyolo’ di gobunor, ’’Isai o pokilobusan dokoyu doho’ dot id pialatan diti duwo o tulun?’’ ka dau. Om boros ka diyolo’ do suminimbar, ’’I Barabas,’’ ka. 22 Om boros kaddi di Pilatus do minonguhot diyolo’, ’’Iyo nopoddi, om kukuroyon ku nondo i Yesus i roitan do Kristus?’’ ka dau. Om boros ka diyolo’, ’’Posolibon nopo iyau!’’ ka. 23 ’’Nga’ nunu toi o kasalaan dau?’’ ka kawagu di Pilatus do minonguhot. Nga’ okon nogi’ dot opuhod tomod iyolo’ do mininggiak do, ’’Posolibon nopo iyau!’’ ka. 24 Om alaid noddi om kopurimanai no di Pilatus dot aiso’ no o milo dau’d wonsoyon, om ooris iyau do sumaap dotindo i tulun dot ogumu’. Om ongoi noddi iyau’d waig, om ougai no dau o palad dau dot id toguang di tulun dot ogumu’, om boro-boros nod, ’’A’ oku no monongkuro-kuro do kapatayon do tulun diti! Iyokoyu no o monongkoilo!’’ ka dau. 25 Om oinsanan nopoddi i tulun dot ogumu’ do suminimbar do, ’’Ba, pologoson nopo iyahai om i tangaanak dahai do mamabo do hukuman do kapatayon dau!’’ ka diyolo’. 26 Om polobuso’ noddi di Pilatus i Barabas do tumanud di pinokianu diyolo’, om ponuhu’ no iyau’d tulun do minomikot di Yesus; om patahako’ nogiddi dau i Yesus dot id soudor do maan posolibo’. 27 Om posuango’ noddi di soudor di Pilatus i Yesus do hiri’d walai di gobunor, om oinsanan nopo i soudor do tuminimung do hiri’d posorili’ di Yesus. 28 Om iduwo’ no diyolo’ i pakayan di Yesus om pakayai no diyolo’ iyau do rasuk dit anaaru dit otomou daragang-ragang. 29 Om pomonsoi no iyolo’d iso’ o tupi’ do raan-raan di kirugi o winonsoi, om posigaro’ no di Yesus, do maan do ponokotupi’ di don raja’. Om poigitai no diyolo’ di longon dau’d wanan o tiso’ o sukud, om motud nogindo iyolo’ dot id toguang dau do momohingi-hingi dau. Om mimboros nondo iyolo’ do, ’’Tabi’, oi Raja’ do tulun do Yohudi!’’ ka no. 30 Om pindulaan diyolo’ iyau. Om ngoyon nondo diyolo’ i sukud diri om pobobogon no di tulu di Yesus. 31 Om kohingi-hingi poddi diyolo’ i Yesus, om iduwo’ no diyolo’ i rasuk dit otomou daragang-ragang om porosukai no diyolo’ kawagu i rasuk mantad di Yesus. Om posoliwano’ noddi diyolo’ i Yesus do ngoyon posolibo’. 32 Hiri noddid tanga’d ralan om kosolowot no diyolo’ o songulun i mantad hilo’d Kirini. Ngaran nopo di tulun diri nga’ i Simun. Om sansagai noddi diyolo’ i tulun diri do sumaan di salib di Yesus. 33 Om korikot noddi iyolo’ dot id iso’ o kinoiyonon di roitan do Gulguta. Komoyon nopod ngaran diri nga’ ’’kinoiyonon do korulung do tulu’’. 34 Om hilo’ no do pinoinum diyolo’ i Yesus do waig dot anggur di rinalatan do tompodu. Nga’ koumbalai poddi di Yesus iri, om minada’ iddi iyau do minonginum diri. 35 Om posolibo’ noddi diyolo’ iyau, om pogiduwo-duwoo’ no diyolo’ i pakayan dau, do nundi’ do minomiduwo. 