Marɩkɩ

Yekire sɩɛrɛnʋʋsɩra

Marɩkɩ

sɛwɛn na gbũun Yesu Kirisitira mɩyɩra za

Sɛwʋra sɩɛrɛ thaaga

Marɩkɩ kha thuo wa Poli na Pɩɛrɩ kɩ dɛnfɛ wɩ Yekire miliinsira za (Miliinye 13:5, na Kolɔsɩwɛ 4:10, dɩ̃ɩna 1 Pɩɛrɩ 5:13). Marɩkɩra sɛwʋra ɓɔgɔ wa kha Yesu bʋ wa Yekire Ɓikhiye, Yesura bʋ wa na wɔrɩkɔ mɩyɩra bɩɛ za (Marɩkɩ 1:1 na 15:39). Marɩkɩra nisĩnn sɛwɛn ma na ɓɔgɔn lɔmɩra za Ãyi Zã kha yĩ nɩpɩra ãmɩra za kɩ ɔfɔn khɩ̃na na sann Yesura dɩ ɩra. Dɩ̃ɩna lɔmɩra za Zã yĩɗ u ãmɩra za, na lɔmɩra za Sutana zɩɛn kenn ʋ za (Marɩkɩ 1:1-13). Ʋ ɓɔgɔ wa lɔmɩra za Yesura yɩɗ nɩpɛ na pi thuor u, na lɔmɩra za ʋ yɩɛn na ɓoɗipe ɓu koroŋoronse, kɩ bãarɛn gĩrindɛwɛ gĩrinse, kɩ yafan nɩpɛ mɩbɩ̃yɛ za ɩra (Marɩkɩ 1:14–10:52).

Yesura na nisĩnn deɗ ɓa ʋ karɩ̃nɓiiwira kha Zeruzalɛmʋra ʋɔ ɓa vɛn ki hu, ŋa ʋɔ huume kpɩ̃ra za, ʋɔ ɓa arɩ. Ŋa karɩ̃nɓiiwira na tʋʋn ʋ sɩɛsɩra kɔla waʔ (Marɩkɩ 8:31-32 na 9:30-32 na 10:32-34). Bɛna Yesura kha lon Zeruzalɛmʋra, na nɩgbogbʋ̃ɔŋɔ thukĩnn u na gbɩ̃nɛn ʋ thĩ. Ŋa Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra yãasɩ̃nn ʋ wa thĩ. Baa ʋ kha ɓɩɛ na phɩla u liigesira na ʋ karɩ̃nn karɩ̃nɓiiwira na nɩgbokira dɩ̃ɩna ʋ bɩ̃ɩrawɩra (daɓikpakpaʔɛ 11-13). Marɩkɩra ɓɔgɔnn sɩ wa ʋ sɛwʋra phɩlakhɛla za lɔmɩra za Yesura huun nɩɓadaɓɔkɩra za, kɩ alɩn na kuɗ huumira za ɩra (daɓikpakpaʔɛ 14-16).

Yekire ãyi Zã bu de Yekire sɩɛsɛ

(Matiyo 3:1-12; Luki 3:1-18; Zã 1:19-28)

¹Yekire Ɓikhiye Yesu Kirisitira sɩɛrɛnʋʋsɩra gɔkhɛla dɩɛ mɩra. ²Sɩɛ liin ma na makɩ̃n na wɛsɩɛ sɛwɛn Yekila yãdedaa|Yekire yãdedaa Ezayi sɛwʋra za kha:

«Ken, mɩ ɓa dãa wa mɩ dãara|Dãarawɛ u nisĩn mu,

na yo ɔfɔ mʋ khɩ̃na.

³Nʋʋga gʋɔ kʋ̃n gbangbĩriŋira za ki de kha:

“Ɩ̃ ɔfɔ Adɛyɩra khɩ̃na,

ɩ̃ ɔfɔ khɩ̃ntelenyenye na hã ʋ!”»

⁴Mafɩra Yekire ãyi Zãna kha bʋ gbangbĩriŋira za kɩ dʋ ki de kha: «Ɩ̃ vɩkɩ̃n ĩ kpolonsira na zɩɛ ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira na yɩɛ pi yĩ ĩ ãmɛ za kɩ yɩɛ Yekila yafa ɩ̃ mɩbɩ̃yɩra za.» ⁵Zude sɩrɩgɩra nɩpɩra bɩɛ dɩ̃ɩna Zeruzalɛmʋ gboŋo nɩpɩra bɩɛ kha yo wa u heke. Pɩ kha de ɓa mɩbɩ̃yɩra bɩɛ pi liiri nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ fɩ, kɩ yɩɛ na Zãna yĩ pi lagagborola pɩ yɩ kha Zurudɛ̃, ʋɔ ãmɩra za. ⁶Zãna na yiin ma yɔ̃gɔ̃ma ɗuose gbɔgɔlɔ̃ŋɔ kɩ khɩɛn ɗʋɔgɔ kagara na vɔɗ ʋ hagayɩra za, gbɛsɩwɛ na tɔlɩgɔ kha bʋ u ɗimɩɩna. ⁷Na u de nɩgbokira kha: «Wɩɛra kɩ ɓa ɓan mɩɛ kpɩ̃ra za, ʋɔ bʋ wa na wɔrɩkɔ na tãra mɩɛ. Mɩɛ kãn thĩra na gbise kha mɩɛ vɔrɩ ʋ sawʋlanwʋnyɩra thĩra waʔ. ⁸Mɩɛ yĩɗ ĩ wa ãmɛ za, ŋa ʋɔ ʋɔ ɓa yĩ ĩ wa na Yekila Nina|Yekire Nin .»

Yesu ãyike na ʋ zɩɛkeme mɩyɛ

(Matiyo 3:13-17; Luki 3:21-22)

⁹Kɛna dɩɛ bɛna na Yesura|Yesu kuɗ Galile gbonɓila pɩ yɩ kha Nazarɛtɩ, na ɓann Zurudɛ̃na Zãna khɛrɛ na u yĩɗ u Zurudɛ̃ ãmɩra za. ¹⁰Baa Zãna yĩɗ u ãmɩra za na u kure, dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na ʋ yãan na zaazaara phiin zɩɛrɩ, na Yekila Nina|Yekire Nin sũnn ʋ za mʋ gaga kha gɛnɛtʋgan lɔmɛ. ¹¹Na nʋʋga gʋɔ kʋ̃nn zaazaara ni kha: «Mʋɔ kɩ bʋ mɩɛ ɓikhiye khɔrɩyɔmɔra, mɩ bãana wuon mu wa gbaangbo.» ¹²Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na Yekila Nina yɩɛn na u yuon gbangbĩriŋira za. ¹³Na Yesura yo hɩɗann na liin khɩɛwɛ tigbeyɔ̃ gbangbĩriŋira ʋ ni na Sutana|Sutana zɩɛn kenn ʋ za. Ʋ kha bʋ wa gbandaawɛ sʋgʋmʋ za na Yekila mɛlɛgɛwɛ ɓan kɩ dɛnfɛ ʋ.

Yesu bʋ yɩ ɓurugɔdɛwɛ piyĩi

(Matiyo 4:12-22; Luki 4:14-15; 5:1-11)

¹⁴Baa pɩ ɓa gɔɗ Zãna na yiir u kaso za zuori, sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu vɩɗ gbũun Galile sɩrɩgɩra ʋ, na yo ki de Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra ni. ¹⁵Ʋ kha de ɓa kha: «Bɛna Yekila na ken khonni, dɩɛ bɛna nann mɩra ɩra, naɗɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yĩmin ma zuori! Ɩ̃ vɩkɩ̃n ĩ kpolonsira na zɩɛ ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira kɩ khãa sɩɛrɛnʋʋsɩɛ za ĩ nu mɩra ɩra!» ¹⁶Yesura kha bʋ wa kɩ nɩ́ɩrɛ̀ Galile pheligbʋ̃ɔŋɩra gena za, na kenn yãan ɓurugɔdɛwɛ pɩyɔ̃, Simɔ̃ na ʋ khɩ̃nɩyɛ Ãdere, bɩɛ kha bʋ pheligbʋ̃ɔŋɩra za ki hĩn pɩ zʋɔ. ¹⁷Na Yesura deɗ pi kha: «Ĩ thuo mɩɛ, mɩ ɓa le ĩ nɩthɩ̃rɩpɛ ɓɩɛdɛwɛ mʋ gaga kha baa ɩ̃ ɓɩɛ ɓuruwira ɩra.» ¹⁸Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na pɩ zɩɛn pɩ zʋɔwɩra ki thuor u. ¹⁹Na Yesura yuon wʋɔla ʋ kɩrɩ, na u kenn yãan Zebede ɓikhiye Zakɩ na ʋ khɩ̃nɩyɛ Zã. Bɩɛ kha bʋ wa pi gbuogo kpoloŋo za kɩ ɔfɔ pɩ zʋɔwɛ. ²⁰Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na Yesura yɩɗ pɩ. Na pɩ ɗɛ zɩɛn pi siira Zebedera gbuogira za na pi miliinɓiiwira kɩ alɩn na thuon Yesura.

Yesu bãarɛn girĩdɛyɛ ʋɔ

(Luki 4:31-37)

²¹Na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira khɩɛn na yuon Kapɛrɩnawʋmʋ gboŋira ʋ. Yawutuwe gbaarɩyawʋgɩra|Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãgɩra, na Yesura yuon Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩra za na gɔɗ kɩ kɩ karɩ̃n nɩpɛ. ²²Nɩpɩra bɩɛ kha bʋ ki nuure u, bamʋŋa na khonn ma pɩ bɩɛ na lɔmɩra ʋ kha karɩ̃n mɩ ɩra; naɗɩɛ ʋ kha karɩ̃n mɩ mʋ gaga kha baa Yekire sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ karɩ̃n waʔ, ŋa ʋ kha karɩ̃n mɩ wa mʋ gaga kha baa nɩra hɩɗan na wɔrɩkɔ ɩra. ²³Dɩɛ bɛna thĩra za, gɩɛ Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩr za, wɛɩ ʋɔ kha bʋ na gĩrinse bʋ. Na ʋɔ gĩrindɛyɩra hɩɗann kɩ dʋ kha: ²⁴«Bɩra mʋ ɓɩɛ a heke Nazarɛtɩ Yesu? Mʋ ɓann ma a asɩ khɛrɛ ba? Mɩ tʋ dɛyɩra kɩ bʋ mʋ, mʋɔ kɩ bʋ Yekila nɩyɛgɛmɔra ʋ dãan ɩra!» ²⁵Na Yesura kpaŋɩ̃nn gĩrina ki deɗ u kha: «Fĩi mʋ nʋʋgɩra ki kure wɛɩ wɩɛ za!» ²⁶Na gĩrina zigen wɛɩra na faŋa gbaangbo ki kuɗ zɩɛr ʋ na fʋʋ kpakpaɗɛ. ²⁷Na bamʋŋa khonn nɩpɩra bɩɛ na pɩ hɩɗann kɩ kɩ bʋ̃kɩn kamɛ kha: «Bɩra thĩne wɩra mɩra? Karɩ̃nfɛnwɛ̃ kɛna faŋa bʋ ʋ za mɩra kɛ! Na de gĩrime thĩra kha pi kure kɩ yɩɛ gĩrimira nu ʋ bɛrɛ na bɩ kure!» ²⁸Dɩɛ khaala za fɩ na Yesura mɩyɛ ɗɛ tɩɩn Galile sɩrɩgɩra khaayɩra bɩɛ za.

Yesu bʋ bãarɛ ɓoɗigɔmɛ

(Matiyo 8:14-17; Luki 4:38-41)

²⁹Baa pi kuɗ Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra ʋ, na bɩɛ na Zakɩ na Zã yuon Simɔ̃ na Ãdere thʋʋgɩra za. ³⁰Simɔ̃ra ɗaafɩ̃nhala kha bʋ wa hʋ̃nkhɛrɛ za, naɗɩɛ ʋ gbɔɗa kha gbʋ̃ʋ wa. Baa Yesura wɔrɩn nann zuori, na pɩ ɗɛ khɩɛn hala gbɔgbʋ̃ʋgɩra mɩyɛ na deɗ u sɩ. ³¹Na Yesura zʋ̃ʋn nann ʋ na gɔɗ ʋ lekira za na arɩgan ʋ. Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na gbɔgbʋ̃ʋgɩra ɗɛ zɩɛr ʋ na ʋ alɩn ki le ɗimɩɩnɛ kha ʋɔ hã wɩ. ³²Baa zʋ̃raŋa ɓa nannɩ, sɩɛ liin ma na khɩɛra waan ma zuori, na nɩpɛ khɩɛn ɓoɗipe thĩnthĩnye bɩɛ na wɛpɩɛ bɩɛ kha bʋ na gĩrinse na ɓann mɩ Yesura khɛrɛ. ³³Gɩɛ gboŋira nɩpɩra bɩɛ na ɓa bĩŋinn ma thʋʋgɩra tʋ̃tʋ̃na ʋ. ³⁴Na Yesura bãarɛn ɓoɗigɔmɛ ɓose thĩnyira bɩɛ kɩ ɗɛɗ kusen gĩrindɛgɔmɛ gĩrinse pɩ za. Ʋ kha bɩ na yɩɛ gĩrimira sɩɛrɛ waʔ, naɗɩɛ gĩrimira thĩra kha tʋ wa dɛyɩra kɩ bʋ Yesura ɩra.

Yesu bu de Yekire sɩɛsɛ Galile sɩrɩgɩra bɩɛ za

(Luki 4:42-44)

³⁵Kɩ gɔɗɩɛkɩ̃n bulonkhɔ̃ɩgɔ, na ɗɩɩgɩra yɛkɩ̃nn kɩ̃ran thon waʔ, na Yesu alɩn na kuɗ thʋʋgɩra za. Kɩ khɩɛn na yo hɩɗann gbangbĩriŋɩra ʋ khaarɛ dʋɔ za ni ukpo kɩ yɩ̃n Yekila. ³⁶Na Simɔ̃ na ʋ kamɩra alɩn kɩ kɩ mʋʋ ʋ. ³⁷Baa pi yo yãar ʋ, na pi deɗ u kha: «Nɩpɛ bɩɛ bʋ mʋʋ mʋ wa.» ³⁸Ŋa na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ yɩɛ a yo dagengbonsira sʋɔra za. Mɩ kãn ma na de Yekila sɩɛsɩra ni tɩ̃, naɗɩɛ Yekila sɩɛsɩra deɓe kãmara za mɩ ɓannɩ.» ³⁹Mafɩra pɩ alɩn ki min Galile khaayɩra bɩɛ za; na Yesura de Yekila sɩɛsɩra gbonsira bɩɛ za Yekila yɩ̃nthʋʋsɩra ʋ, na ʋ ɗɛ ki kuse gĩrimira nɩpɛ za.

Yesu bãarɛn legbũrukhuo ʋɔ

(Matiyo 8:1-4; Luki 5:12-16)

⁴⁰Na legbũrukhuo ʋɔ ɓann Yesura khɛrɛ, na ɓa ɓaɗ huruse ʋ wʋɔla ʋ za fɩ kɩ kɩ yɩ̃n ʋ kha: «Na mʋ bɩ, mʋ wɔrɩ bãarɛ mɩɛ na yɛɗɛ mɩ Yekila wʋɔla za.» ⁴¹Na wɛɩra makarɩla gɔɗ Yesura gbaangbo. Na Yesura arɩgan leke, na phoɗ wɛɩra za ki deɗ u kha: «Mɩ bɩɩrɩ, bãa, kɩ yɛ|Yɛɗɛsɛ !» ⁴²Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na wɛɩra legbũrusira khonn ʋ za kɩ yɩɛn na ʋ yɛɗɩ. ⁴³Sɩɛ kpɩ̃ra za, khaala Yesura kha ʋɔ yɩɛ ʋ tãra, na u deɗ na gbɩ̃ran sɩ ʋ za kha: ⁴⁴«Ken, nuure mi kɩ̃raŋɩra, hã mʋ ɓa yo de nɩra sii wɛsɩɛ waʔ. Ŋa yo ɓɔgɔ mu thĩ na kperekpiidaara|Kperekpiidɛwɛ , kɩ yɩɛ mu khon thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ daasɩra Moyizira|Moyizi sɛwʋra ɓɔgɔnɩ, sɩɛ le thaaga nɩpɛ tʋ sɩ kha mʋ bãan ma.» ⁴⁵Sɩɛ bɩɛ za, baa wɛɩra tannɩ na ʋ khɩɛn kɩ kpɔrɩ sɩ na nɩpɛ gɛnsɛ bɩɛ. Sɩɛ na yɩɛrɩ, Yesura kha wɔrɩ ɓɔgɔ u thĩ gboŋo za dʋ̃waʔ ŋa ʋ kha hɩɗan ma gbangbĩrise za. Sɩɛ bɩɛ za bere, nɩpɛ kha kure wa gɛnsɛ bɩɛ kɩ ɓan ʋ khɛrɛ.

Yesu bʋ bãarɛn murugũnkhuo ʋɔ kɩ yafan ʋ mɩbɩ̃yɩra za

(Matiyo 9:1-8; Luki 5:17-26)

¹Ɗɩyãsɛ sʋɔ tãrɩwɛ kpɩ̃ra za, na Yesura vɩɗ ɓann Kapɛrɩnawʋmʋ gboŋira za; na nɩpɛ nuun kha ʋ bʋ wa thʋʋga za. ²Na nɩgboko ɓann na ɓa bĩnn harɩ nɩ́ɩrɛ́khɛrɛ thĩra kha wɔrɩ ɓu thʋʋgɩra ʋ ɓa tãra de kha tʋ̃tʋ̃na wʋɔla za dʋ̃waʔ, na Yesura gɔɗ kɩ kɩ karɩ̃n mɩ. ³Na khuowe piyĩi gbonn murugũnkhuo ʋɔ na ɓann ʋ. ⁴Baa nɩgbokira na gɔnn tannɩ, pɩ kha wɔrɩ ɓu lonkhɛrɛ na nan na pi ɓoɗora Yesura wʋɔla ʋ waʔ. Na pɩ gann thʋʋgɩra thaagɩra za na vɔyɩn danɛ na makɩ̃nn na khaala Yesura kha bʋ thʋʋgɩra kpoloŋira ɩra, kɩ khɩɛn murugũnkhuora ʋ dahʋ̃rɔŋɩra za na sũnen u dɩɛ dana za.⁵Baa Yesura|Yesu yãan bɩɛ khuobɩɛ khãamɩra, na u deɗ murugũnkhuora kha: «Mi ɓikhiye, mʋ mɩbɩ̃yɛliigira yafan mʋ za.» ⁶Sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bʋɔ kha bʋ fɩ na hɩɗannɩ, na bɩɛ kɩ kɩ gaga pi thĩ za kha: ⁷«Be liin na wɛɩ wɩɛ sɩɛrɛ mɩra? Ʋ asɩ wa Yekila yɩsɩga. Nɩra ʋ̃na kɩ bʋ na wɔrɩ yafa nɩthɩ̃rɩga mɩbɩ̃yɛ za na Yekila kpora ʋ waʔ?»⁸Na Yesura ɗɛ tʋʋn pɩ gagasɩra na u deɗ pi kha: «Be liin na ɩ̃ bʋ na gagasɩɛ siira? ⁹Na de murugũnkhuo kha: “Mʋ mɩbɩ̃yɛliigira yafan mʋ za”, warɩma na de kha: “Arɩ nɩ́ɩrɛ́, khɛ mʋ dahʋ̃rɔŋɩra na nɩ̀ɩrɛ̀?” Sɩɛ sɩɛsɩra yɔ̃ra za, sʋnɛsɛ deɓe kɩ thɔ? ¹⁰Ŋa mɩ ɓɩɛ wa kha ɩ̃ tʋ sɩ kha mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira bʋ wa na wɔrɩkɔ fɔlɔŋɩra za na wɔrɩ yafa nɩthɩ̃rɩpɛ mɩbɩ̃yɛliigira.» Baa u deɗ sɩɛ zuori, na u deɗ murugũnkhuora kha: ¹¹«Mi de ɓu wa sɩ, arɩ, khɛ mʋ dahʋ̃rɔŋɩra na khũn mʋ khaala ʋ!» ¹²Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, baa nɩpɛ bɩɛ na ɓaɗ yiwiye ʋ za ki ken u, na wɛɩra ɗɛ alɩn na nɩ́ɩrɛ́nɩ́, kɩ khɩ̃ɛn ʋ dahʋ̃rɔŋɩra na khũni. Na bamʋŋa khonn pɩ bɩɛ, na pɩ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila ki de kha: «Aa yãan wɛsɩɛ siira yãan kũu waʔ!»

Yesu bʋ yɩ Levi

(Matiyo 9:9-13; Luki 5:27-32)

¹³Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura kuɗ yuon pheligbʋ̃ɔgeŋira u ni tɩ̃. Nɩgbose kha yo wa u heke ni na ʋ karɩ̃n mɩ. ¹⁴Baa u kuɗ ni kɩ tãra, na u kenn yãan Alife ɓikhiye Levi, na ʋ hɩɗann kɩ zɩ̃n lãmbo. Na Yesura deɗ u kha: «Arɩ thuo mɩɛ!» Na Levira|Levi ɗɛ alɩn na thuor u. ¹⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura|Yesu yuon ɗikhɛrɛ Levira heke, lãmbo zɩ̃ndɛgɔmɛ na mɩbɩ̃yɛledɛgɔmɛ na ɓann ma ɗikhɛla ʋ Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira heke naɗɩɛ pɩ gɔmɛ kha thuo wa Yesura. ¹⁶Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bʋɔ kenn yãan kha Yesura kha bɩ wa ki ɗi na lãmbo zɩ̃ndɛwɛ na mɩbɩ̃yɛledɛwɛ. Na pi deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Be liin na Yesura bɩ ki ɗi na lãmbo zɩ̃ndɛwɩra na mɩbɩ̃yɛledɛwɩra?» ¹⁷Na Yesura nuun pɩ sɩɛsɩra na u deɗ pi kha: «Nɩthɩ̃rɩpɩra kɩ bʋ koroŋorona, bɩɛ vɛn ɓosodaa za waʔ, ɓoɗipe kɩ vɛn ɓosodaara za. Wɛpɩɛ ki ken pi thĩ kha bɩɛ telenn ma, mɩɛ ɓann bɩɛ kãma za waʔ, ŋa wɛpɩɛ kɩ bʋ mɩbɩ̃yɛledɛwɩra, bɩɛ kãmara za mɩɛ ɓannɩ.»

Pɩ bʋ̃ Yesu na gbũu sũnyiige mɩyɛ za

(Matiyo 9:14-17; Luki 5:33-39)

¹⁸Gɔɗɩyãga gʋɔ, Yekire ãyi Zã karɩ̃nɓiiwe na Farɩzɩ̃ɛmɛ na yiin sũn. Na nɩpɛ bʋɔ ɓa bʋ̃ɗ Yesura kha: «Be liin na Yekire ãyi Zã karɩ̃nɓiiwira na Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛwɩra yii sũn, kɛna mʋɔ ʋɔ bɛwɩra le sɩɛ waʔ?» ¹⁹Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Kɔ̃yɔkhuo nɩthorome wɔrɩ yɩɛ kɛɩ ɗi kɛna bɩɛ na kɔ̃yɔkhuora kɩ bʋ kamɛ ʋ ba? Na yɩɛ kɔ̃yɔkhuora pɩ sʋgʋmʋra za ʋɔ, pɩ wɔrɩ yɩɛ kɛɩ ɗi kũu waʔ. ²⁰Ŋa bɛnɛ dʋɔ ɓa ɓan, pɩ ɓa khɛ kɔ̃yɔkhuora na khon u pɩ sʋgʋmʋra za, gɩɛ ɗɩyãgara ʋɔ, pɩ ɓa yɩɛ kɛɩ ɗi.»

²¹«Sɩ kɩ̃ra nɩra khɛ lowufɛnɛ na batɩ lowuɗugure danɛ waʔ, bʋɔtɛ hɛɩkhɛfɛna ɓa gbɩ̃n na tãra ɗugula. ²²Dɩ̃ɩna nɩra khɛ duvɛ̃n ɓoŋo na yii gi kpɛɗɔforogokhãaga za waʔ, bʋɔtɛ duvɛ̃n ɓoŋira khã ɓa na lʋɔrɛ kpɛɗɔforogosira sɩ dʋ. Duvɛ̃na gbo fɔlɔŋɩra ʋ kɩ yɩɛ kpɛɗɔforogosira gbũu asɩ. Ŋa duvɛ̃n ɓoŋira kãn yii wa kpɛɗɔforogofɛnsɛ za!»

Yesu liin Nɩthɩ̃rɩɓikhiira, ʋɔ kɩ bʋ gbaarɩyawʋga thadɛyɩra

(Matiyo 12:1-8; Luki 6:1-5)

²³Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga gʋɔ ɗɩyãga, Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ wa kɩ tãra ɗiihʋʋga gʋɔ za, na ʋ karɩ̃nɓiiwira kɩ kɩ kpɩɛ ɗiitɔʔɛ yʋɔ kɩ kʋɔ ɩ. ²⁴Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ deɗ Yesura kha: «Ken, be liin na mʋ karɩ̃nɓiiwɩra liige kɩ kpɩɛ ɗiitɔʔɛ aa gbaarɩyawʋgɩra za kɛna sɩ sɩ̃mɩ ma?» ²⁵Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Wɛsɩɛ Davidira|Davidi na ʋ nɩpɩra na liin bɛna khʋ̃mʋŋa na gɔɗ pɩ, ɩ̃ɛ karɩ̃n sɩɛ yãan waʔ? ²⁶U lonn ma Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za na khʋɔn bula pɩ na hãan Yekila ɩra. (Dɩɛ bɛna Abɩyataarɩ kha bʋ kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɩra.) A sɩɛrɛhãansɩra hãan ma kperekpiidɛwɛ|Kperekpiidɛwɛ doro khɩ̃nɛ kha bɩɛ kɩ wɔrɩ khʋɔ ʋɔ bula, kɛna Davidira ʋɔ khonn ma ʋɔ bula na khʋɔrɩ, ki khonn ʋɔ na hãan ʋ nɩpɩra.» ²⁷Na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Gbaarɩyawʋga liin ma nɩthɩ̃rɩpɛ kãma, nɩthɩ̃rɩpɛ liin gbaarɩyawʋga kãma za waʔ. ²⁸Gɩɛ yɩɛn na Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira liin gbaarɩyawʋgɩra thadɛyɩra thĩra.»

Yesu bʋ bãarɛ wɛɩ ʋɔ leke na huri Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãga

(Matiyo 12:9-14; Luki 6:6-11)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura vɩɗ gbũun Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra za. Wɛɩ ʋɔ kha bʋ fɩ, u lekira kpora na huun ma. ²Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ hɩɗann kɩ kɩ kɔrɩsɩ̃n Yesura na ɓu ken na ʋ ɓa bɩ na bãarɛ wɛɩra gbaarɩyawʋgɩra ɗɩyãgɩra za, naɗɩɛ pɩ kha ɓɩɛ wa na zarɩgɩ̃n ʋ. ³Na Yesura deɗ wɛɩ lehuomora kha: «Arɩ nɩ́ɩrɛ́ khaadɩɛ nɩpɩra bɩɛ wʋɔla za.» ⁴Kɩ yɩɛn na Yesura bʋ̃ɗ wɛpɩɛ kha ken u kha: «Bɩra a sɩɛrɛhãansɩra deɗi? Kha a wɔrɩ le mɩkɩ̃nɩnyɛ gbaarɩyawʋga ɗɩyãga baa, warɩma mɩbɩ̃yɛ? Kha a wɔrɩ kuore nɩthɩ̃rɩga thakuogo baa, warɩma kha a khʋ ʋ?» Ŋa na pɩ bɩɛ fĩi gbɛ̃. ⁵Na Yesura kenn mi na doŋo, na ʋ wʋɔla kpãɗ pi numigbɩkɩra kãma. Na u deɗ wɛɩra kha: «Narɩ mu lekira.» Na ʋ narɩn ŋɩ na kɩ ɗɛ bãarɩ na liin lekɩ̃rɩga. ⁶Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na Farɩzɩ̃ɛmɩra ɗɛ alɩn na kuɗi, na bɩɛ na Erɔdɩ nɩpɛ yo yãan kamɛ na ɓɩɛ lɔmɩra za bɩɛ wɔrɩ khʋ Yesura na yo u ɩra.

