Yekire sɩɛrɛnʋʋsɩra
Luki
sɛwɛn na gbũun Yesu Kirisitira mɩyɩra za
Sɛwʋra sɩɛrɛ thaaga
Yekila sɛwʋra sɩɛsɩra Lukira sɛwɛn, sɩ karɩ̃n a wa wɛsɩɛ kha:
Lukira kha thuo wa Poli na pi le Yekila liigesira kpuore (Filemɔ̃ 24). Lukira kha bʋ wa dɔtɔrɔ. Ʋɔ sɛwɛn miliinyira sɛwʋra.
Luki bʋ Yawutu waʔ. Ŋa ʋ pɛ̃ɩ ma na sɛwɛn mɩyɩra u nuun Yesura mɩyɩra za, si le thaaga thĩnkpasɩyɛ ɓu tʋ ɩɛ mɩyɩra kɔrɔwɩra na kɩ̃ra (Luki 1:1-4).
Lukira ɓɔgɔn sɩ kha Yesura kɩ bʋ Yawutuwira na dunuyara thĩnyira bɩɛ zɩ̃ndaara.
Dɩ̃ɩna lɔmɩra Yesura gɔɗ u miliinsira na yuon ɩra, na lɔmɩra u yuon Zeruzalɛmʋra na pɩ gɔɗ ʋ na ɓaɗ ʋ nɩɓadaɓɔkɩra za na khʋʋr ʋ ɩra, dɩ̃ɩna lɔmɩra za ʋ alɩn huumira za.
Lukira ɓɔgɔn ma tɩ̃ lɔmɩra za ʋ gann Yekila sɩrɩgɩra ʋ ɩra. Ʋ ɓɔgɔn ma lɔmɩra Yekila dãan mɛlɛgɛ na ʋ ɓa sɩɛrɛn Marɩyamara heke Yesura hũmɩra mɩyɩra za ɩra, dɩ̃ɩna Ãyi Zã hũme mɩyɛ za (daɓikpakpaɗɛ 1).
Lukira ɓɔgɔn lɔmɩra za mɛlɛgɛwɩra ɓɔgɔn zãrakaadɛwɩra ʋ, na pi yuon na yo gbɩ̃nɛn ʋ ɩra. Dɩ̃ɩna lɔmɩra za Simiyɔ̃ na Anɩ sɩɛrɛn ʋ mɩyɩra za ɩra, dɩ̃ɩna wɛsɩɛ Yesu liin Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za bɛna ʋ kha bʋ na ɗɩɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃ra ɩra (daɓikpakpaʔɛ 2).
Ʋ ɓɔgɔn ma tɩ̃ lɔmɩra za Yesura na kpɔrɩn sɔkɔ na gbũun Samarɩ wɛɩra na khɩɛn wɛɩ nʋgamɔra na yo ɓoson u ɩra (Luki 10:30-35).
1Luki sɛwɛ lethaaga
1Mɩɛ yɛsɛkhogbɩ̃ra Tiyofili1:1 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 1:1, mɩyɩra liin aa khɛrɛ, ɩɛ mɩɛ bʋ sɛwɛ na dãa hã mʋ. Nɩgɔmɛ pɛ̃ɩn ma na sɛwɛn ɩɛ mɩyɩɛ yʋɔ zuori. 2Wɛpɩɛ wʋɔla za ɩɛ mɩyɩɛ liin ɩ gɔbɛna na pɩ ɓa liin Yekila sɩɛrɛ ɓɔgɔdɛwɛ, lɔmɛ za pɩ kpɔrɩn aa ɩɛ mɩyɩɛ na yuori, ɩ sɛwɛdɛwɩra sɛwɛn ɩ wa na makɩ̃nn na pɩ sɩɛrɛdewensira. 3Gɩɛ yɩɛn na mɩɛ bʋ̃kɩ̃nn kɩ̃raŋɩra lɔmɩra za ɩ gɔɗ na yuori. Na mɩɛ yãan kha sɩ kɩ̃ra tɩ̃ mɩ sɛwɛ ɩɛ mɩyɩɛ na thuo thuo i kamɛ ʋ na dãa hã mʋ ɩ. 4Si le thaaga mu ɓu tʋ kha mɩyɩra pɩ karɩ̃nn mʋ, kha ɩ bʋ wa tɩ̃ya.
Zã kɩ ɓa yĩ nɩpɩra ãmɩra ʋ, ʋɔ hũme mɩyɛ
5Bɛna Erɔdɩra|Erɔdɩ kha bʋ Zude nɩpɛ ɩyara, kperekpiidaa ʋɔ kha bʋ na pɩ yɩ ʋ kha Zakarɩ, na kure Abɩya kperekpiidɛwɛ|Kperekpiidɛwɛ gboɗe za. Ʋ hala kha bʋ wa kperekpiidaa Aarɔ̃|Aarɔ̃ kpɩ̃raɓiye tɩ̃, na pɩ yɩ ʋ kha Elizabɛtɩ. 6Pɩyɔ̃ra bɩɛ kha bʋ wa nɩtelenyeme Yekila wʋɔla za na pi thuo Adɛyɛ Yekila sɩɛrɛdewensɩra bɩɛ. 7Ŋa ɓiye kha bʋ pi heke waʔ, naɗɩɛ Elizabɛtɩra kha hũn waʔ, dɩ̃ɩna pɩyɔ̃ra bɩɛ na khãɗ ɓuun ma. 8Gɔɗɩyãga gʋɔ, Zakarɩ kha bʋ wa ki le u kperekpiidamiliinse Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ, naɗɩɛ Abɩya kperekpiidɛwɛ liige ɗɩyãsɩra kha bʋ sɩɛ. 9Na makɩ̃n na kperekpiidɛwɩra miliinlɔmɩra, thanʋʋgɩra khonn ma ʋɔ kha u lon Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra kharɩyɛgɛna za na so wusuna. 10Baa Zakarɩra lonn gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ, nɩpɛ bɩɛ na hɩɗann ma gbɛ̃ɩna ʋ kɩ yɩ̃n Yekila bɛna ʋ kha bʋ ki so wusunara thʋʋgɩra ʋ. 11Na Adɛyɛ mɛlɛgɛ ukpo kuɗ ʋ za: Mɛlɛgɛra na nɩ́ɩrɛ́n ma wusuna sokhɛla leɗĩŋira gɛŋɩra ʋ. 12Baa Zakarɩra yãan mɛlɛgɛra, na ʋ gagasɩra bɩɛ yãwɩgɩ̃nn na ãnabirise gɔɗ ʋ gbaangbo. 13Ŋa na mɛlɛgɛra deɗ u kha: «Hã mʋ ãn waʔ, Zakarɩ, Yekila nuun ma mʋ yɩ̃mɩra. Mʋ hala Elizabɛtɩra ɓa khɛ kpoloŋo na hũn hã mʋ ɓikhoyo kɩ yɩɛ mʋ yɩ ʋ kha Zã. 14Mu kpoloŋo ɓa wuo wa gbaangbo, dɩ̃ɩna nɩgɔmɛ ɓa yãgayãga dɩ̃ɩn mʋ ɓiira hũme kãmara za. 15Naɗɩɛ ʋ ɓa le wa nɩgbʋ̃ɔmɔ Yekila wʋɔla za. Ʋ ɓa yɔ̃ duvɛ̃n waʔ, warɩma mɩyʋɔnɛ bãa kɩ wɔrɩ gɔ nɩra waʔ. Ʋ ɓa hĩi wa na Yekila Nin|Yekire Nin wɔrɩkɔ kɩ tʋ hũn. 16Ʋ ɓa yɩɛ wa Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓigɔmɛ vɩ gbũu pɩ Adɛyɛ Yekila za. 17Ʋ ɓa nɩ́ɩrɛ̀ wa Adɛyɛ wʋɔla ʋ na u Nina wɔrɩkɩra mʋ gaga kha baa Yekila yãdedaa Elira|Eli kha bʋ ɩra, na yii siiwe na pi ɓiiwe kamɛ ʋ, na yɩɛ nɩthɩ̃rɩkpasɩwɛ vɩkɩ̃n na le nɩthɩ̃rɩtelenyeme, kɩ ɔfɔ nɩpɛ na yii wi khɩ̃nkɩ̃nɛ za kɩ tɩɛ Adɛyɩra.» 18Ŋa na Zakarɩra deɗ mɛlɛgɛra kha: «Mʋsɛ mɩ ɓa le kɩ tʋ kha sɩ bʋ wa tɩ̃ya. Naɗɩɛ mɩ bʋ wa nɩkhãga, dɩ̃ɩna mɩ hala gbũun khãɗ ɓa tɩ̃.» 19Na mɛlɛgɛra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩɛ yɩsɩgɩra kɩ bʋ kha Gabiriyɛlɩ1:19 Ken Luki 1:26. Mɩ bʋ wa Yekila wʋɔla ʋ ki liige kɩ hã ʋ. Ʋ dãan ma mɩɛ kha mɩ ɓa sɩɛrɛ mʋ ki de ɓu sɩɛrɛnʋʋsɩɛ. 20Ŋa mʋ khãan mɩ sɩɛsɩra za waʔ. Na sɩ bɛna gbũun ɓa nannɩ, sɩ ɓa le wa. Gɩɛ yɩɛrɩ, mʋ ɓa bobo wa, mʋ ɓa wɔrɩ sɩɛrɛ waʔ ɓanu kha ɗɩyãgɩra ɩɛ mɩyɩɛ bɩɛ ɓa liiri.» 21Dɩɛ bɛna na nɩpɩra bɩɛ bʋ kɩ tɩɛ ʋ gbɛ̃ɩna ʋ. Baa ʋ lɛɩn thʋkharɩyɛgɛna za ni mafɩra, na bamʋŋa khonn ma nɩpɩra bɩɛ. 22Ŋa baa ʋ ɓa kuɗi, ʋ wɔrɩn sɩɛrɛn waʔ. Na nɩpɩra tʋʋn kha mɩɩnɛ ʋ yãan thʋʋgɩra ʋ ni. Na ʋ kɩ sɩɛrɛ wɩ bobose za, kɩ hɩɗann bobosira za tɩ̃.
23Baa Zakarɩra liin zuon kperekpiidamiliinsira ʋ kha kãn na le Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ bɩɛ khɩɛbɩra za, na ʋ vɩɗ khũnn ʋ khaala ʋ. 24Sɩɛ kpɩ̃ra za na Zakarɩra hala Elizabɛtɩra khɩɛn kpoloŋo. Na ʋ hɩɗan gbɛ̃ɩna ʋ na ɓuun feregewe pɩwãa. Ʋ kha de ɓa kha: 25«Ken wɛsɩɛ Adɛyɩra liin hãan mɩɛ. Ʋ vɔrɩn khonn ma mɩɛ wɛsɩɛ bɩɛ kha zɩɛ mɩɛ nɩɩsɛ nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ ɩra.»
Yekire dãan mɛlɛgɛ Marɩyama heke
26Lɔwʋla feregewe wãnɩkpora za, na Yekire dãan mɛlɛgɛ ʋɔ pɩ kha yɩ kha Gabiriyɛlɩ Galile sɩrɩga gboŋo gʋɔ za pɩ kha yɩ kha Nazarɛtɩ. 27Yekila na dãar ʋ wa ɓihɛyɛ ʋɔ heke pɩ kha yɩ kha Marɩyama. Ʋ na tʋʋn khuo yãan waʔ. Ʋɔ ɓihɛyɛ wɩɛ na yanɛn ma wɛɩ ʋɔ heke pɩ kha yɩ kha Zozɛfʋ. Ɩthakhuo Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye kha bʋ ʋɔ wɛɩ wɩɛ. 28Na mɛlɛgɛra lonn u heke na deɗ u kha: «Mɩ thɩɛ mʋ, naɗɩɛ Adɛyɛ fɩ̃ɩn ma mʋ za dɩ̃ɩna ʋ bʋ mʋ za.» 29Baa Marɩyamara nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na ʋ gagasɛ bɩɛ firigĩnn na ʋ bʋ̃ɗ u thĩ kha sɩɛ sɩɛsɩɛ ɓɔgɔ wa be? 30Na mɛlɛgɛra deɗ u kha: «Hã mʋ ãn waʔ, Marɩyama, naɗɩɛ Yekila fɩ̃ɩn ma mʋ za. 31Ken! Mʋ ɓa khɛ kpoloŋo na hũn ɓikhoyo, kɩ yɩ ʋ kha Yesu. 32Ʋ ɓa le wa nɩgbʋ̃ɔmɔ, kɩ yɩɛ pɩ yɩ ʋ kha Zaadɛyɛ Yekire Ɓikhiye. Adɛyɛ Yekire ɓa le u wa ɩya mʋ gaga kha u sekhãga Davidi. 33Ʋɔ kɩ ɓa le Zakɔbʋ ɓiiwe ɩyara kũu. Ʋ ɩɩgɩra ɓa hɩɗan na diikhɛrɛ waʔ.» 34Na Marɩyamara bʋ̃ɗ mɛlɛgɛra kha: «Mʋsɛ sii sɩ ɓa le na yo, naɗɩɛ mɩɛ tʋʋn khuo yãan waʔ.» 35Na mɛlɛgɛra deɗ u kha: «Zaadɛyɛ Yekila Nin|Yekire Nin ɓa sũn mʋ za dɩ̃ɩna ʋ wɔrɩkɩra ɓa phike mu mʋ gaga kha wuome. Gɩɛ yɩɛn na ɓiyɛgɛmɔra mʋ ɓa hũn, pɩ ɓa yɩ ʋ wa kha Yekire Ɓikhiye. 36Ken! Elizabɛtɩra kɩ bʋ mʋ nɩrara, ʋɔ khɩɛn ma kpoloŋo tɩ̃. Ʋ ɓa hũn ma khuo, kɛna ʋ bʋ wa hakhãga. Ʋɔ wɩɛra pɩ yɩ kha kɛɩhũnhara, ɩra wɩɛ ʋ bʋ wa na kpoloŋo si feregewe wãnɩkpora bɩra. 37Naɗɩɛ Yekire kpũn dʋɔ waʔ.» 38Na Marɩyamara deɗ u kha: «Mɩɛ bʋ wa Adɛyɛ miliindaa. Wɛsɩɛ mu deɗ ɓi, Yekila yɩɛ si le mafɩra na hã mɩ.» Na mɛlɛgɛra kuɗ tannɩ.
Marɩyama yuon Elizabɛtɩ thɩɛkhɛrɛ
39Khɩɛwɩra thuon bɩɛ, na Marɩyama khɩɛn khɩ̃na na khʋ̃ɔfɩ̃nn yuon Zude sɩrɩgɩra kɩ bʋ ɓɩɛsɛ gɛŋɛ. 40Baa u yo nann ni na u lonn Zakarɩ thʋʋga za na thɩɛn Elizabɛtɩra. 41Baa ʋɔ nuun Marɩyamara thɩɛɗa, na ɓiira lukĩnn u kpoloŋira ʋ. Na Elizabɛtɩra hĩin na Yekila Nina|Yekire Nin wɔrɩkɩra na ʋ dʋɗ na faŋa kha: 42«Yekila kɩ̃ran ma mʋɔ na tann hapɛ bʋɔra bɩɛ, dɩ̃ɩna kɩ̃rɩgɩra bʋ wa ɓiira za mʋ ɓa hũn ɩra. 43Na Elizabɛtɩra deɗ Marɩyama tɩ̃ kha: Mɩɛ bʋ wa ãna kɛna Adɛyɛ yaara ɓann mɩɛ khɛrɛ. 44Naɗɩɛ ken, baa mi nuun mʋ thɩɛɗa, na bãanwuoŋo gɔɗ ɓiira na u lukĩnn mi kpoloŋira ʋ ni. 45Na u deɗ kha: Bãanwuoŋo bʋ wa mʋ bɛgɛ naɗɩɛ mʋ khãan sɩ za kha Adɛyɩra ɓa le hã mʋ wɛsɩɛ bɩɛ u deɗ ɓu!»
Marɩyama tɩ̃ŋa
46Dɩɛ bɛna na Marɩyamara deɗ kha: «Mɩɛ gbɩ̃nɛ wa Adɛyɩra mi thĩmina za. 47Mɩɛ thĩmina bɩɛ hĩin ma bãanwuoŋo mɩ zɩ̃ndaa Yekila kãmara za. 48Naɗɩɛ ʋ bɩɩn ɓaɗɛn ma na kenn mɩɛ wɩɛra kɩ bʋ u miliinɓiira kɛna mɩɛ kãn na sɩɛ waʔ. Iyo, na khɛ ɩra wɩɛ dɩ̃ɩna bɛnyɛ bɩɛ, nɩthɩ̃rɩpɛ bɩɛ ɓa de ɓa mɩɛ kha mɩɛ dagamuni, 49naɗɩɛ Wɔrɩkɔdɛyɛ Yekila liin hãan ma mɩɛ mɩkɩ̃nkpakpaʔɛ. Ʋɔ kɩ bʋ Yekire yɛgɛmɔra. 50Wɛpɛ kɩ ãn Yekila kɩ gbɩ̃nɛ ʋ, ʋ makarɩ wa bɩɛ za bɛnyɛ bɩɛ. 51Ʋ ɓɔgɔn ma ʋ wɔrɩkɩra na ʋ faŋa lekira. Wɛpɛ kha gbɩ̃nɛ pi thĩ, ʋ tɩwɩgɩ̃nn ma bɩɛ bɩɛ. 52Ʋ zɩ̃nn ma wɔrɩkɩra ɩyawɛ khɛrɛ, ki yiin wɛpɛ sũnen pi thĩ ʋ wʋɔla za ɩra. 53Ʋ hãan ma mɩgɔnyɛ na wɛpɛ khʋ̃mʋŋa kha khʋ, kɩ zɩɛn ɓudadɛrɩwɛ na pi khũnn leboliye. 54Ʋ ɓan dɛnfɛn ma Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ nɩpɩra, wɛpɛ kɩ bʋ u miliinɓiiwira ɩra. Ʋ phaan kɛɩ ɓɔgɔ pɩ ʋ mɩkɩ̃nɩnyɩra waʔ, 55mʋ gaga kha baa ʋ na hãan kɩ nʋʋgɩra na bɩɛ sekhãgawɩra ɩra kha ʋɔ ɓa le mɩkɩ̃nɩnyɛ na hã Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ na ʋ kpɩ̃raɓiiwira kũu.» 56Na Marɩyamara hɩɗann na Elizabɛtɩra na ɓuun feregewe sãa siira kɩ tʋʋn vɩɗ khũnn ʋ khaala ʋ.
Zã hũme
57Baa Elizabɛtɩra hũnbɛna ɓa nannɩ, na u hũnn ɓiira na u liin khuo. 58Baa ʋ hɩɗandakamɩra na ʋ nɩpɩra nuun kha Adɛyɩra liin hãar ʋ mɩkɩ̃nkpakpaʔɩɛ siira, na pɩ yãgayãgan dɩ̃ɩna Elizabɛtɩra kamɛ ʋ. 59Baa ɓiira hũnn pɩ khɩɛwɛ wãnɩsãara za, na pɩ ɓann u huurekhɛrɛ. Pɩ kha ɓɩɛ wa na hã ʋ u siira yɩsɩga kha Zakarɩ. 60Ŋa na ɓiira yaara deɗ kha: «Ɩya, pɩ ɓa yɩ ʋ wa kha Zã.» 61Na pi deɗ u kha: «Nɩra sii bʋ na gɩɛ yɩsɩgɩra siira ɩ̃ nɩpɩra za waʔ.» 62Na pɩ bʋ̃ɗ ɓiira siira bobose za kha mʋsɛ ʋ ɓɩɛ kha pɩ yɩ u ɓiira. 63Na Zakarɩra yɩɛn na pɩ khɩɛn daphosɛwɛyɛnɛ na hãar ʋ na ʋ sɛwɛn tɩ za kha: «Zã kɩ bʋ ʋ yɩsɩgɩra.» Na si liin bamʋŋa mɩyɛ pɩ bɩɛ khɛrɛ. 64Dɩɛ khaala za fɩ na Zakarɩra bobosira zɩɛr ʋ na ʋ wɔrɩn sɩɛrɛn kɩ gbɩ̃nɛ Yekila. 65Na ãnabirise ɗɛ gɔɗ ʋ lɔkɔ nɩpɩra bɩɛ, na pɩ kɩ kpɔrɩ ɩɛ mɩyɩra Zude sɩrɩgɩra ɓɩɛsɛ gbonɓiyira bɩɛ za. 66Wɛpɛ bɩɛ kha nu sɩɛ sɩɛsɩra, pɩ kha gaga wa na pɩ bʋ̃ pi thĩ kha: «Ɓitɩtɩya wɩɛ ɓa le wa be ɓithĩne?» Adɛyɩra faŋɩra gbũu kha bʋ wa ɓiira za tɩ̃ya.
Zakarɩ bʋ yã Yekire mɩkpakpaʔɛ ki de
67Na Yekila Nina|Yekire Nin wɔrɩkɩra hĩin ɓiira siira Zakarɩra na ʋ kɩ yã ki de mɩyɛ kha: 68«Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwe Adɛyɛ Yekila kãn na gbɩ̃nɛsɛ, naɗɩɛ ʋ ɓann ma ʋ nɩpɛ dɛnfɛ khɛrɛ na ɓu kuore wɩ. 69U kusen ma wɔrɩkɔ zɩ̃ndaa, u miliinɓiye Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiiwira za. 70Sɩɛ u gbũun na deɗ harɩ khɔ̃ɩ ʋ yãdedɛwɛ nʋʋsɩra za. 71Ʋ na hãar a wa nʋʋga kha ʋɔ ɓa zɩ̃n a a bɩ̃ɩrawɩra lesira za dɩ̃ɩna wɛpɛ bɩɛ kɩ ɓɩɛ na le a mɩbɩ̃yɩra ɩra. 72Ʋ ɓɔgɔn ma ʋ kɩ̃ramɩra dɩ̃ɩna a sekhãgawɩra, u gbũun phaan ʋ nʋhãanyɛgɛŋɩra waʔ. 73Naɗɩɛ Yekila na hãan ma a sekhãgara Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ nʋʋga 74kha ʋɔ ɓa zɩ̃n a a bɩ̃ɩrawɩra lesira za kɩ yɩɛ aa liige hã ʋɔ kɛɩ le ãnabirise. 75Sɩɛ le thaaga a wɔrɩ le nɩtelenyeme dɩ̃ɩna nɩyɛgɛmɛ ʋ wʋɔla za a thakuogira bɩɛ za. 76Na mʋɔ, mi ɓiye, mʋ ɓa le wa Zaadɛyɛ Yekire yãdedaa, naɗɩɛ mʋ ɓa nɩ́ɩrɛ̀ wa Adɛyɛ wʋɔla ʋ na ɔfɔ ʋ khɩ̃na, 77kɩ yɩɛ mʋ nɩpɩra tʋ kha Adɛyɩra bʋ ɓan ma pɩ zɩ̃nkhɛrɛ dɩ̃ɩna pɩ mɩbɩ̃yɩra yafa khɛrɛ. 78Aa Yekila hĩin ma kɩ̃rɩga na makarɩ doro: Gɩɛ kɩ ɓa yɩɛ ʋ yɩɛ yɛyɛɓɛ kure a za mʋ gaga kha baa khɩɛra kure buloŋira ɩra, 79na yɛɗɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ dabirigira za dɩ̃ɩna huume wuomira za, ki yii a ɗɩɛsɩra kpolonwuoŋo khɩ̃na za.» 80Ɓiira kha khã ɓa na ʋ wʋɔmɩra gɔn ki yo wʋɔrɛ ʋ. Na u yo hɩɗann gbangbĩriŋe khaayɛ za ɓanu kha ɗɩyãgɩra u yo ɓɔgɔn u thĩ na Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira ɩra.
2Yesu hũnlɔmɩra
(Matiyo 1:18-25)
1Dɩɛ bɛna, na Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ ɩthakhuo Sezarɩ|Sezarɩ Ogusiti deɗ kha pɩ thʋɗɛ ʋɔ sɩrɩga nɩpɩra bɩɛ. 2Sɩɛ lʋgʋthʋɗɛsɩɛ liin ma na Kirinisi kha bʋ Siri sɩrɩga thaagɩra za. 3Nɩpɛ bɩɛ kha yo wa pi segbonse za ki yo kɩ sɛwɛ pɩ yɩsɩsɛ. 4Zozɛfʋra tɩ̃ kuɗ ɓa Nazarɛtɩ Galile sɩrɩgɩra ʋ na yuon Zude sɩrɩga Davidi|Davidi gboŋo u, pɩ yɩ kha Bɛtilehɛmʋ, naɗɩɛ ʋ kha bʋ wa Davidi kpɩ̃raɓiye. 5U yuon ma ni na yo sɛwɛn ʋɔ na ʋ hãnɩɓiira Marɩyamara yɩsɩsɛ. Hãnɩɓiira kha bʋ wa na kpoloŋo. 6Bɛna pɩ kha bʋ Bɛtilehɛmʋra, na Marɩyamara kpoloŋira gɔɗ ʋ. 7Na u hũnn ʋ lʋgʋɓiira na u liin khuo. Na u phiken u na lowure kɩ hʋ̃nɛn ʋ dakoŋo za, naɗɩɛ hɩɗankhɛrɛ kha bʋ khɩ̃rɩwɛ gĩithʋʋgɩra za waʔ.
Mɛlɛgɛ ʋɔ kuɗ zãrakaadɛwɛ za
8Gɩɛ gboŋɩɛ za tɩ̃, zãrakaadɛwɛ kha hʋ̃n ma gbaŋɩra ʋ. Dawogo, pɩ kha hɩɗan ma ko kɩ tɩɛgɛ pɩ zãrawɛ. 9Na Adɛyɛ mɛlɛgɛ ukpo kuɗ pɩ za na Adɛyɛ ɩɩga yɛyɛɓɛ zangbũnn mi. Na ʋ ɩɩga yɛyɛɓɛ yɛɗɛn gɛŋɩra bɩɛ pɩ za na ãnabirise gɔɗ pɩ gbaangbo. 10Na mɛlɛgɛra deɗ pi kha: «Hã ɩ̃ ãn waʔ, naɗɩɛ mɩ hã ɩ̃ wa sɩɛrɛnʋʋsɛ. Sɩɛ kɩ ɓa le nɩpɛ bɩɛ bãanwuokpakpaka mɩyɛ. 11Fɩ̃ɩra, Zɩ̃ndaa hũnn hãar ɩ̃ wa Davidi|Davidi gboŋira za. Ʋɔ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo dɩ̃ɩna Adɛyɩra. 12Ken baa ɩ̃ ɓa tʋ yo u: Ɩ̃ ɓa yo yã ɓiɓone na pi phiken ni na lowure kɩ hʋ̃nɛn nɩ dakoŋo za.» 13Dɩɛ khaala za fɩ, na mɛlɛgɛ gɔngɔmɛ bʋɔ ɓann ʋɔra lɔkɩra za na pɩ gbɩ̃nɛ Yekila kha: 14«Ɩɩga yɛyɛɓɛ bʋ wa Yekire bɛgɛ zaazaara ni, kpolonwuoŋo hɩɗan fɔlɔŋɔ nɩpɩra za ʋ khɔrɩ!»
Zãrakaadɛwɛ bʋɔ bu yo Bɛtilehɛmʋ
15Baa mɛlɛgɛwɩra tann pi heke na vɩɗ gann zaara, na zãrakaadɛwɩra deɗ kamɛ kha: «Ɩ̃ yɩɛ a yo Bɛtilehɛmʋra na yo ken mɩɩna liin ni, mɩɩna Adɛyɩra ɓɔgɔn a ɩra.» 16Na pɩ phakɩ̃nn yuon na yo yãan Marɩyamara na Zozɛfʋra dɩ̃ɩna ɓiɓona na tɩ hʋ̃nn dakoŋira za. 17Baa pɩ yãan nɩ zuori, na pɩ ɓɔgɔn mɩɩna na deɗ bɩɛ na gbũun dɩɛ ɓiɗɩɛ mɩyɛ za. 18Wɛpɛ bɩɛ pi nuuren zãrakaadɛwɩra, na bamʋŋa khonn mi. 19Ŋa Marɩyamara gɔɗ ɓa sɩɛ sɩɛsɩra bɩɛ kɩ kɩ gaga sɩ. 20Na zãrakaadɛwɩra vɩɗ gbũun na pɩ gbɩ̃nɛ Yekila na gbũun na wɛsɩɛ bɩɛ pi nuun na yãarɩ, naɗɩɛ mɩyɩra bɩɛ liin ma mʋ gaga kha baa mɛlɛgɛra na deɗ pi sɩ ɩra.
Pɩ hã Yesu na ʋ yɩsɩga
21Baa ɓiira hũnni, pɩ khɩɛwɛ wãnɩsãara za, na pi huuren u kɩ hãar ʋ yɩsɩga kha Yesu. Gɩɛ yɩsɩgɩɛ mɛlɛgɛra na ɓɔgɔn na yaara khɩɛn u kpoloŋira thonn waʔ.
Pi bu yii Yesu Yekire leke u, ʋ gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ
22Wɛsɩɛ Moyizi|Moyizi sɩɛsɩra deɗ na gbũun hara gɛŋɛ kha na u hũnn ɓiye u le khɩɛ damamɛ bʋɔ kɩ tʋ yɛɗɛ u thĩ. Baa bɩɛ khɩɛwɩra ɓa hĩiri na Zozɛfʋ na Marɩyamara yuon sɩɛ lekhɛrɛ. Pi yobɛna na pɩ khɩɛn yuon na Yesura Zeruzalɛmʋra kha bɩɛ yii u Yekire leke u. 23Naɗɩɛ si deɗ ɓa Adɛyɛ sɩɛrɛdewensira za kha: «Lʋgʋɓiye tʋɔ lʋgʋɓiye na u liin khuo zuori, ʋɔ kãn yii wa gɛnɛ ʋ na le Yekila baa|Yekire baa .» 24Hũndɛwɩra kha kãn ma na khon thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ sʋɔ, na makɩ̃n na Moyizi sɩɛsɩra na deɗ ɩra: «Heɗipe pɩyɔ̃, warɩma gɛnɛtʋgamakɩ̃ramɛ pɩyɔ̃.» 25Wɛɩ ʋɔ kha bʋ dɩɛ bɛna Zeruzalɛmʋra, pɩ kha yɩ ʋ wa kha Simiyɔ̃. Ʋɔ wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa nɩtelenyemo, ʋ kha nu wa Yekila bɛrɛ. Zɩ̃ndaara mɩyɛ Yekila na deɗ kha ʋ ɓa ɓan na kuore Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira, ʋ kha bʋ wa kɩ tɩɛ ʋ. Dɩ̃ɩna Yekila Nin|Yekire Nin wɔrɩkɩra gbũu kha bʋ wa ʋ za. 26Ʋ na deɗ u wa kha ʋ ɓa hu kɛɩ yã Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo Adɛyɩra Yekila ɓa khon dãa waʔ. 27Na Yekila Nin zɩɛn ʋ wʋɔla ʋ na u yuon Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ. Baa Yesura|Yesu hũndɛwɩra ɓann na Yesura kha bɩɛ le wɛsɩɛ Yekila sɩɛrɛdewensira na deɗi, 28na Simiyɔ̃ra zɩ̃nn gbonn ɓiira u lesira za kɩ thɩɛn Yekila na deɗ kha: 29«Adɛyɛ, mu hĩɗen ma mʋ nʋhãaŋɩra ɩra: Mʋ wɔrɩ yɩɛ mu miliinɓiira hu kpolonwuoŋo za. 30Naɗɩɛ mɩɛ thĩra yiwire yãan ma mʋ zɩ̃ndaara fɩ̃ɩra, 31ʋɔ zɩ̃ndaara mʋ hãan dunuya nɩpɩra bɩɛ. 32Mafɩra tɩ̃, ʋɔ zɩ̃ndaawɩɛ bʋ wa yɛyɛɓɛ. Bɩɛ yɛyɛɓɩɛ kɩ ɓa yɩɛ dunuyara thĩnyira nɩpɩra bɩɛ tʋ mʋ, ki gbũu le mʋ nɩpɩra Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira liin aa, a yɩsɩgɩra gbɩ̃n.»
33Bamʋŋa na khonn ma Yesura siira na ʋ yaara na gbũun mɩyɩra Simiyɔ̃ra kha de ɓiira mɩyɩra za ɩra. 34Na Simiyɔ̃ra kɩ̃ran mɩ ki deɗ Yesura yaara Marɩyamara kha: «Ken, ɓiiwɩɛ ɓa le wa Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓigɔmɛ waamɛ na gɔmɛ arɩmɛ. Ʋ ɓa le wa Yekila kpiise, wɛsɩɛ nɩthɩ̃rɩpɛ ɓa kɛɩ. 35Mɩyɩra kɩ bʋ na guuren nɩthɩ̃rɩpɛ kpolonsira za, ʋ ɓa kuse wa ɩ bɩɛ gbɛ̃ɩgɛ za. Na mʋɔ Marɩyamara ʋɔ, nʋnʋmɛ bʋɔ ɓa nʋn mʋ mʋ gaga kha kpere pɩ khɩɛn na gbʋ̃ʋn mʋ.»
36Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa hara ʋɔ kha bʋ fɩ, pɩ kha yɩ ʋ wa kha Anɩ, Penʋwɛlɩ ɓihɛyɛ kha bʋ ʋ na kure Asɛrɩ kpɩ̃raɓiiwe za. Ʋ na khãɗ ɓuun ma gbaangbo. Ʋ na liin ma ɗɩɩsɛ wãnɩyɔ̃ yewu na khuora ʋ na yiin u ɓihɛrɩsɩra za ɩra. 37Na baa khuora huuri, na ʋ hɩɗann ma thɩ̃ɩsɩ̃nsɩra za na ɓuun ɗɩɩsɛ tigbeyĩi na siyĩi. Ʋ kha kure Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ waʔ. Ŋa ʋ kha liige kɩ hã wa Yekila khɩɛga na dawogo: Ʋ kha yii wa sũn na ʋ yɩ̃n Yekire. 38Bɛna Zozɛfʋra na Marɩyamara dɩ̃ɩna ɓiɓona kha bʋ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ, na ʋɔ harawɩɛ bʋ bʋ. Na ʋ ɗɛ kɩ thɩɛ Yekila, kɩ khɩɛn ɓiira mɩyɛ na deɗ nɩpɩra bɩɛ kha tɩɛ kha Yekila zɩ̃n Zeruzalɛmʋra ɩra.