36 Om irikau noddi iyolo’d hiri do minadtamong di Yesus. 37 Om palantako’ no diyolo’ do hiri’d sawa-sawat di tulu di Yesus i pinotulisan di pinotondos dot id dau do poingkaa, ’’I Yesus i Raja’ do Tulun do Yohudi,’’ ka. 38 Om pinapasalib po iyolo’ do duwo o tulun di mananakau do pinaandad di Yesus. Om iri nopo tiso’ nga’ id dawananan di Yesus, om iri no tiso’ om id dogibangan dau. 39 Om songbingog-bingog pod tulu i tulun di katalib do hiri do momohingi-hingi di Yesus. 40 Om boros ka no diyolo’, ’’Iya’ no i minomoros do mamaraag di Walai’d Sasambayangan dot Agayo, om owonsoi i’ kaka’ndo do tolu no tadau do momonsoi! Ondung Tanak ko’d Kinorohingan, om lintuhun pogi’ do mantad hino’d salib, om posion i’ o tinan nu!’’ ka. 41 Om i piro-piro boyoon dot imam om i guru do Tourat om i boyoon di tulun do Yohudi nga’ momohingi-hingi nogi’ di Yesus. Boros ka no diyolo’, 42 ’’Mamasi i’ iyau’d tulun do suwai, om a’ indo milo do mamasi do dau’d tinan! Ondung raja’ iyau dot Israil, om lumintuhun nopo daa iyau do mantad hilo’d salib do dinondo, om monongkuyaan nogindo iyahai dau. 43 Monongkuyaan i’ iyau’d Kinorohingan, om momoros do Tanak iyau’d Kinorohingan. Om antangai toko’ daa ondung posion kopio iyau’d Kinorohingan do baino’,’’ ka diyolo’. 44 Om i tulun di mananakau di pinasalib do tandad di Yesus nga’ momohingi-hingi i’ di Yesus do miagal diri. 45 Om pitangaadau noddi, om tuong nopo o pointongkop do pomogunan diri do solinaid do tolu o jam. 46 Om pomogiak noddi i Yesus dot opuhod di jam kotolu do sosodopon. Boros ka dau, ’’Iloi, Iloi, lama sabaktani,’’ ka. Komoyon nopoddi nga’, ’’Oi Kinorohingan ku, oi Kinorohingan ku, nokuro tu’ tinongkiadan oku diya’?’’ ka. 47 Om haro’ddi o piro-piro o tulun do nokorongou di giniakan dau’ddi. Om boros ka diyolo’, ’’Momolohou iyau di Ilia!’’ ka. 48 Om osiau nopoddi o tiso’ diyolo’ do minongoi panganu di koiyo-iyo’d rongilut. Om poobugo’ nori do waig dot anggur dit oonsom. Om posuluho’ no dau iri do hiri’d tompok dot iso’ o kayu om poinsawato’ nogiddi do pinopotopis do munung di Yesus. 49 Nga’ boros ka di tulun do suwai, ’’Kada’ po, antangai toko’ po ondung rumikot i Ilia do mongoi pamasi dau!’’ ka. 50 Om pomogiak poddi kawagu i Yesus dot opuuhod, om koidu’ noddi o ginawo dau. 51 Om iri tirai di poinrinding do hiri’d Walai’d Sasambayangan dot Agayo nga’ kopiduwo nopo do nohurak do mantad pod hiri’d sawat om gisom do nokosondot do hiri’d siriba’. Om guminuyu’ o tana’ om nangababak o pampang. 