Nɩgboko bʋ ɓan Yesura khɛrɛ

(Matiyo 4:25; 12:15-16; Luki 6:17-19)

⁷Na Yesura|Yesu khɩɛn ʋ karɩ̃nɓiiwira na pi yuon Galile pheligbʋ̃ɔgeŋɩra ʋ ni, na nɩgboko alɩn na thuor u ni. Nɩpɛ kha kure wa Galile na Zude sɩrɩsɩra za, ⁸na Zeruzalɛmʋ gboŋo, na Idimu sɩrɩga, na lagara pɩ yɩ Zurudɛ̃na, ʋɔ kpɩ̃ragɛŋɩra ʋ, na Tiiri na Sidɔ̃ sɩrɩga kɩ ɓan. Pɩ kha ɓan ma nɩgbose naɗɩɛ baa pɩ na nuun mɩyɩra bɩɛ Yesura kha le ɩra. ⁹Na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha pɩ ɔfɔ gbuogo gʋɔ na hã ʋɔ, si le thaaga hã nɩgbokira ɓa le pɛwʋ ʋɔ waʔ. ¹⁰Naɗɩɛ baa ʋ kha bãarɛ ɓoɗigɔmɩra, wɛpɛ bɩɛ kha bʋ na ɓose thĩnye thĩnye, pɩ bɩɛ kha phaŋɩn ma kɩ ɓɩɛ kha bɩɛ phoʔ ʋ za. ¹¹Wɛpɩɛ kha bʋ na gĩrinse, na bɩɛ kha yã ʋ, pɩ wa wa ʋ wʋɔla za fɩ kɩ kɩ kʋ̃n kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekila Ɓikhiira!» ¹²Ŋa Yesura kha de pi wa sɩ na gbɩ̃ra kha hã pɩ ɓɔgɔ dɛyɩra kɩ bʋ ʋɔ waʔ.

Yesu bu ken khon karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃

(Matiyo 10:1-4; Luki 6:12-16)

¹³Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura gann ɓɩɛdiɗe dʋɔ za, kɩ kɩ yɩ nɩpɩra ʋ kha ɓɩɛ ɩra, na pɩ ɓan u heke. ¹⁴Na u kenn khonn khuowe gbũne na pɩyɔ̃ ki liin mi ʋ dãarawɛ|Dãarawɛ . U liin ma sɩɛ, pi ɓu hɩɗan dɩ̃ɩna ʋɔ, ʋ kɩ dãa wɩ pi yo de Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra. ¹⁵Ʋ hãan mɩ wa wɔrɩkɔ pi ɓu kɩ ɗɛ ki kuse gĩrime nɩpɛ za. ¹⁶Khuowira gbũne na pɩyɔ̃ra ʋ na kenn khonni, ken pɩ yɩsɩsɩra: Simɔ̃, na ʋ hãan ʋɔ yɩsɩga kha Pɩɛrɩ, ¹⁷Zakɩ na ʋ khɩ̃nɩyɛ Zã, bɩɛ yɔ̃ra bɩɛ kha bʋ wa Zebede ɓikhiiwe, na Yesura hãan bɩɛ yɩsɩsɛ kha Bʋwanɛrɩgɛsɩ, gɩɛ kɔla kɩ bʋ kha «khuowira lɔmɩra kɩ bʋ mʋ gaga kha adaga lʋrʋgɩ̃nsɩra ɩra.» ¹⁸Na Ãdere, na Filipu, na Batelemi, na Matiyo, na Tomasɩ, na Alife ɓikhiye Zakɩ, na Tade, na Simɔ̃ wɩɛra kɩ bʋ Zelɔtɩra|Zelɔtɩ , ¹⁹dɩ̃ɩna Zudasɩ Ɛsɩkarɩyɔtɩ, ʋɔ wɩɛra kɩ ɓa yii Yesura nɩpɛ lesira za.

Yesu faŋa tãra Sutana bɛgɩra

(Matiyo 12:22-32; Luki 11:15-23; 12:10)

²⁰Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura sũnn na khũn ʋ khaala ʋ. Na nɩgboko ɔfɔn bĩŋinn tɩ̃, harɩ Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha wɔrɩ ɓu ɗi thĩra waʔ. ²¹Baa Yesura nɩpɩra nuun sɩɛ, na pɩ alɩn kha bɩɛ yo khɛ ʋ, naɗɩɛ pɩ kha de ɓa kha: «Yesura thĩra thaagɩra bʋ arɩ wa.»

²²Sɩɛrɛhãansɩra karɩ̃ndɛwɩra na kuɗ Zeruzalɛmʋra na ɓannɩ, pɩ kha de ɓa kha: «Gĩrime thadɛyɩra pɩ yɩ kha Bɛlizebulira ʋɔ kɩ bʋ ʋ za! Dɩ̃ɩna bɩɛ gĩrimira thadɛyɩra kɩ hã ʋ faŋa na ʋ ɗɛ gĩmira!» ²³Dɩɛ bɛna na Yesura yɩɗ pɩ kɩ sɩɛrɛ wɩ sɔsɛ za kha: «Mʋsɛ sii Sutana|Sutana le kɩ bɩ na ɗɛ u thĩ? ²⁴Na ɩɩga kpo nɩpɛ alɩn kɩ kɛ̃ɩ kamɛ, gɩɛ ɩɩgɩra thĩna wɔrɩ nɩ́ɩrɛ́ lɛɩ waʔ; ²⁵Na gbɛ̃ɩnɛ kpo nɩpɛ alɩn kɩ khɛ̃ɩ kamɛ, dɩɛ gbɛ̃ɩna thĩna kii wa. ²⁶Na Sutana thĩra alɩn kɩ kɩ khɛ̃ɩ na u thĩ, sɩɛ ɓɔgɔ wa kha ʋ kpɩkɩ̃nn ma, dɩɛ bɛna ʋ ɩɩgɩra ɓa wɔrɩ lɛɩ waʔ, kɩ wa wa.»

²⁷«Ŋa nɩra sii wɔrɩ arɩ na yo lon khohʋwa gbɛ̃ɩnɛ za na horise ʋ daasɩra kɛna ʋ gɔɗ ʋɔ khohʋwa wɩɛ na vɔɗ ʋ waʔ. Ŋa na ʋ wɔrɩn gɔɗ ʋ na vɔɗ ʋ, ʋ wɔrɩ horise ʋ gbɛ̃ɩna mɩyɩra bɩɛ dɩɛ bɛna.

²⁸Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ: Mɩbɩ̃yɩra thĩnyira bɩɛ nɩthɩ̃rɩpɩra le, na Yekire yɩsɩ asɩsɩɛsɩra bɩɛ pi de hã Yekila, sɩɛ bɩɛ wɔrɩ yafa pɩ za. ²⁹Ŋa dɛyɩra kɩ ɓa kʋsa Yekila Nina|Yekire Nin ʋɔ, Yekila ɓa yafa ʋɔ dɛyɩra za kũu waʔ, naɗɩɛ mɩbɩ̃ɩkɛɩzuonye u liiri.»

³⁰Yesura na sɩɛrɛn mɩ wa mafɩra, naɗɩɛ baa pɩ na deɗ kha: «Gĩrin ʋɔ kɩ bʋ ʋ za.»

Yesu yaa na ʋ khɩ̃rɩwɛ mɩyɛ

(Matiyo 12:46-50; Luki 8:19-21)

³¹Dɩɛ bɛna na Yesura yaara na ʋ khɩ̃rɩwɩra nannɩ, na pɩ hɩɗann gbɛ̃ɩna ʋ kɩ dãan nɩra kha pi yo yɩ Yesura. ³²Nɩgɔmɛ na hɩɗann ma na vĩimirin Yesura, na pɩ ɓa deɗ u kha: «Mʋ yaara na mʋ khɩ̃rɩwɩra na mʋ khɩ̃hɛrɩpɩra bʋ vɛn mʋ za gbɛ̃ɩgɩra ʋ.» ³³Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mɩɛ yaara na mɩɛ khɩ̃rɩwɩra kɩ bʋ bʋnɛwɛ?» ³⁴Ki kenn wɛpɩɛ bɩɛ na vĩimirin u na deɗ kha: «Ken, wɛpɩɛ vĩimirin mɩɛ mɩra, bɩɛ kɩ bʋ mɩɛ yaara na mɩɛ khɩ̃rɩwɩra. ³⁵Naɗɩɛ wɩɛ bãa ki le Yekila dĩŋora, ʋɔ kɩ bʋ mɩɛ khɩ̃nɩyɩra, na mɩɛ khɩ̃hɛrɩyɩra, na mɩɛ yaara.»

Sɔkɩra kɩ hã na gbũu tɩ̃ɩgadaa ʋɔ mɩyɛ za

(Matiyo 13:1-9; Luki 8:4-8)

¹Na Yesura yuon Galile pheligbʋ̃ɔgeŋira ʋ kɩ kɩ karɩ̃n nɩpɛ. Na nɩgboko ɓann na ɓa vĩimirin u, harɩ na ʋ alɩn na gann gbuogo gʋɔ za na hɩɗannɩ. Gɩɛ gbuogira kha bʋ wa ãmɛ za, na nɩpɩra bʋ pheligbʋ̃ɔgeŋira ʋ fɩ. ²Ʋ kha khɛ wa sɔsɛ kɩ karɩ̃n mɩ mɩgɔnyɛ. Ki deɗ pi kha: ³«Ĩ nuure! Wɛɩ ʋɔ na alɩn gɔɗɩyãga gʋɔ ki yo ʋ hʋʋga tɩ̃ɩgakhɛrɛ. ⁴Baa ʋ kha bʋ kɩ tɩ̃ɩga u ɗiitʋɔla, na ɗiitʋɔla dʋɔ waan khɩ̃ngena za, na wurupe ɓann na ɓa ɗiin i. ⁵Na ɗiitʋɔla dʋɔ waan kɛrɩkɛ za, fɔlɔmuko kha gɔn dɩɛ khaala za waʔ. Na dɩɛ ɗiitʋɔla ɗɛ fĩin dɩɛ khaala za fɩ, naɗɩɛ tɩ khaala fɔlɔmukira kha gɔn waʔ. ⁶Baa khɩɛra ɓa gbʋ̃ʋrɩ, ɗiitʋɔla na fĩiri, na dɩɛ ɗɛ vãrɩn khaala za fɩ. Na tɩ wãʔɩra bɩɛ hʋʋrɩ, naɗɩɛ nĩnsira na lonn waʔ. ⁷Na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan huonse khaarɛ za. Na dɩɛ na huonsira fĩin kamɛ ʋ na huonsira fɩ̃ɗ tɩ, tɩ wɔrɩn senn waʔ. ⁸Ŋa na ɗiitʋɔla dʋɔ waan fɔlɔnkharɩkɩ̃nɛ za, na ti fĩiri, na khãɗ na senn tɔsɛ. Tɔsɛ sʋɔ kha nan ɓiye tigbiire na gbũne, sʋɔra ɓiye tigbesãa, sʋɔra ɓiye tiiwãa.» ⁹Na Yesura deɗ kha: «Na numiye bʋ wɩɛ heke na nuure, u nuure kɩ̃raŋɩra!»

Yesura bʋ ɓɔgɔ sɔsɛ kɔrɩwɛ

(Matiyo 13:10-17; Luki 8:9-10)

¹⁰Baa Yesura ɓa hɩɗannɩ ukpo na karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra dɩ̃ɩna wɛpɩɛ kha thuo u, na pɩ bʋ̃ɗ ʋ ʋ sɔsɩra kɔrɩwɩra. ¹¹Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga mɩguorenyira tʋʋmɩra hãan ma ɩ̃ɛ, ŋa bʋɔra kɩ bʋ gbɛ̃ɩgɩra ʋ, mɩyɩra bɩɛ de ɓa bɩɛ sɔsɛ za, ¹²si le thaaga,

“Harɩ na pɩ zʋrɩn yiwuye na kenn kɩ̃raŋɩra, pɩ wɔrɩ yã waʔ,

harɩ na pɩ zɩɛn numiye na nuuren kɩ̃raŋɩra, pɩ wɔrɩ tʋ foi bʋ waʔ,

si le thaaga hã pɩ ɓa vɩ ɓan Yekila za ʋ yafa pɩ mɩbɩ̃yɩra za waʔ.”»

Yesu bʋ ɓɔgɔ sʋ̃nɛdaara tɩ̃ɩgasɛ sɔkɩra kɔla

(Matiyo 13:18-23; Luki 8:11-15)

¹³Na Yesura gbũun deɗ pi tɩ̃ kha: «Ɩ̃ɛ tʋ sɔkɩɛ kɔla waʔ? Na mʋsɛ ɩ̃ ɓa le kɩ wɔrɩ tʋ sɔsɩra sʋɔra kɔrɩwɩra? ¹⁴Ɗiitɩ̃ɩgadaara bʋ tɩ̃ɩga wa Yekila sɩɛsɩra. ¹⁵Nɩpɩra bʋɔra bʋ wa mʋ gaga kha khɩ̃ngene khaala ɗiitʋɔla waan ɩra. Na pɩ wɔrɩ nuun Yekila sɩɛsɩra, Sutana|Sutana ɓan ma khaala za fɩ na ɓa khon sɩɛ sɩɛsɩra pɩ gagasɩra za. ¹⁶Bʋɔra sɩɛrɛ nuuregira bʋ wa mʋ gaga kha fɔlɔnkɛrɩkɩra za ɗiitʋɔla waan ɩra. Na pi nuun sɩɛsɩra, khaala za fɩ, pɩ bɩ sɩ na bãanwuoŋo. ¹⁷Ŋa pɩ bɩ na yɩɛ sɩɛ sɩɛsɩra ɓu ɓakakhɛrɛ pɩ za waʔ, pɩ gɔ sɩ wa yɛ|Yɛɗɛsɛ . Na vɛnsɛ warɩma gbɩ̃rɩyansɛ nann mɩ kɩrɩ na gbũu Yekila sɩɛsɩra kãmara za zuori, pɩ ɗɛ zɩɛ khãamɩra ɗere. ¹⁸Nɩpɩra bʋɔra bʋ wa mʋ gaga kha huonse khaala za ɗiitʋɔla waan ɩra. Pi nuun Yekila sɩɛsɩra, ¹⁹ŋa dunuya wɩɛ mɩɓɩɛnyɩra, na tigiɓɩɛgbʋ̃ɔŋɩra dɩ̃ɩna mɩɓɩɛbɩ̃ɩnyɩra yʋɔra lon ma pɩ za na asɩ sɩɛ sɩɛsɩra harɩ sɩɛ sɩɛsɩra wɔrɩ kɩ̃ra pɩ dʋɔ waʔ. ²⁰Nɩpɩra bʋɔra bʋ wa mʋ gaga kha fɔlɔnkharɩkɩ̃na za ɗiitʋɔla waan ɩra. Bɩɛ nuure wa sɩɛsɩra, na bɩ sɩ na gɔ sɩ na kɩ̃ra mʋ gaga kha ɗiitʋɔla ki sen ɓise tigbesãa warɩma ɓise tigbiire na gbũne.»

Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ nuure lɔmɩra

(Luki 8:16-18)

²¹Na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Nɩra ɗɩɛrɛ fɩtanɩ na khɛ si u na gbogboŋo warɩma na yii u gbɩ̃nɛ theɗe za waʔ. U tii u wa daaga gʋɔ thaaga za4:21 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 5:15, na Luki 11:33. ²²Mɩyɩra bɩɛ guureni, ɩ bɩɛ kãn kure wa gbɛ̃ɩgɛ za. Dɩ̃ɩna mɩyɩra bɩɛ guuneni, ɩ bɩɛ kãn tʋ wa na yɛsɩ̃n gɔɗɩyãga gʋɔ. ²³Na numiye bʋ wɩɛ bãa heke u nuure kɩ̃raŋɩra!»

²⁴Na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ nuure lɔmɩra. Yekila ɓa hã ɩ̃ wa na makɩ̃n na ĩ nuurelɔmɩra. Ʋ ɓa sɩɛ dʋɔ thĩra bʋ. ²⁵Naɗɩɛ na kɩrɩ bʋ wɩɛ heke, ʋ ɓa sɩɛ ʋɔ dʋɔ; ŋa na foi bʋ wɩɛ heke waʔ, harɩ kɩrɩla kɩ bʋ u heke ʋ ɓa zɩ̃n ma dɩɛ kɩ zɩɛ ʋ.»

Ɗiitʋɔfĩine sɔkɔ mɩyɛ

²⁶Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Ken mɩyɩra Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn nɩ ɩra. Wɛɩ ʋɔ tɩ̃ɩgan u ɗiitʋɔrɛ ʋ hʋʋga za. ²⁷Na u diin ɗʋɔmɛ za ba, warɩma na ʋ hɩɗann ma ko ba, khɩɛga na dawogo, ɗiitʋɔla dɩɛ bʋ wa ki fĩi na tɩ khã kɛna tɩ tɩ̃ɩgadaara tʋ lɔmɩra za tɩ khã ki yo waʔ. ²⁸Naɗɩɛ fɔlɔŋɩra za ɗiitʋɔla thĩra fĩi na kure ti thĩ. Tɩ khã ɓa kɩrɩ kɩrɩ na le gbene, sɩɛ kpɩ̃ra za tɩ tʋ yii ɓogore kɩ tʋ yii ɓiye. ²⁹Na ɩɛ ɓiyira ɓa khãɗ bɛndɛ bãa, ɗiise dɛyɩra tʋ khɛ wɔrɩsɔ sɩ za na hɛɩ sɩ, naɗɩɛ si kpiibɛna nann ma.»

Mutarɩdɩ ɓire sɔkɔ mɩyɛ

(Matiyo 13:31-32; Luki 13:18-19)

³⁰Na Yesura yuon wʋɔrɛ na ʋ sɩɛsɩra na deɗ tɩ̃ kha: «Bɩra mɩɩnɛ a wɔrɩ khɛ na makɩ̃n nɩ na Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga tɩ̃? Gʋ̃na sɔkɔ thĩne a wɔrɩ ɓu na wɔrɩ ɓɔgɔ Yekila ɩɩgɩra lɔmɩra? ³¹Yekila ɩɩgɩra lɔmɩra khɩ̃ɛgɩnn ma na ɗatʋʋɓire pɩ kʋ̃n kha mutarɩdɩ. Na pɩ tʋɔgɔn nɩ fɔlɔŋɔ za, dɩɛ ki zen na tãra dunuyara ɗiitʋɔyɩra yʋɔra bɩɛ. ³²Ŋa na pɩ tʋɔn nɩ zuori, ti fĩi wa na khã na tãra nanthuse sʋɔra bɩɛ, ki kuse ɗese sɩ gbɩ̃n harɩ zaazaa wurupe ki yii pi sewuse bʋ.»

³³Mafɩra Yesura kha hã ʋ karɩ̃na na ʋ khɛ sɔsɛ thĩnye thĩnye kɩ ɓɔgɔ, ʋ kha hã wa ʋ sɔsɩra na makɩ̃n na wɛsɩɛ u nuuredɛrɩwɩra kha wɔrɩ tʋ. ³⁴Ʋ kha sɩɛrɛ wɩ kɛɩ khɛ sɔkɔ waʔ. Ŋa na ʋɔ na ʋ karɩ̃nɓiiwira na yo hɩɗann pi doro, ʋ ɓɔgɔ pɩ wa ʋ sɔsɩra kɔrɩwɩra.

Yesu bʋ nɩ́ɩrɛ́ sarangbʋ̃ɔŋɔ

(Matiyo 8:23-27; Luki 8:22-25)

³⁵Baa zʋ̃raŋɩra ɓa nannɩ, na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɩ̃ yɩɛ a saga pheligbʋ̃ɔŋɩra heɗa dʋɔra za ni.» ³⁶Na pɩ tann zɩɛnn nɩgbokira, ki yo khɩɛn Yesura gbuogira za ʋ kha bʋ na hɩɗann ɩra. Gbuose sʋɔ kha bʋ wa ʋ lɔkɩra za fɩ. ³⁷Baa pɩ kha bʋ ki yo na sarangbʋ̃ɔŋɔ gʋɔ alɩn ki vu, na pheligira ɔkɩra ki begin harɩ na gbuogira thaan ãmɛ kɩ ɓɩɛ na hĩi. ³⁸Kɛna Yesura kha bʋ wa gbuogira kpɩ̃rara ʋ na hʋ̃nn gbɩɛn thaaga pitige za na hʋ̃nn phaarɩ, na ʋ karɩ̃nɓiiwira yo arɩgan ʋ ki de u kha: «Karɩ̃ndaa, a diin ma: Sɩɛ le mu foi wa kɛ?» ³⁹Na Yesura alɩn dɩɛ bɛna. Na dʋɗ pheligbʋ̃ɔŋɩra saraŋɩra na ɔkɩra za kha: «Fĩi! Kɩ gbaa mu begemira!» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na sarɩŋɩra|Sarɩŋɩra gbaan vuɓira, na gɛŋɩra bɩɛ ɗɛ wuori. ⁴⁰Na Yesura deɗ u karɩ̃nɓiiwira kha: «Bena ɩ̃ ãn mɩra? Harɩ bere ɩ̃ khãa bere wa kɛ?» ⁴¹Ŋa na ãnabirise gɔɗ pɩ gbaangbo na pi ki de kamɛ kha: «Bɩra wɛɩ thĩne wɩɛ, kɛna sarɩŋa na ãmɛ wɔrɩ ki nu ʋ bɛrɛ?»

Yesu bʋ bãarɛ gĩrinse dɛyɛ ʋɔ

(Matiyo 8:28-34; Luki 8:26-39)

¹Na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiira yo nann pheligira dena dʋɔra za, Gerasa sɩrɩgɩra gɛŋɩra, ²na Yesura sũnn gbuogira za, na wɛɩ ʋɔ ɗɛ kuɗ luguse za na ɓan thukĩnn u, gĩrinse na lonn ʋ za na ʋ phʋ̃rɩn. ³Ʋɔ phʋ̃rʋkhuo wɩɛ kha hʋ̃n ma luguse za. Harɩ na pɩ na vɔɗ ʋ na zɔrɔgɔsɛ na ʋ kpasɩ wa. ⁴Naɗɩɛ pɩ kha vɔ ʋ wa na zɔrɩgɔsɛ ki yiin khɩ̃ɩsɛ ʋ ɗɩɛsɩra za, ŋa ʋ kha kpakɩ̃n ma sɩɛ zɔrɩgɔsɩra bɩɛ kɩ kpɩɛ sɩɛ khɩ̃ɩsɩra bɩɛ. Nɩra sii kha wɔrɩ gɔ ʋ na vɔ ʋ dʋ̃waʔ. ⁵Khɩɛga na dawogo ʋ kha bʋ wa lugusira u na ɓɩɛdisira za kɩ sɔŋɔ, na ʋ nʋga u thĩ na bʋrʋsɛ. ⁶Baa ʋ ɓa kenn yãan Yesura|Yesu kharɩlegene, na u horon na yo ɓaɗ huruse ʋ wʋɔla za ⁷kɩ dʋɗ na faŋa kha: «Zaazaa Yekire Ɓikhiye Yesu, bɩra mʋ ɓɩɛ mi heke? Mɩ yɩ̃n mʋ wa, ken Yekila za hã mʋ vɛnɛ mɩ waʔ!» ⁸Gĩrina deɗ ɓa sɩɛ naɗɩɛ Yesura kha de u wa kha: «Gĩrin bɩ̃ya, kure wɛɩra za.» ⁹Dɩɛ bɛna na Yesura bʋ̃ɗ ʋ kha: «Mʋ yɩsɩgɩra kɩ bʋ gʋ̃na?» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn kha: «Mɩɛ yɩsɩgɩra kɩ bʋ kha “Gboko”, naɗɩɛ a gɔn ma.» ¹⁰Na ʋ yɩ̃nn Yesura zaanɩ, kha hã ʋ ɓa yɩɛ bɩɛ kure gɩɛ sɩrɩgɩra za waʔ. ¹¹Sɩ makɩ̃n ma na dɔrɔbɔ̃ngboko kha bʋ gɩɛ dadikira za fɩ ki ɗiire. ¹²Na gĩrimira yɩ̃nn Yesura kha: «Yɩɛ aa yo dɔrɔbɔ̃ngbokɩɛ za!» ¹³Na Yesura hãan mɩ khɩ̃na. Na gĩrimira kuɗ wɛɩra za na yo lonn dɔrɔgbɔ̃nsɩra za. Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, dɔrɔbɔ̃ngbogbʋ̃ɔgɩɛ kha nan dɔrɔbɔ̃nsɛ kpɩɛwɛ pɩyɔ̃ra, na sɩ bɩɛ ɗɛ kuɗ ɓɩɛdikira thaagɩra za na tuun pheligira za na huun pere. ¹⁴Na sɩ kaadɛwɩra horon na yo kpɔrɩn sɩ gboŋira ni na dagengbonɓiyira bɩɛ za. Na nɩpɛ kuɗ na yuon kenkhɛrɛ. ¹⁵Baa pi yo nann Yesura lɔkɩra ʋ, na pɩ yãan wɛɩra za gĩringbokira na lonn ɩra, na u yiin dakɩ̃nsɛ na hɩɗannɩ, ʋ kha bʋ wa ʋ lɔnkɩ̃rɩwɩra za. Na ãnabirise gɔɗ nɩpɩra. ¹⁶Wɛpɩɛ wʋɔla za sɩ na liiri, na bɩɛ khɩɛn mɩyɩra na kpɔrɩn bʋɔra ɩ, lɔmɩra za wɛɩra na bãan yuon ɩra, dɩ̃ɩna lɔmɩra za dɔrɔbɔ̃ngbokira liin yuon ɩra. ¹⁷Baa nɩpɩra nuun sɩɛ zuori, na pɩ kɩ yɩ̃n ma Yesura kha u kure bɩɛ sɩrɩgɩra za. ¹⁸Bɛna Yesura yuon kha ʋɔ yo gan gbuogira za, wɛɩra za ʋ na ɗɛɗ kusen gĩringbokira, na ʋ ɓann kɩ yɩ̃n Yesura kha ʋ yɩɛ ʋɔ thuo u. ¹⁹Ŋa Yesura bɩ̃ɩn yɩɛn na wɛɩra thuor u waʔ. Na u deɗ wɛɩra kha: «Khũn mʋ khaala ʋ ni, mʋ nɩpɩra heke, na yo kpɔrɩ lɔmɩra za Adɛyɩra makarɩn mʋ za na wɛsɩɛ u liin hãan mʋ ɩra.» ²⁰Na wɛɩra khɩɛn na tannɩ, na yo kɩ kpɔrɩ sɩ Dekapɔlɩ za wɛsɩɛ Yesura na liin hãan ʋɔ ɩra. Wɛpɩɛ bɩɛ kha nuure u, bamʋŋa kha khon ma pɩ bɩɛ.

