Matiyo

Yekire sɩɛrɛnʋʋsɩra

Matiyo

sɛwɛn na gbũun Yesu Kirisitira mɩyɩra za

Sɛwʋra sɩɛrɛ thaaga

Ken karɩ̃na Matiyo hã a na kure Yekila sɩɛsɩra ʋ sɛwɛn ɩra.

Matiyora kha bʋ wa Yesura karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra ʋɔ (Matiyo 9:9 na 10:3). Matiyora bʋ ɓɔgɔ sɩ wa kha Yesu Kirisitira kɩ bʋ Yawutuwe zɩ̃ndaara, ʋɔ nʋʋgɩra Yekila hãan mɩ harɩ khɔ̃ɩra ni, kha ʋ ɓa ɓan. Ʋ hãan ma ʋ karɩ̃nɓiiwira khɩ̃nɛ kha pi de ʋɔ sɩɛrɛnʋʋsɩra na dunuyara thĩnyira bɩɛ (Matiyo 28:19). Ʋ sɩɛrɛn ma Yesu Kirisitira hũme na ʋ ɓikɛrɩsɛ mɩyɛ za. Ʋ ɓɔgɔn sɩ wa kha Yesura kɩ bʋ thadɛyɩra ɓann na zɩ̃nn nɩpɛ na pɩ mɩbɩ̃yɩra (daɓikpakpaʔɛ 1-2). Na lɔmɩra za Zãna yĩɗ Yesura ãmɩra za. Na lɔmɩra za Sutana zɩɛn kenn ʋ za (daɓikpakpaʔɛ 3-4). U deɗ ɓa Yekila sɩɛsɩra, kɩ bãarɛn ɓoɗipe (daɓikpakpaʔɛ 5-18). Sɩɛ kpɩ̃ra za na u yuon Zeruzalɛmʋ. Na Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra yɩɛn na pɩ gɔɗ ɓaɗ ʋ nɩɓadaɓɔkɔ za na khʋʋr ʋ. Sɩ khɩɛwɛ pɩsãara za na u kuɗ huumira za (daɓikpakpaʔɛ 19-28).

Matiyora kpɩkɩ̃nn ma Yesura karɩ̃na khaayɛ ɩwãa:

1. Wɛpɩɛ lonn Yekila ɩɩgɩra za, (daɓikpakpaʔɛ 5-7).

2. Ʋ karɩ̃nn ma Yekila ɩɩgɩra sɩɛrɛnʋʋsɩra dedɛrɩwɩra (daɓikpakpaʔɛ 10).

3. Ʋ sɔɗ ɓa sɔsɛ wãnɩyɔ̃ na ɓɔgɔn kha Yekila ɩɩgɩra mɩyɛ bʋ wa gũni za, na lɔmɩra ʋ ɩɩgɩra ɓa ɓɔgɔ ki thĩ na yɛsɩ̃n ɩra (daɓikpakpaʔɛ 13).

4. Dɩ̃ɩna lɔmɩra za Yekila nɩpɩra kãn nɩ́ɩrɛ̀ (daɓikpakpaʔɛ 18).

5. Ʋ ɓɔgɔn sɩ wa kha a kɩ tɩɛ bɛna Yekila ɩɩgɩra ɓa ɓan na ɓa asɩ mɩbɩ̃yɛ thĩna bɩɛ ɩra (daɓikpakpaʔɛ 24-25).

Yesu Kirisiti sekhãgawɛ mɩyɛ

(Luki 3:23-38)

¹Ken Yesu Kirisiti sekhãgawɛ yɩsɩsɛ. Ʋ bʋ wa Davidi kpɩ̃raɓiye. Na Davidira|Davidi liin Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ kpɩ̃raɓiye. ²Abɩrahamʋra hũnn Ɩzakɩ, na Ɩzakɩ hũnn Zakɔbʋ, na Zakɔbʋ hũnn Zuda|Zuda na ʋ yaɓiiwira, ³Zuda hũnn Farɛsɩ na Zaara, bɩɛ yaara kha bʋ Tamarɩ, Farɛsɩ hũnn Ɛsɩrɔnɩ, Ɛsɩrɔnɩ hũnn Aramʋ, ⁴Aramʋ hũnn Amɩnadabʋ, na Amɩnadabʋ hũnn Naasɔ̃nɩ, na Naasɔ̃nɩ hũnn Salɩmɔ, ⁵na Salɩmɔ hũnn Boozi, Boozi yaara kha bʋ Arahabʋ, na Boozi hũnn Zobɛdɩ, ʋɔ yaara kha bʋ Uruti, na Zobɛdɩ hũnn Zese, ⁶na Zese hũnn ɩtakhuo Davidi. Na Davidira khɩɛn Uri hara na hũnn Salomɔ̃, ⁷na Salomɔ̃ hũnn Orobʋwamʋ, na Orobʋwamʋ hũnn Abɩya, na Abɩya hũnn Asa, ⁸na Asa hũnn Zozafatɩ, na Zozafatɩ hũnn Zoramʋ, na Zoramʋ hũnn Ozɩasɩ, ⁹na Ozɩasɩ hũnn Zoatamʋ, na Zoatamʋ hũnn Akaazɩ, na Akaazɩ hũnn Ezekiasɩ, ¹⁰na Ezekiasɩ hũnn Manase, na Manase hũnn Amɔ, na Amɔ hũnn Zozɩasɩ, ¹¹na Zozɩasɩ hũnn Zekonɩasɩ na ʋ khɩ̃rɩwɩra; dɩɛ bɛna pɩ ɓa hoɗ Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira na yuon mi pɔrɩtɔsɛ za Babilɔnɩ sɩrɩgɩra za. ¹²Baa pi yuon mi pɔrɩtɔsɩra za Babilɔnɩ sɩrɩgɩra za, na Zekonɩasɩ hũnn Salatɩɛlɩ, na Salatɩɛlɩ hũnn Zorobabɛlɩ, ¹³na Zorobabɛlɩ hũnn Abihudi, na Abihudi hũnn Eliakimu, na Eliakimu hũnn Azɔrɩ, ¹⁴na Azɔrɩ hũnn Sadɔkɩ, na Sadɔkɩ hũnn Akimu, na Akimu hũnn Elihudi, ¹⁵na Elihudi hũnn Eliazarɩ, na Eliazarɩ, hũnn Matanɩ, na Matanɩ hũnn Zakɔbʋ, ¹⁶na Zakɔbʋ hũnn Zozɛfʋ, Zozɛfʋ na liin Marɩyama khuora, ʋɔ Marɩyamara hũnn Yesura a yɩ kha Kirisitira ɩra. ¹⁷Mafɩra, goyiɗɔsɛ hɩɗankhɛyɛ gbũne na iyĩi kɩ bʋ na khɛ Abɩrahamʋra za na yo gbɩɛ Davidi za, goyiɗɔsɛ hɩɗankhɛyɛ gbũne na iyĩi kɩ bʋ na khɛ Davidira za na yo gbɩɛ ɗɩyãgɩra pi hoɗ Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira na yuon mi Babilɔnɩ sɩrɩgɩra ʋ pɔrɩtɔsɩra za ɩra, dɩ̃ɩna goyiɗɔsɛ hɩɗankhɛyɛ gbũne na iyĩi kɩ bʋ na khɛ bɛna pi yuon mi ɗonsira Babilɔnɩra ʋ na ɓa gbɩɛ Kirisitira za.

Yesu Kirisiti hũme mɩyɛ

(Luki 2:1-7)

¹⁸Ken Yesu Kirisiti hũnlɔmɩra. Ʋ yaara Marɩyamara na yanɛn ma Zozɛfʋra heke. Na Marɩyamara khɩɛn kpoloŋo Yekire Nina|Yekire Nin wɔrɩkɔ za kɛɩ tʋ u khuora. ¹⁹U khuora Zozɛfʋra kha bʋ wa nɩthɩ̃rɩtelenyemo. Ʋ kha ɓɩɛ na de si nɩpɛ bɩɛ nu si Marɩyamara nɩɩ waʔ, na ʋ kɩ ɓɩɛ wa kha ʋɔ asɩ bɩɛ yaŋɩra guurese za. ²⁰Baa ʋ kha bʋ sɩɛ gagasɩra za, na Adɛyɛ Yekila mɛlɛgɛ ukpo ɓann u heke hʋ̃nɗʋɔrɛsɛ za na deɗ u kha: «Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye Zozɛfʋ, hã mʋ dʋ̃nɛ mʋ hala Marɩyamara yiimira za waʔ, naɗɩɛ ɓiira kɩ bʋ u kpoloŋira ʋ, u kuɗ ɓa Yekila Nina wɔrɩkɔ za. ²¹Ʋ ɓa hũn ma khuo kɩ yɩɛ mʋ yɩ ʋ kha Yesu1:21Yesu yɩsɩgɩra kɔrɔla kɩ bʋ kha Yekire kuore wa, naɗɩɛ ʋɔ kɩ ɓa kuore ʋ nɩpɩra pɩ mɩbɩ̃yɛliigira za.»

²²Sɩɛ bɩɛ liin ma na hĩɗen Adɛyɛ Yekila sɩɛsɩra ʋ na deɗ ʋ yãdedaara nʋʋgɩra za ɩra kha: ²³«Ken! Ɓihɛyɛ wɩɛ ʋ tʋʋn khuo yãan waʔ, ʋɔ ɓa khɛ kpoloŋo na hũn khuo kɩ yɩɛ pɩ yɩ ʋ kha Emanuwɛlɩ.» Gɩɛ yɩsɩgɩra ɓɔgɔ wa kha: «Yekire bʋ dɩ̃ɩna aa.» ²⁴Baa Zozɛfʋra alɩn ɗʋɔmɩra za, na u liin wɛsɩɛ Adɛyɛ mɛlɛgɛra deɗ u. Na u yiin ʋ hala. ²⁵Ŋa ʋ tʋʋr ʋ yãan waʔ ɓanu kha u hũnn ɓikhoyiɗa. Na Zosɛfʋra hãar ʋ yɩsɩgɩra kha Yesu.

Khʋsaɓiye tʋdɛrɩwɛ bʋɔ kuɗ khɩɛkurogɛŋɛ kɩ ɓan Yesu gbɩ̃nɛkhɛrɛ

¹Yesu hũnn ma Bɛtilehɛmʋ Zude sɩrɩga za, bɛna Erɔdɩ|Erɔdɩ kha bʋ ɩɩgɩra za. U hũme kpɩ̃rara za, na khʋsaɓiye tʋdɛrɩwɛ kuɗ khɩɛkurogɛŋɛ na ɓann Zeruzalɛmʋra, ²na bʋ̃ɗ kha: «Yawutuwe|Yawutuwe ɩyara hũnni, he ʋ bʋ? Aa yãan ma ʋ khʋsaɓila harɩ khɩɛkurogira ʋ ni na a ɓann kha aa ɓa gbɩ̃nɛ ʋ.» ³Na ɩtakhuo Erɔdɩ nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na ʋ gagasɩra firigĩnn gbaangbo, ʋɔ na Zeruzalɛmʋra nɩpɩra bɩɛ. ⁴Na ʋ yɩɗ Yekire kperekpiidɛkhãgawɛ|Kperekpiidɛwɛ na Yekire sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bɩɛ na bĩŋinn mi kɩ bʋ̃ɗ pɩ kha he Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo kha kãn na hũn. ⁵Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Ʋ kha kãn hũn ma Bɛtilehɛmʋ Zude sɩrɩga za, naɗɩɛ sɩɛ Yekila yãdedaara na sɛwɛn kha: ⁶“Ɩ̃ɛ Bɛtilehɛmʋ nɩpɩra kɩ bʋ Zude sɩrɩgɩra za, ɩ̃ɛ gboŋira kɩ bʋ Zude gbonsɩra bɩɛ gbontɩtɩɩɗa waʔ dɛ! Naɗɩɛ nɩkaadaa ɓa kure ɩ̃ gboŋira za, ʋɔ kɩ ɓa ki ken mɩɛ nɩpɩra Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira.”» ⁷Baa sɩɛ tannɩ, na Erɔdɩra yɩɗ khʋsaɓiye tʋdɛrɩwɩra na bʋ̃ɗ pɩ guurese za kha dʋ̃nɛ bɛnɛ pɩ na kenn yãan khʋsaɓila? ⁸Kɩ yɩɛn na ʋ dãan mɩ Bɛtilehɛmʋra na deɗ pi kha: «Ĩ yo bʋ̃kɩ̃n tʋ ɓiira mɩyɛ kɩ̃raŋɩra. Na ĩ yo yãar ʋ ɩ̃ ɓa de ɓi, mɩɛ thĩra yo gbɩ̃nɛ ʋ tɩ̃.» ⁹Baa pi nuuren ɩtakhuora zuori, na pi yuori. Pi yobɛna, na pi gbũun yãan khʋsaɓila pɩ na yãan harɩ khɩɛkurogira ni na ti yo pɩ wʋɔla ʋ. Baa tɩ nann khaala za ɓiira kha bʋ, na tɩ nɩ́ɩrɛ́n dɩɛ khaala zaara. ¹⁰Bɛna khʋsaɓiye tʋdɛrɩwɩra gbũun yãan khʋsaɓila, na pɩ bãanyɛ wuon gbaangbo thĩ. ¹¹Na pi lonn thʋʋgɩra ʋ na yãan ɓiira na ʋ yaara Marɩyamara. Na pɩ ɓaɗ huruse na gbɩ̃nɛn ɓiira. Ki phiin zɩɛn pi dagbolonsira na khonn sãnɩ na wusuna dɩ̃ɩna latɩkɔlɩ nunʋwã na gbɩ̃nɛn ɓiira dɩ̃ɩn sɩ. ¹²Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yekila deɗ pi hʋ̃nɗʋɔrɛsɛ za kha hã pi gbũu Erɔdɩra heke dʋ̃waʔ, na pɩ khɩɛn khɩ̃nɛ dʋɔ na khũnn pɩ sɩrɩgɩra ʋ.

Pi horo ki yo na Yesu Eziwiti sɩrɩgɩra za

¹³Baa khʋsaɓiye tʋdɛrɩwɩra tann zuori, na Adɛyɛ Yekila mɛlɛgɛ ʋɔ ɓa ɓɔgɔn u thĩ na Zozɛfʋra hʋ̃nɗʋɔrɛsɛ za na deɗ u kha: «Arɩ khɛ ɓiira na ʋ yaara, na horo na yo wi Eziwiti sɩrɩgɩra za; na hɩɗan ni ɓanu kha mi gbũu sɩɛrɛn mʋ khɛrɛ, naɗɩɛ Erɔdɩ|Erɔdɩ ɓa arɩ wa kɩ mʋʋ ɓiira kha ʋɔ khʋ ʋ.» ¹⁴Na Zozɛfʋra alɩn na khɩɛn ɓiira na ʋ yaara dawogo, na horon yuon Eziwiti sɩrɩga za. ¹⁵Ʋ hɩɗann ma ni ɓanu kha Erɔdɩra huuri. Sɩɛ liin ma na hĩɗen wɛsɩɛ Yekila na deɗ ʋ yãdedaara nʋʋgɩra za kha: «Mɩ yɩɗ ɓa mi ɓikhiira na kuɗ u Eziwiti sɩrɩgɩra za.»

Bɛtilehɛmʋ ɓikɛrɩwɛ huume mɩyɛ

¹⁶Baa Erɔdɩra|Erɔdɩ ɓa tʋʋn kha khʋsaɓiyira tʋdɛrɩwɩra na kpɛnsɛn ma ʋɔ, na u doŋo hĩin na tannɩ, na ʋ dãan kha pi yo Bɛtilehɛmʋ sɩrɩgɩra bɩɛ za na khʋ pi ɓikhoyira bɩɛ, na khɛ ɓiɓonyĩra za na yo gbɩɛ ɗɩɩsɛ sɩyɔ̃ bɛwɛ za, na makɩ̃nn na bɛna khʋsaɓiyira tʋdɛrɩwɩra na deɗ ɩra. ¹⁷Wɛsɩɛ Yekire yãdedaa Zeremi na deɗi, mafɩra sɩɛ hĩiri. Sɩ na deɗ ɓa kha:

¹⁸«Nɩpɛ nuun kʋ̃mɛ na pɩ kʋ̃n Arama,

fʋʋyɛ na makarɩ kʋ̃mɛ mɩyɛ.

Arasɛlɩ kɩ fʋʋ u ɓiiwe huume kãmara za,

ʋ ɓɩɛ kha pi de ʋɔ wʋrɩgbɛ waʔ,

naɗɩɛ pi huun ma zuori.»

Pi kure na ɓiira Eziwitira kɩ ɓan ʋ Nazarɛtɩ

¹⁹Baa Erɔdɩra|Erɔdɩ ɓa huun zuori, na Adɛyɛ Yekila mɛlɛgɛra ɓɔgɔn u thĩ na Zozɛfʋra hʋ̃nɗʋɔrɛsɛ za tɩ̃ Eziwiti sɩrɩgɩra za, ²⁰na deɗ u kha: «Arɩ khɛ ɓiira na ʋ yaara na vɩ gbũu Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ sɩrɩgɩra ʋ ni, naɗɩɛ wɩɛra kha ɓɩɛ ɓiira khʋʋmɩra, u huun ma.» ²¹Na Zozɛfʋra alɩn na khɩɛn ɓiira na ʋ yaara, na pɩ vɩɗ gbũun Ɩsɩrayɛlɩ sɩrɩgɩra ʋ. ²²Ŋa na Zozɛfʋra nuun kha Arɩkelayusi khɩɛn ɩɩgɩra u siira Erɔdɩra boɗa ʋ Zude sɩrɩgɩra za, na ãnabirise gɔɗ ʋ na Zude sɩrɩgɩra yuomira. Na Yekila ɓɔgɔn ʋ sɩ hʋ̃nɗʋɔrɛsɛ za, na u yuon Galile sɩrɩgɩra za, ²³na yo hɩɗann gɩɛ gbonɓire dʋɔ za pɩ kha yɩ kha Nazarɛtɩ, sɩɛ le thaaga, wɛsɩɛ Yekila yãdedɛwɩra na deɗi, sɩɛ ɓu hĩin. Pɩ na deɗ ɓa kha: «Pɩ ɓa yɩ ʋ wa kha Nazarɛtɩ nɩra.»

Yekire ãyi Zã bu de Yekire sɩɛsɛ na u yĩ nɩpɛ ãmɛ za

(Marɩkɩ 1:2-6; Luki 3:1-6; Zã 1:19-23)

¹Dɩɛ bɛna Yekire ãyi Zã ɓann Zude gbangbĩriŋira za na gɔɗ ki de Yekila sɩɛsɛ kha: ²«Ɩ̃ vɩkɩ̃n ĩ kpolonsira kɩ zɩɛ ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira, naɗɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓamɩra yĩmin ma!» ³Zãna mɩyɛ Yekire yãdedaa Ezayi kha de kha:

«Nɩra ʋɔ bʋ kpaasɩ̃n ki de gbangbĩriŋira za ni kha:

Ɩ̃ ɔfɔ Adɛyɩra khɩ̃na ʋ ɓa khɛ,

ki telen ʋ khɩ̃nɩ́ɩrɛ̀nyɩra.»

⁴Zãna na yiin ma yɔ̃gɔ̃ma ɗuose gbɔgɔlɔ̃ŋɔ kɩ vɔɗ ɗʋɔgɔ kagara ʋ hagayɩra; gbɛsɩwɛ dɩ̃ɩna tɔlɩgɔ kha bʋ u ɗimɩɩna. ⁵Zeruzalɛmʋ nɩpɛ na Zude sɩrɩga nɩpɛ dɩ̃ɩna lagara pɩ yɩ kha Zurudɛ̃, ʋɔ lɔkɔ nɩpɩra bɩɛ kha ɓan ma ʋ khɛrɛ. ⁶Pɩ kha bɩ wa pɩ mɩbɩ̃yɛliigira na Zãna yĩ|Yĩ pi Zurudɛ̃ ãmɩra za.

⁷Baa ʋ kha yã na Farɩzɩ̃ɛgɔmɛ na Sadusɩ̃ɛgɔmɛ|Sadusɩ̃ɛmɛ bʋ ɓan kha u yĩ|Yĩ bɩɛ ãmɩra za, na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ɛ gbikhiɗipɩɛ, ãna kewin ĩ kha ĩ horo hã Yekila doŋira kɩ ɓan ɩra? ⁸Miliinyira kɩ ɓɔgɔ kha ɩ̃ vɩkɩ̃n ma ĩ kpolonsira kɩ zɩɛn ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira, ɩ̃ ɓɔgɔ ɩɛ. ⁹Hã ɩ̃ hɩɗan kɩ gaga ĩ thĩ za kha: “Aa sekhãgara kɩ bʋ Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ 3:9 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 8:33, 37, 39.” Naɗɩɛ mi de ĩ wa sɩ kha bʋrʋsɩɛ ɩ̃ yã mɩra, Yekila wɔrɩ vɩkɩ̃n sɩ wa na le si Abɩrahamʋ kpɩ̃raɓiiwe. ¹⁰Wɩ̃ɩɗa luɗ zɩɛn ma fɩ zuori na kpekĩn dahaninsira. Dahagɛ bãa ki sen ɓikɩ̃nsɛ waʔ, gɩɛ ɓa kpii wa na hĩn naaga za. ¹¹Mɩɛ ʋɔ bu yĩ ĩ wa ãmɛ za na ɓɔgɔ kha ɩ̃ vɩkɩ̃nn ma ĩ kpolonsɩra kɩ zɩɛn ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira; ŋa wɩɛra kɩ ɓa ɓan mɩɛ kpɩ̃ra za, ʋɔ bʋ na wɔrɩkɔ na tãra mɩɛ. Harɩ na gbise kha mɩɛ khon ʋ sawʋlan wʋ̃nyɛ thĩra, mɩɛ thaaga sũnn sɩɛ za. Na ʋɔ ɓa ɓannɩ, ʋ ɓa yĩ ĩ wa Yekila Nina|Yekire Nin na naaga za. ¹²Ʋ sʋkʋ̃rɩdaagɩra bʋ wa u lekira za, ʋ ɓa kʋ̃rɩ wa ʋ sʋhoɗerinyira na khon i ɗogosira za, ki yii i u gborigo za; ŋa ɗogosira sɩɛ, ʋ ɓa so ɓa sɩɛ nakɛɩbĩyeŋe za.»

Yesu ãyike mɩyɛ

(Marɩkɩ 1:9-11; Luki 3:21-22; Zã 1:29-34)

¹³Dɩɛ bɛna na Yesura|Yesu kuɗ Galile sɩrɩgɩra za na yuon Zãna khɛrɛ harɩ lagagbola pɩ yɩ kha zurudɛ̃, kha Zãna yĩ|Yĩ ʋɔ ãmɩra za. ¹⁴Zãna kha ɓɩɛ wa na kɛɩ. Ʋ kha de ɓa Yesura kha: «Mɩɛ kha kãn ɓan mʋɔ heke mu yĩ ɓi ãmɩra za, kɛna mʋɔ kɩ ɓan mɩɛ heke!» ¹⁵Ŋa na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Le si ɩra wɩɛ. Mafɩra a kãn le Yekila dĩŋora bɩɛ na hĩɗe u.» Dɩɛ bɛna na Zãna yĩɗ u ãmɩra za. ¹⁶Baa u yĩɗ ãmɩra za na kuɗ zuori, na zaazaara phiin zɩɛrɩ. Na u kenn yãan Yekila Nina|Yekire Nin mʋ gaga kha gɛnɛtʋgan na u sũnn na ɓa hɩɗann ʋ za. ¹⁷Na nʋʋga gʋɔ kʋ̃nn zaazaara ni kha: «Wɩɛra bʋ wa mɩɛ ɓikhiye khɔrɩyɔmɔ thĩ, mɩ bãanwuoŋira bɩɛ bʋ wa ʋɔ za.»

Sutana bʋ zɩɛ ken Yesu za

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yekila Nina|Yekire Nin khɩɛn yuon na Yesura|Yesu gbangbĩriŋe za, Sutana ɓu zɩɛ ken ʋ za. ²Na u yiin sũn na ɓuun khɩɛwɛ tigbeyɔ̃ na dawose tigbeyɔ̃, na khʋ̃mʋŋa gɔɗ ʋ. ³Na Sutana zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Na mʋ bʋ wa Yekire Ɓikhiye tɩ̃ya, de bʋrʋsɩɛ kha sɩ vɩkɩ̃n na le ɗimɩɩnɛ.» ⁴Ŋa na ʋ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za na deɗ kha: “Ɗimɩɩnɛ doro kɩ yɩɛ nɩthɩ̃rɩga hɩɗan thakuogo za waʔ, ŋa sɩɛsɩra bɩɛ ki kure Yekila nʋʋgɩra za, sɩɛ kɩ hã thakuogira.”»

⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za na Sutana khɩɛr ʋ na yuor u gbonyɛgɛŋɩra kɩ Zeruzalɛmʋ, na yiir u Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra thaagɩra za ⁶ki deɗ u kha: «Na mʋ bʋ wa Yekire Ɓikhiye tɩ̃ya, kpa ziɗe, naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za na deɗ kha:

“Ʋ ɓa de mʋ mɩyɛ na ʋ mɛlɛgɛwɩra,

bɩɛ ɓa tɩɛ mʋ na pi lese

hã mʋ ɗɩɛgɩra ɓu kpuo bʋrʋga za waʔ.”»

⁷Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Sɩ sɛwɛn ma na deɗ tɩ̃ kha: “Mʋ kãn na zɩɛ ken Adɛyɩra mu Yekila za waʔ.”» ⁸Na Sutana khɩɛr ʋ tɩ̃ na yuor u ɓɩɛdikonkoŋo gʋɔ za; na ɓɔgɔn ʋ dunuyara ɩɩsɩra na sɩ gbʋ̃ɔnsɩra bɩɛ ⁹ki deɗ u kha: «Na mʋ bɩɩn na ɓaɗ huruse na gbɩ̃nɛn mɩɛ, mɩ hã mʋ sɩɛ bɩɛ.» ¹⁰Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Sutana|Sutana ! Zʋ̃ʋ kure mɩ lɔkɔ za, naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za na deɗ kha: “Mʋ kãn gbɩ̃nɛ wa Adɛyɩra mu Yekila ki ki liige kɩ hã ʋɔ kpora kpeli.”» ¹¹Dɩɛ bɛna na Sutana tann kɩ zɩɛr ʋ, na mɛlɛgɛwɛ ɓann na ɓa dɛnfɛn ʋ.

Yesu bʋ gɔ u miliinsira

(Marɩkɩ 1:14-15; Luki 4:14-15)

¹²Na Yesura ɓa nuun kha pɩ gɔɗ ɓa Zã na yiir u kaso za, na u kuɗ gɩɛ sɩrɩgɩra za na yuon Galile. ¹³Na u kuɗ Nazarɛtɩ, na yo hɩɗann Kapɛrɩnawʋmʋ, gɩɛ gboŋɩɛ kha bʋ wa Galile pheligira lɔkɩra ʋ, Zabulɔnɩ na Nɛfɩtalɩ kpɩ̃raɓiiwe sɩrɩga za, ¹⁴sɩɛ liin ma, si le thaaga wɛsɩɛ Yekila yãdedaa Ezayi na deɗi sɩɛ ɓu hĩi. Ʋ na deɗ ɓa kha:

¹⁵«Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ Zabulɔ̃ na Nɛfɩtalɩ sɩrɩga ʋ,

Galile pheligira lɔkɩra ʋ, dɩ̃ɩna Zurudɛ̃ lagadena ʋ,

ɩ̃ɛ Galile hɩɗandɛwɛ dɩ̃ɩna thĩmaanyɩra kɩ bʋ ɩ̃ sʋgʋmʋra za, ĩ nuure!

¹⁶Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kha bʋ dabirigira za,

ɩ̃ yãan ma yɛyɛkpakpapɛ;

ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kha bʋ huume dabirigira za,

yɛyɛɓɛ ɓann ma ĩ heke!»

¹⁷Sɩɛ ɗɩyãsɩra za Yesura|Yesu gɔɗ u Yekire sɩɛsɩra deɓira ki de kha: «Ɩ̃ vɩkɩ̃n ĩ kpolonsira na zɩɛ ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira naɗɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yĩmin ma.»

Yesu bʋ yɩ ɓurugɔdɛwɛ piyĩi kha pi thuo ʋɔ

(Marɩkɩ 1:16-20; Luki 5:1-11)

¹⁸Baa Yesura kha bʋ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ Galile pheligeŋira za, na ʋ yãan khuowe pɩyɔ̃, Simɔ̃ pɩ yɩ kha Pɩɛrɩ, na ʋ khɩ̃rɩyɛ Ãdire; pɩ kha bʋ wa ki hĩn pɩ zʋɔwɛ pheligira za. Ɓurugɔdɛwɛ kha bʋ wɩ. ¹⁹Na u deɗ pi kha: «Ĩ thuo mi, mɩ ɓa le ĩ nɩthɩ̃rɩpɛ ɓɩɛdɛwɛ mʋ gaga kha baa ɩ̃ ɓɩɛ ɓuruwira ɩra.» ²⁰Na bɩɛ ɗɛ zɩɛn pɩ zʋɔwɛ fɩ dere, ki thuo u. ²¹Na ʋ zʋ̃ʋn yuon wʋɔrɛ kɩrɩ ʋ na yãan khuowe pɩyɔ̃ bʋɔ tɩ̃. Zebede ɓikhiye Zakɩ, na ʋ khɩ̃rɩyɛ Zã, pɩ kha bʋ wa pi gbuogo za na pi siira Zebedera, kɩ ɔfɔ pɩ zʋɔwɛ. Na ʋ yɩɗ Zebedera ɓikhiiwira pɩyɔ̃ra. ²²Na bɩɛ ɗɛ zɩɛn pi gbuogira na pi siira, kɩ alɩn ki thuo Yesura.

Yesu bʋ karɩ̃n nɩgboko na u de sɩɛrɛnʋʋsɛ na ʋ bãarɛ ɓoɗipe

²³Yesu kha min ma Galile sɩrɩgɩra khaayɩra bɩɛ za, ʋ kha karɩ̃n ma nɩpɛ Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za, na u de Yekire ɩɩgɩra sɩɛrɛnʋʋsɩra na ʋ bãarɛ ɓothĩnsira bɩɛ dɩ̃ɩna ɓodɩ̃ŋaransɩra bɩɛ. ²⁴Yesura yɩsɩgɩra na kuɗ ɓa Siiri sɩrɩga khaayɛ bɩɛ, pɩ kha khɛ wa ɓoɗipe thĩnye bɩɛ kɩ ɓan mɩ u heke. Wɛpɩɛ na vɛnn ɓose thĩnyira bɩɛ za na nʋmɩra thĩnyira bɩɛ za: Girĩn ɓose, na gbaŋa ɓose, na wɛpɩɛ gɛnheʔira na huuri; Yesura kha bãarɛ wa bɩɛ. ²⁵Nɩgbogbʋ̃ɔnsɛ kha kure wa Galile, na Dekapɔlɩ na Zeruzalɛmʋ na Zude dɩ̃ɩna Zurudɛ̃ lagadena sɩrɩsɩra ʋ ki thuo Yesu.

Yesu bu de Yekire sɩɛsɛ ɓɩɛgɛ thaaga za

¹Baa Yesura yãan nɩgbosira, na ʋ gann ɓɩɛgɛ za na hɩɗannɩ. Na ʋ karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ. ²Na Yesura khɩɛn sɩɛsɛ kɩ karɩ̃n mɩ kha:

Kɩ̃rɩthĩnthĩŋe mɩyɛ

(Luki 6:20-23)

³«Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ ki yii pɩ mɩyɩra bɩɛ Yekila leke u, naɗɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga bʋ wa bɩɛ bɛgɛ!

⁴Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ wɛpɩɛ wʋɔyɩra kpãɗɩ, naɗɩɛ Yekila kɩ ɓa wuore ɩ̃ gagasɩra!

⁵Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ sũnen pi thĩ, naɗɩɛ Yekila ɓa hã wɩ dɛrɩgɛ!

⁶Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ kɩ ɓɩɛ mɩtelenyenye liime na sɩ bʋ pɩ za mʋ gaga kha khʋ̃mʋŋa na yʋ̃ɔsɛ, naɗɩɛ pɩ ɓa hĩi!

⁷Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ kɩ makarɩ bʋɔra za, naɗɩɛ Yekila ɓa makarɩ wa bɩɛ za tɩ̃!

⁸Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ kɩ bʋ na gagayɛgɛnsɛ, naɗɩɛ bɩɛ ɓa yã Yekila!

⁹Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ kɩ ɓɩɛ wɔyĩke, naɗɩɛ pɩ ɓa yɩ pɩ wa Yekila ɓiiwe!

¹⁰Bãanwuoŋo bʋ wa wɛpɩɛ pɩ vɛnɛ mɩtelenyenyira liimira kãmara za, naɗɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga bʋ wa bɩɛ bɛgɛ!

¹¹Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ bɛgɛ na nɩpɛ kʋsa ɩ̃ na pi thuo ĩ kɩ gbɩ̃ɩ ɩ̃ na pɩ tɔn kɩ maan ɩ̃ bɩ̃ɩsɩra thĩnyira bɩɛ mɩɛ kãma!

¹²Ɩ̃ hɩɗan bãanwuŋo na yãgayãmɛ za, naɗɩɛ taakpakpasɛ bʋ tɩɛ ɩ̃ zaazaara ni. Mafɩra pɩ gbɩ̃ɩn Yekire khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ yãdedɛwɩra nisĩnn i5:12 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 7:52.»

Yesu bʋ hã karɩ̃n na gbũu zɔwʋgɔ na yɛyɛɓɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 9:50; Luki 14:34-35)

¹³«Ɩ̃ɛ kɩ bʋ zɔwʋgɩra dunuyara za. Na zɔwʋgɔ phʋ̃phʋ̃mɩra khonn kɩ za, bɩra kɩ wɔrɩ phʋ̃nɛ gɩ tɩ̃? Kɩ kɩ̃ra foi dʋ̃waʔ fɔ na ban ŋɩ kʋwʋga ʋ, nɩpɛ wɩ̃ɩgɩ̃n ŋɩ.»

¹⁴«Ɩ̃ɛ kɩ bʋ yɛyɛɓɩra dunuyara za. Gbongɛ bãa kɩ bʋ dadiɗe thaaga za, gɩɛ gboŋira wɔrɩ guore kũu waʔ. ¹⁵Si kpuosira ɩ tɩ̃ na fɩtãnɩmɩra. Na pɩ ɗɩɛrɛn fɩtãnɩ, pɩ khɛ gbongboŋo na si u waʔ. Ŋa pi yii u wa fɩtãnɩ tũnkhɛrɛ za, si le thaaga wɛpɩɛ bɩɛ kɩ bʋ thʋʋgɩra za, pi ɓu yɛyɛɓɛ. ¹⁶Mafɩra ɩ̃ yɛyɛɓɩra kãn kɩ yɛ|Yɛɗɛsɛ nɩpɛ bɩɛ wʋɔla za, si le thaaga pɩ yã ɩ̃ mɩkɩ̃nlewenyira kɩ gbɩ̃nɛ ĩ Siye|Siye Yekila kɩ bʋ zaara ni ɩra.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu sɩɛrɛhãansɛ mɩyɛ za

¹⁷«Hã ɩ̃ ɓa hɩɗan na gaga kha mɩɛ ɓann ma Yekire sɩɛrɛhãansɩra na ʋ yãdedɛwɛ sɩɛsɩra khʋ khɛrɛ waʔ. Mɩɛ ɓann sɩ khʋ khɛrɛ waʔ, ŋa mɩɛ ɓann ma si hĩɗe khɛrɛ. ¹⁸Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ, na yɩɛ zaara na fɔlɔŋɩra bʋ, sɩɛrɛhãansɛ daɓire tikpo, warɩma tɩ hɛwʋɗɛ thĩra ɓa khon bʋ waʔ, ɓanu kha mɩyɩra bɩɛ liin na hĩiri. ¹⁹Gɩɛ yɩɛrɩ, wɩɛ bãa kɩ ɓa asɩ sɩɛrɛhãansɩra daɓire harɩ tikpo kpeli, ki yo karɩ̃n nɩpɛ pi le si kpuosira, ʋɔ dɛyɩra kɩ ɓa le Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga nɩtɩtɩɩɗa. Ŋa wɩɛ bãa kɩ gɔ sɩɛrɛhãansɩɛ na kɩ̃ra kɩ karɩ̃n nɩpɛ sɩ, ʋɔ dɛyɩra kɩ ɓa le Yekila ɩɩgɩra nɩgbʋ̃ɔmɔra. ²⁰Iyo, mi de ĩ wa sɩ. Na ɩ̃ɛ telemira tãra sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra na Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ thĩra waʔ, ɩ̃ wɔrɩ lon Yekila ɩɩgɩra za waʔ.»

Yesu bʋ hã karɩ̃n na gbũu doŋo mɩyɛ za

²¹«Ĩ nuun kha sɩ na deɗ ɓa ĩ sekhãgawɩra kha: “Hã mʋ khʋ nɩra waʔ. Na mʋɔ wɩɛ bãa khʋʋn nɩra, pi yo mu wa kitikhɛrɛ za.” ²²Ŋa mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha wɩɛ bãa khɩɛn doŋo na ʋ kãnʋʋna, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na kiti. Mʋɔ wɩɛ bãa gbũun kʋsan mʋ kãnʋʋna kha ʋ narɩma, pɩ kãn ma na yii mu sɩɛrɛɗigboɗe za na kiti mu. Wɩɛ bãa gbũu ki de ʋ kãnʋʋna kha phʋ̃ɔra, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na lon zahanama naagɩra za. ²³Gɩɛ yɩɛrɩ na mʋ kha mʋɔ yo khon leke mɩhãanyɛ thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ sokhɛrɛ za. Na mʋ ɓa kʋɔgɩ̃nn kha sɩɛsɛ bʋ mʋɔ na mʋɔ kãnʋɔna tɩɛ, ²⁴mʋ zɩɛ mu leke mɩhãanyɩra thɔgɔnsɛ sokhɛrɛ lɔkɩra ʋ fɩ, ki yo mʋɔ na mʋ yaɓiira bɛn tikpo za zo, kɩ tʋ yɩɛ mʋ vɩ ɓan na ɓa khon mu leke mɩhãanyɩra thɔgɔnsɛ sokhɛla za.» ²⁵«Na mʋɔ na nɩra ʋɔ ɓuun sɩɛsɛ na ʋ yan mʋ kitikhɛrɛ za, mʋ pɛ̃ɩ na yɩɛ ɩ̃ bɛn tikpo za na ɩ̃ nann kitikhɛla ni thonn waʔ. Si le thaaga hã ʋ ɓa le yo yii mu kitidaara leke za, ʋɔ yii mu nɩgɔdɛwɛ leke za bɩɛ baka mʋ kaso za waʔ. ²⁶Mi de ɓu wa sɩ tɩ̃yara za, mʋ ɓa wɔrɩ kure fɩ kũu kɛna mʋ taan mʋ mɩɩgɩra bɩɛ na ki zuon pere waʔ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu zɛrɩgɛ mɩyɛ za

²⁷«Ĩ nuun na si deɗ kha: “Hã ĩ le zɛrɩgɛ waʔ.” ²⁸Ŋa mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha wɩɛ bãa ki ken hara u yeke gɔ ʋ, sɩ bʋ wa mʋ gaga kha ʋɔ dɛyɩra liin ma zɛrɩgɛ na ʋɔ hala ʋ gagasɩra za zuori. ²⁹Mafɩra, na mu leɗĩnyiwire kɩ ɓa yii mu mɩbɩ̃yɛliige za, mʋ kʋgʋlɩn khon ni na ban nɩ legelege. Naɗɩɛ na mʋ laɗ mʋ gbɔɗɛ khaarɛ dʋɔ, sɩɛ bãa baa mʋɔ thĩra bɩɛ ɓa lon zahanama naagɩra za. ³⁰Na mu leɗĩŋe kɩ ɓa le thaaga na yii mu mɩbɩ̃yɛliige za, mu kpii gi na ban ŋɩ legelege; naɗɩɛ na mʋ laɗ mʋ gbɔɗɛ khaarɛ dʋɔ, sɩɛ bãa baa mʋɔ thĩra bɩɛ ɓa lon zahanama naagɩra za.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ yaŋa kpaɓɛ mɩyɛ za

(Matiyo 19:7-9; Marɩkɩ 10:4-5, 10-12; Luki 16:18)

³¹«Si deɗ ɓa tɩ̃ kha: “Na nɩra zɩɛ ʋ hara, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na hã ʋ hala yaŋɩra kpaɓɛ sɛwʋra.” ³²Ŋa mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha wɩɛ bãa kɩ zɩɛ ʋ hara kɛna hala liin zɛrɩgɛ waʔ, ʋɔ dɛyɩra yiin ma ʋ hala zɛrɩgɛ liime za. Dɩ̃ɩna khuora kɩ ɓa khɛ hazɩɛmɔra na yii u, ʋɔ khuora liin ma zɛrɩgɛ tɩ̃.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ nʋʋga khɩɛmɛ mɩyɛ za

³³«Ĩ nuun kha si deɗ ɓa a sekhãgawɩra kha: “Na mʋ karɩ̃n kha mʋɔ ɓa le mɩɩnɛ bãa, hã mʋ ɓa kɛɩ ti liime waʔ. Ŋa mɩɩna mʋ karɩ̃n kha mʋɔ ɓa le Adɛyɩra wʋɔla za, mʋ kãn ma na hĩɗe ri.” ³⁴Ŋa mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha hã ɩ̃ karɩ̃n thĩra waʔ. Hã ɩ̃ɛ thĩra ɓa de kha: Mɩ karɩ̃n ma na zaara waʔ, naɗɩɛ zaara bʋ wa Yekila ɩɩga|Yekila ɩɩga khaarɛ, ³⁵warɩma na de kha: Mɩ karɩ̃n ma na fɔlɔŋɩra waʔ, naɗɩɛ fɔlɔŋɩra bʋ wa Yekila ɗɩɛsɛ tiikhɛrɛ, warɩma na de kha: Mɩ karɩ̃n ma na Zeruzalɛmʋra waʔ, naɗɩɛ ɩya gbʋ̃ɔmɔ gboŋo i. ³⁶Hã mʋ ɓa karɩ̃n mʋɔ thĩra thaakuogɩra za waʔ, naɗɩɛ mʋɔ thĩra wɔrɩ yɩɛ mʋ thayĩŋe kikpo fɩ̃ɩ warɩma ki te waʔ. ³⁷Ɩ̃ yɩɛ ĩ “iyo le iyo”. Kɩ yɩɛ “ɩ̃ ɩya le ɩya.” Na sʋɔ sɩɛn sɩɛ za, sɩɛ kuɗ ɓa Sutana heke.»