52 Om nongoukaban o lobong, om ogumu’ o tulun di nangapatai no, i songonuon do Kinorohingan do napasi kawagu. 53 Om soliwan no iyolo’ do mantad hiri’d lobong di napasi i Yesus do mantad id kapatayon. Om ongoi no iyolo’ do hilo’d Yorusalim. Om ogumu’ddi o tulun do nokokito diyolo’d hilo’. 54 Om minodosi tomod diri i boyoon di soudor om koinsanai di soudor di madtamong daa di Yesus do nokito diyolo’ i tana’ do guminuyu’, om iri ngai’ i nongosiliu do miagal diri. Om boros kaddi diyolo’, ’’Otopot no kopio do Tanak iyau’d Kinorohingan!’’ ka. 55 Om ogumu’ nogi’ o tongoondu’ do hiri’d sodu’ do miontong ngai’ddi. Om iyolo’ no i tuminanud di Yesus do minonguhup dau do mantad poddi hilo’ pod Galilia. 56 Id pogialatan nopo diyolo’ om i Maria Magdalina, om i Maria i tina’ di Yakub om i Yusup, om i tina’ di tangaanak di Sabidi. 57 Om rikot noddi o tiso’ o tulun do kaya’ do mantad hilo’d Arimatia do totuong diri. Ngaran nopo di tulun diri om i Yusup. Om iyau nga’ tumatanud i’ di Yesus. 58 Om ongoi no iyau solowot di Pilatus, om pokionuo’ no dau i rata’ di Yesus. Om ponuhu’ noddi i Pilatus do papatahak di rata’ di Yesus dot id dau. 59 Om ngoyo’ no di Yusup i rata’ddi, om lopoto’ no dau do kain linan di wagu po. 60 Om ngoyo’ no dau lobongo’ i rata’ di Yesus do hiri’d lobong di dau mantad daa, i lobong di pinoluang dot id pampang. Om liido’ no dau o watu dot agayo do pinonompon di wawayaan di lobong, om pamanau nogiddi iyau. 61 Nga’ i Maria Magdalina nopo om i Maria i tiso’ om poirikau’d hiri do potimbaba’ di lobong. 62 Tadau noddi kawagu, di tadau’d Sabat, om ongoi ngai’ nopo solowot di Pilatus i piro-piro boyoon dot imam om i tulun do Parisi. 63 Om boros ka diyolo’, ’’Tuan, ahandaman diri dahai do di nopo poimpasi po i gomponipu’ddi, om nokoboros iyau dot, ’Atalib pondo o tolu o tadau om apasi oku no kawagu,’ ka. 64 Om monuhu’ nod tulun do mongoi kopio padtamong di lobong diri do gisom do korikot di tadau’d kotolu, om a’ i’ di tumatanud dau oongoi kapanakau i rata’ dau, om mimboros nondo dot id tulun do napasi no kawagu iyau do mantad id kapatayon. Tu’ araat po motindo ko’ it id gulu o poninipu’ diti sumusuhut,’’ ka diyolo’. 65 Om boros ka di Pilatus dot id diyolo’, ’’Panganu kou nopod soudor do popodtomongon, om ngoyon nopo kopio dokoyu tamangai i lobong do gisom dot aayi-ayi’ no kogirot o padtatamong,’’ ka dau. 66 Om ongoi noddi iyolo’ do hiri’d lobong, om saapai no diyolo’d saap i watu di pinonompon di lobong om suhuo’ no diyolo’ i madtatamong do tumamong do hiri’d dotimbabaan di lobong, om aiso’ indo o mongoi ponguro-kuro di lobong.