Yesu bʋ na wɔrɩkɔ na tãra ɓose na huume

(Matiyo 9:18-26; Luki 8:40-56)

²¹Na Yesura|Yesu khɩɛn gbuogo na vɩɗ sagan pheligira heɗa dʋɔra za ni. Baa ʋ nann ni na nɩgboko ɓann na ɓa bĩnn na vĩimirin u pheligena za fɩ. ²²Fɩ za na Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋga wʋɔrɛ nɩra ʋɔ ɓannɩ, pɩ kha yɩ ɓa ʋɔ kha Zayirisi. Baa ʋ yãan Yesura na u yo kpaan huruse ʋ wʋɔla fɩ ²³kɩ maan kɩ kɩ yɩ̃n ʋ kha: «Mi ɓihɛrɩɗɛ bu hu wa, ɓan na ɓa ɗʋkɩ̃n lese tɩ za na bãarɛ rɩ, hã ti ɓu hu waʔ.»

²⁴Na Yesura alɩn ki thuo u, na nɩgboko alɩn ki thuo u harɩ ki dege u gɛnsɛ bɩɛ. ²⁵Nɩgbokira za, hara ʋɔ kha bʋ, tarankpaɓose kha bʋ ʋ za na ɓuun ɗɩɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃ (12). ²⁶Ʋ na ɓosen ma ɓosedɛgɔmɛ khɛrɛ na vɛnnɩ, kɛna foi na khonn u ɓosira za harɩ kɩrɩ ʋ thĩra waʔ. Ɓosira kha bɩ̃ɩ wa ki yo wʋɔrɛ ʋ. ²⁷Ʋ na nuun ma Yesura|Yesu mɩyɛ, na u lonn nɩgbokira sʋgʋmʋra za na thuon Yesura kpɩ̃rara za harɩ na ɓuun ma na phoɗ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena za, ²⁸ʋ kha de ɓa kha: «Na mɩɛ na wɔrɩn ɓuun ma na phoɗ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena za, mɩ naa ɓa bãa.» ²⁹Baa u ɓuun phoɗ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena na ʋ tarankpaɓosira ɗɛ kpiiri na ʋ tʋʋn sɩ ʋ gbɔɗa za kha ʋɔ ɓosira zuon ma. ³⁰Khaala za fɩ na Yesura tʋʋn kha faŋa gʋɔ kuɗ ʋɔ za. Na ʋ vɩɗ dãan wʋɔrɛ nɩgbokira za na bʋ̃ɗ kha: «Ãna phoɗ mɩɛ gbɔgɔlɔ̃ŋɩra za?» ³¹Na ʋ karɩ̃nɓiiwira deɗ u kha: «Mʋ yã lɔmɩra za nɩgbokira bʋ ki boyigĩn mu gɛnsɛ bɩɛ, kɛna mʋ bʋ̃ bere kha: “Ãna phoɗ mʋɔ za?”» ³²Ŋa na Yesura maan ki kene nɩgbokira na ɓu tʋ dɛyɩra kpuora na liin sɩɛ ɩra. ³³Dɩɛ bɛna, baa ãnabirise gɔɗ hala na tann na ʋ kɩ gban ma. Baa ʋ kha tʋ wa mɩɩna na liin ʋ gbɔɗa za, na ʋ zʋ̃ʋn nann Yesura na ɓaɗ huruse ʋ wʋʋla za na deɗ u tɩ̃yara bɩɛ. ³⁴Na Yesura deɗ u kha: «Mi ɓihɛyɛ, baa mʋ khãan mɩ za, sɩɛ bãarɛn mʋ. Yo kpolonwuoŋo za ki ɓu koroŋoronse.»

³⁵Baa ʋ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ, na dãarawɛ bʋɔ kuɗ Yekila yɩ̃nthʋʋga wʋɔrɛ nɩrara heke na ɓan deɗ u kha: «Mu ɓihɛyɩra huun ma, harɩ na mʋ vɛnɛn thadɛyɩra na u yuon ni, bɩra sɩ kɩ̃ra bere?» ³⁶Ŋa na Yesura|Yesu nuun sɩɛ sɩɛsɩra. Na u deɗ Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩra wʋɔrɛ nɩrara kha: «Hã mʋ ãn waʔ, khãa mɩ za doro!» ³⁷Yesura bɩɩn yɩɛn na nɩra sii thuor u dʋ̃waʔ, fɔ Pɩɛrɩ, na Zakɩ, dɩ̃ɩna Zakɩra khɩ̃rɩyɛ Zã bʋɔtɛ. ³⁸Baa pɩ kha pɩ nan Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra wʋɔrɛ nɩra heke, na Yesura yãan lɔmɩra za nɩpɛ firigĩn kamɛ za, na pɩ fʋʋ kɩ vɩlɩ ɩra. ³⁹Na u lonn thʋʋgɩra na deɗ kha: «Bɩra na ĩ firigĩn kamɛ za mɩra? Be fʋʋ thĩnye yɩɛ? Ɓiira huu waʔ, ʋ hʋ̃nn phaan ma.» ⁴⁰Na nɩpɛ kɩ man ʋ. Dɩɛ bɛna na Yesura yɩɛn na nɩpɩra bɩɛ kuɗi, kɩ yɩɛn na ʋ khɩɛn ɓiira siira na ʋ yaara dɩ̃ɩna karɩ̃nɓiiwira ʋ na yɩɛn na pi thuor u ɩra, na pi lonn khaala pɩ na hʋ̃nɛn ɓiira kpɩ̃ɩgɩra ɩra. ⁴¹Na ʋ gɔɗ ɓiira lekira za, ki deɗ u kha: «Talita kumi.» Sɩɛ sɩɛsɩra kɔla kɩ bʋ kha: «Mi de ɓu wa sɩ ɓihɛyɛ, arɩ.» ⁴²Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na ɓihɛyɩra ɗɛ alɩn kɩ nɩ́ɩrɛ̀. Ʋ kha bʋ wa na ɗɩɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃ siira. Na bamʋŋa khonn mi na si liin gagazuogo pɩ khɛrɛ. ⁴³Na Yesura deɗ nɩpɩra na gbɩ̃ran sɩ pɩ za kha hã pɩ ɓa de nɩra sii sɩ waʔ. Kɩ yɩɛn na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ hã ɓihɛrɩɗa ɗimɩɩnɛ ti ɗi.»

Nazarɛtɩ nɩpɛ bʋ kɛɩ kha bɩɛ khãa Yesura za waʔ

(Matiyo 13:53-58; Luki 4:16-30)

¹Na Yesura kuɗ gɩɛ gboŋira za na yuon ʋɔ thĩra hũn gboŋira za, na ʋ karɩ̃nɓiiwira thuor u ni. ²Gbarɩyawʋgɩra ɗɩyãgɩra na u yuon Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra za kɩ karɩ̃n nɩpɛ. U nuuredɛrɩwɩra kha gɔn ma na bamʋŋa khonn mi na karɩ̃na ʋ kha hã ɩra. Pɩ kha de ɓa kha: «He u ɓuun wɛsɩɛ bɩɛ? Ãna hãar ʋ bɩɛ wʋɔmɩra thĩra? He u ɓuun wɔrɩkɩɛ thĩna kɩ wɔrɩ ki le bamʋŋa mɩyɩɛ thĩna? ³Seɗedaara ʋɔ waʔ? Ʋɔ kɩ bʋ Marɩyamara ɓikhiira waʔ6:3 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 6:42? Ʋɔ khɩ̃rɩwɩra kɩ bʋ Zakɩ na Zoze na Zudi dɩ̃ɩna Simɔ̃ra waʔ? Ʋɔ khɩ̃hɛrɩpɩra aa na bɩɛ le bĩŋin kpuola fara waʔ?» Sɩɛ gagasɩra yɩɛn na pɩ wɔrɩn khãan ʋ za waʔ. ⁴Dɩɛ bɛna na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Pɩ gbɩ̃nɛ wa Yekire yãdedaa khaayɛ bɩɛ, fɔ ʋɔ thĩra hũn gboŋira na ʋ nɩpɩra na ʋ gbɛ̃ɩna bʋɔtɛ6:4 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Luki 4:24, na Zã 4:44.» ⁵Baa pɩ kha khãa ʋ za waʔ, ʋ wɔrɩn liin bamʋŋa mɩɩnɛ sii u gboŋira za waʔ, fɔ ɓoɗikpokpope bʋɔ ʋ ɗʋkɩ̃nn leke na bãarɛn bʋɔtɛ. ⁶Baa u gboŋira nɩpɩra khãan ʋ za waʔ, na si khonn u wa bamʋŋa.

Yesu bʋ dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃

(Matiyo 10:5-15; Luki 9:1-6)

Sɩɛ kpɩ̃ra na Yesura min dagengbonɓiyira za kɩ kɩ karɩ̃n nɩpɛ. ⁷Na ʋ yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra na ɓu dãa wɩ pɩyɔ̃ yɔ̃. Na ʋ hãan mɩ wɔrɩkɔ pɩ wɔrɩ ɗɛ gĩrimira. ⁸Ki deɗ pi kha: «Hã ɩ̃ ɓa khɛ mɩɩnɛ sii ɩ̃ sɩrɩyuogɩɛ za waʔ, fɔ daɓɔɗɛ kpo bʋɔtɛ. Hã ɩ̃ khɛ ɗimɩɩnɛ waʔ, warɩma ganfaga waʔ, warɩma na yii tigiye ĩ zufawɩra za waʔ. ⁹Ɩ̃ khɛ ɩ̃ sawʋlansɩra, ŋa hã ɩ̃ ɓa khɛ gbɔgɔlɔ̃nsɛ sɩyɔ̃ waʔ.» ¹⁰Na u deɗ pi tɩ̃ kha: «Khaarɛ bãa ɩ̃ ɓa yo nan nɩra bɩ na gɔ ɩ̃ khɩ̃rɩsɛ ʋ thʋʋga za, ɩ̃ hɩɗan fɩ ɓanu kha ɩ̃ tãrabɛna yo nannɩ. ¹¹Na ɩ̃ ɓa yo nann gboŋo bãa za na pɩ kɛɩn kha bɩɛ gɔ ɩ̃ khɩ̃rɩsɛ waʔ, kha bɩɛ nuuren ĩ waʔ, ĩ kure gɩɛ gboŋira za ki kpongbo ɩ̃ sawʋlanɗɩɛsɛ kpãagɩra. Sɩɛ ɓɔgɔ wa kha wɛsɩɛ pi liiri, sɩ kɩ̃ran waʔ.»

¹²Baa u deɗ pi sɩɛ zuori, na pi yuon na yo kɩ ɓɔgɔ nɩpɛ kha pɩ kãn ma na vɩkɩ̃n pi kpolonsira na zɩɛ pi mɩbɩ̃yɛliigira. ¹³Pɩ kha ɗɛ ɓa gĩrin gɔmɛ nɩpɛ za na pi yii nʋʋmɛ ɓoɗigɔmɛ za kɩ bãarɛ wɩ6:13 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zakɩ 5:14.

Yekire ãyi Zã hulɔmɛ mɩyɛ

(Matiyo 14:1-12; Luki 9:7-9)

¹⁴Dɩɛ bɛna na ɩtakhuo Erɔdɩ nuun na pi de Yesura mɩyɛ, naɗɩɛ ʋ yɩsɩgɩra na kuɗ ɓa khaayɛ bɩɛ. Bʋɔra kha de ɓa kha: «Yekire ãyi Zãna gbũun alɩn na kuɗ huumira za na ɓannɩ! Gɩɛ yɩɛn na ʋ wɔrɩ ki le bamʋŋa mɩyɩra.» ¹⁵Ŋa bʋɔra kha de ɓa kha: «Yekire yãdedaa Eli|Eli kɩ bʋ ʋ.» Na bʋɔ deɗ tɩ̃ kha: «Khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa ʋɔ kɩ bʋ ʋ.» ¹⁶Baa Erɔdɩra|Erɔdɩ nuun na pɩ kʋ̃n ɩɛ mɩyɩra gɛnsɛ bɩɛ mafɩra, na u ki de kha: «Zãna mɩɛ na yɩɛn na pɩ kpaɗ ʋ thaagɩra, ʋɔ kpuora gbũu alɩn tɩ̃ kɛ!»

¹⁷Naɗɩɛ, Erɔdɩra|Erɔdɩ na hãan ma khɩ̃nɛ kha pɩ gɔ Zãna na vɔ ʋ ki hĩn u kaso za ʋ khɩ̃rɩyɛ Filipu hara Erɔdɩadɩ kãma. Ʋɔ wɩɛra Erɔdɩra na zɩ̃nn na liir u hara. ¹⁸Naɗɩɛ Zãna kha de ɓa Erɔdɩra kha: «Sɩ makɩ̃n mʋɔ khɛ mʋ khɩ̃rɩyɛ hara na yii u waʔ!» ¹⁹Sɩɛ sɩɛsɩra kãmara na yɩɛn, na Erɔdɩadɩra donn na Zãna kɩ ɓɩɛ lɔmɛ ʋ za kha ʋɔ yɩɛ pɩ khʋ ʋ. Ŋa ʋ kha wɔrɩ ɓu bɩɛ lɔmɩra waʔ. ²⁰Naɗɩɛ Erɔdɩra kha ãn ma Zãna, dɩ̃ɩna ʋ na tʋʋn ma kha Zãna kha bʋ wa nɩtelenyemo dɩ̃ɩna nɩyɛgɛmɔ, gɩɛ yɩɛn na ʋ kha ken ʋ kɩ kɩ̃ra hã mɩɩnɛ ɓu nan ʋ waʔ. Na ʋ kha ʋɔ nuure Zãna sɩɛsɩra ʋ gagasɛ bɩɛ yãgamɩn ma, kɛna sɩɛ bɩɛ za bere Zãna sɩɛsɩra nuuresira kha nʋʋn wa Erɔdɩra.

²¹Gɔɗɩyãga gʋɔ na Erɔdɩadɩra ɓuun lɔnkɩ̃rɩwɛ Yekire ãyi Zãna za na ɓu khʋ ʋ, gɩɛ ɗɩyãgara kha bʋ wa ɩtakhuo Erɔdɩra|Erɔdɩ hũnɗɩyãga fɛtɩ. Gɩɛ ɗɩyãgara na Erɔdɩra liin fɛtɩ gbʋ̃ɔŋɔ na thonn ʋ gbɛ̃ɩna nɩgbʋ̃ɔmɩra, na sʋrasiwe thadɛrɩwɩra, dɩ̃ɩna Galile sɩrɩgɩra wʋɔrɛ nɩpɩra. ²²Baa nɩpɩra bɩɛ kha bʋ yãgayãgamɩra za, na Erɔdɩadɩra ɓihɛyɩra lonn thʋʋgɩra ʋ na zannɩ. Na ʋ hagala nʋʋn Erɔdɩra na ʋ nɩthoromira bɩɛ. Na Erɔdɩra deɗ ɓihɛrɩɗa kha: «Yɩ̃n mɩɩna mʋ ɓɩɛ ɩra, mɩ ɓa hã mʋ dɩ.» ²³Na ʋ hãar ʋ nʋʋga na karɩ̃n na deɗ kha: «Mɩ karɩ̃n ma kha mɩɛ ɓa hã mʋ mɩɩdɛ bãa mʋ ɓa yɩ̃n mɩ ɩra, harɩ na mʋ ɓɩɛ wa mɩ sɩrɩgɩra gɛnheɗa dʋɔra bɩɛ na mɩ hã mʋ dɩ.» ²⁴Na ɓihɛrɩɗa kuɗ na yo deɗ ʋ yaara sɩ kha: «Bɩra mɩɛ kãn na yɩ̃n?» Na yaara zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Yekire ãyi Zã thaaga.» ²⁵Na ɓihɛrɩɗa khʋ̃ɔfɩ̃nn na yo deɗ ɩtakhuora sɩɛ kha: «Mɩ ɓɩɛ wa kha mʋ hãn mɩ Yekire ãyi Zã thaagɩra daphiige gʋɔ za ɩra mɩɩra!» ²⁶Na ɩtakhuora wʋɔla kpãɗ khaala za fɩ. Ŋa u gbũu kha ɓɩɛ kha ʋɔ khʋ̃n ʋ mɩɩna ʋ yɩ̃nn waʔ, naɗɩɛ ʋ na hãan ma nʋʋga ʋ nɩthoromira bɩɛ wʋɔla za. ²⁷Na ʋ dãan sʋrasiwira kha tɩɛgɛ ʋ ɩra, bɩɛ ʋɔ, kha u yo kpa Yekire ãyi Zãna thaagɩra na ɓan ŋɩ. Na ʋɔ sʋrasikhuora telen kaso thʋʋgɩra za na yo gɔɗ Zãna na kpaɗ ʋ thaagɩra. ²⁸Kɩ khɩɛn ŋɩ na yiin ŋi daphiigira za na ɓann ŋɩ na ɓa hãan ɓihɛrɩɗa gɩ, na u yo hãan yaara gɩ. ²⁹Baa Zãna karɩ̃nɓiiwira nuun sɩɛ, na pɩ ɓann ɓa khɩɛn ʋ kpɩ̃ɩgɩra na yo kasɩ̃nn ŋɩ.

Yesu bʋ hã nɩgboko ɗiime

(Matiyo 14:13-21; Luki 9:10-17; Zã 6:1-14)

³⁰Karɩ̃nɓiiwira Yesura|Yesu na dãarɩ, baa bɩɛ vɩɗ ɓannɩ, na pɩ ɓa bĩŋinn Yesura wʋɔla ʋ na deɗ u mɩyɩra bɩɛ bɩɛ liiri, na mɩyɩra bɩɛ, bɩɛ karɩ̃nn nɩpɩra ɩra.

³¹Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ pi kha: «Ĩ thuon mi a yo gbaŋɩra ʋ khaala nɩra bʋ waʔ ɩra, ĩ yo wuore.» Naɗɩɛ nɩgɔmɛ kha yo wa na pɩ ɓan, Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha wɔrɩ ɓu wɔyĩke thĩra na ɗi waʔ. ³²Na pɩ khɩɛn gbuogo kha bɩɛ yo gbangbĩriŋe khaarɛ dʋɔ za na yo hɩɗan pi doro ni. ³³Ŋa baa nɩpɩra yãan kha pɩ bʋ wa ki legen na bɩɛ, na pɩ tʋʋn khaala za pɩ kha yo ɩra. Na dagengbonsira nɩpɩra kuɗ gɛnsɛ bɩɛ ɗɩɛsɛ za na laɗɛ na nisĩn mi dɩɛ khaala ʋ. ³⁴Baa Yesura kha ʋɔ sũn gbuogira za, na u kenn yãan nɩgbokira. Na pɩ makarɩla gɔɗ ʋ, naɗɩɛ pɩ na khɩɛgɩ̃nn ma na zãrawɛ kɩ bʋ kɛɩ le kaadaa. Na ʋ gɔɗ kɩ kɩ karɩ̃n mɩ mɩgɔngɔnyɛ. ³⁵Khɩɛra na kpɩɛn ɓuun ma, na Yesura karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Khɩɛra kpɩɛn ɓuun ma, a gbũu bʋ wa gbangbĩriŋe za. ³⁶Zɩɛ nɩpɩra pi yo gbonɓimʋʔɩra ʋ na dagengbonɓiyira ʋ na yo ɗon mɩɩnɛ na ɗi.» ³⁷Ŋa na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ɛ thĩra hã wɩ ɗimɩɩnɛ pi ɗi.» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mʋ ɓɩɛ wa kha a khɛ feriwe wãnɩsãa liigese tigiye na yo ɗon buru na ɓa hã wɩ pɩ khʋɔ ba?» ³⁸Na Yesura gbũun deɗ pi kha: «Buruse sɩ mʋsɛ ki bʋ ĩ heke? Ĩ yo ken thʋ sɩ.» Na pɩ yo kenn thʋɗ sɩ na ɓa deɗ u kha: «Buruse sɩwãa kɩ bʋ a khɛrɛ, dɩ̃ɩna ɓuruwe pɩyɔ̃.» ³⁹Na Yesura deɗ pi kha pɩ yɩɛ nɩpɩra bɩɛ hɩɗan hɩɗan gbogoye gbogoye wũugira za. ⁴⁰Na nɩpɩra hɩɗan wũugira za gbogoye tiwãawãa na tigbeyɔ̃ na gbũne gbũne. ⁴¹Na Yesura khɩ̃ɛn buruse sɩwãara na ɓuruwira pɩyɔ̃ra, kɩ arɩgan wʋɔrɛ zaazaara ni, na thɩɛn Yekila kɩ kpɩkɩ̃nn burula na hãan karɩ̃nɓiiwira ʋ kha pɩ kpɩkɩ̃n hã nɩgbokira ʋ. Kɩ khɩɛn kpɩkɩ̃nn hãan mɩ ɓuruwira pɩyɔ̃ra tɩ̃ na pɩ kpɩkɩ̃nn nɩgbokira bɩ. ⁴²Na nɩpɩra bɩɛ ɗiin na hĩiri. ⁴³Kɩ yɩɛn na karɩ̃nɓiiwira hoɗ burusira na ɓuruwira na khʋɔn yɩɛn ɩra, na sɩɛ gbusira hĩɗenn kpamʋsɛ gbũne na sɩyɔ̃. ⁴⁴Nɩgbokira na khʋɔn bula na ɓuruwira, khuowira kha bʋ wa kpɩɛwɛ pɩwãa siira.

Yesu bʋ nɩ̀ɩrɛ̀ ãmɛ thaaga za

(Matiyo 14:22-33; Zã 6:15-21)

⁴⁵Dɩɛ khaala za fɩ, na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira na gbɩ̃ran sɩ pɩ za kha pɩ khʋ̃ɔfɩ̃n na gan gbuogira za na saga pheligira na yo Bɛtɩsayɩda, khaala ʋɔ kha ʋɔ zɩɛ nɩpɩra kɩ tʋ thiye. ⁴⁶Baa ʋ zɩɛn mɩ zuori, na u yuon ɓɩɛdiɗe dʋɔ za na yo yɩ̃nn Yekila. ⁴⁷Baa khaala ɓa teɗi, karɩ̃nɓiiwira gbuogira na nann ma lagara sʋgʋmʋra zuori, kɛna Yesura kpora kha bʋ kpɩ̃rara gbaŋɩra ʋ ni. ⁴⁸Na ʋ yãan kha karɩ̃nɓiiwira kha wɔrɩ kɩ sʋɔ gbuogira dʋ̃waʔ, naɗɩɛ pɩ na gasan ma sarangbʋ̃ɔŋɔ. Baa ɗɩɩga ɓa kɩ ɓɩɛ yɛkɩ̃mɛ, na Yesura alɩn kɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ ãmɩra thaagɩra za ki yo pɩ khɛrɛ, ʋ kha ɓɩɛ wa na tãra pɩ thĩra. ⁴⁹Baa karɩ̃nɓiiwira yãar ʋ na ʋ nɩ̀ɩrɛ̀ ãmɩra za kɩ ɓan, na pi kenn ma kha theɗike i, na ãnabirise gɔɗ pɩ na pɩ kɩ fʋʋ. ⁵⁰Naɗɩɛ pɩ bɩɛ yiwire na yãar ʋ wa, gɩɛ yɩɛn na pɩ ãnɩ. Ŋa dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na ʋ sɩɛrɛn mɩ kha: «Ɩ̃ ɓa phĩnye, mɩɛ ʋ. Hã ɩ̃ ãn waʔ!» ⁵¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ gann gbuogira za na hɩɗann dɩ̃ɩn mɩ, na saraŋɩra ɗɛ gbaarɩnɩ. Na bamʋŋa khonn karɩ̃nɓiiwira gbaangbo. ⁵²Tɩ̃yara za, bamʋŋa mɩyɩra na liin burula mɩyɩra za, pɩ na tʋʋn ɩ kɔrɔ waʔ. Pɩ wʋɔmɩra kha nan na wɔrɩ tʋ sɩ kɔla waʔ.

Yesu bʋ bãarɛ ɓoɗipe Zenezarɛtɩ sɩrɩgɩra ʋ

(Matiyo 14:34-36)

⁵³Na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira sagan pheligira na nann Zenezarɛtɩ sɩrɩgɩra za. ⁵⁴Baa pi sũnn gbuogira za, na nɩpɩra tʋʋn Yesura ⁵⁵ki horon na minn sɩrɩgɩra bɩɛ za na deɗ nɩpɛ kha Yesura ɓannɩ. Na nɩpɛ khɩɛn ɓoɗipe pɩ dahʋ̃ransɩra za na ɓann mɩ khaala za pɩ na nuun kha ʋ bʋ ɩra. ⁵⁶Khaarɛ bãa Yesura kha yo, gbongbʋ̃ɔnsɛ ɩ ba, gbontɩtɩɩsɛ ɩ ba, dagengbonse i ba, nɩpɛ kha ɓa yii wa pi ɓoɗipe bĩŋingboʔe za. Pɩ kha yɩ̃n ʋ wa kha ʋ bɩ ɓoɗipira phoʔ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɩra nʋgenyira dola za. Wɛpɩɛ bɩɛ gbũu kha phoʔ ɩ za, pɩ kha ɓu wa bãamɛ.

Yesu bu de Farɩzɩ̃ɛmɛ mɩyɩra

(Matiyo 15:1-9)

¹Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bʋɔ na kuɗ Zeruzalɛmʋ na ɓann Yesura khɛrɛ. ²Na pi kenn yãan kha Yesura karɩ̃nɓiiwira kha ɗi wa na legbʋ̃rʋnsɛ, sɩɛ kɔla kɩ bʋ kha pɩ na tɩsɩnn na makɩ̃n lɔmɩra za pi sĩnira deɗ si waʔ. ³Naɗɩɛ Farɩzɩ̃ɛmɩra na Yawutuwira|Yawutuwe bʋɔra bɩɛ kha thuo wa pi sekhãgawɩra sini mɩyɩra. Pɩ kha bɩ na ɗi kɛɩ tɩsɩ pi lesira na makɩ̃n na lɔmɩra za sɩ kha kãn le waʔ.7:3 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Luki 11:38⁴Na pi gbũun kuɗ yawʋga, pɩ waɗɩ̃n ma pi thĩ zo kɩ tʋ ɗi mɩɩnɛ. Pi sĩni mɩyɩra thĩnyira kha gɔn ma. Kaŋʋɔʔɛ tɩsɩmɛ, na tɛwʋgɛ ɓenye dɩ̃ɩna kɩ̃ɩɓenye. ⁵Na Farɩzɩ̃ɛmɩra dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bʋ̃ɗ Yesura kha: «Be liin na mʋ karɩ̃nɓiiwira le sĩnira a sekhãgawɩra deɗ kha a le wa, kɛna pi ɗi wa kɛɩ tɩsɩ pi lesira?» ⁶Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃|Nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃ dedɛrɩwɛ, wɛsɩɛ Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa Ezayi na deɗ ɩ̃ mɩyɩra za, sɩ bʋ wa tɩ̃ya! Ʋ na deɗ ɓa kha: “Thĩndɩɛ gbɩ̃nɛ wa mɩɛ pɩ nʋʋsɩra za doro, bʋɔtɛ pɩ gagasɩra khaarɛ legen dɩ̃ɩna mɩɛ. ⁷Gbɩ̃nɛsɩra pɩ gbɩ̃nɛ mɩɛ mɩra bʋ wa kpasa, naɗɩɛ pɩ karɩ̃na bʋ wa nɩthɩ̃rɩpɛ sɩɛrɛdewense doro.” ⁸Na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha Yekila sɩɛrɛdewensira ʋ hãar ɩ̃, ĩ yiin ma sɩɛ gɛnɛ ʋ, kɩ khɩɛn nɩthɩ̃rɩpɛ sɩɛrɛdewense doro.» ⁹Na u deɗ pi tɩ̃ kha: «Ĩ ɓuun ma lɔmɛ ĩ thĩ za na kɛɩn Yekila sɩɛrɛdewensira nɩ̀ɩrɛ̀sɩra, kɩ khɩɛn ɩ̃ɛ thĩ sĩni mɩyɩra kɛ! ¹⁰Moyizira|Moyizi na deɗ ɓa kha: “Gbɩ̃nɛ mu siira na mʋ yaara”, dɩ̃ɩna u deɗ tɩ̃ kha: “Wɩɛ bãa kɩ ɓa de bɩ̃ɩsɛ na hã u siira na ʋ yaara, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na khʋ.” ¹¹Ŋa ɩ̃ɛ ʋɔ de ɓa nɩpɛ kha na nɩra de u siye warɩma ʋ yaa kha: “Mɩɩna mɩ naa dɛnfɛ mʋ dɩ, tɩ bʋ wa kɔrɩbã” (sɩɛ kɔrɔ kɩ bʋ kha “mɩɩna zɩɛn hãan Yekila ɩra”), ¹²ɩ̃ barɩ ʋ wa kha hã u le mɩɩnɛ sii na hã u siye na ʋ yaa dʋ̃waʔ. ¹³Mafɩra ɩ̃ khɛ ɩ̃ɛ thĩra sĩni mɩyɩra kɩ baka Yekila sɩɛsɩra. Na ĩ le mɩthĩgɔnyɛ mafɩra.»