Yesu hũndɛwɛ bu gbũu Nazarɛtɩ
39Baa Yesura hũndɛwɩra liin zuon mɩyɩra bɩɛ Adɛyɛ sɩɛrɛhãansɩra na deɗi, na pi gbũur u Galile sɩrɩgɩra ʋ, pi gboŋo Nazarɛtɩra ʋ. 40Ɓiira kha khã ɓa na u ɓu faŋa. Ʋ na hĩin ma na wʋɔmɛ dɩ̃ɩna Yekila kha fɩ̃ɩ wa ʋ za gbaangbo.
Yesu ɗɩɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃, na u yuon Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ
41-42Ɗɩɩga tʋɔ ɗɩɩga Yesura hũndɛrɩwɩra kha yo wa Zeruzalɛmʋra na yo ɗi Pakɩ fɛtɩ mʋ gaga kha baa pi sinira le le ɩra. Mafɩra tɩ̃ pi yuon na Yesura baa u ɓuun ɗɩɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃. 43Baa fɛtɩra zuori, na Yesura|Yesu siira na ʋ yaara vɩɗ ki khũn. Ŋa na Yesura diin Zeruzalɛmʋra ni u hũndɛwɩra kʋɔsɛ ʋ. 44Pɩ kha ken ma kha Yesura bʋ wa na nɩ̀ɩrɛ̀dɛkamɩra. Na pi liin khɩɛ ukpo nɩ́ɩrɛ̀sɛ̀. Na pɩ kɩ mʋʋga ʋ pɩ nɩpɩra na ʋ kamɩra sʋgʋmʋra za. 45Ŋa pɩ yãar ʋ waʔ. Na pɩ vɩɗ gbũun Zeruzalɛmʋra na yo kɩ mʋʋ ʋ ni. 46Khɩɛwɛ sãara za na pi yo yãar ʋ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za: Ʋ na hɩɗann ma Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ sʋgʋmʋɗɛ za ki ki nuure wi na ʋ bʋ̃kɩ̃n mɩ. 47Wɛpɩɛ bɩɛ kha nuure u, bamʋŋa na khonn mi wa ʋ wʋɔmɩra na ʋ zɩ̃ŋɩnsɩra ʋ kha hã wɩ ɩra. 48Baa u hũndɛwɩra yo yãar ʋ, na sɩ barɩn mɩ gbaangbo, na yaara deɗ u kha: «Mi ɓiye, bena mu liir a sɩɛ? Mɩɛ na mu siira kpolonse na teɗ a wa mʋ mʋʋmɩra za.» 49Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Bena ɩ̃ mʋʋ mɩ, ɩ̃ tʋ kha mɩ kha kãn ma na ɓu mi Siira thʋʋgɩra ʋ wa ba?» 50Ŋa pɩ tʋʋn mɩɩna ʋ kha de waʔ. 51Na Yesura vɩɗ gbũun mi Nazarɛtɩra. Ʋ kha nu wa u hũndɛwɩra bɛrɛ. Ʋ yaara na khɩɛn ma ɩɛ mɩyɩra bɩɛ na yiir i ʋ gagasɛ za. 52Yesura kha bʋ wa kɩ khã kɩ ɓan. Dʋɔ kha sɩɛ wa ʋ wʋɔmɩra za. Ʋ mɩyɩra kha nʋʋ wa Yekila dɩ̃ɩna nɩthɩ̃rɩpɩra bɩɛ.
3Yekire ãyi Zã bu de Yekire sɩɛsɛ
(Matiyo 3:1-6; Marɩkɩ 1:1-6)
1Bɛna Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ ɩtakhuo Tibɛrɩ kha bʋ ʋ ɩɩgɩra ɗɩɩsɛ gbũne na sɩwãara za, na Pɔ̃sɩ Pɩlatɩ bʋ wa Zude sɩrɩga thaaga za. Dɩɛ bɛna na Erɔdɩ bʋ Galile sɩrɩga thaagɩra za, na ʋ marɩkhuo Filipu bʋ Ituri na Tirakoniti thaagɩra za, dɩ̃ɩna Lizanɩyasɩ bʋ Abilɛnɩ thaaga za. 2Dɩɛ bɛna tɩ̃, Anɩ dɩ̃ɩna Kayifu kha bʋ wa kperekpiidɛkhãgawɛ. Na Yekila sɩɛrɛn na Zakarɩ ɓikhiye Zã gbangbĩriŋe za. 3Na Zã alɩn na yuon sɩrɩgɩra bɩɛ kɩ bʋ zurudɛ̃ lɔkɩra ʋ, na ɓɔgɔn nɩpɛ Yekila sɩɛsɛ, kha pɩ zɩɛ pɩ mɩbɩ̃yɛliigira na vɩkɩ̃n pi kpolonsira ki yɩɛ ʋɔ yĩ|Yĩ pi ãmɩra ʋ Yekila yafa pɩ za. 4Sɩɛ liin ma mʋ gaga kha baa Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa Ezayi na sɛwɛn sɩ ʋ sɛwʋgɩra za kha:
«Nɩra ʋɔ bʋ dʋ gbangbĩriŋira ʋ ki de kha: Ɩ̃ ɔfɔ Adɛyɩra khɩ̃na, ĩ le hã ʋ khɩ̃nvɔrɩʔɛ i telenni! 5Na hĩɗe boʔira bɩɛ. Ɓɩɛsɛ na ɓɩɛdiʔe ɓa kii wa na makɩ̃n, khɩ̃nwãgãnyɩra ɓa telen, khɩ̃nbɩ̃ɩnyɩra bɩɛ ɔfɔ. 6Dɩɛ bɛna lɔmɩra za Yekila zɩ̃n nɩthɩ̃rɩgara, nɩpɛ bɩɛ ɓa yã sɩ.»
7Nɩgbose kha ɓan ma Zã khɛrɛ kha u yĩ|Yĩ bɩɛ ãmɩra ʋ. Ʋ kha de pi wa kha: «Ɩ̃ɛ gbikhiɗipɩɛ! Ãna deɗ ĩ kha ĩ horo na ko Yekila kitira kɩ ɓa ɓan ɩra? 8Ɩ̃ ɓɔgɔ sɩ wa ɩ̃ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra za kha ɩ̃ vɩkɩ̃nn ma ĩ kpolonsira, kɩ zɩɛn ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira, dɩ̃ɩna hã ĩ ki de ĩ thĩ kha: “Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ bʋ wa a sekhãga3:8 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 8:33, 37, 39.” Na ĩ ken si wa sɩɛ za, mi de ĩ wa sɩ kha Yekila wɔrɩ vɩkɩ̃n ma bʋrʋsɩɛ ɩ̃ yã mɩɩra si le Abɩrahamʋ kpɩ̃raɓiiwe! 9Wɩ̃ɩɗa luɗ zuon zɩɛn ma fɩ zuori na kpii dahasɩra harɩ si ninsira ʋ. Dahagɛ bãa senn ɓikɩ̃nsɛ waʔ, gɩɛ ɓa kpii wa na hĩn naaga za.» 10Na nɩpɛ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Na bɩra aa le ɩra?» 11Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Na wɩɛ bʋ na gbɔgɔlɔ̃nɓiye ɩ̃yɔ̃, u khon tikpo na hã wɩɛ kɩ bʋ na dʋɔ waʔ. Na wɩɛ bʋ na ɗimɩɩnɛ, u khon dʋɔ na hã wɩɛ kɩ bʋ khʋ̃mʋŋɩra za ɩra.» 12Na lãmbo zɩ̃ndɛwɛ ɓann ãmɛ yĩkhɛrɛ na bʋ̃ɗ Zã kha: «Karɩ̃ndaa, bɩra aa kãn le?» 13Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Tigiyira nʋʋna pi deɗ kha ɩ̃ zɩ̃n, hã ɩ̃ zɩ̃n na tãra dɩɛ nʋʋna waʔ.» 14Na sʋrasiwe bʋɔ bʋ̃ɗ ʋ tɩ̃ kha: «Aa ʋɔ do, bɩra aa kãn le?» Na u deɗ bɩɛ tɩ̃ kha: «Hã ɩ̃ zɩ̃n nɩra sii tigire na faŋa, warɩma tɔŋɔ za waʔ, ŋa ɩ̃ yɩɛ ɩ̃ taasɩra hĩi ɩ̃ wʋɔrɛ.» 15Baa nɩpɩra bɩɛ kha tɩɛ Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo : Pɩ kha de ɓa pi thĩ kha ʋɔ kɩ bʋ Zãna wa ba? 16Na Zãna deɗ pɩ bɩɛ kha: «Mɩɛ yĩ ĩ wa ãmɛ za, ŋa wɩɛra kɩ ɓa ɓan, ʋɔ bʋ na wɔrɩkɔ na tãra mɩɛ: Harɩ na gbise na vɔrɩ ʋ sawʋlan wʋ̃na thĩra, mɩɛ thaaga sũnn sɩɛ za. Ʋɔ ɓa yĩ ĩ wa Yekila Nina|Yekire Nin na naaga za. 17Ʋ sʋkʋ̃rɩdaagɩra bʋ wa u lekira za. Ʋ ɓa kʋ̃rɩ wa sʋgʋyɩra na yii i u gborigo za, ŋa thikira gɩɛ, u so ɓa gɩɛ nakɛɩbĩyeŋe za.» 18Baa Zãna kha ɓɔ ɓa nɩpɛ na sɩɛrɛgɔnsɛ sʋɔ tɩ̃, sɩɛ liin Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra ʋ kha de pi. 19Zãna zarɩgɩ̃nn ɩtakhuo Erɔdɩ, naɗɩɛ ʋ na zɩ̃nn ma ʋ marɩkhuo hara Erɔdɩyadɩ na yiir u. Dɩ̃ɩna baa u na liin mɩbɩ̃yɛ yʋɔ tɩ̃ gbaangbo. 20Sɩɛ kpɩ̃ra na Erɔdɩra|Erɔdɩ liin mɩbɩ̃ɩnɛ dʋɔ tɩ̃: Ʋ ɓa gɔɗ ɓa Zã na yiir u kaso za.
Yekire ãyi Zã bʋ yĩ Yesu ãmɛ ʋ
(Matiyo 3:13-17; Marɩkɩ 1:9-11)
21Baa Zãna yĩɗ|Yĩ nɩpɩra bɩɛ ãmɩra za, na Yesura|Yesu ɓann na u yĩɗ u ãmɩra za tɩ̃. Baa Yesura kha bʋ kɩ yɩ̃n Yekila, na zaara phiin zɩɛrɩ, 22na Yekila Nina|Yekire Nin sũnn ʋ za mʋ gaga kha gbɔɗɛ mɩɩnɛ, gɛnɛtʋgan lɔmɛ za. Na pi nuun sɩɛsɛ sʋɔ na sɩ kʋ̃nn zaara ni kha: «Mʋ bʋ wa mɩɛ ɓikhiye khɔrɩyɔmɔ, mi yiin ma mi kpolonwuoŋira bɩɛ mʋɔ za.»
Yesu sekhãgawɛ mɩyɛ
(Matiyo 1:1-16)
23Yesura|Yesu kha bʋ wa na ɗɩɩsɛ tigbiire na gbũne bɛna ʋ gɔɗ u miliinsira. Nɩpɛ kha gaga wa kha Yesura kha bʋ wa Zozɛfʋ ɓikhiye, Zozɛfʋra thĩra kha bʋ wa Eli|Eli ɓikhiye. 24Eli kha bʋ wa Matatɩ ɓikhiye, Matatɩ kha bʋ wa Levi|Levi ɓikhiye, Levi kha bʋ wa Mɛlɛkɩ ɓikhiye, Mɛlɛkɩ kha bʋ wa Zãayɩ ɓikhiye, Zãayɩ kha bʋ wa Zozɛfʋ ɓikhiye. 25Zozɛfʋ kha bʋ wa Matatɩyasɩ ɓikhiye, Matatɩyasɩ kha bʋ wa Amɔsɩ ɓikhiye, Amɔsɩ kha bʋ wa Nahumu ɓikhiye, Nahumu kha bʋ wa Ɛsɩlɩ ɓikhiye, Ɛsɩlɩ kha bʋ wa Nagayɩ ɓikhiye, 26Nagayɩ kha bʋ wa Maatɩ ɓikhiye, Maatɩ kha bʋ wa Matatɩyasɩ ɓikhiye. Matatɩyasɩ kha bʋ wa Simeyini ɓikhiye, Simeyini kha bʋ wa Zozɛkɩ ɓikhiye, Zozɛkɩ kha bʋ wa Zoda ɓikhiye, 27Zoda kha bʋ wa Yohananɩ ɓikhiye, Yohananɩ kha bʋ wa Ereza ɓikhiye, Ereza kha bʋ wa Zorobabɛlɩ ɓikhiye, Zorobabɛlɩ kha bʋ wa Seyalɩtɩyɛlɩ ɓikhiye, Seyalɩtɩyɛlɩ kha bʋ wa Neri ɓikhiye, 28Neri kha bʋ wa Mɛlɛkɩ ɓikhiye. Mɛlɛkɩ kha bʋ wa Adi ɓikhiye, Adi kha bʋ wa Kosamʋ ɓikhiye, Kosamʋ kha bʋ wa Elimadamʋ ɓikhiye, Elimadamʋ kha bʋ wa Ɛrɩ ɓikhiye, 29Ɛrɩ kha bʋ wa Yesu ɓikhiye. Yesu kha bʋ wa Eliyezɩɛrɩ ɓikhiye, Eliyezɩɛrɩ kha bʋ wa Zorimu ɓikhiye, Zorimu kha bʋ wa Matatɩ ɓikhiye, Matatɩ kha bʋ wa Levi ɓikhiye. 30Levi kha bʋ wa Simiyɔ̃ ɓikhiye, Simiyɔ̃ kha bʋ wa Zuda|Zuda ɓikhiye, Zuda kha bʋ wa Zozɛfʋ ɓikhiye, Zozɛfʋ kha bʋ wa Zonamʋ ɓikhiye, Zonamʋ kha bʋ wa Eliyakimu ɓikhiye, 31Eliyakimu kha bʋ wa Meleya ɓikhiye, Meleya kha bʋ wa Mena ɓikhiye, Mena kha bʋ wa Matiyoata ɓikhiye, Matiyoata kha bʋ wa Natã ɓikhiye, Natã kha bʋ wa Davidi|Davidi ɓikhiye, 32Davidi kha bʋ wa Zese ɓikhiye, Zese kha bʋ wa Obɛdɩ ɓikhiye, Obɛdɩ kha bʋ wa Boozi ɓikhiye, Boozi kha bʋ wa Sala ɓikhiye, Sala kha bʋ wa Nakɔ̃ ɓikhiye, 33Nakɔ̃ kha bʋ wa Aminadabʋ ɓikhiye, Aminadabʋ kha bʋ wa Adimini ɓikhiye, Adimini kha bʋ wa Arini ɓikhiye, Arini kha bʋ wa Ɛsɩrɔnɩ ɓikhiye, Ɛsɩrɔnɩ kha bʋ wa Perɛsɩ ɓikhiye, Perɛsɩ kha bʋ wa Zuda ɓikhiye. 34Zuda kha bʋ wa Zakɔbʋ ɓikhiye, Zakɔbʋ kha bʋ wa Ɩzakɩ ɓikhiye, Ɩzakɩ kha bʋ wa Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ ɓikhiye, Abɩrahamʋ kha bʋ wa Tera ɓikhiye, Tera kha bʋ wa Nawɔrɩ ɓikhiye. 35Nawɔrɩ kha bʋ wa Serugi ɓikhiye, Serugi kha bʋ wa Erewu ɓikhiye, Erewu kha bʋ wa Pelɛgɩ ɓikhiye, Pelɛgɩ kha bʋ wa Ebɛrɩ ɓikhiye, Ebɛrɩ kha bʋ wa Sela ɓikhiye, 36Sela kha bʋ wa Kenanɩ ɓikhiye, Kenanɩ kha bʋ wa Arɩpakɩsadɩ ɓikhiye, Arɩpakɩsadɩ kha bʋ wa Sɛmʋ ɓikhiye, Sɛmʋ kha bʋ wa Nuhũ ɓikhiye, Nuhũ kha bʋ wa Lemɛkɩ ɓikhiye, 37Lemɛkɩ kha bʋ wa Matiyousalɛmʋ ɓikhiye, Matiyousalɛmʋ kha bʋ wa Enɔkɩ ɓikhiye, Enɔkɩ kha bʋ wa Yerɛdɩ ɓikhiye, Yerɛdɩ kha bʋ wa Malaleyɛlɩ ɓikhiye, Malaleyɛlɩ kha bʋ wa Kenanɩ ɓikhiye, 38Kenanɩ kha bʋ wa Enɔsɩ ɓikhiye, Enɔsɩ kha bʋ wa Sɛtɩ ɓikhiye, Sɛtɩ kha bʋ wa Adama ɓikhiye, Yekire liin Adamara.
4Sutana bʋ zɩɛ ken Yesu za
(Matiyo 4:1-11; Marɩkɩ 1:12-13)
1Baa Yekila Nina|Yekire Nin kha bʋ na Yesura|Yesu, na u kuɗ zurudɛ̃na za. Na Yekila Nina khɩɛn yuor u gbangbĩriŋe za. 2Na Sutana zɩɛn kenn ʋ za khɩɛwɛ tigbeyɔ̃ kpoloŋo za. Sɩɛ ɗɩyãsɩra bɩɛ za, Yesura ɗiin yãan waʔ. Baa sɩɛ ɗɩyãsɩra tann zuori, na khʋ̃mʋŋa gɔɗ ʋ. 3Na Sutana deɗ u kha: «Na mʋ bʋ wa Yekire Ɓikhiye tɩ̃ya, de bʋldɩɛ kha tɩ vɩkɩ̃n ɗimɩɩnɛ!» 4Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha: “Ɗimɩɩnɛ doro ki ɓeɗe nɩthɩ̃rɩga waʔ”.»
5Na Sutana khɩɛn gann ʋ khaarɛ dʋɔ za, na ɓɔgɔn ʋ dunuyara sɩrɩsɩra bɩɛ khaala za fɩ. 6-7Ki deɗ u kha: «Na mʋ bɩɩn ɓaɗ huruse na gbɩ̃nɛ mɩɛ, mɩ hã mʋ sɩrɩsɩɛ bɩɛ wɔrɩkɩra na sɩ gbʋ̃ɔnsɩra, naɗɩɛ sɩ bɩɛ hãan ma mɩɛ. Mɩɛ gbũu wɔrɩ hã sɩ wa na wɩɛ bãa nʋʋn mɩ.» 8Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha: “Gbɩ̃nɛ wa mʋ Adɛyɛ Yekila ki liige hã wa ʋɔ kpora kpeli”.»
9Na Sutana khɩɛn yuor u Zeruzalɛmʋ, na yiir u Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra thaagɩra za, ki deɗ u kha: «Na mʋ bʋ wa Yekila Ɓikhiye, kpa ziɗe theɗera ni. 10Naɗɩɛ si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha: “Yekila ɓa de ɓa ʋ mɛlɛgɛwɩra kha pɩ tɩɛgɛ mʋ”. 11Dɩ̃ɩna tɩ̃: “Pɩ ɓa gbon mu pi lese za hã mʋ ɗɩɛgɩra tʋ bʋlɛ za waʔ”.» 12Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha: “Hã mʋ zɩɛ ken mʋ Adɛyɛ Yekila za waʔ”.» 13Baa Sutana zɩɛn kenn Yesura za sɩɛ lɔmɩra bɩɛ za na kpũŋinni, na ʋ zʋ̃ʋn yuon na legenn kɩ tɩɛ kpɩ̃ra.
Yesu bʋ gɔ ɓa u miliinse Galile sɩrɩgɩra ʋ
(Matiyo 4:12-17; Marɩkɩ 1:14-15)
14Na Yesura|Yesu vɩɗ gbũun Galilera. Ʋ na hĩin ma na Yekila Nina|Yekire Nin wɔrɩkɔ. Na nɩpɛ kɩ kpɔrɩ ki de ʋ mɩyɛ gɩɛ sɩrɩgɩra bɩɛ za. 15Yesura kha karɩ̃n ma nɩpɛ Yekila yɩ̃nthʋʋsɩra za na nɩpɛ bɩɛ ki de ʋ yɩsɩnʋʋga.
Nazarɛtɩ nɩpɛ bʋ kɛɩ Yesu
(Matiyo 13:54-58; Marɩkɩ 6:1-6)
16Na Yesura yuon Nazarɛtɩra, khaala za ʋ na khãɗ ɩra. Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãgɩra na u lonn Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra za mʋ gaga kha baa u le dɛrɩ ki le ɩra. Na ʋ alɩn kha ʋɔ karɩ̃n Yekila sɩɛsɩra 17na pɩ khɩɛn Yekire yãdedaa Ezayi sɛwʋgɩra na hãar ʋ. Na Yesura phiin zɩɛn ŋɩ na ɓuun khaala za sɩ sɛwɛn na deɗ kha: 18«Adɛyɩra Nina bʋ wa mɩɛ za, u kenn khonn ma mɩɛ kha mɩɛ yo ɓɔgɔ bʋɔmɛ nɩpɛ sɩɛrɛnʋʋsɛ. Ʋ dãan ma mɩɛ kha mi yo de ɗome kha pɩ ɓa ɓu pi thĩ ki de ɗarɩpɛ kha pi yiwiyira ɓa phii zɩɛ. Kha mi yo zɩ̃n nɩthɩ̃rɩpɩra pɩ vɛnn pɩ bɩ̃ɩrawɩra lesira ʋ, 19na yo ɓɔgɔ nɩpɛ ɗɩɩgɩra Adɛyɩra ɓa fɩ̃ɩ pɩ za.» 20Baa Yesura karɩ̃nn zuon sɛwʋgɩra zuori, na ʋ bakan ŋɩ kɩ hãan yɩ̃nthʋʋgɩra miliindaara gɩ kɩ hɩɗannɩ. Nɩpɩra bɩɛ kha bʋ Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra ʋ, pɩ na ɓaɗ ɓa yiwiye Yesura za kɩ tɩɛ mɩɩna ʋ ɓa de ɩra. 21Dɩɛ bɛna na u deɗ pi kha: «Yekila sɩɛsɩra deɗ khaadɩɛ mɩra, si liin ma na hãar ɩ̃ fɩ̃ɩra, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ ki nuure mi.» 22Nɩpɩra bɩɛ kha yɩ ɓa ʋ yɩsɩnʋʋga, naɗɩɛ bamʋŋa na khonn mi wa na sɩɛrɛnʋʋsɩra ʋ kha de ɩra. Pɩ kha de ɓa kha: «Zozɛfʋ ɓikhiye wɩra waʔ.» 23Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ ɓa zɩɛ mɩ wa sɔkɩɛ kha: “Ɓosodaa, ɓoso mu thĩ”. Ɩ̃ ɓa de ɓi wa tɩ̃ kha: “Mɩyɩra bɩɛ mu liin Kapɛrɩnawʋmʋra, a nuun ɩ bɩɛ. Le ɩɛ thĩna fara mʋɔ thĩra gboŋira za tɩ̃”.» 24Na u deɗ tɩ̃ kha: «Iyo, mi de ĩ wa sɩ pɩ gbɩ̃nɛ Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa sii ʋɔ thĩra hũngboŋira ʋ waʔ. 25Mi de ĩ wa sɩ na sɩɛ tɩ̃, Eli khɩɛra za, bɛna adagara na kɛɩn waamɛ na ɓuun ɗɩɩsɛ sãara na gbukira, na khʋ̃mʋbɩ̃ɩga waan sɩrɩgɩra bɩɛ za, thɩ̃ɩsɩ̃nhagɔmɛ kha bʋ Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira za dɩɛ bɛna. 26Kɛna Yekila dãan Elira|Eli pɩ ʋɔ sii heke waʔ, ŋa ʋ dãar ʋ wa thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ heke Sarɛpɩta, Sidɔ̃ sɩrɩga za. 27Legbũrugɔmɛ kha bʋ Ɩsɩrayɛlɩra Yekire yãdedaa Elize khɩɛra za tɩ̃. Kɛna pɩ ʋɔ sii bãan yãan waʔ, fɔ Siiri sɩrɩga wɛɩ ʋɔ pɩ kha yɩ kha Naama.»
28Nɩpɩra bɩɛ kha bʋ Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra za, baa pi nuun sɩɛ sɩɛsɩɛ, na pi donse hĩiri. 29Na pɩ bɩɛ alɩn na boigĩnn Yesura na kuɗ u gboŋira ʋ. Baa Nazarɛtɩra gboŋira kha bʋ wa ɓɩɛdiɗe za, na pi yuor u dɩɛ dagena za, kha bɩɛ boi hĩn Yesura ti theɗera. 30Ŋa na Yesura lonn pɩ sʋgʋmʋɗa ʋ na tannɩ.
Yesu bʋ ɗɛ wɛɩ ʋɔ gĩrinse
(Matiyo 7:28-29; Marɩkɩ 1:21-28)
31Na Yesura yuon Kapɛrɩnawʋmʋra, Galile gboŋo za. Ʋ kha karɩ̃n ma nɩpɛ ni Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãga. 32Ʋ karɩ̃nlɔmɩra na khonn ma nɩpɛ bamʋŋa, naɗɩɛ ʋ karɩ̃na kha bʋ wa na faŋa. 33Wɛɩ ʋɔ kha bʋ na gĩrinse Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra za. Na ʋ hɩɗann kɩ sɔŋɔ na faŋa kha: 34«Aʔ! Bɩra mʋ ɓɩɛ a khɛrɛ, Nazarɛtɩ Yesu? Mʋ ɓann ma kha mʋ asɩ a ba? Mɩ tʋ wa dɛyɩra kɩ bʋ mʋ. Mʋɔ kɩ bʋ Yekila Nɩyɛgɛmɔra ʋ dãan ɩra!» 35Na Yesura dʋɗ na deɗ gĩrina kha: «Gbaa mʋ nʋʋgɩra ki kure wɛɩwɩɛ za!» Na gĩrina hĩnn wɛɩra fɔlɔŋɩra za nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ ki kuɗ ʋ za kɛɩ le u mɩbɩ̃ɩnɛ. 36Na bamʋŋa khonn pɩ bɩɛ na pi ki de kamɛ kha: «Be sɩɛrɛ thĩnse sɩɛ mɩra. Ʋ sɩɛsɩra bʋ wa na faŋa, na sɩɛrɛ gĩrimira khɛrɛ pi nu ʋ bɛrɛ na kure.» 37Sɩɛ kãmara za na Yesura yɩsɩgɩra kuɗ gɩɛ sɩrɩgɩra khaayɛ bɩɛ za.
Yesu bʋ bãarɛ ɓoɗigɔmɛ
(Matiyo 8:14-17; Marɩkɩ 1:29-34)
38Na Yesura kuɗ Yekila yɩ̃nthʋʋgɩra ʋ na yuon Simɔ̃ thʋʋga ʋ. Simɔ̃ ɗaafɩ̃nhara gbɔɗa kha gbʋ̃ʋ wa gbaangbo. Na pɩ yɩ̃nn Yesura kha ʋ kɩ̃ra bɩɛ za na bãarɛ hala. 39Na Yesura gbisen ʋ za na dʋɗ gbɔgbʋ̃ʋgɩra za na gɩɛ gbɔgbʋ̃ʋgɩra kuɗ ʋ za na ʋ bãarɩ. Na ʋ alɩn na liin ɗimɩɩnɛ na hãan mɩ.
40Khɩɛra wabɛna4:40 Ken Marɩkɩ 1:32, wɛpɛ bɩɛ kha bʋ na ɓoɗithĩmira bɩɛ, na pɩ ɓann mɩ Yesura khɛrɛ. Na ʋ ɗʋkɩ̃nn lese pɩ bɩɛ za kpo kpo kpo na bãarɛn mɩ. 41Gĩrime kha kure wa ɓoɗigɔmɛ za tɩ̃ na pɩ sɔŋɔ kha: «Mʋɔ bʋ wa Yekire Ɓikhiye!» Ŋa na Yesura sarɩn pɩ za na gbɩ̃ran sɩ kha hã pɩ sɩɛrɛ waʔ, naɗɩɛ pɩ kha tʋ wa kha Yesura bʋ wa Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo .
Yesu bʋ ɓɔgɔ Yekire sɩɛsɛ Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɛ za
(Marɩkɩ 1:35-39; Matiyo 4:23)
42Baa ɗɩɩgɩra ɓa yɛkɩ̃nnɩ, na Yesura kuɗ gboŋira za na lonn gbaŋa za. Na nɩgboko alɩn kɩ kɩ mʋʋ ʋ. Baa pi yo yãar ʋ, pɩ kha ɓɩɛ wa na gbũure u hã u kure bɩɛ khɛrɛ waʔ. 43Ŋa na Yesura deɗ pi kha: «Mɩ kãn ma na ɓɔgɔ Yekila ɩɩga|Yekila ɩɩga sɩɛrɛnʋʋsɩra gbonse sʋɔra za tɩ̃, naɗɩɛ sɩɛ za Yekila dãan mɩ.» 44Na ʋ kɩ ɓɔgɔ Yekila sɩɛsɩra Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋsɩra za, Yawutuwe sɩrɩgɩra ʋ.
5Yesu bu khon lʋgʋ karɩ̃nɓiiwe
(Matiyo 4:18-22; Marɩkɩ 1:16-20; Zã 21:1-11)
1Gɔɗɩyãga gʋɔ, Yesu kha bʋ wa na nɩ́ɩrɛ́n Zenezarɛtɩ phʋgbʋ̃ɔŋɔ za. Na nɩgboko ɓann ʋ lɔkɩra ʋ ki boigĩn kamɛ kha bɩɛ nuure Yekire sɩɛsɛ. 2Na u kenn yãan gbuose yɔ̃ phʋgeŋira za fɩ. Ɓurugɔdɛwɩra na sũnn ma sɩ za kɩ tɩsɩ pɩ zʋɔwɛ. 3Na Yesura gann gbuogo gʋɔra za, gɩɛ kha bʋ wa Simɔ̃ bɛgɛ, ki deɗ u kha ʋ sʋɔ gbuogira yo ãmɩra ʋ kɩrɩ. Na Yesura hɩɗann gɩɛ gbuogira kpoloŋira ʋ kɩ karɩ̃n nɩgbokira. 4Baa ʋ sɩɛrɛn zuori, na u deɗ Simɔ̃ra kha: «Mʋɔ na mʋ kamɩra, ɩ̃ sʋɔ gbuogira ki yo ãmɩra kharɩkokoɗa ʋ na hĩn ɩ̃ zʋɔwɩra na ɓɩɛ ɓuruwira.» 5Na Simɔ̃ra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, aa hĩnn ma zʋɔwɩra dawogira bɩɛ na ɗɩɩgɩra yɛkɩ̃nnɩ, a ɓuun foi waʔ. Ŋa mʋ sɩɛsɩra kãmara za, a ɓa hĩn zʋɔwɩra.» 6Na pi hĩnn zʋɔwɩra na gɔɗ ɓuruwe gbaangbo harɩ na zʋɔwɩra kɩ ɓɩɛ kpakɩ̃n5:6 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 21:6. 7Na pɩ arɩgan lese na yɩɗ pɩ kamɩra kha bʋ gbuogira gʋɔra za kha pɩ ɓan dɛnfɛ bɩɛ. Na bɩɛ ɓan dɛnfɛn mɩ na pi hĩɗen gbuose yɔ̃ra bɩɛ kamɛ ʋ na ɓuruwe gbaangbo harɩ na sɩ kɩ ɓɩɛ yĩ|Yĩ ãmɩra ʋ. 8Baa Simɔ̃ Pɩɛrɩ yãan sɩɛ, na ʋ ɓaɗ huruse Yesura|Yesu wʋɔla ʋ na deɗ kha: «Zʋ̃ʋ kure mɩ lɔkɩra ʋ Adɛyɛ, naɗɩɛ mɩɛ bʋ wa mɩbɩ̃yɛledaa.» 9Simɔ̃, dɩ̃ɩna wɛpɛ bɩɛ kha bʋ kamɛ ʋ, ãnabirise na gɔɗ pɩ wa, naɗɩɛ ɓuruwira pɩ na gɔɗɩ, pɩ na gɔnn ma. 10Mafɩra tɩ̃ ãnabirise gɔɗ Simɔ̃ kamɩra Zebede ɓikhiiwira Zakɩ dɩ̃ɩna Zã. Ŋa na Yesura deɗ Simɔ̃ra kha: «Hã mʋ ãn waʔ. Na khɛ gɩ ɩra wɩɛ nɩthɩ̃rɩpɛ mʋ ɓa kɩ gɔrɔ.» 11Na pɩ yann pi gbuosira ɓan zɩɛn sɩ dageŋira ʋ kɩ zɩɛn mɩyɩra bɩɛ na thuon Yesura.