Yesu bʋ hã karɩ̃n na gbũun doŋo khome mɩyɛ za

(Luki 6:29-30)

³⁸«Ĩ nuun na si deɗ kha: “Yiwire kɩ taa yiwire, yɩgɩrɛ taa yɩgɩrɛ.” ³⁹Ŋa mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha hã ĩ khon doŋo ɩ̃ bɩ̃ɩrawɛ za waʔ. Ŋa na nɩra fatan mʋ mu leɗĩnkhena za, mʋ hã ʋ khena dʋɔra tɩ̃. ⁴⁰Na nɩra ɓɩɛ na yo mu kitikhɛrɛ za na ɓu zɩ̃n mʋ gbɔgɔlɔ̃nɓila, mʋ yɩɛ ʋ khɛ mʋ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɩra tɩ̃. ⁴¹Na faŋa dɛyɛ ʋɔ karɩwan mʋ kha mʋ khɛ ʋɔ dagbolonse na nɩ̀ɩrɛ̀ yo si kilomɛtɩrɩ ukpo siira, mʋ khɛ sɩ na nɩ̀ɩrɛ̀ kilomɛtɩrɩwɛ pɩyɔ̃. ⁴²Na nɩra yɩ̃nn mʋ mɩɩnɛ mʋ hã ʋ dɩ. Na nɩra bʋ ɓɩɛ mɩɩga mu heke, hã mʋ khʋ̃n ʋ gɩ waʔ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu bɩ̃ɩrawɛ khɔrɩmɛ mɩyɛ za

(Luki 6:27-28, 32-36)

⁴³«Ĩ nuun na si deɗ kha: “Khɔrɩ mʋ kãnʋɔna kɩ yãasɩ̃n mʋ bɩ̃ɩra.” ⁴⁴Ŋa mɩɛ ʋɔ bu de ĩ wa kha ɩ̃ khɔrɩ ɩ̃ bɩ̃ɩrawɩra kɩ kɩ yɩ̃n Yekire kɩ hã wɛpɩɛ kɩ gbɩ̃ɩ ɩ̃ ɩra. ⁴⁵Sɩɛ le thaaga ɩ̃ wɔrɩ le ɩ̃ zaa Siye|Siye Yekila ɓikhiiwe, naɗɩɛ ʋɔ ki kuse khɩɛ na hã nɩbɩ̃ɩwɛ na nɩkɩ̃rɩwɩra bɩɛ, kɩ yɩɛ adaga wa nɩtelenyeme na nɩwãgamɛ bɩɛ heke. ⁴⁶Na ɩ̃ɛ khɔrɩ wa wɛpɩɛ dola kɩ khɔrɩ ɩ̃ɛ, bɩra dagamu ɩ̃ ɓa ɓu sɩɛ za? Harɩ lãmbo zɩ̃ndɛwɩra le wa mafɩra tɩ̃ mʋ gaga kha ɩ̃ɛ waʔ? ⁴⁷Na ɩ̃ɛ thɩɛ wa ɩ̃ yaɓiiwe doro, sɩɛ wɔrɩ yɩɛ bamʋŋa khon nɩra ba? Yekire kʋɔdɛwɛ le wa sɩɛ kpuosira tɩ̃ waʔ? ⁴⁸Na ɩ̃ɛ ʋɔ, ɩ̃ kãn ma na hĩi na mɩkɩ̃nthĩnyira bɩɛ mʋ gaga kha baa ɩ̃ zaazaa Siira hĩin na mɩkɩ̃nthĩnyira bɩɛ ɩra.»

Leke mɩhãanɛ na Yekila yɩ̃mɛ dɩ̃ɩna sũnyiige mɩyɛ

¹«Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ, hã ĩ le ĩ Yekire khɩ̃na nɩɩrɛsɩra yɩsɩɓɩɛga kãma za waʔ. Na ĩ liin sɩɛ, ɩ̃ ɓa ɓu dagamu ɩ̃ zaa Siye|Siye Yekila heke waʔ. ²Na mʋ ɓɩɛ na hã bʋɔmɛ nɩra mɩɩnɛ, hã mʋ kpaasɩ̃n sɩ nɩpɛ bɩɛ ɓu yã mʋ waʔ. Naɗɩɛ yɩsɩɓɩɛdɛwɛ le wa mafɩra Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za na khɩ̃nthaasɩra za. Bɩɛ le wa sɩɛ nɩgɔmɛ ɓu yɩ bɩɛ yɩsɩnʋʋga. Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha pi ɓuun ma pɩ kɩ̃rɩgɩra zuori. ³Ŋa na mʋ hã wa bʋɔmɛ nɩra mɩɩnɛ dʋɔ, mu lemɩŋɩra kãn tʋ mɩɩna leɗĩŋira bu le waʔ, ⁴sɩɛ le thaaga mu leke mɩhãana le mɩguurene; na sɩɛ liiri, mu Siira kɩ yã mɩguurenyira, ʋɔ ɓa taa mʋ dɩ.»

⁵«Na ɩ̃ kha ɩ̃ yɩ̃n Yekila, hã ĩ le mʋ gaga kha yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ waʔ. Bɩɛ khɔrɩ wa na arɩ nɩ́ɩrɛ́ Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za na khɩ̃nthaasɩra za kɩ yɩ̃n Yekire, naɗɩɛ pɩ ɓɩɛ wa kha nɩpɩra bɩɛ yã bɩɛ. Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha pi ɓuun ma pɩ kɩ̃rɩgɩra zuori. ⁶Ŋa na mʋɔ ʋɔ kha mʋ yɩ̃n Yekila, mu lon mʋ thʋʋga kpoloŋira ʋ ni na baka tʋ̃ntʋ̃na na dãan mu thĩ ni, kɩ yɩ̃n mʋ Siye|Siye Yekila kharɩguurena za. Mu Siye Yekila kɩ yã mɩyɩra ki le guuresira za, ʋɔ ɓa taa mʋ.»

⁷«Na ɩ̃ kha ɩ̃ yɩ̃n Yekila, hã ɩ̃ kɩ vɩ ki gbũu daɓikpuoye za mʋ gaga kha baa Yekire kʋɔdɛwɩra le waʔ. Bɩɛ ken ma kha na bɩɛ de daɓigɔngɔnyɛ, sɩɛ kɩ ɓa yɩɛ Yekila nu bɩɛ yɩ̃mɩra. ⁸Hã ĩ thuosĩn bɩɛ waʔ, naɗɩɛ ĩ Siira tʋ wa mɩɩna za ɩ̃ vɛn, na ɩ̃ɛ thĩra yɩ̃nn ʋ thonn waʔ. ⁹Na ɩ̃ kha ɩ̃ yɩ̃n, ĩ de mɩra kha:

“Aa Siye|Siye , mʋɔ wɩɛra kɩ bʋ zaara ni,

yɩɛ nɩpɛ tʋ mʋ kha mʋɔ kɩ bʋ Yekire yɛgɛmɔra,

¹⁰ɓa ɗi mʋ ɩɩgɩra, nɩpɛ sʋgʋmʋ za

yɩɛ mu dĩŋo ki le fɔlɔŋɩra fara,

mʋ gaga kha baa u le zaara ni ɩra.

¹¹Hã aa ɗiimira za a vɛn fɩ̃ɩra.

¹²Yafa aa ɓilensira a liin mu ɩra,

mʋ gaga kha baa aa yafa wɛpɩɛ ki ɓilen aa za tɩ̃ ɩra.

¹³Dɩ̃ɩna hã mʋ yɩɛ a lon gbɩ̃rɩsɩra kɩ yɩɛ a le mɩbɩ̃yɛ waʔ, ŋa zɩ̃n a na Sutana.

[Naɗɩɛ mʋɔ bɛgɛ kɩ bʋ ɩɩgɩra, na wɔrɩkɩra na Yekire ɩɩgɩra yɛyɛɓɩra bãanyɛ bɩɛ. Amiina.]”»

¹⁴«Na ɩ̃ bɩ na yafa bʋɔra ɓilensira pi le ɩ̃ za, ĩ Siira kɩ bʋ zaara ni, ʋɔ ɓa yafa ɩ̃ za tɩ̃. ¹⁵Ŋa na ɩ̃ɛ bɩ na yafa bʋɔra ɓilensira pi liir ĩ waʔ, ĩ Siira ɓa bɩ na yafa ɩ̃ɛ ɓilensira za tɩ̃ waʔ.»

¹⁶«Na ĩ yii sũn, hã ɩ̃ kpã wʋɔyɛ tenten mʋ gaga kha baa yɩsɩɓɩɛdɛwɩra le waʔ. Pi kpã ɓa wʋɔyɛ na ɓu ɓɔgɔ nɩpɛ bɩɛ kha bɩɛ bʋ wa sũn za. Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha pi ɓuun ma pɩ taasɩra zuori! ¹⁷Ŋa mʋɔ ʋɔ, na mʋ kha mu yii sũn, mʋ wʋ mʋ wʋɔla kɩ sʋrɩ mʋ thaagɩra, ¹⁸si le thaaga hã nɩra sii wɔrɩ tʋ kha mʋ bʋ wa sũn za waʔ, fɔ mu Siira kɩ bʋ kharɩguurena za. Mu Siira kɩ yã mɩguurenyira ʋɔ ɓa taa mʋ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu zaazaa ɓudaga mɩyɛ za

(Luki 12:33-34)

¹⁹«Hã ɩ̃ ɓɩɛ ɓudaga na bĩŋin dunuyara za fara na hã ĩ thĩ waʔ, mʋmɛ na some asɩ gɩ wa, zugbũruwe wɔrɩ kpɩɛ wa tʋ̃ntʋ̃nɛ na lon zuure. ²⁰Ɩ̃ ɓɩɛ ɓudaga na bĩŋin zaazaara ni, na hã ĩ thĩ, mʋmɛ na some wɔrɩ asɩ gɩ waʔ, zugbũruwe bʋ ni na wɔrɩ kpɩɛ tʋ̃ntʋ̃nɛ na zuure waʔ. ²¹Naɗɩɛ khaala mʋ ɓudagɩra bʋ, fɩra za mʋ gagasɩra bɩɛ ɓa hɩɗan tɩ̃.»

²²«Nɩthɩ̃rɩga yiwiyira kɩ bʋ ʋ gbɔɗa fɩtãnɩra. Na mu yiwiyira bʋ koroŋoro mʋ gbɔɗa bɩɛ hɩɗan ma yɛyɛɓɛ za. ²³Ŋa na mu yiwiyira bʋ koroŋoro waʔ, mʋ gbɔɗa bɩɛ hɩɗan ma dabirige za. Yɛyɛɓɩra kɩ bʋ mʋ za, na bɩɛ liin dabirige, gɩɛ dabirigira gbɩ̃n dɛ!»

²⁴«Nɩra kpo wɔrɩ liige na hã thadɛrɩwɛ pɩyɔ̃ waʔ, naɗɩɛ ʋ ɓa yãasɩ̃n ma ʋɔra kɩ khɔrɩ ʋɔra, warɩma ʋ maa ʋɔra za kɩ kpãa ʋɔra. Mafɩra tɩ̃, ɩ̃ wɔrɩ le Yekire ɗonron, ki gbũu le tigiye ɗonron waʔ.»

²⁵«Gɩɛ yɩɛn na mi de ĩ kha: Hã ĩ wukĩn foi za kɩ kɩ bʋ̃ ĩ thĩ kha bɩra ɩ̃ɛ ɓa ɗi warɩma na yɔ̃, warɩma dayiinse sʋ̃na ɩ̃ɛ ɓa ɓu na yii waʔ? Thakuogo bãa ɗiime za waʔ ba? Gbɔɗɛ tãra dayiinse waʔ ba? ²⁶Ĩ ken wurupira ki ɗen zaara ni ɩra. Pɩ tʋɔgɔ waʔ, pi gbũu kpɛwʋ waʔ, pɩ bʋ na gborise waʔ, ŋa sɩɛ bɩɛ za bere kɛna ĩ Siira kɩ bʋ zaara ni ʋɔ ki ɓeɗe wi. Ɩ̃ɛ bãa wurupira za gbaangbo waʔ ba? ²⁷Ɩ̃ɛ za ãna kɩ wɔrɩ hɩɗan wukĩnse kpoloŋo za kɩ wɔrɩ yɩɛ kɩrɩ thĩ sɩɛ ʋɔ thĩ thakuogira sʋ̃ramɩra za?»

²⁸«Na bɩra kɩ ɓa yɩɛ ɩ̃ hɩɗan ki ki wukĩn dayiinse kãma? Ĩ ken gbaŋa dafɩ̃ɩmɩra arɩ lɔmɩra! Pɩ fãa phuru waʔ, pi gbũu lʋɗɛ waʔ. ²⁹Mi gbũu de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za kha, ɩtakhuo Salomɔ̃ na ʋ gbʋ̃ɔnsɩra bɩɛ, kɛna ʋ gbɛkɩ̃nn kɩ̃ran ɗɩyãga kpo na nann dafɩ̃ɩmɩra waʔ. ³⁰Na Yekila bɩ yii sʋɔwɛsɛ na gbɛkɩ̃n gbaŋa dafɩ̃ɩmɩra kɩ bʋ fɩ̃ɩra, kɛna dɩ̃ɩn naaga so pi, ʋ ɓa hã ɩ̃ dayiinse ki ki ken ĩ waʔ ba? Ee! Ɩ̃ khãamɩra zen harɩ bere dɛ! ³¹Gɩɛ yɩɛn na mi de ĩ kha hã ɩ̃ kɩ wukĩn ki de wɛsɩɛ waʔ kha: “Bɩra aa ɓa ɗi? Warɩma bɩra aa ɓa yɔ̃? Warɩma mʋsɛ a ɓa ɓu dayiinse yo?” ³²Sɩɛ daasɩɛ bɩɛ, kɛɩkhãadɛwɛ kɩ ɓɩɛ sɩɛ kɛɩ gbaa. Ŋa ɩ̃ɛ Siira kɩ bʋ zaara ni, ʋɔ tʋ wa kha ɩ̃ vɛn ma sɩɛ bɩɛ za zuori. ³³Ĩ nisĩn ɓɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga dɩ̃ɩna u dĩŋora zo. Na sɩɛ liiri, Yekila ɓa hã ɩ̃ sɩɛ bɩɛ na sɩɛ. ³⁴Dɩ̃ɩn mɩyɩra kɩ ɓan, hã ĩ wukĩn ɩɛ za waʔ, dɩ̃ɩn bʋ wa na u wukĩnse naɗɩɛ ɗɩyãga tʋɔ ɗɩyãga na kɩ vɛnsɛ.»

Yesu bʋ hã karɩ̃n na gbũu kamɛ zarɩgɩ̃mɛ mɩyɛ za

(Luki 6:37-38, 41-42)

¹«Hã ɩ̃ zarɩgɩ̃n nɩra waʔ, si le thaaga hã Yekila ɓa zarɩgɩ̃n ɩ̃ waʔ. ²Naɗɩɛ lɔmɩra za ɩ̃ zarɩgɩ̃n nɩpɩra bʋɔra, mafɩra Yekila ɓa zarɩgɩ̃n ɩ̃ɛ tɩ̃. Dasʋ̃wayaŋɩra ɩ̃ khɛ kɩ sʋ̃wa bʋɔra bɛsɩra, gɩɛ kpuogira Yekila ɓa khɛ na sʋ̃wa ɩ̃ bɛsɩra tɩ̃. ³Be liin na mu ken wũukhãna kɩ bʋ mʋ kãnʋɔna yiwila za, kɛna dakpurukira kɩ bʋ mʋɔ thĩra yiwila za, mʋ yã gɩɛ waʔ? ⁴Warɩma mʋsɛ mu le kɩ wɔrɩ de mʋ yaɓiye kha: “Yɩɛ mi khon wũukhãnɩɛ kɩ bʋ mu yiwila za”, kɛna dakpuruko thĩra kɩ bʋ mʋɔ yiwila za. ⁵Mʋɔ yɩsɩɓɩɛdaa wɩɛ, khon dakpurukira kɩ bʋ mʋ yiwila za zo, kɩ tʋ wɔrɩ yã na khon wũukhãna kɩ bʋ mʋ kãnʋɔnara yiwila za ɩra.»

⁶«Hã ɩ̃ ɓa khɛ mɩyɩra kɩ bʋ Yekire bɛyɛ na hĩn hã ɓɛrɩmɛ dɩ̃ɩn ɩ waʔ, bʋɔtɛ pɩ ɓa vɩ gbũu ɩ̃ za na nʋŋɩn ɩ̃. Hã ĩ gbũu ɓa hĩn hã mɩɩdɛ ɗorise kɩ hʋgan na dɔrɔbɔ̃mɛ waʔ, bʋɔtɛ bɩɛ ɓa gan wɩ̃ɩgɩ̃n ɩ.»

Yesu bʋ hã karɩ̃n kha wɩɛ bãa kɩ yɩ̃n Yekila, ʋɔ ɓa ɓu

(Luki 11:9-13, 31)

⁷«Ɩ̃ yɩ̃n Yekila, ʋ ɓa hã ɩ̃. Ɩ̃ ɓɩɛgɛ, ɩ̃ ɓa ɓu. Ɩ̃ kɔkɔ, Yekila ɓa phii zɩɛ na hã ɩ̃. ⁸Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ yɩ̃n Yekila, ʋ ɓa hã ʋɔ dɛyɩra. Wɩɛ kɩ ɓɩɛgɛ, ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu. Dɩ̃ɩna wɩɛ bãa kɩ kɔkɔ, Yekila ɓa phii zɩɛ na hã ʋɔ dɛyɩra lon. ⁹Ʋ̃na nɩra kɩ bʋ ɩ̃ za, na u ɓikhiye yɩ̃nn ʋ buru, ʋ khɛ bʋrʋga na hã ʋ? ¹⁰Warɩma na ʋ yɩ̃nn ʋ ɓuro, ʋ khɛ sʋwʋga na hã ʋ? ¹¹Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ lɔmɩra bɩ̃ɩrɩ, na ɩ̃ɛ tʋ wa na hã ĩ ɓiiwe mɩkɩ̃nɩnyɛ, ɩ̃ zaazaa Siira ɓa hã ʋ yɩ̃ndɛrɩwɛ mɩkɩ̃nɩnyɛ na tãra ɩ̃ɛ hãlɔmɩra waʔ ba?»

¹²«Wɛsɩɛ bɩɛ ɩ̃ ɓɩɛ kha bʋɔra le hã ɩ̃ɛ, ɩ̃ɛ le si kpuosira na hã wɩ sɩ; sɩɛrɛhãansɩra na Yekire yãdedɛrɩwɩra karɩ̃na ʋɔ7:12 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Ɔrɔmʋwɛ 1:8-10.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu khɩ̃nyɛ ɩ̃yɔ̃ mɩyɛ za

(Luki 13:23-24)

¹³«Ĩ lon nʋtɩtɩɩɗa za; naɗɩɛ khɩ̃na ki yo na nɩpɩra ɓilenkhɛla za, dɩɛ lonkhɛla phɛrɩ wa dɩ̃ɩna tɩ nɩ̀ɩrɛ̀sɩra thɔ ɓa; dɩɛ khɛdɛrɩwɩra gɔn ma. ¹⁴Ŋa khɩ̃na ki yo na nɩra thakuogo za, dɩɛ lonkhɛla fʋ̃ʋn ma dɩ̃ɩna tɩ khɩ̃na nɩ̀ɩrɛ̀sɩra gbũu hʋgan ma! Dɩɛ khɩ̃na ɓudɛrɩwɩra gɔn waʔ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu tɔŋɔ yãdedɛwɛ mɩyɛ za

(Matiyo 12:33; Luki 6:43-44)

¹⁵«Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na tɔŋɔ yãdedɛrɩwɩra! Naɗɩɛ na pɩ kha bɩɛ ɓan ĩ heke, pi le wa pi thĩ nɩwɔyĩgeme mʋ gaga kha zãrawɛ, kɛna pi kpolonsira za, gbaŋa dakperethĩnthĩme thĩ kɩ bʋ wɩ. ¹⁶Ɩ̃ ɓa yã tʋ wɩ wa pi miliinyira za. Ãna yãan na pɩ yagan ɗʋgʋyɛ huonhaga za yãarɩ, warɩma na kpɩɛn nʋmʋsɛ kpekpehaga za? ¹⁷Dahakɩ̃rɩga sen ma ɓikɩ̃rɩsɛ, ŋa dahabɩ̃ɩga sen ma ɓibɩ̃ɩsɛ. ¹⁸Dahakɩ̃rɩga wɔrɩ sen ɓibɩ̃ɩsɛ waʔ, dahabɩ̃ɩga gbũu wɔrɩ sen ɓikɩ̃rɩsɛ tɩ̃ waʔ. ¹⁹Dahagɛ bãa ki sen ɓikɩ̃rɩsɛ waʔ, gɩɛ dahagɩra thĩna kpii wa na hĩn ŋi naaga za. ²⁰Si kpuosira ɩ tɩ̃, ɩ̃ ɓa yã tʋ wa tɔŋɔ yãdedɛrɩwɩra pi miliinyira za.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu karɩ̃nɓikɩ̃rɩwɛ mɩyɛ za

(Luki 6:46; 13:27)

²¹«Na wɔrɩ ɓu na lon Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za, sɩ bʋ mʋ gaga kha na ɩ̃ yɩ ɓɩ kha: “Adɛyɛ! Adɛyɛ!” Sɩɛ kɩ ɓa yɩɛ ɩ̃ wɔrɩ lon bʋ waʔ, mɩɛ Siira kɩ bʋ zaazaara ni, fɔ mu le ʋɔ dĩŋo bʋɔtɛ. ²²Na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, gɔmɛ ɓa de ɓi kha: “Adɛyɛ! Adɛyɛ! Mʋ yɩsɩgɩra wɔrɩkɩra za aa kha yã mɩyɛ ki de waʔ? Mʋ yɩsɩgɩra wɔrɩkɩra za aa kha ɗɛ gĩrimira waʔ? Mʋ yɩsɩgɩra wɔrɩkɩra za aa kha wɔrɩ ki le bamʋŋa mɩgɔnyɩra waʔ?” ²³Dɩɛ bɛna mɩ ɓa de pi wa kha: “Mɩɛ tʋʋn ɩɛ yãan harɩ kɩrɩ ʋ thĩra waʔ! Ɩ̃ zʋ̃ʋ kure mɩɛ lɔkɔ ʋ, ɩ̃ɛ mɩbɩ̃yɛledɛrɩbɩɛ!”»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu thʋʋsɛ yɔ̃ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 1:22; Luki 4:32; 6:47-49)

²⁴«Gɩɛ yɩɛrɩ, wɩɛ ki nuure sɩɛsɩra mi de mɩra na gɔ sɩ kɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ, ʋɔ dɛyɩra khɩɛgɩ̃nn ma na wʋɔmɛ nɩra ʋɔ ʋ maɗɛn ʋ thʋʋga kɛrɩkɛ za. ²⁵Na adaga waarɩ, na lagawɛ kpɩɛrɩ, na sarangbʋ̃ɔŋɔ vuɗ thʋʋgɩra za, kɩ waan yãan waʔ, naɗɩɛ kɩ taana na tiin ma kɛrɩkɛ za. ²⁶Ŋa wɩɛ bãa ki nuure mɩɛ sɩɛsɩra kɛna ʋ bɩ nɩ̀ɩrɛ̀ na wɛsɩɛ mi de waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mʋ gaga kha wʋɔnladaa ʋɔ na maɗɛn ʋ thʋʋga sɩ̃rɩkpɩka za. ²⁷Na adagagbʋ̃ɔŋɔ waarɩ, na lagawɛ kpɩɛrɩ, na saraŋa vuɗ thʋʋgɩra za, na kɩ waan na asɩn pere.»

²⁸Baa Yesura|Yesu zuon sɩɛ sɩɛsɩra za zuori, na bamʋŋa khonn nɩgbokira na bĩnn ki nuure ʋ karɩ̃na ɩra. ²⁹Naɗɩɛ ʋ sɩɛsɩra kha bʋ wa na wɔrɩkɔ, sɩ kha bʋ mʋ gaga kha pɩ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛrɩwɩra bɛsɩra waʔ.

Yesu bʋ bãarɛ legbũrukhuo ʋɔ

(Marɩkɩ 1:40)

¹Na Yesura sũnn ɓɩɛgɩra thaagɩra za, na nɩgboko gʋɔ ki thuo u. ²Na legbũrukhuo ʋɔ zʋ̃ʋn nann ʋ na ɓaɗ huruse ʋ wʋɔla za fɩ na deɗ u kha: «Adɛyɛ, na mʋ bɩ mʋ wɔrɩ bãarɛ mɩɛ na yɛɗɛ mɩ.» ³Na Yesura narɩn leke na phoɗ ʋ za ki deɗ u kha: «Iyo mɩ bɩɩrɩ, bãa na yɛ|Yɛɗɛsɛ .» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na wɛɩra legbũrusira khonn ʋ za kɩ zɩɛr ʋ. ⁴Na Yesura|Yesu deɗ u kha: «Tʋ gɔ mu thĩ, hã mʋ ɓa de nɩra sii sɩ waʔ. Ŋa yo ɓɔgɔ mu thĩ na Yekire kperekpiidaa|Kperekpiidɛwɛ , kɩ yɩɛ mu khon thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ daasɩra Moyizi|Moyizi na ɓɔgɔn ɩra; na mu liin sɩɛ, sɩ ɓa ɓɔgɔ nɩpɛ kha mʋ bãan ma.»

Yesu bʋ bãarɛ Ɔrɔmʋ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩra miliinɓiye

(Luki 7:1-10; Zã 4:46-54)

⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura yuon Kapɛrɩnawʋmʋ, baa ʋ kha lon gboŋira ni, na Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩra ʋɔ zʋ̃ʋn nann ʋ ⁶na yɩ̃nn ʋ kha: «Adɛyɛ mɩɛ miliinɓiye bʋ wa hʋ̃nkhɛrɛ za mɩ khaala ʋ ni, ʋ gɛnheʔe bɩɛ huun ma, ʋ vɛn ma gbaangbo thĩ.» ⁷Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mi thiye mu heke ni na yo bãarɛ ʋ.» ⁸Na sʋrasikhuora wʋɔrɛ nɩra zɩ̃ŋɩnn tɩ̃ kha: «Mʋɔ thiye harɩ mɩɛ heke ni, mɩɛ thaaga sũnn sɩɛ za. Ŋa de daɓire tikpo, sɩɛ ɓa bãarɛ mɩɛ miliinɓiira. ⁹Naɗɩɛ thadɛrɩwɛ bʋɔ bʋ mɩɛ wʋɔrɛ ʋ, sʋrasiwe bʋɔ gbũu bʋ mɩɛ kpɩ̃ra ʋ tɩ̃. Na mi deɗ bɩɛ ʋɔ kha: “Yo!” U yo wa. Na mi gbũun deɗ bɩɛ ʋɔ kha: “Ɓan!” Ʋ ɓan ma. Na mi deɗ mi miliinɓiye kha: “Le mɩɩdɩɛ!” U le ri wa.» ¹⁰Baa Yesura|Yesu nuun sɩɛ sɩɛsɩra mafɩra, na bamʋŋa khonn u wa. Na u deɗ wɛpɩɛ kha thuo u kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, harɩ Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira bɩɛ za, mɩɛ yãan khãabɩɛ thĩna nɩra sii heke yãan thonn waʔ. ¹¹Mi de ĩ wa sɩ, gɔmɛ ɓa kure khɩɛkurogo na khɩɛwaga na ɓa hɩɗan Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ na Ɩzakɩ na Zakɔbʋ lɔkɔ ʋ pi ɗi kpuore Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za ni. ¹²Ŋa Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira kha kãn na ɓu Yekila ɩɩgɩra, pɩ bʋɔ ɓa hĩn ma gbɛ̃ɩgɛ dabirigbɛmʋŋa za. Dɩɛ khaala fʋʋyɛ na mɩnatʋʋrɩ kpakpawa ɓa hɩɗan8:12 Sɩɛ sɩɛsɩɛ kɔrɔla kɩ bʋ kha nɩpɩra kɩ ɓa hɩɗan gbɛ̃ɩgɩra ʋ, zone ɓa gɔ ɓa bɩɛ bɛna pɩ ɓa yã Yekila yɛsɛwɩra kɩ̃rɩgɩra za ɩra..» ¹³Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura deɗ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩrara kha: «Khũn mʋ khaala ʋ, baa mʋ khãan mɩɛ za, mɩɩna mʋ yɩ̃nnɩ, ti liin hãan mʋ wa zuori.» Dɩɛ bɛna za yewu miliinɓiira bãarɩ.

Yesu bʋ bãarɛ Pɩɛrɩ ɗaafɩ̃nhara na ɓoɗipe bʋɔ

(Marɩkɩ 1:29-34; Luki 4:38-41)

¹⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu yuon Pɩɛrɩ gbɛ̃ɩnɛ ʋ. U yo ɓuun ma Pɩɛrɩra ɗaafɩ̃nhara na ʋ hʋ̃nnɩ, ʋ gbɔɗa kha gbʋ̃ʋ wa. ¹⁵Na Yesura phoɗ u lekira za, na gbɔgbʋ̃ʋgɩra ɗɛ zɩɛr ʋ. Na ʋ ɗɛ alɩn na gɔɗ Yesura khɩ̃rɩsɛ.

¹⁶Baa zʋ̃raŋa ɓa nannɩ, na pɩ khɩɛn gĩrindɛgɔmɛ na ɓann mɩ Yesura heke. Na ʋ ɗɛɗ kusen gĩrimira na ʋ nʋʋga sɩɛsɩra, kɩ bãarɛn ɓoɗipira. ¹⁷U liin ma sɩɛ, si le thaaga wɛsɩɛ Yekire yãdedaa Ezayi na deɗi, sɩɛ hĩi. Sɩɛ sɩɛsɩra na deɗ ɓa kha: «U khonn ma a vɛnsɩra na a ɓosira.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu u thuome mɩyɛ za

(Luki 9:57-60)

¹⁸Baa Yesura|Yesu ɓa yãan kha nɩgboko kpangbũnn ma ʋɔ, na u deɗ karɩ̃nɓiiwira kha pɩ yɩɛ bɩɛ saga pheligira na yo dena dʋɔra za ni. ¹⁹Dɩɛ bɛna na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndaa ʋɔ zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, mɩɛ ɓɩɛ wa na thuo mu khaarɛ bãa za mu yo.» ²⁰Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Gbaŋa ɓɛrɛnsɛ bʋ na danyɛ, zaazaa wurupe bʋ na sewuse, ŋa Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira bʋ na hʋ̃nkhɛrɛ u thĩ za waʔ.» ²¹Na ʋ karɩ̃nɓiye ʋɔ deɗ u tɩ̃ kha: «Adɛyɛ, yɩɛ mɩɛ le mi siira ɓɩɩgɩra zo.» ²²Ŋa na Yesura deɗ u kha: «Thuo mɩɛ, kɩ yɩɛ nɩhuome doro le pɩ ɓɩɩsɛ.»

Yesu bʋ na wɔrɩkɔ sarãngbʋ̃ɔŋɔ na ãmɛ za

(Marɩkɩ 4:31-41; Luki 8:23-25)

²³Baa u deɗ sɩɛ zuori, na ʋ gann gbuogira za na ʋ karɩ̃nɓiiwira thuor u. ²⁴Baa pɩ kha bʋ pheligira za na sarãngbʋ̃ɔŋɔ gʋɔ ɗɛ alɩn ki vu harɩ na gbuogira kɩ ɓɩɛ yĩɓe. Kɛna dɩɛ bɛna, Yesura kha bʋ kɩ hʋ̃n. ²⁵Na ʋ karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na arɩgan ʋ na deɗ u kha: «Adɛyɛ kuore a kha a dii wa.» ²⁶Na Yesura deɗ pi kha: «Be yɩɛn na ãnabirise gɔɗ ɩ̃, ɩ̃ khãamɩra zen tannɩ.» Baa u deɗ sɩɛ zuori, na ʋ alɩn na dʋɗ saraŋɩra na pheligira ɔkɩra za, na kɩ bɩɛ wuon tɛ̃tɛ̃. ²⁷Na bamʋŋa khonn nɩpɩra na pi deɗ kha: «Bɩra nɩthɩ̃rɩthĩwe wɩɛ mɩra, harɩ na saraŋa na pheligira ɔkɩra nu ʋ bɛrɛ mɩra!»

Yesu bʋ bãarɛ gĩrindɛrɩwɛ pɩyɔ̃

(Marɩkɩ 5:1-20; Luki 8:26-39)

²⁸Baa pɩ sagan pheligira na yo nann dena dʋɔra za, Gadara nɩpɛ sɩrɩgɩra ʋ, na gĩrindɛrɩwɛ pɩyɔ̃ bʋɔ kuɗ luguse za na khɩɛn kɩ ɓan ʋ khɛrɛ, bɩɛ khuobɩɛ yɔ̃ra gĩrinsira bɩ̃ɩmɩra kãma za, nɩra sii kha ha khɛ dɩɛ khɩ̃na thĩra waʔ. ²⁹Baa pɩ yãan Yesura na pɩ hɩɗann kɩ dʋ kha: «Yekire Ɓikhiye, bɩra mʋ ɓɩɛ a khɛrɛ fara? Mʋ ɓann ma a vɛnɛ khɛrɛ zuon kɩ tʋ yɩɛ Yekila bɛnkhonrona tʋ nan ba?» ³⁰Kɛna pɩ lɔkɩra ʋ fɩ, dɔrɔbɔ̃ngboko gʋɔ8:30 Ken Marɩkɩ 5:11 kha bʋ ki ɗiire. ³¹Na gĩrimira yɩ̃nn Yesura na deɗ kha: «Na mʋ ɗɛɗ kusen a, mʋ yɩɛ a yo lon dɔrɔbɔ̃ngbokɩɛ za.» ³²Na Yesura deɗ pi kha: «Ĩ yo ni!» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na gĩrimira kuɗ nɩpɩra za na yo lonn dɔrɔbɔ̃ngbokira za. Na sɩɛ dɔrɔbɔ̃nsɩra bɩɛ ɗɛ kuɗ dadiɗa thaagɩra za na tuun pheligira za, na huun pere. ³³Na sɩ kaadɛwɩra yãan sɩɛ, na pɩ khɩɛn laɗɛ na khũnn gboŋira ʋ ni na yo kpɔrɩn ɩɛ mɩyɩra bɩɛ, dɩ̃ɩna mɩɩna liin gĩrindɛrɩwɩra pɩyɔ̃ra za ɩra. ³⁴Dɩɛ bɛna na gboŋo nɩpɩra bɩɛ kuɗ na yuon Yesura|Yesu khɛrɛ; baa pi yo yãar ʋ, na pɩ yɩ̃nn ʋ kha u kure bɩɛ sɩrɩgɩra za.

Yesu bʋ bãarɛ wɛɩ ʋɔ gɛnheʔe yɔ̃ na huuri

(Marɩkɩ 2:1-12)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura gbũun gann gbuogo za na sagan pheligira na vɩɗ gbũun ʋ hɩɗankhɛla ʋ9:1 Kapɛrɩnawʋmʋ mɩyɛ pi de khaadɩɛ Marɩkɩ 2:1. ²Baa ʋ nann na nɩpɛ ɓann na wɛɩ ʋɔ, ʋ gɛnheʔe yɔ̃ra na huuri, pɩ na hʋ̃nɛn ʋ wa gbanaga za. Baa Yesura|Yesu yãan kha bɩɛ nɩpɩɛ khãan ma ʋɔ za, na u deɗ ɓoɗora kha: «Ɓa phĩne mi ɓikhiye, mʋ mɩbɩ̃yɛliigira yafan mʋ za.» ³Sɩɛ sɩɛsɩra kãmara za, na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ ki de pi thĩ za kha: «Wɛɩ wɩɛ asɩ wa Yekila yɩsɩgɩra!» ⁴Na Yesura yãan tʋʋn pɩ gagasɩra, na u deɗ pi kha: «Be liin na gagabɩ̃ɩsɩɛ thĩna bʋ ɩ̃ za mɩra? ⁵Sɩɛsɩɛ yɔ̃ra za, sʋ̃na deɓe kɩ thɔ? Na de kha: “Mʋ mɩbɩ̃yɛliige yafan mʋ za”, warɩma na de kha: “Arɩ na nɩ̀ɩrɛ̀” sʋ̃na deɓe kɩ thɔ? ⁶Ŋa mɩ ɓɩɛ wa kha ɩ̃ tʋ sɩ kha mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira bʋ wa na wɔrɩkɔ fɔlɔŋɩra za na yafa mɩbɩ̃yɛliige za.» Dɩɛ bɛna na u deɗ wɛɩra gɛnheʔe yɔ̃ra na huuri kha: «Arɩ na khɛ mʋ gbanagara na khũn mʋ khaala ʋ.» ⁷Fɩ za dere, wɛɩra gɛnheʔe yɔ̃ra na huuri, na ʋ ɗɛ alɩn na khɩɛn ʋ gbanagara na khũnn ʋ khaala ʋ. ⁸Baa nɩgbosira yãan sɩɛ zuori, na ãnabirise gɔɗ pɩ na pɩ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila naɗɩɛ baa ʋ hãan gɩɛ wɔrɩkpakpakɩra thĩna na nɩthɩ̃rɩpɩra ɩra.

Yesu bʋ yɩ Matiyo

(Marɩkɩ 2:13-17; Luki 5:27-32)

⁹Na Yesura|Yesu kuɗ dɩɛ khaala za. Baa ʋ kha bʋ kɩ tãra, na u kenn yãan wɛɩ ʋɔ na ʋ hɩɗann kɩ zɩ̃n lãmbo. Pɩ yɩ ɓa ʋɔ wɛɩ wɩɛ kha Matiyo. Na u deɗ u kha: «Thuo mɩɛ!» Na Matiyora alɩn na thuor u.

¹⁰Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu yuon ɗikhɛrɛ Matiyora khɛrɛ. Kɛna lãmbo zɩ̃ndɛgɔmɛ na mɩbɩ̃yɛledɛgɔmɛ na ɓann ma na ɓa sɩɛn ʋɔ na ʋ karɩ̃nɓiiwira za ɗikhɛla ʋ. ¹¹Baa Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ yãan sɩɛ, na pi deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Bɩra liin na ɩ̃ karɩ̃ndaara bɩɩn na hɩɗann na lãmbo zɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna mɩbɩ̃yɛledɛrɩwɛ ɗikhɛrɛ kpo za9:11 Makɩ̃n daɓitɩtɩɩʔɛ 10-11 na Luki 15:1-2?» ¹²Ŋa baa Yesura na nuun pɩ sɩɛsɩra na u deɗ pi kha: «Nɩkoroŋorome vɛn ɓosodaa za waʔ, ŋa ɓoɗipe kɩ vɛn ʋ za. ¹³Ĩ yo gaga ken na ɓɩɛ sɩɛsɩɛ kɔla Yekila deɗ ʋ sɛwʋra za kha: “Mɩɛ khɔrɩ wa kha ĩ hĩi na makarɩ doro, mɩ khɔrɩ thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ waʔ.” Mafɩra, wɛpɩɛ ki ken pi thĩ nɩtelenyeme, mɩɛ ɓann bɩɛ yɩkhɛrɛ waʔ, fɔ mɩbɩ̃yɛledɛwɛ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ sũn mɩyɛ za

(Marɩkɩ 2:18-22; Luki 5:33-39)

¹⁴Dɩɛ bɛna na Yekire ãyi Zã karɩ̃nɓiiwe ɓann Yesura heke na ɓa bʋ̃ɗ ʋ kha: «Be liin na mʋ karɩ̃nɓiiwira yii sũn waʔ, kɛna aa dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɩɛ le gɔ ɓa sũn bɛngɔnyɛ?» ¹⁵Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Yɛsɛwɩra kɔ̃yɔkhuora thonn ʋ kɔ̃yɔsɩra za, mʋsɛ sii bɩɛ le ki yii sũn na hɩɗan wɔkpãka za, kɛna kɔ̃yɔkhuora bʋ pɩ sʋgʋmʋra za? Sɩɛ wɔrɩ le waʔ. Ŋa ɗɩyãga gʋɔ ɓa ɓan, pɩ ɓa khɛ kɔ̃yɔkhuora na khon u pɩ lɔkɩra ʋ, gɩɛ ɗɩyãgara ʋɔ, pɩ ɓa yii sũn.»

¹⁶«Sɩ kɩ̃ra nɩra khɛ lowuphefɛnɛ na batɩ lowuɗugure danɛ waʔ. Bʋɔtɛ lowuphefɛna ɓa yan hɛɩ wa lowuɗugula, tɩ hɛɩkhɛla ɓa gbɩ̃n ma na tãra khɔ̃ɩ bɛla. ¹⁷Si kpuosira ɩ tɩ̃, dũvɛn ɓoŋira za pi yiin thãhɩ̃rɩwɛ̃ fɛnsɩra, pɩ khɛ ʋɔ na yii u kpɛɗɔforogo|Kpɛɗɔforogo khãaga za waʔ. Bʋɔtɛ na dũvɛna ɓa khãɗɩ, ʋ dʋ ɓa kpɛɗɔforogokhãagɩra na gbo, kɩ yɩɛ mu gbũu la kpɛɗɔforogogira. Ŋa pi yii wa dũvɛn fɛnwɛ̃ kpɛɗɔforogofɛŋɛ za. Na si liin mafɩra sɩ gɔ kamɛ na kɩ̃ra (si sʋɔ sii asɩ waʔ).»

Yesu bʋ bãarɛ hara ʋɔ kɩ arɩga ɓihɛɩhuomo ʋɔ

(Marɩkɩ 5:21-43; Luki 8:40-56)

¹⁸Bɛna Yesura kha bʋ ki de pi sɩɛ, na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩra ʋɔ ɓann na ɓa ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla ʋ na deɗ u kha: «Mɩɛ ɓihɛyɛ huun ma ɩra mɩɩra. Ŋa ɓan na ɓa ɗʋkɩ̃n leke ʋ za, ʋ ɓa gbũu arɩ.» ¹⁹Na Yesura|Yesu alɩn na khɩɛn ʋ karɩ̃nɓiiwe na pi thuon wɛɩra.

²⁰Na yɩɛ Yesura yuomira za, hara ʋɔ kha bʋ nɩpɩra za, ʋ kha bʋ wa na tarankpaɓose na ɓuun ɗɩɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃, na ʋɔ thuon Yesura kpɩ̃rara za na phoɗ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena nʋgena za. ²¹Naɗɩɛ ʋ kha de ɓa u thĩ za kha: «Na mɩɛ na wɔrɩn ɓuun ma thĩra na phoɗ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena za, mɩɛ ɓosira naa bãa.» ²²Na Yesura|Yesu wãɗ na kenn kpɩ̃ra gɛŋɛ, baa ʋ yãan hala na u deɗ u kha: «Ɓa phĩne mi ɓihɛyɛ! Mʋ khãamɩra kuoren mu.» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ dere, na hala ɓosira ɗɛ bãarɩ.