Mɩyɩra kɩ wɔrɩ teɗe nɩthɩ̃rɩga

(Matiyo 15:10-20)

¹⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura yɩɗ nɩgbokira na deɗ pi kha: «Ɩ̃ bɩɛ nuuren mi kɩ̃raŋɩra kɩ tʋ wɛsɩɛ kɔrɔ. ¹⁵Mɩɩnɛ tʋɔ mɩɩnɛ nɩthɩ̃rɩga ɗi ʋ nʋʋgɩra za sɩɛ wɔrɩ teɗe u waʔ. Ŋa wɛsɩɛ ki kure ʋ nʋʋgɩra ʋ, sɩɛ ki teɗe u. [¹⁶Na ɩ̃ bʋ na numiye ĩ nuure na kɩ̃ra!]»

¹⁷Baa Yesura kuɗ nɩgbokira za na khũn ʋ khaala ʋ, na ʋ karɩ̃nɓiiwira bʋ̃ɗ ʋ ʋ sɔkɩra kɔrɩla. ¹⁸Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ɛ bʋ wa kɛɩ le wʋɔmɛ ba? Ɩ̃ kãn na tʋ sɩ kha mɩyɩra bɩɛ ki lon nɩthɩ̃rɩga nʋʋgɩra za, ɩɛ wɔrɩ teɗe u waʔ, ¹⁹naɗɩɛ i lon ʋ gagasɩra za waʔ, ŋa sɩɛ lon ma u kpoloŋira za, sɩɛ kpɩ̃ra za u yo ɗɩɛsɛ kurekhɛrɛ» Sɩɛ sɩɛsɩra za Yesura ɓɔgɔnn sɩ, kha ɗimɩyɩra thĩnyira bɩɛ wɔrɩ ɗi7:19 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 10:9-16. ²⁰Na u deɗ tɩ̃ kha: «Wɛsɩɛ ki kure nɩthɩ̃rɩgara nʋʋgɩra za, sɩɛ ki teɗe u. ²¹Naɗɩɛ nɩthɩ̃rɩga kpoloŋira, sɩɛ kɔla kɩ bʋ kha ʋ gagasɩra za bɩ̃ɩnsɩra kure ki boi u na yii u kakarɩsɛ, na zugbũruse, na nɩkhʋʋga, ²²na zɛrɩgɛ. Uhĩi mɩɩnɛ za waʔ, na bɩ̃ɩmɛ, na kamɛ kpɛnsɛɗɛ, na lɔgɔdãmɩyɛ, na wʋɔrɛ kureme nɩra mɩɩnɛ za, na de bɩ̃ɩsɛ na hã mʋ kãnʋʋna, na yɩsɩɓɩɛgɛ, dɩ̃ɩna dathɔmɩyɛ. ²³Ɩɛ mɩyɩra bɩɛ ki kure nɩthɩ̃rɩga kpoloŋira za na teɗe u.»

Hara ʋɔ bʋ khãa Yesura za kɛna ʋ bʋ Yawutu waʔ

(Matiyo 15:21-28)

²⁴Na Yesura kuɗ dɩɛ khaala za na yuon Tiiri sɩrɩga za. Baa ʋ nann ni na u lonn thʋʋga gʋɔ za, naɗɩɛ ʋ kha ɓɩɛ kha nɩra sii tʋ ʋɔ ɓamɩra waʔ, ŋa ʋ wɔrɩ guuren u thĩ waʔ. ²⁵Hara ʋɔ kha bʋ, gĩrinse kha bʋ u ɓihɛyɛ za, baa ʋɔ nuun Yesura mɩyɛ, na ʋ ɓann na ɓa ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla za. ²⁶Ʋɔ hara wɩɛ kha bʋ Yawutu waʔ, u hũnn ma Fenisi Siiri sɩrɩga za. Na ʋ yɩ̃nn Yesura kha ʋ ɗɛ kuse gĩrina ʋɔ ɓihɛyɩra za. ²⁷Ŋa na Yesura deɗ u kha: «Yɩɛ ɓikɛrɩwɩra ɗi na hĩi zo, naɗɩɛ sɩ makɩ̃n mʋ khɛ ɓikɛrɩwɛ ɗimɩɩna na hĩn hã ɓɛrɩmɛ dɩ waʔ.» ²⁸Na hala zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Tɩ̃ya ʋ Karɩ̃ndaa, ŋa na yɩɛ ɓɛrɩmɩra tapalɩra theɗera za, wɛsɩɛ ɓikɛrɩwɩra yɩɛ na si sukĩn ʋɔ, ɓɛrɩmɩra wɔrɩ ɗuore sɩɛ ʋɔ.» ²⁹Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ u kha: «Mʋ zɩ̃ŋɩnsɩra kãmara za, mʋ wɔrɩ vɩ khũn mʋ khaala ʋ ni: Gĩrina kuɗ mu ɓihɛyɩra za.» ³⁰Na hala alɩn na vɩɗ khũnn ʋ khaala ʋ ni, na yo ɓuun na u ɓihɛyɩra hʋ̃nn ʋ gbɩ̃nɛ za: Gĩrina na kuɗ ɓa ʋ za zuori.

Yesu bʋ bãarɛ wɛɩ ʋɔ na bobonn ki numarɩn tɩ̃

³¹Na Yesura kuɗ Tiiri sɩrɩgɩra ʋ na thuon Sidonɩ gboŋira za, na yo tann Dekapɔli na yuon Galile pheligira gɛŋɩra ʋ. ³²Baa ʋ nann ni, na pɩ khɩɛn wɛɩ ʋɔ na ɓann ʋ, ʋ na numarɩn ma u gbũu kha wɔrɩ sɩɛrɛ kɩ̃raŋɩra waʔ, na pɩ yɩ̃nn Yesura kha ʋ ɗʋkɩ̃n leke ʋ za. ³³Dɩɛ bɛna na Yesura khɩɛn wɛɩra na zʋ̃ʋn kuɗ u gɛnɛ ʋ na legen dɩ̃ɩna nɩgbokira, kɩ khɩɛn u legemiyira na yiir i wɛɩra numiyira za, ki suɗ sãaga na phoɗ wɛɩra ɗɛlɛŋɩra za. ³⁴Kɩ arɩgan wʋɔrɛ zaazaara ni na zɩ̃nn yɩ̃mɛ ki deɗ wɛɩra kha: «Efata!» Sɩɛ kɔla kɩ bʋ kha: «Phii zɩɛ!» ³⁵Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na wɛɩra numidanyɩra yɛɗɩ, na ʋ ɗɛlɛŋɩra vɔrɩn na ʋ wɔrɩn kɩ sɩɛrɛ kɩ̃raŋɩra. ³⁶Na Yesura deɗ nɩpɩra sɩ kha hã pɩ ɓa yo kpɔrɩ nɩra sii sɩ waʔ. Ŋa baa ʋ barɩn mɩ si deɓira na gbɩ̃ran cɔ, mafɩra pi yo kɛɩn na tɩɩn sɩ khaayɩra bɩɛ za. ³⁷Na bamʋŋa khonn nɩpɛ na tannɩ. Pɩ kha de ɓa kha: «Wɛsɩɛ bɩɛ u le mɩra, sɩ bɩɛ bʋ wa kɩ̃kɩ̃nsɛ! U le wa harɩ bobowe wɔrɩ kɩ sɩɛrɛ, numarɩmɛ wɔrɩ ki nu!»

Yesu bu ɓeɗe nɩgboko tɩ̃

(Matiyo 15:32-39)

¹Sɩɛ ɗɩyãsɩra za, nɩgboko na ɓa bĩnn ma tɩ̃, ɗimɩɩnɛ gbũu kha bʋ na hã wɩ waʔ, na Yesura yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira na deɗ pi kha: ²«Nɩgbokɩɛ makarɩla gɔɗ ɓa mɩɛ, naɗɩɛ sɩ khɩɛwɛ pɩsãara bɩɛ mɩra na pɩ bʋ mɩ lɔkɩra za, kɛna ɗimɩɩnɛ bʋ pi ɗi waʔ. ³Na mɩ zɩɛn mɩ kha pi khũn na khʋ̃mʋŋɩra mafɩra, faŋa ɓa yo kpɩ pɩ khɩ̃na ʋ, naɗɩɛ gɔmɛ kuɗ ɓa kharɩ legene za.» ⁴Na ʋ karɩ̃nɓiiwira zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Be buru thĩne a wɔrɩ ɓu gbangbĩriŋɩɛ za na hã nɩgbokɩɛ bɩɛ pi ɗi?»

⁵Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Buruse sɩ mʋsɛ kɩ bʋ ĩ heke?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Buruse wãnɩyɔ̃ kɩ bʋ.» ⁶Na u deɗ nɩgbokira bɩɛ kha pɩ hɩɗan fɔlɔŋɩra za. Kɩ yɩɛn na ʋ khɩɛn burusira wãnɩyɔ̃ra, na thɩɛn Yekila, kɩ kpɩkɩ̃nn bula na hãan karɩ̃nɓiiwira ʋ kha pɩ kpɩkɩ̃n nɩgbokira bɩɛ ʋ. ⁷Ɓurudaaʔɛ yʋɔ kha bʋ fɩ, na Yesura khɩɛr ɩ na thɩɛn Yekila kɩ khɩɛn hãan karɩ̃nɓiiwira ɩ kha pɩ kpɩkɩ̃n ɩ na hã nɩgbokira ɩ. ⁸Pɩ bɩɛ ɗiin na hĩiri. Kɩ yɩɛn na karɩ̃nɓiiwira hoɗ gbũsira sʋɔra na yɩɛn ɩra na hĩɗen kpamʋsɛ wãnɩyɔ̃! ⁹Kɛna nɩpɩra gɔmɩra kha nan ma khuowe kpɩɛwɛ piyĩi sira. Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura tʋʋn zɩɛn mɩ na pi khũni. ¹⁰Baa sɩɛ tannɩ na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira ɗɛ gann gbuogo za na yuon Dalɩmanuta sɩrɩga.

Farɩzɩ̃ɛmɛ yɩsɩɓɩɛdɛwɛ bʋ ɓɩɛ na yã bamʋŋa mɩɓɔgɔyɔnɛ

(Matiyo 16:1-4)

¹¹Na Farɩzɩ̃ɛmɛ ɓann ki ki bo na Yesura na ɓu gɩɗɛ ʋ. Pɩ kha de u wa kha u le bamʋŋa mɩɓɔgɔyɔnɛ|Mɩɓɔgɔyɔnɛ na ɓɔgɔ bɩɛ, wɛtɛ kɩ ɓɔgɔ kha u kuɗ ɓa Yekila za. ¹²Na Yesura zɩ̃nn yɩ̃mɛ ki deɗ kha: «Be liin na fɩ̃ɩ khɩɛn nɩpɩra ɓɩɛ wa na yã bamʋŋa mɩɓɔgɔyɔnɛ doro? Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, mɩɓɔgɔyɔnɛ sii ɓa ɓɔgɔ pɩ waʔ.» ¹³Baa u deɗ sɩɛ zuori na ʋ tann kɩ zɩɛn mɩ na yo gan gbuogira za kɩ saga pheligira dena dʋɔra.

¹⁴Karɩ̃nɓiiwira na phaan ma, pɩ khɩɛn buru waʔ. Burugo kikpo kpeli kha bʋ pi heke gbuogira za. ¹⁵Na Yesura deɗ pi wɛsɩɛ na gbɩ̃ran kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ na Erɔdɩra|Erɔdɩ thãhɩ̃rɩwɛ̃ra.» ¹⁶Dɩɛ bɛna na karɩ̃nɓiiwira hɩɗann ki bo na kamɛ naɗɩɛ baa pɩ na khɩɛn buru waʔ ɩra. ¹⁷Na Yesura tʋʋn pɩ gagasɩra na ʋ bʋ̃ɗ pɩ kha: «Be liin na ĩ bo na kamɛ kɩ gaga kha mɩɛ de ɓa kha baa ɩ̃ khɩɛn buru waʔ ɩra? Harɩ fɩ̃ɩ ĩ bere tʋ mɩyɛ kɔrɩwɛ bere waʔ kɛ? Ĩ gbũu yii mɩɩnɛ ɩ̃ gagasɩra za waʔ kɛ? Ɩ̃ wʋɔmɩra wɔrɩ nan na tʋ sɩ kɔla waʔ kɛ? ¹⁸Ɩ̃ bʋ wa na yiwiye kɛna ɩ̃ bere yã waʔ kɛ? Ɩ̃ bʋ wa na numiye kɛna ɩ̃ bere nu waʔ? Ĩ gbũu kʋɔgɩ̃n na wɛsɩɛ na liin waʔ kɛ? ¹⁹Baa mɩ khɩɛn buruse sɩwãra na kpɩkɩ̃nn hãan khuowe kpɩɛwɛ pɩwãara, gbusira pɩ khʋɔn yɩɛrɩ, baa ɩ̃ hoɗ si, kpamʋsɛ mʋsɛ ĩ hĩɗenni?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Kpamʋsɛ gbune na sɩyɔ̃8:19 Ken 6:35-44.» ²⁰Na Yesura gbũun bʋ̃ɗ pɩ tɩ̃ kha: «Baa mɩ na khɩɛn buruse wãnɩyɔ̃ra na hãan khuowe kpɩɛwɛ piyĩira, sʋɔra pi ɗiin yɩɛrɩ, kpamʋsɛ mʋsɛ ĩ hoɗ na hĩɗenni?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Kpamʋsɛ wãnɩyɔ̃8:20 Ken 8:1-9.» ²¹Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ pi kha: «Sɩɛ bɩɛ za bere kɛna ɩ̃ tʋ mɩyɛ kɔrɩwɛ bere waʔ?»

Yesu bʋ bãarɛ ɗarɩkhuo ʋɔ Bɛtɩsayɩda

²²Baa pɩ sagan pheligira zuori, na pɩ nann Bɛtɩsayɩda. Fɩ za na pɩ khɩɛn ɗarɩkhuo ʋɔ na ɓann ʋ Yesura heke, kɩ kɩ yɩ̃n ʋ kha u pho ʋ za. ²³Na Yesura gɔɗ ɗarɩkhuora leke za na khɩɛn kuɗ u gboŋira za. Na u liin tɛwʋgɛ na ɓʋrɩnn u yiwiyira za kɩ khɩɛn lese na ɗʋkɩ̃nn ʋ za, kɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Bɩra mʋ yã?» ²⁴Na ɗarɩkhuora phiin zɩɛn yiwiye na deɗ kha: «Mɩ yã nɩpɛ, mɩ yã wɩ wa mʋ gaga kha dahasɛ na sɩ nɩ̀ɩrɛ̀.» ²⁵Na Yesura gbũun khɩɛn u lesira tɩ̃ na phoɗ wɛɩra yiwiyira za, na wɛɩra yãan na kɩ̃ranɩ. Ʋ na bãan ma kɩ yã mɩyɛ bɩɛ na kɩ̃ra. ²⁶Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ u kha: «Khũn, hã mʋ ɓa thuo gboŋira za thĩra waʔ.»

Pɩɛrɩ bu de kha Yesura kɩ bʋ Yekire nɩthɩ̃rɩkhoromora

(Matiyo 16:13-20; Luki 9:18-21)

²⁷Na Yesura|Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira khɩɛn ki yo Filipu Sezare gbonɓiyira lɔkɩra za. Baa pɩ kha bʋ ki yo na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Bɩra nɩpɛ de mɩɛ mɩyɩra za?» ²⁸Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Bʋɔra de ɓa kha mʋɔ kɩ bʋ Zãna kha yĩ nɩpɩra ãmɩra za ɩra, bʋɔra kha mʋɔ kɩ bʋ Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa Elira|Eli , na bʋɔra kha mʋ bʋ wa khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ Yekire yãdedaa ʋɔ.» ²⁹Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Na ɩ̃ɛ ʋɔ do, ɩ̃ɛ heke ãna kpuo kɩ bʋ mɩɛ?» Na Pɩɛrɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo .» ³⁰Sɩɛ za na Yesura deɗ pi sɩ na gbɩ̃ran kha hã pɩ ɓa de nɩra sii sɩ waʔ.

Yesu bu nisĩn ɓɔgɔ ʋ vɛnsɩra, na vɛnsɩra kɩ ɓa ɓu u thuodɛwɩra

(Matiyo 16:21-28; Luki 9:22-27)

³¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura gɔɗ kɩ karɩ̃n ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira kɩ bʋ mɩɛ, mɩ kãn ma na vɛn gbaangbo. Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ na kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra ɓa kɛɩ ʋ, na khʋ ʋ. Ŋa u huume khɩɛwɛ pɩsãa kpɩ̃ra za, ʋ ɓa arɩ na kure huumira za.» ³²U deɗ pi wa sɩɛ na yɛsɩ̃nɩ. Na Pɩɛrɩra gɔɗ ʋ na pi kuɗ gɛnɛ kɩ kɩ kpaŋɩ̃n ʋ. ³³Ŋa na Yesura wãɗ na kenn ʋ karɩ̃nɓiiwira kɩ vɩɗ na kpaŋɩ̃nn Pɩɛrɩra gbaangbo kha: «Zʋ̃ʋ kure mɩ lɔkɔ ʋ, mʋɔ Sutana|Sutana wɩɛ, naɗɩɛ mʋ gagasɩra kure Yekila heke waʔ, ŋa mʋ gagasɩra bʋ wa nɩthɩ̃rɩpɛ bɛsɛ.» ³⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura yɩɗ nɩgbokira na ʋ karɩ̃nɓiiwira na deɗ pɩ bɩɛ kha: «Na wɩɛ bãa bʋ ɓɩɛ na thuo mɩɛ (ʋ dɛyɩra bɩ vɛnsɛ thĩnyira bɩɛ), ʋ gbaa ʋɔ thĩ mɩɓɩɛnyɩra, ki gbon ʋɔ thĩ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ na thuo mɩɛ8:34 Na gbon mu thĩ nɩɓadaɓɔkɔ, sɩɛ kɔrɔ kɩ bʋ na bɩ na hã mʋ thakuogira mʋ gaga kha Yesura. ³⁵Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓa la ʋ thakuogira mɩɛ kãma na mɩɛ sɩɛrɛnʋʋsɩra kãmara za, ʋɔ dɛyɩra ɓa kuore gi. ³⁶Bɩra sɩ kɩ̃ra nɩthɩ̃rɩga na u ɓuun dunuyara mɩyɩra bɩɛ kɩ la ʋ thakuogira? ³⁷Nɩthɩ̃rɩga wɔrɩ khɛ mɩɩnɛ sii na ɗon ʋ thakuogira waʔ. ³⁸Na wɩɛ bãa nɩɩn mɩɛ na mɩɛ sɩɛsɩra fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra wʋɔla za, bɩɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ kɛɩtelenyeme na mɩbɩ̃yɛledɛwɛ Yekila wʋɔla za, mɩɛ wɩɛra kɩ bʋ nɩthɩ̃rɩɓikhiira, mɩ ɓa nɩɩ wa ʋɔ dɛyɩra tɩ̃ bɛna mɩ ɓa ɓan mi Siye|Siye Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yɛyɛɓɩra dɩ̃ɩna ʋ mɛlɛgɛwɩra yɛgɛmɩra bɛgɩra za.»

¹Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, wɛpɩɛ bɩɛ kɩ bʋ khaadɩɛ mɩra, pɩ bɩɛ ɓa hu kɩ tʋ yã Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga na kɩ ɓan na wɔrɩkɔ waʔ.»

Yesu wʋɔrɛ lɔmɛ vɩkɩ̃nnɩ

(Matiyo 17:1-13; Luki 9:28-36)

²Khɩɛwɛ wãnɩkpo tãrɩwɛ kpɩ̃ra za, na Yesura|Yesu khɩɛn Pɩɛrɩ, na Zakɩ, dɩ̃ɩna Zã, na pɩ gann ɓɩɛsʋ̃rʋga gʋɔ thaaga za na hɩɗann ni pi doro. Baa pɩ kha bʋ ni na pɩ yãan na Yesura wʋɔla lɔmɩra vɩkɩ̃nnɩ, ³na ʋ gbɔgɔlɔ̃nsɩra fɩ̃ɩn kɩ yɩ̃ŋa. Fɔlɔŋɩra bɩɛ za nɩra sii bʋ na wɔrɩ yɩɛ mɩɩnɛ fɩ̃ɩ mafɩra kũu waʔ9:3 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 2 Pɩɛrɩ 1:16-18. ⁴Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na karɩ̃nɓiiwira pɩsãara yãan Eli|Eli dɩ̃ɩna Moyizi|Moyizi na pɩ sɩɛrɛ na Yesura. ⁵Na Pɩɛrɩra deɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, sɩ makɩ̃n a hɩɗan fara. A ɓa gbatawɛ pɩsãa, ukpora le mʋɔ baa, ʋɔra le Moyizira baa, ʋɔra le Elira baa.» ⁶Ʋ kha tʋ mɩɩna ʋ kha de waʔ, naɗɩɛ ãnabirise na gɔɗ ɓa ʋɔ na ʋ kamɩra pɩyɔ̃ra bʋɔra gbaangbo. ⁷Na dadʋ̃nɩŋa gʋɔ kuɗ zaara ni na ɓa bakan mɩ na ki wuomira, kɩ yɩɛn na sɩɛsɛ sʋɔ kuɗ dadʋ̃nɩŋɩra za kha: «Wɩɛra bʋ wa mɩɛ ɓikhiye khɔrɩyɔmɔ, ĩ ki nuure u9:7 Ken 1:11!» ⁸Baa sɩɛ sɩɛsɩra kʋ̃nn na tannɩ, na karɩ̃nɓiiwira kha bɩɛ ken, pɩ yãan nɩra sii fɩ na Yesura kpora ʋ waʔ. ⁹Baa pɩ ɓa ki sũn ɓɩɛgɩra thaagɩra za, na Yesura deɗ pi kha hã pɩ ɓa kpɔrɩ nɩra sii wɛsɩɛ pɩ yãan mɩra waʔ, ɓanu kha mɩɛ wɩɛra kɩ bʋ nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira , mɩ alɩn na kuɗ huumira za. ¹⁰Na karɩ̃nɓiiwira bɩɩn na gɔɗ sɩɛ sɩɛsɩra, ŋa pɩ kha bʋ̃kɩ̃n ma kamɛ kha bɩra ʋ ɓɩɛ na de kha: «Na arɩ na kure huume za?» ¹¹Na pɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Be liin na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra de kha Elira kɩ kãn na nisĩn ɓan zo kɩ tʋ yɩɛ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo tʋ ɓan?» ¹²Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Tɩ̃ya ʋ, Elira kãn ma na nisĩn ɓan na ɓa ɔfɔ mɩyɩra bɩɛ zo. Ŋa be liin na sɩɛrɛhãansɩra deɗ tɩ̃ kha Nɩthɩ̃rɩɓikhiira kãma na vɛn gbaangbo kɩ yɩɛ pɩ yãasɩ̃n ʋ? ¹³Mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha Eli ɓann ma zuori, na nɩpɛ gɔɗ ʋ mʋ gaga kha baa pɩ kha khɔrɩ, na makɩ̃n na baa sɩ sɛwɛnn ʋ mɩyɩra za ɩra.»

Yesu bʋ bãarɛ ɓikhoyiɗe dʋɔ gĩrinse

(Matiyo 17:14-21; Luki 9:37-43a)

¹⁴Baa pi yo nann karɩ̃nɓiiwira bʋɔra lɔkɩra ʋ, na pɩ yãan kha nɩgboko na vĩimirin mi, dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bu ki bo pi. ¹⁵Baa nɩpɩra wɔrɩ yãan Yesura, na sɩ barɩn pɩ bɩɛ, na pɩ bɩɛ horon ki yo ʋ thɩɛkhɛrɛ. ¹⁶Na Yesura bʋ̃ɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Bɩra za ɩ̃ bʋ ki bo na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra?» ¹⁷Na wɛɩ ʋɔ zɩ̃ŋɩnn ʋ nɩgbokira za kha: «Karɩ̃ndaa, mɩ na ɓann ma na mi ɓikhiye mu heke, naɗɩɛ gĩrin ʋɔ kɩ vɛnɛ ʋ, ʋ wɔrɩ sɩɛrɛ waʔ. ¹⁸Gĩrina arɩ wa ʋ za khaarɛ tʋɔ khaarɛ, na hĩn u fɔlɔŋɔ za, u ki kuse sãavɩrɩga nʋʋgɩra za na ʋ khʋɔ yɩgɩyɛ, kɩ yɩɛ ʋ gbɔɗa hʋʋ. Na mɩ yɩ̃nn mʋ karɩ̃nɓiiwira kha pɩ ɗɛ kuse u, ŋa pɩ wɔrɩ ɗɛɗ kusen u yãan waʔ.» ¹⁹Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ɛ fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩɛ bʋ wa kɛɩ le khãamɛ! Bãnɩ mʋsɛ mɩɛ kãn na hɩɗan dɩ̃ɩna ɩ̃ɛ bere? Bãnɩ mʋsɛ mɩɛ kãn kɩ ba ɩ̃ mɩyɩra bere? Ɩ̃ khɛ ɓiira na ɓan hã mɩ ʋ fara.» ²⁰Na pɩ khɩɛn ɓiira na ɓan ʋ. Baa gĩrina yãan Yesura, na ʋ arɩgan ɓiira na tʋɗ ʋ fɔlɔŋɩra za na faŋa, na u bilin u fɔlɔŋɩra za na sãavɩrɩga ki kure ʋ nʋʋgɩra za. ²¹Na Yesura bʋ̃ɗ ɓiira siira kha: «Dʋ̃nɛ bɛnɛ si ɓuur u?» Na siira zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Harɩ u ɓikɛrɩsɩra ʋ. ²²Gʋɔ za gĩrina hĩn u wa naaga warɩma ãmɛ za na ɓu khʋ ʋ. Ŋa na mʋ wɔrɩ le mɩɩnɛ, mʋ makarɩ a za na dɛnfɛ a!» ²³Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mʋ kha na mʋ wɔrɩ ba? Wɩɛ bãa kɩ khãa mɩɛ za, mɩyɩra bɩɛ wɔrɩ le na hã ʋɔ dɛyɩra.» ²⁴Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na ɓiira siira dʋɗ na deɗ kha: «Mɩ khãan mʋ za, ŋa dɛnfɛ mɩ, mɩ wɔrɩ khãa mʋ za gbaangbo!» ²⁵Baa Yesura yãan na nɩgbokira bʋ ki horo kɩ ɓan pɩ za, na ʋ dʋɗ gĩrina za na deɗ u kha: «Bobose na numarɩsɛ gĩrin, mi de ɓu wa sɩ, kure ɓiiwɩɛ za hã mu gbũu ɓan ʋ za kũu dʋ̃waʔ!» ²⁶Na gĩrina dʋɗ na faŋa, na zigen ɓiira na faŋa, ki kuɗ u za. Dɩɛ bɛna ɓiira kha bʋ wa mʋ gaga kha ʋ na huun ma, harɩ na nɩgɔmɛ ki de kha: «U huun ma.» ²⁷Ŋa na Yesura gɔɗ ɓiira leke za, na ʋ alɩn nɩ́ɩrɛ́nɩ́.