Yesu bʋ bãarɛ legbũrukhuo ʋɔ
(Matiyo 8:1-4; Marɩkɩ 1:40-45)
12Bɛna Yesura|Yesu kha bʋ gboŋo gʋɔ za, na wɛɩ ʋɔ ɓannɩ, ʋ kha bʋ wa na legbũrubɩ̃ɩsɛ. Baa ʋ yãan Yesura, na ʋ ɓaɗ huruse ʋ wʋɔla ʋ fɩ, kɩ ɓaɗ wʋɔla fɔlɔŋɩra ʋ kɩ kɩ yɩ̃n ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, na mʋ bɩɩrɩ, mʋ wɔrɩ bãarɛ mɩ na yɛɗɛ mɩ Yekila wʋɔla za.» 13Na Yesura narɩn u lekira na phoɗ ʋ za ki deɗ kha: «Mɩ bɩɩrɩ, bãa, kɩ yɛ|Yɛɗɛsɛ !» Khaala za fɩ na wɛɩra legbũrusira kuɗ ʋ za kɩ yɩɛr ʋ. 14Na Yesura sarɩn ʋ za kha: «Hã mʋ ɓa kpɔrɩ nɩra sii sɩ waʔ. Yo ɓɔgɔ mu thĩ na kperekpiidaara|Kperekpiidɛwɛ , ki khon yɛɗɛthɔgɔnsɩra Moyizira|Moyizi deɗ ĩ ɩra. Sɩɛ kɩ ɓa ɓɔgɔ pɩ bɩɛ kha mʋ bãarɩ.» 15Dɩɛ bɛna Yesura yɩsɩgɩra kha kure wa ki yo legelege. Nɩgbose kha bĩn ma ʋ lɔkɩra ʋ ki nuure ʋ sɩɛsɩra na bʋɔra ɓɩɛ pi ɓose bãamɛ. 16Ŋa Yesura kha lon ma gbansɛ ʋ ukpo kɩ yɩ̃n Yekire.
Yesu bʋ bãarɛ murugũnkhuo ʋɔ
(Matiyo 9:1-8; Marɩkɩ 2:1-12)
17Gɔɗɩyãga gʋɔ, Yesura kha bʋ wa kɩ karɩ̃n nɩpɛ Yekire sɩɛsɛ. Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ na ɓan hɩɗann ma ʋ lɔkɩra fɩ. Pɩ na kuɗ ɓa Galile na Zude sɩrɩsɩra gbonsira bɩɛ za dɩ̃ɩna Zeruzalɛmʋ gboŋira ʋ na ɓannɩ. Adɛyɛ Yekire wɔrɩkɔ kha bʋ wa Yesura za na ʋ bãarɛ ɓoɗipe. Baa Yesura kha bʋ kɩ karɩ̃n nɩpɩra, 18na nɩpɛ bʋɔ gbonn murugũnkhuo gbanaga za na ɓann ʋ. Pɩ kha ɓɩɛ wa na lon u thʋʋgɩra za na ɓu hʋ̃nɛ ʋ Yesura wʋɔla ʋ. 19Ŋa nɩgbokira kãmara za, pɩ kha tʋ gɛŋɛ pɩ khɛ na lon u waʔ. Na pɩ gann ʋ thʋʋgɩra thaagɩra za na kpɛ̃ɩn danɛ na sũnen u na gbanagara nɩgbokira sʋgʋmʋɗa ʋ Yesura|Yesu wʋɔla ʋ. 20Baa Yesura yãan lɔmɩra za bɩɛ khuobɩɛ kha khãa ʋɔ za, na u deɗ ɓoɗora kha: «Wɛɩ, mɩ yafan mʋ mɩbɩ̃yɩra za.»
21Baa Yekila sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra na Farɩzɩ̃ɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ nɩpɩra nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na pɩ gaga wa kha: «Ʋ̃na wɛɩ kɩ sɩɛrɛ kɩ asɩ Yekila yɩsɩgɩra mɩra. Ãna kɩ wɔrɩ yafa mɩbɩ̃yɛ za na Yekila kpora ʋ waʔ.» 22Na Yesura|Yesu tʋʋn pɩ gagasɩra na u deɗ pi kha: «Bena ɩ̃ bʋ na sɩɛ gagasɩra siira? 23Na de murugũn kha: “Mɩ yafan mʋ mɩbɩ̃yɩra za”, warɩma na de u kha: “Arɩ na nɩ̀ɩrɛ̀”, sɩɛ sɩɛsɩɛ yɔ̃ra za sʋ̃na deɓe kɩ thɔʔ? 24Ŋa mɩ ɓɩɛ wa kha ɩ̃ tʋ kha mɩɛ, Nɩthɩ̃rɩɓikhiye bʋ wa na wɔrɩkɔ fɔlɔŋɩra za na yafa mɩbɩ̃yɩra za.» Sɩɛ za na u deɗ murugũna kha: «Mi de ɓu wa sɩ, arɩ na khɛ mʋ gbanagara na khũn!»
25Fɩ za na wɛɩra ɗɛ alɩn nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ na khɩɛn gbanagara za pɩ na hʋ̃nɛn ʋ, ki ki khũn na ʋ gbɩ̃nɛ Yekila yɩsɩgɩra. 26Na bamʋŋa khonn nɩpɩra bɩɛ na pɩ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila. Ãnabirise na gɔɗ pɩ wa, na pi ki de kha: «A yãan ma bamʋŋa mɩyɛ fɩ̃ɩra!»
Yesu bu de Levi kha u thuo ʋɔ
(Matiyo 9:9-13; Marɩkɩ 2:13-17)
27Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura kuɗ yãan lãmbo zɩ̃ndaa ʋɔ pɩ kha yɩ kha Levi|Levi , na ʋ hɩɗann u miliinkhɛrɛ za. Na Yesura deɗ u kha: «Thuo mi!» 28Na Levira alɩn na zɩɛn ʋ mɩyɩra bɩɛ ki thuor u. 29Sɩɛ tann na Levira liin hãar ʋ ɗimɩkpakpaɗɛ ʋ thʋʋgɩra ʋ kha ʋɔ gbɩ̃nɛ ʋ. Lãmbo zɩ̃ndɛgɔmɛ dɩ̃ɩna nɩpɛ bʋɔ kha bʋ wa ki ɗi wi kamɛ ʋ. 30Baa Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna pɩ sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra yãan sɩɛ, na pɩ kɩ wũugĩn ki de pɩ mɩyɛ. Na pi deɗ Yesura karɩ̃nɓiiwira kha: «Be liin na ĩ ɗi na ɩ̃ yɔ̃ na lãmbo zɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna mɩbɩ̃yɛledɛwɛ kamɛ ʋ5:30 Makɩ̃n daɓitɩtɩɩʔɛ 29 dɩ̃ɩna 30 na 15:1-2?» 31Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Nɩkoroŋorome vɛn ɓosodaa za waʔ, ɓoɗipe kɩ vɛn ʋ za. 32Nɩpɛ ki ken pi thĩ nɩtelenyeme, mɩɛ ɓann bɩɛ yɩkhɛrɛ waʔ. Ŋa wɛpɩɛ kɩ bʋ mɩbɩ̃yɛledɛwɛ, bɩɛ khɛrɛ mɩɛ ɓann pi ɓu zɩɛ pɩ mɩbɩ̃yɛliigira na vɩkɩ̃n pi kpolonsira.»
Yesu bʋ sɩɛrɛ na gbũu sũn mɩyɛ za
(Matiyo 9:14-15; Marɩkɩ 2:18-20)
33Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna pɩ sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ deɗ Yesura kha: «Zã karɩ̃nɓiiwira dɩ̃ɩna aa bɛwɩra yii wa sũn na pɩ yɩ̃n Yekire gʋɔ za, kɛna mʋɔ bɛwɩra ɗi wa na pɩ yɔ̃.» 34Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Kɔ̃yɔsɛ ɗɩyãgɩra, ɩ̃ wɔrɩ yɩɛ kɔ̃yɔkhuora yɛsɛwɩra yii sũn kɛna bɩɛ na kɔ̃yɔkhuora bʋ kamɛ ʋ ba? Sɩɛ wɔrɩ le waʔ. 35Ŋa ɗɩyãga gʋɔ ɓa ɓan, pɩ ɓa khɛ wa kɔ̃yɔkhuora pɩ lɔkɩra ʋ. Dɩɛ bɛna pɩ ɓa wɔrɩ yii sũna.» 36Na Yesura hãan mɩ sɔkɩɛ kha: «Nɩra hɛɩ lowufɛnɛ pheɗe na batɩ lowuɗugure waʔ. Bʋɔtɛ lowufɛna, dɩɛ hɛɩrɩ, dɩ̃ɩna dɩɛ na ɗugula wɔrɩ gɔ kamɛ waʔ. 37Mafɩra tɩ̃, nɩra sii bɩ yii duvɛ̃n ɓoŋo kpɛɗɔforogokhãgasɛ za waʔ, bʋɔtɛ duvɛ̃n ɓoŋo khã ɓa na lʋɔrɛ kpɛɗɔforogosɩra sɩ dʋʔ: Duvɛ̃na gbo fɔlɔŋɩra ʋ kɩ yɩɛ kpɛɗɔforogosɩra gbũu asɩ. 38Ŋa duvɛ̃n ɓoŋɩra kãn yii wa kpɛɗɔforogofɛnsɛ za! 39Na nɩra yʋ̃ɔn duvɛ̃n khãaga zuori, ʋ ɓɩɛ ɓoŋo dʋ̃waʔ. Nɩpɛ de ɓa kha: “Khãagɩra kɩ bʋ fɩ.”»
6Yesu kɩ bʋ Yawutuwe gbaarɩyawʋga thadɛyɩra
(Matiyo 12:1-8; Marɩkɩ 2:23-28)
1Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga gʋɔ za na Yesu lonn ɗiise hʋʋsɛ za kɩ tãra. Na ʋ karɩ̃nɓiiwira kpɩɛn ɗiitɔʔɛ yʋɔ ki di i na pi lesira kɩ khʋɔ i ɓiyira. 2Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ deɗ pi kha: «Bena ĩ le mɩyɩra Yekire sɩɛrɛdewensira sɩ̃mɩ gbaarɩyawʋgɩra ʋ?» 3Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Wɛsɩɛ Davidi|Davidi na ʋ nɩpɩra liin baa khʋ̃mʋŋɩra na gɔɗ pɩ, ɩ̃ karɩ̃nn sɩɛ wa ba? 4U lonn ma Yekila thʋʋgɩra za, na khɩɛn bula pɩ na hãan Yekila, na khʋɔn ʋɔ kɩ hãan u thuorowira ʋɔ, kɛna bɩɛ Yekire sɩɛrɛdewensira hãan ma kperekpiidɛwɛ|Kperekpiidɛwɛ doro khɩ̃na, kha bɩɛ kɩ wɔrɩ khʋɔ ʋ.» 5Na Yesura deɗ pi kha: «Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira kɩ bʋ Yawutuwe gbaarɩyawʋga thadɛyɩra.»
Yesu bʋ bãarɛn wɛɩ ʋɔ leke na huuri
(Matiyo 12:9-14; Marɩkɩ 3:1-6)
6Gbaarɩyawʋga gʋɔ za na Yesura lonn Yawutuwe|Yawutuwe bĩŋinthʋʋga za kɩ kɩ karɩ̃n nɩpɛ. Wɛɩ ʋɔ kha bʋ fɩ, u leɗĩŋira na huun ma. 7Yekire Sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ kha kɔrɩsɩ̃n ma Yesura ki ken u na ʋ ɓa bɩ na bãarɛ nɩra gbaarɩyawʋgɩra za, naɗɩɛ pɩ kha ɓɩɛ wa khaarɛ na ɓu zarɩgɩ̃n ʋ. 8Ŋa Yesura kha tʋ wa pɩ gagasɩra. Na u deɗ wɛɩra lekira na huun kha: «Arɩ nɩ́ɩrɛ́ khaadɩɛ nɩpɩra bɩɛ wʋɔla za.» Na wɛɩra alɩn nɩ́ɩrɛ́n fɩ. 9Sɩɛ tann na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Mɩ bʋ̃ ɩ̃ wa: Bɩra a Yekire sɩɛrɛdewensira deɗi? Kha a le mɩkɩ̃nɩnyɛ Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãgɩra baa, warɩma na le mɩbɩ̃yɛ. Na zɩ̃n nɩthɩ̃rɩga thakuogo baa, warɩma na asɩ gɩ?» 10Na u kenn pɩ bɩɛ ki deɗ wɛɩra kha: «Narɩ mu lekira.» Na u liin sɩɛ na lekira bãarɩ. 11Ŋa na Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɩra donse hĩiri. Na bɩɛ dola hɩɗann ki bo mɩɩna za bɩɛ wɔrɩ le Yesura ɩra.
Yesu bu ken khon karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃
(Matiyo 10:1-4; Marɩkɩ 3:13-19)
12Dɩɛ bɛna na Yesura gann ɓɩɛdiɗe dʋɔ za na liin dawogira bɩɛ ni kɩ yɩ̃n Yekila. 13Baa ɗɩɩgɩra ɓa yɛkɩ̃nnɩ, na ʋ yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira na kenen khonn gbũne na pɩyɔ̃ kɩ yɩɗ pɩ kha ʋɔ dãarawɛ. 14Bɩɛ kɩ bʋ: Simɔ̃, na ʋ hãan ʋɔ yɩsɩga kha Pɩɛrɩ, na ʋ khɩ̃nɩyɛ Ãdire, na Zakɩ, na Zã, na Filipu, na Barɩtelemi. 15Na Matiyo na Tomasɩ, na Alife ɓikhiye Zakɩ, na Simɔ̃ wɩɛra pɩ kha yɩ kha Zelɔtɩ|Zelɔtɩ . 16Na Zakɩ ɓikhiye Zudasɩ, dɩ̃ɩna Ɛsɩkarɩyɔtɩ Zudasɩ, ʋɔ wɩɛra ɓa ɗoŋinn Yesura ɩra.
Yesu bʋ karɩ̃n nɩpɛ na ʋ bãarɛ ɓoɗipe
(Matiyo 4:24-25; Marɩkɩ 3:7-11)
17Na Yesura kuɗ ɓɩɛdiɗa za na sũnn dɩ̃ɩn mɩ na nɩ́ɩrɛ́n kharɩphɛrɩyɛnɛ dʋɔ za, khaala ʋ karɩ̃nɓigɔmɩra kha bʋ ɩra. Nɩgboko kha bʋ wa fɩ gbaangbo: Zude sɩrɩga bɩɛ nɩpɛ, na Zeruzalɛmʋ, dɩ̃ɩna lagagborogbʋ̃ɔŋɔ lɔkɔ gbonse Tiiri na Sidɔ̃ nɩpɛ. 18Bɩɛ na ɓann ma u nuure khɛrɛ dɩ̃ɩna pi ɓose bãarɛ khɛrɛ. Wɛpɩɛ gĩrinse kha vɛnɛ, pɩ na bãan ma. 19Nɩpɛ bɩɛ kha ɓɩɛ wa kha bɩɛ pho ʋ za, naɗɩɛ wɔrɩkɔ gʋɔ kha kure wa ʋ za kɩ bãarɛ pɩ bɩɛ.
Bãanwuoŋo na wɔgbʋ̃ʋga
(Matiyo 5:1-12)
20Na Yesura kenn ʋ karɩ̃nɓiiwira na deɗ kha: «Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ bʋɔmɛ nɩpɛ bɛgɛ naɗɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓa le wa ɩ̃ɛ bɛgɛ! 21Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ khʋ̃mʋŋa nɩpɩra bɛgɛ ɩra naɗɩɛ ɩ̃ ɓa ɓu ɗimɩɩnɛ gbaangbo! Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ fʋʋdɛwɩra bɛgɛ ɩra naɗɩɛ ɩ̃ ɓa man!»
22«Bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ bɛgɛ na nɩpɛ yãasɩ̃n ɩ̃, na pɩ kɛɩ ɩ̃, na pɩ kʋsa ɩ̃, na pi de ĩ bɩ̃ɩsɛ, naɗɩɛ ɩ̃ kãa wa Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira za. 23Na sɩɛ wɛsɩɛ ɓa nannɩ, ɩ̃ yãgayãga kɩ sʋlan sʋlan bãanwuoŋo kãma naɗɩɛ taakpakpasɛ bʋ tɩɛ ɩ̃ zaara ni. Mafɩra ĩ sekhãgawɩra kha vɛnɛ Yekire yãdedɛwɩra.»
24«Ŋa wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ ɓudanɩpɛ bɛgɛ naɗɩɛ ĩ ɓuun ma ɩ̃ kɩ̃rɩgɩra zuori! 25Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ bɛgɛ, ɩ̃ɛ wɛpɛ kɩ bʋ na mɩyɩra bɩɛ gbaangbo ɩra, naɗɩɛ khʋ̃mʋŋa ɓa khʋ ɩ̃! Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ bɛgɛ, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kɩ man ɩra, naɗɩɛ ɩ̃ ɓa hɩɗan ma wɔkpãka na fʋʋrɛ za!»
26«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ bɛgɛ, na nɩpɛ bɩɛ de ɓa ɩ̃ɛ mɩkɩ̃nɩnyɛ, naɗɩɛ mafɩra pi sekhãgawɩra kha le yãdetɔndɛwɩra!»
Bɩ̃ɩrawɛ khɔrɩmɛ
(Matiyo 5:39-47)
27Na Yesura deɗ kha: «Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ ki nuure mi, ɩ̃ khɔrɩ ɩ̃ bɩ̃ɩrawɩra, ĩ le mɩkɩ̃nɩnyɛ na hã wɛpɩɛ kɩ yãasɩ̃n ɩ̃ ɩra. 28Ɩ̃ kɩ̃ra wɛpɛ kɩ daŋa ɩ̃, kɩ yɩ̃n Yekire na hã wɛpɩɛ kɩ vɛnɛ ɩ̃. 29Na nɩra fatan mu khene dʋɔra, mʋ hã ʋ dʋɔra tɩ̃. Na nɩra zɩ̃nn mʋ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔŋɔ, mʋ yɩɛ ʋ khɛ mʋ gbɔgɔlɔ̃nɓila tɩ̃. 30Na nɩra yɩ̃nn mʋ mɩɩnɛ, mʋ hã ʋ dɩ. Na nɩra gbũun khɩɛn mʋ mɩɩnɛ, hã mʋ zɩ̃n nɩ waʔ. 31Mɩyɩra mʋ ɓɩɛ kha nɩpɛ le hã mʋɔ, le i siira na hã bʋɔ tɩ̃6:31 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Ɔrɔmʋwɛ 13:8-10. 32Na ɩ̃ khɔrɩ wa wɛpɩɛ dola kɩ khɔrɩ ɩ̃, sʋ̃na gbɩ̃nɛsɛ ɩ̃ ɓa ɓu sɩ za Yekila khɛrɛ. Mɩbɩ̃yɛledɛwɛ khɔrɩ wa wɛpɩɛ kɩ khɔrɩ bɩɛ tɩ̃ ɩra! 33Na ɩ̃ɛ le wa mɩkɩ̃nɩnyɛ kɩ hã wɛpɩɛ dola ki le ɩ̃ɛ mɩkɩ̃nɩnyɩra, sʋ̃na gbɩ̃nɛsɛ ɩ̃ ɓa ɓu sɩ za Yekila khɛrɛ. Mɩbɩ̃yɛledɛwɛ le wa mafɩra tɩ̃! 34Na ɩ̃ phãrɩ wa wɛpɩɛ dola za ɩ̃ɛ khãa kha pɩ wɔrɩ ɓu i na hã ɩ̃, sʋ̃na gbɩ̃nɛsɛ ɩ̃ ɓa ɓu sɩ za Yekila khɛrɛ. Mɩbɩ̃yɛledɛwɛ phãrɩ wa mɩbɩ̃yɛledɛwɛ tɩ̃ pɩ wɔrɩ ɓu taa bɩɛ dɩɛ nʋkpuola! 35Ŋa ɩ̃ khɔrɩ ɩ̃ bɩ̃rawɩra, ĩ le mɩkɩ̃nɩnyɛ kɩ phãrɩ kɛɩ khãa kha pɩ ɓa hã ɩ̃ɛ ɩ. Ɩ̃ ɓa ɓu taakpakpasɛ ki le Zaadɛyɛ Yekire ɓikhiiwe, naɗɩɛ u le wa mɩkɩ̃nɩnyɛ na hã mɩkɩ̃nɩnyɛ kʋɔdɛwɛ na nɩbɩ̃ɩwɛ. 36Ɩ̃ hɩɗan na makarɩ mʋ gaga kha baa ĩ siira hĩin makarɩla za ɩra.»
Hã mu kiti nɩra waʔ
(Matiyo 5:48; 7:1-2; 15:15; 7:3-5)
37«Hã ɩ̃ zarɩgɩ̃n nɩra waʔ, dɩɛ bɛna Yekire ɓa de ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira tɩ̃ waʔ. Hã ɩ̃ zarɩgɩ̃n nɩra waʔ, dɩɛ bɛna Yekila ɓa zarɩgɩ̃n ɩ̃ waʔ. Ɩ̃ yafa bʋɔra za, Yekila ɓa yafa ɩ̃ za. 38Ĩ khon hã bʋɔra kɩ yɩɛ Yekila ɓa khon hã ɩ̃: Ʋ ɓa hĩɗe wa daaga na kpo kpo gi kɩ sɩ̃ɩ ki ki gbo, u tuu gi ɩ̃ dayiiŋe zʋfa kpakpakɩra za. Yekila ɓa sʋ̃wa wa na hã ɩ̃ na ɩ̃ dasʋ̃wayaŋɩra kpuogira ɩ̃ sʋ̃wa kɩ hã bʋɔra ɩra.» 39Na Yesura sɩɛrɛn mɩ tɩ̃ sɔkɔ za kha: «Ɗarɩga wɔrɩ gɔ ɗarɩga daɓɔɗɛ waʔ, warɩma mʋsɛ. Bʋɔtɛ pɩyɔ̃ra bɩɛ ɓa wa wa daŋa za. 40Karɩ̃nɓiye wɔrɩ tãra ʋ karɩ̃ndaa waʔ. Ŋa karɩ̃nɓiye wɩɛ bãa ʋ karɩ̃nn kɩ̃raŋɩra, ʋ ɓa le wa mʋ gaga kha ʋ karɩ̃ndaara. 41Bena mu ken khãna kɩ bʋ mʋ kãnɔɔna yiwila za, kɛna daɓɔkɩra kɩ bʋ mʋɔ thĩra yiwila za, mʋ yã gɩɛ waʔ. 42Mʋsɛ mu le ki de mʋ kãnɔɔna kha: “Mɩ kãnɔɔna, mʋ yɩɛ mɩ khon khãndɩɛ kɩ bʋ mu yiwila za”, kɛna mʋɔ thĩra bʋ yã mʋ bɛgɩra waʔ. Nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃|Nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃ nɩra, khon daɓɔkɩra kɩ bʋ mu yiwila za zo, dɩɛ bɛna mʋ ɓa yã kɩ̃raŋɩra na ɓu khon khãna mʋ kãnɔɔna yiwila za.»
Dahaga na ki ɓise mɩyɛ
(Matiyo 12:33-35; 7:16-21)
43«Dahakɩ̃rɩga sen ɓibɩ̃ɩsɛ waʔ, dɩ̃ɩna dahaɓogoŋo sen ɓinʋʋsɛ waʔ. 44Dahaga tʋɔ dahaga yã tʋ wa ki ɓisira za: Huonhaga sen taanhaɓige waʔ, dɩ̃ɩna pɩ kpɩɛ poyi kpaaŋɔrɔhaga za waʔ. 45Nɩthɩ̃rɩkɩ̃ra de ɓa mɩkɩ̃nɩnyɛ naɗɩɛ u kpoloŋira kɩ̃ra wa. Ŋa nɩthɩ̃rɩbɩ̃yara de ɓa mɩbɩ̃yɛ naɗɩɛ u kpoloŋira bɩ̃ɩ wa. Mɩɩna hĩin nɩthɩ̃rɩgara kpoloŋira, dɩɛ ʋ nʋʋgɩra de.»
Thʋʋsɛ thĩnye yɔ̃ mɩyɛ
(Matiyo 7:24-27)
46«Bena ɩ̃ yɩ ɓɩ kha “Adɛyɛ, Adɛyɛ”, kɛna ĩ le wɛsɩɛ mi de ĩ waʔ? 47Wɩɛ bãa kɩ ɓan mɩɛ za, ki nuure mɩɛ sɩɛsɩra na ʋ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ, mɩ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ dɛyɩra ʋɔ dɛyɩra khɩɛgɩ̃nn ʋ ɩra: 48Ʋ dɛyɩra bʋ wa mʋ gaga kha wɛɩ ʋɔ kha maɗɛ ʋ thʋʋga. U phenen ma fɔlɔŋɩra na ki kogon gbaangbo ki tiin kɩ taana kɛrɩkɛ za. Baa ãmɛ ɓa gɔnn na lagara kpɩɛrɩ, na ãmɩra tuun gɩɛ thʋʋgɩra za, ŋa pɩ wɔrɩn yɩ̃ɗ kɩ waʔ naɗɩɛ thʋʋgɩra na maɗɛn kɩ̃ran ma. 49Ŋa nɩra wɩɛ bãa ki nuure mɩɛ sɩɛsɩra kɛna ʋ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mʋ gaga kha nɩra wɛ bãa u tiin ʋ thʋʋga fɔlɔŋɔ za kɛɩ phen kɩ taana ɩra. Baa lagara ãmɩra ɓan tuun gɩɛ thʋʋgɩra za, na kɩ ɗɛ kewegĩnn na waan pere.»
7Yesu bãarɛn sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩra ʋɔ miliinɓiye
(Matiyo 8:5-13; Zã 4:46-54)
1Baa Yesura sɩɛrɛn zuon na gɩɛ nɩgbokɩɛ kha nuure u, na u yuon Kapɛrɩnawʋmʋ gboŋo u. 2Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩra ʋɔ kha bʋ gɩɛ gboŋira za, miliinɓiye ʋɔ kha bʋ u heke, na ʋɔ ɓoɗ harɩ kɩ ɓɩɛ huume. Kɛna ʋɔ miliinɓiye wɩɛ mɩyɛ kha gbɩ̃ra wa ʋ za gbaangbo. 3Baa ʋɔ sʋrasikhuora nuun Yesura|Yesu mɩyɛ, na ʋ dãan Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ bʋɔ u heke kha pi yo de u kha ʋ ɓan bãarɛ ʋɔ miliinɓiye na hã ʋɔ ʋ. 4Na bɩɛ nɩpɩɛ nann Yesura wʋɔla ʋ na maan kɩ yɩ̃n ʋ ki de kha: «Wɛɩ wɩɛ kãn ma na dɛnfɛsɛ. 5Ʋ khɔrɩ wa aa thĩna, dɩ̃ɩna ʋɔ gbũun maɗɛn a Yawutuwe bĩŋinthʋʋgɩra.» 6Na Yesura bɩɩn yuon mi. Bɛna u yĩminn ʋ thʋʋgɩra, na ʋɔ sʋrasikhuora dãan ʋ yɛsɛwɛ na deɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, hã mʋ vɛnɛ mu thĩ waʔ, naɗɩɛ sɩ kãn mʋɔ ɓan harɩ mɩɛ siira thʋʋgɩra za waʔ. 7Gɩɛ yɩɛn na mɩɛ thĩra bɩɩn alɩn kha mɩɛ yo mu heke waʔ, naɗɩɛ mɩɛ thaaga sũnn sɩɛ za. De daɓire tikpo, mi miliinɓiira ɓa bãa. 8Mi de ɓa sɩɛ naɗɩɛ mɩɛ nu wa wɛpɛ kɩ bʋ mɩɛ wʋɔrɛ za ɩra. Mɩɛ gbũu bʋ wa na sʋrasiwe bʋɔ, wɛpɛ thaaga za mɩ bʋ. Na mɩɛ deɗ ʋɔ kha: “Yo”, u yo wa. Na mi deɗ ʋɔ kha: “Ɓan”, ʋ ɓan ma. Na mi deɗ mi miliinɓiye kha: “Le wɛsɩɛ”, u le si wa.» 9Baa Yesura nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩrara mɩyɛ nʋʋr ʋ gbaangbo. Na ʋ wãɗ sɩɛrɛn na nɩgbokira kha thuo u kha: «Mi de ĩ wa sɩ: Mɩɛ yãan nɩra na ʋ bʋ na khãabɩɛ siira waʔ, ɩya, harɩ Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira za.» 10Na dãarawɩra vɩɗ gbũun sʋrasikhuora thʋʋgɩra ʋ na yo ɓuun miliinɓiira koroŋoronse za.
Yesu arɩgan thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ ɓikhiye huomo
11Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura yuon gboŋo gʋɔ za pɩ kha yɩ kha Nayɩnɩ. Ʋ karɩ̃nɓiiwe dɩ̃ɩna nɩgboko kha thuo u wa. 12Bɛna u yĩmin gboŋo nʋʋna, na pɩ gbɩ̃ŋɩnn na nɩpɛ bʋɔ na pi yo luguse dɩ̃ɩna kpɩ̃ɩga. Thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ ɓikhiye kpo kpeli kha bʋ ʋ. Gboŋo nɩgɔmɛ kha thuo wa ʋɔ hara wɩɛ kasɩkhɛla ʋ. 13Baa Adɛyɛ Yesura yãan hala, na ʋ makarɩ gɔɗ ʋ na u deɗ u kha: «Hã mʋ fʋʋ waʔ.» 14Na ʋ zʋ̃ʋn nann na phoɗ kpɩ̃ɩkɛsura za, na ʋ gɔdɛwɩra nɩ́ɩrɛ́nɩ́. Na u deɗ kpɩ̃ɩgɩra kha: «Nakɔrɔɓonwo, mi deɗ ɓu wa sɩ, arɩ!» 15Na huora alɩn kɩ kɩ sɩɛrɛ. Na Yesura deɗ hala kha ʋ khɛ u ɓikhiira na khũn u.
16Na bamʋŋa khonn pɩ bɩɛ na pɩ gbɩ̃nɛ Yekila ki de kha: «Yekire yãdedaa gbʋ̃ɔmɔ kuɗ a za!» Dɩ̃ɩna: «Yekila ɓann ʋ nɩpɛ dɛnfɛn khɛrɛ!» 17Na Zude sɩrɩgɩra na kɩ dagense nɩpɩra nuun wɛsɩɛ Yesura na liiri7:17 Ken 6:17.
Yekire ãyi Zã bʋ dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe Yesu khɛrɛ
(Matiyo 11:2-6)
18Na Zã karɩ̃nɓiiwira yo kpɔrɩn ʋ bamʋŋa mɩyɩra bɩɛ pɩ na yãarɩ. Na Zãna yɩɗ ʋ karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ 19na dãan mɩ Adɛyɛ Yesura khɛrɛ kha pi yo bʋ̃ ʋ kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo kɩ kãn ɓan baa7:19 Ken Matiyo 11:3, warɩma a kãn ma na tɩɛ ʋɔ?» 20Baa pi yo nann Yesura lɔkɩra ʋ, na pi deɗ u kha: «Yekire ãyi Zã dãar a kha a ɓan bʋ̃ mʋ kha: “Mʋɔ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora kɩ kãn na ɓan baa, warɩma a kãn ma na tɩɛ nɩra ʋɔ?”» 21Dɩɛ bɛna bɩɛ fɩ na Yesura bãarɛn nɩgɔmɛ na pi ɓose thĩnye thĩnye, kɩ ɗɛɗ khonn bʋɔ gĩrime pɩ za ki phiin zɩɛn ɗarɩgɔmɛ yiwiye. 22Kɩ yɩɛn na ʋ zɩ̃ŋɩnn Zã dãarawɩra kha: «Ĩ yo kpɔrɩ Zãna mɩyɩra ɩ̃ yãan na ĩ nuun ɩra: Ɗarɩpɛ yã, nɩdɩ̃ŋarɩmɛ bʋ nɩ̀ɩrɛ̀, legbũruwe bãarɩ na yɛɗɩ, numarɩwɛ nu, nɩhuome arɩ ki ɓu thakuogo, Yekire sɩɛrɛnʋʋsɛ bu de bʋɔmɛ nɩpɛ. 23Nɩra wɛ bãa ɓa gbaan khãamɩra mɩɛ za waʔ, bãanwuoŋo bʋ wa ʋɔ dɛyɩra bɛgɛ!»
24Baa Zãna dãarawɩra tann zuori, na Yesura khɩɛn Zãna mɩyɛ ki de nɩgbokira kha: «Baa ɩ̃ na yuon gbangbĩriŋira ʋ ni Zãna khɛrɛ, bɩra ɩ̃ kha ɓɩɛ na yã? Ɩ̃ kha ɓɩɛ wa na yã nɩthɩ̃rɩga na ʋ thɔɗ mʋ gaga kha wũugo sarɩmɛ zige baa? 25Na sɩɛ ɩ waʔ, bɩra ĩ yo yãarɩ? Khuo ʋɔ na u yiin dakɩ̃nsɛ ba? Ŋa wɛpɛ kɩ nɩnɛ ɓudadaasɩra na pɩ hɩɗann nɩgbʋ̃ɔmɛ hɩɗansɛ za, bɩɛ ɓu wa ɩyawɛ gorise za. 26Na bɩra ɩ̃ɛ thĩra na yo yãarɩ? Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa ɩ̃ kha ɓɩɛ na yo yã ba? Iyo, mi de ĩ wa sɩ kha ʋ gbɩ̃n tãra wa Yekire yãdedaa thĩra. 27Naɗɩɛ Zãna bʋ wa wɩɛra Yekila deɗ ʋ sɩɛsɩra za kha: “Mɩ ɓa dãa mɩ dãara mʋ wʋɔla ʋ, ʋ ɔfɔ mʋ khɩ̃na.”»
28Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Mi de ĩ wa sɩ, nɩthɩ̃rɩpɩra bɩɛ pi hũnn dunuyara za, nɩra sii gbɩ̃nn na tann Zãna yãan waʔ. Kɛna nɩra wɛ bãa zenn Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za, ʋɔ dɛyɩra gbɩ̃n ma na tãra Zãna bere. 29Nɩpɩra bɩɛ na lãmbo zɩ̃ndɛwɩra nuuren u, pɩ bɩɛ tʋʋn ma kha Yekila telenn ma, na pɩ yɩɛn na Zãna yĩɗ|Yĩ pi ãmɩra za. 30Ŋa Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ kɛɩn ma mɩɩna Yekila kha ɓɩɛ na le hã wɩ ɩra. Kɩ kɛɩn kha Zãna yĩ bɩɛ ãmɩra za waʔ.»
31Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Ãna mɩɛ wɔrɩ khɛ na makɩ̃n na ɩra nɩpɩra ɩra? Pɩ khɩɛgɩ̃nn ma na ãna? 32Pɩ khɩɛgɩ̃nn ma na ɓikɛrɩwɛ pɩ hɩɗann gboŋo bĩŋinkhaarɛ za, na bʋɔra sɔŋɔ ki de bʋɔra kha: “Aa tɩɩrɛn ma hagazantɩɩrɛ na hãar ɩ̃, ŋa ĩ gbũun zann waʔ! Na a tɩ̃nɛn ɓɩɩtɩ̃nsɛ na hãar ɩ̃, ĩ gbũun fʋʋn waʔ!” 33Mi de ɓa sɩɛ naɗɩɛ Zãna kha yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra ʋ, baa ʋɔ ɓannɩ, ʋ kha yii wa sũn, u gbũun kha yɔ̃ duvɛ̃n waʔ, na ĩ deɗ kha: “Gĩrin bɩ̃ya kɩ bʋ ʋ za!” 34Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓannɩ, u ɗi na ʋ yɔ̃, na ĩ de kha: “Ĩ ken, wɛɩ wɩɛ lɔgɔdãn ma dɩ̃ɩna ʋ yɔ̃ tannɩ. Ʋ bʋ wa lãmbo zɩ̃ndɛwɛ na mɩbɩ̃yɛledɛwɛ yɛsɛkhuo!” 35Ŋa wɛpɛ bɩɛ pɩ bɩɩn Yekila, pɩ tʋʋn ma ʋ wʋɔmɩra kha pɩ bʋ wa mɩtelenyene.»
Yesu bʋ yafa hara ʋɔ mɩbɩ̃yɛ za
36Na Farɩzɩ̃ɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ khuo ʋɔ thonn Yesura kha u thiye ʋɔ heke na yo ɗi. Na Yesura yuon ʋɔ wɛɩra heke na yo hɩɗann ki ɗi. 37Zɛrɩhara ʋɔ kha bʋ gɩɛ gboŋɩɛ za. Baa ʋɔ hara wɩɛ nuun kha Yesura kha bʋ wa ki ɗi Farɩzɩ̃ɛ khuora heke, na ʋ ɓann na latɩkɔlɩ khohĩyene ɗorohʋwʋsɛ, 38na ɓan Yesura gɛŋɛ na yo nɩ́ɩrɛ́n ʋ ɗɩɛsɛ lɔkɩra ʋ. Ʋ kha fʋʋ wa kɩ ɓɩɗɛ Yesura ɗɩɛsɩra na u yĩmithĩnsira. Na u dikĩnn yĩmithĩmisira na u thayĩnsira, ki kpenn ʋ ɗɩɛsɩra, na fãarɛn sɩ na latɩkɔla. 39Farɩzɩ̃ɛ khuora na thonn Yesura, baa ʋɔ yãan sɩɛ, na u deɗ u thĩ za kha: «Na wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa Yekire yãdedaa tɩ̃yara za, ʋ naa ɓa tʋ hara wɩɛ thĩna ki pho ʋ za mɩra, kha: Ʋ bʋ wa mɩbɩ̃yɛledaa.» 40Na Yesura|Yesu khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ Farɩzɩ̃ɛ khuora kha: «Simɔ̃, mɩ bʋ wa na mɩɩnɛ na de ɓu.» Na Simɔ̃ra zɩ̃ŋɩnn kha: «Karɩ̃ndaa, sɩɛrɛ.» 41Na Yesura deɗ kha: «Khuowe yɔ̃ kha kãn na taa pi tigiye wɛɩ ʋɔ khɛrɛ. Ukpora mɩɩgɩra kha bʋ wa Deniyeʔe gbaasɩyɔ̃ na tiiwãa. Na ʋɔra bɛgɩra bu deniyeʔe tigbeyɔ̃ na gbũne. 42Bɩɛ khuobɩɛ yɔ̃ra, ʋɔ sii kha wɔrɩ taa wɛɩra na u tigiyira waʔ. Na ʋ fɩ̃ɩn pɩyɔ̃ra bɩɛ za kha pɩ yɩɛ tigiyira. Bɩɛ nɩpɩɛ yɔ̃ra za, ʋ̃na kɩ ɓa khɔrɩ wɛɩra na tãra ʋ̃na?» 43Na Simɔ̃ra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩ gaga wa kha wɩɛra mɩɩgɩra kha nugon ɩra, ʋɔ ʋ.» Na Yesura deɗ u kha: «Mu deɗ tɩ̃ya.»
44Na ʋ vɩɗ dãan wʋɔla hala gɛŋɩra ki deɗ Simɔ̃ra kha: «Mʋ yã hara wɩɛ wa? Baa mɩɛ lonn mʋɔ heke, mʋ hãan mɩ ãmɛ kha mɩ tɩsɩ mɩ ɗɩɛsɛ waʔ. Ŋa hara wɩɛ tɩsɩn ma mɩ ɗɩɛsɛ na u yĩmithĩnse ki dikĩnn si na ʋ thayĩnsira. 45Mʋɔ thɩɛn mɩ na kpenn mi waʔ, ŋa na gɔ kɩ baa mɩɛ lonn fara, hara wɩɛ gbaan mɩɛ ɗɩɛsɩra kpemira waʔ. 46Mʋ gbɩ̃nɛn mɩ na tuun nʋʋmɛ|Na tuun nʋʋmɛ mɩɛ thaagɩra ʋ waʔ, ŋa hara wɩɛ gbɩ̃nɛn mɩ na tuun latɩkɔlɩ mɩɛ ɗɩɛsɩra za. 47Gɩɛ yɩɛn na mɩ ɓɔgɔ mʋ sɩ: Khɔrɩkpakpapɩɛ ʋɔ ɓɔgɔn mɩra, sɩ ɓɔgɔ wa kha ʋ mɩbɩ̃ɩgɔngɔnyɩra bɩɛ u liiri, ɩ bɩɛ yafan ma ʋ za. Ŋa wɩɛ bãa za pɩ yafan kɩrɩ, ʋɔ dɛyɩra ɓɔgɔ wa ʋ khɔrɩmɩra tɩ̃ kɩrɩ.» 48Na Yesura deɗ hala kha: «Mʋ mɩbɩ̃yɩra yafan mʋ za.» 49Wɛpɩɛ kha ɗi u kamɛ ʋ, na bɩɛ ki de kamɛ kha: «Ãna wɛɩ thĩne wɩɛ kɩ ha kɩ yafa mɩbɩ̃yɛ za thĩra.» 50Ŋa na Yesura deɗ hala kha: «Mʋ khãamɩra kuoren mʋ, yo kpolonwuoŋo za.»
8Hapɩra kha thuo Yesura, bɩɛ mɩyɛ
1Sɩɛ tann na Yesura yuon gbongbʋ̃ɔnsɛ dɩ̃ɩna gbontɩtɩɩsɛ sʋɔ za Yekire ɩɩga sɩɛrɛnʋʋsɩra ɓɔgɔ khɛrɛ. Karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra kha thuo u wa, 2dɩ̃ɩna hapɛ bʋɔ, wɛpɩɛ za ʋ na ɗɛɗ gĩrimira kɩ bãarɛn pi ɓosira ɩra: Magɩdala Marɩyama, ʋɔ za Yesura na ɗɛɗ gĩrimira wãnɩyɔ̃ra, 3na Zanɩ, Erɔdɩ thʋʋga kendaa Suza hara, na Sizanɩ dɩ̃ɩna nɩgɔmɛ, wɛpɛ kha hã pi leke mɩyɛ kɩ dɛnfɛ Yesu na ʋ karɩ̃nɓiiwira ɩra.
Sɔkɩra kɩ hã na gbũu tɩ̃ɩgadaa ʋɔ mɩyɛ za
(Matiyo 13:1-9; Marɩkɩ 4:1-9)
4Nɩpɛ kha kure wa gbonse bɩɛ za kɩ ɓan Yesura heke. Baa nɩgbokira kha bʋ ki bĩŋin, na ʋ zɩɛn sɔkɔ gʋɔ kha: 5«Tɩ̃ɩgadaa ʋɔ na yuon ʋ hʋʋga ɗiise tɩ̃ɩga khɛrɛ. Baa ʋ kha tɩ̃ɩga ɗiitʋɔla, na dʋɔ waan khɩ̃nɛ za: Khɩ̃ntãradɛrɩwɛ gann wɩ̃ɩn nɩ, na wurupe ɓan ɗiin tɩ bɩɛ. 6Na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan kɛrɩkɛ khaarɛ za: Baa ɗiisira fĩin zuori, na sɩ hʋʋrɩ, naɗɩɛ wuonse kha bʋ waʔ. 7Na ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan huonse khaarɛ za. Na dɩɛ na huonsira fĩin kamɛ ʋ na huonsira fɩ̃ɗ tɩ. 8Ŋa ɗiitʋɔrɛ dʋɔ waan fɔlɔnkharɩkɩ̃nɛ za. Na dɩɛ fĩin na senn tɔsɛ: Sɩ tɔsɩra na yiin ma ɓiye tiiwãa wãa.» Na Yesura sɩɛrɛn na faŋa na deɗ kha: «Na wɩɛ bʋ ɓɩɛ na nuure, u nuure kɩ̃raŋɩra!»
Bena Yesu zɩɛ sɔsɛ?
(Matiyo 13:10-13; Marɩkɩ 4:10-12)
9Na Yesura karɩ̃nɓiiwira bʋ̃ɗ ʋ gɩɛ sɔkɩɛ kɔla. 10Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ɛ ʋɔ, Yekila yɩɛn ma na ɩ̃ tʋʋn ʋ ɩɩgɩra gũniwira, ŋa bʋɔra bɩɛ, mɩ sɩɛrɛ wɩ wa sɔsɛ za. Mafɩra,
“Harɩ na pi ken, pɩ yã wãʔ.
Harɩ na pi nu, pɩ tʋ sɩ kɔla waʔ.”»
Yesu bʋ ɓɔgɔ mɩɩna tɩ̃ɩgadaara sɔkɩra bu de
(Matiyo 13:18-23; Marɩkɩ 4:13-20)
11«Ĩ ken gɩɛ sɔkɩɛ kɔla: Ɗiitʋɔla kɩ bʋ Yekila sɩɛsɩra. 12Nɩpɛ bʋɔra bʋ wa mʋ gaga kha khɩ̃na khaala za ɗiitʋɔɓila waan ɩra: Pi nu sɩɛsɩra, ŋa Sutana ɓan ma na khon si pɩ gagasɩra za na barɩ pɩ hã pɩ khãa sɩ za na ɓu zɩ̃mɛ waʔ. 13Nɩpɛ bʋɔra bʋ wa mʋ gaga kha fɔlɔŋɔ kɩ bʋ na kɛrɩkɛ: Pi nu sɩɛsɩra na bɩ sɩ na bãanwuoŋo. Ŋa pɩ bɩ na gɔ sɩ waʔ. Pɩ khãa wa sɩ za kɩrɩ dɩ̃ɩna na wɔgbʋ̃ʋga ɓannɩ, pɩ zɩɛ khãamɩra. 14Huonsira khaala za ɗiitʋɔla waarɩ, dɩɛ bʋ wa mʋ gaga kha nɩpɛ bãa ki nu sɩɛsɩra, ŋa wukĩnse na ɓudaga dɩ̃ɩna fɔlɔŋɩɛ mɩyɛ barɩ wa sɩɛ sɩɛsɩra hã si ɓu le mɩɩnɛ waʔ. 15Fɔlɔnkharɩkɩ̃na za ɗiitʋɔla waarɩ, dɩɛ ɓɔgɔ wa wɛpɛ ki phii zɩɛ pi kpolonsira na nuure sɩɛsɩra, na gɔ sɩ na kɩ̃ra mʋ gaga kha ɗiisira senn gbaangbora ɩra.»
Fɩtanɩ sɔkɔ
(Marɩkɩ 4:21-25)
16Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Nɩra ɗɩɛrɛ fɩtanɩ na si u na gbongboŋo, warɩma na yii u gbɩ̃nɛ theɗe u waʔ. Ŋa pi tii u wa daaga gʋɔ za sɩɛ le thaaga na nɩpɛ lonn thʋʋgɩra za, pɩ yã yɛyɛɓɛ8:16 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 5:15, na Luki 11:33. 17Mɩɩnɛ bãa guoren ɩra, tɩ ɓa phɩla wa na yã yɛyɛɓɛ ʋ. Dɩ̃ɩna mɩyɛ bãa bʋ gũni mɩyɛ, ɩɛ bɩɛ ɓa tʋ wa na gbũu yã gɔɗɩyãga gʋɔ. 18Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ nuure lɔmɩra. Naɗɩɛ wɩɛ kɩ tʋ Yekire ɩɩga mɩyɛ, Yekila ɓa sɩɛ dʋɔ ʋ tʋʋmɩra ʋ. Ŋa wɩɛ kɩ tʋ ɩ waʔ, tʋʋmɩra ʋ gaga kha ʋɔ bʋ wɩ kɩla, Yekila ɓa zɩ̃n mɩ wa kɩ zɩɛ ʋ.»
Yesu yaa na ʋ khɩ̃rɩwɛ mɩyɛ
(Matiyo 12:46-50; Marɩkɩ 3:31-35)
19Khaala Yesura kha bʋ, ʋ yaara dɩ̃ɩna ʋ khɩ̃rɩwɩra na ɓann ma u heke fɩ. Ŋa pɩ kha wɔrɩ nan ʋ waʔ, naɗɩɛ nɩgbokira na gɔnn ma. 20Na pi deɗ u kha: «Mʋ yaara na mʋ khɩ̃rɩwɩra bʋ vɛn mʋ za gbɛ̃ɩgɩra ʋ.» 21Ŋa na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Wɛpɛ ki nuure Yekila sɩɛsɩra na pi yii si pɩ gagasɩra za, bɩɛ bɩɛ bʋ wa mɩɛ yaa na mɩɛ khɩ̃rɩwɛ.»
Yesu nɩ́ɩrɛ́n sarangbʋ̃ɔŋɔ
(Matiyo 8:18, 23-27; Marɩkɩ 4:35-41)
22Gɔɗɩyãga gʋɔ, na Yesura lonn gbuogo za na ʋ karɩ̃nɓiiwira na deɗ pi kha: «Ɩ̃ yɩɛ a saga lagagborola.» Na pi yuori. 23Baa pɩ kha saga, na Yesura hʋ̃nn phaarɩ. Na sarangbʋ̃ɔŋɔ ɗɛ alɩn lagagborola za ki vu, na gbuogira thaan ãmɛ. Pɩ kha dii wa. 24Na karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann Yesura na arɩgan ʋ ki ki de u kha: «Karɩ̃ndaa, Karɩ̃ndaa, a dii wa.» Na Yesura alɩn na dʋɗ saraŋɩra na ãmɩra za na sɩ bɩɛ nɩ́ɩrɛ́n na gɛŋɩra wuori. 25Sɩɛ tann na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ khãamɩra bʋ wa he?» Baa ãnabirise gɔɗ karɩ̃nɓiiwira, na bamʋŋa khonn mi. Na pi deɗ kamɛ kha: «Be nɩthɩ̃rɩthĩne wɩra, kɛna saraŋa na ãmɛ nu ʋ sɩɛsɩra mɩra?»
Yesu bãarɛn phʋ̃rʋkhuo
(Matiyo 8:18, 23-27; Marɩkɩ 4:35-41)
26Na pi yo nann Gadara nɩpɛ sɩrɩga kɩ bʋ na dãan Galile wʋɔla ʋ. 27Bɛna Yesura kha sũn gbuogira za, na gboŋira wɛɩ ʋɔ ɓann u thukĩnkhɛrɛ. Ʋɔ wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa na gĩrinse harɩ khɔ̃ɩ. Ʋ kha yii daasɛ waʔ, u gbũu kha hʋ̃n thʋʋga za waʔ, ŋa ʋ kha hʋ̃n ma luguse u. 28Baa ʋ yãan Yesura|Yesu, na ʋ kɩ sɔŋɔ wa, ki yo waan ʋ wʋɔla ʋ na dʋɗ na faŋa kha: «Bɩra mʋ ɓɩɛ mi heke Yesu, Zaadɛyɛ Yekire Ɓikhiye? Mɩ yɩ̃n mʋ wa, hã mʋ vɛnɛ mɩ waʔ.» 29Ʋ kha sɩɛrɛ wa mafɩra naɗɩɛ Yesura kha ɗɛ ɓa ninbɩ̃yara, kha u kure ʋ za. Ʋɔ ninbɩ̃ya wɩɛ kha arɩ wa ʋ za gʋɔ za. Pɩ kha vɔ ɓa ʋɔ wɛɩra lesira na ɗɩɛsɩra na zɔrɔgɔsɛ hã u ɓu tãra waʔ. Ŋa ʋ kha kpakɩ̃n ma sɩɛ zɔrɔgɔsɩra dɩ̃ɩna ninbɩ̃yara kha yo u wa gbangbirinse za. 30Na Yesura bʋ̃ɗ ʋ kha: «Mʋɔ yɩsɩgɩra kɩ bʋ gʋ̃na?» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩɛ yɩsɩgɩra kɩ bʋ “gboko”». U deɗ ɓa sɩɛ naɗɩɛ gĩringɔmɛ na lonn ma ʋ za. 31Bɩɛ gĩrinbɩɛ kha yɩ̃n ma Yesura kha hã ʋ yɩɛ bɩɛ yo zahanama naagɩra ʋ waʔ.
32Dɔrɔbɔ̃ngboko kha bʋ wa pɩ lɔkɩra za fɩ ki ɗiire ɓɩɛdiɗe dʋɔ thaaga za. Na gĩrimira yɩ̃nn Yesura kha ʋ yɩɛ bɩɛ yo lon dɔrɔbɔ̃ngbokira za. Na ʋ hãan mɩ khɩ̃na. 33Na pi kuɗ wɛɩra za na yo lonn dɔrɔbɔ̃ngbokira za. Na dɔrɔbɔ̃ngbokira bɩɛ kuɗ ɓɩɛdiɗa thaagɩra za na ɓan tuun lagagborola za na huun pere.
34Baa dɔrɔbɔ̃ngbokira kaadɛwɩra yãan mɩyɩra liiri, na pi horon yo deɗ si gboŋira ʋ na gbonɓiyira bɩɛ za. 35Na nɩpɛ kuɗ na yo kenn wɛsɩɛ na liiri. Na pi yo nann Yesura|Yesu lɔkɩra ʋ na yãan wɛɩra, wɩɛra za gĩrimira na kuɗ ɩra. Ʋ na yiin ma daasɛ na hɩɗann Yesura lɔkɩra ʋ. Ʋ wʋɔla na yĩnn ma. Na anabirise gɔɗ nɩpɩra. 36Wɛpɛ bɩɛ pɩ na yãan wɛɩra bãanlɔmɩra, na pɩ kpɔrɩn lɔmɛ za gĩrimira na kuɗ wɛɩra za na yuon ɩra. 37Na Gadara sɩrɩgɩra nɩpɩra bɩɛ yɩ̃nn Yesura kha u kure bɩɛ heke, naɗɩɛ ãnabirise na gɔɗ pɩ wa gbaangbo. Na Yesura gbũun gann gbuogira za kha ʋɔ tãra.
38Ŋa wɛɩra za gĩrimira na kuɗi, ʋ kha yɩ̃n ma Yesura kha ʋ yɩɛ ʋɔ thuo u. Yesura bɩɩn na yɩɛn na u thuor u waʔ. Ŋa u deɗ u wa kha: 39«Vɩ gbũu mʋ khaala ʋ na yo kpɔrɩ mɩyɩra bɩɛ Yekila liin hãan mʋ ɩra.» Na wɛɩra yuon gboŋira ʋ na yo kpɔrɩn mɩyɩra bɩɛ Yesura|Yesu na liin hãar ʋ ɩra.
Yesu bãarɛn hara ʋɔ kɩ arɩgan ɓihɛyɛ huomo ʋɔ
(Matiyo 9:18-26; Marɩkɩ 5:21-43)
40Yesura|Yesu vɩ gbũubɛna Galilera, na nɩgboko thukĩnn u, naɗɩɛ pɩ bɩɛ kha tɩɛ ʋ wa. 41Dɩɛ bɛna, na wɛɩ ʋɔ nannɩ, pɩ kha yɩ ʋ wa kha Zayirisi. Yawutuwe|Yawutuwe Karɩ̃nthʋʋga wʋɔrɛ nɩra kha bʋ ʋ. Na ʋ ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla ʋ kɩ yɩ̃nn ʋ kha u thiye ʋɔ heke, 42naɗɩɛ u ɓihɛrɩɗa kpo kpelila kha bʋ na ɗɩɩsɛ gbune na sɩyɔ̃ra, tɩ kha hu wa.
Bɛna Yesura kha yo u heke, nɩpɛ na siɗ u wa ki dege u. 43Hara ʋɔ kha bʋ nɩpɩra za, ʋ kha ɓo ɓa, naɗɩɛ ʋ kha bʋ wa na tarɩ̃nkpaka ɓose na ɓuun ɗɩɩsɛ gbune na sɩyɔ̃. U tigiyira bɩɛ na zuon ma ɓosodɛwɛ heke. Ŋa nɩra sii na wɔrɩn bãarɛn u ɓosira waʔ. 44Na ʋ zʋ̃ʋn nann Yesura na phoɗ ʋ gbɔgɔlɔ̃ngena za ʋ kpɩ̃rara ʋ. Fɩ za na ʋ tarɩ̃nkpakɩra ɗɛ nɩ́ɩrɛ́nɩ́. 45Na Yesura|Yesu bʋ̃ɗ kha: «Ãna phoɗ mɩɛ za?» Pɩ bɩɛ kha de ɓa kha bɩɛ ɩ waʔ. Na Pɩɛrɩ deɗ kha: «Karɩ̃ndaa, mʋ yã na nɩpɛ kpãngbũnn mu ki boigĩn mu wa ba.» 46Ŋa na Yesura deɗ kha: «Nɩra ʋɔ phoɗ mɩ za naɗɩɛ mɩ yãan ma na bãarɛ faŋa gʋɔ khonn mɩ za.»
47Baa hala yãan tʋʋn kha ʋɔ wɔrɩ guore u thĩ zuon waʔ, na ʋ ɓan ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla ʋ kɩ kɩ gban. Na u deɗ nɩpɛ bɩɛ wʋɔla ʋ fɩ mɩɩna yɩɛn na ʋɔ phoɗ Yesura gbɔgɔlɔ̃na za ɩra, dɩ̃ɩna lɔmɩra za ʋɔ bãan fɩ na yuori. 48Na Yesura deɗ u kha: «Mi ɓihɛyɛ, baa mʋ khãan mɩ za, sɩɛ bãarɛn mʋ. Yo wɔyĩke za!»
49Baa Yesura kha bʋ kɩ sɩɛrɛ mafɩra, na dãara ʋɔ kuɗ Zayirisira heke na ɓan deɗ u kha: «Mu ɓihɛyɩra huun ma. Hã mʋ vɛnɛ karɩ̃ndaara dʋ̃waʔ.» 50Ŋa Yesura|Yesu nuuren u ki deɗ Zayirisira kha: «Hã mʋ ãn waʔ, khãa mɩɛ za kũu, ʋ ɓa arɩ.» 51Baa pɩ nann Zayirisira thʋʋgɩra ʋ, Pɩɛrɩ, Zã na Zakɩ dɩ̃ɩna ɓiira siira na ʋ yaara dola bʋɔtɛ, Yesura bɩɩn yɩɛn na nɩra ʋɔ lonn u bʋ na sɩɛn pɩ za waʔ. 52Pi lonbɛna, nɩpɩra kha bʋ thʋʋgɩra ʋ, pɩ kha fʋʋ wa na pɩ vɩlɩ̃n ɓiira huumira kãmara za. Na Yesura deɗ pi kha: «Hã ɩ̃ fʋʋ waʔ. U huun waʔ, ŋa ʋ hʋ̃nn ma.» 53Pɩ kha man ma Yesura naɗɩɛ pɩ na tʋʋn ma kha ɓiira huun ma thĩnthĩnse. 54Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura gɔɗ ɓihɛyɩra kpɩ̃ɩgɩra lekira za na deɗ u kha: «Mi ɓiye, arɩ!» 55Na u nina gbũun ɓann ʋ za na ʋ ɗɛ alɩnɩ. Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ hã ʋ ɗimɩɩnɛ u ɗi.» 56Bamʋŋa na khonn ma ɓihɛyɩra hũndɛwɩra. Ŋa Yesura sarɩn ma pɩ za na gbɩ̃ran sɩ kha hã pɩ ɓa de nɩra sii mɩyɩra liin mɩra waʔ.
9Yesu dãan karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃
(Matiyo 10:1-9, 11-14; Marɩkɩ 6:6-13)
1Na Yesura bĩŋinn ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ra na hãan mɩ khɩ̃na na wɔrɩkɔ kha pɩ ɗɛ gĩrimira bɩɛ, kɩ bãarɛ ɓose. 2Na ʋ dãan mɩ kha pi yo ɓɔgɔ Yekila ɩɩga|Yekila ɩɩga sɩɛsɛ kɩ bãarɛ ɓoɗipe. 3Na u deɗ pi kha: «Hã ɩ̃ ɓa khɛ foi ɩ̃ sɩrɩyuogɩɛ za waʔ, mʋ gaga kha daɓɔɗɛ, bɔtɔ, ɗimɩɩnɛ, warɩma tigiye, dɩ̃ɩna hã nɩra gbũu khɛ gbɔgɔlɔ̃ɓiye yɔ̃ waʔ. 4Khaarɛ bãa ɩ̃ ɓa yo gĩi, ɩ̃ hɩɗan ma gɩɛ thʋʋgɩra ʋ ɓanu kha ĩ kuɗ dɩɛ khaala ʋ. 5Khaarɛ bãa nɩpɛ ɓa kɛɩ ɩ̃, hã ĩ gĩi bɩɛ heke waʔ, ĩ kure pi gboŋira ʋ ki kpongbo ɩ̃ ɗɩɛsɛ kpãagɩra. Sɩɛ ɓɔgɔ wa kha wɛsɩɛ pi liiri, sɩ kɩ̃ran waʔ9:5 Ken Marɩkɩ 6:11.» 6Na karɩ̃nɓiiwira yuori. Pɩ kha thuo wa gbonsira bɩɛ za kɩ ɓɔgɔ Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra kɩ bãarɛ ɓoɗipira gɛnsɛ bɩɛ.
Erɔdɩ bʋ bʋ̃ u thĩ kha Yesura bʋ wa ãna kpuo
(Matiyo 14:1-2; Marɩkɩ 6:14-16)
7Erɔdɩra|Erɔdɩ kha bʋ Galile sɩrɩgɩra ɩɩgɩra za, na ʋɔ nuun mɩyɩra kha le ɩra. Ʋ kha tʋ mɩɩna ʋ gaga waʔ, naɗɩɛ nɩpɛ bʋɔ kha de ɓa kha: «Zãna kha yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra za, ʋɔ gbũun alɩn huumira ʋ na ɓannɩ.» 8Bʋɔra kha de ɓa kha: «Yekire yãdedaa Eli|Eli gbũun alɩn ɓann tɩ̃.» Bʋɔra kha de ɓa kha: «Warɩma khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ Yekire yãdedaa ʋɔ gbũun alɩn huumira za na ɓannɩ.» 9Ŋa na Erɔdɩra deɗ kha: «Mɩɛ yɩɛn ma na pɩ kpaɗ Zãna thaagɩra. Na ãna wɛɩ thĩne mɩyɛ mi nu na pi de mɩra.» Ʋ kha ɓɩɛ wa na yã Yesura.
Yesu bu ɓeɗe nɩgboko
(Matiyo 14:13-21; Marɩkɩ 6:30-44)
10Na Yesu dãarawɛ gbũun ɓann na ɓan kpɔrɩn ʋ mɩyɩra bɩɛ bɩɛ na liiri. Na ʋ khɩɛn yuon mi na kuɗ pi, pi kpo khaarɛ dʋɔ lɔkɔ ʋ pɩ yɩ kha Bɛtɩsayɩda. 11Ŋa na nɩgboko nuun si na thuor u. Baa Yesura yãan mɩ na ʋ gɔɗ pɩ kɩ̃raŋɩra, na deɗ pi Yekire ɩɩga sɩɛsɛ kɩ bãarɛn wɛpɛ kha ɓɩɛ bãamɛ. 12Baa khaala kha ɓɩɛ na te, na karɩ̃nɓiiwira zʋ̃ʋn nann Yesura na deɗ u kha: «Mʋ zɩɛ nɩpɩɛ bɩɛ pi yo gbonsira ʋ na gbonɓiyira za na yo ɓɩɛ hʋ̃nkhɛyɛ na ɗiime, naɗɩɛ a bʋ wa gbaŋa za fara.» 13Ŋa na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ɛ thĩra ɓɩɛ ɗimɩɩnɛ na hã wɩ pi ɗi.» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Buruse wãa na ɓuruwe yɔ̃ yewu kɩ bʋ aa heke. Mʋ ɓɩɛ wa kha a yo ɗon ɗiise na ɓan hã nɩgbokɩɛ bɩɛ ba?» 14Nɩpɩra kha bʋ dɩɛ khaala za, khuowira dola kha yo wa khuowe kpɩɛwɛ pɩwãa za. Na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɩ̃ yɩɛ pɩ hɩɗan gbogoye gbogoye nɩpɛ tigbeyɔ̃ na gbũne gbũne siira.» 15Na karɩ̃nɓiiwira bɩɩn ʋ sɩɛsɩra na yɩɛn na nɩpɩra bɩɛ hɩɗannɩ. 16Na Yesura khɩɛn buruse wãara na ɓuruwe yɔ̃ra, na arɩgan wʋɔla zaara na thɩɛn Yekila ɩɛ ɗimɩɩyɩɛ kãma. Na ʋ kpɩkɩ̃nn hãan karɩ̃nɓiiwira ɩ kha pɩ kpɩkɩ̃n hã nɩpɩra ɩ pi ɗi. 17Na pɩ bɩɛ ɗiin na hĩin pi dĩŋo za. Gbusira na yɩɛrɩ, na pi hoɗ si na hĩɗen kpamɩsɛ gbũne na sɩyɔ̃.
Pɩɛrɩ deɗ kha Yesu bʋ wa Yekire nɩthɩ̃rɩkhoromo
(Matiyo 16:13-21; Marɩkɩ 8:27-31)
18Gɔɗɩyãga gʋɔ, Yesura kha bʋ kɩ yɩ̃n Yekire ukpo, ʋɔ na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ fɩ. Na ʋ bʋ̃ɗ pɩ kha: «Nɩpɛ de ɓa kha mɩɛ bʋ wa ãna kpuo?» 19Na pɩ zɩ̃ŋɩnn kha: «Bʋɔ de ɓa kha mʋ bʋ wa Zãna kha yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra ʋ, bʋɔ kha mʋ bʋ wa Yekire yãdedaa Eli|Eli , warɩma khɔ̃ɩkhɔ̃ɩ Yekire yãdedaa ʋɔ gbũun alɩn na ɓannɩ.» 20Na u deɗ pi kha: «Na ɩ̃ɛ ʋɔ do, ɩ̃ɛ kha mɩɛ bʋ wa ãna kpuo?» Na Pɩɛrɩ khɩɛn sɩɛsɩra na zɩ̃ŋɩnn kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekire nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo , wɩɛra ʋ dãarɩ.»
21Na Yesura deɗ pi na gbɩ̃ran kha hã pi de nɩra sii sɩ waʔ. 22Na u deɗ pi tɩ̃ kha: «Fɔ mɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiye dãamɔra vɛn gbaangbo. Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ na kperekpiidakhãgãwɛ dɩ̃ɩna Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ ɓa kɛɩ ʋ. Pɩ ɓa khʋ ʋ, ŋa u huume khɩɛwɛ sãara za, ʋ ɓa gbũu arɩ na ɓu thakuogo.»
Yesu thuo lɔmɛ
(Matiyo 16:24-28; Marɩkɩ 8:34–9:1)
23Baa ʋ sɩɛrɛn na ʋ karɩ̃nɓiiwira zuori, na u deɗ nɩpɩra bɩɛ kha nuure u kha: «Na nɩra bʋ ɓɩɛ na thuo mɩɛ, ʋ gbaa ʋɔ thĩ mɩɓɩɛnyɩra, kɩ bɩ ʋ vɛnsɩra ki thuo mɩɛ ɗɩyãga tʋɔ ɗɩyãga mʋ gaga kha nɩra wɛ bãa gbonn ʋ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ ki yo hukhɛrɛ ɩra. 24Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ ɓɩɛ na kuore u thĩ thakuogira, ʋ ɓa la kɩ wa. Ŋa wɩɛ kɩ ɓa la kɩ mɩɛ kãmara za, ʋɔ dɛyɩra kɩ ɓa ɓu ʋ thakuokɛɩzuoŋira. 25Bɩra sɩ kɩ̃ra nɩra, na u ɓuun fɔlɔŋɩɛ ɓudagɩra bɩɛ, kɩ la ʋɔ thĩ thakuokɛɩzuoŋira. 26Na nɩra wɛ bãa nɩɩn mɩɛ na mɩ sɩɛsɩra, Nɩthɩ̃rɩɓidãamɔra ɓa nɩɩ ʋ wa tɩ̃ na mɩ ɓa ɓann na mɩɛ na mi siira na ʋ mɛlɛgɛwɩra ɩɩgɩra yɛyɛɓɩra za. 27Iyo, mi de ĩ wa sɩ, tɩ̃yara za, bʋɔ bʋ khaadɩɛ, pɩ ɓa hu kɛɩ yã Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga waʔ.»