²³Na Yesura|Yesu yo nann Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩrara gbɛ̃ɩna ʋ, na ʋ yãan ɓɩɩga tɩɩyɛ tɩɩrɛdɛwɛ na nɩgboko na pɩ zaaŋarɩ. ²⁴Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ nɩpɩra kha: «Ĩ kure, ɓihɛyɩra huun yãan waʔ, ʋ hʋ̃nn phaan ma.» Baa u deɗ sɩɛ na nɩpɛ kɩ lʋgʋtɩ̃n ʋ wa. ²⁵Na ʋ yɩɛn na pi kusen nɩpɩra bɩɛ gbɛ̃ɩgɩra ʋ, na u lonn thʋɓila za pɩ na yiin ɓihɛyɩra, na gɔɗ ʋ lekira za, na ʋ ɗɛ alɩnɩ. ²⁶Na ɩɛ mɩyɩra ɗɛ tɩɩn gɩɛ sɩrɩgɩra bɩɛ za.

Yesu bʋ bãarɛ ɗarɩpɛ pɩyɔ̃

²⁷Na Yesura|Yesu kuɗ dɩɛ khaala fɩ ki yo, na ɗarɩpɛ pɩyɔ̃ bʋɔ maan ki thuo u na pi de na faŋa kha: «Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye, makarɩ aa za!» ²⁸Baa Yesura ɓa yo nann khaala ʋ, na ɗarɩpɩra pɩyɔ̃ra zʋ̃ʋn nann ʋ. Na u deɗ pi kha: «Wɛsɩɛ ɩ̃ ɓɩɛ kha mi le hã ɩ̃ɛ, ɩ̃ khãa sɩ za kha mɩɛ bʋ na gɩɛ wɔrɩkɔ na wɔrɩ le hã ɩ̃ɛ sɩɛ?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Iyo, Adɛyɛ.» ²⁹Dɩɛ bɛna na u phoɗ pi yiwiyira za ki deɗ pi kha: «Ɩ̃ bãa na makɩ̃n na ɩ̃ khãamɩra!» ³⁰Na pi yiwiyira ɗɛ phiin zɩɛrɩ. Na Yesura deɗ si na gbɩ̃ran sɩ pɩ za kha: «Ɩ̃ tʋ gɔ ɩ̃ nʋʋsɩra, hã ɩ̃ ɓa yɩɛ nɩra sii tʋ mɩɩna yɩɛn na ĩ yiwiyira phiin zɩɛn waʔ.» ³¹Ŋa baa bɩɛ nɩpɩɛ yɔ̃ra kuɗ gbɛ̃ɩgɩra za zuori, na pɩ khɩɛn ma mɩyɩra Yesura na liin mi kɩ kpɔrɩ ki min i gɩɛ sɩrɩgɩra khaayɩra bɩɛ za.

Yesu bʋ bãarɛ wɛɩ ʋɔ gĩrin na boboni

³²Ŋa baa bɩɛ khuobɩɛ yɔ̃ra kha kure, na bʋɔ ɓann na wɛɩ ʋɔ gĩrin na boboni. ³³Na Yesura ɗɛɗ ʋɔ gĩrina na wɛɩra wɔrɩn kɩ sɩɛrɛ dɩɛ bɛna. Na bamʋŋa khonn nɩgbosira bɩɛ na pi ki de kha: «Aa yãan wɛsɩɛ siira Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ nɩpɩra za yãan waʔ!» ³⁴Ŋa Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ kha de ɓa kha: «Gĩrime thadɛyɛ wɔrɩkɔ za ʋ wɔrɩ kɩ ɗɛ gĩrimira9:34 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 12:24.»

Yesu bʋ makarɩ nɩgbokira za

³⁵Yesura|Yesu kha min ma gbonkpakpasɩra za na gbontɩtɩɩsɩra bɩɛ za kɩ karɩ̃n nɩpɛ Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za. Ʋ kha de ɓa Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga sɩɛrɛnʋʋsɩra na ʋ bãarɛ ɓothĩnsira bɩɛ dɩ̃ɩna ɓodɩ̃ŋaransɛ. ³⁶Baa ʋ yãan nɩgbosira na pɩ makarɩ gɔɗ ʋ gbaangbo, naɗɩɛ bɩɛ nɩpɩɛ kha bʋ wa nɩvɛrɛmɛ dɩ̃ɩna pɩ gbɔʔɩra na huu mi wa. Pɩ kha bʋ wa mʋ gaga kha zãrabɛ bãa kɩ bʋ kɛɩ le kaadaa ɩra. ³⁷Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Kpɛwʋla gɔn ma, ŋa liige dɛrɩwɩra gɔn waʔ!» ³⁸Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ yɩ̃n ɗiisira dɛyɩra, kha ʋ dãa miliindɛwɛ pɩ ɓa kpɛwʋ u ɗiisira.

Yesu bu ken khon karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃ kɩ dãa wɩ

¹Kpɩ̃ra za na Yesura yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃ra na hãan mɩ wɔrɩkɔ kha pɩ ɗɛ gĩrime kɩ bãarɛ ɓothĩnsira dɩ̃ɩna ɓodɩ̃ŋaransɩra bɩɛ. ²Ken bɩɛ dãarabɩɛ gbũne na pɩyɔ̃ra yɩsɩsɩra: Lʋgʋ baara kɩ bʋ Simɔ̃ pɩ yɩ kha Pɩɛrɩ, na ʋ khɩ̃rɩyɛ Ãdire, na Zebede ɓikhiye Zakɩ, na ʋ khɩ̃rɩyɛ Zã; ³na Filipu na Barɩtelemi, na Tomasɩ, na Matiyo ʋɔ wɩɛra kha zɩ̃n lãmbora, na Alife ɓikhiye Zakɩ, na Tade, ⁴na Simɔ̃ wɩɛra kɩ bʋ Zelɔtɩra|Zelɔtɩ , dɩ̃ɩna Ɛsɩkarɩyɔtɩ Zudasɩ, ʋɔ ɓa yiin Yesura nɩpɛ lese za.

⁵Bɩɛ khuobɩɛ gbũne na pɩyɔ̃ra Yesura|Yesu dãan kɩ hãan mɩ sɩɛsɩɛ kha: «Thĩnyira kɩ bʋ Yawutuwira|Yawutuwe waʔ, hã ɩ̃ ɓa yo bɩɛ heke waʔ, hã ĩ gbũu ɓa yo Samarɩ nɩpɛ gboŋo sii za waʔ. ⁶Ĩ yo Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ thĩna nɩpɩra heke, bɩɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha zãrabɛ pi ɓilenn ɩra. ⁷Na ɩ̃ kha ɩ̃ tãra khaarɛ bãa za, ĩ ki de dɩɛ khaala nɩpɩra kha: “Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yĩmin ma.” ⁸Ɩ̃ bãarɛ ɓoɗipe, kɩ arɩga nɩhuome, kɩ bãarɛ legbũruwe legbũruse na yɛɗɛ wɩ, kɩ ɗɛ gĩrime pi kure nɩpɛ za. Ĩ ɓuun ma sɩɛ kpasa, ɩ̃ hã sɩ kpasa tɩ̃. ⁹Ĩ yobɛna hã ɩ̃ ɓa khɛ sãnɩ warɩma warɩvɩra, warɩma tigimʋʔɛ ĩ thĩ za waʔ. ¹⁰Ɩ̃ sɩrɩyuogira za, hã ɩ̃ ɓa khɛ sakʋɔsɩ, warɩma gbɔgɔlɔ̃nɓire dʋɔ, warɩma sawʋlansɛ, warɩma daɓɔɗɛ waʔ Naɗɩɛ miliindaa kãn ma na ɓu u ɗimɩɩna10:10 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 1 Korɛ̃tɩwɛ 9:14; na 1 Timote 5:18.»

¹¹«Na ĩ yo nann gbongɛ bãa za, gbonkpakpaka ɩ ba, gbontɩtɩɩka ɩ ba, ɩ̃ ɓɩɛ nɩkɩ̃ra na gĩi ʋɔ heke ɓanu kha ĩ kurebɛna yo nann gɩɛ gboŋɩra za. ¹²Na ĩ yo nann kha ɩ̃ɛ lon dɩɛ gbɛ̃ɩna za, ĩ nisĩn thɩɛ zo na de kha: “Kpolonwuoŋo hɩɗan ɩ̃ za!” ¹³Na dɩɛ gbɛ̃ɩna nɩpɩra gɔɗ ɩ̃ khɩ̃rɩsɛ, ɩ̃ khɛ rɩ ti le ɩ̃ bɛrɛ, ŋa na pɩ gɔɗ ɩ̃ khɩ̃rɩsɛ waʔ, ĩ Kpolonwuoŋira hɩɗan pɩ za waʔ. ¹⁴Na ĩ yo nann thʋʋga gʋɔ za warɩma gboŋo gʋɔ za, na pɩ ɓɩɛ kha bɩɛ gɔ ɩ̃ khɩ̃rɩsɛ warɩma na nuure ɩ̃ sɩɛsɩra thĩra waʔ, ĩ kure gɩɛ thʋʋgɩra za, warɩma gɩɛ gboŋira za, ki kpongbogo ɩ̃ ɗɩɛsɩra kpãangɩra10:14 Ken Marɩkɩ 6:11. ¹⁵Mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za kha na kiti ɗɩyãgara ɓa nannɩ, Sodɔmʋ na Gɔmɔɔrɩ nɩpɩra vɛnsɩra ɓa thɔ na tãra sɩɛ gbonsɩɛ nɩpɩra bɛsɩra.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu vɛnɓaransɛ kɩ ɓa nan ʋɔ dãarawɩra

(Marɩkɩ 13:9-13; Luki 12:11-12; 21:12-19)

¹⁶«Ĩ nuure! Mɩ dãa ɩ̃ wa mʋ gaga kha baa zãrawɛ lon gbaŋa dakperise sʋgʋmʋ za ɩra. Na sɩ mafɩra, ĩ kewu mʋ gaga kha baa sʋwʋsɛ bʋ ɩra, ki le kpolonvɩrɩ nɩpɛ mʋ gaga kha gɛnɛtʋgan vɩra. ¹⁷Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na nɩpɛ, naɗɩɛ pɩ ɓa yo yii ĩ kitidɛwɛ lese za, kɩ yɩɛ pɩ khɩ ɩ̃ pi Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za. ¹⁸Pɩ ɓa gɔ ɩ̃ faŋa za na yo ĩ guvɛnɛrɩwɛ na ɩɩwɛ heke mɩɛ kãma za, si le thaaga ĩ ɓu de mɩɛ mɩyɛ bɩɛ na thĩmaanyɩra yʋɔra bɩɛ wʋɔla za. ¹⁹Na pɩ ɓa gɔɗ ɩ̃ na yuor ĩ nɩgbʋ̃ɔmɛ wʋɔrɛ za, hã ɩ̃ ɓa wukĩn mɩɩna ɩ̃ɛ ɓa ɓu na de warɩma lɔmɩra za ɩ̃ɛ ɓa sɩɛrɛ na yo waʔ, naɗɩɛ sɩɛsɩra ɩ̃ ɓa de, sɩɛ ɓa sũn ma ɩ̃ gagasɩra za dɩɛ bɛna ĩ de si, ²⁰naɗɩɛ ɩ̃ɛ thĩra kɩ ɓa sɩɛrɛ waʔ, ŋa ĩ Siira Yekila Nina|Yekire Nin kɩ ɓa sɩɛrɛ ɩ̃ nʋʋsɩra za. ²¹Yaɓiye ʋɔ ɓa arɩ ʋ yaɓiye ʋɔ za na gɔ hã ʋ kha pɩ khʋ ʋ, hũndaa ɓa arɩ u ɓiye za na gɔ hã ʋ. Ɓiiwe ɓa arɩ pi hũndɛwɛ za na gɔ hã wɩ pɩ khʋ wɩ. ²²Nɩpɛ bɩɛ ɓa yãasɩ̃n ɩ̃ mɩɛ kãma za. Ŋa dɛyɩra kɩ ɓa ba sɩɛ vɛnsɩɛ na yo nan si diikhɛla, ʋɔ dɛyɩra ɓa ko. ²³Na pɩ alɩn ɩ̃ za gbongɛ bãa za kɩ gbɩ̃ɩ ɩ̃, ĩ horo na yo gʋɔ za; mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za kha ɩ̃ ɓa horo na miri Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ gbonsira bɩɛ za kɩ tʋ yɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira tʋ ɓan waʔ.»

²⁴«Karɩ̃nɓiye gbɩ̃n na tãra ʋ karɩ̃ndaa waʔ, miliinɓiye gbũu gbɩ̃n na tãra ʋ thadɛyɛ waʔ. ²⁵Karɩ̃nɓiira bɛsɩra kɩ bʋ ʋ khɩɛgɩ̃n na ʋ karɩ̃ndaara, kɩ yɩɛ miliinɓiira khɩɛgɩ̃n na ʋ thadɛyɩra. Na pɩ khɩɛn ma thʋʋga thadɛyɩra na makɩ̃nn ʋ na gĩrime thadɛyɛ pɩ yɩ kha Bɛlɩzebuli, wɛpɩɛ thĩra kɩ bʋ thʋʋgɩra za, bɩra pɩ ɓa de bɩɛ, na kʋsabɩ̃ɩnɛ ɩ waʔ?»

Yesu bu de ʋ dãarawɩra kha hã pi ãn nɩra sii waʔ

(Marɩkɩ 8:38; Luki 12:2-7)

²⁶«Mafɩra, hã ɩ̃ ãn nɩra sii waʔ. Naɗɩɛ mɩɩdɛ bãa ki le gũni za, tɩ ɓa yã wa yɛyɛɓɛ za, dɩ̃ɩna mɩɩdɛ bãa guureni, tɩ ɓa phɩla wa na tʋ. ²⁷Mɩɩdɛ bãa mi de ĩ gũni za, ɩ̃ kpɔrɩ dɩɛ nɩpɛ bɩɛ nu ri, dɩ̃ɩna mɩɩdɛ bãa mɩ wɩɛsɩ̃n na de ĩ numidanɛ za, ɩ̃ kpaasɩ̃n dɩɛ nɩpɛ bɩɛ nu ri. ²⁸Wɛpɩɛ kɩ wɔrɩ khʋ ɩ̃ kɛna pɩ bʋ na wɔrɩkɔ na wɔrɩ le foi ĩ Nina za waʔ, hã ɩ̃ ãn bɩɛ waʔ. Ŋa Yekila, ʋɔ wɩɛra kɩ wɔrɩ khʋ ɩ̃ na ĩ Nina bɩɛ zahanama naagɩra za, ʋɔ ɩ̃ kãn na ãn10:28 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zakɩ 4:12. ²⁹Pi ɗoŋin wurutɩtɩɩʔɛ ɩ̃yɔ̃ bɩɛ tigimamʋnɛ tikpo za wa ba? Kɛna sɩɛ bɩɛ za bere, ɩɛ wuruʔɩɛ tikpo waʔ fɔlɔŋɔ za na ĩ Siye|Siye Yekila hãan tɩ khɩ̃na waʔ. ³⁰Harɩ ɩ̃ɛ thĩra! Ɩ̃ thayĩnsira bɩɛ thʋɗɛn ma na tʋʋn sɩ nʋʋna. ³¹Na si liin mafɩra, ɩ̃ hɩɗan kɛɩ le ãnabirise, naɗɩɛ ɩ̃ɛ ʋɔ, ɩ̃ɛ bãa ɩɛ wuruʔɩɛ gboɗe thĩra za.»

³²«Gɩɛ yɩɛrɩ, wɩɛ bãa kɩ ɓa de si nɩpɛ wʋɔrɛ za kha ʋɔ bʋ wa mɩɛ baa, mafɩra mɩɛ ɓa de si tɩ̃ mɩɛ zaazaa Siira wʋɔla za kha ʋɔ bʋ wa mɩɛ baa. ³³Ŋa wɩɛ bãa kɩ de nɩpɛ wʋɔrɛ za kha ʋɔ tʋ mɩɛ waʔ, mɩɛ ɓa de ɓa mɩɛ zaazaa Siira wʋɔla za tɩ̃ kha mɩɛ tʋ ʋ dɛyɩra waʔ10:33 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 2 Timote 2:12.»

Yesu kha ʋɔ ɓann wɔyĩke hãkhɛrɛ waʔ fɔ kpɩkɩ̃ŋa

³⁴«Hã ɩ̃ ɓa ken ma kha mɩɛ ɓann ma na wɔyĩke fɔlɔŋɩra za fara waʔ. Mɩɛ ɓan thaagɩra bʋ wɔyĩke waʔ, ŋa mɩɛ ɓann ma kpɩkɩ̃ŋa ɓamɛ. ³⁵Iyo, mɩɛ ɓann ma siye na u ɓikhiye vɩ dãa kamɛ kpɩ̃ra, ɓihɛyɛ vɩ dãa ʋ yaa kpɩ̃ra, ɓihɛyɛyaramɔ vɩ dãa ʋ ɓayaa kpɩ̃ra. ³⁶A bɩ̃ɩrawɩra kɩ ɓa le a gbɛ̃ɩna nɩpɩra.

³⁷Wɩɛ bãa kɩ khɔrɩ u siye warɩma ʋ yaa na tãra mɩɛ, ʋɔ dɛyɩra kãn na mɩɛ waʔ. Wɩɛ bãa kɩ khɔrɩ u ɓikhiye warɩma u ɓihɛyɛ na tãra mɩɛ, ʋɔ dɛyɩra kãn na mɩɛ waʔ. ³⁸Wɩɛ bãa bɩɩn na hãan u thĩ, na bɩɩn vɛnsɩra ki ki thuo mi mʋ gaga kha nɩra wɛ bãa gbonn ʋ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ ki yo hukhɛrɛ waʔ, ʋɔ dɛyɩra kãn na mɩɛ waʔ. ³⁹Wɩɛ bãa kɩ ɓɩɛ na kuore u thĩ thakuogo, ʋɔ dɛyɩra ɓa la ɓa ʋ thakuogira. Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓa la ʋ thakuogira mɩɛ kãma za, ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu wa thakuothĩnthĩŋira.

Yesu kha wɩɛ gɔɗ ʋɔ dãarawɩra na kɩ̃ranɩ, ʋɔ ʋ dɛyɩra bʋ gɔ

(Marɩkɩ 9:37, 41; Luki 9:48; 10:16; Zã 13:20)

⁴⁰Na wɩɛ gɔɗ ɩ̃ na kɩ̃ranɩ, mɩɛ ʋ dɛyɩra gɔɗ na kɩ̃ranɩ. Wɩɛ kɩ gɔ mɩɛ na kɩ̃ra, wɩɛra dãan mɩɛ, ʋɔ ʋ dɛyɩra gɔɗ na kɩ̃ranɩ. ⁴¹Wɩɛ bãa kɩ gɔ Yekire yãdedaa na kɩ̃ra naɗɩɛ baa u liin Yekila yãdedaara|Yekire yãdedaa , taasɩra Yekila yãdedaara ɓa ɓu ɩra, sɩɛ kpuosira ʋ gɔdaara ɓa ɓu tɩ̃. Wɩɛ bãa kɩ gɔ nɩtelenyemo na kɩ̃ra naɗɩɛ baa nɩtelenyemo u, taasɩra nɩtelenyemora ɓa ɓu, sɩɛ kpuosira ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu tɩ̃. ⁴²Na wɩɛ bãa hãan mɩɛ karɩ̃nɓiye ãnwuome harɩ kaŋʋɔɗɛ wʋɔrɛ tikpo na ʋ yʋ̃ɔrɩ, naɗɩɛ baa u liin mɩɛ karɩ̃nɓiira, mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za, ʋɔ dɛyɩra ɓa la sɩ taasɩra kũu waʔ.»

¹Baa Yesura|Yesu ɓɔɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra zuori, na u kuɗ dɩɛ khaala za na yuon gɩɛ sɩrɩgɩra gbonsira za kɩ karɩ̃n nɩpɛ na u de pi Yekila sɩɛsɩra.

Yekire ãyi Zã bʋ dãa ʋ karɩ̃nɓiiwe Yesu heke

(Luki 7:18-35)

²Kɛna dɩɛ bɛna, na yɩɛ Zãna kasora za, na u nuun Kirisiti miliinyira ʋ kha le ɩra. Na ʋ dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe bʋɔ u heke, ³na bɩɛ yo bʋ̃ɗ ʋ kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekila nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo kɩ kãn ɓan baa, warɩma a kãn ma na tɩɛ ʋɔ kpasa?» ⁴Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ vɩ gbũu Zãna heke na yo kpɔrɩ ʋ wɛsɩɛ ĩ nu, na wɛsɩɛ ɩ̃ yã ɩra kha: ⁵Ɗarɩpɛ bʋ yã, murugũme bʋ nɩ̀ɩrɛ̀ kɩ kɩ̃ra, legbũruwe bʋ bãa, numarawɛ bu nu, nɩhuome bu gbũu kɩ arɩ, Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra bu de bʋɔmɛ nɩpɛ. ⁶Wɩɛ ɗɩɛn mɩɛ za na gɔɗ khãamɩra na kɩ̃ranɩ, Bãanwuoŋo bʋ wa ʋɔ dɛyɩra bɛgɛ.» ⁷Bɛna Zãna dãarawɩra|Dãarawɛ dãan kpɩ̃ra ki yo, na Yesura khɩɛn Yekire ãyi Zãna mɩyɛ ki de nɩgbokira ɩ kha: «Baa ɩ̃ na yuon gbangbĩriŋira ʋ ni, be nɩthɩ̃rɩthĩne ɩ̃ kha ken kha ɩ̃ ɓa yã? Ɩ̃ kha ken ma kha ɩ̃ ɓa yo yã wa nɩra wɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha wũukhãrɩnyɩra sarɩmɩra zige ba? Ɩya! ⁸Na ʋɔ thĩna kenkhɛrɛ ĩ yuon kũu waʔ, na bɩra nɩthɩ̃rɩthĩne kenkhɛrɛ ĩ yuori? Dakɩ̃nɩsɛ yiidaa ɩ̃ kha ɓɩɛ na yo yã ba? Ɩya! Dakɩ̃nɩsɛ yiidɛwɛ ɓu wa ɩɩgorise u. ⁹Ŋa na bɩra nɩthɩ̃rɩthĩne kenkhɛrɛ ɩ̃ɛ thĩra na yuon gbangbĩriŋira u ni? Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa ʋ ba? Iyo mi de ĩ wa sɩ, ʋ gbɩ̃n tãra Yekire yãdedaa thĩra. ¹⁰Naɗɩɛ Zãna mɩyɛ za Yekila deɗ ʋ sɩɛsɩra kha: “Mɩ ɓa dãa mɩ dãara u nisĩn mu, ʋɔ kɩ ɓa ɔfɔ khɩ̃na na hã mʋ dɩ.” ¹¹Na Yesura gbũun deɗ tɩ̃ kha: Tɩ̃yara za ʋɔ mi de ĩ wa sɩ, nɩthɩ̃rɩɓiiwira za, nɩra sii hũnn na ʋ gbʋ̃ɔnsɩra tann Yekire ãyi Zã bɛsɩra kũu waʔ. Kɛna Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za ni, wɩɛra kɩ bʋ pɩ bɩɛ nɩtɩtɩyara ni, ʋɔ gbɩ̃n na tãra Yekire ãyi Zãna bere. ¹²Na khɛ Yekire ãyi Zã bɛna na ɓa gbɩɛ ɩra za, nɩpɛ bʋ pɛ̃ɩ wa na ɓu lonkhɛrɛ Yekila ɩɩgɩra za. Wɛpɩɛ kɩ ɓa pɛ̃ɩ, bɩɛ kɩ ɓa lon bʋ. ¹³Yekire yãdedɛwɩra sɛwʋwɩra na Moyizi|Moyizi sɩɛrɛhãansɩra sɛwʋwɩra bɩɛ sɩɛrɛnn ma Yekila ɩɩgɩra mɩyɩra za harɩ na ɓa gbɩɛn Yekire ãyi Zãna khɩɛra za. ¹⁴Na ɩ̃ ɓɩɛ na khãa sɩ za, ɩ̃ khãa kha ʋɔ kɩ bʋ bʋ Elira|Eli kha kãn na ɓan ɩra. ¹⁵Wɩɛ bʋ na numiye, u nuure na kɩ̃ra.»

¹⁶«Ãna mɩɛ ɓa khɛ na makɩ̃n ʋ na a fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra? Pɩ khɩɛgɩ̃nn ma na ɓikɛrɩbɛ pɩ hɩɗann kɛnɛgboɗe za ki de pɩ kamɛ bʋɔ kha: ¹⁷“Baa aa tɩɩrɛn a tɩɩyɩra, ɩ̃ zann waʔ. Na baa a gbũun tɩ̃nɛn ɓɩɩtɩ̃nsɩra, ɩ̃ fʋʋn waʔ.” ¹⁸Naɗɩɛ baa Zãna ɓannɩ, ʋ kha yii wa sũ, u gbũu kha yɔ̃ thãamɛ waʔ, bɩra nɩpɛ deɗi waʔ? Pɩ kha de ɓa kha: “Gĩrin kɩ bʋ wɛɩ wɩɛ za!” ¹⁹Na mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓannɩ, mɩɛ ɗi na mɩɛ yɔ̃, na pɩ kha: “Ĩ Ken, wɛɩ wɩɛ bʋ wa lɔgɔdãn na thãyɔdabɩ̃ya, lãmbo zɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna mɩbɩ̃yɛledɛrɩwɛ yɛsɛkhuo kɩ bʋ ʋ.” Ŋa sɩɛ bɩɛ za, Yekila wʋɔmɩra yã tʋ wa ʋ nɩpɩra miliinyira za.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu gbonsira kɛɩn Yekila sɩɛsɩrɛ ɩra

(Matiyo 10:15; Luki 10:12-15)

²⁰Gbonsira za Yesura na liin bamʋŋa mɩyɩra gbaangbora, ʋ kha zarɩgɩ̃n ma sɩɛ nɩpɩra gbaangbo, naɗɩɛ sɩɛ gbonsɩɛ nɩpɩra na vɩkɩ̃nn pi kpolonsira na zɩɛ pɩ mɩbɩ̃yɛliigira waʔ. ²¹Na Yesura deɗ kha: «Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ Korazɛ̃ nɩpɛ za. Wɔgbʋ̃ʋga gbũu bʋ wa ɩ̃ɛ Bɛtɩsayɩda nɩpɛ za tɩ̃. Naɗɩɛ bamʋŋa mɩyɩra liin ĩ heke ni, na ɩ na liin ma Tiiri na Sidɔ̃, bãnɩ sɩɛ gbonsɩɛ nɩpɩra na lonn ma ɓɩɩga za khɔ̃ɩ na vɩkɩ̃nn pi kpolonsira kɩ zɩɛn pɩ mɩbɩ̃yɛliigira. ²²Iyo mi de ĩ wa sɩ kha na kiti ɗɩyãgara ɓa nannɩ, Tiiri na Sidɔ̃nɩ gbonsira nɩpɩra kitira ɓa thɔ na tãra ɩ̃ɛ baara. ²³Na ɩ̃ɛ Kapɛrɩnawʋmʋ nɩpɩra, hã ĩ ken kha ɩ̃ɛ ɓa arɩga wa na yo nan harɩ zaazaara ni waʔ dɛ? Kũu waʔ, ɩ̃ ɓa sũn ma harɩ zahanama naagɩra ʋ ni. Naɗɩɛ bamʋŋa mɩyɩra liin ĩ gboŋira za, na ɩɛ siira na liin ma Sodɔmʋra za, bãa kɩ kha bʋ wa bʋ harɩ fɩ̃ɩ. ²⁴Ŋa mi de ĩ wa sɩ kha kiti ɗɩyãgara, Sodɔmʋ nɩpɛ baara ɓa thɔ na tãra ɩ̃ɛ Kapɛrɩnawʋmʋ nɩpɩra baara.»

Yesu bʋ ɓɔgɔ u Siye Yekila mɩyɛ

(Luki 10:21-22)

²⁵Dɩɛ bɛnkpuola za na Yesura|Yesu deɗ kha: «Mɩɛ Siye|Siye , zaara na fɔlɔŋɩra Adɛyɛ, mɩɛ gbɩ̃nɛ mʋ wa naɗɩɛ baa mu guuren ɩɛ mɩyɩɛ wʋɔntʋdɛrɩwɩra dɩ̃ɩna mɩtʋdɛrɩwɛ za, kɩ ɓɔgɔn ɩ na wɛpɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha ɓikɛrɩwɛ11:25 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 1 Korɛ̃tɩwɛ 1:17-29. ²⁶Iyo, mɩɛ Siye, sɩ nʋʋn mʋ wa na mʋ liin si mafɩra.»

²⁷Sɩɛ kpɩ̃ra za na u deɗ nɩpɩra kha: «Mɩɛ Siira yiin ma mɩyɩra bɩɛ mɩɛ leke za. Nɩra sii tʋ Ɓikhiira waʔ, fɔ Siira kpora bʋɔtɛ. Nɩra sii gbũu tʋ Siira waʔ, fɔ Ɓikhiira kpora, dɩ̃ɩna dɛyɩra Ɓikhiira ɓɩɛ na ɓɔgɔ u Siira bʋɔtɛ.»

Yesu bu de kha ʋɔ kɩ hã wuorese

²⁸«Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ bɩɛ gboŋon na gbʋkanɩ, ɩ̃ ɓan mɩɛ heke, mɩ ɓa gĩi ɩ̃ dagbolonsira kɩ hã ɩ̃ wuorese. ²⁹Ĩ le mɩ karɩ̃nɓiiwe ki ki nu mɩ bɛrɛ naɗɩɛ mɩɛ lɔmɩra hʋgan waʔ dɩ̃ɩna mɩɛ sũne wa mi thĩ. Na ĩ liin sɩɛ ɩ̃ ɓa ɓu wuorese11:29 Yesu bʋ hã wa lɔnfɛmɛ wɛpɛ nɩpɛ kãn ki thuo. Bɩɛ lɔmɩra le nɩra ɗonron waʔ, ŋa pi le wa nɩra hɔrɔmɔ. ³⁰Iyo, mɩɛ karɩ̃na hʋgan waʔ, dɩ̃ɩna mɩɛ ɓa yɩɛ vɛnsɛ nugon ɩ̃ za na tãra waʔ.»

Yesu kɩ bʋ gbaarɩyawʋgɩra thadɛyɩra

(Marɩkɩ 2:23-28; Luki 6:1-5)

¹Bɩɛ khɩɛwɩra ɗɩyãga gʋɔ za, Yesura|Yesu kha bʋ wa kɩ tãra ɗiihʋʋsɛ sʋɔ sʋgʋmʋ za, gbaarɩyawʋga ɗɩyãga kha bʋ gɩ. Na ʋ karɩ̃nɓiiwira kɩ kpɩɛ ɗiitɔʔɛ yʋɔ ki di i kɩ khʋɔ ɩ, naɗɩɛ baa khʋ̃mʋŋa kha khʋ wɩ ɩra.²Na Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ yãan sɩɛ, na pi deɗ Yesura kha: «Ken mʋ karɩ̃nɓiiwira mɩlewenyira. Wɛsɩɛ kɩ sɩ̃mɩ gbaarɩyawʋgɩra ɗɩyãgɩra, sɩɛ bɩɛ bu le!» ³Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ɛ karɩ̃nn wɛsɩɛ Davidira|Davidi liin bɛna khʋ̃mʋŋa na gɔɗ ʋɔ na ʋ nɩɩrɛdɛkamɩra waʔ ba? ⁴U lonn ma Yekila thʋʋgɩra za na khɩɛn bula zɩɛn hãan Yekila, na ʋɔ na ʋ nɩɩrɛdɛkamɩra khʋɔrɩ. Kɛna khɩ̃nɛ kha bʋ ʋɔ warɩma ʋ nɩɩrɛdɛkamɩra sii heke na khʋɔ ʋɔ bula za waʔ. Ʋ na zɩɛn hãan ma kperekpiidɛwɩra|Kperekpiidɛwɛ dola. ⁵Warɩma ɩ̃ karɩ̃nn sɩ sɩɛrɛhãansɩra za waʔ ba, kha gbaarɩyawʋgɩra za, kperekpiidɛwɩra ki liige Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, pɩ asɩ wa gbaarɩyawʋgɩra sɩ̃mɩsɩra kɛna sɩɛ bʋ ɓilense pɩ za waʔ? ⁶Kɛna mi de ĩ wa sɩ, ʋɔ bʋ khaadɩɛ za, ʋɔ gbɩ̃n na tãra Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra thĩra. ⁷Na ɩ̃ na tʋʋn ma Yekila sɩɛsɩra sɩɛrɛɓiyɩɛ kɔla ki de kha: “Mɩ ɓɩɛ wa kha ĩ hĩi na makarɩ, mɩ ɓɩɛ thɔgɔnkhoŋira waʔ”, ɩ̃ kha bɩ na zarɩgɩ̃n wɛpɩɛ kɩ bʋ kɛɩ le ɓilensira waʔ. ⁸Naɗɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira kɩ bʋ gbaarɩyawʋgɩra thadɛyɩra.»

Yesu bʋ bãarɛ wɛɩ ʋɔ leke na huuri

(Marɩkɩ 3:1-6; Luki 6:6-11)

⁹Na Yesura kuɗ fɩ, na yo lonn pi Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋga za. ¹⁰Kɛna gɩɛ Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩra za, wɛɩ ʋɔ kha bʋ fɩ, u lekira kpora na huun ma. Na Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋ̃ɗ Yesura kha: «Khɩ̃nɛ bʋ na bãarɛ nɩra gbaarɩyawʋga ɗɩyãga baa?» Pɩ bʋ̃ɗ ʋ wa mafɩra na ɓu zarɩgɩ̃n ʋ. ¹¹Ŋa na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Na si liin mʋ gaga kha ɩ̃ɛ ʋɔ bʋ na zãra ukpo kpeli na u yo khonn waan dankokoriko gʋɔ za gbaarɩyawʋga ɗɩyãga, ʋ dɛyɩra ɓa bɩ na yo yan khon u daŋɩra za gɩɛ ɗɩyãgɩra za waʔ ba? ¹²Kɛna nɩthɩ̃rɩga gbũu tãra daɗuoro! Gɩɛ yɩɛrɩ, khɩ̃nɛ bʋ wa bʋ na le mɩkɩ̃nɩnyɛ gbaarɩyawʋga ɗɩyãga.» ¹³Baa u deɗ sɩɛ zuori, na u deɗ wɛɩra lekira na hʋʋrɩ kha: «Narɩ mu lekira!» Na ʋ narɩn ŋɩ na ki liin lekɩ̃rɩga mʋ gaga kha gʋɔra. ¹⁴Na Farɩzɩ̃ɛmɩra kuɗ Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩra za na yo yãagɩ̃nn kamɛ na ɓu tʋ lɔmɩra za bɩɛ wɔrɩ ɓu Yesura na khʋ ʋ ɩra.

Yesu kɩ bʋ Yekila Miliinɓiira

¹⁵Baa Yesura|Yesu tʋʋn kha pɩ kha ɓɩɛ wa na khʋ ʋɔ, na u kuɗ dɩɛ khaala za. Na nɩgboko thuor u na ʋ bãarɛn ɓoɗipira bɩɛ. ¹⁶Ŋa na u deɗ pi sɩ na gbɩ̃ran sɩ pɩ za kha hã pɩ ɓa yɩɛ nɩpɛ tʋ sɩ waʔ. ¹⁷Na si liin thaaga, sɩɛsɩra Yekila deɗ yãdedaa Ezayira nʋʋgɩra za, na sɩɛ hĩiri, ¹⁸Yekila na tann ma Ezayira za na deɗ kha: «Ken mi miliinɓiira mɩɛ kenn khonn ɩra, ʋɔ mɩ khɔrɩ, ʋɔ ki le mɩ bãanwuomɩyɩra. Mɩ ɓa yɩɛ wa mi Nina hɩɗan ʋ za, kɩ yɩɛ ʋ ɓɔgɔ dunuyara thĩnyira nɩpɩra bɩɛ mɩtelenyenye. ¹⁹Ʋ ɓa ɓɩɛ khɛ̃ɩgɛ waʔ, u gbũu ɓa arɩga u yĩndolona zaa waʔ. Nɩra sii ɓanu ʋ nʋʋga khɩ̃nthaasɛ za waʔ. ²⁰Khãna biɗ kɩ ɓɩɛ kpɩɛmɩra ʋ ɓa bɩ kpɩɛ phɩla dɩɛ waʔ, fɩtãnɩra kɩ ɓɩɛ bĩimira, ʋ ɓa bɩ bĩi phɩla ʋ waʔ. Ʋ ɓa le wa mafɩra ɓanu kha teleme ɓuun wɔrɩkɩra. ²¹Dunuyara thĩnyira nɩpɩra ɓa yii wa pɩ khãamɩra ʋ za.»

Yesu ɗɛ ɓa gĩrimira Yekila wɔrɩkɔ za

(Marɩkɩ 3:22-30; Luki 11:14-23; 12:10)

²²Sɩɛ kpɩ̃ra za na pɩ ɓann na gĩrindɛyɛ ʋɔ u heke, gĩrina na ɗarɩn ma ʋɔ wɛɩra ki bobon u. Na Yesura bãarɛn ʋ na ʋ wɔrɩ kɩ sɩɛrɛ kɩ wɔrɩ kɩ yã. ²³Baa nɩgbokira yãan sɩɛ na si zuon pɩ gagasɩra na pi ki de kha: «Kɛna wɛɩ wɩɛ kɩ bʋ Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiira waʔ?» ²⁴Baa Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ nuun wɛsɩɛ nɩgbokira kha de Yesura mɩyɩra za, na pi deɗ kha: «Na ɩ̃ yãan na wɛɩ wɩɛ wɔrɩ kɩ ɗɛ gĩrimira, gĩrime thadɛyɩra Bɛlɩzebuli hãar ʋ wɔrɩkɩra.» ²⁵Baa Yesura tʋʋn pɩ gagasɩra, na u deɗ pi kha: «Sɩrɩgɛ bãa mʋ yãan na kɩ nɩpɩra alɩn kɩ khɛ̃ɩ na kamɛ, gɩɛ sɩrɩgɩra ɓa kii wa. Sɩrɩgɛ bãa warɩma gbɛ̃ɩndɛ bãa mʋ yã na kpɩkɩ̃ŋa lonn bʋ, sɩɛ wɔrɩ ɓu nɩ́ɩrɛ́khɛrɛ kũu waʔ. ²⁶Na Sutana|Sutana alɩn kɩ ɗɛ Sutana, sɩɛ ɓɔgɔ wa kha ʋɔ thĩ ɩɩgɩra ʋ bʋ kɩ tɩwɩgɩ̃n. Mʋsɛ ʋ ɩɩgɩra wɔrɩ le ki yo wʋɔrɛ bere? ²⁷Na ɩ̃ kha mɩɛ ɗɛ ɓa gĩrime bɛlɩzebuli wɔrɩkɔ za, na ãnakpuo hãan ɩ̃ karɩ̃nɓiiwira wɔrɩkɩra na pɩ ɗɛ pɩ? Gɩɛ yɩɛrɩ, bɩɛ thĩra kɩ ɓa zarɩgɩ̃n ɩ̃. ²⁸Ŋa na mɩɛ ɗɛ ɓa gĩrimira Yekila Nina|Yekire Nin wɔrɩkɩra za, sɩɛ kɩ ɓɔgɔ kha Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓann ma harɩ ĩ heke ɩra.»

²⁹«Warɩma mʋsɛ sii nɩra wɔrɩ le ki ɓu lonkhɛrɛ khohʋwa gbɛɩ̃nɛ za na khɛ u leke mɩyɩra, kɛna u nisĩnn vɔɗ ʋɔ khohʋwa wɩɛ waʔ? Ʋ vɔɓɛ kpɩ̃ra za ʋ wɔrɩ ɓu ho khohʋwara gbɛɩ̃na daasɩra bɩɛ.

³⁰Wɩɛ kɩ bʋ mɩɛ za waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mɩɛ bɩ̃ɩra. Dɩ̃ɩna wɩɛ kɩ dɛnfɛ mɩɛ na bĩŋin waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa tɩwɩgɩ̃ndaa. ³¹Gɩɛ yɩɛn na mi nisĩn sarɩ ɩ̃ za kha mɩbɩ̃yɛliige, na Yekire yɩsɩ asɩsɩɛsɛ thĩnyira bɩɛ ɓa yafa nɩthɩ̃rɩɓiiwira za, ŋa Yekila Nina|Yekire Nin yɩsɩ asɩdaara ʋɔ ʋɔ, ʋɔ ɓa ɓu yafamɛ kũu waʔ. ³²Wɩɛ kɩ asɩ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira yɩsɩgɩra, ʋɔ mɩbɩ̃yɩra wɔrɩ yafa ʋ za, ŋa wɩɛ ki de bɩ̃ɩsɛ na hã Yekila Nina, ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu yafamɛ fɔlɔŋɩɛ za waʔ, u gbũu ɓa ɓu wi lahala ni tɩ̃ waʔ.»

³³«Na ĩ de kha dahaga kɩ̃ra, ĩ de ɓa tɩ̃ kha ki ɓisira kɩ̃ra. Na ĩ de kha dahaga bɩ̃ɩrɩ, ĩ de ɓa kha ki ɓisira bɩ̃ɩ ma tɩ̃. Naɗɩɛ dahaga kɩ̃ramɩra tʋ wa ki ɓisira za. ³⁴Ɩ̃ɛ gbikhiɗipɩɛ, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ lɔmɩra bɩ̃ɩrɩ, mʋsɛ sɩɛrɛnʋʋsɛ le ki kure ɩ̃ nʋʋsɩra za? Naɗɩɛ mɩyɩra hĩin nɩthɩ̃rɩga kpoloŋira za, sɩɛ ki kure ʋ nʋʋgɩra za. ³⁵Nɩthɩ̃rɩkɩ̃ra gagakɩ̃nsɛ kure wa u kpoloŋira za. Ŋa nɩthɩ̃rɩbɩ̃ya gagabɩ̃ɩsɛ kure wa u kpoloŋira za. ³⁶Iyo, mi de ĩ wa sɩ kha sɩɛrɛkpasɩra thĩnyira bɩɛ ki kure nɩthɩ̃rɩpɩra nʋʋsɩra za, na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, pɩ ɓa bʋ̃ pɩ wa sɩɛ bɩɛ za. ³⁷Naɗɩɛ mʋ ɓa ko wa kitira za na makɩ̃n na mʋɔ thĩra nʋʋga sɩɛsɩra, dɩ̃ɩna kitira ɓa wa wa mʋ za na makɩ̃n na mʋɔ thĩra nʋʋga sɩɛsɩra.»