²⁸Baa Yesura ɓa khũnn khaala ʋ, ʋɔ na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ wa pi doro na pɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Be liin na aa wɔrɩn ɗɛɗ gĩrina waʔ.» ²⁹Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Yekire yɩ̃ŋa kpo kɩ wɔrɩ yɩɛ ɩ̃ ɗɛ kuse gĩri wɩɛ thĩna.»

Yesu bu de u huume na ʋ arɩmɛ mɩyɛ tɩ̃

(Matiyo 17:22-23; Luki 9:43-45)

³⁰Na pɩ alɩn fɩ ki kpekĩn Galilera sɩrɩgɩra. Yesura kha ɓɩɛ kha nɩpɛ tʋ gɛŋɩra ʋɔ bʋ waʔ, ³¹naɗɩɛ ʋ kha karɩ̃nn ma ʋ karɩ̃nɓiiwira ki de pi kha: «Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa yii wa nɩpɛ lese za, bɩɛ khʋ ʋ. Khɩɛwɛ pɩsãa kpɩ̃ra za, ʋ ɓa gbũu arɩ na kure huumira za.» ³²Ŋa karɩ̃nɓiiwira kha tʋ sɩɛ sɩɛsɩra kɔrɩwɩra waʔ, pi gbũu ãn ma na bʋ̃ ʋ.

Ãna kɩ bʋ nɩgbʋ̃ɔmɔra?

(Matiyo 18:1-5; Luki 9:46-48)

³³Na pi yo nann Kapɛrɩnawʋmʋ. Na pi yo lonn thʋʋgɩra ʋ, na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Bɩra za ɩ̃ kha bo khɩ̃na ʋ ni?» ³⁴Na pɩ bɩɛ fĩin gbɛ̃gbɛ̃ naɗɩɛ, baa pɩ na khɩɛn khɩ̃na na pi diin ma ki bo na kamɛ na ɓu tʋ dɛyɩra kɩ bʋ bɩɛ nɩgbʋ̃ɔmɔra. ³⁵Dɩɛ bɛna na Yesura hɩɗann kɩ yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra na deɗ pi kha: «Na wɩɛ bãa bʋ ɓɩɛ na le wʋɔrɛ nɩra, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na le nɩpɩra bɩɛ phɩlɩyanɩra dɩ̃ɩna nɩpɛ bɩɛ miliinɓiye.» ³⁶Baa u deɗ sɩɛ zuori na u gbon ɓidaaɗɛ dʋɔ na yiin ni pɩ sʋgʋmʋra za ki deɗ kha: ³⁷«Na wɩɛ gɔɗ ɓiɗɩɛ siira kɩ̃raŋɩra mɩɛ kãmara za, ʋɔ dɛyɩra gɔɗ ɓa mɩɛ na kɩ̃ranɩ. Na wɩɛ gbũun gɔɗ mɩɛ na kɩ̃ranɩ, sɩ bʋ mʋ gaga kha mɩɛ kpora ʋ gɔɗ waʔ, ŋa dɛyɩra dãan mɩɛ, ʋ gɔɗ ɓa ʋɔ na kɩ̃ran tɩ̃.»

Wɩɛ kɩ bʋ a bɩ̃ɩra wa, ʋɔ bʋ wa a baa

(Luki 9:49-50)

³⁸Na Zãna deɗ u kha: «Aa yãan wɛɩ ʋɔ na ʋ ɗɛ ki kuse gĩrime nɩpɛ za na mʋ yɩsɩgɩra. Na aa deɗ u kha hã ʋ ɓa le si dʋ̃waʔ, naɗɩɛ aa ʋɔ kɩ bʋ ʋ waʔ.» ³⁹Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Hã ɩ̃ barɩ ʋ waʔ, naɗɩɛ nɩra sii wɔrɩ le bamʋŋa mɩɩnɛ mɩɛ yɩsɩgɩra za ki gbũu asɩ mɩɛ yɩsɩgɩra dɩɛ kpogbʋ̃ʋna za waʔ. ⁴⁰Wɩɛ bãa kɩ bʋ aa bɩ̃ɩra waʔ, ʋɔ bʋ wa aa baa. ⁴¹Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, harɩ na nɩra hãar ɩ̃ ãmɛ kaŋʋɔɗɛ wʋɔrɛ kpo, mɩɛ kãmara za, ʋɔ dɛyɩra ɓa laʔ sɩ taasɩra kũu waʔ.»

Mɩɩna ki yii mu mɩbɩ̃yɛliige za, zɩɛ dɩɛ

(Matiyo 18:6-9; Luki 17:1-2)

⁴²Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Ɓidaaʔɩɛ kɩ khãa mɩɛ za mɩra, na wɩɛ bãa yɩɛn na dɩɛ dʋɔ waan mɩbɩ̃yɛliige za, na pɩ na vɔɗ ɓa bʋrʋga ʋɔ dɛyɩra khʋ̃mʋnyɩra za na hĩnn u lagagborogbʋ̃ɔŋira za na sɩɛ bãa ʋ za. ⁴³Na mu leke ki ɓa le thaagɩra mu lon mɩbɩ̃yɛliige za, mu kpii gi, naɗɩɛ na lon na leke kikpo thakuokɛɩzuoŋira za, sɩɛ bãa baa mʋ ɓa hɩɗan na lese sɩyɔ̃ na yo soʔ nakɛɩbĩyeŋira za. [⁴⁴Dɩɛ khaala za, “ɗuruwira kɩ khʋɔ gbɔɗa bɩɛ wɔrɩ hu waʔ. Kɩ naagɩra gbũu wɔrɩ bĩi waʔ.”] ⁴⁵Na mʋ ɗɩɛgɩra kɩ ɓa le thaagɩra mu wa mɩbɩ̃yɛliigira za, mu kpii khon ŋi, naɗɩɛ na lon na ɗɩɛrɛ tikpo thakuokɛɩzuoŋira za, sɩɛ bãa baa mʋ ɓa hɩɗan na mʋ ɗɩɛsɛ sɩyɔ̃ra bɩɛ kɩ yɩɛ pɩ ɓa hĩn mu nakɛɩbĩyeŋira za ɩra. [⁴⁶Dɩɛ khaala za, “ɗuruwira kɩ khʋɔ gbɔɗa, pɩ wɔrɩ hu waʔ, kɩ naagɩra gbũu wɔrɩ bĩi waʔ.”] ⁴⁷Na mu yiwire kɩ ɓa le thaagɩra mu lon mɩbɩ̃yɛliige za, kʋgʋlɩ̃n khon ni, naɗɩɛ na lon na yiwire tikpo Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za, sɩɛ bãa baa mʋ ɓa lon na yiwiye ɩ̃yɔ̃ra bɩɛ kɩ yɩɛ mu yo so nakɛɩbĩyeŋira za ɩra. ⁴⁸Dɩɛ khaala za, “ɗuruwira kɩ khʋɔ gbɔɗa, pi hu waʔ, kɩ naagɩra gbũu tʋ bĩime waʔ.” ⁴⁹Nɩpɛ bɩɛ kpo kpo ɓa lon ma vɛnsɛ za mʋ gaga kha naaga za pɩ bʋ, si le thaaga na tʋ pɩ lɔmɩra mʋ gaga kha baa pɩ khɛ zɔwʋgʋ na le ɗiime ɩra.»

⁵⁰«Zɔwʋgɔ bʋ wa mɩkɩ̃nɛ, ŋa na zɔwʋgɔ phʋ̃phʋ̃mɩra khonn kɩ za, bɩra mʋ ɓa le na wɔrɩ phʋ̃nɛgɩ tɩ̃? Ĩ yii zɔwʋgɔ ĩ thĩ za kɩ yɩɛ wɔyĩke hɩɗan ɩ̃ sʋgʋmʋra za.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ yaŋa kpaɓɛ mɩyɛ za

(Matiyo 19:1-12; Luki 16:18)

¹Na Yesura alɩn fɩ na yuon Zude sɩrɩgɩra ʋ, kɩ tʋʋn yuon zurudɛ̃ dena dʋɔra ʋ ni. Fɩ za na nɩgboko gʋɔ ɓann na ɓa bĩnn ʋ wʋɔla ʋ fɩ tɩ̃, na ʋ gɔɗ kɩ karɩ̃n mɩ mʋ gaga kha baa u le dɛrɩ ki le ɩra. ²Fɩ za na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ ɓann ʋ lɔkɩra ʋ, kɩ gɩɗɛ ʋ na bʋ̃kɩ̃nsɛ sʋɔ. Pi na bʋ̃ɗ ʋ wa kha: «A sɩɛrɛhãansɩra hãan khɩ̃nɛ kha nɩra bʋ na khɩ̃nɛ na zɩɛ ʋ hara baa?» ³Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ na bʋ̃ɓɩɛ kha: «Sɩɛrɛdewense sʋ̃na Moyizira|Moyizi hãar ɩ̃?» ⁴Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Moyizira bɩɩn ma kha khuo wɔrɩ le yaŋa kpasɛwɛ, kɩ tʋ zɩɛ ʋ hala.» ⁵Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Moyizira sɛwɛn ma sɩɛ na hãar ɩ̃, naɗɩɛ ĩ numigbɩkɩra kãma. ⁶Ŋa, baa Yekila na nisĩnn liin mɩyɩra bɩɛ, “na u liin ma khuo na hara.” ⁷Gɩɛ yɩɛn na khuo ɓa zɩɛ u siye na ʋ yaa kɩ maan ʋ hara za ⁸pɩyɔ̃ra bɩɛ le kpuore. Na sɩɛ liiri, pɩ bʋ nɩpɛ pɩyɔ̃ dʋ̃waʔ, ŋa pɩ bɩɛ liin ma kpuore. ⁹Mɩɩna Yekila dɩɛrɩ, hã nɩra sii kpɩkɩ̃n dɩɛ waʔ.»

¹⁰Na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira yuon thʋʋgɩra ʋ, na ʋ karɩ̃nɓiiwira bʋ̃kɩ̃nn ʋ na gbũun yaŋa kpaɓɛ mɩyɩra za. ¹¹Na u deɗ pi kha: «Na khuo wɩɛ bãa zɩɛn ʋ hara ki yiin ʋɔ kpasa, ʋɔ dɛyɩra hoɗ ɓa lʋgʋ baara hɛkɛ ki le zɛrɩgɛ. ¹²Mafɩra ʋ tɩ̃, na hara kuɗ u khuo heke ki yo khɩɛn khokpasa ʋɔ na yiiri, u hoɗ ɓa ʋ lʋgʋ khuora hɛkɛ ki le zɛrɩgɛ.»

Yesu bʋ kɩ̃ra ɓikɛrɩwɛ

(Matiyo 19:13-15; Luki 18:15-17)

¹³Nɩpɛ kha khɛ wa pi ɓiiwe kɩ ɓan mɩ Yesura heke kha ʋ ɗʋkɩ̃n leke pɩ za na kɩ̃ra pɩ, ŋa na karɩ̃nɓiiwira barɩn mɩ. ¹⁴Baa Yesura|Yesu yãan sɩɛ, sɩ nʋʋr ʋ waʔ, na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ yɩɛ ɓikɛrɩwɩra pɩ ɓan mɩ khɛrɛ! Hã ɩ̃ barɩ pɩ waʔ, naɗɩɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha ɓikɛrɩwɛ, Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga bʋ wa bɩɛ bɛgɛ. ¹⁵Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha: Wɩɛ kɩ bɩ kha Yekila bʋ ʋɔ thadɛyɛ mʋ gaga kha ɓikɛyɛ lɔmɛ za waʔ, ʋɔ dɛyɩra wɔrɩ lon Yekila ɩɩgɩra za waʔ.» ¹⁶Baa u deɗ sɩɛ zuori, na ʋ khɩɛn gbonn ɓiiwira u lesira za, kɩ ɗʋkɩ̃nn lese pɩ za na kɩ̃ran mɩ.

Ɓudakhuo ʋɔ mɩyɛ

(Matiyo 19:16-30; Luki 18:18-30)

¹⁷Baa Yesura ɓa khɩɛn khɩ̃na ki yo, na wɛɩ ʋɔ horon yo ɓaɗ huruse ʋ wʋɔla za na yɩ̃nn ʋ kha: «Karɩ̃ndɛkɩ̃ra, bɩra mɩɛ wɔrɩ le na wɔrɩ ɓu thakuokɛɩzuoŋo?» ¹⁸Na Yesura|Yesu deɗ u kha: «Be liin na mʋ yɩ ɓɩ kha nɩkɩ̃ra? Nɩra sii kɩ̃ra waʔ, fɔ Yekila kpora bʋɔtɛ. ¹⁹Mʋ tʋ Yekila sɩɛrɛdewensira: “Hã mʋ khʋ nɩra waʔ, hã mu le zɛrɩgɛ waʔ, hã mu zu waʔ, hã mu kpii tɔŋɔ na hã nɩra waʔ, hã mʋ kpɛnsɛ nɩra na zɩ̃n mɩɩnɛ u heke waʔ, gbɩ̃nɛ mu siira na mʋ yaara.”» ²⁰Na wɛɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, mɩɛ gɔɗ ɓa ki thuo sɩɛ bɩɛ harɩ mi ɓikɛrɩsɩra za.» ²¹Na Yesura kenn wɛɩra na khɔrɩmɛ wʋɔrɛ ki deɗ u kha: «Mɩɩnɛ tikpo kɩ kpɩ ɓʋ. Yo khɛ mu leke mɩyɩra bɩɛ na ɗoŋin i kɩ khɛ i tigiyira na hã bʋɔmɛ nɩpɛ ɩ, na mʋ bɩɩn liin sɩɛ mʋ ɓa ɓu ɓudaga Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ʋ ni; sɩɛ kpɩ̃ra za mʋ tʋ ɓan na thuo mɩɛ.» ²²Ŋa baa wɛɩra nuun sɩɛ, na ʋ wʋɔla kpãɗɩ na ʋ tannɩ, naɗɩɛ ʋ kha bʋ wa na ɓudaga gbaangbo.

²³Na Yesura|Yesu kenn ʋ karɩ̃nɓiiwira na mirĩn mi ki deɗ pi kha: «Wɛpɩɛ kɩ bʋ na ɓudagɩra, pi lomira gbɩ̃ra wa Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za!» ²⁴Na sɩɛ sɩɛsɩra teɗen karɩ̃nɓiiwira kpolonsira. Ŋa na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Mi ɓiiwe, Yekila ɩɩgɩra lomira hʋgan ma thĩ. ²⁵Yɔ̃gɔmaŋa lome thɔ mɩsɩ̃nɩ danɛ za na tãra ɓudanɩra lome Yekila ɩɩgɩra za.» ²⁶Na karɩ̃nɓiiwira kpolonse ɔfɔn teɗ pi tɩ̃ na tann khɔ̃ɩra, na pɩ kɩ bʋ̃kɩ̃n kamɛ kha: «Ŋa na mafɩra sɩ bʋ, ãna kpuo kɩ ɓa wɔrɩ ko?» ²⁷Na Yesura kenn mi ki deɗ kha: «Nɩthɩ̃rɩpɩra khɛrɛ sɩ wɔrɩ le waʔ, ŋa Yekila kpũ dʋɔ waʔ.» ²⁸Na Pɩɛrɩ deɗ kha: «Aa ʋɔ do? A zɩɛn ma a mɩyɩra bɩɛ ki thuon mu.» ²⁹Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha: Wɩɛ bãa kɩ ɓa zɩɛ ʋ gbɛ̃ɩnɛ, na ʋ marɩkhuowe na ʋ khɩ̃rɩwɛ, na ʋ khɩ̃hɛrɩpɛ, ʋ yaa na u siye, u ɓiiwe, na ʋ fɔlɔnsɛ bɩɛ, mɩɛ na Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra kãma, ³⁰ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu thʋʋsɛ, marɩkhuowe na khɩ̃rɩwɛ, na khɩ̃hɛrɩpɛ, na yaawɛ, na ɓiiwe, na fɔlɔnsɛ, hɩɗankhɛyɛ tiwãa wãa dɩ̃ɩna vɛnsɛ tɩ̃ fara fɔlɔŋɩra za zo. Sɩɛ kpɩ̃ra za ʋ tʋ ɓa ɓu thakuokɛɩzuoŋo. ³¹Ŋa wɛpɩɛ kɩ bʋ wʋɔrɛ nɩpɩra ɩra, bɩɛ gɔmɛ ɓa le wa kpɩ̃ra nɩpɛ, wɛpɩɛ kɩ bʋ kpɩ̃ra nɩpɩra ɩra, bɩɛ gɔmɛ ɓa le wa wʋɔrɛ nɩpɛ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ u huume na arɩmɛ mɩyɛ za tɩ̃

(Matiyo 20:17-19; Luki 18:31-34)

³²Pɩ kha bʋ wa khɩ̃nɛ za ki yo Zeruzalɛmʋ. Yesura|Yesu na zɩɛn wʋɔla na ʋ karɩ̃nɓiiwira bu thuo u. Karɩ̃nɓiiwira gagasɛ bɩɛ na asɩn ma, wɛpɩɛ kha thuo wi, ãnabirise na gɔɗ ɓa bɩɛ tɩ̃. Dɩɛ bɛna na Yesura zʋ̃ʋn kuɗ na karɩ̃nɓiiwira gbune na pɩyɔ̃ra gɛnɛ ʋ, kɩ gɔɗ ki de pi wɛsɩɛ kɩ ɓa yo nan ʋɔ ɩra. ³³Na u deɗ pi kha: «Ĩ ken, a Yo wa Zeruzalɛmʋ. Mɩɛ wɩɛrɛ liin nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira , pɩ ɓa yo yii mi wa kperekpiidɛkhãgawɛ dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ lese za. Pɩ ɓa kiti mi wa na zarɩgɩ̃n mɩ kha mɩ kãn ma na hu, ki yii mi thĩmaanyɛ lese za. ³⁴Bɩɛ ɓa man mɩ, ki suʔ sãasɛ mɩ wʋɔla za, kɩ khɩ mɩ na thĩne, kɩ khʋ mɩ. Kɩ yɩɛ sɩ khɩɛwɛ pɩsãara za mɩ arɩ na kure huumira za.»

Zakɩ na Zã yɩ̃mɛ

(Matiyo 20:20-28)

³⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Zebede ɓikhiiwe Zakɩ dɩ̃ɩna Zã zʋ̃ʋn nann Yesura na deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, aa ɓɩɛ wa kha mu le hã aa wɛsɩɛ aa ɓɩɛ na yɩ̃n mʋ ɩra.» ³⁶Na ʋ bʋ̃ɗ pɩ kha: «Bɩra ɩ̃ ɓɩɛ kha mɩɛ le na hã ɩ̃ɛ?» ³⁷Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Bɩ kha na mʋ ɓa hɩɗann mʋ ɩɩgɩra za bɛndɛ, mʋ yɩɛ aa hɩɗan, ʋɔra mu leɗĩŋira ʋ, ʋɔra mu lemɩŋɩra ʋ.» ³⁸Ŋa na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ɩ̃ tʋ mɩɩna ɩ̃ yɩ̃n waʔ. Ɩ̃ɛ wɔrɩ ba vɛnsɩra thĩna kɩ ɓa nan mɩɛ, warɩma na bɩ na vɛn ɓanu kha na nan huumɩra thĩna kɩ ɓa nan mɩɛ?» ³⁹Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Aa wɔrɩ le si.» Na Yesura deɗ pi kha: «Tɩ̃ya ʋ, ɩ̃ɛ ɓa ba vɛnsɩra thĩna kɩ ɓa nan mɩɛ, na gbũu vɛn ɓanu kha na nan mɩɛ huumɩra thĩna ɩra10:39 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 12:2. ⁴⁰Ŋa na ɓu na hɩɗan mɩɛ leɗĩŋira ʋ na mɩɛ lemɩnɩŋɩra ʋ, dɩɛ khɩ̃nɛ bʋ mɩɛ heke na le si waʔ, ɩɛ hɩɗankhɛyɩra liin ma na san wɛpɩɛ Yekila ɓɩɛ kha pi yo hɩɗan bʋ ɩra.» ⁴¹Baa karɩ̃nɓiiwira gbũnera bʋɔra nuun sɩɛ, na pi donn na Zakɩra dɩ̃ɩna Zãna. ⁴²Sɩɛ za na Yesura yɩɗ pɩ bɩɛ na deɗ pi kha: «Mɩyɩra kɩ tãra sɩrɩsɩra za ɩra ɩ̃ tʋ sɩɛ bɩɛ, wɛpɩɛ a ken kha bɩɛ kɩ bʋ sɩrɩgɩra thadɛrɩwɩra, dɩ̃ɩna nɩgbʋ̃ɔmɩra, bɩɛ ki ɗi ɩɩgɩra na pɩ ɓɔgɔ pɩ faŋɩra pɩ sɩrɩgɩra nɩpɩra za. ⁴³Sɩ kãn na le mafɩra ɩ̃ɛ sʋgʋmʋra za waʔ. Ŋa na ɩ̃ɛ ʋɔ bʋ ɓɩɛ na le nɩgbʋ̃ɔmɔ, ʋɔ dɛyɩra kɩ kãn na le bʋɔra miliinɓiira, ⁴⁴na wɩɛ gbũu bʋ ɓɩɛ na le bʋɔra bɩɛ wʋɔrɛ nɩra, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na le bʋɔra bɩɛ ɗonron. ⁴⁵Naɗɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira thɩ̃ra ɓann kha pi liige na hã ʋɔ waʔ, ŋa ʋ ɓann ma kha ʋɔ ɓa le liigeɓiye kɩ hã ʋ thakuogira nɩgɔngɔmɛ boɗe za na ɓu zɩ̃n mɩ10:45 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 14:24, na 1 Timote 2:6.»

Yesu bʋ bãarɛ ɗarɩkhuo ʋɔ pɩ yɩ kha Barɩtime

(Matiyo 20:29-34; Luki 18:35-43)

⁴⁶Na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira yo nann gboŋo gʋɔ pɩ yɩ kha Zeriko. Baa pɩ kha kure gɩɛ gboŋira za, na nɩgboko gʋɔ thuon mi. Wɛɩ ɗarɩga ʋɔ kha bʋ gɩɛ gboŋira za na pɩ yɩ ʋ kha Barɩtime kɩ yɩ siira kha Time. Barɩtime kha bʋ wa na hɩɗann khɩ̃gena za fɩ kɩ kɩ yɩ̃n. ⁴⁷Baa Barɩtimera ɓa nuun kha Nazarɛtɩ Yesura|Yesu kɩ tãra, na ʋ maan kɩ kʋ̃n na faŋa kha: «Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye Yesu, makarɩ mɩɛ za!» ⁴⁸Gɔmɛ kha sɔŋɔ wa ʋ za kha u fĩi ʋ nʋʋgɩra, ŋa ʋ kha bʋ wa kɩ sɩɛ dʋɔ ʋ kʋ̃mɩra za kha: «Davidi kpɩ̃raɓiye Yesu, makarɩ mɩɛ za!» ⁴⁹Na Yesura nɩ́ɩrɛ́n ki deɗ kha: «Ɩ̃ yɩ ʋ ʋ ɓan.» Na pɩ yɩɗ ɗarɩgara na deɗ u kha: «Hɩɗan na kpolonwuoŋo. Arɩ, ʋ yɩ ɓʋ kha mu thiye.» ⁵⁰Baa u nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na ʋ ɗɛ hĩnn zɩɛn ʋ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɩra, kɩ barɩn alɩn na yuon Yesura khɛrɛ. ⁵¹Na Yesura deɗ u kha: «Bɩra mʋ ɓɩɛ kha mi le na hã mʋ?» Na ɗarɩkhuora zɩ̃ŋɩnn ʋ kha «Karɩ̃ndaa yɩɛ mɩɛ gbũu yã tɩ̃.» ⁵²Na Yesura deɗ u kha: «Baa mʋ khãan mɩɛ za, yo, mʋ bãan ma zuori.» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na wɛɩra yiwiyira phiin zɩɛrɩ, na ʋ gʋɗ ki thuo Yesura.

Yesu bu lon Zeruzalɛmʋ ɩya lonlɔmɛ za

(Matiyo 21:1-11; Luki 19:28-40; Zã 12:12-19)

¹Baa pi yo yĩmin Zeruzalɛmʋra na makɩ̃nn Bɛtɩfazɩ na Betanɩ, Oliviye|Oliviye ɓɩɛgɛ lɔkɩra ʋ, na Yesura dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ kha pi nisĩn ʋɔ, ²na deɗ pi kha: «Ĩ yo gbonɓidɩɛ kɩ bʋ ɩ̃ wʋɔla ʋ mɩra. Na ĩ yo kha ɩ̃ɛ lon, ɩ̃ ɓa yã na pɩ vɔɗ kãŋunɓiye ʋɔ fɩ nɩra sii gann ʋ za yãan waʔ. Ɩ̃ vɔrɩ ʋ na ɓan hã mɩ ʋ fara. ³Na nɩra kuɗ na bʋ̃ɗ ɩ̃ kha: “Be liin na ɩ̃ vɔrɩn kãŋunɓiira?” Ɩ̃ zɩ̃ŋɩn ʋ kha: “Adɛyɩra kɩ vɛn ʋ za, na ʋ ɓa zuon ʋ za ʋ ɓa yɩɛ ʋ ɓan.”» ⁴Na pɩ yuon na yo yãan kãŋunɓiira na pɩ vɔɗ ʋ kʋwʋgɩra ʋ fɩ, khɩ̃gene tʋ̃tʋ̃nɛ dʋɔ za fɩ, na pɩ vɔrɩn ʋ. ⁵Nɩkpokpopɩra kha bʋ fɩ, na bɩɛ deɗ pi kha: «Hei! Ɩ̃ɛ mɩra, bɩra liin na ɩ̃ vɔrɩ kãŋunɓiira?» ⁶Na pɩ zɩ̃ŋɩnn mʋ gaga kha baa Yesura|Yesu na deɗ pi sɩ ɩra, na pɩ yɩɛn na pi yuor u. ⁷Na pɩ khɩɛn kãŋunɓiira na yuor u Yesura khɛrɛ kɩ khɩɛn pɩ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɩra na ɗʋkɩ̃nn sɩ, na Yesura gann na hɩɗann sɩ za. ⁸Na nɩgɔmɛ khonn pɩ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɛ na hʋ̃nɛn sɩ khɩ̃na za, na bʋɔra kpiin daɗese gbaŋɩra ʋ na ɓa hʋ̃nɛn sɩ.⁹Nɩgbokira kha bʋ ʋ wʋɔla ʋ, na wɛpɩɛ kha bʋ ʋ kpɩ̃rara ʋ, pɩ bɩɛ kha kʋ̃n ma na faŋa kha: «Gbɩ̃nɛsɛ bʋ wa Yekire bɛsɛ! Adɛyɛ Yekila kɩ̃ra wɩɛra kɩ ɓan ʋ yɩsɩgɩra za mɩra! ¹⁰Yekila kɩ̃ra a sekhãga Davidira|Davidi ɩɩgɩra thĩna kɩ ɓan mɩra ɩra, gbɩ̃nɛsɛ bʋ wa Yekila bɛsɛ zaazaara ni!» ¹¹Baa Yesura yo lonn Zeruzalɛmʋra ʋ zuori, na u yo lonn Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ na nɩ́ɩrɛ́n na kenn mɩyɩra bɩɛ ki le bʋ ɩra. Sɩɛ kpɩ̃ra za, baa khaala kha ɓɩɛ na te, na ʋɔ na ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra kuɗ Zeruzalɛmʋra na vɩɗ gbũnn Betanɩra.