Pɩɛrɩ na Zã dɩ̃ɩna Zakɩ yãan Yesu, Yekire ɩɩgɩra yɛyɛɓɛ za
(Matiyo 17:1-8; Marɩkɩ 9:2-8)
28Yawʋyĩne kpo tann sɩɛ sɩɛsɩɛ deɓe kpɩ̃ra za, na Yesura khɩɛn Pɩɛrɩ, na Zã, dɩ̃ɩna Zakɩ na gann ɓɩɛgɛ thaaga za kha ʋɔ yɩ̃n Yekire. 29Baa ʋ kha bʋ yɩ̃mɩra za, na ʋ wʋɔla lɔmɩra vɩkɩ̃nnɩ, dɩ̃ɩna ʋ dayiinsira fɩ̃ɩn harɩ kɩ yɩ̃ŋa. 30Fɩ za na khuowe pɩyɔ̃ ɗɛ ɓann kɩ sɩɛrɛ na Yesura. Bɩɛ nɩpɩɛ kha bʋ wa Moyizi|Moyizi na Eli|Eli . 31Pɩ kha bʋ wa Yekire ɩɩga yɛyɛɓɛ za. Pɩ kha sɩɛrɛ wa ki gbũu lɔmɛ za Yesura naa phɩla u miliinsira ki hu Zeruzalɛmʋra ɩra. 32Pɩɛrɩra na ʋ kamɩra kha dɛgɩ̃n ma, ŋa baa pɩ yɩwɩgɩ̃nn alɩnɩ, na pɩ yãan Yesura ɩɩgɩra yɛyɛɓɩra na khuowe yɔ̃ra kha bʋ ʋ ɩra9:32 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 2 Pɩɛrɩ 1:16-18. 33Bɛna bɩɛ khuobɩɛ kha ɓɩɛ na tãra, na Pɩɛrɩra deɗ Yesura|Yesu kha: «Karɩ̃ndaa, sɩ kɩ̃ra a hɩɗan fara. A ɓa gbatawɛ sãa, mʋɔ ukpo, Moyizira ukpo dɩ̃ɩna Elira ukpo.» Ʋ kha tʋ mɩɩna ʋ kha de waʔ.
34Baa ʋ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ mafɩra, na dadʋ̃nɩŋa gʋɔ ɓan bakan pɩ bɩɛ na ki wuomira. Baa karɩ̃nɓiiwira yãan gɩɛ dadʋ̃nɩŋɩra na kɩ bakan mɩ, na ãnabirise gɔɗ pɩ. 35Na sɩɛsɛ sʋɔ kʋ̃nn dadʋ̃nɩŋɩra za kha: «Wɩɛra bʋ wa mɩɛ ɓikhiye, ʋɔ mi khonni. Ĩ ki nuure u kɩ̃raŋɩra!» 36Bɛna sɩɛsɩra kʋ̃nnɩ, karɩ̃nɓiiwira yãan nɩra sii fɩ dʋ̃waʔ. Yesura|Yesu kpora kha bʋ fɩ. Na pi fĩin gbɛ̃. Pi deɗ nɩra sii wɛsɩɛ pɩ na yãan dɩɛ bɛna waʔ.
Yesu bʋ ɗɛ ɓiye ʋɔ gĩrinse
(Matiyo 17:14-18; Marɩkɩ 9:14-27)
37Kɩ gɔɗɩɛkɩ̃na, baa pi kuɗ ɓɩɛgɛ thaagɩra na ɓan sũnni, na nɩgbogbʋ̃ɔŋɔ ɓan thukĩnn Yesura. 38Na wɛɩ ʋɔ hɩɗann kɩ dʋɗ nɩgbokira za kha: «Karɩ̃ndaa, mɩ yɩ̃n mʋ wa, ken mi ɓikhiye na hã mɩ ʋ, mi ɓikhiira kpora kpelila ʋɔ. 39Gĩrin ʋɔ kɩ bʋ ʋ za, na ʋ alɩn ʋ za, ʋ sɔŋɔ wa ki zige zige u na faŋa, sãvɩrɩga ki kure ʋ nʋʋgɩra za. Ʋ vɛnɛ ʋ wa kɩ yɩɛ u kureme gbũu hʋgan. 40Na mɩ yɩ̃nn mʋ karɩ̃nɓiiwira kha pɩ ɗɛ ʋɔ gĩrin wɩɛ, ŋa pɩ wɔrɩn ɗɛɗ ʋ waʔ.» 41Na Yesura|Yesu deɗ kha: «Ɩ̃ɛ fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɛ ɩ̃ɛ bʋ wa nɩbɩ̃ɩwɛ dɩ̃ɩna nɩpɛ bãa kɩ bʋ kɛɩ le khãamɛ! Mɩɛ kãn ma na hɩɗan na lɛɩ na ɩ̃ɛ na yo gbɩɛ dʋ̃nɛ bɛnɛ tɩ̃? Mɩɛ sɔmɩra wa ɩ̃ɛ mɩyɩra na yo gbɩɛ harɩ dʋ̃nɛ bɛnɛ? Ɓan na mu ɓikhiira fara!» 42Baa ɓiira yĩminn u, na gĩrina hĩnn u fɔlɔŋɩra ʋ na zigen u gbaangbo. Ŋa na Yesura dʋɗ gĩrina za, na bãarɛn ɓiira na hãan u siira ʋ. 43Na bamʋŋa khonn nɩpɩra bɩɛ baa pɩ yãan Yekila wɔrɩkpakpakɩra ɩra.
Yesu bu de kha Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa gɔ ɓa na yii nɩthɩ̃rɩpɛ lese za
(Matiyo 17:22-23; Marɩkɩ 9:30-32)
Baa bamʋŋɩra kha khon nɩpɩra bɩɛ na mɩyɩra bɩɛ Yesura kha le, na u deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: 44«Ɩ̃ gɔ wɛsɩɛ mi de ĩ ɩra na kɩ̃ra: Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa gɔ ɓa na yii nɩthɩ̃rɩpɛ lese za.» 45Ŋa pɩ kha tʋ mɩɩna sɩɛ sɩɛsɩɛ bu de waʔ: Sɩ kɔla na bakan mɩ wa hã pi ɓu tʋ mɩɩna si de waʔ, dɩ̃ɩna pɩ kha ha bʋ̃ Yesura sɩɛ sɩɛsɩra kɔla waʔ.
Ãna kɩ bʋ nɩgbʋ̃ɔmɔra?
(Matiyo 18:1-5; Marɩkɩ 9:33-37)
46Na karɩ̃nɓiiwira hɩɗann ki ki bo na kamɛ na ɓu tʋ wɩɛra kɩ bʋ bɩɛ sʋgʋmʋra nɩgbʋ̃ɔmʋra. 47Na Yesura|Yesu yãan tʋʋn pɩ gagasɩra. Na ʋ khɩɛn ɓidaaɗɛ dʋɔ na yiin ni ʋ lɔkɩra ʋ. 48Ki deɗ kha: «Na nɩra wɛ bãa bɩɩn gɔɗ ɓitɩɛ kɩ̃raŋɩra na khɔrɩmɛ mɩɛ yɩsɩgɩra za, mɩɛ thĩra ʋ gɔɗɩ. Dɩ̃ɩna nɩra wɛ bãa gɔɗ mɩɛ na kɩ̃ranɩ, ʋɔ dɛyɩra gɔɗ ɓa wɩɛra dãan mɩ. Naɗɩɛ wɩɛ bãa liin u thĩ nɩtɩtɩɩɗɛ ɩ̃ sʋgʋmʋra za, ʋɔ dɛyɩra kɩ bʋ ɩ̃ bɩɛ nɩgbʋ̃ɔmʋra Yekila wʋɔla ʋ.» 49Na Zãna khɩɛn sɩɛsɩra na deɗ kha: «Karɩ̃ndaa, aa yãan wɛɩ ʋɔ na ʋ ɗɛ gĩrime na mʋ yɩsɩgɩra, aa kha ɓɩɛ wa na ɗɛ ʋ, naɗɩɛ ʋ bʋ aa ʋɔ waʔ.» 50Ŋa na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Hã ɩ̃ ɗɛ ʋ waʔ, naɗɩɛ nɩra wɛ bãa bʋ ɩ̃ bɩ̃ɩra waʔ, ɩ̃ nɩra ʋɔ ʋ.»
Samarɩ gboŋo gʋɔ kɛɩ kha Yesu lon gɩɛ khɛrɛ waʔ
51Bɛna Yesura kha kãn na gbũu zaara, baa dɩɛ bɛna ɓan yĩmini, na u khonn gagasɛ kha fɔ ʋɔ yo wa Zeruzalɛmʋra. 52Na ʋ dãan dãarawɛ na pi nisĩnn u. Na bɩɛ nɩpɩɛ yuon na yo lonn Samarɩ gboŋo gʋɔ za kha bɩɛ ɔfɔ mɩyɛ bɩɛ kɩ tɩɛ ʋ. 53Ŋa na gboŋira nɩpɩra kɛɩr ʋ naɗɩɛ ʋ kha yo wa Zeruzalɛmʋra. 54Baa ʋ karɩ̃nɓiiwira Zakɩ dɩ̃ɩna Zã nuun sɩɛ, na pi deɗ kha: «Karɩ̃ndaa, mʋ ɓɩɛ wa kha a yɩ naaga kure zaara na ɓan khʋ khon mi fɩ ba?» 55Na Yesura vɩɗ dãan mɩ wʋɔrɛ na sɔŋɔn pɩ za. 56Na pi yuon gboŋo gʋɔ za.
Mʋsɛ mu thuo Yesu na yo?
(Matiyo 8:19-22)
57Baa pɩ kha bʋ ki yo na wɛɩ ʋɔ deɗ Yesura kha: «Khaarɛ tʋɔ khaarɛ mʋ ɓa yo, mɩɛ ɓa thuo mu wa ni.» 58Na Yesura|Yesu deɗ u kha: «Phoŋo ɓɛrɛ̃nsɛ bʋ wa na danyɛ dɩ̃ɩna wurupe bʋ wa na sewuse, ŋa Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira bʋ na khaarɛ na hʋ̃n gbaarɩ thĩra waʔ.» 59Na u deɗ wɛɩ ʋɔ tɩ̃ kha: «Thuo mi!» Ŋa na wɛɩra deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, hã mɩɛ khɩ̃nɛ mɩɛ yo kasɩ mɩɛ siira zo.» 60Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Yɩɛ kpɩ̃ɩsɛ kasɩ sɩ kpɩ̃ɩsɛ. Na mʋɔ ʋɔ, yo ɓɔgɔ Yekila ɩɩga|Yekila ɩɩga sɩɛsɛ.» 61Na wɛɩ ʋɔ deɗ tɩ̃ kha: «Karɩ̃ndaa, mɩɛ ɓa thuo mu, ŋa hã mɩɛ khɩ̃nɛ mɩɛ yo sarɩ mɩ nɩpɛ za zo.» 62Na Yesura deɗ u kha: «Nɩra wɛ bãa kɩ sʋ̃nɛ na naawɛ bowĩ kɩ wã ki ken kpɩ̃ra, ʋɔ dɛyɩra kɩ̃ra mɩɩnɛ Yekila ɩɩgɩra miliinsira za waʔ.»
10Yesu dãan karɩ̃nɓiiwe tigbesãa na gbũne na pɩyɔ̃
(Matiyo 9:37-38; 10:7-16; Marɩkɩ 6:8-11; Luki 9:3-5)
1Sɩɛ tann na Adɛyɩra Yesura kenen khonn khuowe tigbesãa na gbũne na pɩyɔ̃ bʋɔ kha ʋɔ dãa wɩ pɩyɔ̃ pɩyɔ̃ gbonsira na khaayɩra bɩɛ za ʋɔ thĩra kha kãn na yo ɩra. 2Na u deɗ pi kha: «Kpɛwʋla gɔn ma, ŋa miliinɓiiwira gbũu gɔn waʔ. Si liin mafɩra, ɩ̃ yɩ̃n ma hʋdɛyɩra ʋ dãa miliinɓiiwe na sɩɛ pɩ ɓan kpɛwɩ ɗiisira hʋʋgɩra ʋ. 3Iyo. Mɩ dãa ɩ̃ wa mʋ gaga kha zãraɓiiwe zangbowe sʋgʋmʋ za. 4Hã ɩ̃ khɛ tigiye waʔ, hã ɩ̃ khɛ bɔtɔgɔ waʔ, hã ɩ̃ khɛ sawʋlansɛ waʔ. Hã ɩ̃ ɓa dii thɩɛɗɛ za khɩ̃na ʋ waʔ. 5Na ɩ̃ kha ĩ lonn thʋʋga bãa za, ĩ de ɓa zo kha: “Yekire hã thʋʋgɩɛ nɩpɩra kpolonwuoŋo!” 6Na kpolonwuoŋo nɩra bʋ dɩɛ khaadɩɛ za, ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu ĩ kpolonwuonthɩɛɗa kɩ̃rɩgɩra. Na sɩɛ ɩ waʔ, wɔyĩthɩɛɗa kɩ̃rɩgɩra ɓa vɩ gbũu ɩ̃ za. 7Ɩ̃ hɩɗan ma gɩɛ thʋʋgɩra za, na ɗi na yɔ̃ mɩɩnɛ bãa pɩ ɓa hã ɩ̃ fɩ, naɗɩɛ miliinɓiye kãn ma na ʋ taasɛ10:7 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 10:10, na 1 Korɛ̃tɩwɛ 9:14, na 1 Timote 5:18. Hã ɩ̃ ɓa kure gɩɛ thʋʋgɩra za kɩ kɩ vɩkɩ̃n thʋʋsɛ sʋɔ za waʔ. 8Na ɩ̃ ɓa lonn gboŋo bãa za na pɩ bɩɩr ɩ̃, mɩɩnɛ bãa pɩ ɓa hã ɩ̃, ĩ ɗi ri. 9Ɩ̃ bãarɛ gɩɛ gboŋɩɛ ɓoɗipira ki de gboŋo nɩpɩra kha: “Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga zʋ̃ʋn ɓann ma ɩ̃ lɔkɩra ʋ.” 10Ŋa na ɩ̃ ɓa lonn gboŋo bãa za na pɩ kɛɩ ɩ̃, ĩ yo khɩ̃nyɩra ʋ na de pɩ bɩɛ kha 11“Aa kpongbo hã wa ɩ̃ɛ thĩra na ĩ gboŋo kpãagɩra maan a ɗɩɛsɩra za ɩra. Sɩɛ ɓɔgɔ wa kha wɛsɩɛ ĩ liiri, sɩ kɩ̃ran waʔ10:11 Ken 9:5, na Marɩkɩ 6:11. Kɛna ɩ̃ kãn ma na tʋ wɛsɩɛ kha Yekila ɩɩgɩra zʋ̃ʋn ɓann ma ɩ̃ lɔkɩra ʋ.” 12Mi de ĩ wa sɩ na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, Sodɔmʋ10:12 Sodɔmʋ gboŋɩra yɩsɩgɩra ɓɔgɔ wa khadɛ za bɩ̃ɩsɛ bʋ gbaangbo. gboŋo nɩpɩra vɛnsɩra ɓa thɔ ɓa na tãra gɩɛ gboŋɩɛ nɩpɩra bɛsɩra.»
13«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa bɩɛ Korazɛ̃ nɩpɛ za. Wɔgbʋ̃ʋga gbũu bʋ wa ɩ̃ɛ Bɛtɩsayɩda nɩpɛ za tɩ̃. Naɗɩɛ bamʋŋa mɩyɩra liin ĩ heke ni, na ɩ̃ na liin ma Tiiri na Sidɔ̃, bãnɩ sɩɛ gbonsɩɛ nɩpɩra na lonn ma ɓɩɩga za khɔ̃ɩ na zɩɛn pɩ mɩbɩ̃yɛliigira na vɩkɩ̃n pi kpolonsira. 14Gɩɛ yɩɛn na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, Tiiri na Sidɔ̃ nɩpɛ vɛnsɩra ɓa thɔ tãra ɩ̃ɛ bɛsɩra. 15Ɩ̃ɛ Kapɛrɩnawʋmʋ nɩpɛ, ĩ ken ma kha ɩ̃ɛ ɓa wɔrɩ arɩga wa ĩ thĩ na nan zaara ba? Ɩ̃ ɓa sũn ma na yo zahanama naagɩra za.» 16Na u deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira tɩ̃ kha: «Nɩra wɛ bãa nuuren ĩ, mɩɛ u nuureni. Wɩɛ bãa kɛɩn ɩ̃, mɩɛ ʋ kɛɩrɩ. Na wɩɛ bãa gbũun kɛɩn mɩɛ, ʋɔ dɛyɩra kɛɩn ma wɩɛra dãan mɩɛ ɩra.»
17Na dãarawɩra tigbesãa na gbũne na pɩyɔ̃ra yuon na vɩɗ gbũun ɓann na bãanwuoŋo na deɗ kha: «Karɩ̃ndaa, gĩrin bɩ̃wɩ̃ra thĩra kha nu wa aa bɛrɛ baa a kha ɗɛ pɩ mʋ yɩsɩgɩra za ɩra.» 18Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mɩɛ kha yã wa Sutana|Sutana na u kuɗ zaara ni kɩ ɓan kɩ wa fɔlɔŋɩra ʋ mʋ gaga kha baa adaga yɩ̃ga ki sũn ɩra. 19Ĩ nuure: Mɩɛ hãan ɩ̃ wa wɔrɩkɔ kha ɩ̃ nɩ́ɩrɛ̀ sʋwʋsɛ dɩ̃ɩna namɛ thaasɩra za kɩ asɩ bɩ̃ɩrara faŋɩra bɩɛ, mɩɩnɛ gbũu ɓa wɔrɩ le ĩ foi waʔ. 20Ŋa hã ɩ̃ yãgayãga kha gĩrime nu ɩ̃ɛ sɩɛsɛ waʔ, ɩ̃ yãgayãga naɗɩɛ ɩ̃ yɩsɩsɩra sɛwɛn ma zaara ni.»
21Dɩɛ bɛna na bãanwuoŋo gɔɗ Yesura Yekila Nina|Yekire Nin wɔrɩkɔ za na ʋ kʋ̃nn kha: «Ee mi Siye|Siye ! Zaara na fɔlɔŋɔ Adɛyɛ. Mɩ thɩɛ mʋ wa na gbũu na mɩyɩra mʋ ɓɔgɔn ɓikɛrɩwɩra ki guuren wʋɔntʋdɛrɩwɩra ɩ. Iyo, mɩɛ Siye, mʋɔ khɔrɩn sɩ kha si le mafɩra.
22Mɩɛ siira hãan ma mɩɛ mɩyɩra bɩɛ. Nɩra tʋ dɛyɩra kɩ bʋ ɓikhiira na Siira Yekila ʋ waʔ, nɩra sii gbũu tʋ dɛyɩra kɩ bʋ siira kɛna ɓikhiira ʋ waʔ. Na ɓikhiira kha ʋɔ ɓɔgɔ wɛpɛ ʋ, bɩɛ kɩ wɔrɩ tʋ ʋ.»
23Sɩɛ tann na Yesura dãan wʋɔrɛ ʋ karɩ̃nɓiiwira gɛŋɛ na deɗ bɩɛ kpora kha: «Mɩyɩra bɩɛ ki le na ɩ̃ yã ɩ̃ mɩra, bãanwuoŋo bʋ wa ɩ̃ɛ za. 24Naɗɩɛ mi de ĩ wa sɩ, Yekire yãdedɛgɔmɛ dɩ̃ɩna ɩɩgɔmɛ kha ɓɩɛ wa na yã mɩyɩra ɩ̃ yã mɩra, ŋa pɩ yãar ɩ waʔ, na nu mɩyɩra ĩ nu mɩra, ŋa pi nuur i waʔ10:24 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 1 Pɩɛrɩ 1:10-12.»
Samarɩ kpolonvɩra wɛɩ ʋɔ mɩyɛ
(Matiyo 22:34-40; Marɩkɩ 12:28-31)
25Na Yawutuwe|Yawutuwe Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndaa ʋɔ khɩɛn sɩɛsɩra. Baa ʋ kha ɓɩɛ na zɩɛ Yesura za, na ʋ bʋ̃ɗ ʋ wa kha: «Karɩ̃ndaa, bɩra mɩɛ kãn le ki ɓu thakuokɛɩzuoŋira?» 26Na Yesura deɗ u kha: «Bɩra sɛwɛn a sɩɛrɛdewensira za. Bɩra mʋ karɩ̃n kɩ yã bʋ?» 27Na wɛɩra zɩ̃ŋɩnn kha: «“Mʋ kãn ma na khɔrɩ mʋ Adɛyɛ Yekila na mu kpoloŋira bɩɛ, na mu Nina bɩɛ, na mʋ faŋɩra bɩɛ, dɩ̃ɩna mʋ gagasɩra bɩɛ. Na sɩɛ bʋ tɩ̃: Mʋ kãn ma na khɔrɩ mʋ kãnɔɔna mʋ gaga kha mʋɔ thĩra.”» 28Na Yesura deɗ u kha: «Mʋ zɩ̃ŋɩnn kɩ̃ranɩ. Yo le sɩɛ, fɩra za mʋ ɓa ɓu thakuogira.» 29Ŋa wɛɩra kha ɓɩɛ wa na hã u thĩ tɩ̃ya. Na ʋ bʋ̃ɗ Yesura|Yesu kha: «Ãna kɩ bʋ mɩɛ kãnɔɔnara?» 30Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Wɛɩ ʋɔ na kuɗ Zeruzalɛmʋ ki yo Zeriko. Na zugbũruwe khɛ̃ɩr ʋ na zɩ̃nn mɩyɩra bɩɛ kha bʋ u lekira za, ki phũur u na tann zɩɛr ʋ huume nʋʋna ʋ. 31Sɩɛ makɩ̃nn ma na Yekire kperekpiidaa|Kperekpiidɛwɛ ʋɔ na khɩɛn ma dɩɛ khɩ̃na. Baa ʋ yãan wɛɩra, na ʋ kpɛrɩn tann ma gɛŋɛ gʋɔra ʋ kɩ zɩɛr ʋ. 32Mafɩra tɩ̃ Leviti khuo ʋɔ nann dɩɛ khaala ʋ tɩ̃. Baa ʋ yãan wɛɩra, na ʋ kpɛrɩn tann ma gɛŋɛ gʋɔra ʋ kɩ zɩɛr ʋ. 33Ŋa Samarɩ sɩrɩga khuo ʋɔ kha yo sɩrɩga, na ʋ nann wɛɩ nʋgamara lɔkɩra ʋ. Baa ʋ yãar ʋ na wɛɩra makarɩ gɔɗ ʋ gbaangbo. 34Na ʋ zʋ̃ʋn nann ʋ tɩ̃, na gboɗ duvɛ̃n na nʋʋmɛ ʋ bãʔɩra za na ɓoson i kɩ vɔɗ ɩ. Baa u liin sɩɛ zuori, na ʋ khɩɛn ɗʋkɩ̃nn ʋ ʋɔ thĩ kãŋuna za na yuor u khɩ̃rɩwɛ gĩikhɛrɛ dʋɔ za na ɓoson u fɩ kɩ̃raŋɩra. 35Kɩ gɔɗɩɛkɩ̃na na u khonn Deniyeʔe ɩ̃yɔ̃ na hãan khɩ̃rɩwɛ gĩikhɛla khɩ̃nɛrɩkhuora ki deɗ u kha: “Ki ken wɛɩ wɩɛ kɩ̃raŋɩra. Na mɩ ɓa gbũun ɓann fara, nʋʋnɛ bãa mʋ ɓa ɓoson u na tann nʋʋna mɩ hãan mʋ, mɩ ɓa hã mʋ ɩ tɩ̃.”»
36Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Mʋɔ khɛrɛ, bɩɛ nɩpɩɛ sãara za, ʋ̃na liin nʋgadaara kãnɔɔnara?» 37Na Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndaara zɩ̃ŋɩnn kha: «Wɩɛra makarɩn ʋ za na khɩɛn ɓoson u ɩra.» Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn kha: «Yo le mafɩra tɩ̃.»
Yesu yuon Marɩtɩ na Marɩyama khɛrɛ
38Baa Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha bʋ khɩ̃na ʋ ki yo, na u lonn gboŋo gʋɔ za na gĩin hara ʋɔ heke pɩ kha yɩ kha Marɩtɩ. 39Ʋɔ hara wɩɛ kha bʋ wa na khɩ̃nɩyɛ ʋɔ na pɩ yɩ ʋ kha Marɩyama. Ʋɔ na hɩɗann ma Adɛyɩra lɔkɩra ʋ ki nuure wɛsɩɛ ʋ kha karɩ̃n ki deʔ. 40Dɩɛ bɛna Marɩtɩra, ʋɔ wʋɔrɛ na sɛ̃ɩn ma ɗiime liime za. Na ʋ zʋ̃ʋn nann Yesura na deɗ u kha: «Adɛyɛ, baa mɩɛ khɩ̃nɩyɛra fĩin yɩɛn na mɩɛ kpora bu liige mɩra, si de mu mɩɩnɛ waʔ? De u kha ʋ arɩ dɛnfɛ mɩ.» 41Na Adɛyɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Marɩtɩ, Marɩtɩ, mʋɔ horo horo wa kɩ asɩ mʋ gagasɛ mɩgɔnyɛ za, 42ŋa mɩɩnɛ kpo kɩ bʋ thaagɩra, Marɩyamara kenen khonn ma khɩ̃nkɩ̃na, ti gbũu ɓa wɔrɩ zɩ̃n u heke waʔ.»
11Yesu bʋ ɓɔgɔ Yekire yɩ̃nlɔmɛ
(Matiyo 6:9-13)
1Gɔɗɩyãga gʋɔ, Yesu kha bʋ wa kɩ yɩ̃n Yekire khaarɛ dʋɔ za. Baa u zuon zuori, na ʋ karɩ̃nɓiye ʋɔ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, ɓɔgɔ aa Yekire yɩ̃nlɔmɛ mʋ gaga kha baa Zãna mamarɩn ʋ karɩ̃nɓiiwira ɩra.» 2Na Yesura deɗ pi kha: «Na ɩ̃ kha ɩ̃ yɩ̃n, ĩ de kha: “Aa Siye|Siye , yɩɛ pɩ bɩɛ tʋ kha mʋɔ kɩ bʋ Yekire yɛgɛmɔra, yɩɛ mʋ ɩɩgɩra ɓan. 3Hã aa ɗɩyãga tʋɔ ɗɩyãga ɗimɩɩna kɩ nan aa ɩra. 4Yafa aa za na aa mɩbɩ̃yɩra, naɗɩɛ wɛpɩɛ ki le aa mɩbɩ̃yɛ, aa yafa bɩɛ za tɩ̃. Dɩ̃ɩna hã mʋ yɩɛ a lon gbɩ̃rɩsɩra kɩ yɩɛ a le mɩbɩ̃yɛ waʔ.”»
5Na Yesura deɗ pi tɩ̃ kha: «Ĩ ken, na ɩ̃ ʋɔ bʋ na yɛsɛkhuo, na u yuon ɩ̃ khɛrɛ bakhãka na deɗ u kha: “Mɩ yɛsɛkhuo, bɛŋɩn mɩ buruse sãa. 6Mɩ yɛsɛkhuo ʋɔ kuɗ sɩrɩga na ɓann mɩ khɛrɛ, mi gbũu bʋ na ɗimɩɩnɛ na hã ʋ waʔ.” 7Ĩ ken. Na ʋɔ zɩ̃ŋɩnn ʋ harɩ thʋʋgɩra kpoloŋira ʋ ni kha: “Yɩɛ mɩ wʋɔrɛ yĩ|Yĩ . Tʋ̃tʋ̃na sɔɗ ɓa zuori, mɩɛ na mi ɓiiwe hʋ̃nn ma. Mɩ wɔrɩ arɩ na hã mʋ burusira waʔ. Mʋ yɛsɛkhuo bɩ de ɓu sɩɛsɩra siira ba?” 8Mi de ĩ wa sɩ, harɩ na u ken yɛsɛsɩra za na hãar ʋ bula waʔ, ʋ ɓa arɩ wa na hã wɛɩra mɩyɩra bɩɛ ʋ ɓɩɛ naɗɩɛ baa yɛsɛkhuora maan ʋ za ɩra. 9Mɩɛ ʋɔ de ĩ wa sɩ kha ɩ̃ yɩ̃n, ɩ̃ ɓa ɓu. Ɩ̃ ɓɩɛgɛ, ɩ̃ ɓa ɓu. Ɩ̃ kɔkɔ tʋ̃tʋ̃na, tɩ ɓa phii zɩɛ na hã ɩ̃. 10Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ yɩ̃n Yekila ʋ ɓa ɓu, wɩɛ bãa kɩ ɓɩɛgɛ u heke, ʋ ɓa ɓu. Wɩɛ bãa kɩ kɔkɔ, ʋ ɓa phii zɩɛ tʋ̃tʋ̃na na hã ʋ dɛyɩra. 11Ɩ̃ɛ za na ʋɔ liin siye, na u ɓiye yɩ̃nn ʋ ɓuro, ʋ ɓa bɩ na hã ʋ sʋwʋga ɓula boɗa ʋ ba? 12Warɩma na ʋ yɩ̃nn ʋ daphĩne, ʋ ɓa bɩ na hã ʋ nawa ba? 13Ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ nɩbɩ̃ɩwɩra, na ɩ̃ tʋ kɩ hã ĩ ɓiiwe mɩkɩ̃nɩnyɛ, ĩ Siira kɩ bʋ zaara ʋɔ wɩɛra kɩ kɩ̃ra, ʋ ɓa yɩɛ kɛɩ hã ɩ̃ u Nina|Yekire Nin wa ba?»
Yesu ɗɛ ɓa gĩrime ãna wɔrɩkɔ za?
(Matiyo 9:32-34; 12:22-30; Marɩkɩ 3:22-27)
14Yesura kha bʋ wa kɩ ɗɛ gĩrin ʋɔ na bobon wɛɩ ʋɔ. Baa gĩrina kuɗi, na bobo khuora ɗɛ kɩ sɩɛrɛ nɩgbokira sʋgʋmʋɗa za, na bamʋŋa khonn nɩpɩra bɩɛ. 15Ŋa na nɩpɛ bʋɔ deɗ kha: «Gĩrime thadɛyɛ Bɛlɩzebuli u, ʋɔ kɩ hã ʋ wɔrɩkɩra na ʋ ɗɛ gĩrimira.» 16Bʋɔra kha ɓɩɛ wa na zɩɛ ken ʋ za: Na pɩ yɩ̃nn ʋ kha u le bamʋŋa mɩɩnɛ wɛɗɛ kɩ ɓɔgɔ kha u kuɗ ɓa Yekila za tɩ̃ya. 17Ŋa Yesura kha tʋ wa pɩ gagasɩra. Na u deɗ pi kha: «Ɩɩga bãa za mʋ yã na kɩ sɩrɩgɩra nɩpɩra bʋ ki leɗe na kamɛ, gɩɛ ɓa wa wa. Kɩ thʋʋsɩra waagɩ̃nn ma kamɛ za. 18Na Sutana|Sutana alɩn ki leɗe na ʋɔ thĩ, mʋsɛ sii ʋ ɩɩgɩra ɓa wɔrɩ le ki tii? Mi de ɓa sɩɛ naɗɩɛ ĩ deɗ ɓa kha Bɛlɩzebuli hãan mɩɛ wɔrɩkɩra na mɩɛ ɗɛ gĩrimira. 19Na mafɩra sii mɩ ɗɛ pɩ, ãna kɩ hã ɩ̃ɛ bʋɔra faŋa na pɩ ɗɛ pɩ? Ɩ̃ bʋɔra thĩra kɩ ɓɔgɔ sɩ kha ĩ ɓilenn ma. 20Tɩ̃yara za, Yekila wɔrɩkɩra za mɩɛ ɗɛ gĩrimira. Sɩɛ ɓɔgɔ wa kha Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓann ma harɩ ĩ heke.»
21«Sutana khɩɛgɩ̃n ma na khohʋwa na u yiin u khuose daasɛ kɩ tɩɛgɛ ʋ gbɛ̃ɩnɛ, nɩra sii wɔrɩ pho ʋ daaga gʋɔ za waʔ. 22Ŋa na khohʋwa wɩɛ bãa kɩ hʋgan ʋɔ za, na wɔrɩn ʋ, ʋ zɩ̃n ma u khuose daasɩra bɩɛ za ʋ kha khãa kɩ kpɩkɩ̃n mɩyɩra bɩɛ ʋ khɩɛn ʋ khɛrɛ ɩra.»
23«Nɩra wɩɛ bãa kɩ ɓɩɛ mɩɛ waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mɩɛ bɩ̃ɩra. Nɩra wɛ bãa kɩ dɛnfɛ mɩɛ na bĩŋin waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa tɩwɩgɩ̃ndaa.»
Gĩrin gbũuɓamɛ mɩyɛ
(Matiyo 12:43-45)
24Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Na gĩrin kuɗ nɩra za, u yo wa gbaŋa kpoloŋo za khaarɛ za ãmɛ bʋ waʔ na ɓɩɛ wa hɩɗankhɛrɛ na gbaarɩ. Na u yo ɓuun gbaarɩkhɛrɛ waʔ, u de ɓa u thĩ za kha: “Mɩ vɩ gbũu wa mɩ thʋʋgɩra za mi kuɗ ɩra.” 25U gbũu ni na yo ɓu na gɩɛ khɔfɩn na ɔfɔn kɩ̃raŋɩra. 26Dɩɛ bɛna u yo khɛ gĩrime wãnɩyɔ̃ bʋɔ kɩ bɩ̃ɩ na tãra ʋɔ. Pi gbũu ɓan kamɛ ʋ na hɩɗan gɩɛ thʋʋgɩra za. Ʋɔ dɛyɩra phɩlalɔmɩra ɓa bɩ̃ɩ wa na tãra khɔ̃ɩra.»
Bãanwuonthĩnthĩŋe
27Baa Yesura deɗ sɩɛ sɩɛsɩra zuori, na hara ʋɔ sɩɛrɛn ʋ nɩgbokira sʋgʋmʋɗa za kha: «Hala hũnn mu na tʋ̃ʋrɛn mʋ, bãanwuoŋo bʋ wa ʋɔ dɛyɩra bɛgɛ!» 28Ŋa na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Wɛpɛ ki nuure Yekila sɩɛsɩra na pɩ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ, bãanwuoŋo bʋ wa bɩɛ bɛgɛ!»