Nɩpɛ bʋ ɓɩɛ kha Yesu le bamʋŋa mɩɩnɛ bɩɛ ken

(Matiyo 16:1-4; Marɩkɩ 8:11-12; Luki 11:16, 29-32)

³⁸Sɩɛ kpɩ̃ra za na Sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛrɩwɩra na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Karɩ̃ndaa aa ɓɩɛ wa kha mu le mɩɓɔgɔyɔnɛ|Mɩɓɔgɔyɔnɛ dʋɔ a yã na tʋ kha mu kuɗ ɓa Yekila heke.» ³⁹Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra bɩ̃ɩn ma, pi telenn Yekila wʋɔla za waʔ, kɛna pɩ ɓɩɛ na yã mɩɓogɔyɔnɛ! Mɩɓogɔyɔnɛ sii ɓa le na ɓɔgɔ pɩ waʔ, fɔ wɛsɩɛ na nann Yekire yãdedaa Zonasɩra bʋɔtɛ. ⁴⁰Naɗɩɛ, baa Zonasɩra liin khɩɛwɛ pɩsãa na dawose sɩ sãara ɓurugira kpoloŋira za, mafɩra Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa le khɩɛwɛ pɩsãa na dawose sɩ sãa lugudana ʋ tɩ̃. ⁴¹Na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, Ninivu gboŋo nɩpɩra ɓa arɩ na zarɩgɩ̃n fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra, naɗɩɛ baa Ninivu sɩrɩgɩra nɩpɩra nuun Yekila sɩɛsɩra Zonasɩra na deɗ pi, na pɩ vɩkɩ̃nn ma pi kpolonsira kɩ zɩɛn pɩ mɩbɩ̃ɩliigira. Kɛna khaadɩɛ za, nɩra ʋɔ bʋ ʋɔ tãra Zonasɩra. ⁴²Na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, Saba|Saba gboŋo ɩɩhala ɓa arɩ na zarɩgɩ̃n fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra, naɗɩɛ u kuɗ ɓa harɩ dunuyara diikhɛla ni na ɓann ɩtakhuo Salomɔ̃ wʋɔmɛ sɩɛsɩra nuurekhɛrɛ. Kɛna khaadɩɛ za, nɩra ʋɔ bʋ ʋɔ tãra Salomɔ̃ra.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu gĩrime vɩ gbũume mɩyɛ za

(Luki 11:24-26)

⁴³«Na gĩrin kuɗ nɩra za, u yo wa gbangbĩrise za ki min kha ʋɔ ɓɩɛ gbaarɩkhɛrɛ, na kpũn. ⁴⁴Dɩɛ bɛna u de ɓa u thĩ za kha: “Mɩ vɩ gbũu wa mɩ kharɩɗugula za.” Na u yo nann dɩɛ, na ɓuun ni na tɩ bʋ kɛɩ le nɩra, na tɩ khɔfɩnn ma na ɔfɔn kɩ̃ranɩ, ⁴⁵dɩɛ bɛna u yo ɓɩɛ wa gĩrime wãnɩyɔ̃ bʋɔ, wɛpɩɛ kɩ bɩ̃ɩ na tãra ʋɔ thĩra, pɩ ɓa lon na hɩɗan gɩɛ thʋʋgɩra za. Ʋɔ dɛyɩra thĩna lɔmɩra vɩkɩ̃n ma na bɩ̃ɩ na tãra lɔmɩra za ʋ kha bʋ khɔ̃ɩra ɩra. Mafɩra tɩ̃ sɩ ɓa le na fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra kɩ bɩ̃ɩ ɩra.»

Yesu yaa na ʋ khɩ̃rɩwɛ mɩyɛ

(Marɩkɩ 3:31-35; Luki 8:19-21)

⁴⁶Baa Yesura kha bʋ kɩ sɩɛrɛ na nɩgbokira bere, na ʋ yaara na ʋ khɩ̃rɩwɩra bʋ wa gbɛɩ̃gɩra ʋ na nɩ́ɩrɛ́n kɩ ɓɩɛ kha bɩɛ sɩɛrɛ ʋ. ⁴⁷[Na nɩra ʋɔ deɗ u kha: «Ken, mʋ yaara na mʋ khɩ̃rɩwɩra bʋ gbɛɩ̃gɩra ʋ na nɩ́ɩrɛ́n kɩ ɓɩɛ kha bɩɛ sɩɛrɛ mʋ.»] ⁴⁸Na Yesura zɩ̃ŋɩnn wɩɛra na sɩɛrɛn ʋ kha: «Ãna kɩ bʋ mɩɛ yaara? Bʋ̃nɛwɛ kɩ bʋ mɩɛ khɩ̃rɩwɩra?» ⁴⁹Baa u deɗ sɩɛ zuori, na ʋ dãan leke ʋ karɩ̃nɓiiwira gɛŋɩra na ɓɔgɔn bɩɛ ki deɗ wɛɩra kha: «Mɩɛ yaawɩra na mɩɛ khɩ̃rɩwɩra bɩɛ mɩra. ⁵⁰Wɩɛ bãa ki le mɩɛ Siira kɩ bʋ zaara ni, ʋɔ dĩŋora, ʋɔ dɛyɩra kɩ bʋ mɩɛ khɩ̃rɩwɩra, na mɩɛ khɩ̃hɛrɩpɩra, dɩ̃ɩna mɩɛ yaawɩra.»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu sʋ̃nɛdaa ʋɔ kɩ tɩ̃ɩga

(Marɩkɩ 4:1-9; Luki 8:4-8)

¹Gɩɛ ɗɩyãgɩra na Yesura|Yesu kuɗ thʋʋgɩra za na yo hɩɗann pheligeŋira ʋ na ɓu karɩ̃n nɩpɛ13:1 Ken Marɩkɩ 2:1. ²Na nɩgbogbʋ̃ɔŋɔ ɓann na ɓa bĩnn ʋ wʋɔla ʋ fɩ, harɩ na ʋɔ thĩra alɩn na yo gann gbuogo za na hɩɗannɩ. Na nɩgbokira nɩ́ɩrɛ́n pheligeŋira za. ³Na ʋ khɩɛn mɩgɔnyɛ ki ki de pi ɩ sɔsɛ za. Na u deɗ pi kha: «Sʋ̃nɛdaa ʋɔ na yuon u ɗiitʋɔrɛ tɩ̃ɩga khɛrɛ. ⁴Baa ʋ kha bʋ kɩ tɩ̃ɩga, na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan khɩ̃ngena za, na wurupe ɓann na ɓa ɗiin tɩ bɩɛ. ⁵Na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan kɛrɩkɛ khaarɛ za, fɔlɔmuko kha gɔn dɩɛ khaala za waʔ, na tɩ ɗɛ fĩin khaala za fɩ naɗɩɛ baa fɔlɔmuko kha gɔn tɩ khaala za waʔ ɩra. ⁶Ŋa baa khɩɛra ɓa gbʋ̃ʋrɩ, na fĩisira ɗɛ vãrɩn khaala za fɩ na hʋʋrɩ, naɗɩɛ baa si nĩnsira na sũnn waʔ ɩra. ⁷Na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan huonse khaarɛ za. Na dɩɛ na huonsira fĩin kamɛ za, na huonsira fɩ̃ɗ tɩ. ⁸Na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan fɔlɔnkharɩkɩ̃nɛ za na fĩiri, na khãɗ na senn tɔsɛ. Tɔsɛ sʋɔ kha nan ma ɓiye tiiwãa wãa, sʋɔra tigbesãa sãa, sʋɔra tigbiire na gbũne gbũne.»

⁹Na Yesura deɗ sɩɛsɩɛ na phɩlan kha: «Wɩɛ bʋ na numiye na nuure, u nuure kɩ̃raŋɩra.»

Be liin na Yesura sɩɛrɛ sɔsɛ za?

(Marɩkɩ 4:10-12; Luki 8:9-10)

¹⁰Na Yesura karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Be liin na mʋ sɩɛrɛ na nɩpɛ sɔsɛ za?» ¹¹Na ʋ zɩ̃ŋɩnn kha: «Yekila ɓɔgɔn ma ʋ ɩɩgɩra gũni mɩyɛ na ɩ̃ɛ, ŋa bʋɔra bɩɛ, ʋ ɓɔgɔn bɩɛ ɩ waʔ. ¹²Naɗɩɛ wɩɛ kɩ tʋ Yekire ɩɩga mɩyɛ, Yekila ɓa sɩɛ dʋɔ ʋ tʋʋmɩra ʋ gbaangbo. Ŋa wɩɛ kɩ tʋ ɩ waʔ, tʋʋmɩra ʋ bʋ wɩ kɩla, ʋ ɓa la ɓa bɩɛ. ¹³Gɩɛ yɩɛn na mɩɛ sɩɛrɛ wɩ sɔsɛ za naɗɩɛ, pɩ zʋrɩ wa pi yiwiyira na ken, ŋa pi telen na ken waʔ. Pɩ zɩɛ wa pi numiyira nuurese kãma, ŋa wɛsɩɛ pi nuure, pɩ ɓɩɛ na tʋ sɩ kɔrɩwɩra waʔ. ¹⁴Wɛsɩɛ Yekire yãdedaa Ezayi na deɗi, sɩɛ ki le ki hĩi pɩ za mɩra. Ʋ na deɗ pɩ wa kha:

“Ɩ̃ ɓa zɩɛ ĩ numiyira na nuure, ŋa ɩ̃ ɓa tʋ foi bʋ waʔ.

Ɩ̃ ɓa zʋrɩ ĩ yiwiyira na ken, ŋa ɩ̃ ɓa yã foi waʔ.

¹⁵Naɗɩɛ nɩpɩɛ bãanyɩra hʋgann ma.

Pi numiyira gbɩɗ ɓa,

Pɩ bakan ma pi yiwiyira,

si le thaaga hã pi yiwiyira ɓa yã waʔ,

hã pi numiyira ɓa nu foi waʔ,

hã pɩ wʋɔmɩra ɓa le yɛsɩ̃n,

pɩ vɩ ɓan mɩɛ Yekila za,

mɩ ɓa ɓu bãarɛ wɩ waʔ!”»

¹⁶Na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira tɩ̃ kha: «Ŋa ɩ̃ɛ ʋɔ, Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ bɛgɛ, naɗɩɛ baa ɩ̃ɛ yiwiyira yã, dɩ̃ɩna ĩ numiyira nu ɩra. ¹⁷Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha Yekire yãdedɛgɔmɛ, dɩ̃ɩna nɩtelenyegɔmɛ kha khɔrɩ na yã mɩyɩra ɩ̃ɛ bʋ yã mɩra, ŋa pɩ wɔrɩn yãar ɩ waʔ, na nu mɩyɩra ɩ̃ɛ bu nu mɩra, ŋa pɩ wɔrɩn nuur i waʔ13:17 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 1 Pɩɛrɩ 1:10-12.»

Yesu bʋ ɓɔgɔ sʋ̃nɛdaara tɩ̃ɩgasɛ sɔkɩra kɔla

(Marɩkɩ 4:13-20; Luki 8:11-15)

¹⁸«Ɩ̃ɛ ʋɔ, ĩ nuure sʋ̃nɛdaara tɩ̃ɩgasɛ sɔkɩra kɔla. ¹⁹Na nɩra nuuren Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga sɩɛsɩra kɛɩ tʋ ɓire bʋ, sɩɛ ɓɔgɔ wa kha Sutana ɓann ma na ɓa khonn mɩɩna na tʋɔgɔn ʋɔ dɛyɩra za ɩra. Ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mʋ gaga kha khɩ̃nthaagɩra za ɗiitʋɔla waan ɩra. ²⁰Dɛyɩra khɩɛgɩ̃n na kɛrɩkɩra za ɗiitʋʋla waarɩ, ʋɔ kɩ bʋ dɛyɩra ki nuure Yekila sɩɛsɩra na gɔ sɩ na bãanwuoŋo khaala za fɩ. ²¹Ŋa ʋ bʋ na nĩnse u thĩ za waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa nɩra wɩɛ kɩ lɛɩ wa waʔ, na vɛnsɛ nann ʋ kɩ̃rɩ ʋ, warɩma wɔgbʋ̃ʋga sɩɛ sɩɛsɩra kãma za, ʋ ɗɛ zɩɛ wa khãamɩra dere. ²²Dɛyɩra khɩɛgɩ̃nn na huonse khaala za ɗiitʋɔla waarɩ, ʋɔ kɩ bʋ dɛyɩra ki nu Yekila sɩɛsɩra, ŋa dunuya wɩɛ wukĩnsira dɩ̃ɩna ɓudaɓɩɛgbʋ̃ɔŋɔ ɓan ma na ɓa barɩ sɩɛ sɩɛsɩra hã si ɓu hɩɗankhɛrɛ na vɩkɩ̃n ʋ waʔ. ²³Dɛyɩra khɩɛgɩ̃nn na fɔlɔnkharɩkɩ̃na za ɗiitʋʋla waarɩ, ʋɔ kɩ bʋ dɛyɩra ki nu Yekila sɩɛsɩra na tʋ sɩ kɔrɔ sɩ hɩɗan ʋ za na vɩkɩ̃n ʋ mʋ gaga kha baa ɗiise sen tɔsɛ. Tɔkɔ gʋɔ hɩɗan na ɓiye tiiwãa, gʋɔ hɩɗan na ɓiye tigbesãa, gʋɔ hɩɗan na ɓiye tigbiire na gbũne.»

Yesu bʋ hã sɔsɛ na gbũu Yekila ɩɩga mɩyɛ za

²⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura hãan mɩ sɔkɔ gʋɔ tɩ̃ kha: «Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma na wɛsɩɛ: Wɛɩ ʋɔ na tʋɔn ɗiitʋɔkɩ̃nɛ ʋ hʋʋga za. ²⁵Ŋa, na yɩɛ nɩpɛ ɗʋɔmɛ za dawogo, na ʋ bɩ̃ɩra ʋɔ yuon na yo tɩ̃ɩn wũubɩ̃ɩɓire ɗiisira sʋgʋmʋra za kɩ tannɩ. ²⁶Baa ɗiisira ɓa fĩin na khãɗɩ, ki yii ɓiye, na pɩ yãan tʋʋn wũubɩ̃ɩgɩra na fĩin na ɗiisira kamɛ ʋ ɩra. ²⁷Na hʋdɛyɩra miliinɓiiwira ɓann na ɓa deɗ u kha: “Adɛyɛ, ɗiitʋɔkɩ̃nɛ mʋ na tʋɔn mʋ hʋʋgɩra za waʔ? Na mʋsɛ sii wũubɩ̃ɩgɩɛ thĩna liin ki kuɗ bʋ?” ²⁸Na u deɗ pi kha: “Bɩ̃ɩra ʋɔ liin sɩɛ.” Na miliinɓiiwira deɗ u kha: “Mʋ ɓɩɛ wa kha a yo na yo thĩi gbo ki ba?” ²⁹Na u deɗ pi kha: “Ɩya, mɩ ãn ma kha na ɩ̃ kha ĩ thĩi gbo gɩɛ wũubɩ̃ɩgɩɛ, ɩ̃ ɓa le dɩkɩ̃n gɩɛ na ɗiise sʋɔ kamɛ ʋ na thĩi si. ³⁰Ɩ̃ yɩɛ gɩ kɩ khã na ɗiisira kpuore ɓanu kha ɗiikpɛwʋ bɛna nannɩ. Na ɗiisira ɓa kɩ kpɛwʋ bɛndɛ, mɩ ɓa de ɗiikpɛwʋ dɛrɩwɩra kha pi nisĩn thĩi wũubɩ̃ɩgɩra na vɔ kɩ bĩnye bĩnye na ɓu so ki, ŋa ɗiisira sɩɛ, pɩ kpɛwʋ sɩɛ na yii si mi gborigira za.”»

³¹Na Yesura ɔfɔn hãan mɩ sɔkɔ gʋɔ tɩ̃ na deɗ kha: «Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma na murutaadɩ ɓire wɛɩ ʋɔ na khɩɛn kha ʋɔ tʋɔgɔ ʋ hʋʋga za. ³²Dɩɛ datʋɔdɩɛ thĩna ki zen na tãra datʋɔyɩra bɩɛ, ŋa na tɩ tʋɔn zuori, ti fĩi wa na khã na tãra nanthuse sʋɔra bɩɛ, ki kuse ɗese sɩ gbɩ̃n harɩ wurupe ɓa ki yii sewuse ki ɗesira za.»

³³Na Yesura gbũun hãan mɩ sɔkɔ gʋɔ tɩ̃ kha: «Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma na thãhɩ̃rɩdaaɗɛ|Thãhɩ̃rɩwɛ̃ dʋɔ hara ʋɔ na khɩɛn na kaɗɩnn na tasagbaŋa wʋɔyɛ sãa muume, na ɓʋɔgɩra bɩɛ lʋɔrɩ.» ³⁴Yesura|Yesu khɩɛn ma sɔsɛ doro na karɩ̃nn nɩgbokira na ɩɛ mɩyɩra, ʋ kha de pi mɩɩnɛ kɛɩ le sɔsɛ waʔ, ³⁵sɩɛ le thaaga, wɛsɩɛ Yekila yãdedaara na deɗi, sɩɛ hĩin. Ʋ na deɗ ɓa kha: «Mɩ ɓa sɩɛrɛ wɩ wa sɔsɛ za. Mɩyɩra na guuren harɩ bɛna dunuyara tiiri, mɩ ɓa de ɓa ɩɛ bɩɛ.»

³⁶Na Yesura zɩɛn nɩgbokira ki khũn khaala ʋ. Na ʋ karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Wũubɩ̃ɩgɩra na kuɗ hʋʋgɩra za, ɓɔgɔ aa kɩ sɔkɩra kɔla.» ³⁷Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Wɩɛra kɩ tʋɔgɔ ɗiitʋɔkɩ̃na, ʋɔ kɩ bʋ mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira . ³⁸Hʋʋgɩra, gɩɛ liin dunuyara. Ɗiitʋɔla, dɩɛ kɩ bʋ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓiiwira. Wũubɩ̃ɩgɩra kɩ bʋ Sutana ɓiiwira bɩɛ. ³⁹Bɩ̃ɩrara kɩ tʋɔgɔ gɩɛ wũubɩ̃ɩgɩra, ʋɔ kɩ bʋ Sutana. Ɗiikpɛwʋbɛna, dɩɛ ɓɔgɔ wa dunuyara zuobɛnɛ. Ɗiikpɛwʋdɛrɩwɩra, bɩɛ kɩ bʋ Yekila mɛlɛgɛwɩra. ⁴⁰Lɔmɩra za pi bĩŋe wũubɩ̃ɩgɩra na so ki, mafɩra sii sɩ ɓa le dunuyara phɩla bɛna tɩ̃. ⁴¹Mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa dãa wa mɩ mɛlɛgɛwɛ pi bĩŋe wɛpɩɛ bɩɛ ki boi nɩpɛ ki yii wi mɩbɩ̃yɛliige za dɩ̃ɩna mɩbɩ̃yɛledɛwɛ na kuse wi Yekila ɩɩgɩra za, ⁴²na hĩn mi nakɛɩbĩiŋira za. Dɩɛ khaala za fʋʋyɛ na mɩnatʋʋrɩ kpakpawa ɓa hɩɗan. ⁴³Sɩɛ kpɩ̃ra za, nɩtelenyemira ɓa kɩ yɩ̃ŋa wa mʋ gaga kha khɩɛ pi Siira ɩɩgɩra za. Na wɩɛ bʋ na numiye na nuure, u nuure!»

⁴⁴«Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma na ɓudaguoreŋe gʋɔ kha bʋ hʋʋga gʋɔ za na wɛɩ ʋɔ yo kuɗ kɩ za. Baa ʋ yãan ŋɩ na ʋ khɩɛn ŋɩ na ɔfɔn guuren ŋi tɩ̃, baa ʋ bãana na wuon na tannɩ, na u yo kɩɛn u leke daasɩra bɩɛ ki ɗoŋin si na wɔrɩ ɓu ɗon gɩɛ hʋʋgɩra.»

⁴⁵«Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma tɩ̃ na wãkɩ̃ndaa ʋɔ kɩ mʋʋ boɓikɩ̃nɛ. ⁴⁶Baa u yo yãan boɓikɩ̃na wɛtɛ ɗorise kɩ hʋgan gbaangbo thĩ, na u yo ɗoŋinn u leke daasɩra bɩɛ na wɔrɩ ɓu yo ɗon dɩɛ boɓila.»

⁴⁷«Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma tɩ̃ na zʋɔra pi yo hĩn lagagboro za ʋ gɔ ɓuruwe thĩnyira bɩɛ ɩra. ⁴⁸Na zʋɔra hĩin na ɓuruwe, pɩ yan kuse u laga gena za na hɩɗan na ɗuore khon wɛpɛ kɩ kɩrã na wɛpɛ kɩ kɩrã waʔ. ⁴⁹Mafɩra sɩ ɓa le dunuyara phɩla bɛna tɩ̃. Mɛlɛgɛwɛ kɩ ɓa yo na kpɩkɩ̃n khon nɩbɩ̃ɩwɩra nɩtelenyemira za ⁵⁰ki hĩn mi nakɛɩbĩiŋira za, dɩɛ khaala za fʋʋyɛ na mɩ tʋʋrɩ ɓa hɩɗan.»

⁵¹Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Ɩ̃ tʋʋn ɩɛ mɩyɩra bɩɛ ba?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn kha: «Iyo.» ⁵²Na Yesura deɗ pi kha: «Sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛyɛ wɩɛ bãa karɩ̃nn na tʋʋn Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga mɩyɛ, ʋɔ khɩɛgɩ̃nn ma na gbɛ̃ɩndɛyɛ wɩɛ ki khon mɩfɛnyɛ na mɩɗuguye u ɓudagɩra za na hã ʋ gbɛ̃ɩna nɩpɩra.»

Nazarɛtɩ nɩpɛ bʋ kɛɩ Yesu

(Marɩkɩ 6:1-6; Luki 4:16-24)

⁵³Baa Yesura|Yesu ɓa zuon sɩɛ sɔsɩra hãamɩra za, na u kuɗ dɩɛ khaala za. ⁵⁴Na u yuon ʋɔ thĩra hũngboŋira za na yo kɩ karɩ̃n nɩpɛ pi Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩra za harɩ na bamʋŋa khonn nɩpɛ na pi ki de kha: «He u ɓuun bɩɛ wʋɔmɩra thĩna dɩ̃ɩna wɔrɩkɩɛ kɩ wɔrɩ ki le bamʋŋa mɩyɩɛ thĩna? ⁵⁵Ʋɔ kɩ bʋ seɗedaara ɓikhiira waʔ? Ʋ yaara pɩ yɩ kha Marɩyamara waʔ13:55 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 6:42? Dɩ̃ɩna ʋ khɩ̃rɩwɩra kɩ bʋ Zakɩ, na Zozɛfʋ, na Simɔ̃, dɩ̃ɩna Zudera waʔ? ⁵⁶Ʋ khɩ̃hɛrɩpɩra bɩɛ kɩ bʋ na aa kpuola mɩra waʔ? Na he u ɓuun wʋɔnbɩɛ dɩ̃ɩna wɔrɩkɩɛ thĩna bɩɛʔ?» ⁵⁷Gɩɛ yɩɛn na pɩ khãan ʋ za dʋ̃waʔ. Na Yesura deɗ pi kha: «Yekire yãdedaa zene khaarɛ sii za na ʋɔ thĩra hũngboŋira na ʋ gbɛɩ̃na ɩ waʔ13:57 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Luki 4:24, na Zã 4:44.» ⁵⁸Baa si liin mafɩra, Yesura bɩɩn liin bamʋŋa mɩgɔnyɛ ni waʔ, naɗɩɛ pɩ kɛɩkhãamɩra za.

Yekire ãyi Zã hulɔmɛ mɩyɛ

(Marɩkɩ 6:14-29; Luki 9:7-9)

¹Dɩɛ bɛna, na Erɔdɩ Ãtipasɩ Galile sɩrɩga ɩthakhuora nuun Yesu mɩyɛ ²na u deɗ u miliinɓiiwe kha: «Wɛɩ wɩɛ kɩ bʋ Yekire ãyi Zãna! U huun alɩn ma, gɩɛ yɩɛn na ʋ wɔrɩ ki le bamʋŋa mɩyɩra.» ³Naɗɩɛ Erɔdɩra|Erɔdɩ na yɩɛn ma na pɩ gɔɗ Zãna na vɔɗ ʋ na zɔrɩgɔsɛ kɩ bakan ʋ kaso za naɗɩɛ ʋ khɩ̃nɩyɛ Filipu hara Erɔdɩyadɩ kãma14:3 Ken Marɩkɩ 6:17. ⁴Naɗɩɛ Zãna na deɗ ɓa Erɔdɩra kha: «Sɩ makɩ̃n ʋ zɩ̃n ʋ khɩ̃nɩyɛ hara na le u hara waʔ.» ⁵Erɔdɩra kha ɓɩɛ wa na khʋ Zãna, ŋa ʋ kha ãn ma nɩgbokɩra, naɗɩɛ bɩɛ na khãan ma kha Zãna kha bʋ wa Yekire yãdedaa.

⁶Na Erɔdɩra|Erɔdɩ ɓa ki le u hũnɗɩyãga fɛtɩra, na Erɔdɩyadɩ ɓihɛrɩyɛ zann Erɔdɩra na ʋ nɩthoromira wʋɔla za fɩ, na ʋ mɩyɛ nʋʋn Erɔdɩra thĩra. ⁷Harɩ na ʋ hãan nʋʋga na karɩ̃nn na deɗ ɓihɛyɩra kha: «Mɩɩdɛ bãa mʋ ɓa yɩ̃n, mɩɛ ɓa hã mʋ dɩ.» ⁸Na ʋ yaara suur u na u deɗ kha: «Kpa Yekire ãyi Zãna thaagɩra na yii gi daphiige za na hã mɩ gɩ khaadɩɛ za.» ⁹Na ɩtakhuora wʋɔla kpãɗɩ, ŋa baa ʋ na hãan nʋʋga na karɩ̃nn ʋ nɩthoromira wʋɔla za zuori, na ʋ hãan khɩ̃nɛ ¹⁰na dãan nɩpɛ kha pi yo kasora za na yo kpa Zãna thaagɩra na ɓa hã ɓihɛyɩra gɩ. ¹¹Na pi yo kpaɗ thaagɩra na yii gi daphiige za na ɓa hãan ɓihɛyɩra gɩ. Na ʋ alɩn na yo hãan Yekire ãyi Zãna thaagɩra, na ʋ yaara. ¹²Na Zãna karɩ̃nɓiiwira ɓann na ɓa khɩɛn ʋ kpɩ̃ɩgɩra na yo kasɩn ŋɩ, ki yuon na yo ɓɔgɔn Yesura|Yesu sɩ.

Yesu bʋ hã ɗiime na nɩgboko

(Marɩkɩ 6:30-44; Luki 9:10-17; Zã 6:1-15)

¹³Baa Yesura|Yesu nuun Yekire ãyi Zãna huumira, na u kuɗ fɩ gbuogo gʋɔ za kha ʋɔ yo hɩɗan gbangbĩriŋe za ʋɔ kpo. Na nɩgɔmɛ tʋʋn sɩɛ, na pi kuɗ pi gbonsira za na nɩ̀ɩrɛ̀n thuor u harɩ ni. ¹⁴Baa ʋ kha ʋɔ sũn gbuogira za, na u kenn yãan nɩgboko. Na nɩpɩra makarɩ gɔɗ ʋ, ɓoɗipira kha bʋ pɩ za, na ʋ bãarɛn bɩɛ ɓosira.

¹⁵Baa zʋ̃raŋa ɓa nannɩ, na ʋ karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Khaala za a bʋ fara mɩra, gbangbĩriŋe i, dɩ̃ɩna khɩɛra gbũun ɓɩɛ wa na wa; zɩɛ nɩpɩra pi yo dagengbonsira za na yo ɗon ɗimɩɩnɛ na ɗi.» ¹⁶Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Yo thaaga bʋ pɩ za waʔ, ɩ̃ɛ thĩra hã wɩ ɗimɩɩnɛ pi ɗi.» ¹⁷Na karɩ̃nɓiiwira zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Buruse sɩwãa na ɓuruwe yɔ̃ kpeli kɩ bʋ a heke fara.» ¹⁸Na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ khɛ ɓa hã mɩ sɩ fara.» ¹⁹Ki deɗ nɩpɩra kha pɩ bɩɛ hɩɗan wũugira za, kɩ yɩɛn na ʋ khɩɛn burusira wãara na ɓuruwira yɔ̃ra, kɩ arɩgan wʋɔrɛ zaazaara ni na thɩɛn Yekila. Kɩ tʋʋn kpekĩnn burusira na hãan karɩ̃nɓiiwira sɩ na bɩɛ kpɩkɩ̃nn sɩ na hãan nɩpɩra. ²⁰Na pɩ bɩɛ khʋɔn na hĩiri. Gbusira na yɩɛrɩ, na pi hoɗ sɩɛ na hĩɗenn kpamʋsɛ gbũne na sɩyɔ̃. ²¹Kɛna wɛpɩɛ na khʋɔn sɩ, pɩ kha nan ma khuowe kpɩɛwɛ pɩwãa siira, hapɛ na ɓiiwe niin thʋɗɛn yiin bʋ waʔ.

Yesu bʋ nɩ̀ɩrɛ̀ ãmɛ thaaga za

(Marɩkɩ 6:45-52; Zã 6:16-21)

²²Sɩɛ liime kpɩ̃ra za fɩ dere, na Yesura karɩwan karɩ̃nɓiiwira kha pɩ gan gbuogira za na nisĩn ʋɔ pheligira dene dʋɔra za ni, katarɩ na ʋɔ zɩɛ nɩgbokira. ²³Baa Yesura ɓa zɩɛn nɩgbokira zuori, na ʋ gann ɓɩɛgɛ thaaga za ukpo kha ʋɔ yɩ̃n Yekila. Na khaala ɓa teɗ na ʋ bʋ ni ukpo. ²⁴Kɛna gbuogira za karɩ̃nɓiiwira na lonn kɩ saga, gɩɛ khaala kha legen ma na pheligira dena. Ɔkɩra kha begen ma kɩ arɩ kɩ tʋ gbuogira kɩ vɛnɛ wɩ, naɗɩɛ pɩ na gasan ma saraŋa. ²⁵Baa ɗɩɩgɩra ɓa kɩ ɓɩɛ yɛkɩ̃mɛ, na Yesura alɩn kɩ nɩ́ɩrɛ̀ ãmɩra thaagɩra za ki yo karɩ̃nɓiiwira heke. ²⁶Baa Yesura kha nɩ́ɩrɛ̀ ãmɩra thaagɩra za kɩ ɓan, na ʋ karɩ̃nɓiiwira yãar ʋ na ãnabirise gɔɗ pɩ na pi ki de kha: «Theɗike i!» Baa ãnabirise gɔɗ pɩ na yo tannɩ, na pɩ kɩ zʋrɩ wa. ²⁷Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na Yesura|Yesu ɗɛ deɗ pi kha: «Ɩ̃ ɓa phĩnye, mɩɛ ʋ, hã ɩ̃ ãn waʔ!»

²⁸Na Pɩɛrɩ deɗ kha: «Adɛyɛ, na mʋɔ ʋ tɩ̃ya, de ɓi kha mi thiye mʋɔ heke ãmɩra thaagɩra za.» ²⁹Na Yesura|Yesu deɗ u tɩ̃ kha: «Ɓan». Na Pɩɛrɩra sũnn gbuogira za, kɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ ãmɩra thaagɩra za ki yo Yesura heke. ³⁰Ŋa baa ʋ ɓa yãan kha sarɩŋɩra|Sarɩŋɩra gbɩ̃n ma, na ãnabirise gɔɗ ʋ, dɩɛ bɛna na ʋ gɔɗ ki ki yĩ|Yĩ , na ʋ zʋrɩn na deɗ kha: «Adɛyɛ ɓa zɩ̃n mɩ!»³¹Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na Yesura dãan leke na gɔɗ ʋ ki deɗ u kha: «Mʋ khãamɩra zen dɛ, be liin na mʋ dʋ̃nɛnɩ?» ³²Na pɩyɔ̃ra bɩɛ gann gbuogira za, dɩɛ bɛna na sarɩŋɩra gbaarɩnɩ. ³³Wɛpɩɛ kha bʋ gbuogira za, na pɩ ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla za na deɗ kha: «Tɩ̃yara za, mʋɔ kɩ bʋ Yekila Ɓikhiira!»

Yesu bʋ bãarɛ ɓoɗipe Zenezarɛtɩ sɩrɩgɩra ʋ

(Marɩkɩ 6:53-56)

³⁴Baa pɩ sagan pheligira zuori, na pɩ nann Zenezarɛtɩ14:34 Ken Marɩkɩ 6:53. ³⁵Na gɩɛ gboŋira nɩpɩra yãan tʋʋn Yesura, na pɩ hãan dãansɛ khaayɛ bɩɛ za, na nɩpɛ khɩɛn ɓann na pi ɓoɗipira bɩɛ. ³⁶Na pɩ kɩ yɩ̃n ʋ kha ʋ yɩɛ bɩɛ pho ʋ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɩra nʋgenyira za doro. Wɛpɩɛ bɩɛ gbũu kha pho ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena za, pɩ bɩɛ kha bãa wa.

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu Yawutuwe sĩni mɩyɛ za dɩ̃ɩna mɩyɩra ki telen nɩra

(Marɩkɩ 7:1-13)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ kuɗ Zeruzalɛmʋ na ɓann Yesura|Yesu heke na bʋ̃ɗ ʋ kha: ²«Be liin na mʋ karɩ̃nɓiiwira gɔ a sekhãgawɩra sĩni mɩyɩra waʔ? Naɗɩɛ pɩ bɩ na tɩsɩ pi lesira na makɩ̃n na a sĩnira lɔmɩra kɩ tʋ ɗi waʔ15:2 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Luki 11:38.» ³Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Na ɩ̃ɛ ʋɔ do, be liin na ɩ̃ɛ khɩɛn ĩ sĩni mɩyɩra na liin ɩɛ thaaga kɩ kɛɩn Yekila sɩɛrɛdewensira gɔɓɩra? ⁴Kɛna Yekila deɗ ɓa kha: “Gbɩ̃nɛ mu siye na mʋ yaa”, ki deɗ tɩ̃ kha: “Wɩɛ bãa ki de daɓibɩ̃ɩnɛ na hã u siye warɩma ʋ yaa, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na khʋ.” ⁵Ŋa ɩ̃ɛ ʋɔ de ɓa kha: “Wɩɛ bãa ki de u siye warɩma ʋ yaa kha leke mɩɩna ʋɔ kha kãn na hã ʋ na dɛnfɛ ʋ, dɩɛ ʋɔ khɩɛn hãan Yekila”, ⁶na si liin mafɩra, siira dɛnfɛsɩra bʋ faŋa mɩyɛ waʔ. Mafɩra ɩ̃ khɛ ĩ sĩni mɩyɩra kɩ khʋ Yekila sɩɛsɩra. ⁷Ɩ̃ɛ yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ mɩra! Ɩ̃ɛ mɩyɛ Yekire yãdedaa Ezayira na yãan deɗ yewu kha:

⁸“Nɩpɩɛ gbɩ̃nɛ wa mɩɛ pɩ nʋʋsɩra doro za,

ŋa pɩ gagasɩra khaarɛ legen ma dɩ̃ɩna mɩɛ.

⁹Pɩ gbɩ̃nɛ wa mɩɛ kpasa,

naɗɩɛ pɩ karɩ̃na bʋ wa nɩthɩ̃rɩpɛ sɩɛrɛdewense doro.”»

¹⁰Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ yɩɗ nɩgbokira na deɗ pi kha: «Ɩ̃ zɩɛ ĩ numiyira na nuure kɩ tʋ sɩɛsɩɛ kɔrɩwɩra! ¹¹Mɩyɩra ki lon nɩthɩ̃rɩgara nʋʋgɩra za ɩɛ ki teɗe u Yekila wʋɔla za waʔ. Ŋa wɛsɩɛ ki kure ʋ nʋʋgɩra za, sɩɛ ki teɗe u.»

¹²Sɩɛ kpɩ̃ra za na karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Mʋ tʋ kha baa Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ nuun sɩɛsɩra na sɩ khʋɔn mɩ wa gbaangbo waʔ?» ¹³Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Dahaga bãa mɩɛ Siira kãwɩnn waʔ, gɩɛ dahagɩra thĩna ɓa phugi wa. ¹⁴Ɩ̃ yɩɛ wɩ, ɗarɩpɛ gɔɗ ɗarɩpɛ daɓɔʔɛ. Na Ɗarɩga gɔɗ ɗarɩga daɓɔɗɛ, pɩyɔ̃ra bɩɛ ɓa yo wa wa daŋa za.» ¹⁵Na Pɩɛrɩ khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Ɓɔgɔ aa sɔkɩra kɔla.» ¹⁶Na Yesura deɗ kha: «Ɩ̃ɛ tɩ̃, harɩ fɩ̃ɩ, wʋɔmɛ bʋ ɩ̃ɛ za bere waʔ kɛ? ¹⁷Ɩ̃ tʋ kha ɗimɩyɩra bɩɛ ki lon nʋʋgɩra za i sũn ma kpoloŋo za, sɩɛ kpɩ̃ra za i yo khon ban ma gbaŋa ʋ waʔ? ¹⁸Ŋa wɛsɩɛ nʋʋgɩra de, sɩɛ kure wa harɩ kpoloŋo za, sɩɛ gbũu ki teɗe nɩthɩ̃rɩgara Yekila wʋɔla za. ¹⁹Naɗɩɛ gagabɩ̃ɩsɩra, na nɩkhʋʋgɩra, na zɛrɩgɩra, na kakarɩliige, na zugbũruse, na tɔŋɔ, na yɩsɩ asɩga, sɩɛ bɩɛ kure wa nɩthɩrɩga kpoloŋo za. ²⁰Sɩɛ wɛsɩɛ bɩɛ ki teɗe nɩthɩ̃rɩgara Yekila wʋɔla za. Ŋa na ɗi kɛɩ tɩsɩ lese, sɩɛ wɔrɩ teɗe nɩthɩ̃rɩga waʔ.»

Thĩmaahara ʋɔ khãan Yesu za

(Marɩkɩ 7:24-30)

²¹Na Yesura|Yesu kuɗ dɩɛ khaala za fɩ, na yuon Tiiri na Sidɔ̃ sɩrɩga za. ²²Thĩmaahara ʋɔ kha bʋ gɩɛ sɩrɩgɩra za, na ʋɔ dʋɗ na deɗ kha: «Adɛyɛ, Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye makarɩ mɩɛ za! Gĩrin ʋɔ kɩ bʋ mɩɛ ɓihɛyɛ za kɩ vɛnɛ ʋ gbaangbo.» ²³Ŋa Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ harɩ daɓire tikpo za waʔ. Na ʋ karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ na yɩ̃nn ʋ kha: «Ken hara wɩɛ mɩyɩra, naɗɩɛ u nuse a wa kɩ tãra.» ²⁴Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Yekila dãan ma mɩɛ Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira doro heke, bɩɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha zãrɩwɩra ɓilenn ɩra15:24 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 10:5-6.» ²⁵Ŋa na hala ɓann na ɓa ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla ʋ fɩ ki de u kha: «Adɛyɛ, dɛnfɛ mɩɛ!» ²⁶Na Yesura deɗ u kha: «Sɩ kɩ̃ra mʋ khɛ ɓikɛrɩwɛ ɗiime na hĩ hã ɓɛrɛ̃nɓiiwe bɩ waʔ.» ²⁷Na hala zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Tɩ̃ya ʋ Adɛyɛ! Kɛna ɓɛrɛ̃nɓiiwira wɔrɩ ɗuore wa wɛsɩɛ ki sukĩn pɩ thadɛwɩra tapala theɗera za ɩra.» ²⁸Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Hara, mʋ khãamɩra gbɩ̃n dɛ! Wɛsɩɛ za mʋ vɛn, sɩ ɓa le hã mʋ wa!» Na hala ɓiira ɗɛ bãan dɩɛ bɛnkpuola za yewu.

Yesu bʋ bãarɛ ɓoɗigɔmɛ kɩ hã nɩgboko ɗiime tɩ̃

(Marɩkɩ 7:31)

²⁹Na Yesura|Yesu kuɗ dɩɛ khaala za fɩ na yuon Galile pheligbʋ̃ɔŋɔ gena za. Na u yo gann ɓɩɛgɛ gʋɔ za na hɩɗanɩ. ³⁰Na nɩgbogbʋ̃ɔŋɔ ɓann u heke, na nɩdɩ̃ŋaramɛ, na ɗarɩpɛ, na bobowe, na murugũme, dɩ̃ɩna ɓoɗigɔmɛ bʋɔ. Pɩ ɓa zɩɛn ma bɩɛ ɓoɗipɩɛ bɩɛ Yesura lɔkɩra ʋ fɩ, na ʋ bãarɛn mɩ. ³¹Baa nɩgbokira ɓa yãan na nɩboboromira wɔrɩ kɩ sɩɛrɛ, na murugũme wɔrɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀, na nɩdɩ̃ŋaramɛ wɔrɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ ki telen, dɩ̃ɩna ɗarɩpɛ wɔrɩ kɩ yã, na bamʋŋa khonn mi na pɩ kɩ gbɩ̃nɛ Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira Yekila.

³²Na Yesura|Yesu yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira na deɗ pi kha: «Nɩgbokɩɛ makarɩ bʋ wa mɩɛ za, naɗɩɛ sɩ khɩɛwɛ pɩsãara bɩra mɩra na pɩ bʋ mɩ lɔkɩra ʋ, pi gbũu bʋ na ɗimɩɩnɛ na ɗi waʔ. Mɩ kha khɔrɩ na yɩɛ wɩ pi khũn na khʋ̃mʋŋa waʔ, naɗɩɛ pɩ ɓa yo kpũŋin ma khɩ̃na ʋ.» ³³Na ʋ karɩ̃nɓiiwira deɗ u kha: «Na he a ɓa ɓu ɗiime gbangbĩrigɩɛ za fara na hã nɩgbokɩɛ siira ɗi na hĩi?» ³⁴Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Buruse sɩ mʋsɛ kɩ bʋ ĩ heke?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Buruse wãnɩyɔ̃ na ɓurumʋʔɛ yʋɔ.» ³⁵Na Yesura deɗ nɩgbokira kha pɩ bɩɛ hɩɗan fɔlɔŋɩra za, ³⁶kɩ yɩɛn na ʋ khɩɛn sɩɛ burusira wãnɩyɔ̃ra na ɓuruwira na thɩɛn Yekila, kɩ kpekĩnn si na hãan karɩ̃nɓiiwira sɩ, na bɩɛ khɩɛn sɩ na kpɩkɩ̃n hãan nɩgbokira sɩ. ³⁷Na pɩ bɩɛ khʋɔn na hĩiri. Gbũsira pɩ na khʋɔn na yɩɛrɩ, na pi hoɗ sɩɛ na hĩɗen kpamʋsɛ wãnɩyɔ̃. ³⁸Kɛna wɛpɩɛ na khʋɔr ʋ, pɩ kha nan ma khuowe kpɩɛwɛ piyĩi, hapɛ na ɓiiwe niin na thʋɗɛn yii bʋ waʔ. ³⁹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura zɩɛn nɩgbokira, ki yo gann gbuogo gʋɔ za na yuon Magadã sɩrɩga za.