Yesu bʋ daŋan taanhaga

(Matiyo 21:18-19)

¹²Baa ɗɩɩgɩra ɓa yɛkɩ̃nnɩ, na u kure Betanɩra kɩ vɩ Zeruzalɛmʋra na ʋ karɩ̃nɓiiwira, na khʋ̃mʋŋa gɔɗ ʋ. ¹³Na u kenn yãan taanhaga na ki siɗ na dawãsɛ. Na ʋ kpɛrɩn yuon gɩɛ dahagɩra za kha ʋɔ ken na kɩ bʋ na ɓise. Baa u yo yĩmin ŋi, dawãsɛ doro ʋ yãarɩ, naɗɩɛ ki sen bɛnɛ na nann thonn waʔ. ¹⁴Na u deɗ gɩɛ dahagɩra kha: «Nɩra sii gbũu kpɩɛ ɓige mʋɔ za kha ʋɔ ɗi kũu dʋ̃waʔ.» Baa u deɗ si na ʋ karɩ̃nɓiiwira nuun si.

Yesu bʋ ɗɛ ɗoŋindɛrɩwɛ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za

(Matiyo 21:12-17; Luki 19:45-48; Zã 2:13-22)

¹⁵Baa pi yo nann Zeruzalɛmʋra, na Yesura lonn Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra za na gɔɗ kɩ kɩ ɗɛ ɗoŋindɛrɩwɩra na ɗondɛrɩwɩra kha bʋ ɩra. Kɩ vɩɗ siɗ tigibɛŋɩndɛrɩwɛ tapalɩsɛ dɩ̃ɩna gɛnɛtʋgan ɗoŋindɛrɩwɛ khose, ¹⁶Ʋ bɩɩn yɩɛn na nɩra thĩra tann Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra za na daɗoŋirense waʔ. ¹⁷Kɩ karɩ̃nn mɩ wɛsɩɛ kha: «Yekila sɛwʋra za u deɗ ɓa kha: “Pɩ ɓa yɩ ɓa mɩɛ thʋʋgɩra kha thĩnye bɩɛ Yekire gbɩ̃nɛkhɛrɛ.” Ŋa, ɩɛ ʋɔ khɩɛn ŋɩ wa na ki liin zugbũruwe guurekhɛrɛ.» ¹⁸Baa kperekpiidɛkhãgawɛ dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ nuun wɛsɩɛ na liiri, na pɩ kɩ ɓɩɛ wa lɔmɛ ʋ za na ɓu khʋ ʋ; ŋa pɩ ãn ʋ wa naɗɩɛ ʋ karɩ̃na kha khon ma nɩgbokɩra bɩɛ bamʋŋa. ¹⁹Baa zʋ̃raŋɩra ɓa nannɩ, na Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwɩra kuɗ Zeruzalɛmʋra za.

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu taanhahʋwaŋɩra mɩyɛ za

(Matiyo 21:20-22)

²⁰Baa pɩ ɓa kɩ tãra dɩɛ khɩ̃kpuola za kɩ gɔɗɩɛkɩ̃n buloŋira, na pi kenn yãan taanhagɩra, kɩ na hʋʋn ma na khɛ zaara harɩ na yo lonn ninsira za. ²¹Na Pɩɛrɩra kʋɔgɩ̃nn na wɛsɩɛ na tann gɩɛ dahagɩra mɩyɩra za ɩra, na u deɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa ken dahagɩra mʋ daŋan dɩ̃ɩra ɩra, kɩ bɩɛ hʋʋn ma.» ²²Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Ɩ̃ khãa Yekila za! ²³Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, na nɩra deɗ ɓɩɛdiɗɩɛ kha: “Phugi khaadɩɛ za na yo waʔ lagagborola za”, kɛna ʋ dɛyɩra yiin dʋ̃nɛsɛ ʋ gagasɩra za kũu waʔ, kɩ khãa kha wɛsɩɛ ʋɔ deɗ sɩɛ kɩ ɓa le, dɩɛ mɩɩna gbũu kɩ ɓa le na hã ʋ. ²⁴Gɩɛ yɩɛn na mi de ĩ sɩ kha wɛsɩɛ bɩɛ ɩ̃ yɩ̃n Yekila ki de, ɩ̃ khã sɩ za kha ĩ ɓuun ma ɩɛ mɩyɩra zuori, mafɩra si gbũu ɓa le na hã ɩ̃. ²⁵Na ɩ̃ kha ɩ̃ yɩ̃n Yekila, harɩ na ɩ̃ɛ na nɩra wɩɛ bãa kha bʋ na sɩɛsɛ sʋɔ, ɩ̃ yafa ʋɔ dɛyɩra za, si le thaaga ɩ̃ɛ zaazaa Siira yafa ɩ̃ɛ ɓilenkhɛyɩra za tɩ̃. [²⁶Ŋa na ɩ̃ yafa bʋɔra ɓilensira za waʔ, ĩ Siye|Siye Yekila kɩ bʋ zaara ni, ʋɔ ɓa yafa ɩ̃ ɓilensira za tɩ̃ waʔ.]»

Yesura wɔrɩkɩra kuɗ ɓa he?

(Matiyo 21:23-27; Luki 20:1-8)

²⁷Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira nann Zeruzalɛmʋra tɩ̃. Baa Yesura kha bʋ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra ʋ, na kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra dɩ̃ɩna Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra zʋ̃ʋn nann ʋ na bʋ̃ɗ ʋ kha: ²⁸«Khɩ̃nɛ dʋ̃nɛrɛ za mʋ wɔrɩ ki le wɛsɩɛ siira? Ãna hãan mʋ wɔrɩkɔ kha mu le sɩɛ?» ²⁹Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mɩɛ bʋ wa na bʋ̃ɓɛ bʋɔ tɩ̃ na bʋ̃ ɩ̃ɛ, daɓire tikpo i. Na ɩ̃ hãan mɩ tɩ zɩ̃ŋɩnsɩra, mɩɛ ɓɔgɔ ɩ̃ wɔrɩkɩra yɩɛn na mɩɛ le sɩɛ ɩra. ³⁰Ãna na hãan Yekire ãyi Zãna khɩ̃nɛ kha u yĩ nɩpɩra ãmɩra ʋ11:30 Ken 1:4-5? Yekila ʋ baa, warɩma nɩthɩ̃rɩpɛ ɩ? Ɩ̃ hã mɩ zɩ̃ŋɩnsɩra.» ³¹Na pɩ hɩɗann ki bo na kamɛ ki de kha: «Na a zɩ̃ŋɩn kha: “Yekila dãar ʋ”, ʋ ɓa bʋ̃ a wa kha: “Be liin na ɩ̃ khãan Zãna za waʔ?” ³²Ŋa, a ha de kha: “Nɩthɩ̃rɩpɛ dãar ʋ waʔ...”?» Pɩ kha ãn ma nɩgbokira, naɗɩɛ nɩpɩra bɩɛ kha de ɓa kha Zãna kha bʋ wa Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa thĩnthĩnwe. ³³Na pɩ zɩ̃ŋɩnn Yesura kha: «Aa tʋ dɛyɩra na hãar ʋ khɩ̃na waʔ.» Na Yesura deɗ pɩ tɩ̃ kha: «Na mafɩra ʋ, mɩɛ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ wɔrɩkɩra yɩɛn na mi le mɩyɩra mi le mɩra waʔ.»

Sɔkɩra sɔɗ na gbũu duvɛ̃n hʋsʋ̃nɛdɛbɩ̃ɩmɛ za

(Matiyo 21:33-46; Luki 20:9-19)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura hɩɗann kɩ sɩɛrɛ wɩ na sɔsɛ kha: «Wɛɩ ʋɔ na kpiin ʋ hʋʋga na kawɩ̃n dahasɛ sʋɔ pɩ yɩ kha duvɛ̃nhasɛ. Kɩ maɗ gbewe na vĩimirin kɩ bɩɛ, ki kpiin duvɛ̃nɓise phisi daŋa, kɩ ɓaɗ wɔsʋ̃sʋ̃rʋga tɩɛgɛdɛrɩwɛ ɓu kɩ gan kɩ tɩɛgɛ. Kɩ yɩɛn na ʋ karɩfan ŋɩ na duvɛ̃n hʋsʋ̃nɛdɛrɩwɛ bʋɔ ki yuon sɩrɩga. ²Baa duvɛ̃nɓisira kpɩɛbɛna ɓa nannɩ, na ʋ dãan u miliinɓiye ʋɔ kha u yo zɩ̃n ʋɔ niina na ɓan hãn ʋɔ. ³Na duvɛ̃nhʋsʋ̃nɛdɛrɩwɩra yãan miliinɓiira na ʋ ɓan, na pi thukĩnn u na khɩɗ ʋ kɩ zɩɛr ʋ na u yuon leboliye. ⁴Na hʋdɛrɩyɛra ɔfɔn dãan bãnɩyɔ̃ miliinɓiira, na pɩ gɔɗ ʋɔ na khɩɗ ʋ thaagɩra za kɩ kʋsann ʋ. ⁵Na hʋdɛrɩyɛra gbũun dãan bãnɩsãa baara tɩ̃, na pɩ gɔɗ ʋɔ na khʋʋr ʋ. Mafɩra ʋ dãan gɔmɛ, na pɩ gɔɗ khɩɗ bʋɔra kɩ khʋʋn bʋɔra. ⁶Nɩra kpo na yɩɛn ʋɔ wɛɩra heke kɛɩ dãan. Ʋɔ kha bʋ u ɓikhiye khɔrɩyɔmɔra. Na ʋ dãan ʋɔ pi heke ki deɗ u thĩ kha: “Mi ɓikhiira ʋɔ ʋɔ, pɩ ɓa gbɩ̃nɛ ʋɔ.” ⁷Ŋa baa duvɛ̃n hʋʋga sʋ̃nɛdɛrɩwɩra yãan ʋɔ, na pi deɗ kamɛ kha: “Ken ʋ̃nɩŋɩra khɛdaara, ɩ̃ ɓa a gɔ khʋ ʋ, kɩ yɩɛ ʋ̃nɩŋɩra le a bɛgɛ!” ⁸Na pɩ alɩn ʋ za na gɔɗ khʋʋr ʋ, kɩ khɩɛn ʋ kpɩ̃ɩgɩra na hĩnn ŋi hʋʋga gbewira kpɩ̃rara ʋ ni».

⁹Fɩ za na Yesura deɗ kha: «Bɩra hʋdɛrɩyɛra ɓa le ɩra? Ʋɔ thĩra kɩ ɓa arɩ na ɓa yɩɛ pɩ gɔ khʋ kɩ sʋ̃nɛdɛrɩwɩra, kɩ karɩfa hʋʋgɩra na sʋ̃nɛdɛkpasɩwɛ bʋɔ. ¹⁰Na u deɗ pi kha: “Ɩ̃ karɩ̃n wɛsɩɛ sɛwɛn Yekila sɛwʋra za waʔ ba?” ¹¹Bʋla thʋmaɗɛdɛrɩwɩra kɛɩn kha tɩ bʋ bʋlɩkɩ̃nɛ waʔ, dɩɛ ɓa liin bʋrʋkɩ̃na, taanbʋla ɓa liin dɩɛ. Adɛyɩra liin si mafɩra, ŋa aa khɛrɛ bamʋŋa mɩɩnɛ ɩ!» ¹²Kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra dɩ̃ɩna Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra kha ɓɩɛ wa Yesura gɔkhɛrɛ naɗɩɛ pɩ na tʋʋn ma kha bɩɛ Yesura kha hĩn sɔsɩra. Ŋa baa pɩ ãnn mɩɩna nɩgbokira naa ɓa le bɩɛ ɩra, na pɩ yɩɛr ʋ kɩ tann zɩɛr ʋ.

Pɩ gɩɗɛ Yesu lãmbo taaga mɩyɛ za

(Matiyo 22:15-22; Luki 20:20-26)

¹³Sɩɛ kpɩ̃ra za na pi khonn Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ nɩpɛ bʋɔ na Erɔdɩ nɩpɛ bʋɔ kha pi yo gɩɗɛ Yesura na gɔ ʋ ʋɔ thĩra nʋʋga sɩɛsɛ za. ¹⁴Na bɩɛ ɓann na deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa a tʋʋn ma kha mu de ɓa tɩ̃ya sɩɛsɛ. Nɩra sii gbũu wɔrɩ kpɛnsɛ mʋ waʔ, naɗɩɛ mu khoŋĩn nɩra nɩra za waʔ, mʋ karɩ̃n ma nɩpɛ na tɩ̃ya sɩɛsɛ mʋ gaga kha baa Yekila ɓɩɛ kha a le ɩra. Ŋa khoŋĩn wɛsɩɛ na hã a sɩ, khɩ̃nɛ bʋ aa heke na taa lãmbo na hã Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ ɩtakhuora ʋ baa, warɩma sɩ makɩ̃n a taa ʋ ʋ waʔ?» ¹⁵Ŋa baa Yesura tʋʋn kha zaŋa pɩ gɩɗ ʋɔ za na bɩɛ bʋ̃ɓɩra, na u deɗ pi kha: «Be liin na ɩ̃ gɩɗɛ mɩɛ? Ɩ̃ hã mɩ tigire dʋɔ fara mi ken!» ¹⁶Na pɩ ɓann na dʋɔ na ɓa hãar ʋ dɩ, na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Ãna wɔseɗe na ʋ yɩsɩga kɩ bʋ tɩ za?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Ɔrɔmʋ ɩtakhuora ʋ.» ¹⁷Dɩɛ bɛna na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Wɛtɛ bʋ Ɔrɔmʋ ɩtakhuora bɛrɛ, ɩ̃ hã Ɔrɔmʋ ɩtakhuora dɩ, wɛtɛ bʋ Yekire bɛrɛ, ɩ̃ hã Yekila dɩ.» Na ʋ zɩ̃ŋɩnsɩra zuon pɩ gagasɩra.

Bʋ̃ɓɩra liin na gbũu hu arɩmɩyɩra za

(Matiyo 22:23-33; Luki 20:27-40)

¹⁸Sɩɛ kpɩ̃ra za tɩ̃, na Sadusɩ̃ɛmɛ|Sadusɩ̃ɛmɛ bʋɔ ɓann Yesura khɛrɛ. Bɩɛ ki de kha na mu huuri, mʋ wɔrɩ arɩ dʋ̃waʔ12:18 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 23:8. Na pɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: ¹⁹«Karɩ̃ndaa, Moyizira|Moyizi na deɗ ɓa ʋ sɩɛrɛhãansɩra za kha: “Na khuo huun kɩ zɩɛn ʋ hara kɛna ʋ na ɓuun ɓiye na ʋɔ hara wɩɛ waʔ, huwora khɩ̃rɩyɩra kãn ma na khɛ hala na ɓu ɓiye ʋ za na hã huwora.” ²⁰Kɛna wɛɩ ʋɔ kha bʋ na ɓikhiiwe wãnɩyɔ̃. Na lʋgʋ ɓikhiira yiin hara na ɓa huu kɩ zɩɛr ʋ kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za. ²¹Na ɓikhiye yʋ̃ɔfɩ̃ramɔra khɩɛn ʋɔ thɩ̃ɩsɩ̃nhara wɩɛ na yiir u, mafɩra ʋɔ huun kɩ zɩɛr ʋ tɩ̃ kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za. Na bãnɩsãa baara khɩɛr ʋ, sɩɛ kpuosira ɩ tɩ̃. ²²Mafɩra bɩɛ ɓikhoyipɩra wãnɩyɔ̃ra bɩɛ khɩɛn ʋɔ hara wɩɛ na huun kɩ zɩɛr ʋ kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za. Hala kpora na yɩɛn ɩra, kpɩ̃ra za na ʋɔ thĩra huun tɩ̃. ²³Ɩra wɩɛ, na hu arɩmɩra mɩyɛ kha bʋ wa tɩ̃ya, bɩɛ nɩpɩɛ bɩɛ kha bɩɛ arɩ na kure huumira za, ãnakpuo baa kɩ ɓa le hala, kɛna pɩ bɩɛ na khɩɛr ʋ wa na liir u hara?» ²⁴Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ĩ ɓilenn ma, ĩ ken mɩɩna yɩɛn na ĩ ɓilenn ɩra. Ɩ̃ tʋ wɛsɩɛ sɛwɛn Yekila sɛwʋra za waʔ, ĩ gbũu tʋ Yekila wɔrɩkɩra waʔ. ²⁵Na nɩhuomira ɓa alɩnɩ, khuowe na hapɛ ɓa yii kamɛ dʋ̃waʔ. Pɩ ɓa hɩɗan ma mʋ gaga kha baa zaazaa mɛlɛgɛwɩra bʋ ɩra. ²⁶Na gbũu nɩhuomira arɩmɩra mɩyɩra za, ɩ̃ɛ karɩ̃nn khaala za sɩ sɛwɛn Moyizira sɛwʋra za kha daɓorikira na ɗɩɛn nabela, fɩ za ʋ sɛwɛn kha Yekila yɩɗ u thĩ kha: “Mɩɛ kɩ bʋ Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ Yekila, na Ɩzakɩra Yekila, dɩ̃ɩna Zakɔbʋra Yekila.” ²⁷Yekila bʋ wa thakuonɩpɛ Yekire, nɩhuome baa ʋ waʔ, sɩɛ ɓɔgɔ wa kha pɩ bɩɛ bʋ wa thakuogo za Yekila khɛrɛ. Tɩ̃yara za ʋɔ, ĩ ɓilenn ma thĩ.»

Sɩɛrɛdewensira bɩɛ kpakpaɗa

(Matiyo 22:34-40; Luki 10:25-28)

²⁸Sɩɛ za na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndaa ʋɔ zʋ̃ʋn nann Yesura, naɗɩɛ ʋ na nuun ma boɓira na lɔnkɩ̃rɩwɩra za Yesura na zɩ̃ŋɩnn yuon ɩra. Gɩɛ yɩɛn na ʋ zʋ̃ʋn nann ʋ na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Sɩɛrɛdewensira za, dʋ̃nɛ daɓire kɩ gbɩ̃n na tãra yʋɔra bɩɛ?» ²⁹Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Ken sɩɛrɛdewensira daɓikpakpaɗa ki de kha: “Ɩsɩrayɛlɩɓiiwe, ĩ nuure na kɩ̃ra, Adɛyɩra kɩ bʋ a Yekila, ʋɔ kɩ bʋ Adɛyɩra kpora. ³⁰Mʋ kãn ma na khɔrɩ Adɛyɩra mʋ Yekila, na mu kpoloŋira bɩɛ, na mu nina bɩɛ, na mʋ gagasɩra bɩɛ, dɩ̃ɩna mʋ faŋɩra bɩɛ.” ³¹Ken sɩ bãnɩyɔ̃ bɛsɩra ki de kha: “Mʋ kãn ma na khɔrɩ mʋ kãnʋʋna mʋ gaga kha mʋɔ thɩ̃ra.” Sɩɛrɛdewense sʋɔ bʋ na tãra sɩɛ dʋ̃waʔ.» ³²Na sɩɛrɛhãansɩra karɩ̃ndɛyɩra deɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, sɩɛ kɩ̃ranɩ! Wɛsɩɛ mu deɗi, sɩ bɩɛ bʋ wa tɩ̃ya. Adɛyɩra kɩ bʋ Yekila kpora, Yekire ʋɔ bʋ na sɩɛ ʋɔ za dʋ̃waʔ. ³³Na khɔrɩ Yekila na mʋ kpoloŋira bɩɛ, na mʋ wʋɔmɩra bɩɛ, na mʋ faŋɩra bɩɛ, dɩ̃ɩna na khɔrɩ mʋ kãnʋʋna mʋ gaga kha mʋɔ thĩra, sɩɛ kɩ̃ra na tãra baa mu khon daɗuorowe thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ na dakhoronse thĩnyira bɩɛ kha mʋɔ hã Adɛyɩra.» ³⁴Na Yesura kenn yãan kha wɛɩra na zɩ̃ŋɩnn ma na wʋɔmɛ, na u deɗ u kha: «Mʋɔ khaarɛ legen na Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga waʔ.» Sɩɛ kpɩ̃ra za, nɩra sii kha ha bʋ̃ ʋ dʋ̃waʔ.

Nɩthɩ̃rɩkhoromora kɩ bʋ ɩtakhuo Davidi Adɛyɩra

(Matiyo 22:41-46; Luki 20:41-44)

³⁵Baa Yesura|Yesu kha bʋ kɩ karɩ̃n nɩpɩra Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra za, na ʋ bʋ̃ɗ pɩ kha: «Mʋsɛ sɩɛrɛdewensira karɩ̃ndɛwɩra liin ki deɗ kha Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo kãn ma na kure Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiiwe za? ³⁶Naɗɩɛ Yekila Nina|Yekire Nin wɔrɩkɩra za Davidira deɗ kha: “Adɛyɩra Yekila deɗ ɓa mɩɛ Adɛyɩra kha ʋ ɓan na ɓa hɩɗan ʋɔ leɗĩŋira ʋ ɓanu kha ʋɔ yiin ʋ bɩ̃ɩrawɩra ʋ ɗɩɛsɛ theɗe u.” ³⁷Na Davidira thĩra yɩɗ ɓa Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora kha ʋɔ Adɛyɛ. Mʋsɛ sii Nɩthɩ̃rɩkhoromora le wɔrɩ le ʋɔ kpɩ̃raɓiye tɩ̃?» Nɩgbokira na bĩnn ma ʋ lɔkɩra ʋ fɩ na zɩɛn numire ki ki nuure u na bãanwuoŋo.

Yesu bu de nɩgbokira kha hã pi thuosĩn sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra waʔ

(Matiyo 23:1-36; Luki 20:45-47)

³⁸Ʋ kha de ɓa ʋ karɩ̃na za kha: «Ɩ̃ khɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra. Pɩ khɔrɩ wa na yii gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɛ ki min khaarɛ bãa nɩpɛ bĩnn ɩra pi ɓu kɩ gbɩ̃nɛ bɩɛ na thɩɛɗɛ. ³⁹Na pɩ nann Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za, pi ken khon ma wʋɔrɛ hɩɗankhɛyɩra dɩ̃ɩna ɗiire gbʋ̃ɔnsɛ khaayɛ hɩɗankhɛkpakpaʔɩra. ⁴⁰Kɩ zɩ̃n thɩ̃ɩsɩ̃nhapɛ leke mɩyɩra bɩɛ kɩ zɩɛ wɩ leboliye, kɩ yɩɛ pi Yekire yɩ̃ŋɩra sʋ̃ra pi ɓu yã bɩɛ. Bɩɛ kitira ɓa gbɩ̃n ma.»

Thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ leke mɩɩnɛ

(Luki 21:1-4)

⁴¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura hɩɗann Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra za na dãan wʋɔrɛ kɛsura gɛŋɩra ki ken nɩpɩra lɔmɩra za pɩ kha yii tigiyira bʋ. Ɓudanɩgɔmɛ kha yii wa tigigɔnyɛ bʋ. ⁴²Sɩɛ kpɩ̃ra za na bʋɔmɛ thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ ɓann na ʋ tamaɓiye ɩ̃yɔ̃, ɩ kha nan foi waʔ. ⁴³Dɩɛ bɛna na Yesura yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira na deɗ pi kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, bʋɔmɛ thɩ̃ɩsɩ̃nhara wɩɛ yiin tigiye na tann wɛpɩɛ bɩɛ yiin tigiye kɛsura za. ⁴⁴Naɗɩɛ bʋɔra bɩɛ khonn ma tigiyira za pɩ kha vɛn waʔ ɩra na hãar ɩ. Ŋa hara wɩɛ ʋɔ, na yɩɛ ʋ ʋ bʋɔmɩra za, wɛʔɩɛ bɩɛ ʋ kha bʋ ɩ, ɩɛ ʋ khɩɛn pere na hãarɩ.»

Yesu bu de Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra kiime mɩyɛ dɩ̃ɩna vɛnsɩra kɩ ɓa nisĩn dunuyara zuobɛna

(Matiyo 24:1-3; Luki 21:5-7)

¹Baa Yesura ɓa kha ʋɔ kure Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, na ʋ karɩ̃nɓiye ʋɔ deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, ken Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra thʋʋsɩra bʋrʋyɩra kɩ̃ra lɔmɩra, dɩ̃ɩna thʋʋsɩra kɩ̃ralɔmɩra!» ²Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Baa mʋ yã sɩɛ thʋgbʋ̃ɔnkɩ̃rɩsɩɛ mɩra, bɛnɛ dʋɔ ɓa ɓan, sɩɛ bɩɛ ɓa kii wa, bʋlɛ tikpo ɓa hɩɗan dʋɔ za dʋ̃waʔ.»

³Sɩɛ kpɩ̃ra za na u yo gann hɩɗann Oliviye|Oliviye ɓɩɛdiɗa za na dãan wʋɔrɛ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gɛŋɛ. Na Pɩɛrɩ na Zakɩ, na Zã dɩ̃ɩna Ãdire zʋ̃ʋn nann ʋ na bʋ̃ɗ ʋ kha: ⁴«Ɓɔgɔ aa bɛna ɩɛ mɩyɩra ɓa le ɩra, dɩ̃ɩna bɩra mɩɩnɛ a ɓa yã na tʋ kha ɩɛ mɩyɩra bɩɛ lebɛna nann mɩra?»