Nɩpɛ ɓɩɛ bamʋŋa mɩɩnɛ
(Matiyo 12:38-42)
29Baa nɩgbokira kha bʋ ki bĩŋin Yesura lɔkɩra ʋ, na u deɗ pi kha: «Fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra bɩ̃ɩn ma. Pɩ ɓɩɛ wa bamʋŋa mɩɩnɛ wɛtɛ kɩ ɓɔgɔ Yekila wɔrɩkɩra, ŋa na bamʋŋa mɩɩna Yekila liin Zonasɩra za, na dɩɛ bʋ kũu waʔ, bamʋŋa mɩɩnɛ dʋɔ sii le hã wɩ waʔ. 30Baa Yekila liin bamʋŋa mɩɩna Zonasɩra za na hãan Ninivu nɩpɩra, mafɩra tɩ̃ Yekila ɓa le bamʋŋa mɩɩna dʋɔ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira za na ɓɔgɔ Yekila wɔrɩkɩra na hã fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra tɩ̃. 31Na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, Saba|Saba ɩɩhala ɓa arɩ fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra za na zarɩgɩ̃n mɩ, naɗɩɛ u kuɗ ɓa sɩrɩlegeŋe za na ɓann kha ʋɔ ɓa nuure Salomɔ̃ wʋɔmɛ sɩɛsɛ. Kɛna wɩɛra kɩ bʋ khaadɩɛ ʋɔ tãra wa Salomɔ̃ra, ɩ̃ɛ fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra gbũu ɓɩɛ na nuure mi waʔ! 32Na kiti ɗɩyãgɩra ɓa nannɩ, Ninivu gboŋo nɩpɩra ɓa arɩ wa fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra za na zarɩgɩ̃n mɩ, naɗɩɛ baa Ninivu nɩpɩra nuun Zonasɩra sɩɛsɩra, na pɩ vɩkɩ̃nn ma pɩ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra. Kɛna wɩɛra kɩ bʋ khaadɩɛ, ʋɔ tãra Zonasɩra, pi gbũu ɓɩɛ na vɩkɩ̃n pɩ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra waʔ.»
Gbɔɗɛ yɛyɛɓɛ sɔkɔ
(Matiyo 5:15; Marɩkɩ 4:21; Luki 8:16)
33«Nɩra sii ɗɩɛrɛ fɩtãnɩ na guure u, warɩma na khɛ gbongboŋo na si u waʔ. Ŋa pi tii u wa mɩɩnɛ dʋɔ thaaga za, sɩɛ le thaaga na nɩpɛ lonn pɩ yã yɛyɛɓɛ. 34Mu yiwiyira kɩ bʋ mʋ gbɔɗa fɩtãna: Na mu yiwiyira bʋ koroŋoron, mʋ gbɔɗa bɩɛ hɩɗan ma yɛyɛɓɛ za. Ŋa na mu yiwiyira bʋ koroŋoron waʔ, mʋ gbɔɗa bɩɛ hɩɗan ma dabirige za. 35Gɩɛ yɩɛrɩ, pɛ̃ɩ na gɔ yɛyɛɓɩra kɩ bʋ mʋ za hã pi le dabirige waʔ. 36Na mʋ gbɔɗa bɩɛ bʋ yɛyɛɓɛ za, kɛna khaarɛ dʋɔ sii bʋ dabirige za waʔ, tɩ bɩɛ ɓa hɩɗan ma yɛyɛɓɛ za kũu mʋ gaga kha baa fɩtãnɩ yɛɗɛ mʋ na ʋ yɛyɛɓɩra ɩra.»
Yesu bʋ zarɩgɩ̃n Farɩzɩ̃ɛmɛ dɩ̃ɩna sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ
(Matiyo 23:4, 6-7, 13, 25-27, 29-31, 34-36)
37Baa Yesura sɩɛrɛn zuori, na Farɩzɩ̃ɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ khuo ʋɔ thonn u kha u thiye na yo ɗi ʋɔ khɛrɛ. Na Yesura lonn na hɩɗann ɗikhɛla ʋ. 38Baa Farɩzɩ̃ɛ khuora yãan kha Yesura tɩsɩn u lesira mʋ gaga kha bɩɛ tɩsɩlɔmɩra kɩ tʋ hɩɗann ɗikhɛla ʋ waʔ, na bamʋŋa khonn u. 39Na Adɛyɩra deɗ u kha: «Ken lɔmɩra za ɩ̃ɛ Farɩzɩ̃ɛmɩra bʋ: Ɩ̃ tɩsɩ wa kaŋɔʔɛ na tasawɛ kpɩ̃rawɛ doro, ŋa kpoloŋira ʋ ni, pi hĩin ma na zugbũruse na bɩ̃ɩmɛ thĩnye bɩɛ. 40Ɩ̃ bʋ wa damuruyonse. Yekila liin gbɛ̃ɩgɩra, ʋɔ kpuola liin kpoloŋira tɩ̃ wa ba? 41Mɩyɩra kɩ bʋ ɩ̃ kaŋɔʔɩra na ɩ̃ tasaɓiyira za, ɩ̃ hã bʋɔmɛ nɩpɩra ɩ kɩ yɩɛ mɩyɩra bɩɛ ɓa yɛ|Yɛɗɛsɛ na hã ɩ̃.»
42«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ. Ɩ̃ pɛ̃ɩn ma ki khon ɩ̃ nanhʋʋsɛ daasɩra bɩɛ yagara harɩ na sɩ mʋmʋsɩra bɩɛ, ŋa na pɩ kha ĩ le mɩtelenyenye kɩ khɔrɩ Yekire, ɩ̃ pha sɩɛ. Sɩɛ ĩ gbũu kha kãn na lʋgʋ le, kɩ tʋ le sʋɔra na sɩɛ.»
43«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bɛgɛ. Naɗɩɛ na ɩ̃ nann yɩ̃nthʋʋgɩra ʋ, ĩ kene khon ma wʋɔrɛ hɩɗankhɛkɩ̃nyɩra. Na ɩ̃ hɩɗann nɩpɛ bɩɛ bĩŋinkhɛla za, ɩ̃ ɓɩɛ wa kha nɩpɛ gbɩ̃nɛ ɩ̃ɛ na pɩ thɩɛ ɩ̃ɛ. 44Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ bɛgɛ. Ɩ̃ bʋ wa mʋ gaga kha luguɗuguse nɩpɛ yã waʔ. Nɩpɛ bɩɛ nɩ̀ɩrɛ̀ wa sɩ za, kɛɩ tʋ kha luguse i.»
45Na Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndaa ʋɔ deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, na mʋ sɩɛrɛn mɩra, mʋ tʋ kha mʋ kʋsan ma aa tɩ̃!» 46Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra bɛgɛ tɩ̃. Ĩ gboŋo wa nɩpɛ dagbolonnunuse, ĩ gbũu bɩ arɩga legemire tikpo thĩra na dɛnfɛ wɩ pi gbon si waʔ.»
47«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ bɛgɛ. Ɩ̃ maɗɛ wa lugudankɩ̃nsɛ kɩ hã Yekire yãdedɛwɩra, bɩɛ yãdedɛwɩra ĩ sekhãgawɩra khʋʋrɩ. 48Sɩɛ kɩ ɓɔgɔ kha ɩ̃ khɔrɩn ma ĩ siiwira lelɔnbɩ̃ɩwɩra. Naɗɩɛ pɩ khʋʋn ma yãdedɛwɩra, na ɩ̃ɛ maɗɛ pi lugudanyɩra. 49Gɩɛ yɩɛn na wʋɔmɛ dɛyɛ Yekila na deɗ kha: “Mɩ ɓa dãa yãdedɛwɛ dɩ̃ɩna dãarawɛ na hã ɩ̃. Pɩ ɓa khʋ bʋɔ pɩ za kɩ vɛnɛ bʋɔra.” 50Gɩɛ yɩɛrɩ, yãdedaa tʋɔ yãdedaa pɩ khʋʋrɩ, na khɛ bɛna dunuyara tiiri, Yekila ɓa bʋ̃ ɓa fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra bɩɛ yãdedaawɩra bɩɛ khʋʋmɩra za. 51Na gɔ kɩ Abɛlɩ|Abɛlɩ huumira za na yo gbɩɛ Zakarɩ bɛwɩra ʋ, ʋɔ phɩlɩyamɔwɩɛ pɩ khʋʋn thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ sokhɛla dɩ̃ɩna Yekila gbɩ̃nɛthʋyɛgɛŋɩra sʋgʋmʋra za ɩra. Tɩ̃yara za, mi de ĩ wa sɩ, fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra Yekila ɓa bʋ̃.»
52«Wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ɩ̃ɛ sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ bɛgɛ. Naɗɩɛ ɩ̃ sɔɗ ɓa tʋʋmɛ tʋ̃tʋ̃na ki khonn ti lakile ɓila. Ɩ̃ɛ thĩra lon waʔ. Wɛpɩɛ kɩ ɓɩɛ na lon bʋ, na ɩ̃ barɩn bɩɛ lomira tɩ̃.»
53Baa Yesura kuɗ gɩɛ thʋʋgɩra za, na sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ donn u kɩ bʋ̃kɩ̃n ʋ na gbũu mɩyɩra thĩna bɩɛ za: 54Pɩ kha gɩɗɛ ʋ wa na bʋ̃kɩ̃nsɛ u ɓu sɩɛrɛ ɓilen pɩ gɔ ʋ.
12Hã ĩ le mʋ gaga kha Farɩzɩ̃ɛmɛ yɩsɩɓɩɛdɛrɩwɩra waʔ
(Matiyo 10:26-27)
1Dɩɛ bɛna, nɩpɛ na bĩŋinn ma gbaangbo harɩ na pɩ kɩ wɩ̃ɩgɩ̃n ma kamɛ ɗɩɛsɛ. Na Yesura nisĩnn sɩɛrɛn na ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɩ̃ kɩ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ thãhɩ̃rɩwɛ̃ra, sɩɛ kɔla kɩ bʋ kha nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃|Nʋʋnyɛ yɔ̃ yɔ̃ sɩɛrɛdɛwɛ ɩ. 2Mɩyɩra bɩɛ i guureni, ɩ ɓa kure wa kʋwʋga ʋ, dɩ̃ɩna mɩɩnɛ bãa bʋ gũni za, tɩ ɓa kure wa gbɛ̃ɩgɛ za. 3Gɩɛ yɩɛn na mɩɩnɛ bãa ĩ de dabirige za, tɩ ɓa nu wa khɩɛga dayɛsɩgɩra za. Dɩ̃ɩna mɩɩnɛ bãa ɩ̃ wɩɛsɩ̃n de numiye za thʋbakaraŋa za, sɩ ɓa kpaasɩ̃n ma zaŋa thaaga ʋ.»
Wɩɛra ɩ̃ kãn na ãn
(Matiyo 10:28-31)
4«Mi de ĩ wa sɩ mɩ yɛsɛwɛ: Hã ɩ̃ ãn wɛpɩɛ kɩ khʋʋrɛ gbɔɗa dola waʔ, sɩ kpɩ̃ra za pɩ wɔrɩ le mɩɩnɛ dʋɔ dʋ̃waʔ. 5Mɩ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ dɛyɩra ɩ̃ kãn na ãn ɩra: Ɩ̃ ãn Yekire, naɗɩɛ huume kpɩ̃ra za, ʋɔ kɩ bʋ na wɔrɩkɔ na wɔrɩ hĩn ĩ zahanama naagɩra za. Iyo, mi de ĩ wa sɩ, ʋɔ ɩ̃ kãn na ãn!»
6«Pi ɗoŋin wurutɩtɩɩʔɛ ɩwãa tamaʔɛ yɔ̃ wa ba? Ɩ̃ɛ heke ɩ kɩ̃ra foi waʔ. Kɛna Yekila gbũu pha harɩ tikpo waʔ. 7Yekila tʋ wa ĩ thayĩinse bɩɛ nʋʋna. Hã ɩ̃ ãn waʔ: Ɩ̃ɛ bãa ɩɛ wuruʔɩɛ za.»
Na bɩ, warɩma na kɛɩ Yesu
(Matiyo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)
8«Mi de ĩ wa sɩ: Wɩɛ bãa ki de nɩpɛ kha ʋɔ bʋ wa mɩɛ karɩ̃nɓiye, mɩɛ wɩɛra kɩ bʋ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira , mɩ ɓa de si wa Yekila mɛlɛgɛwɛ wʋɔla za tɩ̃ kha ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mɩɛ baa tɩ̃. 9Ŋa wɩɛ bãa kɩ ɓɔgɔ sɩ kha ʋɔ tʋ mɩɛ waʔ12:9 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 2 Timote 2:12, mɩ ɓa ɓɔgɔ sɩ wa tɩ̃ Yekila mɛlɛgɛwɩra wʋɔla ʋ kha mɩɛ tʋ ʋ waʔ. 10Nɩra wɛ bãa deɗ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira sɩɛrɛbɩ̃ɩnɛ, tɩ ɓa yafa ʋ za. Ŋa nɩra wɛ bãa kɩ ɓa kʋsa Yekila Nina|Yekire Nin , ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu yafa waʔ.»
11«Na pɩ ɓa yuon ĩ kiti khɛrɛ Yekila yɩ̃nthʋʋsɛ za, warɩma nɩgbʋ̃ɔmɛ heke, hã ɩ̃ dʋ̃nɛ mɩɩna ɩ̃ ɓa de na zɩ̃n ĩ thĩ waʔ, 12naɗɩɛ Yekila Nina|Yekire Nin ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ wa mɩɩna ɩ̃ kãn na de dɩɛ bɛna ɩra.»
Ɓudakhomuruyoŋo sɔkɔ
13Na nɩra ʋɔ deɗ Yesura nɩgbokira za kha: «Karɩ̃ndaa, de mɩɛ marɩkhuora kha ʋ yɩɛ a kpɩkɩ̃n a siira ɓudagɩra ʋ yɩɛn hãan a ɩra.» 14Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Wɛɩ, ãna yiin mɩɛ kha mɩɛ le ɩ̃ sɩɛrɛɗidaa, warɩma kha mɩɛ ki le ĩ ɓudaga kpɩkɩ̃ndaara?»
15Sɩɛ tann na Yesura deɗ nɩpɩra kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na ɓudaɓɩɛgbʋ̃ɔŋɩra. Naɗɩɛ harɩ ɓudaga gɔn nɩra heke mʋsɛ, sɩɛ wɔrɩ yɩɛ u ɓu thakuogo waʔ.» 16Na ʋ zɩɛn mɩ sɔkɩɛ kha: «Ɓudakhuo ʋɔ kha bʋ na hʋʋsɛ na sɩ kɩ̃ran na u ɓuun ɗiise gbaangbo. 17Na ʋ kɩ gaga kɩ bʋ̃ u thĩ kha: “Bɩra mɩɛ thĩra le ɩra? Yiikhɛyɛ bʋ mi heke na yii mi ɗiisira bɩɛ waʔ.” 18Na u deɗ u thĩ kha: “Ken wɛsɩɛ mɩ ɓa le ɩra: Mi kii wa mi gborisira na maɗɛ kpakpasɛ. Fɩra mɩ ɓa yii mi ɗiisira na mɩ daasɛ sʋɔra bɩɛ. 19Sɩɛ liin mi de mi thĩ kha: Wɛɩra, mʋ bʋ wa na ɗɩɩgɔnsɛ ɓudaga gbaangbo. Hɩɗan gbaarɩ na ɗi, na yɔ̃ dɩ̃ɩna na yãgayãga.” 20Ŋa na Yekila deɗ u kha: “Damuruyoŋo! Mʋ ɓa hu wa fɩ̃ɩ dawogɩɛ. Dɩɛ bɛna wɛsɩɛ bɩɛ mu bĩŋinni, ãna kɩ ɓa khɛ sɩ?”»
21Na Yesura deɗ kha: «Nɩra wɛ bãa kɩ ɓɩɛ ɓudaga kɩ hã u thĩ kɩ pha wɛsɩɛ kɩ gbɩ̃ra Yekila wʋɔla ʋ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa bʋɔmɛ nɩra Yekila wʋɔla ʋ. Ʋɔ dɛyɩra ɓa le wa mʋ gaga kha wɛɩ wɩɛ bɛsɩra siira12:21 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 6:20.»
Ɩ̃ khãa Yekire za
(Matiyo 6:25-34)
22Na Yesura deɗ karɩ̃nɓiiwira tɩ̃ kha: «Gɩɛ yɩɛn na mi de ĩ kha hã ɩ̃ dʋ̃nɛ kha bɩra ɩ̃ɛ ɓa ɗi na ko waʔ, warɩma ɩ̃ɛ ɓa ɓu dayiinse na nɩnɛ waʔ. 23Naɗɩɛ thakuogo kɩ bʋ thaaga na tãra ɗimɩɩna, dɩ̃ɩna gbɔɗɛ kɩ bʋ thaaga na tãra dayiinse. 24Ĩ ken gãagãasɩra, sɩ tʋɔgɔ waʔ, sɩ kpɛwɩ waʔ, si gbũu bʋ na gborogo waʔ, ŋa Yekila ki ɓeɗe si. Ɩ̃ɛ bãa bɩɛ wurupira za wa ba? 25Ãna ɩ̃ɛ yãan ɩ̃ za kha dʋ̃nɛsɛ yɩɛn na ʋ sɩɛn dʋɔ ʋ thakuogira za? 26Na ɩ̃ wɔrɩ le dɩɛ mɩtɩtɩɩɗɩɛ waʔ, na bena ɩ̃ hɩɗan kɩ dʋ̃n yʋɔra. 27Ĩ ken gbaŋa wũugo fɩ̃ɩrɛ kɩ̃ra lɔmɩra, kɛna ki liige waʔ. Kɩ lʋɗɛ phuru na le lowire na nɩnɛ waʔ. Kɛna ɩtakhuo Salomɔ̃, ʋɔ na u ɓudagɩra bɩɛ, u ɓuun dayiinkɩ̃rɩsɛ mʋ gaga kha dafɩ̃ɩbɩɛ bʋɔ waʔ. 28Na Yekila bɩ na gbɛkɩ̃n wũugira kɩ bʋ gbaŋɩra ʋ mafɩra, fɩ̃ɩra kɩ bʋ, ŋa dɩ̃ɩ, naaga kɩ ɓa so ki. Dʋ̃nɛsɛ bʋ sɩɛ za waʔ, Yekila ɓa nɩnɛ ɩ̃ wa kɛ, ɩ̃ khãamɩra zen dɛ. 29Hã ɩ̃ kɩ dʋ̃nɛ bãanyɛ bɩɛ kɩ asɩ ɩ̃ gagasɛ kha bɩra ɩ̃ɛ ɓa ɗi, warɩma kha bɩra ɩ̃ɛ ɓa yɔ̃. 30Dunuya wɩɛ nɩpɩra kɩ khãa Yekila za waʔ, bɩɛ kɩ ɓɩɛ ɩɛ mɩyɩra thĩna kɛɩ gbaa. Ŋa ɩ̃ɛ bʋ wa na Siye|Siye kɩ tʋ mɩyɩra za ɩ̃ vɛn ɩra. 31Ɩ̃ ɓɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga zo, sɩɛ kpɩ̃ra za Yekila ɓa hã ɩ̃ ɩɛ mɩyɩɛ na sɩɛ.»
Ɓɩɛ ɓudagɩra kɩ bʋ zaara
(Matiyo 6:19-21)
32Sɩɛ tann na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira tɩ̃ kha: «Hã ɩ̃ ãn waʔ, mɩ nɩgboɗe, naɗɩɛ sɩ nʋʋn ma ĩ Siira na ʋ hã ɩ̃ ʋ ɩɩgɩra. 33Ĩ ɗoŋin ĩ ɓudamɩyɩra na khɛ i tigiyira na kpɩkɩ̃n hã bʋɔmɛ nɩpɛ ɩ. Ɩ̃ ɓɩɛ wa ɓudagɩra kɩ bʋ Yekila khɛrɛ zaara. Gɩɛ ɓudagɩɛ tʋ zuome waʔ, ki gbũu asɩ waʔ. Zugbũruwe nan ni waʔ, ɗuruwe gbũu asɩ gɩ waʔ. 34Naɗɩɛ khaala ĩ ɓudagɩra ɓa hɩɗan, fɩra ɩ̃ gagasɩra ɓa hɩɗan kũu.»
Miliindɛwɛ bãa kɩ hɩɗan ko
(Matiyo 24:43-51)
35«Ɩ̃ ɔfɔ ĩ thĩ na tiyesĩn miliinsira kãma kɩ ɗɩɛrɛ zɩɛ ɩ̃ lamawɩra. 36Ɩ̃ hɩɗan ma ko na tɩɛgɛ mʋ gaga kha miliinɓiibɛ kɩ tɩɛ pɩ thadɛyɛ kɩ ɓa kure kɔ̃yɔsɛ khaarɛ ʋ na ɓan. Bɛnɛ bãa ʋ ɓa khɩɗɛ tʋ̃tʋ̃na, pɩ ɗɛ phii zɩɛ rɩ. 37Na thadɛyɩra ɓa ɓuun miliinɓiibɛ kɩ bʋ ko, na pɩ hʋ̃nn phaan kũu waʔ, bɩɛ miliinɓiiwira ɓa hɩɗan bãanwuoŋo za. Mi de ĩ wa sɩ naɗɩɛ tɩ̃yara za, thadɛyɩra thĩra ɓa tiyesĩn ma u thĩ na yɩ bɩɛ miliinɓiiwira na tii wi ɗimɩɩnɛ. 38Harɩ na thadɛyɩra ɓann ma bakhãka ba, zĩnkhuo fʋʋbɛnɛ ɩ ba, miliinɓiibɛ ʋ ɓan ɓuun ko, bɩɛ ɓa hɩɗan bãanwuoŋo za.»
39«Ĩ nuure wɛsɩɛ kɩ̃raŋɩra: Na thʋdɛyɩra kha tʋ wa bɛna zugbũrora kha kãn na ɓan, ʋ naa ɓa yɩɛ ʋ u lon thʋʋgɩra ʋ waʔ. 40Mafɩra tɩ̃, ɩ̃ ɔfɔ ĩ thĩ na hɩɗan, naɗɩɛ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa ɓan ma bɛnɛ bãa ɩ̃ gaga ʋ waʔ.»
Miliindatelenyemo na miliindakɛɩtelenyemo mɩyɛ
(Matiyo 24:45-51)
41Na Pɩɛrɩ bʋ̃ɗ kha: «Karɩ̃ndaa, aa kpora mʋ hãan gɩɛ sɔkɩɛ baa, warɩma nɩpɩra bɩɛ ɩ?»
42Na Adɛyɩra Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Miliinɓiye ʋ̃na telenn na ʋ bʋ na wʋɔmɛ? Ken ʋɔ, wɩɛ ʋ thadɛyɩra ɓa hã ʋ thʋʋgɩra kha u ki ken ŋi, kɩ yɩɛ ʋ kɩ hã miliinɓiiwe bʋɔra ɗiime bɛnɛ bãa pɩ kãn ɗi ɩra. 43Na ʋ thadɛyɩra ɓa gbũun ɓuur u na u yiwire sɛ̃ɩn miliinsira za, bãanwuoŋo le ʋ bɛgɛ! 44Mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za kha: Ʋɔ thadɛyɩra ɓa khɛ wa u leke mɩyɩra bɩɛ na yii i u leke za. 45Ŋa na miliinɓiira de ɓa u thĩ za kha: Mɩɛ thadɛyɩra lɛɩn ma kɛɩ ɓan, na ʋ khɩkɩ̃n miliinɓiiwe bʋɔra, na u ɗi na ʋ yɔ̃ na u denderi, 46ʋ thadɛyɩra ɓa ɓan ma na ɓa barɩ ʋ za ɗɩyãgɩra ʋ kha tɩɛ ʋ waʔ ɩra, dɩ̃ɩna bɛnɛ bãa ʋ kha tʋ waʔ. Dɩɛ bɛna ʋ thadɛyɩra ɓa vɛnɛ ʋ wa gbaangbo kɩ dɩkɩ̃n ʋɔ na Yekire kɛɩkhãadɛwɛ kamɛ za. 47Miliinɓiye wɛ kɩ tʋ mɩɩna ʋ thadɛyɩra ɓɩɛ, kɛna ʋ bɩ na le ri waʔ, ʋɔ ɓa ɓu wa gbʋ̃ʋgɔngɔnsɛ. 48Ŋa na miliinɓiye wɛ bãa kɩ tʋ mɩɩnɛ ʋ thadɛyɩra ɓɩɛ waʔ, kɛna u liin mʋ gaga kha ʋɔra, na sɩ ɓa nann gbʋ̃ʋsɛ, ʋɔ ɓa ɓu wa gbʋ̃ʋsɛ kɩrɩ. Pɩ hãan mʋɔ wɩɛ bãa gbaangbo, pɩ ɓa bʋ̃ ɓʋ wa gbaangbo. Pɩ karɩfan mʋɔ wɩɛ mɩɩnɛ gbaangbo, pɩ ɓa bʋ̃ ɓʋ wa gbaangbo tɩ̃.»
Yesu liin kpɩkɩ̃nsɛ thaagɩra
(Matiyo 10:34-36)
49«Mɩɛ ɓan yiin ma naaga fɔlɔŋɩra za. Mi gbũu kha ɓɩɛ wa kha bãnɩ kɩ na ɗɩɛn ma zuori! 50Ŋa mɩɛ kãn ma na vɛn gbaangbo mʋ gaga kha baa pi yĩ|Yĩ nɩra ãmɛ za. Mɩɛ gbũu bʋ wa kpolongbʋ̃ʋga za fɔ si yo le zuo. 51Ɩ̃ gaga wa kha mɩɛ ɓann ma na wɔyĩke fɔlɔŋɩra za ba? Ɩya, mi de ĩ wa sɩ, kpɩkɩ̃nsɛ mɩɛ ɓann sɩ. 52Naɗɩɛ na khɛ ɩra wɩɛ, gorigo kpo nɩpɛ pɩwãa ɓa kpɩkɩ̃n mɩɛ yɩsɩgɩra kãma. Nɩpɛ sãa ɓa arɩ nɩpɛ yɔ̃ za. Nɩpɛ yɔ̃ ɓa arɩ nɩpɛ sãa za. 53Siye ɓa arɩ u ɓikhiye za, ɓikhiira arɩ u siye za. Yaa ɓa arɩ u ɓihɛyɛ za, ɓihɛyɩra arɩ yaara za. Ɗaafɩ̃nhara ɓa arɩ ɗaafɩ̃nɓihɛyɛ za, ɗaafɩ̃nɓihɛyɩra ɓa arɩ ɗaafɩ̃nyaara za.»
Bãanyɛ kɔrɩwɩra
(Matiyo 16:2-3)
54Yesura kha de ɓa nɩgbokira tɩ̃ kha: «Na ɩ yãan na dadʋ̃nɩŋa alɩn adaga nigɛŋɛ, ĩ de ɓa kha adaga ɓa ɓan, mafɩra si gbũu le. 55Na ĩ gbũun yãan na sarɩmɛ vu ki kure dagbʋ̃ʋnɛ sɩrɩgɩra ʋ, ĩ de ɓa kha dagbʋ̃ʋnɛ kɩ ɓa khʋ. Mafɩra si gbũu ɓa le. 56Ɩ̃ɛ yɩsɩɓɩɛdɛrɩwɛ, mɩyɩra kɩ yã zaara na fɔlɔŋɩra ʋ, ɩ̃ wɔrɩ kɩ tʋ ɩɛ kɔla. Na mɩyɩra ki le ɩra wɩɛ, bena ɩ̃ tʋ ɩɛ kɔrɔ wa?»
Ɓɩɛ bɛmɛ na mu Yekila
(Matiyo 5:25-26)
57«Na bena ɩ̃ɛ thĩra gaga na tʋ lɔntelenyemira ɩ̃ kãn na le waʔ? 58Sɩ bʋ wa mʋ gaga kha na mʋɔ na nɩra ɓuun sɩɛsɛ na ɩ̃ ɓɩɛ na yo si kamɛ ʋ wʋɔrɛ nɩpɛ khɛrɛ, mʋ pɛ̃ɩ na bɛn na ʋ dɛyɩra na ʋ nann ni thon waʔ. Sɩɛ le thaaga hã u ɓu yo yii mu kitidaara leke u, u yo yii mu polisiwe leke za bɩɛ yo yii mu kaso za waʔ. 59Mi de ɓu wa sɩ, na mʋ taan mʋ mɩɩgɩra bɩɛ na zuon ŋi kũu waʔ, mʋ ɓa kure kasora za waʔ.»
13Na mʋ zɩɛn mɩbɩ̃yɛliigira waʔ, mu hu wa
1Dɩɛ bɛna na nɩpɛ bʋɔ ɓan kpɔrɩn Yesura lɔmɩra za Pilatɩ na yɩɛn na pɩ khʋʋn Galile nɩpɛ bɛna pɩ kha khon thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ kɩ hã Yekila ɩra. 2Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ĩ ken ma kha bɩɛ Galile nɩpɩɛ pɩ khʋʋn mɩra, kha sɩɛ ɓɔgɔ wa kha bɩɛ kha le mɩbɩ̃ɩkpakpaʔɩra kɩ tãra Galile nɩpɩra bʋɔra ba? 3Ɩya, mi de ĩ wa sɩ, na ɩ̃ zɩɛn ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira kɩ vɩkɩ̃nn ĩ kpolonsira kũu waʔ, ɩ̃ bɩɛ ɓa hu wa pere mʋ gaga kha bɩɛ tɩ̃. 4Na u deɗ pi tɩ̃ kha: Silowe saŋabona waan nɩpɛ gbũne na wãnɩsãara za Zeruzalɛmʋra na khʋʋn mɩ, ĩ ken ma kha bɩɛ kha bʋ mɩbɩ̃yɛledɛwɩra na tãra Zeruzalɛmʋra nɩpɩra bɩɛ ba? 5Ɩya, mi de ĩ wa sɩ, na ɩ̃ zɩɛn ɩ̃ mɩbɩ̃yɛliigira kɩ vɩkɩ̃nn ĩ kpolonsira kũu waʔ, ɩ̃ bɩɛ ɓa hu wa pere mʋ gaga kha bɩɛ tɩ̃.»
Taanhaga kɛɩ le ɓige sɔkɔ
6Sɩɛ tann na Yesura zɩɛn mɩ sɔkɔ gʋɔ kha: «Taanhaga|Taanhaga kha bʋ wɛɩ ʋɔ duvɛ̃n hʋʋga za. Na u yuon ki ɓise ɓɩɛ khɛrɛ, ŋa u yo ɓuun foi bʋ waʔ. 7Na u deɗ u miliindaara kha: “Ken, sɩ ɗɩɩsɛ sãara sɩɛ na mɩ ɓan kha mɩɛ ɓɩɛ taanhagɩɛ ɓise, mi gbũu ɓu foi bʋ waʔ. Kpii khon ŋi fɩ! Bena kɩ zɩ̃n khaala fɩ kpasa?” 8Ŋa na u miliindaara zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Thadɛyɛ, yɩɛ gɩ fɩ̃ɩwɛ ɗɩɩgɩra tɩ̃, mɩ ɓa phene kɩ taana na yii nɔgɔ kɩ za. 9Mʋ fatʋ wa goɗi kɩ ɓa sen ɓise. Na sɩɛ ɓa liin waʔ, mʋ yɩɛ a kpii khon ŋi fɩ.”»
Yesu bʋ bãarɛn haɓoɗo ʋɔ Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãga
10Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga gʋɔ ɗɩyãga, Yesura kha karɩ̃n ma nɩpɛ Yawutuwe bĩŋinthʋʋga gʋɔ za. 11Haɓoɗo ʋɔ kha bʋ fɩ. Gĩrin ʋɔ na gɔɗ biɗ u, ʋ kha wɔrɩ arɩ nɩ́ɩrɛ́ na telen waʔ, na ɓuun ɗɩɩsɛ gbũne na wãnɩsãa. 12Baa Yesura|Yesu yãan ʋɔ hara wɩɛ, na ʋ yɩɗ ʋ na deɗ u kha: «Mʋ vɔrɩn khonn ma mu ɓosira za ɩra.» 13Na ʋ ɗʋkɩ̃nn u lesira ʋ za, khaala za fɩ na ʋ ɗɛ telenn na ʋ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila. 14Ŋa yɩ̃nthʋʋga wʋɔrɛ nɩrara na donn ma, naɗɩɛ baa Yesura na bãarɛn hala Yawutuwe gbaarɩyawʋgɩra za ɩra. Na u deɗ nɩgbokira kha: «Khɩɛwɛ wãnɩkpo kɩ bʋ, bɩɛ za bɩɛ kãn na liige. Ɩ̃ ɓan na ɓɩɛ bãamɩra bɩɛ khɩɛbɩra za, bʋɔtɛ gbaarɩyawʋgɩra ɩ waʔ dɛ.» 15Na Thadɛyɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ na daɓiyɩɛ kha: «Ɩ̃ bʋ wa yɩsɩɓɩɛdɛwɛ. Gbaarɩyawʋgɩra za, ɩ̃ bɩɛ le vɔrɩ ɩ̃ naa, warɩma ɩ̃ kãŋun pɩ hʋ̃nkhɛyɩra za na yo yʋ̃ɔrɛ ʋ waʔ ba? 16Na hara wɩɛ liin Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ kpɩ̃raɓiye ʋɔ, wɩɛra Sutana|Sutana na vɔɗ ɗɩɩsɛ gbũne na wãnɩsãa, ʋ kha kãn na vɔrɩkhome gbaarɩyawʋgɩra za waʔ ba?» 17Sɩɛ zɩ̃ŋɩnsɩɛ Yesura hãan mɩ na nɩɩsɛ gɔɗ ʋ bɩ̃ɩrawɩra bɩɛ. Ŋa nɩgbokira bɩɛ kha yãgayãga wa na mɩkpakpaʔɩra Yesura na liin ɩra.