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu Farɩzɩ̃ɛmɛ na Sadusɩ̃ɛmɛ yɩsɩɓɩɛgɛ mɩyɛ za

(Matiyo 12:38-39; Marɩkɩ 8:11-13; Luki 11:16, 29; 12:54-56)

¹Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna Sadusɩ̃ɛmɛ|Sadusɩ̃ɛmɛ zʋ̃ʋn nann Yesura, baa pɩ kha ɓɩɛ na zɩɛ ʋ za na ken, na pi deɗ u kha u le mɩɓɔgɔyɔnɛ|Mɩɓɔgɔyɔnɛ ti kure zaara ni, bɩɛ yã na tʋ kha u kuɗ ɓa Yekila heke. ²Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Na khɩɛra wa, ĩ ki de ɓa kha: “Gɛŋɛ keme ɓa nʋʋ naɗɩɛ zaara sɛ̃ɩrɩ.” ³Na ɗɩɩgɩra ɓa kɩ yɛkɩ̃n, ĩ ki de ɓa kha: “Adaga sarangbʋ̃ɔŋɔ ɓa arɩ fɩ̃ɩra naɗɩɛ zaara sɛ̃ɩ harɩ ki ten hiraa.” Ɩ̃ yã wa zaara lɔmɩra na tʋ mɩɩna kɩ ɓa le, kɛna ɩ̃ wɔrɩ tʋ bɛndɩɛ mɩɓɔgɔyɔnɛ kɔrɔla waʔ! ⁴Fɩ̃ɩ khɩɛ nɩbɩ̃ɩbɩɛ kɛɩn khãamɛ Yekila za, kɛna pɩ ɓɩɛ wa na yã mɩɓɔgɔyɔnɛ, mɩɓɔgɔyɔnɛ sii ɓa ɓɔgɔ pɩ na Zonasɩra bɛla ɩ waʔ16:4 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 12:39-40.» Baa u deɗ sɩɛ zuori, na ʋ tann kɩ zɩɛn mɩ.

⁵Sɩɛ kpɩ̃ra na Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira kɩ saga pheligira ki yo dena dʋɔra za, na karɩ̃nɓiiwira phaan kɛɩ khɛ buru. ⁶Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna Sadusɩ̃ɛmɩra|Sadusɩ̃ɛmɛ thãhɩ̃rɩwɛ̃ra!» ⁷Baa u deɗ sɩɛ na karɩ̃nɓiiwira ki de kamɛ kha: «U de ɓa sɩɛ, naɗɩɛ baa a phaan kɛɩ khɛ bula ɩra.» ⁸Na Yesura tʋʋn wɛsɩɛ pɩ kha de ki deɗ pi kha: «Ɩ̃ khãamɩra zen kɩ tãra, be liin na ɩ̃ gaga kha baa ɩ̃ɛ khɩɛn buru waʔ, gɩɛ yɩɛrɩ? ⁹Harɩ bere ɩ̃ɛ tʋʋn wɛsɩɛ kɔrɩwɩra thonn waʔ? Ɩ̃ kʋɔgɩ̃n na burusira wãara nann na hãan khuowe kpɩɛwɛ pɩwãara harɩ na sʋɔ yɩɛn waʔ dɩ̃ɩna kpamʋsɛ sɩ mʋsɛ ĩ hoɗ hĩɗen na wɛsɩɛ na yɩɛrɩ16:9 Ken 14:15-21? ¹⁰Dɩ̃ɩna burusira wãnɩyɔ̃ra mɩ khɩɛn na kpɩkɩ̃nn hãan khuowe kpɩɛwɛ piyĩira, kpamʋsɛ nʋʋna ĩ hoɗ hiɗen na wɛsɩɛ na yɩɛrɩ, ɩ̃ phaan ma sɩɛ bɩɛ zuori16:10 Ken 15:32-38? ¹¹Bɛna mɩ kha de ĩ kha ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na Farɩzɩ̃ɛmɩra dɩ̃ɩna Sadusɩ̃ɛmɩra thãhɩ̃rɩwɛ̃ra, bena ĩ kenn kha buru mɩyɛ mɩ kha de ĩ, buru mɩyɛ mɩ kha de ĩ waʔ, ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na Farɩzɩ̃ɛmɩra dɩ̃ɩna Sadusɩ̃ɛmɩra thãhɩ̃rɩwɛ̃ra.»

¹²Dɩɛ bɛna na karɩ̃nɓiiwira tʋʋn kha Yesura kha de ɓa kha bɩɛ kɔrɩsɩ̃n bɩɛ thĩ na thãhɩ̃rɩwɛ̃ra kɩ lʋɔrɛ buru ɓʋɔgɩra waʔ. Ŋa kha bɩɛ kɔrɩsɩ̃n bɩɛ thĩ na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna Sadusɩ̃ɛmɛ|Sadusɩ̃ɛmɛ karɩ̃na pɩ hã nɩpɩra ɩra.

Pɩɛrɩ bu de kha Yesura kɩ bʋ zɩ̃ndaara Yekila kenn khonni

(Marɩkɩ 8:27-30; Luki 9:18-21)

¹³Na pi yo nann Filipu Sezare sɩrɩgɩra za, na Yesura|Yesu bʋ̃ɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Nɩpɛ de ɓa kha mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira bʋ wa ãnakpuo?» ¹⁴Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Bʋɔra de ɓa kha mʋɔ kɩ bʋ Zãna kha yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra za ɩra. Bʋɔra kha mʋɔ kɩ bʋ khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ Yekire yãdedaa Elira|Eli . Bʋɔra kha mʋɔ kɩ bʋ khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ Yekire yãdedaa Zeremi warɩma khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ yãdedaa ʋɔ.» ¹⁵Ŋa na Yesura bʋ̃ɗ bɩɛ thĩra kha: «Na ɩ̃ɛ ʋɔ do, ɩ̃ɛ kha mɩɛ bʋ wa ãnakpuo?» ¹⁶Na Simɔ̃ Pɩɛrɩ khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Kirisitira, Thakuo Yekire ɓikhiira.» ¹⁷Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ u kha: «Zonasɩ ɓikhiye Simɔ̃, Bãanwuoŋo bʋ wa mʋɔ bɛgɛ, naɗɩɛ nɩthɩ̃rɩɓiye ɓɔgɔn mʋ mɩyɩɛ waʔ, ŋa mɩɛ Siira kɩ bʋ zaara ni, ʋɔ ɓɔgɔn mʋ ɩɛ mɩyɩra. ¹⁸Mɩɛ ʋɔ bu de ɓu wa kha mʋ bʋ wa Pɩɛrɩ, gɩɛ kɔla kɩ bʋ kha bʋrʋga, gɩɛ bʋrʋgɩra za mɩɛ gbũu ɓa tii mi egilizira, huume wɔrɩkɩra ɓa wɔrɩ ɓu faŋa ʋ za waʔ16:18 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Efɛzɩwɛ 2:20. ¹⁹Mɩ ɓa hã mʋ wa Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga tʋ̃tʋna konagaɓiyira. Mɩɩdɛ bãa mʋ ɓa bɩ fɔlɔŋɩra fara, dɩɛ ɓa bɩ wa zaara ni tɩ̃, dɩ̃ɩna mɩɩdɛ bãa mʋ ɓa kɛɩ fɔlɔŋɩra fara, dɩɛ mɩɩna ɓa kɛɩ wa zaara ni tɩ̃16:19 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 18:18, na Zã 20:23.» ²⁰Sɩɛ kpɩ̃ra za, na u deɗ karɩ̃nɓiiwira na gbɩ̃ran sɩ pɩ za kha hã pɩ ɓa de nɩra sii sɩ kha ʋɔ kɩ bʋ Kirisitira waʔ.

Yesu bʋ sɩɛrɛ u huume na ʋ arɩmɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 8:31-33; Luki 9:22)

²¹Na khɛ dɩɛ bɛna za, Yesu Kirisitira na gɔɗ ɓa kɩ ɓɔgɔ sɩ na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Fɔ mi yo Zeruzalɛmʋ na yo vɛn gbaangbo Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ, na kperekpiidɛkhãgawɛ dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ lese za. Pɩ ɓa khʋ mɩ, kɩ yɩɛ mi huume khɩɛwɛ pɩsãa ɗɩyãgɩra za, mɩ ɓa arɩ huumira za.» ²²Na Pɩɛrɩra kuɗ u gɛnɛ ʋ kɩrɩ, kɩ kpaŋɩ̃n ʋ na de u kha: «Wɛsɩɛ mu de mɩra, sɩ bʋ sɩɛrɛ dewense waʔ. Yekire zɩ̃n mʋ sɩɛ Adɛyɛ! Ɩya, wɛsɩɛ siira wɔrɩ nan mʋ kũu waʔ!» ²³Ŋa na Yesura vɩɗ na deɗ Pɩɛrɩra kha: «Tãra khaadɩɛ, mʋɔ Sutana|Sutana wɩɛ! Mʋɔ bʋ wa mɩɛ thaʔasɩdaa, naɗɩɛ mʋ gagasɩɛ kuɗ Yekila heke waʔ, ŋa nɩthɩ̃rɩpɛ bɛsɛ ɩ.» ²⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura deɗ karɩ̃nɓiiwira kha: «Na wɩɛ bãa bʋ ɓɩɛ na thuo mɩɛ, fɔ ʋ dɛyɩra kɛɩ u thĩ, ki le mʋ gaga kha nɩra wɩɛ gbonn ʋɔ thĩ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ ki yo hukhɛrɛ kɩ tʋ thuo mɩɛ. ²⁵Naɗɩɛ wɩɛ kɩ ɓɩɛ na kuore u thĩ thakuogo, ʋɔ dɛyɩra ɓa la kɩ wa. Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓa la u thĩ thakuogo mɩɛ kãma za, ʋɔ dɛyɩra kɩ ɓa ɓu thakuokɛɩzuoŋira. ²⁶Bɩra sɩ kɩ̃ra nɩra na ɓu dunuyara mɩyɩra bɩɛ, kɩ la ʋɔ thĩ thakuogira? Warɩma bɩra mɩthĩne nɩra wɔrɩ khɛ na bɛŋɩn nɩ na ʋ thakuogira? ²⁷Naɗɩɛ mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa vɩ ɓan ma na mɩ mɛlɛgɛwɛ mi Siye|Siye Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yɛyɛɓɩra za. Dɩɛ bɛna mɩ ɓa taa nɩpɩra bɩɛ na makɩ̃n na pi milewenyira16:27 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Ɔrɔmʋwɛ 2:6. ²⁸Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha ɩ̃ɛ wɛpɩɛ bɩɛ kɩ bʋ khaadɩɛ mɩra, kpokpope bʋ ɩ̃ za, bɩɛ ɓa hu kɩ tʋ yɩɛ mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira vɩ ɓan na mɩ ɩɩgɩra waʔ.»

Yesu gbɔɗa lɔmɩra vɩkɩ̃nnɩ

(Marɩkɩ 9:2-9; Luki 9:28-36)

¹Khɩɛwɛ wãnɩkpo tãrɩwɛ kpɩ̃ra za, na Yesura|Yesu khɩɛn Pɩɛrɩ, na Zakɩ, na Zakɩra khɩ̃nɩyɛ Zã, na ʋɔ na bɩɛ doro yuon ɓɩɛkonkoŋo gʋɔ za. ²Baa pɩ nann ni na ʋ gbɔɗa lɔmɩra vɩkɩ̃nnɩ, na ʋ wʋɔla kɩ yɩ̃ŋa mʋ gaga kha khɩɛ, na ʋ dayiinsira fɩ̃ɩ phɩphɩ kɩ yɩ̃ŋa17:2 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 2 Pɩɛrɩ 1:16-18. ³Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na pɩ yãan Moyizi|Moyizi , dɩ̃ɩna Eli|Eli na pɩ sɩɛrɛ na Yesura. ⁴Na Pɩɛrɩra deɗ Yesura kha: «Sɩ kɩ̃ra a dii fara dere. Na mʋ ɓɩɛ, mɩ ɓa gbatawɛ pɩsãa fara, mʋɔ ukpo, Moyizira ukpo, dɩ̃ɩna Elira ukpo.» ⁵Baa ʋ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ bere, na dadʋ̃nʋyɩ̃ŋaraŋa gʋɔ ɓann na ɓa bakann mɩ. Na nʋʋga gʋɔ kʋ̃nn dadʋ̃nɩŋɩra za kha: «Wɩɛra bʋ wa mɩɛ ɓikhiye khɔrɩyɔmɔ thĩ, ʋɔ za mi yiin mɩ bãanwuoŋira bɩɛ. Ĩ ki nuure u17:5 Ken 3:17!» ⁶Baa karɩ̃nɓiiwira nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na ãnabirise gɔɗ pɩ na yo tann harɩ na pɩ waan na ɓaɗ wʋɔyɛ fɔlɔŋɔ za. ⁷Ŋa na Yesura zʋ̃ʋn nann mɩ na phoɗ pɩ za ki deɗ pi kha: «Ɩ̃ arɩ, hã ɩ̃ yɩɛ ãnabirise gɔ ɩ̃ waʔ!» ⁸Na pɩ arɩgan wʋɔyɛ na kenni, ŋa pɩ yãan nɩra sii dʋ̃waʔ, fɔ Yesura kpora. ⁹Baa pɩ ɓa ki sũn ɓɩɛgɩra thaagɩra za, na Yesura hãan mɩ sɩɛsɩɛ na gbɩ̃ran kha: «Mɩyɩra ɩ̃ yãan mɩra, hã ɩ̃ ɓa kpɔrɩ nɩra sii ɩ waʔ ɓanu kha Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira huun alɩnɩ.» ¹⁰Na karɩ̃nɓiiwira bʋ̃ɗ ʋ bʋ̃ɓɩɛ kha: «Be liin na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛrɩwɩra de kha Elira kɩ ɓa nisĩn ɓan zo kɩ tʋ yɩɛ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo tʋ ɓan?» ¹¹Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Tɩ̃ya ʋ, Elira kha kãn ɓan ma na ɓa ɔfɔ mɩyɩra bɩɛ. ¹²Ŋa mi de ĩ wa sɩ, Elira ɓann ma zuori, pɩ tʋʋr ʋ waʔ, wɛsɩɛ nʋʋn mɩ, sɩɛ pi liir u. Si kpuosira ɩ tɩ̃, mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa vɛn ma bɩɛ kpuowira lese za tɩ̃.» ¹³Baa u deɗ sɩɛ na karɩ̃nɓiiwira tʋʋn kha Yekire ãyi Zã mɩyɛ ʋ kha de.

Yesu bʋ bãarɛ ɓiye ʋɔ gbaŋa ɓose

(Marɩkɩ 9:14-29; Luki 9:37-43)

¹⁴Baa pi yo nann nɩgbokira, na wɛɩ ʋɔ ɓa ɓaɗ huruse khura Yesura wʋɔla za fɩ na deɗ kha: ¹⁵«Adɛyɛ, makarɩ mɩɛ ɓiira za: Gbaŋa ɓose kɩ bʋ ʋ za kɩ vɛnɛ ʋ gbaangbo17:15 Ken 4:24; na sɩ alɩn gʋɔ za ʋ wa wa naaga za warɩma ãmɛ za. ¹⁶Na mɩ khɩɛn ɓa hãan mʋ karɩ̃nɓiiwira ʋ, ŋa pɩ wɔrɩn bãarɛn ʋ waʔ.» ¹⁷Na Yesura|Yesu khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Ɩ̃ɛ fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɛ ɩ̃ɛ bʋ wa nɩbɩ̃ɩwɛ dɩ̃ɩna nɩpɛ bãa kɩ bʋ kɛɩ le khãamɛ! Mɩɛ kãn ma na hɩɗan na lɛɩ na ɩ̃ɛ na yo gbɩɛ dʋ̃nɛ bɛnɛ tɩ̃? Mɩɛ sɔmɩra wa ɩ̃ɛ mɩyɩra na yo gbɩɛ harɩ dʋ̃nɛ bɛnɛ? Ɩ̃ khɛ ɓiira ɓa hã mɩ ʋ fara.» ¹⁸Na Yesura hʋgan sɩɛsɩra gĩrina za na u kuɗ ɓikhoyiɗa za, na ʋ bãarɩ khaala za fɩ. ¹⁹Sɩɛ kpɩ̃ra za na karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann Yesura pi doro na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Na be liin na aa wɔrɩn ɗɛɗ gĩrina waʔ?» ²⁰Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ khãamɩra zen ma kɩ tãra, gɩɛ yɩɛrɩ. Naɗɩɛ mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za, na ɩ̃ bʋ wa na khãamɩra kɩrɩ na pɩ nan muritaadɩ ɓire, ɩ̃ wɔrɩ de ɓa ɓɩɛgɩɛ kha: “Arɩ khaadɩɛ na yo tii fuoni”, ki gbũu le si wa. Mɩɩnɛ bʋ wɛtɛ ĩ kpũn liime waʔ. [²¹Ŋa gĩrin wɩɛ siira wɔrɩ ɗɛ kuse kɛna ĩ yiin sũn na yɩ̃nn Yekire waʔ.]»

Yesu bu de u huume na ʋ arɩmɛ mɩyɛ tɩ̃

(Marɩkɩ 9:30-32; Luki 9:43-45)

²²Gɔɗɩyãga gʋɔ na karɩ̃nɓiiwira na Yesura|Yesu bĩŋin khaarɛ kpo Galilera ʋ, na Yesura deɗ pi kha: «Pɩ ɓa yii wa mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira nɩthɩ̃rɩpɛ lese za. ²³Pɩ ɓa khʋ mɩ, ŋa mi huume khɩɛwɛ pɩsãa ɗɩyãgɩra, mɩ ɓa gbũu arɩ.» Na karɩ̃nɓiiwira wʋɔyɩra kpãɗ gbaangbo.

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu Yekire gbɩ̃nɛthʋʋga lãmbo taamɛ mɩyɛ za

²⁴Baa Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira ɓa yo nann Kapɛrɩnawʋmʋ, na Yekire gbɩ̃nɛthʋʋga lãmbo zɩ̃ndɛwɛ zʋʋn nann Pɩɛrɩ na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Ɩ̃ɛ thadɛyɩra bɩ na taa lãmbo waʔ ba?» ²⁵Na Pɩɛrɩra zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Iyo, ʋ taa ʋ.» Baa Pɩɛrɩra ɓa yo lonn thʋʋgɩra ʋ, na Yesura|Yesu nisĩnn khɩɛn sɩɛsɩra na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Simɔ̃, bɩra mʋɔ bʋ gaga wɛsɩɛ za? Ʋ̃na kɩ kãn na taa lãmbora na hã dunuya ɩɩwɩra ʋ? Sɩrɩgɩɛ nɩpɩra ɩ baa? Warɩma khɩ̃rɩwɛ ɩ?» ²⁶Na Pɩɛrɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Khɩ̃rɩwɛ ɩ.» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Sɩɛ kɩ ɓɔgɔ kha sɩrɩgɩra nɩpɩra thĩra taa foi waʔ. ²⁷Ŋa, si le thaaga hã a ɓa asɩ nɩpɩɛ gagasɛ waʔ, arɩ yo pheligira za ni, na yo hĩn dulon, lʋgʋ ɓula kɩ ɓa gɔ bʋ, mʋ yan khon u, ki phii zɩɛ ʋ nʋʋgɩra, mʋ ɓa ɓu tigire bʋ. Mu khon ni na yo taa mɩɛ na mʋɔ niina.»

Ãna kɩ bʋ nɩgbʋ̃ɔmɔra Yekila ɩɩgɩra za?

(Marɩkɩ 9:33-37; Luki 9:46-48)

¹Dɩɛ bɛna za, na karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann Yesura|Yesu na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Ãna kɩ bʋ nɩgbʋ̃ɔmɔra Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za?» ²Na Yesura yɩɗ ɓidaarɛ dʋɔ na yiin ni pɩ sʋgʋmʋra za ³ki deɗ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha na ɩ̃ vɩkɩ̃nn ĩ kpolonsira na liin ĩ thĩ mʋ gaga kha ɓidaaɗɩɛ waʔ, ɩ̃ ɓa lon Yekila ɩɩgɩra za waʔ. ⁴Wɩɛ kɩ bɩ na zene u thĩ mʋ gaga kha ɓidaaɗɩɛ, ʋɔ kɩ ɓa le nɩgbʋ̃ɔmɔra Yekila ɩɩgɩra za. ⁵Wɩɛ bãa kɩ bɩ na gɔ ɓidaaɗɛ mʋ gaga kha wɛtɩɛ na kɩ̃ra mɩɛ kãma, mɩɛ thĩra ʋ gɔɗ na kɩ̃ranɩ.»

⁶«Ŋa ɓidaaʔɩɛ khãan mɩɛ za mɩra, wɩɛ bãa kɩ ɓa le thaaga tɩ dʋɔ zɩɛ mɩɛ khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩra, na pɩ na vɔɗ ɓa naŋa ʋɔ dɛyɩra khʋ̃mʋnyɩra za na hĩnn u lagagborogbʋ̃ɔŋɔ za na u sũnn harɩ theɗera ʋ ni, sɩɛ naa bãa ʋ za. ⁷Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa dunuyara nɩpɛ bɛgɛ, naɗɩɛ baa pi le thaaga na nɩgɔmɛ zɩɛ Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩra. Bʋɔ thaasɛ wɔrɩ yɩɛ kɛɩ asɩ waʔ, ŋa wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa dɛyɩra ki le sɩ thaagɩra ɩra. ⁸Na mu leke warɩma mʋ ɗɩɛgɛ kɩ ɓa le thaaga na yɩɛ mʋ zɩɛ Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩra, mu kpii si na ban sɩ si legen dɩ̃ɩn mʋ; naɗɩɛ na mu lonn na leke kpo warɩma ɗɩɛgɛ kpo, sɩɛ bãa mʋ za baa pɩ ɓa hĩn mu bɩlamira bɩɛ zahanama nakɛɩbĩiŋira za ɩra. ⁹Na mu yiwire kɩ ɓa le thaaga mʋ zɩɛ Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩra, mʋ kʋgʋlɩ̃nkhon ni na ban nɩ ti legen dɩ̃ɩn mʋ; naɗɩɛ mu lon Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za na yiwire tikpo, sɩɛ bãa baa mʋ ɓa hɩɗan na mu yiwiyira yɔ̃ra bɩɛ kɩ yɩɛ pɩ ɓa hĩn mu zahanama nakɛɩbĩiŋira za!»

Yesu bʋ hã Zãra ʋɔ ɓileme sɔkɔ mɩyɛ

(Luki 15:1-7)

¹⁰«Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ hã ʋɔ ɓa le thaaga na zene ɓidaaʔɩɛ dʋɔ waʔ, naɗɩɛ mi de ĩ wa sɩ, ɩɛ ɓidaaʔɩɛ mɛlɛgɛwɛ nɩ́ɩrɛ́ wa mɩɛ Siira Yekila wʋɔla za ni bãanyɛ bɩɛ kɛɩ gbaa. ¹¹[Naɗɩɛ wɛpɩɛ na diiri, bɩɛ mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓann na ɓa kuoreni.]»

¹²«Bɩra ɩ̃ gaga wɛsɩɛ za? Na khuo ʋɔ bʋ na zãrawɛ tiiwãa, na ukpo ɓilenn bɩɛ zãrabɩɛ za, ʋ dɛyɩra ɓa ɓɩɛ khaarɛ ɓɩɛdikira thaagɩra za na zɩɛ zãrawɛ tigbeyĩi na gbũne na wãniyĩira ʋ kha kaa ki yo ʋɔra mʋʋkhɛla waʔ ba? ¹³Na ʋ yãar ʋ, tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha ʋ ɓa hɩɗan na bãanwuoŋo ʋɔ zãrawɩɛ kpora kãmara za na tãra zãrawɛ tigbeyĩi na gbũne na wãniyĩira bʋɔra ɓilenn waʔ ɩra. ¹⁴Mafɩra sɩ bʋ tɩ̃, ĩ Siye|Siye Yekila kɩ bʋ zaazaara nira, ʋ khɔrɩ kha ɓidaaʔɩɛ harɩ tikpo ɓilen waʔ.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu yaɓiiwe nʋkpuore mɩyɛ za

¹⁵«Na mʋ yaɓiye liin mu mɩbɩ̃yɛ, yo na yo yã ʋ na de u sɩ ʋɔ na mʋɔ yɔ̃ra. Na ʋ bɩɩn na nuuren mu, mu khonn ma mʋ yaɓiira mɩyɛ za. ¹⁶Na ʋ kɛɩn kha ʋɔ nuure mu waʔ, mu yo khɛ nɩra kpo warɩma pɩyɔ̃ na sɩɛ mu thĩ za, si le thaaga sɩ makɩ̃n na Yekila sɩɛsɩra ki de kha: “Mɩyɩra bɩɛ kãn ma na ɔfɔ na sɩɛrɛwɛ pɩyɔ̃ warɩma pɩsãa wʋɔrɛ za.” ¹⁷Na u gbũun kɛɩn kha ʋɔ nuure bɩɛ tɩ̃ waʔ, mu de Yekila nɩpɩra sɩ, na ʋ kɛɩn kha ʋɔ nuure bɩɛ tɩ̃ waʔ, dɩɛ bɛna mu ken u mʋ gaga kha Yekire kʋɔdaa warɩma mɩbɩ̃yɛledaa.»

¹⁸«Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha mɩɩdɛ bãa ɩ̃ ɓa bɩ fɔlɔŋɩra za fara, dɩɛ mɩɩna ɓa bɩ wa zaazaara ni tɩ̃, dɩ̃ɩna mɩɩdɛ bãa ɩ̃ ɓa kɛɩ fɔlɔŋɩra za fara, dɩɛ mɩɩna ɓa kɛɩ wa zaazaara ni tɩ̃18:18 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 16:19; na Zã 20:23.»

¹⁹«Mi de ĩ wa sɩ tɩ̃, ɩ̃ɛ za, na nɩpɛ pɩyɔ̃ bɛnn fɔlɔŋɩra za fara kha bɩɛ yɩ̃n mɩɩnɛ tʋɔ mɩɩnɛ, mɩɩna pɩ yɩ̃nn mɩɛ zaa Siira heke, ʋ ɓa hã wɩ dɩ. ²⁰Naɗɩɛ khaarɛ bãa nɩpɛ pɩyɔ̃ warɩma pɩsãa ɓa bĩŋin mɩɛ yɩsɩga za, mɩ ɓa hɩɗan pɩ sʋgʋmʋ za.»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu yafamɛ mɩyɛ za

²¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Pɩɛrɩ zʋ̃ʋn nann ʋ na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Adɛyɛ, na mɩɛ yaɓiye le ɓilense mɩɛ za bãanyɛ bɩɛ kɛɩ gbaa, bãnɩ mʋsɛ mɩɛ kãn kɩ yafa ʋ za? Bãnɩwãnɩyɔ̃ ʋ ba?» ²²«Na Yesura|Yesu deɗ u kha: Mi de ɓu kha bãnɩwãnɩyɔ̃ kpeli waʔ, ŋa bãnɩwãnɩyɔ̃ hɩɗankhɛyɛ tigbesãa na gbũne. ²³Na Yesu deɗ sɩɛn bʋ tɩ̃ kha: Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma na ɩya ʋɔ na deɗ kha ʋɔ miliinɓiiwe ɓɔgɔ ʋɔ lɔmɩra pi liigen yuon na ʋɔ ɓudagɩra ɩra. ²⁴Baa ʋ gɔɗ thʋɗɛsɩra, na pɩ ɓann na ʋɔ, ɩtakhuora mɩɩgɩra kha bʋ ʋ za sʋkhãagɔngɔmɛ ɩ. ²⁵Baa mɩɩnɛ kha bʋ u heke na wɔrɩ taa ɩtakhuora mɩɩgɩra waʔ, na ɩtakhuora deɗ kha pɩ gɔ ʋ na ɗoŋin ʋɔ, na ʋ hala, na u ɓiiwira, dɩ̃ɩna mɩyɩra bɩɛ kha bʋ u heke ɩra, na taa ʋɔ mɩɩgɩra. ²⁶Baa miliinɓiira nuu sɩɛ, na ʋ alɩn na ɓa ɓaɗ huruse ɩtakhuora wʋɔla ʋ fɩ khʋra ki ki de u kha: “[Adɛyɛ], ken mu thĩ za na ba na tɩɛ mɩ kɩrɩ, mɩ ɓa taa mʋ mɩɩgɩra bɩɛ.” ²⁷Baa ʋɔ miliinɓiira makala gɔɗ ɩtakhuora na tannɩ, na ʋ yafan ʋ mɩɩgɩra bɩɛ za kɩ zɩɛr ʋ na ʋ tannɩ. ²⁸Baa ʋɔ miliinɓiiwɩɛ kuɗ kɩ tãra, na ʋ gbɩ̃ŋɩnn na ʋ kãran ʋɔ wɩɛ za ʋ mɩɩga kha bʋ, kɩ kha nan foi waʔ. Na ʋ ɗɛ gɔɗ ʋ na yĩin maar ʋ khʋ̃mʋyɩra za ki ki de u kha: “Taa mɩ na mɩ mɩɩgɩra vivi.” ²⁹Na ʋ kãrana ɓaɗ huruse ʋ wʋɔla za fɩ khura kɩ kɩ yɩ̃n ʋ kha: “Mɩ yɩ̃n mʋ wa, ba na tɩɛ mɩ kɩrɩ, mɩ ɓa taa mʋ na mu tigiyira.” ³⁰Ŋa mɩɩga dɛyɩra nuuren u waʔ, ki yo hãar ʋ na pɩ bakan ʋ kaso za, ɓanu kha u ɓuun tigiyira na taar ʋ ɩ. ³¹Na ɩtakhuora miliinɓiiwira bʋɔra yãan sɩɛ, na pɩ wʋɔyɩra kpãɗ gbaangbo, ki yuon pɩ thadɛyɩra heke na yo kpɔrɩn ʋ ɩɛ mɩyɩra bɩɛ. ³²Dɩɛ bɛna na thadɛyɩra yɩɗ ʋɔ miliinɓiiwɩɛ na deɗ u kha: “Mʋɔ miliinɓibɩ̃ya wɩɛ, mɩɛ na yafan ma mʋɔ mɩɩgɩra bɩɛ za na hãan mʋ gɩ, naɗɩɛ baa mʋ na yɩ̃nn mɩ ɩra. ³³Mʋɔ kha wɔrɩ makarɩ mʋ kãnʋɔnara za mʋ gaga kha baa mɩɛ makarɩn mʋɔ za waʔ?” ³⁴Na ʋ thadɛyɩra doŋira hĩin na tannɩ, na ʋ yɩɛn na pɩ gɔɗ ʋ na yo yiir u kaso za ɓanu kha na ʋ wɔrɩn taan ʋ mɩɩgɩra bɩɛ na ki zuori.»

³⁵Na Yesu deɗ tɩ̃ kha: «Mafɩra ʋ tɩ̃, ɩ̃ɛ bɩɛ kpo kpora, na ɩ̃ bɩ na yafa ɩ̃ kamɛ za na kpoloŋo kpo waʔ, mɩɛ zaazaa Siye|Siye Yekila ɓa le ĩ wa mafɩra tɩ̃.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ Yaŋa kpaɓɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 10:1-12; Luki 16:18)

¹Baa Yesura|Yesu ɓa zuon ʋ sɩɛsɩra za, na u kuɗ Galilera na yuon zude sɩrɩgɩra khaarɛ dʋɔ za Zurudɛ̃ lagagbola dena dʋɔra za. ²Na nɩgboko alɩn na thuor u ni, na ʋ bãarɛn pi ɓoɗipira. ³Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ zʋ̃ʋn nann ʋ na bʋ̃ɓɛ kɩ zɩɛ ken ʋ za kha: «Na hara liin mɩɩdɛ bãa na tɩ bɩ̃ɩn u khuo, khɩ̃nɛ bʋ khuora heke na kpa gɩɛ yaŋɩra ba?» ⁴Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ karɩ̃nn sɩ kha: “Lʋgʋsɩra za, dunuyara ledaara liin ma khuo na hara waʔ?” ⁵Ki deɗ kha: Gɩɛ yɩɛrɩ, khuora ɓa kure u siye na ʋ yaa heke ki yo maa ʋ hara za, kɩ yɩɛ pɩyɔ̃ra bɩɛ dɩɛ na le kpuore. ⁶Mafɩra, pɩ bʋ nɩpɛ pɩyɔ̃ dʋ̃waʔ, ŋa pi liin ma kpuore ɩra. Wɛpɩɛ Yekila yiin kpuola, hã nɩra sii kpɩkɩ̃n bɩɛ waʔ!» ⁷Na Farɩzɩ̃ɛmɩra bʋ̃ɗ ʋ kha: «Na be liin na Moyizira|Moyizi ɓɔgɔn sɩ kha nɩra kãn ma na hã ʋ hara yaŋa kpasɛwɛ kɩ tʋ zɩɛ ʋ19:7 Ken Matiyo 5:31?» ⁸Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ĩ numigbɩkɩra kãmara yɩɛn na Moyizira hãan khɩ̃nɛ kha ɩ̃ wɔrɩ kpa ɩ̃ hapɩra yansɩra. Bʋɔtɛ lʋgʋsɩra za, sɩ kha bʋ mafɩra waʔ. ⁹Ŋa mi de ĩ wa sɩ kha na nɩra kpaɗ ʋ hara yaŋa kɩ ɗɛɗ ʋ, kɛna hala na liin zɛrɩgɛ kũu waʔ, ki yo yiin ʋɔ kpasa, ʋɔ dɛyɩra liin ma zɛrɩgɛ.» ¹⁰Na ʋ karɩ̃nɓiiwira deɗ u kha: «Na mafɩra sɩ bʋ khuora na hala tɩɛra za, sɩ bãa khuo hɩɗan kɛɩ yii hara.» ¹¹Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Pɩ bɩɛ kɩ wɔrɩ tʋ sɩɛsɩɛ kɔla waʔ, fɔ dɛrɩwɩra Yekila hãan kɩ wɔrɩkɩra bʋɔtɛ. ¹²Naɗɩɛ bʋɔ bʋ, pɩ wɔrɩ yii hapɛ waʔ, naɗɩɛ pi khuosira huun ma. Bʋɔ bʋ, bɩɛ wɔrɩ yii hapɛ waʔ, naɗɩɛ pɩ phɩ̃ɗ pɩ wa, dɩ̃ɩna bʋɔ bʋ tɩ̃, bɩɛ thĩra khɔrɩn sɩ na hɩɗan mafɩ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga miliinsira kãma. Wɩɛ wɔrɩ gɔ sɩɛ sɩɛsɩra na le si, ʋ gʋ sɩ.»

Yesu bʋ yɩ̃n Yekire na kɩ̃ra ɓikɛrɩwɛ

(Marɩkɩ 10:13-16; Luki 18:15-17)

¹³Na nɩpɛ khɩɛn ɓikɛrɩwɛ kɩ ɓan mɩ Yesura heke, u ɓu ɗʋkɩ̃n lese pɩ za na yɩ̃n Yekire na hã wɩ. Ŋa karɩ̃nɓiiwira kha kpaŋɩ̃n mɩ wa. ¹⁴Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ɩ̃ yɩɛ ɓikɛrɩwɩra, hã ɩ̃ barɩ pɩ kha hã pɩ ɓan mɩɛ heke waʔ, naɗɩɛ wɛpɩɛ lɔmɩra khɩɛŋɩn mʋ gaga kha ɓikɛrɩbɩɛ, Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga bʋ wa bɩɛ bɛgɛ19:14 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 18:3-5.» ¹⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura ɗʋkɩ̃nn lese pɩ za na yɩ̃nn Yekire hãan mɩ, kɩ tʋʋn kuɗ dɩɛ khaala za.

Ɓudakhuo ʋɔ mɩyɛ

(Marɩkɩ 10:17-31; Luki 18:18-30; 13:30)

¹⁶Baa pɩ kha bʋ yuomira za, na wɛɩ ʋɔ thuon gɔɗ pɩ na bʋ̃ɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, bɩra mɩkɩ̃nɩthĩnye mɩɛ kãn le na wɔrɩ ɓu thakuokɛɩzuoŋira?» ¹⁷Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Be liin na mʋ bʋ̃ ɓɩ mɩkɩ̃nɛ mɩyɛ za? Yekila kpo kpeli kɩ bʋ, ʋɔ kɩ kɩ̃ra. Na mʋ ɓɩɛ na ɓu thakuokɛɩzuoŋira, gɔ Yekila sɩɛrɛdewensira kɩ̃raŋɩra kɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ.» ¹⁸Na ʋ zɩ̃ŋɩnn Yesura|Yesu kha: «Sɩɛrɛdewense sʋnɛkpuose?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Hã mʋ khʋ nɩra waʔ, hã mu le zɛrɩgɛ waʔ, hã mu zu waʔ, hã mʋ kpii tɔŋɔ na maan mʋ kãnʋʋna waʔ, ¹⁹gbɩ̃nɛ mu siye na mʋ yaa, kɩ yɩɛ mʋ khɔrɩ mʋ kãnʋʋna mʋ gaga kha mʋɔ thĩra.» ²⁰Na ɓikhoyira deɗ Yesura kha: «Mɩɛ le wa sɩɛ wɛsɩɛ bɩɛ zuori. Bɩra kɩ kpɩ ɓɩ tɩ̃?» ²¹Na Yesura deɗ u kha: «Na mʋ ɓɩɛ kha mʋɔ le nɩtelenyethĩnthĩnwe19:21 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 5:48, mu yo khɛ mu leke mɩyɩra bɩɛ na ɗoŋin ĩ kɩ khɛ ɩɛ tigiyira bɩɛ na kpɩkɩ̃n hã bʋɔmɛ nɩpɛ ɩ, na mu liin sɩɛ, mʋ ɓa ɓu ɓudaga zaazaara ni. Sɩɛ kpɩ̃ra za mʋ ɓan na ɓa thuo mɩɛ.» ²²Baa ʋɔ ɓikhoyira nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na ʋ wʋɔla kpãɗ na ʋ khɩɛn kɩ tãra, naɗɩɛ ɓudagbʋ̃ɔŋɔ kha bʋ wa u heke.

²³Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha sɩ ɓa gbɩ̃ra ɓudanɩra heke na wɔrɩ lon Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za. ²⁴Mi de ĩ wa sɩ tɩ̃, kha yɔ̃gɔ̃ma lome thɔ mɩsɩ̃nɩ danɛ za na tãra ɓudanɩra lome Yekila ɩɩgɩra za.» ²⁵Baa karɩ̃nɓiiwira nuun sɩɛ sɩɛsɩra na bamʋŋa khonn mi na pɩ kɩ bʋ̃ ʋ kha: «Na mafɩra sɩ bʋ, ãna kpuo kɩ wɔrɩ ko?» ²⁶Na Yesura kenn mi ki deɗ kha: «Nɩthɩ̃rɩpɩra khɛrɛ sɩ wɔrɩ le waʔ, ŋa Yekila kpũ dʋɔ waʔ.» ²⁷Sɩɛ kpɩ̃ra za na Pɩɛrɩ khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Na aa ʋɔ do, aa zɩɛn ma aa mɩyɩra bɩɛ ki thuo mu, bɩra kɩ ɓa hã aa?» ²⁸Na Yesura deɗ pi kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha: Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ thuon mɩɛ, bɛna mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa hɩɗan mɩ ɩɩkhokira za dunuya fɛnwʋra za, ɩ̃ɛ nɩpɩɛ gbũne na ɩ̃yɔ̃ra thuon mɩɛ mɩra, ɩ̃ɛ ɓa hɩɗan ma ɩɩkhose gbũne na sɩyɔ̃ za tɩ̃ na kiti Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ thĩnye gbũne na ɩ̃yɔ̃ra tɩ̃. ²⁹Wɩɛ kɩ ɓa zɩɛ ʋ gbɛ̃ɩnyɛ, ʋ yaɓiiwe khuowe na hapɛ, u siye, ʋ yaa, u ɓiiwe, ʋ hʋʋsɛ, mɩɛ kãma za, ʋ ɓa ɓu si siira hɩɗankhɛyɛ tiiwãa, ki gbũu ɓu thakuokɛɩzuoŋo tɩ̃. ³⁰Ŋa wɛpɩɛ bɩɛ kɩ bʋ wʋɔrɛ nɩpɩra ɩra wɩɛ, gɔmɛ ɓa le kpɩ̃ra nɩpɛ, dɩ̃ɩna wɛpɩɛ bɩɛ kɩ bʋ kpɩ̃ra nɩpɩra ɩra wɩɛ, gɔmɛ ɓa le wʋɔrɛ nɩpɛ.»

Yesu bu de kha kpɩ̃ra nɩpɩra ɓa le wʋɔrɛ nɩpɛ, kɩ yɩɛ wʋɔrɛ nɩpɩra le kpɩ̃ra nɩpɛ.

¹«Ĩ ken mɩyɩra Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃n ɩ ɩra. Hʋdɛyɛ ʋɔ alɩn gɔɗɩyãga gʋɔ buloŋo khɔ̃ɩ, kha ʋɔ ɓɩɛ miliinɓiiwe bʋɔ pi yo sʋ̃nɛ ʋɔ ɛrɛzɛ̃n hʋʋga. ²Na u ɓuun bʋɔ na pɩ bɛnn deniye|Deniye ɓire tikpo za20:2 Yesu khɩɛra za, deniye ɓire tikpo kha makɩ̃n ma paaɗidaa khɩɛ kpo liigese taasɛ., dɩɛ wɛtɩɛ kɩ bʋ khɩɛ kpo miliintaasɛ. Na ʋ kha pi yo ʋɔ ɛrɛzɛ̃n hʋʋgɩra za na yo sʋ̃nɛ. ³Sɩɛ kpɩ̃ra za na u gbũu kuɗ tɩ̃ bulonkhɩɛkhãgara na yãan bʋɔ na pɩ nɩ́ɩrɛ́n bĩŋingboɗe za fɩ kɛɩ le miliinse, ⁴na u deɗ pi kha: “Ɩ̃ɛ, ĩ yo liige mɩɛ hʋʋgɩra za kɩ yɩɛ mɩ ɓa taa ɩ̃.” ⁵Na bɩɛ yuori. Sɩɛ kpɩ̃ra za na u gbũu ɓa kuɗ khɩɛga, dɩ̃ɩna zʋ̃rankhɩɛ, na khɩɛn miliinɓiiwe bʋɔ ki deɗ pi sɩɛ kpuosira tɩ̃. ⁶Sɩɛ kpɩ̃ra za tɩ̃ na ʋ ɓa kuɗ khɩɛɓila sunbɛna na yãan miliinɓiiwe bʋɔ bĩŋingboɗa za tɩ̃. Na u deɗ pi kha: “Be liin na ɩ̃ hɩɗann na waan khɩɛ kpakpawawɩɛ bɩɛ mɩra kɛɩ yo miliinkhɛrɛ?” ⁷Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Nɩra sii khɩɛn aa miliinse za yãan waʔ, gɩɛ yɩɛrɩ.” Na u deɗ bɩɛ tɩ̃ kha: “Na mafɩra ʋ, ɩ̃ arɩ na yo liige mɩɛ hʋʋgɩra za!”»