Phɩlɩyanbɛnɛ vɛnsɛ mɩyɛ

(Matiyo 24:4-14; Luki 21:7-19)

⁵Dɩɛ bɛna na Yesura|Yesu gɔɗ ki de pi kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ, hã ɩ̃ yɩɛ nɩra sii kpɛnsɛ ɓu ĩ waʔ. ⁶Nɩgɔmɛ ɓa khɛ mɩɛ yɩsɩga kɩ kɩ ɓan ɩ̃ khɛrɛ na de ĩ kha: “Mɩɛ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo !” Mafɩra pɩ ɓa le na kpɛnsɛ ɓu nɩgɔmɛ. ⁷Na ɩ̃ ɓa ki nu na pi de khɛ̃ɩsɛ mɩyɛ na ĩ nu sɩ kʋ̃ra, hã ɩ̃ yɩɛ ãnabirise gɔ ɩ̃ waʔ, ɩɛ mɩyɩra kãn ma na nan, ŋa sɩɛ ɓɔgɔ kha dunuyara zuokhɛla dɩɛ waʔ. ⁸Thĩne dʋɔ nɩpɛ ɓa arɩ thĩne dʋɔ nɩpɛ za, sɩrɩga gʋɔ nɩpɛ ɓa arɩ sɩrɩga gʋɔ nɩpɛ za. Fɔlɔŋɔ ɓa kɩ gban sɩrɩgɔnsɛ za, dɩ̃ɩna khʋ̃mʋbɩ̃ɩsɛ ɓa waʔ. Ɩɛ mɩyɩra kɩ ɓa le vɛnsɩra gɔɓɩra mʋ gaga kha baa halɔwʋrɔ hũnbɛna lʋgʋ nʋnʋmɛ bʋ ɩra. ⁹Ɩ̃ɛ ʋɔ, ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ. Naɗɩɛ nɩpɛ ɓa gɔ ɩ̃ na yo ĩ Yawutuwe|Yawutuwe kitikhɛla za. Na khɩ ɩ̃ na thĩne pɩ yɩ̃nthʋʋsɩra za, pɩ ɓa yan yo ĩ sɩrɩsɛ thadɛrɩwɩra dɩ̃ɩna ɩyawɛ heke mɩɛ yɩsɩga kãma, sɩɛ kɩ ɓa le thaaga ĩ ɓu de pi mɩɛ sɩɛsɛ. ¹⁰Ŋa khaala dunuyara zuobɛna kha dɩɛ nan, Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra kãn ma na de thĩnyira nɩpɩra bɩɛ heke zo. ¹¹Na pɩ ɓa gɔɗ yuor ĩ sɩɛrɛɗikhɛrɛ za, hã ɩ̃ ɓa dʋ̃nɛ kha bɩra ɩ̃ɛ ɓa yo de waʔ. Ŋa sɩɛsɩra kɩ ɓa ɓan ɩ̃ gagasɩra za dɩɛ bɛna, ĩ de sɩɛ dola. Naɗɩɛ wɛsɩɛ ɩ̃ ɓa de, sɩ ɓa kure ɩ̃ɛ thĩra za waʔ, ŋa Yekila Nina|Yekire Nin kɩ ɓa yii si ɩ̃ gagasɩra za. ¹²Yaɓiye ʋɔ ɓa arɩ ʋ yaɓiye ʋɔ za na hã ʋ kha pɩ khʋ ʋ, siye ɓa hã u ɓiye kha pɩ khʋ ʋ. Ɓiiwe ɓa arɩ pi hũndɛwɛ za na hã wɩ kha pɩ khʋ wɩ. ¹³Nɩpɛ bɩɛ ɓa yãansɩ̃n ɩ̃ mɩɛ kãma za. Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓa ba sɩɛ vɛnsɩra na yo nan si diikhɛla za, ʋɔ dɛyɩra ɓa ko.»

Asɩdabɩ̃ya mɩyɛ

(Matiyo 24:15-28; Luki 21:20-24)

¹⁴«Na ɩ̃ ɓa yãan asɩdabɩ̃ya na ʋ bʋ khaala za ʋ kha kãn hɩɗan waʔ (wɩɛ kɩ karɩ̃n mɩyɩɛ, ʋ bãrɩ tʋ ɩ kɔrɩwɩra!) Dɩɛ bɛna wɛpɩɛ kɩ bʋ Zude sɩrɩgɩra ʋ, bɩɛ kãn ma ki horo ki yo ɓɩɛsɩra gɛŋɩra. ¹⁵Wɩɛ kɩ ɓa hɩɗan ʋ zaŋa thaaga za, hã ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓɩɛ kha ʋɔ sũn na lon khɛ u leke mɩɩnɛ dʋɔ kpoloŋira ʋ waʔ13:15 Ken Matiyo 24:17. ¹⁶Wɩɛ kɩ ɓa hɩɗan ʋ hʋʋga za, hã ʋɔ dɛyɩra ɓa arɩ kha ʋɔ horo khũn gboŋo kha ʋɔ yo khɛ ʋɔ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɔ waʔ. ¹⁷Halɔwʋrɔwɛ dɩ̃ɩna wɛpɩɛ kɩ tʋ̃ʋrɛ pi ɓiiwe bɩɛ bɛsɛ kɩ ɓa bɩ̃ɩ sɩɛ ɗɩyãsɩra za! ¹⁸Ɩ̃ yɩ̃n Yekila hã sɩɛ ɗɩyãsɩra ɓa makɩ̃n na wese bɛnɛ waʔ, ¹⁹naɗɩɛ sɩɛ ɗɩyãsɩra vɛnsɩra ɓa gbɩ̃n ma na yo tãra, na khɛ bɛna Yekila liin dunuyara, sɩɛ vɛnsɩra thĩna na nann yãan waʔ, si siira gbũu ɓa yã dʋ̃waʔ. ²⁰Tɩ̃yara za ʋɔ, na Yekila na khonn dʋɔ sɩ ɗɩyãsɩra za kũu waʔ, nɩra sii naa ko waʔ. Ŋa wɛpɩɛ u kenn khonn kha pi le ʋɔ bɛwɩra, bɩɛ kãmara yɩɛn na ʋ ɓa khonn dʋɔ sɩ ɗɩyãsɩra za. ²¹Sɩɛ za, na nɩra deɗ ĩ kha: “Yekila nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo bʋ wa fara!” Warɩma na de kha: “Ken, ʋ bʋ wa fuuneni!” Hã ɩ̃ khãa ʋ za waʔ. ²²Nɩpɛ bʋɔ ɓa tɔn kha bɩɛ kɩ bʋ Yekila nɩthɩ̃rɩkhoromora. Bʋɔ ɓa tɔn tɩ̃ kha bɩɛ kɩ bʋ Yekila yãdedɛwɩra. Pɩ ɓa le bamʋŋa mɩyɛ na tagamasi mɩyɛ kha bɩɛ kpɛnsɛ ɓu harɩ wɛpɩɛ Yekila kenn khonn thĩra na sɩ kha wɔrɩ le. ²³Ɩ̃ɛ ʋɔ, ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ, mɩ sarɩn ɩ̃ za zuori.»

Yesura kɩ bʋ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira, ʋɔ vɩ ɓamɛ mɩyɛ

(Matiyo 24:29-31; Luki 21:25-28)

²⁴Ŋa na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Na vɛnsɩra ɗɩyãsɩra tann zuori, khɩɛra ɓa barɩ na le dabirige, feregera ɓa yɩ̃ŋa dʋ̃waʔ, ²⁵khʋsaɓiyira ɓa kure zaara ni na ɓa kɩ waʔ, wɔrɩkɔ mɩyɩra bɩɛ kɩ bʋ zaara ni, ɩɛ bɩɛ ɓa gban ma. ²⁶Dɩɛ bɛna pɩ ɓa yã Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira na ʋ ɓan dadʋ̃nɩsɩra za, na wɔrɩkpakpaka na Yekire ɩɩga yɛyɛɓɛ. ²⁷Ʋ ɓa dãan wa ʋ mɛlɛgɛwɛ pi yo fɔlɔŋɩra diikhɛyɩra iyĩira bɩɛ za na bĩŋin wɛpɩɛ u kenn khonn ɩra.»

Karɩ̃na taanhaga hã

(Matiyo 24:32-35; Luki 21:29-33)

²⁸«Ĩ ken taanhaga lɔmɩra na ɓu karɩ̃n sɩ za. Na ɩ̃ ɓa yãan na ki ɗesira gɔɗ ki muri, ɩ̃ tʋ wa kha kharɩka yĩmin ma. ²⁹Mafɩra ʋ tɩ̃, na ɩ̃ ɓa kɩ yã ɩɛ mɩyɩra na ɩ ɓan, ɩ̃ tʋ wa kha Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓanbɛna yĩmin ma thĩ. ³⁰Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ. Fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra bɩɛ ɓa hu zuo pere kɩ tʋ yɩɛ ɩɛ mɩyɩra lebɛna tʋ nan waʔ. ³¹Zaara na fɔlɔŋɩra ɓa tũri, ŋa mɩɛ sɩɛsɩra sɩɛ ʋɔ ɓa hɩɗan ma bʋ kũu.»

Nɩra sii tʋ gɩɛ ɗɩyãgara warɩma tɩ bɛna waʔ

(Matiyo 24:36-44)

³²«Na gbũu Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓanbɛna za, nɩra sii tʋ gɩɛ ɗɩyãgara warɩma tɩ bɛna waʔ, harɩ mɛlɛgɛwɩra thĩra kɩ bʋ zaara ni, warɩma Ɓikhiira, pɩ ʋɔ sii tʋ kɩ ɗɩyãgara waʔ; Siye|Siye Yekila kpora kɩ tʋ kɩ ɗɩyãgara. ³³Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na hɩɗan ko, naɗɩɛ ɩ̃ tʋ dɩɛ bɛna nanbɛna waʔ. ³⁴Sɩ ɓa hɩɗan ma mʋ gaga kha baa khuo kure ʋ gbɛ̃ɩnɛ na yo sɩrɩga ɩra. U yobɛna u yii wa u gorigira u miliinɓiiwe leke u, kɩ hã pɩ bɩɛ liigese ki de gorigira tʋ̃ntʋ̃na tɩɛgɛdaara kha ʋ hɩɗan ko. ³⁵Ɩ̃ɛ tɩ̃, ɩ̃ hɩɗan ko naɗɩɛ ɩ̃ tʋ bɛna thʋdɛyɩra ɓa ɓan waʔ. Bãanɩ zʋ̃raŋa ɩ ba, bakhãka ɩ ba, warɩma zĩnkhuo fʋʋ bɛnɛ ɩ ba, warɩma buloŋo khɔ̃ɩgɔ ɩ ba, ɩ̃ tʋ waʔ. ³⁶Na ʋ ɓa barɩn ɓannɩ, hã ʋ ɓa ɓu ĩ ɗʋɔmɛ za waʔ. ³⁷Wɛsɩɛ mi de ĩ mɩra, mi de ɓa pɩ bɩɛ sɩ kha ɩ̃ hɩɗan ko!»

Pɩ ɓɩɛ lɔmɛ kha bɩɛ gɔ Yesu na ɓu khʋ ʋ

(Matiyo 26:1-5; Luki 22:1-2; Zã 11:45-53)

¹Khɩɛwɛ pɩyɔ̃ na yɩɛrɩ Pakɩ fɛtɩra|Pakɩ fɛtɩ dɩ̃ɩna buru kɛɩ le thãhɩ̃rɩwɛ̃ra fɛtɩra nan. Na kperekpiidɛkhãgawɩra na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra bʋ kɩ ɓɩɛ lɔmɛ kha bɩɛ gɔ Yesura guurese za na khʋ ʋ. ²Pɩ kha de ɓa kha: «A wɔrɩ le sɩɛ fɛtɩra za waʔ, bʋɔtɛ nɩgbokira ɓa paragadan a thaaga za.»

Hara ʋɔ bu gbo latɩkɔlɩ Yesura thaagɩra za

(Matiyo 26:6-13; Zã 12:1-8)

³Simɔ̃ pɩ kha yɩ kha legbũro, Yesura kha bʋ wa ʋɔ thʋʋga za Betanɩ. Baa pɩ kha bʋ ɗikhɛla za, na hara ʋɔ ɓa lonn na dakhuore dʋɔ thĩne, latɩkɔlɩ kha bʋ tɩ za14:3 Ken Matiyo 267, pɩ kha yɩ ɓa ʋɔ latɩkɔlɩ wɩɛ kha naarɩ. U ɗorisira gbũu kha hʋgan ma thĩ. Na ʋ kpʋgɩ̃n dɩɛ latɩkɔlɩkhuola nʋʋna kɩ khɩɛn ʋɔ latɩkɔlɩra na gboɗ u Yesura thaagɩra za.⁴Nɩpɩra kha bʋ fɩ, na bɩɛ bʋɔ donse hĩin na pi ki de kamɛ kha: «Latɩkɔlɩ wɩɛ asɩ thaagɩra kɩ bʋ be? ⁵Ʋ kha wɔrɩ ɗoŋin ma na ɓu ɗɩɩga kikpo miliinse tigiye siira na khɛ ɩɛ na dɛnfɛ bʋɔmɛ nɩpɛ ɩ!» Kɩ yɩɛn na pɩ hɩɗann kɩ kɩ kpaŋɩ̃n hala. ⁶Ŋa na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ɩ̃ yɩɛ hala wɔyĩke za. Be liin na ɩ̃ asɩ ʋ gagasɩra mɩra? Wɛsɩɛ u liin hãan mɩɛ sɩ kɩ̃ran ma gbaangbo. ⁷Naɗɩɛ bʋɔmɛ nɩpɛ bʋ wa ĩ heke bãanyɛ bɩɛ, ɩ̃ wɔrɩ dɛnfɛ wɩ wa bɛndɛ bãa nʋʋr ɩ̃. Ŋa mɩɛ ʋɔ bʋ ĩ heke bãanyɛ bɩɛ waʔ. ⁸Wɛsɩɛ hara wɩɛ kha wɔrɩ, sɩɛ u liiri. U nisĩnn gboɗ ɓa latɩkɔlɩ mɩɛ gbɔɗa za na nʋʋrɛ ti nuugira na tɩ nann lugudana za thonn waʔ. ⁹Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, dunuyara bɩɛ za, khaarɛ bãa pɩ ɓa yo de Yekire sɩɛsɩra, pɩ ɓa kʋɔgɩ̃n na hara wɩɛ mɩyɛ, ki ki de i, na wɛsɩɛ u liin mɩra ɩra.»

Zudasɩ bʋ ɓɩɛ na yii Yesura kperekpiidɛkhãgawɛ lese za

(Matiyo 26:14-16; Luki 22:3-6)

¹⁰Karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra za, wɩɛra pɩ kha yɩ kha Zudasɩ Ɛsɩkarɩyɔtɩra, na ʋɔ yuon kperekpiidɛkhãgawɛ|Kperekpiidɛwɛ heke na deɗ pi kha ʋɔ ɓa yii Yesura pi lesira za. ¹¹Baa pi nuun sɩɛ na sɩ nʋʋn mɩ gbaangbo na pɩ kha bɩɛ ɓa hã ʋ tigiye. Na khɛ dɩɛ bɛna, Zudasɩra kha ɓɩɛ wa lɔnkɩ̃rɩwɛ na ɓu yii Yesura pi lesira za.

Yesu bu ɗi Pakɩ fɛtɩ na ʋ karɩ̃nɓiiwe

(Matiyo 26:17-25; Luki 22:7-14, 21-23; Zã 13:21-30)

¹²Bula pɩ khɩ kɛɩ le thãhɩ̃rɩwɛ̃ra, baa ʋɔ fɛtɩra ɗɩyãsɩra ɓa nannɩ, zãraɓiye kha kãn na khʋ gɩɛ lʋgɔɗɩyãgɩra na le Pakɩ fɛtɩra|Pakɩ fɛtɩ . Baa gɩɛ lʋgʋɗɩyãgɩra nannɩ, na karɩ̃nɓiiwira bʋ̃ɗ Yesura kha: «He mʋ ɓɩɛ kha a yo na yo le Pakɩ fɛtɩra ɗiimira na hã mʋ?» ¹³Na Yesura dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ na deɗ pi kha: «Ĩ yo gboŋokpoloŋira ʋ, ɩ̃ ɓa yo gbɩ̃ŋɩn na wɛɩ ʋɔ na u gbonn ãnɓene. Ĩ thuo u, ¹⁴khaala ʋ ɓa yo lon, ĩ de thʋdɛyɩra kha: “Karɩ̃ndaara bʋ bʋ̃ ɓʋ kha: Thʋɓila za mɩ ɓa ɗi Pakɩ fɛtɩra na mɩ karɩ̃nɓiiwira, he tɩ bʋ?” ¹⁵Ʋ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ thʋɓikpakpaɗɛ dʋɔ saŋabon za, mɩyɩra bɩɛ bʋ ki kpoloŋira za na kɩ ɔfɔn na zɩɛrɩ. Dɩɛ khaala za ɩ̃ ɓa le Pakɩ fɛtɩ ɗiimira na hã a.» ¹⁶Na karɩ̃nɓiiwira yuon gboŋo kpoloŋira ʋ na yo ɓuun mɩyɩra bɩɛ mʋ gaga kha baa Yesura na deɗ pi sɩ ɩra, na pi liin Pakɩ fɛtɩra ɗiimira fɩ.

¹⁷Baa zʋ̃raŋɩra ɓa nannɩ, na Yesura ɓann na ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra. ¹⁸Bɛna pɩ ɓa hɩɗann ki ɗi na u deɗ pi kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, ʋɔ bʋ ɩ̃ za, wɩɛra ki ɗi dɩ̃ɩna mɩɛ mɩra, ʋ ɓa yii wa mɩɛ nɩpɛ lese za.» ¹⁹Baa pi nuun sɩɛ, na pɩ bɩɛ wʋɔyɩra kpãɗɩ, na pɩ bɩɛ kpo kpo ki bʋ̃ ʋ kha: «Mɩɛ ʋ ba?» ²⁰Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ɛ nɩpɩɛ gbũne na ɩ̃yɔ̃ra ʋɔ ʋ, wɩɛra ki togo khɛrɩgɩra ʋ na mɩɛ mɩra, ʋɔ ʋ. ²¹Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa hu wa mʋ gaga kha baa sɩ sɛwɛn Yelila sɩɛsɩra za ɩra, ŋa dɛyɩra kɩ ɓa yii nɩthɩ̃rɩɓikhiira nɩpɛ lesira za ʋɔ, vɛnsɩra bʋ wa ʋɔ bɛsɛ. Na ʋ dɛyɩra na hũnn thĩra waʔ, sɩɛ naa bãa ʋ za.»

Yekila ɗiime mɩyɛ

(Matiyo 26:26-30; Luki 22:14-20; 1 Korɛ̃tɩwɛ 11:23-25)

²²Baa pɩ kha bʋ ɗiimira za, na Yesura khɩɛn buru na thɩɛn Yekila ki kpekĩnn u na hãan ʋ karɩ̃nɓiiwira ʋ ki deɗ kha: «Ɩ̃ zɩ̃n, mɩɛ gbɔɗɛ dɩra.»

²³Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ khɩɛn duvɛ̃na, baa ʋ thɩɛn Yekila zuori, na ʋ hãan mɩ ʋ na pɩ bɩɛ kpo kpora yʋ̃ɔrɩ. ²⁴Kɩ yɩɛn na u deɗ pi kha: «Duvɛ̃n wɩɛ bʋ wa mɩɛ tarɩmɛ. Bɩɛ tarɩmɩɛ ɓa gbo ɓa nɩgɔmɛ kãma za na ɓɔgɔ kha Yekila hãan ma nʋʋga. ²⁵Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, mɩɛ gbũu ɓa yɔ̃ duvɛ̃n dʋ̃waʔ, ɓanu kha ɗɩyãgara mɩ ɓa yɔ̃ duvɛ̃n fɛnwɛ̃ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ʋ ni.» ²⁶Sɩɛ kpɩ̃ra za na pɩ tɩ̃nɛn Yekire gbɩ̃nnɛ tɩ̃nsɛ, kɩ tʋʋn kuɗ ki yo Oliviye|Oliviye ɓɩɛdiɗa za.

Yesu bu de kha Pɩɛrɩ ɓa kure ʋɔ kpɩ̃ra ʋ

(Matiyo 26:31-35; Luki 22:31-34; Zã 13:36-38)

²⁷Na Yesura|Yesu deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɩ̃ bɩɛ ɓa kure wa mɩɛ kpɩ̃ra za, naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za kha: “Mɩ ɓa khʋ wa zãrakaadaara, kɩ yɩɛ zãrɩwɩra bɩɛ tɩwɩgɩ̃n.” ²⁸Ŋa na mɩ ɓa gbũun alɩn na kuɗ huumira za, mɩ ɓa nisĩn na yo tɩɛ ɩ̃ Galilera ni.» ²⁹Na Pɩɛrɩra deɗ u kha: «Harɩ na bʋɔra bɩɛ kuɗ mʋ kpɩ̃ra za, mɩɛ ʋɔ ɓa kure mʋ kpɩ̃ra za kũu waʔ.» ³⁰Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ɓu wa sɩ, kha fɩ̃ɩ dawogɩɛ thĩra za, khaala lʋgʋ zĩnkhuora kha ʋɔ fʋʋ bãnɩyɔ̃ra za, mʋ ɓa de si na mʋ nʋʋgɩra bãnɩsãa kha mʋɔ tʋ mɩɛ waʔ.» ³¹Ŋa na Pɩɛrɩra ɔfɔn deɗ si na faŋa kha: «Mɩɛ ɓa bɩ de kũu kha mɩɛ tʋ mʋɔ waʔ, harɩ na mɩɛ kãn ma na hu dɩ̃ɩn mʋ.» Na karɩ̃nɓiiwira bʋɔra bɩɛ deɗ sɩɛ kpuosira tɩ̃.

Yesu bʋ yɩ̃n Yekire Zetisemanɩ

(Matiyo 26:36-46; Luki 22:39-46)

³²Baa pi deɗ sɩɛ na pi yo nann khaarɛ dʋɔ pɩ yɩ kha Zetisemanɩ14:32 Ken Matiyo, na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɩ̃ hɩɗan khaadɩɛ, mɩɛ yo yɩ̃n Yekila.» ³³U yobɛna na ʋ khɩɛn Pɩɛrɩ, na Zakɩ, dɩ̃ɩna Zã. Dɩɛ bɛna na ãnabirise na gagayãgamɩŋa gɔɗ ʋ gbaangbo, ³⁴na u deɗ pi kha: «Mɩɛ gagasɛ yãgamɩnn ma harɩ na mɩɛ ɓɩɛ huume, ɩ̃ hɩɗann khaadɩɛ ko.» ³⁵Na ʋ zʋ̃ʋn yuon wʋɔrɛ kɩrɩ ʋ, kɩ ɓaɗ huruse fɔlɔŋɩra ʋ, na yɩ̃nn Yekila na deɗ kha na sɩ wɔrɩ le, hã ʋɔ lon vɛnsɩɛ thĩna za waʔ. ³⁶Ʋ kha de ɓa kha: «Mɩɛ Siye|Siye , mʋɔ kɩ wɔrɩ le mɩyɩra bɩɛ. Kuore mɩɛ na vɛnsɩɛ thĩna. Hã mʋ yɩɛ mɩɛ dĩŋo le waʔ, ŋa yɩɛ mʋɔ baara le.» ³⁷Baa u zuon yɩ̃mɩra za, na ʋ vɩɗ ɓann karɩ̃nɓiiwira pɩsãara khaala ʋ, na ɓa ɓuun na pɩ hʋ̃nn phaarɩ. Na u deɗ Simɔ̃ Pɩɛrɩra kha: «Simɔ̃, mʋ hʋ̃n ma ba? Mʋɔ wɔrɩn gɔɗ mu thĩ thĩra na hɩɗann ko na ɓuun lɩɛrɩ ukpo thĩra waʔ? ³⁸Ɩ̃ hɩɗan ko kɩ yɩ̃n Yekila si le thaaga hã mɩɩnɛ ɓa kpɛnsɛ yii i mɩbɩ̃yɛliige za waʔ. Nɩthɩ̃rɩgara gagasɛ bʋ ɓɩɛ na le mɩkɩ̃nɩnyɛ, ŋa ʋ bʋ na faŋa na le si waʔ.» ³⁹Na u gbũun vɩɗ yuon na yo kɩ yɩ̃n Yekila ki de sɩɛ sɩɛrɛkpuosira. ⁴⁰Baa ʋ ɓa vɩɗ ɓannɩ, na ʋ ɓa ɓuun ma karɩ̃nɓiiwira ɗʋɔmɩra za bere naɗɩɛ pi yiwiyira bɩɛ na thãɗ ɓa ɗʋɔmɛ doro. Bɩɛ thĩra kha tʋ mɩɩna pi de Yesura dʋ̃waʔ. ⁴¹Baa Yesura gbũun vɩɗ yuon na gbũun ɓann sɩ bãnɩsãara za, na u deɗ pi kha: «Ĩ gbũu hʋ̃nn ma kɩ gbaarɩ harɩ fɩ̃ɩ? Si zuon ma, bɛna nann ma ɩra. Pɩ ɓa yii wa Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira mɩbɩ̃yɛledɛrɩwɛ lese za ɩra. ⁴²Ɩ̃ arɩ a tãra, naɗɩɛ wɩɛra kɩ ɓa yii mɩɛ nɩpɩra lesira za, ʋɔ kɩ ɓan mɩra.»

Pɩ bʋ gɔ Yesu

(Matiyo 26:47-56; Luki 22:47-53; Zã 18:3-12)

⁴³Baa Yesura kha bʋ kɩ sɩɛrɛ, ʋ nʋʋga sɩɛsɩra na ɓuun zuon waʔ, na Zudasɩ nannɩ, karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra ʋɔ kha bʋ ʋɔ Zudasɩ wɩɛ. Ʋ na ɓann ma na nɩgboko pɩ bɩɛ kha bʋ wa na sɔrɔnamɛ na dakũme. Kperekpiidɛkhãgawɛ, dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ na dãan mɩ. ⁴⁴Wɩɛra kɩ naa ɓa yii Yesura pi lesira za, ʋɔ na nisĩn ɓɔgɔn mɩ wa lɔmɩra za ʋɔ naa ɓa ɓɔgɔ pɩ ʋ ɩra kha: «Wɛɩra mɩ ɓa kpen, ʋɔ ʋ. Ʋɔ ɩ̃ gɔ na kɔrɩsɩ̃n ʋ kɩ̃raŋɩra na yo u.» ⁴⁵Baa Zudasɩra nann zuori, na ʋ ɗɛ telenn ma Yesura za na deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa!» Baa u deɗ sɩɛ zuori, na u kpenn u. ⁴⁶Na nɩpɩra zʋ̃ʋn nann Yesura na gɔɗ ʋ. ⁴⁷Ŋa Yesura karɩ̃nɓiiwira na nɩ́ɩrɛ́n fɩ, na bɩɛ ʋɔ yann khonn sɔrɔna na kpiin khonn kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɛ miliinɓiye numire14:47 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 18:26. ⁴⁸Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ɩ̃ kha kãn ɓan ma na sɔrɔnawɛ na dakũme mɩɛ gɔkhɛrɛ mʋ gaga kha zugbũro kɩ bʋ mɩ ba? ⁴⁹Mɩɛ le hɩɗan dɩ̃ɩna ɩ̃ɛ bãanyɛ bɩɛ na mɩ karɩ̃n ɩ̃ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, ĩ gbũun gɔɗ ɓɩ waʔ. Ŋa wɛsɩɛ bɩɛ nann ma sɩɛ le thaaga wɛsɩɛ sɛwɛn Yekila sɛwʋra za, sɩɛ ɓu le.» ⁵⁰Dɩɛ bɛna na ʋ karɩ̃nɓiiwira bɩɛ horon zɩɛr ʋ14:50 Ken 14:27.

⁵¹Ɓikhoyo ʋɔ kha bʋ ki thuo Yesura, ʋ na siɗ ɓa daŋo. Na pɩ kɩ ɓɩɛ kha bɩɛ gɔ ʋ, ⁵²ŋa na ʋ thɩ̃ran zɩ̃nn kɩ yɩɛn daŋora pi lesira za ki horon tann gbɔwele.