Sɔkɩra kɩ hã na gbũu mutarɩdɩ ɓire mɩyɛ za
(Matiyo 13:31-33; Marɩkɩ 4:30-32)
18Na Yesura deɗ kha: «Bɩra Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga khɩɛgɩ̃nn ŋɩ. Bɩra ʋɔ wɔrɩ makɩ̃n ŋɩ. 19Kɩ khɩɛgɩ̃nn ma na ɗitʋɔɓire pɩ kʋ̃n kha mutarɩdɩ13:19 Mutarɩdɩra bʋ wa dathuko gʋɔ thĩna wɛkɛ ɓiye ki zen thĩ.. Dɩɛ ɓire wɛɩ ʋɔ khɩɛn na tʋɔn ʋ nanhʋʋga za. Na ti fĩin na khãɗ na liin dahaga na wurupe seken sewuse ki ɗesira za.»
Sɔkɩra kɩ hã na gbũu thãhɩ̃rɩwɛ̃ mɩyɛ za
(Matiyo 13:33)
20Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Bɩra mɩɩnɛ ʋɔ wɔrɩ makɩ̃n na Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ? 21Kɩ khɩɛgɩ̃nn ma mʋ gaga kha baa hara khɛ thãhɩ̃rɩwɛ̃ na yii muugɔmɛ za ʋ lʋɔrɛ ɓʋɔgɩra bɩɛ.»
Nʋʋtɩtɩɩɗɛ mɩyɛ
(Matiyo 7:13-14, 21-23)
22Yesura kha tãra wa gbonse na gbongbʋ̃ɔnsɛ kɩ karɩ̃n nɩpɛ na u yo Zeruzalɛmʋ gɛŋɛ. 23Na nɩra ʋɔ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, wɛpɛ kɩ ɓa ɓu zɩ̃mɛ, bɩɛ gɔn waʔ kɛ?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: 24«Ɩ̃ pɛ̃ɩ na lon na nʋʋtɩtɩɩɗa, naɗɩɛ mi de ĩ wa sɩ, gɔmɛ ɓa ɓɩɛ na lon Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ʋ, pi gbũu ɓa wɔrɩ lon bʋ waʔ.
25Naɗɩɛ bɛna thʋdɛyɩra ɓa arɩ na baka tʋ̃tʋ̃na na sɔɗ tɩ, ɩ̃ ɓa ɓu ĩ thĩ gbɛ̃ɩgɛ za. Ɩ̃ ɓa kɩ kɔkɔ tʋ̃tʋ̃na ki de kha: “Karɩ̃ndaa, phii tʋ̃tʋ̃na a lon”. Dɩɛ bɛna ʋ ɓa zɩ̃ŋɩn ɩ̃ kha: “Mɩ tʋ ĩ kure khɛrɛ waʔ!” 26Dɩɛ bɛna, ɩ̃ ɓa de u kha: “A ɗiin ma na yʋ̃ɔn dɩ̃ɩna mʋɔ kamɛ za, mʋ karɩ̃nn nɩpɛ a gboŋo khɩ̃nyɩra za.” 27Ʋ ɓa gbũu de ĩ tɩ̃ kha: “Mɩ tʋ ĩ kure khɛrɛ waʔ. Ɩ̃ɛ mɩbɩ̃yɛledɛrɩbɩɛ, ɩ̃ zʋ̃ʋ kure mɩ lɔkɔ za!” 28Bɛna ɩ̃ ɓa yã Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ , na Ɩzakɩra, na Zakɔbʋra dɩ̃ɩna Yekila yãdedɛwɩra bɩɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za kɛna ɩ̃ɛ bʋ wa kʋwʋga ʋ, fɩra za ɩ̃ ɓa fʋʋ na ɩ̃ khʋɔ yɩgɩyɩra! 29Nɩpɛ ɓa kure wa khɩɛkurogo na khɩɛwaga dɩ̃ɩna khɩɛbãnabirise yɔ̃ra bɩɛ na khɛ hɩɗankhɛrɛ Yekila ɩɩgɩra za na ɗi. 30Dɩɛ bɛna nɩphɩlɩyamɛ bʋɔ ɓa le lʋgʋbɛwɛ dɩ̃ɩna lʋgʋbɛwɛ bʋɔ ɓa le nɩphɩlɩyamɛ.»
Yesu sɩɛrɛn na deɗ Zeruzalɛmʋ mɩyɛ
(Matiyo 23:37-39)
31Dɩɛ bɛna na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ zʋ̃ʋn nann Yesura na deɗ u kha: «Kure fɩ na yo gɔgɛŋɛ gʋɔ naɗɩɛ, Erɔdɩra|Erɔdɩ bʋ ɓɩɛ wa na khʋ mʋ.» 32Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ĩ yo de ʋɔ ɓorowɩɛ kha: “Mɩ ɗɛ ɓa gĩrime na mɩ bãarɛ ɓoɗipe fɩ̃ɩra na dɩ̃ɩ, khɩɛwɛ sãa ɗɩyãgɩra mɩ ɓa zuo mi miliinsira.” 33Ŋa mɩ kãn ma ki yo na mɩ sɩrɩyuogira kũu fɩ̃ɩra na dɩ̃ɩ, dɩ̃ɩna godɩ̃ɩsɛ, naɗɩɛ Yekire yãdedaa|Yekire yãdedaa kãn na khʋ gɔgɛŋɛ na Zeruzalɛmʋra ʋ waʔ.»
34Na u deɗ tɩ̃ kha: «Zeruzalɛmʋ nɩpɛ, Zeruzalɛmʋ nɩpɛ, ɩ̃ɛ kɩ khʋ Yekila yãdedɛwɩra na ĩ hĩŋin kɩ khʋ wɛpɩɛ Yekila dãan hãar ɩ̃ na bʋrʋyɛ. Bãnɩ mʋsɛ mɩ kha ɓɩɛ na bĩŋin ĩ mɩɛ thĩ lɔkɩra ʋ mʋ gaga kha baa zĩnyaaga bĩŋin u ɓiiwe na si pi ɩra, ŋa ɩ̃ bɩɩn waʔ. 35Si liin mafɩra Yekila ɓa khon ma leke ĩ gboŋira za. Mi de ĩ wa sɩ, ɩ̃ ɓa yã mɩ dʋ̃waʔ ɓanu kha bɛna dʋɔ ɓa nannɩ, ɩ̃ kʋ̃n kha Adɛyɩra Yekila kɩ̃ra wɩɛra kɩ ɓan ʋ yɩsɩgɩra za mɩra.»
14Yesu bãarɛn ɓolʋɔgɩ̃ransɛ dɛyɛ gbaarɩyawʋga ɗɩyãga
1Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga ɗɩyãga gʋɔ na Yesura yuon Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ wʋɔrɛ nɩra ʋɔ heke ɗikhɛrɛ. Wɛpɩɛ kha bʋ fɩ, pɩ kha kɔrɩsɩ̃n ma Yesura. 2Sɩɛ makɩ̃nn ma na wɛɩ ʋɔ bʋ fɩ, ʋ kha bʋ wa na ɓolʋɔgɩ̃ransɛ. Na ʋ ɓa nɩ́ɩrɛ́n Yesura wʋɔla ʋ. 3Na Yesura|Yesu khɩɛn sɩɛsɩra na bʋ̃ɗ sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra na Farɩzɩ̃ɛmɩra kha: «Aa sɩɛrɛdewensira za, sɩ makɩ̃n a bãarɛ ɓoɗipe gbaarɩyawʋga za baa warɩma sɩ makɩ̃n waʔ?» 4Ŋa pɩ kha ɓɩɛ na zɩ̃ŋɩn waʔ. Na Yesura phoɗ ɓoɗora za, na bãarɛn ʋ kɩ yɩɛr ʋ na ʋ tannɩ. 5Sɩɛ tann na u deɗ kɔrɩsɩ̃ndɛwɩra kha: «Na ɩ̃ɛ ʋɔ bʋ na ɓikhiye, warɩma naa, na ʋ waan kɔlɔn za, harɩ na gbaarɩyawʋga ɩ, ʋ dɛyɩra ɓa yo yan khon u fɩ wa ba?» 6Pɩ wɔrɩn zɩ̃ŋɩnn ʋ sɩɛ za waʔ.
Hã ɩ̃ gbɩ̃nɛ ĩ thĩ waʔ
7Nɩpɩra pɩ na thonni, Yesura kɔrɩsɩ̃n yãan ma kha pi ken ki khon ma hɩɗankhɛkɩ̃nyɩra. Na ʋ zɩɛn pɩ bɩɛ sɔkɩɛ kha: 8«Na nɩra thonn mu kɔ̃yɔsiɗigboko za, hã mu nisĩn yo hɩɗan kharɩkpakpaɗa ʋ waʔ. Mʋ fatʋ wa pi thonn ma nɩkpakpawa ʋɔ na ʋ tãra mʋɔ, 9dɛyɩra thonn ɩ̃ɛ bɩɛ, ʋɔ ɓa le de ɓu kha: “Arɩ hã wɛɩ wɩɛ hɩɗankhɛdɩɛ.” Dɩɛ bɛna mʋ ɓa arɩ wa na nɩɩsɛ na yo hɩɗan pɩ bɩɛ kpɩ̃rara za. 10Na pi thonn mu, mu yo hɩɗan ma hɩɗankhɛphɩlɩyana za. Dɩɛ bɛna dɛyɩra thonn mu, u ɓu de ɓu kha: “Mɩ yɛsɛ, arɩ ɓan hɩɗan wʋɔla za.” Mafɩra si le wɔzagarɛ mʋ khɛrɛ nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ. 11Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ arɩga u thĩ, ʋɔ dɛyɩra ɓa sũn ma. Dɩ̃ɩna wɩɛ bãa ki sũne u thĩ, ʋɔ dɛyɩra ɓa arɩ.»
12Na Yesura deɗ wɛɩra na thonn u kha: «Na mu liin ɗimɩkpakpaɗɛ na thon nɩpɛ, hã mu thon mʋ yɛsɛwɛ, mʋ yaɓiiwe, mu hũndɛwɛ na ɓudanɩpɛ waʔ, naɗɩɛ bɩɛ wɔrɩ thon mu wa tɩ̃. Dɩɛ bɛna wɛsɩɛ mʋ hãan mɩ, sɩɛ taasɩra pɩ hãan mʋ tɩ̃. 13Ŋa na mu liin ɗimɩkpakpaɗɛ kha mu thon nɩpɛ, mu thon ma bʋɔmɛ nɩpɛ, nɩdɩ̃ŋarɩmɛ dɩ̃ɩna ɗarɩpɛ. 14Na mu liin sɩɛ, mʋ ɓa hɩɗan ma bãanwuoŋo za, naɗɩɛ pɩ ɓa wɔrɩ gbũure mu sɩ waʔ. Yekila ɓa taa mʋ sɩ bɛna mɩtelenye ledɛwɩra ɓa arɩ huumira za.»
Sɔkɔ ɗimɩkpakpaɗɛ mɩyɛ za
(Matiyo 22:1-10)
15Nɩpɩra na hɩɗann na Yesura ɗikhɛla ʋ, baa bɩɛ nuun sɩɛ, na ukpo deɗ Yesura kha: «Wɩɛ kɩ ɓa ɗi Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za, bãanwuoŋo bʋ wa ʋɔ dɛyɩra bɛgɛ!» 16Na Yesura zɩɛr ʋ sɔkɩɛ kha: «Wɛɩ ʋɔ na liin ɗimɩkpakpaɗɛ na thonn nɩgɔmɛ. 17Baa ɗibɛna nannɩ, na ʋ dãan u miliinɓiira kha u yo de nɩthoromira kha: “Ɩ̃ ɓan, naɗɩɛ ɗiimira thuon ma.” 18Na pɩ bɩɛ ɗɛ ki de ɓa kha bɩɛ wɔrɩ ɓu lese na yo waʔ. Lʋgʋbaara deɗ miliinɓiira kha: “Mɩɛ ɗonn ma hʋʋga, mi gbũu kãn ma na yo ken ŋi. Si liin mafɩra, kafara.” 19Na ʋɔ deɗ u tɩ̃ kha: “Mɩɛ ɗonn ma nasʋ̃nɛrɩmɛ hɩɗankhɛyɛ ɩwãa, mi gbũu ɓɩɛ wa na yo sʋ̃nɛ ken mi. Mɩ yɩ̃n mʋ wa, kafara.” 20Na ʋɔ deɗ u tɩ̃ kha: “Mɩɛ yiin ma hafɛ̃nwɛ ɩra mɩra, gɩɛ yɩɛn na mɩɛ wɔrɩ yo ni waʔ.” 21Na miliinɓiira vɩɗ gbũun ʋ thadɛyɩra khɛrɛ na yo hãar ʋ sɩɛ sɩɛsɩra. Na thadɛyɩra donn ki deɗ u miliinɓiira kha: “Yo vivi na ken gboŋo kpoloŋira hɩɗankhɛyɩra na khɩ̃nyɩra na khɛ bʋɔmɛ nɩpɛ na nɩdɩ̃ŋarɩmɛ dɩ̃ɩna ɗarɩpɛ na ɓan mɩ.” 22Dɔbɛnɛ dʋɔ na miliinɓiira vɩɗ ɓan deɗ kha: “Thadɛyɛ, mi liin wɛsɩɛ mu deɗ ɓi, ŋa hɩɗankhɛyɛ yʋɔ yɩɛn ma bere.” 23Na thadɛyɩra deɗ u miliinɓiira kha: “Yo gbaŋa khɩ̃nyɩra ʋ na yo karɩwa nɩpɛ ɓan mɩ pi lon na hĩɗe mɩ thʋʋgɩra. 24Mi de ĩ wa sɩ: Wɛpɩɛ bɩɛ mɩ na thonni, ʋ ʋɔ sii ɓu na ɗi mɩ ɗimɩɩdɩɛ za waʔ.”»
Mɩɩna nɩthɩ̃rɩga kãn le kɩ wɔrɩ le Yesu karɩ̃nɓiye
(Matiyo 10:37-38)
25Sɩɛ kpɩ̃ra za, na Yesura ki yo sɩrɩga na nɩpɛ thuo u. Na ʋ vɩɗ dãan mɩ wʋɔrɛ na deɗ pi kha: 26«Nɩra tʋɔ nɩra kɩ ɓɩɛ na thuo mɩɛ, ʋ kãn ma na khɔrɩ mɩɛ na tãra u siira, ʋ yaara, ʋ hala, u ɓiiwira, ʋ marɩkhuowira, ʋ mahapɩra na ʋ khɩ̃rɩwɩra dɩ̃ɩna ʋɔ thĩra. Bʋɔtɛ ʋ wɔrɩ le mɩɛ karɩ̃nɓiye waʔ. 27Na nɩra wɛ bãa bɩɩn na hãan u thĩ, na bɩɩn vɛnsɩra ki ki thuo mi mʋ gaga kha nɩra wɛ bãa gbonn ʋ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ ki yo hukhɛrɛ waʔ, ʋ dɛyɩra wɔrɩ le mɩɛ karɩ̃nɓiye waʔ.
28Ɩ̃ɛ za na wɩɛ bʋ ɓɩɛ na maɗɛ saŋabon, ʋ hɩɗan ma na thʋɗɛ tigiyira nʋʋna kɩ kãn na maɗɛ gɩ waʔ ba? 29Bʋɔtɛ na u tiin kɩ taana, kɛna ʋ ɓa wɔrɩn zuon ŋi waʔ, nɩpɛ bɩɛ kɩ ɓa yã gɩ, pɩ ɓa kɩ man ʋ wa 30ki de kha: “Wɛɩ wɩɛ tiin ʋ thʋʋgɩra, ŋa ʋ wɔrɩn zuon ki miliinsira waʔ!” 31Warɩma, na ɩtakhuo bu yo khɛ̃ɩ na ʋ ɩtakhuo kãnʋʋna, ʋ hɩɗan ma zo na ken na ʋ wɔrɩ yo na khuowe kpɩɛwɛ pɩyɔ̃ na yo khɛ̃ɩ na ʋ ɩtakhuo kãnʋʋnara kɩ kpɩ̃rɩ ʋ na khuowe kpɩɛwɛ piyĩi waʔ baa? 32Na ʋ tʋʋn kha ʋɔ ɓa wɔrɩ ʋ waʔ, ʋ dãa dãarawɛ ʋ ɩtakhuora ʋɔra heke khɔ̃ɩ na yɩ̃n ʋ pɩ gbaarɩ khɛ̃ɩgɩra. 33Na Yesura deɗ kha mafɩra ʋ tɩ̃, na mʋɔ wɩɛ bʋ ɓɩɛ na le mɩɛ karɩ̃nɓiye, fɔ mʋ kɛɩ mɩyɩra bɩɛ kɩ bʋ mu heke bʋɔtɛ, mʋ wɔrɩ le mɩɛ karɩ̃nɓiye waʔ.»
Bɩra zɔwʋkɛɩphʋ̃raŋa wɔrɩ kɩ̃ra?
(Matiyo 5:13; Marɩkɩ 9:50)
34«Zɔwʋgɔ bʋ wa mɩkɩ̃kɩ̃nɛ, ŋa na kɩ phʋ̃nphʋ̃mɩra zuon kɩ za, bɩra kɩ wɔrɩ phʋ̃nɛ gɩ tɩ̃? 35Kɩ kɩ̃ra foi waʔ, harɩ na le nɔgɔ thĩra waʔ. Gɩɛ ban ma kʋwʋga ʋ. Na ɩ̃ ɓɩɛ na nuure, ĩ nuure kɩ̃raŋɩra!»
15Zãra ɓileme na ʋ yãamɛ sɔkɔ
(Matiyo 18:12-14)
1Lãmbo zɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna mɩbɩ̃yɛledɛwɛ na zʋ̃ʋn nann ma Yesura ki nuure u. 2Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ na Yekire sɩɛrɛdewensira karɩ̃ndɛwɛ kha wũugĩn ma ki de Yesura mɩyɛ kha: «Wɛɩ wɩɛ gɔ ɓa mɩbɩ̃yɛledɛwɛ kɩ̃ra ki ki ɗi wi kamɛ ʋ.» 3Na Yesura hãan mɩ sɔkɩɛ kha: 4«Ɩ̃ɛ za, na nɩra ʋɔ bʋ na zãrawɛ tiiwãa, na ukpo ɓilenn u heke, ʋ ɓa zɩɛ zãrawɛ tigbeyĩi na gbũne na wãnɩyĩira ki yo mʋʋ ukpora ɓanu kha ʋ yãar ʋ waʔ ba? 5Na u yo yãar ʋ, ʋ bãanɛ wuo, ʋ sakɩ̃n ʋ 6na khũn u. Na ʋ nann gboŋira, ʋ yɩ ʋ yɛsɛwɛ na ʋ lɔkɔ nɩpɩra na de pi kha: “Ɩ̃ yãgayãga dɩ̃ɩna mɩɛ naɗɩɛ mɩɛ yãan mɩ zãrana na ɓilen ɩra.” 7Mi de ĩ wa sɩ, sɩ bɩɛ kpuore. Na mɩbɩ̃yɛledaa ukpo zɩɛn ʋ mɩbɩ̃yɛliigira na hãan u thĩ na Yekila, Yekila mɛlɛgɛwɛ hɩɗan ma bãanwuonkpakpaka za ʋɔ nɩra wɩɛ kpora kãma, na tãra nɩpɛ tigbeyĩi na gbũne na wãnɩyĩira ki ken pi thĩ nɩkɩ̃rɩwɛ kha bɩɛ hã pi thĩ na Yekila waʔ.»
Tigire ɓileme na tɩ yãamɛ sɔkɔ
8Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Na hara ʋɔ bʋ na Deniyeʔe gbũne, na tikpo waan ɓilenn u heke, ʋ ɗɩɛrɛ fɩtanɩ na khɔfɩ thʋʋgɩra na mʋʋga rɩ yɛrɩtɛtɛ ɓanu kha ʋ yãan nɩ waʔ ba? 9Na ʋ ɓa yãan nɩ, ʋ yɩ ɓa ʋ yɛsɛwɛ na ʋ lɔkɔ hapɩra ki de pi kha: “Ɩ̃ yãgayãga dɩ̃ɩna mɩɛ naɗɩɛ mɩɛ yãan mɩɛ tigila na ɓilen ɩra.” 10Mi de ĩ wa sɩ, mafɩra ʋ tɩ̃ na mɩbɩ̃yɛledaa ukpo zɩɛn ʋ mɩbɩ̃yɛliigira na hãan u thĩ na Yekila, bãanwuoŋo hɩɗan ma Yekila mɛlɛgɛwɩra za.»
Ɓikhiye ɓileme na ʋ yãamɛ
11Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Wɛɩ ʋɔ kha bʋ na ɓikhiiwe pɩyɔ̃. 12Na khɩ̃nɩyɛra deɗ u siira kha: “Mɩɛ siye, hã mɩɛ na mɩɛ niina kɩ kãn na nan mɩɛ a ɓudagɩra za ɩra.” Na siira kpɩkɩ̃nn u leke mɩyɩra na u ɓikhiiwe yɔ̃ra. 13Khɩɛwɛ bʋɔ tannɩ, na ɓikhiye tɩtɩyara khɩɛn u ɓudagɩra na ɗoŋinn ŋi kɩ khɩɛn u tigiyira na yuon sɩrɩlegeŋe gʋɔ za. Baa ʋ nann ni na u diin kakarɩlege za na asɩn mɩyɩra bɩɛ kha bʋ u lekira za. 14Baa u ɗiin ɩ bɩɛ zuori, na khʋ̃mʋgbʋ̃ɔŋɔ gʋɔ waan gɩɛ sɩrɩgɩra za, na u leke mɩyɩra bʋ kpɩ kɩ ɓan. 15Na u yo ɓɩɛn miliinse gɩɛ sɩrɩgɩɛ wɛɩ ʋɔ heke. Na ʋɔ yuor u ʋ hʋʋsɛ za, na yo yiir u ʋ dɔrɔbɔ̃nsɛ kaamɛ za15:15 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Marɩkɩ 5:11. 16Na ʋ na ɓuun ɗiiresira dɔrɔbɔ̃mɩra kha ɗiire, u ɗi si wa. Ŋa nɩra sii kha hã ʋ sɩ waʔ. 17Na ʋ hɩɗann na gagan kenn ʋ hɩɗanlɔmɩra ki deɗ kha: “Mɩɛ siira miliinɓiiwira bɩɛ ɗi wa na kpũn sʋɔra, kɛna mɩɛ bʋ fara ki hu khʋ̃mʋŋa! 18Mɩɛ vɩ gbũu wa mɩɛ siira heke na yo de u kha: Mɩɛ siye, mɩɛ liin ma mɩbɩ̃yɛ Yekila dɩ̃ɩna mʋɔ za, 19mɩɛ kãn thĩra mu ken mɩɛ mʋ gaga kha mu ɓikhiye dʋ̃waʔ, le wa mɩɛ mʋ gaga kha mu miliinɓiiwira ʋɔ.” 20Na ʋ alɩn na vɩɗ gbũun u siira heke. Baa u yo yĩmin gboŋira, na u siira kenn yãar ʋ legelege na ʋ makarɩ gɔɗ ʋ gbaangbo: Na u horon thukĩnn u na kpenn u kɩ̃raŋɩra.21Na ɓikhiira deɗ u kha: “Bʋba! Mɩɛ liin ma mɩbɩ̃yɛ Yekila dɩ̃ɩna mʋɔ za, mɩɛ kãn thĩra mu ken mɩɛ mʋ gaga kha mu ɓikhiye dʋ̃waʔ.” 22Ŋa na siira deɗ u miliinɓiiwira kha: “Ɩ̃ khʋ̃ɔfɩ̃n yo khɛ gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔkɩ̃rɩgɩra ɓan yii u gɩ. Ɩ̃ ɓan na legemikhɩ̃ɩɓire na sawʋlansɛ na yii u. 23Ĩ ken nakhoɓorikira nʋɗ na gɔ khʋ gɩ, a le ɗiime na yãgayãga, 24naɗɩɛ mɩɛ ɓikhiye wɩɛ na huun ma, u gbũun alɩn ma. Ʋ na ɓilenn ma na mi gbũun yãar ʋ.” Na pɩ gɔɗ yãgayãgamɩra.
25Dɩɛ bɛna na ʋɔ wɛɩ wɩɛ ɓikhiye khãgara kha bʋ wa hʋʋga ʋ. Baa u yĩmin gbɛ̃ɩna ʋ vɩ gbũubɛna, na u nuun khɩɗɛsɛ na hagarɛ na sɩ kʋ̃n. 26Na ʋ yɩɗ miliinɓiye ʋɔ na bʋ̃ɗ ʋ mɩyɩra ki le gbɛ̃ɩna ʋ ɩra. 27Na miliinɓira zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Mʋ khɩ̃nɩyɛra ɓannɩ, na mu siira yɩɛn na pɩ gɔɗ khʋʋn nakhoɓorikira, naɗɩɛ ʋ yãan ma u ɓikhiira koroŋoron.” 28Na ɓikhiye khãgara donn kɩ kɛɩn kha ʋɔ lon gbɛ̃ɩna ʋ dʋ̃waʔ. Na siira kuɗ na yuon ʋ yɩ̃nkhɛrɛ kha u lon gbɛ̃ɩna ʋ. 29Ŋa na ɓikhiye khãgara zɩ̃ŋɩnn siira kha: “Ken, sɩ ɗɩɩsɛ sɩ mʋ sɩra na mi liige kɩ hã mʋ. Mɩ kɛɩn mʋ nʋʋga sɩɛsɛ yãan waʔ. Kɛna mʋ hãan mɩ harɩ kpɛɓiɗe thĩra na mɩ khʋʋn na yãgayãgan na mɩ yɛsɛwɛ kũu waʔ. 30Ŋa baa mu ɓikhiye wɩɛ ɓannɩ, ʋɔ wɩɛra asɩn mu ɓudagɩra na zɛrɩhapɛ, ʋɔ kãma za na mʋ yɩɛn na pɩ khʋʋn nakhoɓorikira.” 31Na siira deɗ u kha: “Mi ɓiye, mʋ bʋ wa na mɩɛ bãanyɛ bɩɛ, dɩ̃ɩna mɩɛ leke mɩyɩra bɩɛ bʋ wa mʋ bɛyɛ tɩ̃. 32Ŋa a kha kãn ma na yãgayãga naɗɩɛ mʋ khɩ̃nɩyɛra na huun ma, na u gbũun alɩnɩ, ʋ na ɓilenn ma, na u gbũun yãarɩ.”»
16Miliinɓiye wʋɔmɛ nɩra
1Na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Ɓudakhuo ʋɔ kha bʋ na miliinɓiye na u ken u ɓudagɩra. Na nɩpɛ ɓa deɗ u kha u miliinɓiira bʋ asɩ wa u ɓudagɩra. 2Na ʋ thadɛyɩra yɩɗ ʋ na deɗ u kha: “Bɩra mi nu mʋ mɩyɩra za mɩra. Ɓɔgɔ mɩ lɔmɩra za mu liigen yuon ɩra, naɗɩɛ mʋ ɓa wɔrɩ hɩɗan mɩɛ ɓudagɩra za dʋ̃waʔ.” 3Baa miliinɓiira nuun sɩɛ sɩɛsɩra, na u deɗ u thĩ kha: “Mɩɛ thadɛyɩra ɓa khon ma mɩɛ u miliinsira za. Bɩra mɩ ɓa wɔrɩ le ɩra. Mɩ bʋ na wɔrɩkɔ na yo sʋ̃nɛ waʔ, dɩ̃ɩna nɩɩsɛ gbũu bʋ wa mɩɛ za na yo yɩ̃n. 4Ɔ̃hɔ̃ɔ, mɩ tʋʋn mɩɩna mɩ ɓa le ɩra nɩpɛ bɩ mɩ na mɩ thadɛyɩra ɓa ɗɛɗ kusen mi u miliinsira za.” 5Sɩɛ za, nɩpɛ bãa na kpii mɩɩga ʋ thadɛyɩra khɛrɛ, na ʋ yɩɗ pɩ bɩɛ kpo kpo kpo. Na u deɗ lʋgʋbaara kha: “Mʋsɛ mʋ kãn na hã mɩ thadɛyɩra?”
6Na ʋɔ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Nʋʋmɛ ɓentasɛ tiiwãa.” Na u deɗ u kha: “Ken mʋ mɩɩgɩra sɛwʋra. Hɩɗan vivi na sɛwɛ tigbeyɔ̃ na gbũne.” 7Na u deɗ ʋɔra tɩ̃ kha: “Na mʋɔ do, mʋsɛ mʋɔ kãn ɓan ʋ?” Na ʋɔ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Ɗiibɔtɔsɛ tiiwãa.” Na u deɗ u kha: “Mʋ mɩɩgɩra sɛwʋra wɛ. Sɛwɛ tigbeyĩi.” 8Miliinɓiira na ʋ kɛɩtelenyemira bɩɛ za, na ʋ thadɛyɩra gbɩ̃nɛn ʋ u kewime kãmara za. Tɩ̃yara za, dunuya wɩɛ nɩpɛ le wa kamɛ mɩyɛ na kewime na tãra Yekila tʋdɛwɩra.» 9Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Mɩɛ ʋɔ de ĩ wa sɩ ɩ̃ khɛ ĩ dunuya wɩɛ ɓudagɩra na ɓɩɛ yɛsɛwɛ. Na ɓudagɩra ɓa zuori, Yekila bɩ ɩ̃ ʋ ɩɩgɩra ʋ kũu. 10Nɩra wɛ bãa telenn mɩtɩtɩɩʔɛ za, u telen ma mɩkpakpaʔɛ za tɩ̃. Na nɩra wɛ bãa wãɗ mɩtɩtɩɩʔɛ za, ʋ wã ɓa mɩkpakpaʔɛ za tɩ̃. 11Na ĩ telenn dunuya wɩɛ ɓudagɩra gɔlɔmɩra za waʔ, ãna kɩ ɓa karɩfa ɩ̃ ɓudakɩ̃kɩ̃rɩga. 12Na ĩ liin sʋɔwɛ nɩpɛ bʋɔ ɓudasɛ za waʔ, wɛsɩɛ kɩ ɓa le ɩ̃ɛ thĩra bɛsɩra, ãna kɩ ɓa hã ɩ̃ sɩ.»
13«Miliinɓiye wɔrɩ liige hã thadɛwɛ pɩyɔ̃ waʔ. Ʋ ɓa yãasɩ̃n ma lʋgʋbaara kɩ khɔrɩ yʋ̃ɔfɩ̃ramɔra, warɩma ʋ maa lʋgʋbaara za kɩ kɛɩ yʋ̃ɔfɩ̃ramɔra. Ɩ̃ wɔrɩ le Yekire ɗonron, ki gbũu le tigiye ɗonron waʔ16:13 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 6:24.»
Yekire sɩɛrɛdewense na ʋ ɩɩga mɩyɛ
(Matiyo 11:12-13; 5:31-32; Marɩkɩ 10:11-12)
14Baa Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ nuun sɩɛ sɩɛsɩra bɩɛ na pɩ kɩ lʋgʋtɩ̃n ma Yesura naɗɩɛ bɩɛ kha khɔrɩ wa tigiye. 15Na Yesura deɗ pi kha: «Ĩ le wa ĩ thĩ nɩtelenyeme nɩpɛ wʋɔyɛ za, kɛna Yekila tʋ wa ĩ thĩminyira. Mɩɩna nɩpɛ ken mɩkpakpaɗa, Yekila yãasɩ̃n ma dɩɛ.»
16«Sɩɛsɩra Yekila hãan Moyizira|Moyizi na ʋ yãdedɛwɩra, sɩɛ ɓɔɗ ɓa nɩpɛ na ɓan gbɩɛn bɛna Zãna kha yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra ʋ. Na khɛ dɩɛ bɛna, Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga sɩɛrɛnʋʋsɛ ɓɔgɔn ma, na nɩpɛ bɩɛ bʋ pɛ̃ɩ wa kha bɩɛ lon bʋ. 17Ŋa sɩɛ bɩɛ za, zaara na fɔlɔŋɩra tũrimira thɔ na tãra Yekila sɩɛrɛdewense daɓire tikpo tũrime.»
18«Sɩɛ bʋ wa mʋ gaga kha na khuo wɛ bãa zɩɛn ʋ hara kɩ khɩɛn ʋɔ kpasa na yiiri, ʋɔ dɛyɩra liin ma zɛrɩgɛ. Khuo wɛ bãa gbũun yiin hazɩɛmɔ, ʋɔ dɛyɩra liin ma zɛrɩgɛ.»