⁸«Baa zʋ̃rabirigira ɓa nannɩ, na hʋdɛyɩra deɗ dɛyɩra u yiin ʋ mɩyɩra thaagɩra za kha: “Yɩ miliinɓiiwira na hã wɩ na pɩ taasɩra. Nisĩn taa wɛpɩɛ yuon phɩlan ɩra, ki yo phɩla lʋgʋbɛwɩra za.” ⁹Wɛpɩɛ yuon phɩlanɩ, na ʋ taan bɩɛ deniye|Deniye ɓiye kpo kpo. ¹⁰Baa ʋ ɓa nann lʋgʋbɛwɩra, bɩɛ kha ken ma kha bɩɛ taasɩra ɓa tãra wa wɛpɩɛ yuon phɩlan ɩra. Ŋa bɩɛ ɓuun ma deniye ɓiye kpo kpo tɩ̃. ¹¹Baa pi ɓuun pi tigiyira zuori, na pi ki wũugĩn ma na hʋdɛyɩra ¹²ki de kha: “Miliinɓiiwira yuon phɩlanɩ, lɩɛrɩ ukpo kpeli miliinse pi liiri, kɛna mʋ taan mɩ mʋ gaga kha aa wɛpɩɛ nisĩnn yuon na khʋɔn vɛnsɩra na khɩɛra suor a fɔ na yo waarɩ.” ¹³Na hʋdɛyɩra zɩ̃ŋɩnn pɩ ʋɔ kha: “Mɩ yɛsɛ, mɩɛ waan mʋ za harɩ kɩrɩ thĩra waʔ. Mɩɛ na mʋɔ bɛnn ma khɩɛra kpora miliinsira za deniye ɓire tikpo za waʔ ba? ¹⁴Khɛ mʋ taasɛ na tãra. Wɛpɩɛ yuon phɩlɩyansɩra za, sɩ nʋʋn mɩ wa na mɩ taan bɩɛ na makɩ̃n na mʋ bɛsɩra tɩ̃. ¹⁵Khɩ̃nɛ bʋ mɩɛ heke na le mi dĩŋo na mi ɓudagara waʔ ba? Warɩma mɩ mɩkɩ̃rɩliigira yɩɛn na zone gɔɗ ɓʋ?” ¹⁶Mafɩra kpɩ̃ra nɩpɩra ɓa le wʋɔrɛ nɩpɛ, kɩ yɩɛ wʋɔrɛ nɩpɩra le kpɩ̃ra nɩpɛ.»

Yesu bu de u hu arɩmɛ mɩyɛ tɩ̃

(Marɩkɩ 10:32-34; Luki 18:31-34)

¹⁷Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ wa ki yo Zeruzalɛmʋ. Baa pɩ kha bʋ ki yo, na ʋ yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra pi doro, na deɗ pi kha: ¹⁸«A bʋ wa khɩ̃na za ki yo Zeruzalɛmʋra ɩra, pi yo yii wa mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira kperekpiidɛkhãgawɛ na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ leke za bɩɛ yɩɛ pɩ khʋ mɩ. ¹⁹Pɩ ɓa khɛ ʋ na hã ʋ na Yekire kʋɔdɛwɛ bɩɛ lʋgʋtɩ̃n ʋ, kɩ khɩ ʋ kɩ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɔ|Nɩɓadaɓɔkɔ za u hu. Kɩ yɩɛ khɩɛwɛ pɩsãa ɗɩyãgɩra za, ʋ ɓa gbũu arɩ.»

Zakɩ na Zã yaa yɩ̃mɛ mɩyɛ

(Marɩkɩ 10:35-45; Luki 22:25-27)

²⁰Sɩɛ kpɩ̃ra za na Zebede hara zʋ̃ʋn nann na u ɓikhiiwe Zakɩ na Zã, na ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla ʋ kha ʋɔ yɩ̃n ʋ mɩɩnɛ dʋɔ. ²¹Na Yesura bʋ̃ɗ ʋ kha: «Bɩra mʋ ɓɩɛ?» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Le thaaga mɩɛ ɓikhiibɩɛ yɔ̃ra ɓu hɩɗankhɛrɛ mʋ lɔkɩra ʋ, ʋɔra mu leɗĩŋira ʋ, ʋɔra mu lemɩnɩŋɩra ʋ na mʋ ɓa lonn mʋ ɩɩgɩra za.» ²²Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn kha: «Ɩ̃ tʋ mɩɩna ɩ̃ yɩ̃n waʔ. Ɩ̃ɛ wɔrɩ ba vɛnsɩra thĩna kɩ ɓa nan mɩɛ ba?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Aa wɔrɩ ba sɩ.» ²³Na Yesura deɗ pi kha: «Tɩ̃ya ʋ, ɩ̃ɛ ɓa khʋɔ vɛnsɩra thĩna kɩ ɓa nan mɩɛ20:23 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 12:2, Ŋa na ɓu na hɩɗan mɩɛ leɗĩŋira ʋ na mɩɛ lemɩnɩŋɩra ʋ, dɩɛ khɩ̃nɛ bʋ mɩɛ heke na le si waʔ, ŋa ɩɛ hɩɗankhɛyɩra zɩɛn hãan ma dɛrɩwɩra mɩɛ Siira san ɩ ɩra.»

²⁴Baa karɩ̃nɓiiwira gbũnera bʋɔra nuun sɩɛ, na pi donn na pɩyɔ̃ra bʋɔra. ²⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu yɩɗ pɩ bɩɛ na deɗ pi kha: «Ɩ̃ tʋ wɛsɩɛ ki le sɩrɩsɩra za, sɩrɩsɩra thadɛrɩwɩra ɗi wa faŋa pɩ nɩpɩra za, dɩ̃ɩna sɩrɩgɩra nɩgbʋ̃ɔmɩra ɓɔgɔ wa pɩ wɔrɩkɩra pɩ nɩpɩra za. ²⁶Ŋa sɩ kãn le mafɩra ɩ̃ɛ sʋgʋmʋra za waʔ. Ɩ̃ɛ za wɩɛ kɩ ɓɩɛ na le nɩgbʋ̃ɔmɔra bʋɔra za, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na le bʋɔra bɩɛ miliinɓiye, ²⁷dɩ̃ɩna wɩɛ kɩ ɓɩɛ na le wʋɔrɛ nɩra ɩ̃ bɩɛ za, ʋɔ kãn ma na le ɩ̃ bɩɛ ɗonron. ²⁸Mafɩra ʋ tɩ̃, mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓann kha pi liige na hã ʋɔ waʔ, ŋa ʋ ɓann ma kha ʋɔ ɓa liige na hã nɩpɛ, kɩ hã ʋ thakuogira na ɓu kuore nɩgɔmɛ20:28 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 26:28, na 1 Timote 2:6.»

Yesu bʋ bãarɛ ɗarɩkhuowe yɔ̃

(Marɩkɩ 10:46-52; Luki 18:35-43)

²⁹Baa Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ ki kure Zeriko gboŋira ʋ, na nɩgboko ki thuo wi. ³⁰Ɗarɩpɛ pɩyɔ̃ kha bʋ na hɩɗann khɩ̃ngeŋira za fɩ. Baa pi nuun kha Yesura|Yesu kha tãra, na pɩ kɩ sɔŋɔ ki de kha: «Adɛyɛ, Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye, makarɩ aa za!» ³¹Na nɩgbokira kɩ kpaŋɩ̃n mɩ kha pi fĩi, ŋa pɩ kha sɩɛ wa dʋɔ pɩ dʋɓɩra za kha: «Adɛyɛ, Davidi kpɩ̃raɓiye, makarɩ aa za!» ³²Na Yesura nɩ́ɩrɛ́nɩ́, kɩ yɩɗ pɩ na deɗ pi kha: «Bɩra ɩ̃ ɓɩɛ kha mɩɛ le na hã ɩ̃ɛ?» ³³Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Adɛyɛ, aa ɓɩɛ wa kha mʋ phii zɩɛ a yiwiyira!» ³⁴Na pɩ makala gɔɗ Yesura na u phoɗ pi yiwiyira za na pɩ ɗɛ kɩ yã. Kɩ yɩɛn na pɩ ki thuo Yesu.

Yesu bu lon Zeruzalɛmʋ

(Marɩkɩ 11:1-11; Luki 19:28-40; Zã 12:12-16)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira yo ki yĩmi na Zeruzalɛmʋra, Bɛtɩfazɩ lɔkɩra ʋ Oliviye|Oliviye ɓɩɛdikira gɛŋɩra21:1 Ken Marɩkɩ 11:1, na ʋ dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ bʋɔ ²na deɗ pi kha: «Ĩ yo gboŋira kɩ bʋ ɩ̃ wʋɔla ʋ mɩra. Na ĩ yo nann ɩ̃ ɓa yã na pɩ vɔɗ kãŋunhara ʋɔ, dɩ̃ɩna u ɓiye bʋ ʋ lɔkɩra ʋ fɩ. Ɩ̃ vɔrɩ pɩ kɩ khɛ pɩ bɩɛ na ɓa hã mɩ bɩ fara. ³Na nɩra ʋɔ deɗ ĩ mɩɩnɛ, ĩ de u kha: “Adɛyɩra kɩ vɛn pɩ za”. Dɩɛ bɛna ʋ dɛyɩra ɓa yɩɛ ɩ̃ ɓa mɩ.»

⁴Sɩɛ bɩɛ liin ma na makɩ̃nɩ, si le thaaga sɩɛsɩra Yekila yãdedaara na deɗi, sɩɛ hĩi. Ʋ na deɗ ɓa kha:

⁵«Ĩ de Siyɔ̃ nɩpɩra kha:

Ken ɩ̃ ɩyara na ʋ ɓa ĩ heke.

U sũnen ma u thĩ,

ʋ gann ma kãŋun za kɩ ɓa,

ʋ hɩɗann ma kãŋunɓiye za.»

⁶Na bɩɛ karɩ̃nɓiibɩɛ yɔ̃ra yuon na yo liin mɩyɩra bɩɛ Yesura|Yesu na deɗ pi ɩra, ⁷kɩ khɩɛn ɓann na kãŋuyaagɩra na ki ɓigira. Na pi khonn pɩ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɩra na ɗʋkɩ̃nn sɩ kaŋumira za na Yesura gann hɩɗanɩ. ⁸Nɩgbogbʋ̃ɔŋɩra za, bʋɔ khonn pɩ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɛ kɩ hʋ̃nɛ sɩ khɩ̃na za. Na bʋɔ yo ki kpii dawãsɛ kɩ ɓa kɩ hʋ̃nɛ sɩ khɩ̃na za. ⁹Nɩgbokira na zɩɛn ʋ wʋɔla dɩ̃ɩna wɛkɩɛ kha bʋ ʋ kpɩ̃rara, kha dʋ ɓa ki de kha:

«Gbɩ̃nɛsɛ bʋ wa Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye bɛsɛ!

Adɛyɛ Yekire kɩ̃ra wɩɛra kɩ ɓan ʋ yɩsɩgɩra za mɩra!

Gbɩ̃nɛsɛ bʋ wa Yekire bɛsɛ zaazaara ni!»

¹⁰Baa u yo kha ʋɔ lon Zeruzalɛmʋra, na gboŋira bɩɛ gbuɗi. Pɩ kha bʋ̃kɩ̃n ma gɛnsɛ bɩɛ kha: «Bɩra nɩthĩne kɩ ɓan?» ¹¹Nɩgbosɩra kha bʋ dɩ̃ɩn ʋ na sɩɛ zɩ̃ŋɩnn kha: «Yekire yãdedaa Yesura|Yesu kuɗ Nazarɛtɩ Galile sɩrɩgɩra ɩra, ʋɔ ʋ.»

Yesu bʋ ɗɛ ɗoŋindɛrɩwɛ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za

(Marɩkɩ 11:15-19; Luki 19:45-48; Zã 2:13-16)

¹²Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu lonn Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za na ɗɛɗ ɗoŋindɛwɛ na ɗondɛrɩwɩra kha bʋ kpoloŋira ʋ bʋ ɩra, kɩ vɩɗ siɗ tigibɛŋɩndɛrɩwɛ tapalɩsɛ ki boin zɩɛn gɛnɛtʋgan ɗoŋindɛrɩwɛ khose21:12 Yawutuwira kuɗ sɩrɩmaasɩra za, bɩɛ bɛŋɩn ma pi tigiyira. Sɩɛ kpɩ̃ra za pɩ tʋ wɔrɩ ɗon daɗuorowe na khon thɔgɔnsɛ kɩ taa Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra lãmbora.. ¹³Ki deɗ pi kha: «Sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za kha Yekila deɗ kha: “Mɩɛ thʋʋgɩra ɓa yɩ ɓa kha gbɩ̃nɛthʋʋga.” Ŋa ɩ̃ɛ ʋɔ, ɩ̃ vɩkɩ̃nn ŋɩ wa na liin ŋi zugbũruwe guurekhɛrɛ!»

¹⁴Sɩɛ kpɩ̃ra za na ɗarɩpɛ na nɩdɩ̃ŋaramɛ zʋ̃ʋn nann ʋ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra za na ʋ bãarɛn mɩ. ¹⁵Baa kperekpiidɛkhãgawɩra dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra yãan ɩɛ bamʋŋa mɩyɩra u liiri, dɩ̃ɩna lɔmɩra ɓikɛrɩwɩra kha bʋ kɩ dʋ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za ki de kha: «Gbɩ̃nɛsɛ bʋ wa Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye bɛsɛ!» Na pi donsira hĩiri, ¹⁶na pi deɗ Yesura|Yesu kha: «Mu nu wɛsɩɛ ɓiiwira de waʔ?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mi nu si. Ɩ̃ karɩ̃nn wɛsɩɛ sɛwɛn Yekila sɛwʋra za waʔ? Si deɗ ɓa kha: “Yekire, mʋ yɩɛn ma na yɩsɩgbɩ̃nɛgɛ kuɗ ɓikɛrɩwɛ na ɓitʋ̃ʋrɛnɩmɛ nʋʋsɛ za kɩ gbɩ̃nɛ mʋ”.» ¹⁷Baa u deɗ sɩɛ zuori, na ʋ tann zɩɛ mɩ ki kuɗ gboŋira za na yuon Betanɩ gboŋira za na yo hʋ̃nn ni.

Yesu bʋ daŋa taanhaga

(Marɩkɩ 11:12-14, 20-25)

¹⁸Kɩ ɗɩɛkɩ̃ bulonthuthuko na u kuɗ ni kɩ vɩ kɩ ɓan Zeruzalɛmʋra, na khʋ̃mʋŋa gɔɗ ʋ. ¹⁹Na u kenn yãan taanhaga khɩ̃ngeŋira ʋ fɩ, na ʋ zʋ̃ʋn nann ŋɩ, ŋa u ɓuun ɓige bʋ waʔ, dawãsɛ doro ʋ yãarɩ. Na u deɗ gɩɛ dahagɩra kha: «Mʋɔ ɓa wɔrɩ sen ɓire kũu dʋ̃waʔ!» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na dahagɩra ɗɛ barɩn hʋʋrɩ. ²⁰Baa karɩ̃nɓiiwira yãan sɩɛ, na bamʋŋa khonn pɩ bɩɛ na pi ki de kha: «Mʋsɛ sii si ɓuun yuon na taanhagɩɛ barɩn hʋʋn khaala za fɩ mɩra?» ²¹Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha na ɩ̃ bʋ na khãamɛ, kɛna ɩ̃ dʋ̃nɛ kũu waʔ, ɩ̃ wɔrɩ le wa wɛsɩɛ ɩ̃ yãan na mi liin dahagɩɛ za mɩra, sɩɛ dola ɩ waʔ, ɩ̃ wɔrɩ de ɓa ɓɩɛgɩɛ kha: “Phugi na yo waʔ lagagborogbʋ̃ɔŋɩra za”, sɩɛ gbũu kɩ ɓa le. ²²Mɩɩdɛ bãa ɩ̃ ɓa yɩ̃n Yekila heke na khãamɛ, ɩ̃ ɓa ɓu tɩ mɩɩna.»

Yesura wɔrɩkɩra kuɗ ɓa he?

(Marɩkɩ 11:27-33; Luki 20:1-8)

²³Yesura na lonn ma Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za kɩ kɩ karɩ̃n nɩpɛ, na kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra zʋ̃ʋn nann ʋ na de u kha: «Wɔrɩkɔ gʋ̃nɛgɛ za mu le mɩyɩɛ? Dɩ̃ɩna ãna hãan mʋ dɩɛ khɩ̃na?» ²⁴Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mɩɛ ɓa bʋ̃ ɩ̃ɛ bʋ̃ɓɛ kpo zo, na ɩ̃ hãan mɩ zɩ̃ŋɩnsɛ, dɩɛ bɛna mɩɛ tʋ ɓɔgɔ ɩ̃ dɛyɩra hãan mɩɛ wɔrɩkɩra ɩra. ²⁵Ãna na hãan Yekire ãyi Zãna wɔrɩkɔ kha u ki yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra za? Yekire u baa, warɩma nɩthɩ̃rɩpɛ ɩ?» Na pi ki de kamɛ kha: «Na a deɗ kha: “Yekire u”, ʋ ɓa de a wa kha: “Na be liin na ɩ̃ khãan ʋ za waʔ21:25 Ken 3:6?” ²⁶Na a gbũun deɗ kha: “Nɩthɩ̃rɩpɛ ɩ”, nɩgbokira ɓa arɩ a za, naɗɩɛ pɩ bɩɛ khãan ma ʋ za kha Yekire yãdedaa kha bʋ ʋ.» ²⁷Sɩɛ kpɩ̃ra za na pɩ zɩ̃ŋɩnn Yesura kha: «Aa tʋ dɛyɩra na hãar ʋ wɔrɩkɩra waʔ.» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ tɩ̃ kha: «Mɩɛ tɩ̃ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ dɛyɩra heke mɩɛ ɓuun gɩɛ wɔrɩkɩra kɩ wɔrɩ ki le ɩɛ mɩyɩra waʔ.»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu wɛɩ ʋɔ ɓikhiiwe pɩyɔ̃ mɩyɛ za

²⁸Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Bɩra ɩ̃ɛ wɔrɩ tʋ de wɛsɩɛ za? Wɛɩ ʋɔ kha bʋ na ɓikiiwe pɩyɔ̃. Na u deɗ lʋgʋbaara kha: “Mi ɓikhiye, mʋɔ yo na yo liige hʋʋgɩra za fɩ̃ɩra.” ²⁹Na ʋɔ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Mɩɛ yo ni waʔ”. Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ ɓa gaganɩ, na ʋ alɩn na yuori. ³⁰Na siira deɗ yʋ̃ɔfɩ̃ramɔra sɩɛ sɩɛrɛkpuosira. Na ʋɔ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Mi nuuri bʋba”. Sɩɛ kpɩ̃ra za ʋ bɩɩn yuon yãan waʔ. ³¹Bɩɛ ɓiibɩɛ yɔ̃ra za, ʋ̃na kpuo liin u siira dĩŋora?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Lʋgʋbaara ʋ.» Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha mɩbɩ̃yɛledɛwɛ dɩ̃ɩna zɛrɩgɛledɛwɛ ɓa nisĩn nan Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ʋ kɩ yɩɛ ɩ̃ɛ. ³²Naɗɩɛ Yekire ãyi Zãna ɓann ma ĩ heke na ɓɔgɔn ɩ̃ khɩ̃ntelenyene, ŋa ɩ̃ khãan ʋ za waʔ. Kɛna mɩbɩ̃yɛledɛwɛ dɩ̃ɩna zɛrɩgɛledɛwɛ khãan ʋ za. Sɩɛ liin ma ɩ̃ wʋɔrɛ za, kɛna sɩɛ bɩɛ za bere ɩ̃ bɩɩn na vɩɗ dãan ɩ̃ mɩbɩ̃yɩra kpɩ̃ra ʋ kɩ khãan ʋ za waʔ.»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu hʋsʋ̃nɛdɛbɩ̃ɩwɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 12:1-12; Luki 20:9-19)

³³Na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Ĩ nuure sɔkɔ gʋɔ tɩ̃. Wɛɩ ʋɔ kha bʋ na ʋ hʋʋga na ʋ kãwɩn ɛrɛzɛ̃n tuse kɩ bɩɛ za, ki zasan ŋɩ na vĩin mirin kɩ bɩɛ, ki phen ɛrɛzɛ̃n phisi khɛrɛ bʋ; kɩ maɗɛn tɩɛgɛdɛwɛ khaarɛ bʋ, kɩ hãan sʋ̃nɛdɛwɛ gɩ ki yuon sɩrɩga. ³⁴Bɛna ɛrɛzɛ̃n kpɩɛbɛna ɓa nannɩ, na ʋ dãan u miliinɓiiwe kha pi yo de kɩ sʋ̃nɛdɛrɩwɩra kha pɩ hã ʋɔ na ʋɔ niina. ³⁵Ŋa na bɩɛ hʋsʋ̃nɛdɛbɩɛ gɔɗ hʋdɛyɩra miliinɓiiwira na phũugĩnn ukpora, kɩ khʋʋn ʋɔra, ki hĩŋinn khʋʋn sãafɩrana. ³⁶Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ dãan miliinɓiiwe bʋɔ, bɩɛ kha gɔn na tãra lʋgʋbɛwɩra, na pi liin bɩɛ tɩ̃ mʋ gaga kha lʋgʋbɛwɩra. ³⁷Sɩ phɩlɩyãnsɩra za na ʋ dãan ʋɔ thĩ ɓikhiira pi heke ki deɗ u thĩ za kha: “Pɩ ɓa gɔ ʋɔ na kɩ̃ra.” ³⁸Ŋa baa hʋsʋ̃nɛdɛrɩwɩra yãan hʋdɛrɩyɩra ɓikhiira na ʋ ɓan, na pi deɗ kamɛ kha: “Wɩɛra kɩ bʋ ʋ̃nɩŋɩra khɛdaara. Ɩ̃ ɓan a gɔ khʋ ʋ, kɩ yɩɛ ʋ ʋ̃nɩŋɩra le a bɛgɛ.” ³⁹Na pɩ gɔɗ ʋ na vĩin hĩnn u zasagɩra kpɩ̃rara ʋ na khʋʋr ʋ.»

⁴⁰«Ɩra wɩɛ, na hʋdɛrɩyɩra thĩra ɓa ɓannɩ, bɩra ʋ ɓa le bɩɛ hʋsʋ̃nɛdɛrɩbɩɛ thĩna?» ⁴¹Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Ʋ ɓa khʋ khon mi wa fɩ kɛɩ le makarɩ kɩ khɛ hʋʋgɩra yii gi bʋɔ leke za, wɛpɩɛ kɩ ɓa hã ʋ ɛrɛzɛ̃n ɓise sɩ bɛna za.»

⁴²Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Ɩ̃ karɩ̃nn wɛsɩɛ Yekila sɛwʋra za yãan waʔ ba? Si deɗ ɓa kha:

“Tofaɓila thʋmaɗɛdɛrɩwɩra na kɛɩrɩ,

dɩɛ tofaɓila ɓa liin tofaɓikɩ̃na.

Adɛyɩra Yekila u liin sɩɛ mafɩra,

sɩɛ bʋ wa bamʋŋa mɩyɛ aa heke.”

⁴³Iyo, mi de ĩ wa tɩ̃ kha: Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓa zɩ̃n ma ĩ heke na hã thĩne dʋɔ, wɛtɛ kɩ ɓa le Yekila ɩɩgɩra miliinsira. [⁴⁴Wɩɛ bãa kɩ ɓa khon wa dɩɛ tofaɓila za, ʋɔ dɛyɩra ɓa kpɛwʋgɩ̃n ma, dɩ̃ɩna wɩɛ bãa za dɩɛ tofaɓila ɓa wa, tɩ ɓa pɛwʋ wa ʋɔ dɛyɩra.]»

⁴⁵Baa kperekpiidɛkhãgawɩra na Farɩzɩ̃ɛmɩra nuun sɩɛ sɔsɩɛ, na pɩ tʋʋn ma dere kha Yesura kha de ɓa bɩɛ. ⁴⁶Na pɩ kɩ ɓɩɛ wa lɔmɛ ʋ za kha bɩɛ gɔ ʋ, ŋa pɩ kha ãn ma nɩgbokira, naɗɩɛ nɩgbokɩra na tʋʋn ma kha Yekire yãdedaa kɩ bʋ ʋ.

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu kɔ̃yɔsɛ nɩthorome mɩyɛ za

(Luki 14:15-24)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za tɩ̃ na Yesura|Yesu gbũun khɩɛn sɔkɔ gʋɔ ki de pi kha: ²«Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga mɩyɛ khɩɛgɩ̃n ma na ɩtakhuo ʋɔ liin u ɓikhiye kɔ̃yɔsɛ ɗiime. ³Na ʋ dãan u miliinɓiiwe kha pi yo yɩ ʋɔ nɩthoromira pɩ ɓan kɔ̃yɔsɩra ʋ, ŋa nɩthoromira ʋɔ sii kha ɓɩɛ na ɓan waʔ. ⁴Na u gbũun dãan miliinɓiiwe bʋɔ tɩ̃ kha pi yo de nɩthoromira sɩɛsɩɛ kha: “Ken mɩ ɔfɔn ma mi ɓikhiira kɔ̃yɔsɩra daasɩra bɩɛ zuori, mɩ khʋʋn ma nakhuowe na daɗuoro nʋgamɩra bɩɛ zuori, mɩyɩra bɩɛ ɔfɔn zɩɛn ma fɩ, ɩ̃ ɓan kɔ̃yɔsɩra ɩra.” ⁵Ŋa nɩthoromira kenn sɩɛ foi waʔ, bʋɔra alɩn yuon pɩ hʋʋsɛ ʋ, bʋɔ yuon pi ɗoŋinkhɛyɛ za; ⁶na bʋɔra gɔɗ miliinɓiiwira thĩra na vɛnɛn mɩ kɩ khʋʋn mɩ. ⁷Na ɩtakhuora doŋo hĩiri, na ʋ dãan sʋrasiwe pɩ za na bɩɛ yo gɔɗ bɩɛ nɩkhʋdɛbɩɛ na khʋʋn pɩ bɩɛ ki suon pi gboŋira. ⁸Sɩɛ kpɩ̃ra za na u deɗ u miliinɓiiwira kha: “Kɔ̃yɔsɩra daasɩra bɩɛ ɔfɔn zɩɛn ma fɩ, ŋa nɩthoromira kha kãn sɩ waʔ. ⁹Na si liin mafɩra, ĩ yo khɩ̃nthaasɩra za, na ɩ̃ yãan nɩpɛ bãa ɩ̃ yɩ pɩ kha pɩ ɓan kɔ̃yɔsɩra za.” ¹⁰Na miliinɓiiwira tɩwɩgɩ̃n khɩ̃nthaasɩra bɩɛ za na hoɗ nɩpɛ bãa pɩ na yãarɩ, nɩbɩ̃ɩwɛ na nɩkɩ̃rɩwɛ, na kɔ̃yɔthʋʋgɩra bɩɛ hĩiri.»

¹¹«Sɩɛ kpɩ̃ra za na ɩtakhuora lonn kha ʋɔ ken nɩthoromira, fɩ za u ken yãan wɛɩ ʋɔ, ʋɔ na yiin kɔ̃yɔdaasɛ waʔ. ¹²Na ʋ bʋ̃ɗ ʋ kha: “Mɩ yɛsɛ, mʋsɛ si ɓuun yuon kɛna mʋɔ lonn fara kɛɩ yii kɔ̃yɔsɛ gbɔgɔlɔ̃na?” Wɛɩra wɔrɩn hãan zɩ̃ŋɩnsɛ yãan waʔ. ¹³Na ɩtakhuora deɗ u miliinɓiiwira kha: “Ɩ̃ vɔ ʋ ɗɩɛsɩra na u lesira na hĩn u gbɛ̃ɩgɩra ʋ dabirigira za. Ʋ ɓa fʋʋ wa ni na kʋ̃n kha na mɩ na tʋʋrɩ.” ¹⁴Naɗɩɛ nɩgɔmɛ yɩɗɩ, ŋa kenkhoromira gɔn waʔ.»

Sezarɩ lãmbo taaga mɩyɛ

(Marɩkɩ 12:13-17; Luki 20:20-26)

¹⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za na Farɩzɩɛ̃mɛ yo yãagɩ̃nn kamɛ kha bɩɛ gɩɗɛ ʋ na gɔ ʋ ʋɔ thĩra nʋʋga sɩɛsɛ za. ¹⁶Na pi yo dãan pɩ karɩ̃nɓiiwe, na Erɔdɩ nɩpɛ, kha pi yo de Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, a tʋʋn ma kha mu de ɓa tɩ̃ya, dɩ̃ɩna mʋ karɩ̃n ma nɩpɛ na Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩra tɩ̃yara za, mʋ ãn nɩra waʔ, naɗɩɛ nɩpɛ bɩɛ bʋ wa kpuore mu heke. ¹⁷Ken wɛsɩɛ hã a sɩ, bɩra mʋɔ gaga sɩ za. Sɩ makɩ̃n a taa Ɔrɔmɔ ɩtakhuora ʋ lãmbora baa warɩma hã a taa ʋ waʔ?» ¹⁸Ŋa baa Yesura|Yesu kha tʋ pɩ gagabɩ̃ɩsɩra, na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ɛ yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ, be liin na ɩ̃ gɩɗɛ mɩ? ¹⁹Ɩ̃ ɓɔgɔ mɩ tigila kɩ taa lãmbora ɩra.» Na pɩ ɓɔgɔn ʋ tigila, ²⁰na Yesura deɗ pi kha: «Donduowɩɛ dɩ̃ɩna sɛwʋsɩɛ kɩ bʋ tigila za mɩra, ãna bɛsɛ ɩ?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn kha: ²¹«Sezarɩ|Sezarɩ bɛsɛ ɩ.» Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ pi kha: «Wɛtɛ bʋ Sezarɩ bɛrɛ, ɩ̃ hã Sezarɩra dɩ, dɩ̃ɩna wɛtɛ bʋ Yekire bɛrɛ, ɩ̃ hã Yekila dɩ.» ²²Fɩ za na bamʋŋa khonn pɩ bɩɛ na sɩɛ zɩ̃ŋɩnsɩra na pɩ yɩɛr ʋ kɩ tannɩ.

Sadusɩ̃ɛmɛ bʋ bʋ̃ Yesu na gbũu hu arɩmɛ mɩyɩra za

(Marɩkɩ 12:18-27; Luki 20:27-38)

²³Gɩɛ ɗɩyãgɩra, na Sadusɩ̃ɛmɛ|Sadusɩ̃ɛmɛ zʋ̃ʋn nann Yesura. Bɩɛ khɩ̃na ki de kha na nɩra huun zuori ʋɔ wɔrɩ arɩ laharala ʋ ni dʋ̃waʔ22:23 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 23:8. Na bɩɛ bʋ̃ɗ Yesura kha: ²⁴«Karɩ̃ndaa, Moyizira|Moyizi deɗ ɓa kha na nɩra huun kɩ yɩɛn ʋ hara kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za, huwora nɩra ʋɔ kãn ma na khɛ hala na yii u na hũn ɓiye na zɩɛ kpɩ̃ra na hã huwora. ²⁵Kɛna aa heke, wɛɩ ʋɔ kha bʋ na u ɓikhiiwe wãnɩyɔ̃. Na lʋgʋ baara yiin hara, kɩ ɓa huun zɩɛr ʋ kɛɩ hũn ɓiye ʋ za, na ʋ khɩ̃nɩthuorora khɩɛn hala. ²⁶Ʋɔ liin ma mafɩra tɩ̃, na sãafɩ̃ramɔra khɩɛr ʋ, si kpuosira ɩ, mafɩra bɩɛ nɩpɩɛ wãnɩyɔ̃ra bɩɛ khɩɛn hala kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za. ²⁷Sɩ phɩlɩyansɩra za, na hala thĩra ɓa huun tɩ̃. ²⁸Na nɩhuomira arɩ wa laharala ni, bɩɛ khuobɩɛ wãnɩyɔ̃ra za, ãna kpuo baa kɩ ɓa le hala kɛna pɩ bɩɛ na khɩɛr ʋ wa na liir u hara?» ²⁹Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ĩ ɓilenn ma, naɗɩɛ baa ɩ̃ kʋɔn Yekila sɩɛsɩra na ʋ wɔrɩkɩra ɩra. ³⁰Na nɩhuomira ɓa alɩnɩ, pɩ bɩɛ ɓa hɩɗan ma kɛɩ yii hapɛ warɩma khuowe mʋ gaga kha baa mɛlɛgɛwɛ bʋ laharala ni. ³¹Wɛsɩɛ kɩ bʋ na gbũu hu arɩmɩra gɛŋɩra, ɩ̃ karɩ̃n wɛsɩɛ Yekila deɗ ĩ ʋ sɛwʋra za waʔ ba? ³²U deɗ ɓa kha: “Mɩɛ kɩ bʋ Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ Yekila, na Ɩzakɩ Yekila, dɩ̃ɩna Zakɔbʋ Yekila waʔ ba?” Ʋ bʋ nɩhuome Yekire waʔ, ŋa nɩkogolinkowe Yekire u!» ³³Nɩgbokira bɩɛ kha nuure ʋ karɩ̃na, bamʋŋa na khonn ma pɩ bɩɛ.

Sɩɛrɛdewensira bɩɛ daɓikpakpaɗa

(Marɩkɩ 12:28-34; Luki 10:25-28)

³⁴Baa Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ ɓa nuun kha Yesura sɩɛsɩra na gɔɗ ɓa Sadusɩ̃ɛmɩra|Sadusɩ̃ɛmɛ harɩ pɩ wɔrɩn ɓuun dʋɔ na deɗ waʔ, na Farɩzɩ̃ɛmɩra yo bĩŋinn kamɛ. ³⁵Na pɩ nɩra ukpo, Yekire sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndaa kha bʋ ʋ, na ʋɔ zɩɛ ken ʋ za na bʋ̃ɓɩɛ kha: ³⁶«Karɩ̃ndaa, Yekire sɩɛrɛhãansɩra za, sɩɛrɛdewensira daɓire dʋ̃na kɩ gbɩ̃n na tãra yʋɔra bɩɛ?» ³⁷Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «“Mʋ kãn ma na khɔrɩ Adɛyɩra mu Yekila na mu kpoloŋira bɩɛ, na mu nina bɩɛ na mʋ gagasɩra bɩɛ.” ³⁸Dɩɛ kɩ bʋ sɩɛrɛɓikpakpaɗa dɩ̃ɩna lʋgʋbɛla dɩɛ. ³⁹Yʋ̃ɔfɩ̃rana khɩɛgɩ̃n ma na dɩɛ tɩ̃: “Mʋ kãn ma na khɔrɩ mʋ kãnʋʋna mʋ gaga kha mʋɔ thĩra.” ⁴⁰Yekire sɩɛrɛhãansɩra dɩ̃ɩna Yekire yãdedɛwɛ sɩɛsɩra bɩɛ kuɗ ɓa sɩɛrɛdewensira daɓiyɩɛ yɔ̃ra za22:40 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 7:12.»

Davidi kpɩ̃raɓiye Kirisitira kɩ bʋ Davidi Adɛyɩra

(Marɩkɩ 12:35-37; Luki 20:41-44)

⁴¹Baa Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ ɓa bĩŋinni, na Yesura|Yesu hãan mɩ bʋ̃ɓɩɛ kha: ⁴²«Ɩ̃ɛ gagasɩra kɩ bʋ sʋ̃na na gbũu Kirisitira mɩyɩra za? Ãna kpuo kpɩ̃raɓiye kɩ bʋ ʋ?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye u. ⁴³Na Yesura deɗ pi kha: «Mʋsɛ si ɓuun yuori na Davidira yɩɗ Kirisiti kha Adɛyɛ bɛna Yekila nina|Yekire Nin yɩɛn na ʋ yɩɗ Kirisiti kha Adɛyɛ, naɗɩɛ ʋ kha de ɓa kha:

⁴⁴“Adɛyɩra Yekila deɗ ɓa mɩɛ Adɛyɩra kha:

Hɩɗan mi leɗĩŋira gɛŋɩra,

ɓanu kha mi yiin mʋ bɩ̃ɩrawɩra

mʋ ɗɩɛsɛ theɗera za?”

⁴⁵Na Davidira|Davidi yɩ Kirisitira kha Adɛyɛ, mʋsɛ sii Kirisitira le kɩ wɔrɩ le u kpɩ̃raɓiye bere?» ⁴⁶Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ wɔrɩn ɓuun harɩ daɓire tikpo thĩra na zɩ̃ŋɩnn ʋ waʔ. Na khɛ gɩɛ ɗɩyãgɩra za, nɩra sii haɗ ɓuun phĩne kha ʋɔ bʋ̃ ʋ dʋ̃waʔ.

Yesu bʋ sarɩ ʋ karɩ̃nɓiiwe za sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 12:38-39; Luki 11:43, 46; 20:45-46)

¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu deɗ nɩgbokira dɩ̃ɩna ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: ²«Khɩ̃nɛ hãan ma sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ kha bɩɛ kɩ wɔrɩ ɓɔgɔ Moyizi|Moyizi sɛwʋra sɩɛsɩra kɔrɔwɩra. ³Ĩ nuure pɩ sɩɛsɩra kɩ̃raŋɩra na gɔ wɛsɩɛ bɩɛ pi de ĩ. Ŋa hã ɩ̃ khɛ pi miliinyira waʔ, naɗɩɛ wɛsɩɛ pɩ karɩ̃n nɩpɩra mɩra, bɩɛ thĩra le sɩɛ waʔ. ⁴Pɩ vɔ ɓa dagbolonunuse na khɛ ɗʋkɩ̃n sɩ nɩpɛ fɛsɩsɛ za, ŋa bɩɛ thĩra bɩ na arɩga harɩ pi legemire kpo thĩra na dɛnfɛ wɩ thĩra waʔ. ⁵Pi le wa pɩ mɩyɩra bɩɛ nɩpɛ ɓu ki ken bɩɛ. Mafɩra sɩ bʋ na Yekila sɩɛrɛdaɓiyira pi le kɩ sɛwɛ kɩ vɔ pi khoʔira za bɛna pɩ hɩɗan Yekila yɩ̃nkhɛla za, ɩɛ gbɩ̃n na tãra bʋɔra bɛyɩra, dɩ̃ɩna phuru kpɩ̃ntɩtɩɩʔɩra pi le gbuko pɩ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɩra theɗera za, ɩɛ sʋ̃ra na tãra bʋɔra bɛyɩra23:5 Yawutuwe le ki sɛwɛ wa Yekila sɩɛsɩra na yii si dagoʔe za na ki min i. Pi le yii wa wʋ̃nyɛ na lokpɛʔɛ pɩ dayiinsira nʋgbɛʔɩra za; mafɩra pɩ wɔrɩ kɩ kʋɔgɩ̃n na Yekila sɩɛdewensira..⁶Pɩ khɔrɩ wʋɔrɛ hɩɗankhɛyɛ ɗikhɛkpakpaʔɛ, dɩ̃ɩna Yekire yɩ̃nkhɛyɩra za. ⁷Pɩ khɔrɩ wa kha nɩpɛ hã bɩɛ thɩɛkpakpaʔɛ bĩŋinkhɛyɛ za, dɩ̃ɩna nɩpɛ kɩ yɩ bɩɛ kha karɩ̃ndaa.

⁸Ŋa ɩ̃ɛ ʋɔ, hã ɩ̃ yɩɛ nɩpɛ yɩ ɩ̃ kha karɩ̃ndaa waʔ, naɗɩɛ karɩ̃ndaa ukpo kɩ bʋ ĩ heke, ɩ̃ bɩɛ bʋ wa yaɓiiwe. ⁹Hã ɩ̃ ɓa yɩ nɩra sii kha ɩ̃ɛ Siye|Siye , Yekire khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩra za waʔ. Naɗɩɛ Siye ukpo kpeli kɩ bʋ ĩ heke, ʋɔ kɩ bʋ zaazaa Siira. ¹⁰Hã ĩ gbũu yɩɛ nɩra yɩ ɩ̃ kha wʋɔrɛ zɩɛdaa waʔ, naɗɩɛ wʋɔrɛ zɩɛdaa ukpo kɩ bʋ, ʋɔ kɩ bʋ Kirisitira. ¹¹Ɩ̃ bɩɛ nɩgbʋ̃ɔmɔra kɩ ɓa le ĩ miliinɓiira. ¹²Wɩɛ bãa kɩ arɩga u thĩ ʋɔ dɛyɩra ɓa sũn ma, dɩ̃ɩna wɩɛ bãa ki sũne u thĩ ʋɔ dɛyɩra ɓa arɩ.»

Yesu zarɩgɩ̃nn sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ pɩ yɩsɩɓɩɛga kãmara za

(Marɩkɩ 12:40; Luki 11:39-42, 44, 52; 20:47)

¹³«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ, yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ, naɗɩɛ ɩ̃ bakan ma Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga tʋ̃tʋna hã nɩra ɓu lon bʋ waʔ! Ɩ̃ɛ thĩra ɓa lon bʋ waʔ, ĩ gbũu yɩɛ wɛpɩɛ kɩ ɓɩɛ lonkhɛla, bɩɛ lon waʔ.»

¹⁴[«Wɔgbʋ̃ʋgɩra bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ, ɩ̃ɛ yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ, naɗɩɛ ɩ̃ zɩ̃n ma thɩ̃ɩsɩ̃nhapɛ leke mɩyɩra bɩɛ pi heke, kɛna ɩ̃ lɛɩ wa ĩ Yekire yɩ̃mɩra za na ɓu ɓɔgɔ ĩ thĩ na nɩpɛ. Gɩɛ yɩɛrɩ, ĩ kitira ɓa bɩ̃ɩ wa gbaangbo.»]

¹⁵«Wɔgbʋ̃ʋgɩra bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ, ɩ̃ɛ yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ! Naɗɩɛ ɩ̃ saga wa lagagborowe na min fɔlɔŋɩra khaayɩra bɩɛ za, si le thaaga ĩ ɓu ɓu nɩra ukpo u thuo ɩ̃ khɩ̃na, na ĩ ɓuun ʋɔ nɩrara ɩ̃ vɩkɩ̃n ʋ u le nɩbɩ̃ya na zahanama ɓiye khaayɛ ɩ̃yɔ̃ na tãra ɩ̃ɛ thĩra.»