28

1 Om katalib poddi i tadau’d Sabat, dit osuab po di tadau’d minggu’, om ongoi no ontong di lobong i Maria Magdalina om i Maria di tiso’. 2 Om sigog ka nopoddi do guyu’ i tana’ dot opuhod tomod. Om lintuhun no o tiso’ o moloikat do Tuhan do mantad hilo’d surga om ngoyo’ no dau poliido’ i watu di pinonompon di lobong, om irikau noddi do hiri’d sakai di watu’ddi. 3 Rabas nopo di moloikat diri nga’ iyo pod kodumaat om i pakayan dau nga’ opurak tomod. 4 Om minodosi tomod diri i soudor di minadtamong do hiri gisom do gagaran po tomod iyolo’, om iyo poddi iyolo’ do tulun do napatai. 5 Om boros ka di moloikat dot id tongoondu’ddi, ’’Kada’ kou kooris! Oilaan ku i’ do mogihum kou daa di Yesus, i pinasalib diri. 6 Nga’ a’ no iyau hino’d hiti. Tu’ napasi no iyau kawagu do miagal di pinoboros mantad dau di gulu po, ongoi kou pogi’ ontong dilo pinoliiyan dau. 7 Nga’ arau-arau kou nogi’ do mongoi pomisunud di tumatanud dau do poingkaa, ’Napasi no iyau kawagu, om dinondo nopodti om nokopogulu no iyau dokoyu do minongoi’d hilo’d Galilia. Om okito indo dokoyu iyau’d hilo’,’ kanto dokoyu. Soro-soroho’ no dokoyu i pinoboros ku dokoyu’ddi,’’ ka dau. 8 Om arau-arau nopoddi i tongoondu’ddi do tuminongkiad di lobong. Om ooris nga’ otood iyolo’ do tontok di minanangkus iyolo’ do minongoi poposunud diri dot id tumatanud di Yesus. 9 Om sigog nopod korikot i Yesus do minongoi solowot di tongoondu’ddi om boro-boros nod, ’’Maha’ daa om osonong-sonong kou,’’ ka dau. Om insomok noddi iyolo’ dau om gopuso’ no diyolo’ o gakod di Yesus om tuku’ no iyolo’ dot id dau. 10 Om boros ka di Yesus dot id diyolo’, ’’Kada’ kou kooris. Nga’ ngoyo’ nogi’ dokoyu sunudai i tobpinai ku do mongoi’d hilo’d Galilia, om hilo’ pondo om kokito nogi’ iyolo’ doho’,’’ ka dau. 11 Om kapamanau poddi i tongoondu’, om haro’ddi o piro-piro di soudor di minadtamong di lobong diri do guminuli’ do hiri’d bandar, do minongoi posunud dot id piro-piro boyoon dot imam do koinsanai’ddi nongosiliu. 12 Om pogiboro-boros noddi i piro-piro boyoon dot imam om i boyoon do tulun do Yohudi, om onuwai no diyolo’d tusin dot ogumu’ i piro-piro soudor di minadtamong diri. 13 Om bilinai no diyolo’ iyolo’ do poingkaa, ’’Mositi’ no do poboroson dokoyu do ruminikot i tumatanud di Yesus di dongotuong, om ngoyo’ noddi diyolo’ panakaho’ i rata’ dau di daamot dokoyu’d koodop. 14 Om korongou nopondo i gobunor do hal diri, om sunudan indo kopio dahai iyau, om a’ kou indo oontok do nunu-nunu o kosusaan,’’ ka diyolo’. 15 Om onuo’ noddi di soudor i tusin, om wonsoyo’ no diyolo’ o miagal di pinobilin dot id diyolo’. Om gowoi poddi om popimboroson kasai’ po i susui do miagal diri dot id pogialatan do tulun do Yohudi do gisom piya’d baino’. 16 Om ongoi ngai’ noddi i hopod om iso’ o tumatanud di Yesus dot id iso’ o nulu-nulu do hilo’d Galilia do tumanud di pinonuhuan di Yesus dot id diyolo’. 17 Om kokito poddi diyolo’ i Yesus do hiri, om otud ngai’ no iyolo’ do tuminuku’ dot id dau. Nga’ haro po ot id pogialatan diyolo’ do mikoduwo o ginawo dot otumbayaan. 18 Om insomok noddi i Yesus diyolo’ om boro-boros nod, ’’Nakatahak ngai’ no dot id doho’ o koinsanai’d kuasa’ do hilo’d surga om hiti’d pomogunan. 19 Iyo nopoddi, om ongoi kou no dot id pointikid-tikid do bansa’d tulun do pointongkop diti pomogunan, om silihon no iyolo’ do tumatanud ku. Botisan no iyolo’ do mikuwo’d rumait di ngaran do Tapa’, om Tanak om Rusod do Kinorohingan. 20 Om tudukan no iyolo’ do tumanud do koinsanai’ddi pinonuhuan ku dokoyu. Om soro-sorohon no dokoyu do moyo-woyo’ kasai’ oku i’ dokoyu do gisom do kopupuson diti pomogunan,’’ ka di Yesus.