Pi bu yo na Yesu Yawutuwe sɩɛrɛɗigboɗe za

(Matiyo 26:57-68; Luki 22:54-55, 63-71; Zã 18:13-14, 19-24)

⁵³Na pɩ khɩɛn Yesura|Yesu na yuor u kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɛ heke, dɩɛ khaala za kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra bɩɛ bĩŋinni. ⁵⁴Bɛna pɩ kha yo na Yesura, Pɩɛrɩra kha bʋ wa kɩ fɛkɩn ki thuo u legelege, harɩ na yo lonn kperekpiidakhãgawɩra thadɛyɩra gbɛ̃ɩna za. Baa u lonn ni, na u yo hɩɗann na miliinɓiwe ki ki weɗe naaga dɩ̃ɩn mɩ. ⁵⁵Kperekpiidakhãgawɩra na sɩɛrɛɗigboɗa nɩpɩra bɩɛ kha ɓɩɛ wa zarɩgɩ̃nkhɛrɛ Yesura za na ɓu khʋ ʋ, ŋa pɩ wɔrɩn ɓuun ɓilense ʋ za waʔ. ⁵⁶Nɩgɔmɛ kha tɔn ma kha bɩɛ zarɩgɩ̃n Yesura, ŋa pɩ sɩɛsɩra kha la ɓa kamɛ. ⁵⁷Na bʋɔ alɩn na zarɩgɩ̃nn Yesura na tɔŋɔ na deɗ kha: ⁵⁸«Aa nuun ma na u de kha: “Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra nɩpɩra maɗ mɩra, mɩ ɓa asɩ gɩ wa kɩ ɔfɔ maɗɛ gʋɔ khɩɛwɛ pɩsãa tɩɛ za, nɩthɩ̃rɩpɛ kɩ ɓa maɗɛ gɩɛ waʔ14:58 Ken Zã 2:19.”» ⁵⁹Sɩɛ bɩɛ za bere, pɩ sɩɛsɩra kha wa kkaarɛ kpo waʔ. ⁶⁰Dɩɛ bɛna na kperekpiidakhãgawɩra thadɛyɩra alɩn na bʋ̃ɗ Yesura kha: «Wɛsɩɛ bɩɛ nɩpɩra bu de mʋ mɩyɩra za mɩra, mʋ bʋ na dʋɔ na de waʔ? Mʋɔ ʋ ba?» ⁶¹Ŋa na Yesura fĩiri, ʋ zɩ̃ŋɩnn waʔ. Na kperekpiidakhãgawɩra thadɛyɩra gbũun bʋ̃ɗ ʋ tɩ̃ kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo , Yekila a gbɩ̃nɛ, ʋ ɓikhiira mʋɔ ba?» ⁶²Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Iyo, mɩɛ ʋ, ɩ̃ ɓa yã Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira na ʋ hɩɗann wɔrɩkɔdɛyɛ Yekila leɗĩŋira lɔkɩra ʋ. Ĩ gbũu ɓa yã ʋ tɩ̃ na u kuɗ zaazaara ni kɩ ɓan dadʋ̃nɩsɛ kpolongo za.» ⁶³Dɩɛ bɛna na kperekpiidakhãgawɩra thadɛyɩra hɛɩn ʋ dayiinsira ki deɗ kha: «A vɛn na ɓɩɛ sɩɛrɛ wɛɩ wɩɛ mɩyɩra za dʋ̃waʔ! ⁶⁴Ĩ nuun kʋsaɗa ʋ kʋsann Yekila. Bɩra ɩ̃ɛ bʋ gaga ʋ?» Na pɩ bɩɛ zɩ̃ŋɩnn kha ʋ zarɩgɩ̃nn ma, ʋ kãn ma na huume. ⁶⁵Na pɩ bʋɔ hɩɗann ki ki su sãasɛ ʋ wʋɔla za, kɩ baka ʋ wʋɔla kɩ khɩ ʋ, na pi de u kha: «Na mʋ wɔrɩ tʋ mʋ khɩdaara mʋ ɓɔgɔ ʋ!» Na miliinɓiwira khɩɛn Yesura na yo kɩ fata ʋ.

Pɩɛrɩ bʋ bakɩ̃n kha ʋɔ tʋ Yesura waʔ

(Matiyo 26:69-75; Luki 22:56-62; Zã 18:15-18, 25-27)

⁶⁶Bɛna Pɩɛrɩra kha bʋ gorigira kpoloŋira ʋ thʋʋgɩra theɗera ʋ, na kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ thadɛyɩra miliinɓihɛyɛ ʋɔ ɓannɩ. ⁶⁷Na ʋ yãan Pɩɛrɩra na u weɗe naaga na ʋ kɔrɩsɩ̃nn tʋʋr ʋ ki deɗ u kha: «Mʋɔ mɩra, mʋɔ na Nazarɛtɩ Yesura|Yesu kha bʋ kpuore!» ⁶⁸Ŋa na Pɩɛrɩra bakɩ̃nn na deɗ kha: «Mɩɛ tʋ dɛyɩra mu de waʔ, mɩɛ thĩra tʋ mɩɩna mʋ ɓɩɛ na de thĩra waʔ.»

Sɩɛ kpɩ̃ra za na u kuɗ gbɛɩ̃na za na yo nɩ́ɩrɛ́n gorigira nʋʋna ʋ. Dɩɛ bɛna na zĩnkhuo ʋɔ fʋʋrɩ. ⁶⁹Ŋa na miliinɓihɛyɩra gbũun yãar ʋ na deɗ nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ fɩ tɩ̃ kha: «Wɛɩ wɩɛ bʋ wa nɩpɩra ʋɔ!»

⁷⁰Na Pɩɛrɩra ɔfɔn bakɩ̃nn tɩ̃. Kɩrɩ tɩ̃, wɛpɩɛ kha bʋ fɩ na bɩɛ deɗ Pɩɛrɩra kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mʋɔ bʋ wa pɩ ʋɔ, naɗɩɛ mʋ bʋ wa Galile nɩra.» ⁷¹Dɩɛ bɛna na Pɩɛrɩra kɩ karɩgɩ̃n kha: «Na mɩɛ tɔn ma, Yekila yã mɩ, wɛɩra mɩyɛ ɩ̃ɛ thĩra bu de mɩra, mɩɛ tʋ ʋ waʔ.» ⁷²Dɩɛ bɛna na zĩnkhuo fʋʋn sɩ bãnɩyɔ̃ra za, na Pɩɛrɩra tʋʋn kʋɔgɩ̃nn na wɛsɩɛ Yesura|Yesu na deɗ u ɩra kha: «Khaala zĩnkhuo kha ʋɔ fʋʋ bãnɩyɔ̃, mʋɔ ɓa bakɩ̃n bãnɩsãa na de kha mʋɔ tʋ mɩɛ waʔ.» Baa ʋ kʋɔgɩ̃nn na sɩɛ na u kpii fʋʋrɛ.

Pi yo na Yesura Pɩlatɩ khɛrɛ

(Matiyo 27:1-2, 11-26; Luki 23:1-5; Zã 18:28-38)

¹Bulonkhɔ̃ɩgɔ, na kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ, na sɩɛrɛɗigboɗa nɩpɩra bɩɛ bĩŋinn kamɛ Yesura|Yesu kitira mɩyɛ za. Na pɩ yɩɛn na pɩ gɔɗ Yesura na vɔɗ ʋ na yo yiir u Pɩlatɩra leke u. ²Na Pɩlatɩra bʋ̃ɗ ʋ kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yawutuwe ɩyara ba?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mafɩra ʋ mʋ gaga kha baa mu deɗ si.»

³Na kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ zarɩŋɩ̃nn ʋ gbaangbo. ⁴Na Pɩlatɩra gbũun bʋ̃ɗ ʋ tɩ̃ kha: «Wɛsɩɛ bɩɛ pi de ɓu kɩ zarɩŋɩ̃n mʋ mɩra, mʋɔ bʋ na dʋɔ na zɩ̃ŋɩn mɩ waʔ?»

⁵Ŋa Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩn harɩ daɓire tikpo za waʔ, na bamʋŋa khonn Pilatɩra.

Pɩ zarɩgɩ̃nn Yesu kha ʋ kãma na hu

(Matiyo 27:15-26; Luki 23:13-25; Zã 18:39–19:16)

⁶Pakɩ fɛtɩ|Pakɩ fɛtɩ tʋɔ Pakɩ fɛtɩ, Pɩlatɩ le zɩɛ wa kasoɓiye ukpo wɩɛ Yawutuwira|Yawutuwe le ken khon. ⁷Kɛna dɩɛ bɛna, wɛɩ ʋɔ kha bʋ na pɩ yɩ ʋ kha Barabasɩ, ʋɔ na wɛpɩɛ na paragadan kamɛ ʋ, pɩ na khʋʋn ma nɩra na pɩ gɔɗ yiin Barabasɩ kaso u. ⁸Na nɩgbokira yuon Pɩlatɩra khɛrɛ na yo maan kɩ yɩ̃n ʋ kha u le hã bɩɛ wɛsɩɛ u le dɛrɩ ki le ɩra. ⁹Na Pɩlatɩra zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ ɓɩɛ wa kha mɩ zɩɛ hã ɩ̃ Yawutuwe ɩyara ba?» ¹⁰Naɗɩɛ Pɩlatɩra na tʋʋn ma kha kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ na yiin ma Yesura ʋɔ leke za zone kãma. ¹¹Ŋa na kperekpiidɛkhãgawɩra suun nɩgbokira kha pi de kha bɩɛ ɓɩɛ wa kha Pɩlatɩra zɩɛ hã bɩɛ Barabasɩra. ¹²Na Pɩlatɩra gbũun deɗ nɩgbokira kha: «Wɩɛra ɩ̃ yɩ kha Yawutuwe ɩyara, bɩra ɩ̃ ɓɩɛ kha mi le na ʋɔ?» ¹³Na pɩ kʋ̃nn na faŋa kha: «Ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɔ|Nɩɓadaɓɔkɔ za!» ¹⁴Na Pɩlatɩra bʋ̃ɗ pɩ kha: «Be mɩbɩ̃ɩthĩne u liiri?» Na pɩ ɔfɔn kɩ kʋ̃n na faŋa kha: «Ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɔ za!» ¹⁵Baa Pɩlatɩra kha ɓɩɛ kha ʋɔ le pi dĩŋora, na u khonn Barabasɩra kasora za na zɩɛn hãan mɩ ʋ. Kɩ yɩɛn na pɩ khɩɗ Yesura|Yesu na dazʋwʋyɛ kɩ hãar ʋ na sʋrasiwe kha pi yo ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra za.

Sʋrasiwe bʋ lʋgʋtɩ̃n Yesu

(Matiyo 27:27-31; Zã 19:2-3)

¹⁶Sɩɛ kpɩ̃ra za na sʋrasiwira khɩɛn Yesura na yuor u gʋvɛrɩnɛrɩ Pɩlatɩra gbɛ̃ɩna kpoloŋira ʋ, kɩ yɩɗ sʋrasiwira bʋɔra bɩɛ na bĩŋinn mi. ¹⁷Kɩ yɩɛn na pɩ khɩɛn gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔmamʋŋa mʋ gaga kha ɩɩgbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɔ15:17 Gɩɛ gbɔgɔlɔŋɩɛ thĩna kha khɛ wa na le ɩɩwɛ dɩ̃ɩna nɩkpakpapɛ dayiinse na yiin Yesura gɩ, kɩ lʋɗɛn huonse gbanfɩla mʋ gaga kha ɩɩgbanfɩla na siɗ u ʋ. ¹⁸Kɩ yɩɛn na pɩ hɩɗann kɩ ɓɛn ʋ na thɩɛɗɛ ki de kha: «Yawutuwe|Yawutuwe ɩya, thɩɛɗɛ bʋ mʋ lɔkɔ ʋ!» ¹⁹Kɩ yɩɛn na pɩ khɩ ʋ thaagɩra za na daɓɔkɔ, na pi su sãasɛ ʋ za, na pɩ ɓa huruse ʋ wʋɔla ʋ mʋ gaga kha pɩ gbɩ̃nɛ ʋ wa. ²⁰Baa pɩ lʋgʋtɩ̃nn ʋ na hĩin zuori, na pi khonn gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔmamʋŋɩra, kɩ khɩɛn ʋɔ thĩra bɛsɩra na yiir u sɩ kɩ khɩɛn kuɗ u gboŋira ʋ ki yo ʋ ɓakhɛrɛ.

Pɩ bʋ ɓa Yesu nɩɓadaɓɔkɔ za

(Matiyo 27:32-44; Luki 23:26-43; Zã 19:17-27)

²¹Baa pɩ kha bʋ ki yo na Yesura ɓakhɛla ʋ, na pɩ gbɩ̃ŋɩnn na wɛɩ ʋɔ na u kuɗ hʋʋga ki khũn, na sʋrasiwe karɩwann ʋ kha u gbon Yesura nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ . Pɩ kha yɩ ɓa ʋɔ wɛɩ wɩɛ kha Simɔ̃ na kure Sirɛnɩ, Alɛkɩsãdɩrɩ na Urufusi siye kha bʋ ʋ15:21 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Ɔrɔomʋwɛ 16:13²²Na pi yuon na Yesura khaala pɩ yɩ kha Gɔlɩgɔta, gɩɛ kɔla kɩ bʋ kha thahuwugo khaarɛ. ²³Na pɩ yãgamɩnn duvɛ̃n na dʋrɔkɩ pɩ yɩ kha miiri kɩ hã ʋ kha ʋ yɔ̃, na ʋ kɛɩrɩ. ²⁴Na pɩ ɓaɗ ʋ nɩɓadaɓɔkɩra za. Kɩ yɩɛn na pi yiin tɩ̃ɩtɩ̃ɩ na kpɩkɩ̃nn ʋ dayiinsira na ɓu tʋ wɛkɛ kɩ kãn na wɩɛ. ²⁵Ʋ ɓabɛna khɩɛra na gbʋ̃ʋn ma na nann zĩnhũnbɛnɛ. ²⁶Mɩɩna na liin thaagɩra na pɩ ɓaɗ ʋ, pɩ na sɛwɛn ma dɩɛ daphoko gʋɔ za na ɓaɗ kɩ nɩɓadaɓɔkɩra za kha: «Yawutuwe|Yawutuwe ɩya.» ²⁷Na pɩ ɓaɗ mɩbɩ̃yɛledɛwɛ pɩyɔ̃ bʋɔ nɩkhʋdaɓɔzasɛ za Yesura lɔkɩra ʋ, ʋɔra u leɗĩŋira ʋ, ʋɔra u lemɩnɩŋɩra ʋ. [²⁸Mafɩra, wɛsɩɛ sɛwɛn Yekila sɛwʋra na deɗ kha: «Pi liir u wa mɩbɩ̃yɛledaa ʋɔ», na sɩɛ ɓa liiri.]

²⁹Khɩ̃ntãradɛrɩwɛ kha gbɛgɩ̃n ma thaasɛ na pɩ kʋsa ʋ ki de kha: «Sʋwaɩ! Mʋɔ kɩ wɔrɩ kii Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra kɩ ɔfɔ ma kɩ khɩɛwɛ pɩsãara za15:29 Ken 14:58, na Zã 2:19, ³⁰zɩ̃n mu thĩ. Sũn nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za a ken!» ³¹Mafɩra tɩ̃ kperekpiidɛkhãgawɩra|Kperekpiidɛwɛ dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra kha man ʋ ki ki de kha: «Ken, ʋ kuoren bʋɔra kɛna ʋ wɔrɩ kuore u thĩ waʔ! ³²Ɩra wɩɛ Yekila Nɩthɩrɩ̃khoromora, Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɩyara sũn nɩɓadaɓɔkɩra za a yã na khãa ʋ za!» Wɛpɩɛ pɩ na ɓaɗ ʋ lɔkɩra ʋ, bɩɛ kha kʋsa ʋ wa tɩ̃.

Yesu huume mɩyɛ

(Matiyo 27:45-56; Luki 23:44-49; Zã 19:28-30)

³³Baa khɩɛra ɓa nann thaaga, na sɩrɩgɩra bɩɛ liin dabirigbɛmʋŋɛ, na lɛɩn na ɓuun lɩɛrɩwɛ pɩsãa siira. ³⁴Bɩɛ lɩɛrɩwɛ pɩsãara kpɩ̃ra za, na Yesura|Yesu kʋ̃nn na faŋa kha: «Eloyi, Eloyi, lama sabakɩtani?» Sɩɛ kɔla kɩ bʋ kha: «Mɩɛ Yekire, mɩɛ Yekire, be liin na mu khonn leke mɩ za?» ³⁵Wɛpɩɛ kha bʋ fɩ na nuun sɩɛ, na bɩɛ bʋɔ deɗ ɓa kha: «Ken na ʋ yɩ Eli|Eli .» ³⁶Na sʋrasiwe ʋɔ horon na yo yĩɗ dakpɛkɛ gʋɔ duvɛ̃nyʋ̃wamʋ za na ɓa ɓin ŋi daɓɔkɔ gʋɔ za na dãar ʋ gɩ kha ʋ yɔ̃, ki deɗ kha: «Ɩ̃ yɩɛ a ki ken, na Elira kɩ ɓa ɓan na ɓa sũne u nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za ba, a ɓa yã!» ³⁷Ŋa na Yesura zʋrɩn ki huuri. ³⁸Dɩɛ bɛna na Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra kharɩyɛgɛna thʋkpekĩnlowula hɛɩrɩ, na gɔɗ tɩ zaara na ɓa sũnn theɗera ʋ.³⁹Ɔrɔmʋwɛ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩrara na nɩ́ɩrɛ́n Yesura wʋɔla ʋ fɩ, baa ʋɔ yãan lɔmɩra za Yesura huuri, na ʋɔ deɗ kha: «Wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa Yekila Ɓikhiye thĩnthĩnwe thĩ!» ⁴⁰Hapɛ bʋɔ kha bʋ fɩ na nɩ́ɩrɛ́n legelege ki ken. Magɩdala Marɩyama, na Zakɩ tɩtɩya na Zoze yaa Marɩyamara, dɩ̃ɩna Salome kha bʋ wa bɩɛ hapɩɛ za. ⁴¹Bɛna Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ Galilera, bɩɛ kha thuo u ki liige kɩ dɛnfɛ ʋ. Hagɔmɛ bʋɔ kha bʋ, wɛpɛ na thuor u na yuon Zeruzalɛmʋra.

Yesu kasɩmɛ mɩyɛ

(Matiyo 27:57-61; Luki 23:50-56; Zã 19:38-42)

⁴²Yesu khʋɗɩyãgɩra na makɩ̃n ma na gbaarɩyawʋga lasɩɗɩyãgɩra. Baa khɩɛra ɓa kpɩɛn ɓuuri, ⁴³na Arimate Zozɛfʋ ɓannɩ. Ʋ kha bʋ wa sɩɛrɛɗigboɗe nɩra ʋɔ pɩ kha gbɩ̃nɛ gbaangbo. Ʋɔ kha bʋ wa kɩ tɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓamɩra tɩ̃. Baa gbaarɩyawʋga lasɩɗɩyãga ɩ, gɩɛ yɩɛ na Zozɛfʋra ɓuun phĩne na yuon Pɩlatɩra heke na yo yɩ̃nn Yesura|Yesu kpɩ̃ɩgɩra na ɓu yo kasɩ gɩ. ⁴⁴Baa Pɩlatɩra nuun kha Yesura na huun ma zuori, na si khonn u wa bamʋŋa. Na ʋ yɩɗ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩrara na bʋ̃ɗ ʋ na Yesura hubɛna na lɛɩn ma. ⁴⁵Baa u ɓuun zɩ̃ŋɩnsɛ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩrara heke zuori, na ʋ hãan Zozɛfʋra khɩ̃nɛ kha ʋ wɔrɩ yo khɛ Yesura kpɩ̃ɩgɩra. ⁴⁶Baa u yo ɗonn kasɩlowula zuori, na u yo sũnen kpɩ̃ɩgɩra nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za, na ɓa khɩɛn kasɩlowula na ɓinn ŋi kɩ khɩɛn na yo kasɩn ʋ lugudana za pɩ na wɔɗ kɛrɩkɩra za ɩra. Sɩɛ kpɩ̃ra za, na u boin bʋrʋgɩra kɩ baka lugudana na bakan nɩ. ⁴⁷Magɩdala Marɩyamara, na Zoze yaa Marɩyamara kha bʋ wa ki ken khaala pɩ kha kasɩ ʋ ɩra.

Yesu hu arɩmɛ mɩyɛ

(Matiyo 28:1-8; Luki 24:1-12; Zã 20:1-10)

¹Baa Yawutuwe gbaarɩyawʋgɩra|Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɓa tannɩ, na Magɩdala Marɩyamara, na Zakɩ yaa Marɩyamara dɩ̃ɩna Salome ɗonn latɩkɔli kha bɩɛ yo gbo u Yesura kpɩ̃ɩgɩra za na nʋʋrɛ ki nuugira. ²Lɩɛti ɗɩyãga bulonkhɔ̃ɩgɔ baa khɩɛɓila kha bʋ ki kure na pɩ alɩn ki yo lugudana ʋ. ³Baa pɩ kha bʋ khɩ̃na ʋ ki yo, pɩ kha bʋ̃kɩ̃n ma kamɛ kha: «Ãna kɩ ɓa boi kuse bʋrʋgɩra kɩ bakan lugudana na hã a gɩ kuo?» ⁴Baa pi yĩmin lugudana, na pi kenn yãan na bʋrʋgɩra khonn yiin gɛnɛ ʋ, kɛna bʋrʋgbekherege kha bʋ gɩ. ⁵Na pi yo lonn lugudana kpoloŋira ʋ, na kenn yãan ɓikhoyo ʋɔ gbɔgɔlɔ̃nvɩrɩga za na ʋ hɩɗann lugudana ʋ pi leɗĩngɛŋɛ. Na ãnabirise gɔɗ pɩ gbaangbo. ⁶Ŋa na u deɗ pi kha: «Hã ɩ̃ ãn waʔ. Mɩ tʋ kha Nazarɛtɩ Yesura|Yesu pɩ ɓaɗ khʋʋn nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za ʋɔ ɩ̃ ɓɩɛ. Ʋ alɩn ma na kuɗ huumira za, ʋ bʋ fara dʋ̃waʔ. Ĩ ken khaala pɩ na hʋ̃nɛn ʋ kpɩ̃ɩgɩra ɩra. ⁷Ɩra wɩɛ, ĩ yo de Pɩɛrɩ na karɩ̃nɓiiwira bʋɔra sɩ kha: “U bu nisĩn ĩ Galilera ni. Nineni ɩ̃ ɓa yo yã ʋ, mʋ gaga kha baa ʋ na deɗ ĩ sɩ ɩra16:7 Ken 14:28.”» ⁸Na pi kuɗ lugudana ʋ na khɩɛn laɗɛ, pɩ gagasɩra bɩɛ na zuon ma na pɩ gban. Pi deɗ nɩra sɩ waʔ, naɗɩɛ baa ãnabirise na gɔɗ pɩ na tann ɩra.

Yesu bʋ ɓɔgɔ u thĩ na Magɩdala Marɩyama

(Matiyo 28:9-10; Zã 20:11-18)

[⁹Baa Yesura kuɗ huumira za lɩɛti ɗɩyãga bulonkhɔ̃ɩgɩra, na ʋ lʋgʋn ɓɔgɔn ma u thĩ na Magɩdala Marɩyama, ʋɔ za ʋ na ɗɛɗ khonn gĩrime wãnɩyɔ̃ra. ¹⁰Na ʋɔ khɩɛn ɩɛ mɩyɩra na yo kpɔrɩn nɩpɩra na thuon Yesura ɩra. Sɩɛ ɓuun ma na pɩ wʋɔyɩra na kpãɗ ɓa na pɩ bʋ kɩ fʋʋ. ¹¹Ŋa baa nɩpɩra ɓa nuun na hala deɗ kha Yesura bʋ wa thakuogo za, kha ʋɔ yãar ʋ wa thĩra, pɩ wɔrɩn khãan ʋ sɩɛsɩra za waʔ.

Yesura ɓɔgɔn u thĩ na karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃

(Luki 24:13-35)

¹²Sɩɛ kpɩ̃ra za, baa karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ bʋɔ na khɩɛn khɩ̃nɛ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ ki yo gbonɓire dʋɔ za, na Yesura ɓɔgɔn u thĩ dɩ̃ɩn mɩ lɔmɛ bʋɔ za. ¹³Na pɩ vɩɗ ɓann Zeruzalɛmʋra na ɓa deɗ bʋɔra sɩ, ŋa bɩɛ khãan pɩ za tɩ̃ waʔ.

Yesu bʋ ɓɔgɔ u thĩ na karɩ̃nɓiiwe gbũne na ukpo

(Matiyo 28:16-20; Luki 24:36-49; Zã 20:19-23; Miliinye 1:6-8)

¹⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za tɩ̃, na ʋ ɓɔgɔn u thĩ dɩ̃ɩna karɩ̃nɓiiwira gbũne na ukpora bɛna pɩ kha bʋ ɗiimira za ɩra. Na ʋ kpaŋɩ̃nn mɩ pi numigbɩkɩra kãmara za naɗɩɛ baa pi nuun ʋɔ hu arɩmɩra mɩyɩra pɩ kamɩra khɛrɛ kɛna pɩ khãan sɩ za waʔ. ¹⁵Kɩ yɩɛn na u deɗ pi kha: «Ĩ yo dunuyara sɩrɩsɩra bɩɛ za na yo de Yekila Sɩɛrɛnʋʋsɩra na nɩthɩ̃rɩɓiiwira bɩɛ16:15 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 1:8. ¹⁶Wɩɛ bãa kɩ ɓa khãa sɩɛ sɩɛsɩra za na bɩ pi yĩ u ãmɛ za, ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu thakuokɛɩzuoŋo. Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓa kɛɩ sɩ, ʋɔ dɛyɩra ɓa dii wa kitira za. ¹⁷Wɛpɩɛ kɩ ɓa khãa Yekila Sɩɛrɛnʋʋsɩra za, ken bamʋŋa mɩɓɔgɔyɔnyira za pɩ ɓa tʋ wɩ ɩra: Mɩɛ yɩsɩgɩra za pɩ ɓa ɗɛ kuse gĩrime, pɩ ɓa ki de thĩmaanyɛ sɩɛsɛ pi thĩ za, ¹⁸harɩ na pɩ ɓa gɔɗ sʋwʋbɩ̃ɩsɛ na pi lese, harɩ na pɩ yʋ̃ɔn nɩkhʋɓosoŋo, sɩɛ ɓa wɔrɩ le mɩɩnɛ pɩ za waʔ. Pɩ ɓa ɗʋkɩ̃n lese ɓoɗipe za na yɩ̃n Yekire bɩɛ bãa.»

Yesu vɩgbũume mɩyɛ Yekila heke

(Luki 24:50-53; Miliinye 1:9-11)

¹⁹Baa Adɛyɛ Yesura|Yesu sɩɛrɛn mɩ mafɩra zuori, na Yekila khɩɛn gann ʋ zaara ni na u yo hɩɗann u leɗĩŋira lɔkɩra ʋ16:19 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 1:9-11. ²⁰Na karɩ̃nɓiiwira yo ki de Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra khaayɩra bɩɛ za. Adɛyɩra kha dɛnfɛ wɩ wa sɩɛ miliinsira za, ki le bamʋŋa mɩyɩra kɩ ɓɔgɔ kha sɩɛsɩra pi de, sɩ bʋ wa tɩ̃ya.]