¹⁶«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ wɔzɩɛdɛɗarɩpɩɛ bɛgɛ, ki de kha: “Na nɩra karɩ̃n Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, sɩɛ bʋ foi waʔ. Ŋa na nɩra karɩ̃nn Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra sãna za, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na hĩɗe si.” ¹⁷Ɩ̃ɛ bɛsɩra bʋ wa wʋɔnlaka dɩ̃ɩna ɗarɩsɛ, mɩyɩɛ yɔ̃ra za dʋnɛrɛ kɩ gbɩ̃n: Sãna ʋ baa, warɩma Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra liin thaagɩra na sãna liin Yekila baa|Yekire baa , gɩɛ kɩ gbɩ̃n? ¹⁸Ĩ de ɓa tɩ̃ kha: “Na nɩra karɩ̃nn dakhoronse sokhɛla|Dakhoronse sokhɛla za, sɩɛ bʋ foi waʔ, ŋa na ʋ karɩ̃nn dakhoronsira thĩra pɩ ɗʋkɩ̃n si sokhɛla za, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na hĩɗe si.” ¹⁹Ɩ̃ɛ ɗarɩpɩɛ, ɩɛ mɩyɩɛ yɔ̃ra za dʋnɛrɛ kɩ gbɩ̃n, dakhoromora ʋ baa, warɩma dakhoronse sokhɛla ki le u Yekila baara, dɩɛ kɩ gbɩ̃n? ²⁰Wɩɛ bãa kɩ karɩ̃n dakhoronse sokhɛla za, ʋɔ dɛyɩra karɩ̃n ma na daasɩra bɩɛ kɩ bʋ tɩ za ɩra; ²¹Na wɩɛ bãa karɩ̃n Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, ʋɔ dɛyɩra karɩ̃n ma Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra dɩ̃ɩna Yekila thĩra kɩ bʋ kɩ za ɩra. ²²Mʋɔ wɩɛ bãa kɩ karɩ̃n zaazaara za, ʋɔ dɛyɩra karɩ̃n ma Yekila ɩɩkhokira na Yekila thĩra liin kɩ hɩɗandaara ɩra.»

²³«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ, yɩsɩɓɩɛdɛwɛ, naɗɩɛ ɩ̃ bɩ wa na khon damʋmʋsɛ yagara, dawãnuunʋʋnyɛ, dɩ̃ɩna nandaasɛ thĩnyira bɩɛ yagara, ŋa kɩ kɛɩn sɩɛrɛhãansɛ daɓikpakpaʔɩra gɔɓɛ, ɩɛ kɩ bʋ teleme, makarɩ, dɩ̃ɩna khãamɩra. Kɛna ɩɛ mɩyɩra ɩ̃ kha kãn na gɔ na kɩ̃ra zo, kɛɩ phaʔ mʋmʋʔɩra. ²⁴Ɩ̃ɛ wɔzɩɛdɛɗarɩpɩɛ, sɩ bʋ wa mʋ gaga kha ɩ̃ kɩ̃ɗɛ wa ɩ̃ ãnyʋɔmɩra na khon dorope bʋ kɛna dakhɔwʋsɩra ɩ̃ mɩkɩ̃nnɩ, sɩ gbɩ̃mɛ nan ma yɔ̃gɔ̃maŋa.»

²⁵«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ yɩsɩɓɩɛdɛbɩɛ, ɩ̃ tɩsɩ wa kaŋʋɔʔɩra na tasawɩra kpɩ̃rawɩra dola, kɛna kaŋʋɔʔɩra na tasawɩra kpolonsira bɩɛ hĩin ma na zugbũruse dɩ̃ɩna yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩga! ²⁶Ɩ̃ɛ Farɩzɩ̃ɛɗarɩpɩɛ! Ĩ nisĩn tɩsɩ kaŋʋɔʔɩra kpolonsira zo, na sɩɛ liiri, ɩ kpɩ̃rawɩra ɓa yɛ|Yɛɗɛsɛ .»

²⁷«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ yɩsɩɓɩɛdɛrɩwɛ, ɩ̃ khɩɛgɩ̃nn ma na lugudantɩɛnɛ wɛtɛ pɩ ɓʋrɩn na fɩ̃ɩrɛnɩ. Tɩ kpɩ̃rara keme kɩ̃ra, ŋa ti kpoloŋira hĩin ma na nɩthɩ̃rɩhuwuse dɩ̃ɩna dadãgansɛ. ²⁸Mafɩra ɩ̃ bʋ tɩ̃, ɩ̃ ɓɔgɔ wa ĩ thĩ nɩpɛ wʋɔyɩra za kha ɩ̃ɛ bʋ wa nɩtelenyeme, kɛna ĩ kpolonsira hĩin ma na yɩsɩɓɩɛgɛ na mɩbɩ̃yɛ thĩnyira bɩɛ.» ²⁹«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃|Nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃ dedɛrɩwɛ! Ɩ̃ bɩ na maɗɛ Yekire yãdedɛwɛ lugudanyɛ ɩ kɩ̃ra, kɩ tɩ̃ɗɛ nɩtelenyeme lugudanyɛ ɩ kɩ̃ra, ³⁰ki de kha: “Na aa kha bʋ wa a sekhãgawɩra khɩɛra za, a kha bɩ na sɩɛ pɩ za a khʋ Yekire yãdedɛwɩra waʔ.” ³¹Mafɩra, ɩ̃ɛ thĩra ɓɔgɔ sɩ kha ɩ̃ɛ bʋ wa yãdedɛrɩwɩra khʋdɛwɛ kpɩ̃raɓiiwe. ³²Na mafɩra ʋ, wɛsɩɛ ĩ sekhãgawɩra nisĩnn gɔɗɩ, ɩ̃ɛ phɩla si gbusira! ³³Ɩ̃ɛ sʋwʋbɩ̃ɩsɩɛ, gbikhiɗiɓiibɩɛ, mʋsɛ sii ĩ le kɩ wɔrɩ horo ko zahanama naagɩra? ³⁴Gɩɛ yɩɛrɩ, mɩ ɓa dãa yãdedɛwɛ, na wʋɔntʋdɛkɩ̃rɩwɛ, dɩ̃ɩna sɛwʋtʋdɛwɛ. Ɩ̃ ɓa khʋ bʋɔra kɩ ɓa bʋɔra nɩɓadaɓɔsɛ za na khʋ wɩ, kɩ khɩ bʋɔra na dazʋwʋyɛ ĩ bĩŋinkhɛyɩra za kɩ ɗɛ thuo bʋɔra gbonse na gbonse na vɛnɛ wɩ, ³⁵si le thaaga, nɩtelenyemira bɩɛ khʋʋrɩ, bɩɛ khʋʋmɩra hɛkɛra wa ɩ̃ za, na khɛ Abɛlɩ|Abɛlɩ nɩtelenyemora khʋʋrɩ, na yo gbɩɛ Barakɩ ɓikhiye Zakarɩra ɩ̃ khʋʋn Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra na dakhoronse sokhɛla|Dakhoronse sokhɛla tɩɛra za ɩra. ³⁶Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha: Bɩɛ nɩtelenyenbɩɛ khʋʋn mɩra, bɩɛ khʋʋmɩra hɛkɛra bɩɛ ɓa wa wa fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra za.»

Yesu bʋ sɩɛrɛ Zeruzalɛmʋ mɩyɛ za

(Luki 13:34-35)

³⁷«Zeruzalɛmʋ nɩpɛ, Zeruzalɛmʋ nɩpɛ, ɩ̃ɛ kɩ khʋ Yekire yãdedɛwɩra na ĩ hĩŋin wɛpɩɛ bɩɛ Yekila dãa kɩ hãn ɩ̃, bãnɩ mʋsɛ mɩ kha ɓɩɛ kha mɩɛ bĩŋin ĩ mʋ gaga kha baa zĩnyaa bĩŋin u ɓiiwe ʋ mɩsɛ kpoloŋo za, ŋa ɩ̃ bɩɩn sɩɛ yãan kũu waʔ! ³⁸Ĩ ken ɩra wɩɛ, ĩ gboŋira ɓa le wa gbonkpoko. ³⁹Mi de ĩ wa sɩ, ɩ̃ɛ gbũu ɓa yã mɩɛ dʋ̃waʔ, ɓanu kha ĩ deɗ ɓi kha: “Yekire kɩ̃ra wɩɛra kɩ ɓan ʋ yɩsɩgɩra za mɩra!”»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu Yekire gbɩ̃nɛthʋʋga kiime dɩ̃ɩna dunuyara zuobɛnɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 13:1-2; Luki 21:5-6)

¹Na Yesura|Yesu kuɗ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za na khɩɛn kɩ tãra, na ʋ karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ kha bɩɛ ɓɔgɔ ʋ lɔmɩra za Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra maɗ kɩ̃ran ɩra. ²Ŋa na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ yã sɩɛ bɩɛ kɛ? Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha gbenbɩɛ bɩɛ ɓa yɩ̃ ɓa, bʋlɛ sii ɓa hɩɗan bʋlɛ sii thaaga za waʔ, ɩ bɩɛ ɓa wa wa.» ³Na Yesura yo hɩɗan oliviye|Oliviye ɓɩɛdikira za, na karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann ʋ pi doro, na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Ɓɔgɔ aa bɛna ɩɛ mɩyɩɛ ɓa le ɩra, dɩ̃ɩna mɩɩna kɩ ɓa le na ɓɔgɔ mʋ ɓanbɛna dɩ̃ɩna dunuyara zuobɛna.» ⁴Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ hã ɩ̃ ɓa yɩɛ nɩra sii kpɛnsɛ ɩ̃ waʔ. ⁵Naɗɩɛ gɔmɛ ɓa ɓan na mɩɛ yɩsɩga ki ki de kha: “Mɩɛ kɩ bʋ Kirisitira.” Pɩ ɓa le wa sɩɛ na kpɛnsɛ ɓu nɩgɔmɛ. ⁶Ɩ̃ ɓa nu na pi de khɛ̃ɩsɛ mɩyɛ kharɩyĩmirenye, dɩ̃ɩna kharɩlegenye za. Hã ɩ̃ ɓa yɩɛ ãnabirise gɔ ɩ̃ sɩɛ za waʔ. Iyo, fɔ sɩɛ le, ŋa dunuyara zuobɛna dɩɛ thonn waʔ. ⁷Sɩrɩga gʋɔ nɩpɛ ɓa arɩ sɩrɩga gʋɔ nɩpɛ za, ɩɩga gʋɔ nɩpɛ ɓa arɩ ɩɩga gʋɔ nɩpɛ za. Khʋmʋbɩ̃ɩsɛ ɓa wa kɩ yɩɛ fɔlɔŋɔ gban sɩrɩgɔnsɛ za. ⁸Ɩɛ mɩyɩra bɩɛ bʋ wa mʋ gaga kha baa halɔwɔrɔ hũnbɛnɛ lʋgʋ nʋnʋmɛ bʋ ɩra.»

⁹«Nɩpɛ ɓa gɔ ɩ̃ na yo hã ɩ̃ pɩ vɛnɛ ɩ̃ kɩ khʋ ɩ̃. Sɩrɩsɩra bɩɛ ɓa yãasɩ̃n ɩ̃ mɩɛ kãma. ¹⁰Dɩɛ bɛna, gɔmɛ ɓa kɛɩ khãamɩra, na yãasɩ̃n kamɛ ki yo yii kamɛ bɩ̃ɩrawɛ lese za. ¹¹Tɔŋɔ yãdedɛgɔmɛ ɓa ɓan, pɩ ɓa ɓilen nɩgɔmɛ. ¹²Mɩbɩ̃yɛliige ɓa gɔn khaayɛ bɩɛ za, ki le thaaga kamɛ khɔrɩmɛ zen nɩgɔmɛ heke. ¹³Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓa wɔrɩ ba sɩɛ bɩɛ na yo nan si diikhɛla za, ʋɔ dɛyɩra ɓa ko. ¹⁴Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga sɩɛrɛnʋʋsɩɛ ɓa de ɓa dunuyara sɩrɩsɩra khaayɛ bɩɛ za, thĩnyira bɩɛ nu si zo. Sɩɛ kpɩ̃ra za dunuyara zuobɛna tʋ nan.»

¹⁵«Ɩ̃ ɓa yã asɩdabɩã khaala za ʋ kha kãn hɩɗan waʔ, ʋɔ wɩɛra mɩyɛ yãdedaa Danɩɛlɩ na deɗi, na ɩ̃ ɓa yãar ʋ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra kharɩyɛgɛna za bɛndɛ, (wɩɛ kɩ karɩ̃n mɩyɩɛ, ʋ bãrɩ tʋ ɩ kɔrɩwɩra!) ¹⁶Dɩɛ bɛna, wɛpɩɛ kɩ bʋ Zude gɛŋɩra ʋ, bɩɛ kãn ma ki horo ki yo ɓɩɛsɛ gɛŋɛ, ¹⁷wɩɛ bãa kɩ ɓa ɓu ʋ zaŋa thaaga za dɩɛ bɛna, hã ʋ dɛyɩra ɓa de kha ʋɔ sũn na lon khɛ ʋɔ daasɛ na horo waʔ,¹⁸wɩɛ bãa kɩ ɓa hɩɗan ʋ hʋʋga za, hã ʋ dɛyɩra ɓa de kha ʋɔ vɩ khũn na yo khɛ ʋɔ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɔ waʔ! ¹⁹Wɔgbʋ̃ʋga ɓa hɩɗan ma halɔwʋrɔwɛ dɩ̃ɩna ɓitʋ̃ʋrɛdɛwɛ bɛgɛ sɩɛ ɗɩyãsɩra! ²⁰Ɩ̃ yɩ̃n Yekila si le thaaga hã ĩ horo ɗɩyãgɩra ɓa le ɓa makɩ̃n na wese bɛnɛ waʔ warɩma gbaarɩyawʋga ɗɩyãga waʔ. ²¹Naɗɩɛ sɩɛ ɗɩyãsɩra vɛnsɩra ɓa gbɩ̃n ma na yo tɩ tãra, na khɛ dunuyara tii ɗɩyãgɩra na yo gbɩɛ gɩɛ ɗɩyãgɩra za, sɩɛ vɛnsɩɛ thĩna na liin yãan waʔ, si siira gbũu ɓa le dʋ̃waʔ. ²²Na Yekila thĩra na khonn dʋɔ sɩɛ vɛnsɩra ɗɩyãsɩra za kũu waʔ, nɩra sii na ɓa wɔrɩ ko waʔ. Ŋa wɛpɩɛ u kenn khonn kha pi le ʋɔ bɛwɩra, bɩɛ kãmara yɩɛn na ʋ ɓa khon dʋɔ sɩɛ ɗɩyãsɩra za.

²³Na nɩra ʋɔ deɗ ĩ kha: “Ĩ ken, Kirisitira bʋ wa fara!” Warɩma: “Ʋ bʋ wa khaadɩɛ za!” Hã ɩ̃ khãa ʋ sɩɛrɛdewensira za waʔ. ²⁴Naɗɩɛ tɔŋɔ kirisitiwe dɩ̃ɩna tɔŋɔ yãdedɛwɛ ɓa ɓan ki le bamʋŋa mɩkpakpaʔɛ na tagamasi mɩyɛ, na wɔrɩ ɓu kpɛnsɛ nɩpɛ na ɓilen mi. Na pɩ kha wɔrɩ kpɛnsɛ ɓu wa wɛpɩɛ Yekila thĩra kenn khonni, pɩ naa ɓa kpɛnsɛ ɓilen mi wa. ²⁵Ĩ nuure, mi nisĩnn deɗ ĩ wa sɩ zuori.»

²⁶«Na nɩra deɗ ĩ kha: “Ĩ ken, ʋ bʋ wa gbangbĩriŋira u ni”, hã ĩ yo waʔ. Warɩma na nɩra deɗ ĩ kha: “Ĩ ken ʋ bʋ wa fara na guureni”, hã ɩ̃ khãa ʋ dɛyɩra sɩɛsɩra za waʔ. ²⁷Lɔmɩra za adaga yɩ̃ga na kure khɩɛkurogira na yo gbɩɛ khɩɛwagɩra za, mafɩra mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓamɩra ɓa hɩɗan. ²⁸Khaarɛ bãa dakpɩ̃ɩgɩra ɓa hɩɗan, dɩɛ khaala za kpũmira ɓa bĩŋin24:28 Sɔkɩɛ kɔla kɩ bʋ kha nɩra sii ɓa wɔrɩ ko Yekila kitira waʔ..»

Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu ʋ vɩ ɓamɛ mɩyɛ za

(Marɩkɩ 13:24-27; Luki 21:25-28)

²⁹«Na sɩɛ vɛnsɩra ɗɩyãsɩra wɔrɩn tann zuori, khɩɛra ɓa le dabirige, feregera ɓa yɩ̃ŋa dʋ̃waʔ, khʋsaɓiyira ɓa kure zaara ni na ɓa wa, zaa mɩyɩra bɩɛ ɓa zige wa na khon ɩ khaayɩra za. ³⁰Dɩɛ bɛna Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira vɩ ɓamɛ tagamasira ɓa ken na yã zaazaara ni. Kɩ yɩɛ dunuyara thĩnyira nɩpɩra bɩɛ ɓa fʋʋ na pɩ vɩlɩ, pɩ ɓa yã Nɩthɩ̃rɩɓikhiira na ʋ ɓan zaazaa dadʋ̃nɩsɩra za na wɔrɩkpakpaka dɩ̃ɩna Yekire ɩɩga yɛyɛɓɛ. ³¹Kɩ yɩɛ ʋ dãan ʋ mɛlɛgɛwɛ na tũunkpakpaʔɛ pi yo dunuyara heʔira iyĩira bɩɛ za na tɩɩrɛ ɩ na bĩŋin Yekila nɩkenkhoromira khaarɛ tikpo.»

Taanhaga mɩɓɔgɔyɔnɛ mɩyɛ

(Marɩkɩ 13:28-31; Luki 21:29-33)

³²«Ĩ ken ɓɔgɔla a wɔrɩ ɓu na kure taanhaga mɩyɛ za: Na ɩ̃ yãan na kɩ bʋ ɓɩɛ muruwe bɛndɛ bãa ɩ̃ tʋ wa dɩɛ bɛna kha kharɩka yĩmin ma. ³³Mafɩra sɩ ɓa le ɩ̃ɛ heke tɩ̃, na ɩ̃ ɓa kɩ yã ɩɛ mɩyɩra thĩna bɩɛ na i le, ɩ̃ kãn ma na tʋ dɩɛ bɛna kha Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira vɩ ɓamɛ yĩminn ma zuori, ʋ bʋ wa tʋ̃ntʋ̃na ʋ thĩra. ³⁴Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha bɛndɩɛ nɩpɩra bɩɛ ɓa hu zuo kɩ tʋ yɩɛ ɩɛ mɩyɩra tʋ ki le waʔ. ³⁵Zaara na fɔlɔŋɩra ɓa tũri, ŋa mɩɛ sɩɛsɩra sɩɛ ʋɔ ɓa wɔrɩ tũri kũu waʔ.»

Yekila kpora kɩ tʋ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira vɩ ɓanɗɩyãgɩra

(Marɩkɩ 13:32, 35; Luki 17:26-27, 34-35)

³⁶«Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira vɩ ɓamɛ ɗɩyãgɩra na tɩ bɛna dɩɛ ʋɔ, nɩra sii tʋ sɩɛ waʔ, mɛlɛgɛwɛ tʋ sɩ waʔ, Ɓikhiira thĩra tʋ sɩ waʔ, fɔ Siira kpora bʋɔtɛ. ³⁷Mɩyɩra kha le Nuhũn khɩɛra ʋ, ɩɛ mɩyɩra siira kɩ ɓa ki le Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓanbɛna ʋ tɩ̃. ³⁸Khaala adaga gbʋ̃ɔŋɩra kha gɩɛ wa Nuhũn khɩɛra ʋ, nɩpɛ kha ɗi wa na pɩ yɔ̃, nɩpɛ kha yii wa hapɛ na pɩ yanɛ pi ɓiiwe, na yo gbɩɛ ɗɩyãgɩra Nuhũna lonn batoŋira za, ³⁹nɩpɛ kha tʋ kha mɩɩnɛ dʋɔ ɓa le waʔ, harɩ na adaga gbʋ̃ɔŋɩra ɓann na hoɗ pɩ bɩɛ pere. Mafɩra Nɩthɩ̃rɩɓikhiira vɩɓamɩra ɓa le tɩ̃. ⁴⁰Dɩɛ bɛna, khuowe pɩyɔ̃ ɓa hɩɗan hʋʋga za, pɩ ɓa khɛ ukpora kɩ yɩɛ ʋɔra. ⁴¹Hapɛ pɩyɔ̃ ɓa hɩɗan nankhɛrɛ za, pɩ ɓa khɛ ukpora kɩ yɩɛ ʋɔra. ⁴²Baa sɩ ɓa le mafɩra, ɩ̃ hɩɗan ko, naɗɩɛ ɩ̃ tʋ ɗɩyãgɩra ɩ̃ thadɛyɩra ɓa vɩ ɓan waʔ. ⁴³Ɩ̃ tʋ wɛsɩɛ kɔla: Na gbɛ̃ɩndɛyɛ kha tʋ wa bɛna za zugbũrora kãn ɓan dawogira, ʋ naa hɩɗan ma ko na tɩɛgɛ ʋ hã ʋ ɓa le kpɩɛ ʋɔ tʋ̃tʋ̃na waʔ. ⁴⁴Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ɛ tɩ̃ hɩɗan ko, naɗɩɛ bɛna thĩna ĩ ken kha Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa ɓan waʔ, dɩɛ bɛna thĩra za ʋ ɓa vɩ ɓan.»

Miliinɓikɩ̃ra na miliinɓibɩ̃ya mɩyɛ

(Luki 12:42-46)

⁴⁵«Miliinɓitelenyemo ʋ̃na kɩ bʋ, na ʋ bʋ na wʋɔmɛ? Ʋɔ kɩ bʋ wɩɛ ʋ thadɛyɩra yii ʋ thʋʋga za kha u ki ken miliinɓiiwira bʋɔra na ʋ hã wɩ na pi ɗiimira tɩ bɛnɛ za ki yuon sɩrɩga. ⁴⁶Kɩ̃rɩgɩra bʋ wa ʋɔ miliinɓiira bɛgɛ na ʋ thadɛyɩra ɓa ɓuur u miliinsira za! ⁴⁷Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa kha ʋɔ thadɛyɩra bãanɛ ɓa wuo harɩ ʋ khɛ ʋɔ miliinɓiiwɩɛ na yii u ʋ thʋʋgɩra mɩyɩra bɩɛ thaagɩra za. ⁴⁸Ŋa na ʋ bʋ wa miliinɓibɩ̃ya, u yii si wa ʋ gagasɩra za kha: “Mɩ thadɛyɩra ɓa lɛɩ wa ni.” ⁴⁹Ʋ arɩ wa kɩ kɩ khɩkɩ̃n bʋɔra, kɩ hɩɗan ki ɗi na ʋ yɔ̃ na thayɔ̃dɛbɩ̃ɩwɛ. ⁵⁰Mafɩra, ʋɔ miliinɓiiwɩɛ thadɛyɩra ɓa vɩ ɓan ma ɗɩyãgɩra dɩ̃ɩna bɛna za ʋ kha tɩɛ ʋ waʔ. ⁵¹Ʋ ɓa asɩ wa ʋɔ miliinɓiiwɩɛ miliinsira kɩ ɗɛ yii u yɩsɩɓɩɛdɛrɩwɛ heɗa za. Dɩɛ khaala ʋ ɓa fʋʋ kɩ khʋɔ yɩgɩyɛ.»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu ɓihɛrɩpɛ gbũne mɩyɛ za

¹«Dɩɛ bɛna Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓa khɩɛgɩ̃n ma na ɓihɛrɩpɛ gbũne bʋɔ mɩyɛ. Pɩ na khɩɛn ma pɩ fɩtãnɩmɛ ki yo kɔ̃yɔkhuo thukĩnkhɛrɛ. ²Bɩɛ ɓihɛrɩpɩɛ gbũnera za, pɩwãara kha bʋ wa kɛɩ le wʋɔmɛ, na pɩwãara bʋɔra bʋ na wʋɔmɛ. ³Wɛpɩɛ na laɗ wʋɔmɩra, na bɩɛ khɩɛn pɩ fɩtãnɩmɛ, ŋa pɩ khɩɛn nʋʋmɛ bʋɔ na gɔɗ waʔ. ⁴Kɛna wʋɔmɛ dɛrɩwɩra bɩɛ, baa bɩɛ khɩɛn pɩ fɩtãnɩmɩra, na pɩ khɩɛn nʋʋmɛ bʋɔ na gɔɗ gɔɗɩ. ⁵Baa kɔ̃yɔkhuora ɓa lɛɩn kɛɩ ɓan, na pi diin ʋ tɩɛmɩra za harɩ na ɓa tann hʋ̃nn phaarɩ. ⁶Bakhãkɩra na nʋʋga gʋɔ kʋ̃nn na faŋa kha: “Ĩ ken kɔ̃yɔkhuora na ʋ ɓan! Ɩ̃ arɩ na yo thukĩn u!” ⁷Dɩɛ bɛna na pɩ bɩɛ yɩwʋgɩ̃n alɩn kha bɩɛ sɩɛ dʋɔ bɩɛ fɩtãnɩmɩra soɓira za. ⁸Na wʋɔnlaɗɩpɩra deɗ wɛpɩɛ kɩ bʋ na wʋɔmɩra kha: “Ɩ̃ hã aa ɩ̃ nʋʋmɛ bʋɔ, naɗɩɛ aa fɩtãnɩmɩra bu bĩi wa.” ⁹Ŋa na bɩɛ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: “Nʋʋmɩra kɩ bʋ aa heke, pɩ nan aa na gbũu hã ɩ̃ɛ bʋɔ dʋ̃waʔ. Ĩ yo nʋʋmɛ ɗoŋindɛrɩwɩra heke na yo ɗon bʋɔ.” ¹⁰Baa pi yuon nʋʋmɩra ɗonkhɛla na kɔ̃yɔkhuora nannɩ. Wɛpɩɛ na ɔfɔn pi thĩ kɩ tɩɛ ʋ, na bɩɛ lonn u kɔ̃yɔthʋʋgɩra za, kɩ yɩɛn na pɩ bakann tʋ̃tʋ̃na. ¹¹Sɩɛ kpɩ̃ra za na wʋɔnlaɗɩpɩra tʋʋn nann ki de kha: “Adɛyɛ, Adɛyɛ, phii zɩɛ tʋ̃tʋ̃na na hã a a lon!” ¹²Ŋa na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: “Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha mɩɛ tʋ ɩ̃ waʔ!” ¹³Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ hɩɗan ko, naɗɩɛ ɩ̃ tʋ ɗɩyãgɩra warɩma bɛna za ʋ ɓa ɓan waʔ.»

Yesu bʋ hã sɔkɔ na gbũu miliinɓiiwe pɩsãa mɩyɛ za

(Luki 19:12-27)

¹⁴«Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ma na wɛsɩɛ: Wɛɩ ʋɔ kha ɓɩɛ na yo sɩrɩga, u gbonbɛna na ʋ yɩɗ u miliinɓiiwe na hãan mɩ u ɓudagɩra kha pɩ gɔ kɩ na ʋɔ ɓan. ¹⁵Lʋgʋbaara na ʋ hãan ʋɔ sãnɩdeʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãa, kɩ hãan ʋɔra sãnɩdeʔe gbalɩga, kɩ hãan sãafɩ̃ramɔra deʔe tiiwãa, ʋ kpɩkɩ̃nn hãan mɩ wa ɩ mafɩra na makɩ̃nn na pɩ bɩɛ kpo kpo wɔrɩkɩra, sɩɛ kpɩ̃ra za na u yuori. ¹⁶Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, wɩɛra na ɓuun sãnɩdeʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãara, na ʋɔ khɩɛn ɩɛ na liin wãgarɛ na ɓuun sãnɩdeʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãa yʋɔ na sɩɛrɩ. ¹⁷Mafɩra tɩ̃, wɩɛra na ɓuun deʔe gbalɩgara, na ʋɔ liigen na ɓuun deʔe gbalɩga yʋɔ na sɩɛrɩ. ¹⁸Ŋa wɩɛra na ɓuun deʔe tiiwãara, na ʋɔ yo phenn ma danɛ na khɩɛn ʋ thadɛyɩra sãna na guoren u bʋ.»

¹⁹«Baa sɩ ɓa lɛɩrɩ, na pɩ thadɛyɩra vɩɗ ɓannɩ, kha pɩ ɓɔgɔ ʋɔ lɔmɩra pi liigen yuon na ʋɔ ɓudagɩra ɩra. ²⁰Wɩɛra na ɓuun sãnɩ deʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãara, na ʋɔ zʋ̃ʋn nann na ɓɔgɔn deʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãa yʋɔ tɩ̃ ki deɗ kha: “Adɛyɛ, mʋ na hãan ma mɩɛ sãnɩ deʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãa. Ken, deʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãa yʋɔ mɩɛ ɓuun na sɩɛn bʋ tɩ̃.” ²¹Na ʋ thadɛyɩra deɗ u kha: “Sɩɛ kɩ̃ranɩ, mʋ bʋ miliinɓikɩ̃ra telenyemo, baa mu liin nɩtelenyemo mɩtɩtɩɩɗa za, mɩ ɓa yiin mu mɩkpakpaʔɛ thaaga za. Ɓan a yãgayãga kpuore.” ²²Wɩɛra na ɓuun sãnɩ deʔe gbalɩgara, na ʋɔ zʋ̃ʋn nann na deɗ kha: “Adɛyɛ, mʋ na hãan ma mɩɛ sãnɩ deʔe gbalɩga. Ken, mɩɛ ɓuun ma deʔe gbalɩga yʋɔ na sɩɛn bʋ.” ²³Na ʋ thadɛyɩra deɗ u kha: “Sɩɛ kɩ̃ranɩ, mʋ bʋ miliinɓikɩ̃ra telenyemo, mu liin ma nɩtelenyemo mɩtɩtɩɩʔɛ za, mɩ ɓa yii mu mɩkpakpaʔɛ thaaga za. Ɓan a yãgayãga kpuore.” ²⁴Bɩɛ kpɩ̃ra za, wɩɛra na ɓuun sãnɩ deʔe tiiwãara, na ʋɔ zʋ̃ʋn nann na deɗ kha: “Adɛyɛ, mɩɛ tʋʋn ma kha mʋ bʋ wa nɩhʋwa. Mʋɔ kpɛwʋ wa ɗiise khaarɛ bãa za mʋ tʋɔgɔn waʔ, khaarɛ bãa za mʋ tɩ̃ɩgan waʔ, dɩɛ khaala za mu yo kha mʋɔ hɛɩ ɗiise. ²⁵Gɩɛ yɩɛrɩ, ãnabirise gɔɗ ɓa mɩɛ na mɩ khɩɛn mʋ sãnɩ deʔe tiiwãara na yo phenn danɛ na ɓɛɗ ɩ. Mʋ sãnɩdeʔira yɛ|Yɛɗɛsɛ .” ²⁶Ŋa na ʋ thadɛyɩra deɗ u kha: “Miliinɓibɩ̃ya, woyɩ̃wa! Mʋ kha tʋ wa kha mɩɛ kpɛwʋ wa ɗiise khaarɛ bãa za mɩ tʋɔgɔn waʔ, warɩma na hɛɩ ɗiise khaarɛ bãa za mɩ tɩ̃ɩgan waʔ, ²⁷na sɩɛ ɩ, mʋ kha kãn ma na yo yii mɩɛ sãnɩra bãkɩ za, baa mɩ vɩɗ ɓann mɩra, mɩ naa ɓu i na tɔ̃nɩra bɩɛ. ²⁸Sɩɛ kpɩ̃ra za na u deɗ miliinɓiwe bʋɔ kha: Na sɩ bʋ mafɩra, sãnɩdeʔe tiiwãara kɩ bʋ u heke mɩra, ɩ̃ zɩ̃n ɩ na hã sãnɩdeʔe kpɩɛkpo dɛyɩra ɩ. ²⁹Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ bʋ na mɩɩnɛ, dʋɔ ɓa hã ʋ ʋ sɩɛ na dagamʋ. Ŋa wɩɛ kɩ bʋ na foi kũu waʔ, wɛtɩɛ kɩ bʋ u hekera, dɩɛ ɓa zɩ̃n ma kɩ zɩɛ ʋ. ³⁰Miliinɓithɔkɩɛ gɩɛ ʋɔ, ɩ̃ gɔ kɩ na hĩn ŋi kʋwʋgɩra ʋ ni dabirigira za. Dɩɛ khaala za ʋ ɓa fʋʋ na khʋɔ yɩgɩyɛ.”»

Yesu ɓa vɩ ɓan na ɓa kiti nɩpɛ

³¹«Bɛna Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa vɩ ɓan ʋ ɩɩgɩra yɛyɛɓɩra za na ʋ mɛlɛgɛwɩra bɩɛ, ʋ ɓa hɩɗan ma ʋ ɩɩkhokira za. ³²Fɔlɔŋɩra sɩrɩsɩra nɩpɩra bɩɛ ɓa bĩŋin ma ʋ wʋɔla za, kɩ yɩɛ ʋ kpɩkɩ̃n mɩ na khon mi kamɛ za, mʋ gaga kha baa daɗuorokaadaa kpɩkɩ̃n ʋ zãrawɛ na kpɩɛwɛ na khon mi kamɛ za ɩra. ³³Ʋ ɓa yii wa zãrawɛ u leɗĩngɛŋɛ, ki yii kpɩɛwɛ u lemɩngɛŋɩra ʋ. ³⁴Kɩ yɩɛ ɩtakhuora de wɛpɩɛ kɩ ɓa hɩɗan u leɗĩngɛŋɩra ʋ kha: “Ɩ̃ ɓan, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ mɩɛ Siira kɩ̃ran ɩra, ĩ lon ɩɩgɩra ɔfɔn na san ɩ̃ harɩ dunuyara lebɛna ni ɩra, na le gi ɩ̃ bɛgɛ. ³⁵Naɗɩɛ khʋ̃mʋŋa na gɔɗ mɩɛ na ɩ̃ hãan mɩɛ na mi ɗiiri, yʋ̃ɔsɛ kha khʋ mɩɛ na ɩ̃ hãan mɩ na mɩ yʋ̃ɔrɩ, mɩɛ kha bʋ khɩ̃rɩsɛ za, na ɩ̃ bɩɩn na gɔɗ mɩɛ na kɩ̃ranɩ, ³⁶mɩɛ kha bʋ wa tãanbole, na ɩ̃ hãan mɩɛ daasɛ na mɩɛ yiiri, mɩɛ kha ɓo ɓa na ĩ yo kenn mɩɛ, mɩɛ kha bʋ wa kaso za, na ĩ yo kenn mɩɛ.” ³⁷Bɩɛ nɩtelenyenbɩɛ ɓa zɩ̃ŋɩn ʋ kha: “Adɛyɛ, dʋ̃nɛ bɛnɛ aa yãan mʋɔ khʋ̃mʋŋa za kɛna aa hãan mʋɔ ɗimɩɩnɛ na mu ɗiiri, warɩma na yʋ̃ɔsɛ bʋ khʋ mʋ na a hãan mʋ ãmɛ na mʋ yʋ̃ɔrɩ, ³⁸warɩma khɩ̃ra, na aa gɔɗ mʋ khɩ̃rɩsɛ, warɩma tãanbole na aa hãan mʋ na mʋ nɩnɛnɩ, ³⁹warɩma na mu ɓo, warɩma kaso za na aa yuon yo kenn mu?” ⁴⁰Ɩtakhuora ɓa zɩ̃ŋɩn mɩ kha: “Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha baa ĩ liin si na hãan mɩ yaɓiiwe tɩtɩyara sɩ, mɩɛ ĩ liin hãan sɩ.”»

⁴¹«Sɩɛ kpɩ̃ra za, ʋ ɓa de wɛpɩɛ kɩ bʋ u lemɩnɩŋɩra za kha: “Ɩ̃ zʋ̃ʋ yo wʋɔrɛ na legen dɩ̃ɩna mɩɛ ɩ̃ɛ nɩdaŋarabɩɛ, ĩ yo nakɛɩbiiŋe za gɩɛ wɛkɩɛ na ɔfɔn sann Sutana na ʋ mɛlɛgɛwɩra ɩra. ⁴²Naɗɩɛ khʋ̃mʋŋa na gɔɗ ɓɩɛ, ĩ gbũun hãan mɩɛ ɗimɩɩnɛ na mi ɗiin waʔ, yʋ̃ɔsɛ kha khʋ mɩɛ, ɩ̃ hãan mɩɛ ãmɛ waʔ, ⁴³mɩɛ kha bʋ wa khɩ̃ra, ɩ̃ gɔɗ ɓɩɛ khɩ̃rɩsɛ waʔ, mɩɛ kha bʋ wa tãanbole, ɩ̃ hãan mɩɛ na mɩ nɩnɛnɩ waʔ, mɩɛ kha ɓo ɓa, dɩ̃ɩna mɩ kha bʋ kaso za, ĩ yo kenn mɩɛ waʔ.” ⁴⁴Bɩɛ wɛpɩɛ ɓa gbũu bʋ̃ ʋ tɩ̃ kha: “Adɛyɛ, dʋ̃nɛ bɛnɛ aa yãan mʋ na khʋ̃mʋŋa warɩma yʋ̃ɔsɛ, warɩma khɩ̃rɩsɛ za, warɩma tãanbole, warɩma ɓose za, warɩma kaso za, kɛna aa dɛnfɛn mʋ waʔ?” ⁴⁵Dɩɛ bɛna Ɩtakhuora ɓa zɩ̃ŋɩn mɩ kha: “Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha na ĩ liin si na hãan yaɓiibɩɛ tɩtɩyara sɩ kũu waʔ, mɩɛ ɩ̃ kɛɩn si liimira.” ⁴⁶Dɩɛ bɛna pɩ ɓa yo wa vɛnkɛɩzuonse za, kɩ yɩɛ nɩtelenyemira yo thakuokɛɩzuoŋo za.»

Pi khon gagasɛ kha bɩɛ khʋ Yesu

(Marɩkɩ 14:1-2; Luki 22:1-2; Zã 11:47, 49, 53)

¹Baa Yesura|Yesu zuon sɩɛ sɩɛsɩra bɩɛ za, na u deɗ karɩ̃nɓiiwira kha: ²«Ɩ̃ tʋʋmɛ bʋ sɩ za kha khɩɛwɛ pɩyɔ̃ yɩɛn Pakɩ fɛtɩra|Pakɩ fɛtɩ nan, pɩ ɓa gɔ hã mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira pɩ ɓa mɩ nɩɓadaɓɔkɔ|Nɩɓadaɓɔkɔ za.»

³Dɩɛ bɛna na kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra bĩŋinn kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɛ Kayifura gbɛ̃ɩna za, ⁴kɩ yãan kamɛ na ɓɩɛn wʋɔmɛ Yesura|Yesu za kha bɩɛ gɔ khʋ ʋ. ⁵Ŋa pi deɗ ɓa kha: «Hã sɩ ɓa le fɛtɩra bɛna za waʔ, hã khɛ̃ɩgbʋ̃ɔŋɔ ɓa arɩ waʔ.»

Hara ʋɔ bu gbo latɩkɔlɩ nunʋwã Yesura za Betanɩ

(Marɩkɩ 14:3-9; Zã 12:1-8)

⁶Simɔ̃ pɩ kha yɩ kha legbũru, bɛna Yesura|Yesu kha bʋ ʋɔ thʋʋga za Betanɩ, ⁷bɛna pɩ kha bʋ ɗikhɛla za, na hara ʋɔ zʋ̃ʋn nann ʋ na dakhuore dʋɔ thĩne, latɩkɔlɩ nunʋwã ɗorihʋwʋsɛ kha bʋ tɩ za, na u wusĩnn gboɗ u Yesura thaagɩra za. ⁸Baa karɩ̃nɓiiwira yãan sɩɛ, sɩ nʋʋn mɩ waʔ. Na pi ki de kha: «Asɩgɩɛ thĩna kɩ̃ra wa be? ⁹Latɩkɔlɩ wɩɛ kha wɔrɩ ɗoŋin ma ɗorihʋwʋsɛ za na khɛ ɩɛ tigiyira na dɛnfɛ bʋɔmɛ nɩpɛ.» ¹⁰Na Yesura tʋʋn mɩɩna pɩ kha de, na u deɗ pi kha: «Be liin na ɩ̃ asɩ harawɩɛ gagasɩra? Wɛsɩɛ u liin hãan mɩɛ, sɩ bʋ wa miliinkɩ̃nɩsɛ. ¹¹Bʋɔmɛ nɩpɛ bʋ wa ɩ̃ɛ heke bãanyɛ bɩɛ, ŋa mɩɛ ʋɔ, ɩ̃ ɓa ɓu mɩɛ ɩ̃ lɔkɔ za bãanyɛ bɩɛ waʔ. ¹²Latɩkɔlɩ nunʋwã wɩɛ hara wɩɛ gboɗ mɩɛ gbɔɗa za mɩra, u liin ma sɩɛ na ɔfɔ mɩɛ gbɔɗa kɩ tʋ yɩɛ mɩɛ kasɩmɛ tʋ nan26:12 Ken Marɩkɩ 14:8. ¹³Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha dunuyara za, khaarɛ bãa Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra ɓa de, wɛsɩɛ hara wɩɛ liin mɩra, pɩ ɓa de ɓa sɩ mɩyɛ na kʋɔgɩ̃n ʋ.»

Zudasɩ bu ɗoŋin Yesu

(Marɩkɩ 14:10-11; Luki 22:3-6)

¹⁴Dɩɛ bɛna, karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra za, wɩɛra pɩ kha yɩ kha Zudasɩ Ɛsɩkarɩyɔtɩra, na ʋɔ alɩn na yuon kperekpiidɛkhãgawɩra heke ¹⁵na yo deɗ pi kha: «Na mɩɛ yiir u ĩ lesira za, bɩra ɩ ɓa hã mɩɛ?» Na pɩ hãar ʋ warɩvɩra ɓiye tigbiire na gbũne. ¹⁶Na khɛ dɩɛ bɛna, ʋ kha ɓɩɛ wa lɔnkɩ̃rɩwɛ Yesura za na ɓu yii u pi lesira za.

Yesu bu ɗi Pakɩ fɛtɩ ɗiime na ʋ karɩ̃nɓiiwira

(Marɩkɩ 14:12-16; Luki 22:7-13)

¹⁷Buru kɛɩ le thãhɩ̃rɩwɛ̃ fɛtɩ lʋgʋ ɗɩyãgɩra, na karɩ̃nɓiiwe zʋ̃ʋn nann Yesura|Yesu na deɗ u kha: «Dʋ̃nɛ khaarɛ za mʋ ɓɩɛ kha a yo le Pakɩ ɗiimira na hã mʋ?» ¹⁸Na u deɗ pi kha: «Ĩ yo gboŋo kpoloŋira ʋ ni na yo de wɛɩra kha: “Karɩ̃ndaara kha a ɓa de ɓu kha ʋɔ bɛna yĩmin ma, kha mʋɔ heke ʋɔ na ʋ karɩ̃nɓiiwira ɓa ɗi pakɩ fɛtɩ|Pakɩ fɛtɩ ɗiimira.”» ¹⁹Na karɩ̃nɓiiwira liin si mʋ gaga kha baa Yesura na deɗ pi sɩ ɩra, ki liin Pakɩ fɛtɩra ɗiimira.

²⁰Baa zʋ̃raŋa ɓa nannɩ, na Yesura ɓa hɩɗan ɗikhɛla za na ʋ karɩ̃nɓiiwira. ²¹Bɛna pɩ kha bʋ ki ɗi, na u deɗ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ĩ wa sɩ kha ɩ̃ ʋɔ ɓa yii mɩɛ nɩpɛ lese za.» ²²Na sɩɛ sɩɛsɩra kpãɗɛn pɩ wʋɔyɩra na pɩ bɩɛ kpo kpora kɩ bʋ̃ ʋ kha: «Adɛyɛ, mɩɛ ʋ ba?» ²³Na ʋ zɩ̃ŋɩnn kha: «Wɩɛra lekira kɩ bʋ tasara za na mɩɛ kpuola26:23 Ken Marɩkɩ 14:20, ʋɔ kɩ ɓa yiin mi nɩpɩra lesira za! ²⁴Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa hu wa mʋ gaga kha baa sɩ sɛwɛn Yekila sɛwʋra ʋ ʋ mɩyɩra za ɩra. Ŋa wɩɛra kɩ ɓa yii u nɩpɛ lesira za, wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ʋɔ bɛgɛ! Na ʋɔ Dɛyɩra thĩra na hũnn waʔ, na sɩɛ bãa ʋ za!» ²⁵Wɩɛra kɩ naa ɓa yii u nɩpɛ lesira za na ʋɔ liin Zudasɩra, na ʋ bʋ̃ɗ kha: «Karɩ̃ndaa, mɩɛ ʋ ba?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mʋɔ ʋ mʋ gaga kha baa mu deɗ si.»

Adɛyɛ ɗiime mɩyɛ

(Marɩkɩ 14:22-25; Luki 22:15-20; 1 Korɛ̃tɩwɛ 11:23-25)

²⁶Baa pɩ kha bʋ pakɩ ɗiimira za bere, na Yesura|Yesu khɩɛn bula, na thɩɛn Yekila, ki kpekĩnn na hãan karɩ̃nɓiiwira ʋ ki deɗ kha: «Ɩ̃ zɩ̃n na khʋɔ, mɩɛ gbɔɗɛ dɩɛ mɩra.» ²⁷Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ khɩɛn oŋo mɩyʋ̃ɔna, na thɩɛn Yekila kɩ hãan mɩ dɩ na deɗ kha: «Ɩ̃ bɩɛ yɔ̃, ²⁸naɗɩɛ dɩɛ kɩ bʋ mɩɛ tarɩmɩra, Yekila nʋhãaŋa tarɩmɛ ɩ, pɩ ɓa gbo ɓa nɩgɔngɔmɛ mɩbɩ̃yɛliige yafamɛ kãma. ²⁹Mi de ĩ wa sɩ, mɩɛ gbũu ɓa yɔ̃ ɛrɛzɛ̃n ãmbɩɛ dʋ̃waʔ, ɓanu kha ɗɩyãgɩra mɩ ɓa gbũu yɔ̃ wɩ dɩ̃ɩn ɩ̃ mi Siira ɩɩgɩra za ni.»

Yesu bu de kha Pɩɛrɩ ɓa bakɩ̃n kha ʋɔ tʋ ʋɔ waʔ

(Marɩkɩ 14:26-31; Luki 22:33-34, 39; Zã 13:37-38)

³⁰Baa pi ɗiin zuori, na pɩ tɩ̃nɛn Yekire gbɩ̃nɛtɩ̃ŋa, ki kuɗ fɩ ki yo Oliviyehasɛ|Oliviye ɓɩɛdiɗa za. ³¹Dɩɛ bɛna na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Fɩ̃ɩ dawogɩɛ, ɩ̃ bɩɛ ɓa horo kɩ zɩɛ mɩɛ. Naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za kha: “Mɩ ɓa khʋ zãrakaadaara, kɩ yɩɛ zãrawɩra bɩɛ horo na pɩ gɛnsɛ.” ³²Ŋa na mɩ ɓa huu na alɩnɩ, mɩ ɓa nisĩn ĩ Galile sɩrɩgɩra ʋ ni.» ³³Na Pɩɛrɩ khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Harɩ na pɩ bɩɛ horon kɩ zɩɛn mʋ, mɩɛ ʋɔ ɓa horo kɩ yɩɛ mʋ kũu waʔ.» ³⁴Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, mi de ɓu wa kha fɩ̃ɩ dawogɩɛ thĩra za, khaala lʋgʋ zĩnkhuo kha ʋɔ fʋʋ, na mʋ bakɩ̃nn ma bãnɩsãa zuori kha mʋɔ tʋ mɩɛ waʔ.» ³⁵Na Pɩɛrɩra deɗ u kha: «Harɩ na mɩɛ kãn ma na hu na mʋɔ, mɩɛ ɓa bɩ de kha mɩɛ tʋ mʋ kũu waʔ.» Na karɩ̃nɓiiwira bʋɔra sɩɛn ʋ za na deɗ sɩɛ kpuosira tɩ̃.

Yesu bʋ yɩ̃n Yekire Zetisemanɩ dahahʋʋgɩra za

(Marɩkɩ 14:32-42; Luki 22:40-46)

³⁶Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura|Yesu nann khaarɛ dʋɔ za pɩ yɩ kha Zetesemani, na u deɗ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɩ̃ hɩɗan khaadɩɛ za, mɩɛ ɓa yo wʋɔla ʋ ni na yo yɩ̃n Yekila.» ³⁷U yobɛna na ʋ khɩɛn Pɩɛrɩ na Zebede ɓikhiiwe pɩyɔ̃ra. Dɩɛ bɛna, wɔkpãka na gaga asɩga doro kha bʋ ʋ za. ³⁸Na u deɗ pi kha: «Mɩ gagasɛ bɩɛ asɩn ma harɩ kɩ ɓɩɛ mɩ khʋʋmɛ, ɩ̃ hɩɗan khaadɩɛ ko kɩ tɩɛ mɩ.» ³⁹Na u yuon wʋɔla ʋ kɩrɩ, na ɓaɗ huruse fɔlɔŋɩra za kɩ ɓaɗɛn wʋɔrɛ kɩ yɩ̃n Yekila ki de kha: «Mɩɛ Siye|Siye , na sɩ wɔrɩ le, mʋ naa yɩɛ vɛnsɩɛ khaala legen dɩ̃ɩna mɩɛ! Ŋa wɛsɩɛ mɩɛ ɓɩɛ, hã mʋ yɩɛ sɩɛ le waʔ, ŋa wɛsɩɛ mʋɔ ɓɩɛ, yɩɛ sɩɛ le.» ⁴⁰Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ vɩɗ ɓann karɩ̃nɓiiwira khɛrɛ na ɓa ɓuun na pɩ bɩɛ bʋ hʋ̃n ma. Na u deɗ Pɩɛrɩra kha: «Harɩ ɩ̃ɛ thĩra wɔrɩn ɓuun ma faŋa kɩrɩ na hɩɗann ko lɩɛrɩ ukpo na mɩɛ waʔ! ⁴¹Ɩ̃ hɩɗan ko kɩ yɩ̃n Yekila si le thaaga hã gbɩ̃rɩsɛ sii ɓa yii ĩ mɩbɩ̃yɛliige za waʔ. Mɩkɩ̃nɩliige gagasɛ bʋ nɩthɩ̃rɩga za, ŋa faŋa bʋ ʋ za na le si waʔ.» ⁴²Na ʋ vɩɗ gbũun sɩ bãnɩyɔ̃ra za na yo yɩ̃nn Yekila na deɗ kha: «Mɩɛ Siye, na vɛnsɩɛ wɔrɩ tãra kũu kɛɩ nan mɩɛ waʔ, mʋ yɩɛ mu dĩŋora le!» ⁴³Sɩɛ kpɩ̃ra za tɩ̃, na u gbũun vɩɗ ɓann na ɓa ɓuun mi ɗʋɔmɩra za bere; naɗɩɛ ɗʋɔmɩra na tann mɩ wa. ⁴⁴Na ʋ yɩɛn mɩ ki gbũun vɩɗ na yuon Yekila yɩ̃nkhɛla sɩ bãnɩsãara za, ɩɛ daɓikpuoyira u yo yɩ̃nn Yekila na deɗi. ⁴⁵Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ vɩɗ ɓann karɩ̃nɓiiwira khɛrɛ na ɓa deɗ pi kha: «Ɩ̃ bʋ wa bere kɩ hʋ̃n harɩ fɩ̃ɩ kɩ gbaarɩ? Ĩ ken, bɛna nann ma zuori. Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa yii wa nɩbɩ̃ɩwɛ lese za. ⁴⁶Ɩ̃ arɩ a yo! Wɩɛra kɩ ɓa yii mɩɛ lesira za, u yĩmin ma zuori.»

Pɩ gɔ Yesura

(Marɩkɩ 14:43-52; Luki 22:47-53; Zã 18:2-11)

⁴⁷Baa ʋ kha bʋ sɩɛsɩra za mafɩra, na Zudasɩ ɗɛ nannɩ, karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra ʋɔ ʋ, ʋ kha bʋ wa na nɩgboko, pɩ bɩɛ kha bʋ wa na sɔrɔnamɛ na dakũme, kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra na dãan mɩ. ⁴⁸Zudasɩ na ɓɔgɔn ma nɩgbokira lɔmɩra za ʋɔ ɓa ɓɔgɔ pɩ Yesura na yo kha: «Wɩɛ bãa mɩɛ ɓa kpen na thɩɛ, ʋɔ ɩ̃ gɔ.» ⁴⁹Na ʋ ɗɛ zʋ̃ʋn nann Yesura|Yesu na deɗ kha: «Karɩ̃ndaa, mʋ zʋ̃raŋa!» Kɩ tʋʋn kpenn u. ⁵⁰Ŋa na Yesura deɗ u kha: «Mɩ yɛsɛ, le wɛsɩɛ lekhɛla mʋ ɓann ɩra.» Dɩɛ bɛna na ʋ gɔdɛrɩwɩra ɗɛ zʋ̃ʋn nann ʋ na gɔɗ ʋ. ⁵¹Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ, na Yesura karɩ̃nɓiye ʋɔ sʋɗ khonn sɔrɔna na kpiin kpaɗ kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɛ miliinɓiye numire26:51 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 18:26. ⁵²Na Yesura deɗ ʋɔ karɩ̃nɓiira kha: «Luure mu sɔrɔnara u theɗa za, naɗɩɛ wɩɛ bãa ki ɓa khon kpere ʋ kãnʋɔna za, kpere kɩ ɓa khʋ ʋɔ dɛyɩra. ⁵³Mu ken kha mɩɛ kha wɔrɩ de mɩɛ Siira sɩ, ʋ dãan mɛlɛgɛ gbogbʋ̃ɔnsɛ gbũne na sɩyɔ̃ na ɗʋkɩ̃nsɛ khaala za fɩ na hã mɩɛ waʔ ba? ⁵⁴Ŋa na sɩ kha le wa mafɩra, wɛsɩɛ Yekila sɛwʋra na nisĩn deɗi mɩyɩɛ za, mʋsɛ sii sɩɛ na le ki hĩi bere?» ⁵⁵Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ nɩgbokira kha: «Mɩɛ bʋ wa zugbũro harɩ ɩ̃ khɛ daɓɔsɛ na kperese na ɓan mɩɛ gɔkhɛrɛ ba? Mɩɛ kha bʋ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za bãanyɛ bɩɛ kɩ karɩ̃n nɩpɛ, ɩ̃ gɔɗ ɓɩ dɩɛ bɛna waʔ. ⁵⁶Ŋa wɛsɩɛ bɩɛ bu le wa si le thaaga, wɛsɩɛ Yekila yãdedɛrɩwɩra deɗ ʋ sɛwʋra za sɩɛ hĩi.» Dɩɛ bɛna na karɩ̃nɓiiwira bɩɛ ɗɛ kɛɩn zɩɛr ʋ ki horoni26:56 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 26:31.

Pi bu yo na Yesu kiti gboɗe za

(Marɩkɩ 14:53-65; Luki 22:54-55, 63-71; Zã 18:12-18)

⁵⁷Wɛpɩɛ na gɔɗ Yesura|Yesu, pi yuor u wa kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɛ Kayifu gbɛ̃ɩnɛ za, dɩɛ khaala za sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra na bĩŋini. ⁵⁸Pɩɛrɩra kha bʋ wa kpɩ̃ra kɩ kɩ fɔnɛ fɔnɛ ki thuo wi harɩ na yo nann kperekpiidɛkhãgara gorigira ʋ, na lonn na yo hɩɗann na miliindɛwɛ bʋɔ ki ken mɩyɩra phɩla lɔmɩra.

⁵⁹Kperekpiidɛkhãgawɩra na sɩɛrɛɗigboɗa nɩpɩra bɩɛ kha ɓɩɛ wa tɔŋɔ na maa Yesura|Yesu za na ɓu yɩɛ pɩ khʋ ʋ; ⁶⁰Tɔndɛgɔmɛ kha bʋ fɩ, kɛna sɩɛ bɩɛ za bere pɩ wɔrɩn ɓuun tɔŋɔ na maan ʋ za waʔ. Sɩ phɩlɩyansɩra za na tɔndɛsɩɛrɛwɛ pɩyɔ̃ bʋɔ ɓannɩ, ⁶¹na deɗ kha: «Wɛɩ wɩɛ deɗ ɓa kha: “Mɩ wɔrɩ kii Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ki gbũu ɔfɔ ma kɩ khɩɛwɛ pɩsãa kpoloŋo za.”» ⁶²Na kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɩra alɩn na deɗ kha: «Wɛsɩɛ nɩpɩra bu de mʋ mɩyɩra za mɩra, mʋ bʋ na dʋɔ na de waʔ ba?» ⁶³Ŋa na Yesura fĩiri. Na kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɩra deɗ u kha: «Mɩɛ bʋ̃ ɓʋ wa bʋ̃ɓɩɛ Thakuo Yekila wʋɔla za, na mʋɔ kɩ bʋ Kirisitira, Yekila Ɓikhiira mu de a sɩ.» ⁶⁴Na Yesura deɗ u kha: «Mɩɛ ʋ mʋ gaga kha baa mu deɗ si. Na gɔ kɩ ɩra wɩɛ za, ɩ̃ ɓa yã Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira na ʋ hɩɗann Wɔrɩkɔdɛyɛ Yekila leɗĩngɛŋɩra za. Ɩ̃ ɓa yã ʋ na ʋ ɓan zaazaara dadʋ̃nɩsɛ za tɩ̃.» ⁶⁵Dɩɛ bɛna na kperekpiidɛkhãgawɛ thadɛyɩra hɛɩn ʋɔ thĩ gbɔgɔlɔ̃nsɩra ki deɗ kha: «Yekire kʋsadaa wɩɛ! A vɛn sɩɛrɛ za ʋ mɩyɩra za dʋ̃waʔ! Ɩ̃ɛ thĩra nuun lɔmɩra za ʋ kʋsan Yekila khaadɩɛ za! ⁶⁶Bɩra ɩ̃ɛ bʋ gaga?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn kha: «Ʋ kãn ma na hu.»

⁶⁷Dɩɛ bɛna na pi ki su sãasɛ ʋ wʋɔla za na pɩ fata fata ʋ. Na bʋɔra bʋ khɩkɩ̃n ʋ ki de u kha: ⁶⁸«Kirisiti, yãde ɩra wɩɛ, ɓɔgɔ a mʋ khɩdaara.»

Pɩɛrɩ bʋ bakɩ̃n kha ʋɔ tʋ Yesura waʔ

(Marɩkɩ 14:66-72; Luki 22:56-62; Zã 18:17, 25-27)

⁶⁹Dɩɛ bɛna, Pɩɛrɩra kha bʋ wa na hɩɗann gorigira kpoloŋira ʋ. Na miliinɓihɛyɛ ʋɔ zʋ̃ʋn nann ʋ na deɗ u kha: «Mʋɔ kha bʋ wa na Galile Yesura|Yesu tɩ̃.» ⁷⁰Ŋa na ʋ bakɩ̃nn nɩpɩra bɩɛ wʋɔla za kha: «Wɛsɩɛ mu de mɩra, mɩɛ tʋʋmɛ bʋ sɩ za waʔ.» ⁷¹Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Pɩɛrɩra yo nɩ́ɩrɛ́n gorigira nʋʋna za, na miliinɓihɛyɛ ʋɔ yãar ʋ na deɗ nɩpɩra kha bʋ fɩ na nɩ́ɩrɛ́n kha: «Wɛɩ wɩɛ na Nazarɛtɩ Yesura kha bʋ kamɛ ʋ.» ⁷²Na ʋ bakɩ̃nn sɩ tɩ̃ kɩ karɩ̃nn kha: «Mɩɛ tʋ ʋɔ wɛɩ wɩɛ waʔ.» ⁷³Sɩɛ tãrɩmɛ kpɩ̃ra za kɩrɩ ʋ tɩ̃, nɩpɩra kha bʋ fɩ, na bɩɛ zʋ̃ʋn nann na deɗ Pɩɛrɩra kha: «Tɩ̃yara za, mʋɔ bʋ wa pɩ ʋɔ, mʋ sɩɛrɛ lɔmɩra thĩra kɩ ɓɔgɔ sɩ kha mu kuɗ ɓa ni.» ⁷⁴Dɩɛ bɛna na Pɩɛrɩra bakɩ̃nn na karɩ̃nn kha: «Mɩɛ tʋ wɛɩ wɩɛ kũu waʔ.» Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na zĩnkhuo fʋʋrɩ. ⁷⁵Na Pɩɛrɩra tʋʋn kʋɔgɩ̃nn na sɩɛsɩra Yesura na deɗ u kha: «Khaala zĩnkhuo kha ʋɔ fʋʋ, sɩɛ liin na mʋɔ bakɩ̃nn bãnɩsãa kha mʋɔ tʋ mɩɛ waʔ.» Na ʋ ɗɛ kuɗ kʋwʋga ʋ na fʋʋn gbaangbo.

Pi bu yo na Yesu Pɩlatɩ khɛrɛ

(Marɩkɩ 15:1-2; Luki 22:66; 23:1; Zã 18:28)

¹Baa ɗɩɩgɩra ɓa yɛkɩ̃nnɩ, na kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra bĩŋinn bolonthuthuko na khonn gagasɛ kha bɩɛ yɩɛ wa pɩ khʋ Yesura|Yesu. ²Na pɩ yɩɛn na pɩ vɔɗ ʋ, kɩ khɩɛn yo hãar ʋ na gʋvɛrɩnɛrɩ Pɩlatɩ.

Zudasɩ huume mɩyɛ

(Miliinye 1:18-19)

³Dɩɛ bɛna, Zudasɩra na yo yiin Yesura nɩpɛ lesira za, baa ʋɔ ɓa yãan kha pi khonn ma gagasɛ kha bɩɛ khʋ Yesura, na ʋ kha na ʋɔ na tʋʋrɩ. Kɩ yɩɛn na ʋ khɩɛn warɩvɩra ɓiyira tigbiire na gbũnera na vɩɗ gbũur ĩ kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra heke na yo deɗ kha: ⁴«Mɩɛ liin ma mɩbɩ̃yɛ na yiin nɩra wɩɛ u liin ɓilense yãan waʔ ĩ lesira za.» Na bɩɛ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha «Sɩɛ ken aa waʔ, mʋɔ bɛsɛ sɩɛ.» ⁵Baa pi deɗ sɩɛ zuori, na Zudasɩra gboɗ tigiyira Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, ki kuɗ na yo yiin wʋ̃nɛ ʋ khʋ̃mʋna za na tũnn u thĩ. ⁶Na kperekpiidɛkhãgawɩra hoɗ warɩvɩra ɓiyira ki deɗ kha: «Sɩ makɩ̃n a yii warɩvɩra ɓiyɩɛ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra kɛsura za waʔ, naɗɩɛ nɩthɩ̃rɩga tarɩmɛ gboɓe taasɛ ɩ.» ⁷Baa pɩ ɓa bɛnn sɩ za zuori, na pɩ khɩɛn ɩɛ warɩvɩra ɓiyira na ɗonn ɓenye ledaa ʋɔ fɔlɔnkhaarɛ na liin dɩɛ khaala khɩ̃rɩwɛ kasɩkhɛrɛ. ⁸Gɩɛ yɩɛn na pɩ yɩ dɩɛ fɔlɔnkhaadɩɛ harɩ fɩ̃ɩ kha: «Tarɩ̃mɛ fɔlɔnkhaarɛ.» ⁹Baa pi liin sɩɛ, na pi hĩɗen ma Yekire yãdedaa Zeremi sɩɛsɩra ʋ na deɗ kha: «Pɩ khɩɛn ma ɩɛ warɩvɩra ɓiye tigbiire na gbũnera, ɩɛ wɛʔɩɛ za Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira na bɛnn kha u ɗorisira sɩɛ, ¹⁰na ɗonn ɓenye maɗɛdaa ʋɔ fɔlɔnkhaarɛ mʋ gaga kha baa Adɛyɩra na deɗ mɩɛ sɩ ɩra.»

Pi bu yo na Yesura Pɩlatɩ khɛrɛ

(Marɩkɩ 15:2-5; Luki 23:2-5; Zã 18:33-38)

¹¹Baa pɩ khɩɛn Yesura|Yesu na yuor u gʋvɛrɩnɛrɩ Pɩlatɩra heke na ʋɔ bʋ̃ɗ ʋ wa kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yawutuwe|Yawutuwe ɩyara ba?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩɛ ʋ, mʋ gaga kha baa mu deɗ si.» ¹²Sɩɛ kpɩ̃ra za, na kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra kɩ tɔn kɩ maa ʋ ɓilense. Ŋa Yesura zɩ̃ŋɩnn harɩ daɓire tikpo za waʔ. ¹³Na Pɩlatɩra deɗ u kha: «Wɛsɩɛ bɩɛ pi de ki gbũu mʋ za mɩra, mu nu si waʔ?» ¹⁴Ŋa Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ harɩ daɓire tikpo za waʔ, harɩ na bamʋŋa khonn gʋvɛrɩnɛrɩra.

¹⁵Pakɩ fɛtɩ|Pakɩ fɛtɩ tʋɔ Pakɩ fɛtɩ, gʋvɛrɩnɛrɩra le dɛrɩ wa kɩ zɩɛ kasoɓiye ukpo wɩɛ nɩgbokira kenn khonni. ¹⁶Kɛna gɩɛ ɗɩɩgɩra za, kasoɓiye ʋɔ kha bʋ, ʋ yɩsɩbɩ̃ɩgɩra na kuɗ ɓa gbaangbo, pɩ kha yɩ ʋ wa kha Barabasɩ. ¹⁷Na Pɩlatɩra bʋ̃ɗ nɩpɩra na bĩnn fɩ kha: «Nɩpɩɛ yɔ̃ra za ʋ̃na ɩ̃ ɓɩɛ kha mɩ zɩɛ, Barabasɩra baa, warɩma Yesura|Yesu pɩ yɩ kha Kirisitira ɩra?» ¹⁸Naɗɩɛ Pilatɩra na tʋʋn ma kha nɩpɩra na yiin ma Yesura ʋɔ lese za zone kãma, gɩɛ yɩɛn na pɩ gɔɗ hãan ʋɔ ʋ.

¹⁹Baa Pɩlatɩra kha bʋ kitikhɛla za, na ʋ hala dãan kha pi yo de u kha: «Khon mu niin wɛɩtelenyemo wɩɛ mɩyɩra za, naɗɩɛ dawogira hʋ̃nɗʋɔrɛsɛ vɛnɛn ma mɩɛ ʋ mɩyɩɛ za gbaangbo.» ²⁰Dɩɛ bɛna na kperekpiidɛkhãgawɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra suun nɩgbokira kha pɩ yɩ̃n Pɩlatɩra ʋ zɩɛ Barabasɩra kɩ yɩɛ pɩ khʋ Yesura|Yesu. ²¹Na Pɩlatɩra khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Nɩpɩɛ yɔ̃ra za, ʋ̃na ɩ̃ ɓɩɛ kha mɩ zɩɛ?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn kha: «Barabasɩra.» ²²Na Pɩlatɩra deɗ pi kha: «Mʋsɛ mi le Yesura pɩ yɩ kha Kirisitira?» Na pɩ bɩɛ deɗ kha: «Ʋ kãn ma na ɓaʔ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za!» ²³Na Pɩlatɩra gbũun deɗ pi tɩ̃ kha: «Be mɩbɩ̃yɛ thĩne u liiri?» Ŋa na pɩ dʋɗ na faŋa na tann khɔ̃ɩra kha: «Ʋ kãn ma na ɓa nɩɓadaɓɔkɩra za!» ²⁴Baa Pɩlatɩra ɓa yãan kha nɩpɩra bʋ wa kɩ paragandã ki yo wʋɔrɛ, kha ʋɔ wɔrɩ vɩ pɩ gagasɩra waʔ, na ʋ khɩɛn ãmɛ na tɩsɩ̃n u lese nɩgbokira bɩɛ wʋɔla za fɩ, ki deɗ kha: «Ʋ tarɩmɛ hɛkɛra bʋ mɩɛ za waʔ. Ɩ̃ɛ bɛsɛ sɩɛ!» ²⁵Na nɩpɩra bɩɛ zɩ̃ŋɩnn kha: «Ʋ tarɩmɩra hɛkɛra wa aa na a ɓiiwira za!» ²⁶Dɩɛ bɛna na Pɩlatɩra zɩɛn Barabasɩra. Ŋa Yesura ʋɔ, na ʋ yɩɛn na sʋrasiwira khɩɗ ʋ, kɩ hãar ʋ na sʋrasiwira kha pɩ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra za.

Sʋrasiwe bʋ lʋgʋtɩ̃n Yesura

(Marɩkɩ 15:16-20; Zã 19:2-3)

²⁷Na gʋvɛrɩnɛrɩra sʋrasiwira khɩɛn Yesura|Yesu na lonn u gʋvɛrɩnɛrɩra gorigira kpoloŋira ʋ, kɩ yɩɗ pɩ sʋrasiwira na pɩ bɩɛ ɓa kpangbũnn u. ²⁸Na pi khonn Yesura dayiinsira ki yiir u gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔmamʋŋa mʋ gaga kha ɩɩgbɔgɔlɔ̃ŋɔ27:28 Gɩɛ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔmamʋŋɩɛ Ɔrɔmʋ sʋrasiwira kha yii.. ²⁹Na pɩ lʋɗɛn huongbãnfɩla mʋ gaga kha ɩɩgbãnfɩla na siɗ u, ki yiin daɓɔɗɛ27:29 Dɩɛ daɓɔɗɩɛ bʋ wa u lekira za mʋ gaga kha ɩtakhuo kone. u leɗĩŋira za. Kɩ yɩɛn na pɩ kɩ ɓa huruse ʋ wʋɔla za kɩ kɩ lʋgʋtɩ̃n ʋ kha: «Thɩɛɗɛ bʋ mʋ lɔkɔ ʋ Yawutuwe|Yawutuwe ɩtakhuo!» ³⁰Na pi su sãasɛ ʋ wʋɔla za, kɩ zɩ̃n daɓɔɗa u lekira za kɩ khɩ ʋ thaagɩra za. ³¹Baa pɩ lʋgʋtɩ̃n ʋ zuori, na pi khonn gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔmamʋŋɩra ʋ za, ki yiir u na ʋ bɛsɩra kɩ khɩɛr ʋ ki yo u ɓakhɛrɛ.

Pɩ ɓa Yesu nɩɓadaɓɔkɔ za

(Marɩkɩ 15:21-32; Luki 23:26-43; Zã 19:16-24)

³²Bɛna sʋrasiwira kha kure gboŋira ʋ na Yesura, na pɩ gbɩ̃ŋɩnn na wɛɩ ʋɔ pɩ kha yɩ kha Simɔ̃ na kure Sirɛnɩ. Na pɩ gɔɗ ʋ kha u gbon nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ . ³³Na pi yo nann khaala pɩ yɩ kha Gɔlɩgɔtara, gɩɛ yɩsɩgɩra kɔla kɩ bʋ kha thahuwugo khaarɛ. ³⁴Na sʋrasiwira khɩɛn duvɛ̃n na yãgamɩn ʋ na dʋrɔkɩharaŋa gʋɔ na hãan Yesura kha ʋ yɔ̃. Baa ʋ ɗɩɛn kenni, na ʋ kɛɩn ŋɩ. ³⁵Na pɩ ɓaɗ ʋ ki yiin tɩ̃ɩtɩ̃ɩ na kpɩkɩ̃nn ʋ dayiinsira. ³⁶Kɩ hɩɗann fɩ kɩ kɩ tɩɛgɛ ʋ.

³⁷Pɩ na sɛwɛn ma sɛwʋsɛ sʋɔ daphoko gʋɔ za na ɓaɗ kɩ ʋ thadona zaara na ɓɔgɔn ʋ khʋ daɓila kha: «Wɛɩ wɩɛ kɩ bʋ Yesura|Yesu, Yawutuwe|Yawutuwe ɩya kɩ bʋ ʋ.» ³⁸Pɩ ɓaɗ ɓa mɩbɩ̃yɛledɛwɛ pɩyɔ̃ bʋɔ nɩɓadaɓɔsɛ sʋɔ za na Yesura kpuore, ʋɔra u leɗĩŋira ʋ, ʋɔra u lemɩŋɩra ʋ.

³⁹Khɩ̃ntãradɛwɛ kha kʋsa ʋ wa na pɩ gbɛgɩ̃n thaasɛ ⁴⁰ki de kha: «Mʋɔ wɩɛra kɩ wɔrɩ kii Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ki gbũu ɔfɔ maɗɛ gɩ khɩɛwɛ pɩsãa kpoloŋo za, na mʋ bʋ wa Yekire Ɓikhiye, mu sũn nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za na zɩ̃n mu thĩ!» ⁴¹Mafɩra, kperekpiidɛkhãgawɩra na sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɩra na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra kha lʋgʋtɩ̃n ʋ wa tɩ̃ ki de kha: ⁴²«Ʋ wɔrɩn zɩ̃nn nɩpɛ bʋɔ, kɛna ʋ wɔrɩ zɩ̃n u thĩ waʔ. Na ʋ bʋ wa Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɩya, u sũn nɩɓadaɓɔkɩra za ɩra, kɩ yɩɛ a khãa ʋ za! ⁴³Ʋ na khɩɛn ma ʋ khãamɩra bɩɛ na yiin mi Yekila za ki deɗ kha ʋɔ bʋ wa Yekire Ɓikhiye. Na Yekila khɔrɩ ʋ wa tɩ̃yara za, ʋ zɩ̃n ʋ ɩra a ken!» ⁴⁴Harɩ mɩbɩ̃yɛledɛrɩwɩra pɩ ɓaɗ nɩɓadaɓɔsɩra za na Yesura kpuore, bɩɛ kha kʋsa ʋ wa mafɩra tɩ̃.

Yesu huume mɩyɛ

(Marɩkɩ 15:33-39; Luki 23:44-48; Zã 19:28-30)

⁴⁵Baa khɩɛra ɓa nann thaagɩra, na dabirigbɛmʋŋɛ barɩn waan fɔlɔŋɩra bɩɛ za, na liin lɩɛrɩwɛ pɩsãa siira. ⁴⁶Baa lɩɛrɩwɛ pɩsãara ɓa ki yo nankhɛla, na Yesura|Yesu dʋɗ na faŋa kha: «Eli|Eli , Eli, lama sabakɩtani.» Sɩɛ kɔla kɩ bʋ kha: «Mɩɛ Yekire, mɩɛ Yekire, be liin na mʋ kɛɩn mɩ?» ⁴⁷Wɛpɩɛ bʋɔ na nɩ́ɩrɛ́n fɩ na nuun wɛsɩɛ u deɗi, na pi ki de kha: «Ʋ yɩ ɓa Eli!» ⁴⁸Fɩ za na sʋrasiwe ʋɔ horon na yo yĩɗ|Yĩ dakpɛkɛ gʋɔ duvɛ̃nyʋ̃wamʋ za ki ɓinn ŋi daɓɔkɔ gʋɔ za na gãan ŋɩ ʋ za kha ʋ yɔ̃. ⁴⁹Ŋa na bʋɔra deɗ u kha: «Yɩɛ ʋ a ken, na Elira ɓa ɓan ma na ɓa zɩ̃n ʋ ba, a ɓa yã!» ⁵⁰Na Yesura gbũun ɔfɔn zʋrʋn tɩ̃, kɩ ɗɛ huuri.

⁵¹Dɩɛ bɛna na Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra thʋkpekĩnlowula hɛɩn na gɔɗ zaara na ɓa sũnn theɗera ʋ. Na fɔlɔŋɩra gbanɩ, na kɛrɩsɛ lakɩ̃nɩ. ⁵²Na lugudangɔnyɛ phĩin zɩɛrɩ, Yekire nɩpɩra na huuri, na gɔmɛ alɩnɩ. ⁵³Yesu hu arɩmɩra kpɩ̃rara za, na pi kuɗ pi lugudanyɩra za, na lonn Zeruzalɛmʋra za na nɩgɔmɛ yãan mɩ. ⁵⁴Sʋrasikhuo zarɩwɛ pɩsãa dɛyɩra na ʋ sʋrasiwira bʋɔra kha bʋ kɩ tɩɛgɛ Yesura|Yesu, baa bɩɛ yãan na fɔlɔŋɩra gbanɩ dɩ̃ɩna mɩyɩra bɩɛ na liiri, na ãnabirise gɔɗ pɩ gbaangbo na pi ki de kha: «Tɩ̃yara za ʋɔ, wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa Yekire ɓikhiye thĩ!»

⁵⁵Hagɔmɛ kha bʋ na nɩ́ɩrɛ́n legelege ki ken, bɩɛ na thuon Yesura|Yesu na kuɗ Galile sɩrɩgɩra ʋ kɩ kɩ dɛnfɛ ʋ, ⁵⁶bɩɛ hapɩɛ bʋɔ kha bʋ Marɩyama kuɗ Magɩdala, na Zakɩ na Zozɛfʋ yaa Marɩyama, dɩ̃ɩna Zebede ɓikhiiwe yaa.

Yesu kasɩ̃mɛ mɩyɛ

(Marɩkɩ 15:40-47; Luki 23:49-56; Zã 19:25, 38-42)

⁵⁷Baa zʋ̃raŋɩra ɓa nannɩ, na ɓudakhuo ʋɔ ɓannɩ, pɩ kha yɩ ʋ wa kha Zozɛfʋ, u hũngboŋira pɩ kha yɩ kha Arɩmatɩ. Ʋ kha thuo wa Yesura|Yesu karɩ̃na. ⁵⁸Na ʋɔ yuon Pɩlatɩra heke na yo yɩ̃nn Yesura kpɩ̃ɩgɩra. Na Pɩlatɩra hãan sɩɛsɛ kha pɩ hã ʋ Yesura kpɩ̃ɩgɩra. ⁵⁹Na ʋɔ Zozɛfʋra khɩɛn kpɩ̃ɩgɩra, na ɓinn ŋi na kasɩlowukɩ̃na ⁶⁰ki yo kasɩ̃nn ŋɩ lugudanfɛna za ʋ na yɩɛn na pɩ wɔɗ kɛrɩkɛ za kha pɩ ɓa kasɩ ʋɔ thĩra ɩra. Kɩ khɩɛn bʋrʋgbeleŋe na bakan nʋʋna kɩ tannɩ. ⁶¹Dɩɛ bɛna Marɩyama kuɗ Magɩdala dɩ̃ɩna Marɩyamara ʋɔra kha bʋ wa na hɩɗann lugudana wʋɔla za fɩ.

Yesu lugudana tɩɛgɛmɛ mɩyɛ

⁶²Kɩ gɔɗɩɛkɩ̃na, gbaarɩyawʋga ɗɩyãgɩra, na kperekpiidɛkhãgawɩra dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɩra|Farɩzɩ̃ɛmɛ bĩŋinn kamɛ na yuon Pɩlatɩra heke ⁶³na yo deɗ u kha: «Thadɛyɛ, a kʋɔgɩ̃nn ma kha nɩɓilendaa wɩɛ na deɗ ɓa kha na ʋɔ huuri, khɩɛwɛ pɩsãara za ʋɔ ɓa gbũu arɩ. ⁶⁴Hã khɩ̃nɛ pi yo tɩɛgɛ lugudana na yo nan khɩɛwɛ pɩsãara si le thaaga, hã ʋ karɩ̃nɓiiwira ɓa yo zu ʋ kpɩ̃ɩgɩra ki de kha ʋ alɩn na kuɗ huumira ʋ waʔ! Bʋɔtɛ ʋ nɩɓileŋira ɓa gbɩ̃n na tãra khɔ̃ɩra.» ⁶⁵Na Pɩlatɩra deɗ pi kha: «Sʋrasiwira wɔrɩ ɓu, ɩ̃ khɛ wɩ ĩ yo tɩɛgɛ rɩ mʋ gaga kha baa ɩ̃ khɔrɩ.» ⁶⁶Na pi yuon na yo yiin lugudana bʋrʋbakaraŋɩra kɩ ɓʋrɩn fɩ̃ɗ kɩ, kɩ yɩɛn na sʋrasiwira tʋ kɩ tɩɛgɛ rɩ.

Yesu bʋ arɩ na kure huumira za

(Marɩkɩ 16:1-8; Luki 24:1-12; Zã 20:1, 11-18)

¹Baa Yawutuwe gbaarɩyawʋgɩra|Yawutuwe gbaarɩyawʋga tannɩ, lɩɛtɩ ɗɩyãgɩra bulonkhɔ̃ɩgɔ, na Marɩyamara kuɗ Magɩdala na Marɩyamara ʋɔra28:1 Ken 27:56 ɓann kha bɩɛ ɓa ken lugudana. ²Dɩɛ khaala bɩɛ za fɩ na fɔlɔngbanbɩ̃ɩga gʋɔ liiri. Na Adɛyɛ Yekila mɛlɛgɛ ʋɔ kuɗ zaara ni na sũnn na bilinn bʋrʋgɩra na khonn ŋi lugudana nʋʋna za kɩ gann hɩɗan kɩ za. ³Ʋ wʋɔla bɩɛ kha yɩ̃ŋa wa, dɩ̃ɩna ʋ gbɔgɔlɔ̃ŋɩra kha bʋ wa kɩ vɩrɩga phɩphɩ mʋ gaga kha phumugure. ⁴Sʋrasiwira kha tɩɛgɛ lugudana, baa bɩɛ yãan sɩɛ, na pɩ gbann harɩ na gbɩrɩnɩ. ⁵Ŋa na mɛlɛgɛra khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ hapɩra kha: «Hã ɩ̃ɛ ʋɔ ãn waʔ. Mɩ tʋʋn ma kha Yesura|Yesu pɩ ɓaɗ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za, ʋɔ ɩ̃ ɓɩɛ. ⁶Ʋ bʋ fara waʔ, naɗɩɛ ʋ alɩn ma mʋ gaga kha baa ʋ na deɗ si ɩra. Ɩ̃ ɓa ken khaala ʋ kha bʋ ɩra, ⁷kɩ yɩɛn ɩ̃ khʋ̃ɔfɩ̃n na yo de ʋ karɩ̃nɓiiwira sɩ kha ʋ alɩn ma na kuɗ huumira za, kha ʋɔ nisĩn ĩ Galilera ʋ ni28:7 Ken 26:32; nineni ɩ̃ ɓa yo yã ʋ. Sɩɛ kha bʋ mɩɛ heke na de ĩ.» ⁸Na hapɩra khʋ̃ɔfɩ̃nn na kuɗ lugudana za, ãnabirise na bãanwuokpakpaka na gɔɗ pɩ wa, na pi horo ki yo kha bɩɛ yo de sɩɛ sɩɛsɩra na Yesura karɩ̃nɓiiwira. ⁹Baa hapɩra kha bʋ yuomira za, na Yesura ɗɛ thukĩnn mi na thɩɛ mɩ. Na pɩ zʋ̃ʋn nann ʋ na ɓaɗɛn na gɔɗ ʋ ɗɩɛsɩra na gbɩ̃nɛn ʋ. ¹⁰Na Yesura deɗ pi kha: «Hã ɩ̃ ãn waʔ. Ĩ yo de mɩ yaɓiiwira bʋɔra kha pi yo Galilera ʋ ni, nineni pɩ ɓa yo yã mɩ.»

Mɩyɩra sʋrasiwira deɗ na gbũun Yesura arɩmɩra za

¹¹Baa hapɩra kha bʋ ki yo, sʋrasiwira na tɩɛgɛn lugudana, na bɩɛ bʋɔ yuon kperekpiidɛkhãgawɩra hehe gboŋo kpoloŋira ʋ na yo kpɔrɩn mɩyɩra bɩɛ na tann ɩra. ¹²Na bɩɛ kperekpiidɛkhãgabɩɛ na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra bĩŋinn kamɛ, na bɛn sɩ za na hãan bɩɛ sʋrasibɩɛ tigigɔngɔnyɛ, ¹³ki deɗ pi kha: «Ɩ̃ ɓa de ɓa kha ʋ karɩ̃nɓiiwira yɩɛn ma ɩ̃ɛ dawogo ɗʋɔmɩra za na ɓa zuun ʋ kpɩ̃ɩgɩra na yuon ŋi28:13 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 27:64. ¹⁴Na ɩɛ mɩyɩra ɓa nann gʋvɛrɩnɛrɩra heke, aa ɓa ɔfɔ ɩɛ mɩyɩra hã foi ɓa nan ɩ̃ɛ waʔ.» ¹⁵Na bɩɛ sʋrasiwira khɩɛn ɩɛ tigiyira, ki liin na makɩ̃nn mʋ gaga kha baa pɩ na deɗ pi sɩ ɩra. Mafɩra ɩɛ mɩyɩra tɩwɩgɩ̃n Yawutuwira heke na ɓa nann harɩ fɩ̃ɩ.

Yesu bʋ ɓɔgɔ u thĩ na ʋ karɩ̃nɓiiwira

¹⁶Na karɩ̃nɓiiwe gbũne na ukpora yuon Galilera, ɓɩɛgɩra za Yesura|Yesu na deɗ kha pi thukĩn ʋɔ ɩra28:16 Ken 26:32. ¹⁷Baa pɩ yãar ʋ, na pɩ ɓaɗɛn na gbɩ̃nɛn ʋ, ŋa na bʋɔra sigesigen ʋ za. ¹⁸Na Yesura zʋ̃ʋn nann mɩ na deɗ pi sɩɛsɩɛ kha: «Wɔrɩkɩra bɩɛ hãan ma mɩɛ zaara na fɔlɔŋɩra za. ¹⁹Gɩɛ yɩɛrɩ, ĩ yo thĩnyira nɩpɩra bɩɛ za na le wi mɩ karɩ̃nɓiiwe28:19 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 1:8, ki yĩ|Yĩ pi ãmɛ za Siye|Siye Yekila na u Ɓikhiira, dɩ̃ɩna Yekila Nina|Yekire Nin yɩsɩgɩra za. ²⁰Kɩ yɩɛ ɩ̃ karɩ̃n mɩ kha pi ki thuo sɩɛsɩra bɩɛ mɩɛ hãar ɩ̃ ɩra. Ĩ ken, mɩɛ ɓa hɩɗan ma dɩ̃ɩna ɩ̃ɛ bãanyɛ bɩɛ ɓanu kha dunuyara yo zuori.»