Ɓudakhuo na Lazarɩ mɩyɛ
19Na Yesura deɗ kha: «Ɓudakhuo ʋɔ kha bʋ, ʋ kha yii wa dayiinkɩ̃rɩsɛ bãa ɗorise kha hʋgan. Bãanyɛ bɩɛ ʋ kha ɗi wa kɩ kɩ̃ra. 20Bʋɔmɛ khuo ʋɔ kha bʋ fɩ na pɩ yɩ ʋ kha Lazarɩ, ʋɔ na hʋ̃nn ma u gorigira nʋʋna ʋ fɩ. Ʋ gbɔɗa bɩɛ na liin ma bãʔɛ. 21Ɓudakhuora ɗiimira ʋ kha ɗi na bʋɔra sukĩn fɔlɔŋɩra ʋ, na wɛɩra na ɓuun bɩɛ u ɗi wa, ŋa ʋ kha ɓu wi waʔ. Dɩ̃ɩna ɓɛrɛ̃mɛ kha ɓan ki ɗeri ʋ bãʔɩra. 22Na bʋɔmɛ khuora ɓa huuri, na mɛlɛgɛwɛ khɩɛn nina yuor u Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ lɔkɩra ʋ. Na ɓudakhuora ɓa huun tɩ̃ na pɩ kasɩn ʋ16:22 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 13:28. 23Na ʋɔ nina yuon lahala naagɩra ʋ ni, na ʋ bʋ kɩ vɛn gbaangbo. Na ʋ arɩgan wʋɔrɛ na kenn yãan Abɩrahamʋra legelege na Lazarɩra hɩɗann ʋ lɔkɩra ʋ. 24Na ʋ dʋɗ na deɗ kha: “A siye Abɩrahamʋ, makarɩ mɩɛ za. Dãa Lazarɩ u yo yĩ|Yĩ u legemithaaɗɛ ãmɛ za na ɓan wuore mɩ ɗɛlɛŋɛ, naɗɩɛ mɩ vɛn ma naagɩɛ za gbaangbo.” 25Ŋa na Abɩrahamʋra deɗ kha: “Mi ɓiye, kʋɔgɩ̃n kha baa mʋ kha bʋ fɔlɔŋɩra ʋ, mʋ na ɓuun ma mʋ kɩ̃rɩgɩra bɩɛ zuori, na Lazarɩ ʋɔ na ɓuun ma vɛnsɛ gbaangbo. Ɩra wɩɛ fara, ʋɔ ɓuun ma dagamu, kɛna mʋɔ ʋɔ bʋ vɛn ma. 26Harɩ na sɩɛ kha bʋ waʔ, dangbeleŋe kɩ bʋ aa na ɩ̃ɛ tɩɛ. Sɩɛ liin ma hã nɩra wɔrɩ kure fara na thiye ni waʔ, nɩra gbũu wɔrɩ kure ni na ɓan fara waʔ.” 27Na ɓudakhuora deɗ kha: “A siye, mɩ yɩ̃n mʋ wa, dãa Lazarɩra mi siira gbɛ̃ɩna ʋ, 28mɩ bʋ na khɩ̃rɩwɛ pɩwãa. U yo sarɩ pɩ za hã pɩ ɓa le ɓan fara naagɩɛ za tɩ̃ waʔ.” 29Na Abɩrahamʋra zɩ̃ŋɩnn kha: “Moyizi|Moyizi na Yekire yãdedɛwɛ sɩɛsɩra bʋ mʋ khɩ̃rɩwɩra khɛrɛ, pɩ kãn ma na nuure sɩɛ sɩɛsɩra.” 30Na ɓudakhuora deɗ kha: “Ɩya, sɩɛ nan waʔ, siye Abɩrahamʋ, ŋa na nɩra kuɗ hukhãgawɩra za na yo yãan mɩ, pɩ ɓa zɩɛ pɩ mɩbɩ̃yɛliigira kɩ vɩkɩ̃n pi kpolonsira.” 31Ŋa na Abɩrahamʋra deɗ u kha: “Na pɩ ɓɩɛ na nuure Moyizi na Yekire yãdedɛwɩra sɩɛsɩra waʔ, harɩ na nɩra alɩn huumira za na yo sɩɛrɛn mɩ, pɩ ɓa khãa ʋ sɩɛsɩra za waʔ.”»
17Mɩbɩ̃yɛ liime na yafamɛ
(Matiyo 18:6-7, 21-22; Marɩkɩ 9:42)
1Na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Mɩyɩra ki yii nɩpɛ mɩbɩ̃yɛliigira za, ɩɛ wɔrɩ yɩɛ kɛɩ ɓan waʔ, ŋa dɛyɩra ki le ɩ thaagɩra, wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ʋɔ bɛgɛ. 2Sɩ kha bãa ʋɔ dɛyɩra khɛrɛ pɩ vɔ ʋ na bʋrʋgbeleŋe khʋ̃mʋyɩra za na hĩn u lagagborogbʋ̃ɔŋɔ ʋ na tãra baa u boin hĩnn ɓiʔɩɛ dʋɔ mɩbɩ̃yɛliigira za. 3Si liin mafɩra ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ kɩ̃raŋɩra.»
«Na mʋ yaɓiye liin mu mɩbɩ̃yɛ, mu de u tɩ̃ya na gbɩ̃ra. Na ʋ yãan u ɓilensira, mʋ yafa ʋ za. 4Na u liin mu wa mɩbɩ̃yɛ bãnɩwãnɩyɔ̃ khɩɛra kpora za, kɛna bɛnɛ tʋɔ bɛnɛ ʋ ɓan ki de ɓu kha: “Mi ɓilenni”, mʋ ɓa yafa ʋ za.»
Khãamɛ mɩyɛ
5Na Yesura dãarawɩra deɗ u kha: «Sɩɛ dʋɔ aa khãamɩra za.» 6Na Adɛyɩra Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Na ɩ̃ khãamɩra kha bʋ wa mʋ gaga kha mutarɩdɩ ɓire17:6 Ken Matiyo 17:20, ɩ̃ naa wɔrɩ de ɓa dahagɩɛ kha: “Phugi mu thĩ na yo ɓa lagagborogbʋ̃ɔŋɩra ʋ ni”, ki gbũu naa le si wa mafɩra.»
Miliinse miliinɓiye kãn le
7«Ĩ ken wɛsɩɛ: Na ɩ̃ ʋɔ bʋ na miliinɓiye na u le mɩyɛ bɩɛ, gʋɔ za ʋ sʋ̃nɛ, gʋɔ za ʋ kaa daɗuorowe. Na mʋ yãar ʋ na u kuɗ hʋʋga ʋ kɩ ɓan, mu de u wa kha: “Khʋɔfɩ̃n ɓan ɗi ba?” 8Ɩya, ʋ ɓa de u wa kha: “Le mi ɗiime zo, sɩɛ kpɩ̃ra mʋ vɩkɩ̃n mʋ dayiinsira na khon ɗiime na hã mi ɗi na yɔ̃ zo. Na sɩɛ liiri, mʋ tʋ ɗi na yɔ̃.” 9Thadɛyɩra ɓa bɩ na thɩɛ u miliinɓiira wɛsɩɛ u deɗ u na u liin hãar ʋ ba? 10Mafɩra ɩ̃ɛ bɛsɩra bʋ tɩ̃, na ɩ̃ ɓa liin wɛsɩɛ bɩɛ pi deɗ ĩ, ɩ̃ kʋ̃n kha: “Aa bʋ wa miliinɓiiwe doro, aa liin ma wɛsɩɛ aa kha kãn na le ɩra.”»
Yesu bãarɛn legbũruwe gbũne
11Yesura kha bʋ wa kɩ tãra Galile na Samarɩ|Samarɩ sɩrɩsɛ sʋgʋmʋra za baa ʋ kha yo Zeruzalɛmʋra. 12Ʋ kha lon ma gbonɓire dʋɔ za, na legbũruwe gbũne ɓan thukĩnn u. Na pɩ nɩ́ɩrɛ́n legelege 13kɩ sɔŋɔ kha: «Karɩ̃ndaa Yesu, makarɩ aa za.» 14Baa Yesura kenn yãan mɩ na u deɗ pi kha: «Ĩ yo ɓɔgɔ ĩ thĩ na kperekpiidɛwɩra|Kperekpiidɛwɛ .» Baa pɩ kha bʋ khɩ̃na za ki yo, na pɩ ɗɛ bãarɩ. 15Bɩɛ nɩpɩɛ za, baa pɩ ʋɔ yãan tʋʋn kha ʋɔ bãan ma, na ʋ vɩɗ gbũun Yesura khɛrɛ na ʋ gbɩ̃nɛ Yekila gbaangbo. 16Baa ʋ ɓan nann Yesura lɔkɩra ʋ, na ʋ ɓaɗ huruse Yesura wʋɔla ʋ, kɩ ɓaɗ wʋɔla fɔlɔŋɩra za na thɩɛr ʋ. Ʋɔ wɛɩ wɩɛ kha kure wa Samarɩ sɩrɩga ʋ. 17Na Yesura deɗ kha: «Nɩpɛ gbũnera bɩɛ bãan ma wa ba? Na he gbũnekhona bʋɔra bɩɛ bʋ? 18Pɩ ʋɔ sii ɓuun gagasɛ na vɩɗ ɓan thɩɛ Yekila waʔ, fɔ khɩ̃rɩkhuowɩɛ kpora?» 19Sɩɛ tann na Yesura deɗ u kha: «Arɩ na yo, mʋ khãamɩra zɩ̃nn mʋ.»
Yekire ɩɩga ɓamɛ mɩyɛ
(Matiyo 24:23-28, 37-41)
20Na Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋ̃ɗ Yesura kha Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga kãn ɓan ma dʋ̃nɛ bɛnɛ. Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Yekila ɩɩgɩra ɓa ɓan mʋ gaga kha mɩɩnɛ nɩpɛ wɔrɩ ken yã waʔ. 21Pɩ ɓa de kha: “Ken, ʋ bʋ fara”, warɩma “ʋ bʋ wa fuuni” waʔ. Ɩ̃ kãn ma na tʋ kha Yekila ɩɩgɩra bʋ wa ɩ̃ɛ thĩra sʋgʋmʋra za.»
22Sɩɛ tann na u deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: «Bɛnɛ dʋɔ ɓa ɓan, ɩ̃ ɓa khɔrɩ wa na yã Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira harɩ ɗɩyãga kikpo kpeli, ŋa ɩ̃ ɓa yã ʋ waʔ. 23Pɩ ɓa de ĩ wa kha: “Ĩ ken fuuni”. Warɩma “Ĩ ken fara.” Ŋa hã ĩ yo waʔ, hã ĩ gbũu thuo wi waʔ. 24Naɗɩɛ lɔmɩra za adaga barɩ na yɩ̃ga na khɛ gɛŋɛ gʋɔra na yo gbɩɛ gɛŋɛ gʋɔra ʋ, mafɩra Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓanɗɩyãgɩra ɓa le. 25Ŋa ʋ kãn ma na vɛn gbaangbo zo, kɩ yɩɛ ɩra nɩpɩra kɛɩ ʋ. 26Mɩyɩra na liin Nuhũ khɩɛra za, sɩɛ siira kɩ ɓa le Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓankhɩɛra za. 27Nɩpɛ kha ɗi wa na pɩ yɔ̃, na pɩ yanɛ na pi yii kamɛ na yo gbɩɛn ɗɩyãgɩra Nuhũna yo lonn batoŋira za. Na adagagbʋ̃ɔŋɩra ɓann na khʋʋn pɩ bɩɛ pere. 28Sɩ ɓa le wa mʋ gaga kha Lɔtɩ khɩɛra tɩ̃, nɩpɛ kha ɗi wa na pɩ yɔ̃, na pi ɗon na pi ɗoŋin, na pɩ kãwɩ na pɩ maɗɛ. 29Ŋa ɗɩyãgɩra Lɔtɩra kuɗ Sodɔmʋra, na adaga gĩriwi kuɗ zaara na naaga na tuun pɩ za na suon khʋʋn pɩ bɩɛ pere. 30Mafɩra sɩ ɓa barɩ pɩ za ɗɩyãgɩra Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa ɓan ɩra.»
31«Na gɩɛ ɗiyãgɩra ɓuun mʋɔ wɩɛ mʋ gbɛ̃ɩnɛ za, hã ʋ dɛyɩra ɓa de kha ʋɔ lon khɛ ʋɔ daasɛ thʋʋga ʋ waʔ17:31 Ken Matiyo 24:17. Na si ɓuun mu hʋʋga ʋ, hã mu de kha mʋɔ vɩ khũn waʔ. 32Ɩ̃ kʋɔgɩ̃n na wɛsɩɛ na nann Lɔtɩra hala! 33Na wɩɛ bãa kɩ ɓɩɛ na kuore u thĩ thakuogira, ʋ ɓa la kɩ waʔ. Na wɩɛ kɩ ɓa la ʋ thakhuogira, ʋɔ dɛyɩra kɩ ɓa ɓu thakuokɛɩzuoŋira. 34Mi de ĩ wa sɩ, gɩɛ ɗɩyãga dawogira, na nɩpɛ pɩyɔ̃ bʋ gbĩnɛ za, pɩ ɓa khɛ ukpora kɩ yɩɛ ukpora. 35Na hapɛ pɩyɔ̃ bʋ nan muume kamɛ ʋ, pɩ ɓa khɛ ukpora kɩ yɩɛ ukpora. 36[Na khuowe pɩyɔ̃ bʋ hʋʋga za: Pɩ ɓa khɛ ukpora kɩ yɩɛ ukpora.]» 37Na karɩ̃nɓiiwira bʋ̃ɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, he gɛŋɛ sɩɛ ɓa le?» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Khaala kpɩ̃ɩgɩra ɓa hɩɗan, dɩɛ khaala za kpũmira ɓa bĩŋin.»
18Thɩ̃ɩsɩ̃nhara na sɩɛrɛɗidaa ʋɔ sɔkɔ
1Na Yesura hãan mɩ sɔkɩɛ kha ʋɔ ɓɔgɔ pɩ kha pɩ kãn ma kɩ yɩ̃n Yekila bãanyɛ bɩɛ, hã pɩ yɩɛ pɩ gbɔʔɩra hu wi waʔ. 2Na u deɗ pi kha: «Sɩɛrɛɗidaa ʋɔ kha bʋ gboŋo gʋɔ za, ʋ kha ãn Yekire waʔ, u gbũu nʋʋga kha bʋ nɩra sii za waʔ. 3Hara ʋɔ kha bʋ gɩɛ gbonkpuogira za tɩ̃, u khuora na huun ma. Na gɩɛ gboŋɩɛ nɩra ʋɔ liin ʋɔ hara wɩɛ mɩbɩ̃yɛ yʋɔ. Hala kha yo wa ki de sɩɛrɛɗidaara kha: “Ken hã mɩɛ tɩ̃ya na mɩɛ kãnʋʋnara sʋgʋmʋra.” 4Sɩ lɛɩn ma, sɩɛrɛɗidaara na kɛɩn ma. Kpɩ̃ra ʋ na ʋ ɓa deɗ u thĩ kha: “Iyo, mɩ ãn Yekire waʔ, mi gbũu nʋʋga bʋ nɩra sii za waʔ. 5Ŋa baa thɩ̃ɩsɩ̃nhara wɩɛ ɓa kɩ vɛnɛ mɩ, mɩ ɓa ken hã ʋ na ʋ tɩ̃yara, bʋɔtɛ mɩ wʋɔrɛ ɓa yĩn waʔ.”» 6Na Adɛyɩra Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Ĩ nuun wɛsɩɛ sɩɛrɛɗidabɩ̃yara deɗ ɩra waʔ? 7Na Yekila, ʋɔ ɓa ken wɛpɛ u kenn khonn na pɩ fʋʋ ʋ wʋɔla khɩɛga na dawogɩra wa ba? Ʋ ɓa lɛɩ wa pɩ kɛɩdɛnfɛsɩra za ba? 8Mi de ĩ wa sɩ: Yekila ɓa khʋ̃ɔfɩ̃n le hã wɩ wa mɩɩna za pɩ vɛn ɩra. Ŋa na Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa ɓannɩ, ʋ ɓa ɓu khãamɛ fɔlɔŋɩra za bere ba?»
Sɔkɔ Farɩzɩ̃ɛ khuo na lãmbo zɩ̃ndaa mɩyɛ
9Na Yesura zɩɛn sɔkɩɛ na hãan wɛpɩɛ kha ken pi thĩ nɩtelenyeme Yekila wʋɔla ʋ na pɩ bãarɛ pi thĩ bʋɔra za kha: 10«Khuowe yɔ̃ na gann Yekila gbɩ̃nɛthʋʋga|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za kha bɩɛ yɩ̃n Yekire. Ʋɔra kha bʋ wa Farɩzɩ̃ɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ khuo, na ʋɔra bʋ Lãmbo zɩ̃ndaa. 11Na Farɩzɩ̃ɛ khuora alɩn na nɩ́ɩrɛ́n, kɩ yɩ̃nn Yekila na deɗ kha: “Yekire, mɩ thɩɛ mʋ wa, naɗɩɛ mɩɛ bʋ mʋ gaga kha nɩpɛ bʋɔra waʔ, pɩ bʋ wa zugbũruwe, na nɩbɩ̃ɩwɛ na zɛrɩgɛledɛwɛ. Mɩ thɩɛ mʋ wa, naɗɩɛ mɩɛ bʋ mʋ gaga kha Lãmbo zɩ̃ndaa wɩɛ waʔ. 12Mɩɛ yii wa sũn khɩɛwɛ yɔ̃ yawʋyĩna kpora za, ki khon mɩɛ mɩyɩra bɩɛ yagara.” 13Na Lãmbo zɩ̃ndaara ʋɔ nɩ́ɩrɛ́n kharɩlegene, ʋɔ kha ha arɩga ʋ wʋɔla zaa na ken waʔ. Ŋa ʋ na kʋ̃ŋɩnn ma lese ʋ bãanɛ za ki deɗ kha: “Ee, Yekire, makarɩ mɩɛ za, mɩɛ bʋ wa mɩbɩ̃yɛledaa.”» 14Na Yesura deɗ kha: «Mi de ĩ wa sɩ, ʋɔ wɛɩ wɩɛ na telenn ma Yekila wʋɔla za zuori, na ʋ vɩɗ khũnn. Ŋa Farɩzɩ̃ɛ khuora, ʋɔ vɩɗ khũnn ma na mɩbɩ̃yɛ. Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ arɩga u thĩ ʋɔ dɛyɩra ɓa sũn ma, ŋa dɛyɩra ki sũne u thĩ, pɩ ɓa arɩga wa ʋɔ.»
Yesu bʋ kɩ̃ra ɓikɛrɩwɛ
(Matiyo 19:13-15; Marɩkɩ 10:13-16)
15Na nɩpɛ ɓann na ɓiiwe Yesura khɛrɛ kha ʋ ɗʋkɩ̃n lese pɩ za. Baa ʋ karɩ̃nɓiiwira yãan mɩ, na pɩ kpaŋɩ̃nn mɩ. 16Ŋa na Yesura|Yesu yɩɛn na ɓikɛrɩwɩra zʋ̃ʋn nann ʋ. Na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ yɩɛ ɓiiwira ɓan mɩ khɛrɛ. Hã ɩ̃ barɩ pɩ waʔ, naɗɩɛ wɛpɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha bɩɛ, Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga bʋ wa bɩɛ bɛgɛ. 17Mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara, na wɩɛ bãa bɩɩn Yekila ɩɩgɩra mʋ gaga kha ɓiye lɔmɛ waʔ, ʋɔ dɛyɩra ɓa wɔrɩ lon bʋ kũu waʔ.»
Ɓudakhuo ʋɔ na Yesu
(Matiyo 19:16-30; Marɩkɩ 10:17-31)
18Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩra bʋ̃ɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndakɩ̃ra, bɩra mɩɛ kãn le ki ɓu thakuokɛɩzuoŋira?» 19Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Bena mʋ yɩɗ ɓɩ nɩkɩ̃ra? Yekire kpo bʋɔtɛ nɩthɩ̃rɩkɩ̃ra bʋ waʔ. 20Mʋ tʋ Yekila sɩɛrɛhãansɩra: “Hã mu le zɛrɩgɛ waʔ, hã mʋ khʋ nɩra waʔ, hã mu zu waʔ, hã mʋ tɔn hã nɩra waʔ, gbɩ̃nɛ mu sii na mʋ yaa.”» 21Na wɛɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩɛ nɩ́ɩrɛ̀n na sɩɛ sɩɛrɛhãansɩra harɩ mɩɛ ɓikɛrɩsɛ.» 22Baa Yesura nuun sɩɛ na u deɗ u kha: «Mɩɩnɛ kpo kɩ kpɩ ɓʋ tɩ̃. Ɗoŋin mʋ daasɩra bɩɛ na khɛ i tigiyira na kpɩkɩ̃n hã bʋɔmɛ nɩpɛ ɩ. Fɩra za mʋ ɓa ɓu ɓudaga zaara ni. Na mu liin sɩɛ, mʋ tʋ ɓan na thuo mi.» 23Baa wɛɩra nuun sɩɛ, na ʋ kpãɗ ʋ wʋɔla naɗɩɛ ʋ kha bʋ wa na ɓudaga gbaangbo. 24Baa Yesura yãan tʋʋn kha ʋ wʋɔla kpãɗ ɓa, na u deɗ u kha: «Sɩ gbɩ̃ra ɓudanɩpɛ heke pi lon Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za. 25Yɔ̃gɔ̃ma lon kure mɩsɩ̃nɩn danɛ za, sɩɛ thɔ na tãra baa ɓudanɩra lon Yekila ɩɩgɩra za.» 26Wɛpɩɛ kha nuure u, na bɩɛ deɗ kha: «Na ãna kɩ wɔrɩ ɓu zɩ̃mɛ.» 27Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Nɩthɩ̃rɩpɛ wɔrɩ kuore pi thĩ waʔ, ŋa Yekire kɩ wɔrɩ kuore wi.»
28Na Pɩɛrɩ deɗ kha: «Nuure, aa ʋɔ zɩɛn ma aa mɩyɩra bɩɛ ki thuo mu.» 29Na Yesura zɩ̃ŋɩnn kha: «Mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara za: Na nɩra wɛ bãa zɩɛn ʋ gbɛ̃ɩnɛ, ʋ hara, ʋ marɩkhuowe, ʋ khɩ̃rɩwɛ na u hũndɛwɛ dɩ̃ɩna u ɓiiwe, Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga kãmara za, 30ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu pi siira gbaangbo fara fɔlɔŋɩra za, dɩ̃ɩna ʋ ɓa ɓu thakuokɛɩzuoŋira Yekila heke dɩ̃ɩ.»
Yesu bu de u huume na ʋ arɩmɛ mɩyɛ sɩ bãnɩsãara za
(Matiyo 20:17-19; Marɩkɩ 10:32-34)
31Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura khɩɛn karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃ra na deɗ pi kha: «Ĩ nuure, a yo wa Zeruzalɛmʋra, mɩyɩra bɩɛ Yekila yãdedɛwɩra na deɗ na gbũun Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira gɛŋɩra, ɩra sɩ ɓa le. 32Pɩ ɓa yii u thĩmaanyɛ leke u, bɩɛ ɓa lʋgʋtɩ̃n ʋ, na kʋsa ʋ ki su u sãasɛ. 33Pɩ ɓa khɩ ʋ na dazʋwʋwʋɔyɛ kɩ tʋ khʋ ʋ. Ŋa u huume khɩɛwɛ sãara za, ʋ ɓa gbũu arɩ na kure huumira za.» 34Ŋa karɩ̃nɓiiwira tʋʋn ʋ sɩɛsɩra kɔla waʔ. Pɩ kha tʋ mɩɩna Yesura kha de waʔ. Pɩ na yɛɗ sɩ za waʔ.
Yesu bʋ bãarɛ ɗarɩga ʋɔ
(Matiyo 20:29-34; Marɩkɩ 10:46-52)
35Baa Yesura na ʋ karɩ̃nɓiiwira yo yĩmin Zeriko gboŋira, ɗarɩkhuo ʋɔ na hɩɗann khɩ̃ngeŋira ʋ fɩ kɩ kɩ yɩ̃n. 36Na u nuun nɩgbokira na kɩ nɩ̀ɩrɛ̀ kɩ ɓan, na ʋ bʋ̃ɗ kha bɩra ʋ. 37Na pi deɗ u kha Nazarɛtɩ Yesu kɩ tãra. 38Na ʋ dʋɗ na faŋa kha: «Yesu, Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye, makarɩ mɩɛ za!» 39Nɩpɩra kha bʋ ʋ wʋɔla ʋ, na bɩɛ sɔŋɔn ʋ za kha ʋ baka ʋ nʋʋgɩra. Ŋa na ʋ dʋɗ gbaangbo na tann khɔ̃ɩra kha: «Davidi kpɩ̃raɓiye, makarɩ mɩɛ za!» 40Na Yesura nɩ́ɩrɛ́n ki deɗ kha pɩ ɓan ʋ. Baa ɗarɩkhuora nann ʋ, na Yesura bʋ̃ɗ ʋ kha: 41«Bɩra mʋ ɓɩɛ kha mi le hã mʋ?» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, phii zɩɛ mi yiwiyira mi gbũu yã.» 42Na Yesura deɗ u kha: «Gbũu yã tɩ̃! Mʋ khãamɩra bãarɛn mʋ.» 43Dɩɛ khaala za fɩ na ʋ ɗɛ kɩ yã, na ʋ khɩɛn ki thuo Yesura na ʋ gbɩ̃nɛ Yekila. Baa nɩgbokira bɩɛ yãan sɩɛ na pɩ ɗɛ kɩ gbɩ̃nɛ wa Yekila.
19Yesu na Zase
1Baa Yesura lonn Zerikora zuori, na ʋ kɩ tãra gɩɛ gboŋira kpoloŋira ʋ. 2Wɛɩ ʋɔ kha bʋ gɩɛ gboŋɩɛ za, pɩ kha yɩ ʋ wa kha Zase. Lãmbo zɩ̃ndɛwɛ wʋɔrɛ nɩra kha bʋ ʋ, u gbũu kha bʋ wa na ɓudaga gbaangbo. 3Zasera kha ɓɩɛ wa na yã dɛyɩra pɩ yɩ kha Yesura|Yesu ɩra, ŋa baa ʋ kha kpewe, ʋ kha wɔrɩ yã ʋ waʔ, naɗɩɛ nɩgbokira kãma. 4Na u horon yuon wʋɔla ʋ na yo gann dahaga gʋɔ za na ɓu yã Yesura naɗɩɛ ʋ kha kãn ma na tãra fɩ. 5Baa Yesura nann dɩɛ khaala ʋ, na ʋ arɩgan thaaga na deɗ Zasera kha: «Zase, khʋ̃ɔfɩ̃n sũn, naɗɩɛ mɩɛ kãn ma na gĩi mu heke fɩ̃ɩra.» 6Na Zasera phakɩ̃nn sũnn na khɩɛn Yesura yuor u ʋ khaala ʋ na bãanwuoŋo. 7Baa nɩpɛ yãan sɩɛ, na pɩ bɩɛ ki de ɓa Yesura mɩyɛ kha wɛɩ wɩɛ yo gĩin ma mɩbɩ̃yɛledaa khɛrɛ. 8Na Zasera alɩn nɩ́ɩrɛ́n Adɛyɛ Yesura wʋɔla ʋ na deɗ kha: «Nuure Karɩ̃ndaa, mɩɛ kpɩkɩ̃n ma mɩ ɓudagɩra khaayɛ yɔ̃ na hã bʋɔmɛ nɩpɛ khaala dʋɔra. Na mɩɛ na zɩ̃nn ma wɩɛ bãa tigiye gbaangbo, mi gbũure u wa i siira khaayɛ iyĩi.» 9Na Yesura deɗ u kha: «Fɩ̃ɩra, zɩ̃mɛ lonn ma thʋʋgɩɛ za, naɗɩɛ mʋ bʋ wa Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ kpɩ̃raɓiye tɩ̃. 10Naɗɩɛ wɛpɩɛ ɓilenni, Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓann ma bɩɛ mʋʋga khɛrɛ na ɓu zɩ̃n mɩ.»
Sɔkɔ sãnɩ deʔe mɩyɛ za
(Matiyo 25:14-30)
11Na Yesura zɩɛn sɔkɔ gʋɔ na hãan wɛpɩɛ na nuun sɩɛ sɩɛsɩra naɗɩɛ baa pɩ kha bʋ Zeruzalɛmʋra lɔkɩra ʋ, na pɩ kɩ gaga kha Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga kha kãn ma na tii dɩɛ bɛna fɩ. 12Na u deɗ kha: «Nɩgbʋ̃ɔmɔ ʋɔ ɓikhiye na yuon sɩrɩlegeŋe gʋɔ za kha ʋɔ le ɩtakhuo ki gbũu ɓan. 13Khaala ʋ kha ʋɔ yo, na ʋ yɩɗ u miliinɓiiwe gbũne na hãan pɩ bɩɛ sãnɩ deʔe ikpo ikpo ki deɗ pi kha: “Ɩ̃ kɩ wãkɩ̃n na tigiyɩɛ ɓanu kha mi gbũun ɓannɩ”. 14Ŋa ʋ sɩrɩga nɩpɩra na yãasɩ̃nn ʋ wa. Baa u yuon zuori, na pi khonn nɩpɛ bʋɔ na dãan mɩ kha pi yo de gɩɛ sɩrɩlegeŋira ɩtakhuora kha bɩɛ bʋ ɓɩɛ wɛɩ wɩɛ ɓa hɩɗan na le ɩya bɩɛ thaaga za waʔ. 15Ŋa sɩɛ na sɩɛ bɩɛ na pi gbũun liir u wa ɩtakhuo na ʋ ɓann ʋ sɩrɩgɩra ʋ. Na ʋ yɩɗ u miliinɓiiwira ʋ na hãan tigiyira kha ʋɔ ken mɩyɩra pi liigen ɓuun ɩra. 16Na lʋgʋbaara zʋ̃ʋn nann na deɗ kha: “Thadɛyɛ, mɩɛ liigen ɓuun ma sãnɩ deʔe gbũne na sãnɩ deɗa mʋ na hãan mɩ ɩra”. 17Na ɩtakhuora deɗ u kha: “Sɩ kɩ̃ranɩ, mu liin liigedakɩ̃ra. Baa mu telenn mɩtɩtɩɩɗɩra za, mi le mu wa gbonse gbũne thadɛyɛ.” 18Na miliinɓiyʋ̃ɔfɩrana zʋ̃ʋn nann na deɗ kha: “Thadɛyɛ, mɩɛ ɓuun ma sãnɩ deʔe ɩwãa na wɛɗɩɛ mʋ na hãan mɩ ɩra”. 19Na ɩtakhuora deɗ u kha: “Mi liin mu wa gbonse sɩwãa thadɛyɛ”. 20Na miliinɓisãafɩrana zʋ̃ʋn nann na deɗ kha: “Thadɛyɛ, mʋ sãnɩ deɗa dɛ. Mɩɛ na ɓĩnn ni wa lowupheɗe za na kanɛn nɩ. 21Mɩ kha ãn mʋ wa, naɗɩɛ mʋ bʋ wa nɩhʋwa: Mɩɩna mʋ zɩɛn fɩ waʔ, dɩɛ mʋ khɛ, mɩɩna mʋ tʋɔn waʔ, dɩɛ mʋ kpɛwɩ”. 22Na ɩtakhuora deɗ u kha: “Miliinɓithɔkɔ, mɩ ɓa kiti mu wa na makɩ̃n na mʋ sɩɛsɩra. Baa mʋ kha ken kha mɩɛ bʋ wa nɩthɩ̃rɩhʋwa, kha mɩɛ khɛ wa mɩɩna mɩ na zɩɛn fɩ waʔ, kɩ kpɛwɩ mɩɩna mɩ tʋɔn waʔ. 23Bena mʋ na yiin mi tigiyira bãŋɩ za waʔ? Baa mɩ ɓann mɩra mɩ naa ɓa yo ɓu na dʋɔ sɩɛn bʋ mi khon ĩ”. 24Na ɩtakhuora deɗ wɛpɩɛ kha bʋ fɩ kha: “Ɩ̃ zɩ̃n sãnɩ deɗa ʋ khɛrɛ na hã wɩɛra kɩ bʋ na sãnɩ deʔe gbũnera ɩra”. 25Na bɩɛ deɗ u kha: “Thadɛyɛ, ʋ bʋ wa na sãnɩ deʔe gbũne zuori!” 26Na ɩtakhuora zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: “Mi de ĩ wa sɩ, na nɩra wɛ kɩ bʋ na mɩɩnɛ, pɩ ɓa hã ʋ wa dʋɔ ʋ sɩɛ, na wɩɛ bʋ na mɩɩnɛ waʔ, kɩla kɩ bʋ ʋ dɛyɩra khɛrɛ, pɩ ɓa zɩ̃n ma dɩɛ kɩ zɩɛ ʋ. 27Ɩra wɩɛ, mɩɛ bɩ̃ɩrawɩra kha ɓɩɛ kha mɩɛ le bɩɛ ɩtakhuora waʔ, ɩ̃ ɓan mɩ fara na ɓan khʋ wɩ mɩ wʋɔla za.”»
Yesu bu yo Zeruzalɛmʋ mʋ gaga kha ɩya
(Matiyo 21:1-11; Marɩkɩ 11:1-11; Zã 12:12-19)
28Baa Yesura deɗ sɩɛ zuori, na ʋ zɩɛn nɩgbokira wʋɔla ʋ na pi yuon Zeruzalɛmʋra. 29Baa u yo yĩmin Bɛtɩfazɩ na Betanɩ, Oliviye|Oliviye ɓɩɛgɛ lɔkɩra ʋ19:29 Ken Marɩkɩ 11:1, na ʋ dãan ʋ karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ ki deɗ pi kha: 30«Ĩ yo gboŋɩɛ kɩ bʋ a wʋɔla mɩra, na ĩ yo nannɩ, ɩ̃ ɓa yã kãŋunɓiye na pɩ vɔɗ ʋ, nɩra gann ʋ za yãan thon waʔ. Ɩ̃ vɔrɩ ɓan ʋ fara. 31Na nɩra bʋ̃ɗ ɩ̃ kha: “Bena ɩ̃ vɔrɩ ʋ?” Ĩ de u kha: “Adɛyɩra kɩ ɓɩɛ ʋ.”» 32Na dãarawɩra yo ɓuun mɩyɩra bɩɛ mafɩra mʋ gaga kha baa Adɛyɩra na deɗ si. 33Baa pɩ kha vɔrɩ kãŋunɓiira, na ʋ dɛrɩwɩra bʋ̃ɗ pɩ kha: «Bena ɩ̃ vɔrɩ kãŋunɓiiwɩɛ?» 34Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Adɛyɩra kɩ ɓɩɛ ʋ.» 35Na pɩ khɩɛn kãŋunɓiira na ɓann ʋ Yesura|Yesu khɛrɛ. Baa pi yo nann Yesura khɛrɛ, na pi khonn pɩ gbɔgɔlɔ̃nsɛ na ɗʋkɩ̃nn sɩ kãŋuna za na Yesura gann ʋ za. 36Baa ʋ kha nɩ́ɩrɛ̀ ki yo na nɩpɛ hʋ̃nɛ wa pɩ gbɔgɔlɔ̃nsɛ khɩ̃na za kha bɩɛ gbɩ̃nɛ ʋ, na Yesura gan sɩ za na kãŋuna kɩ tãra. 37Baa pi yo yĩmin Zeruzalɛmʋra, na gbũu khɩ̃na ki sũn Oliviye ɓɩɛgɩra ʋ, na karɩ̃nɓigbokira hĩin na bãanwuoŋo, na pɩ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila na yĩdolongbʋ̃ɔmɛ na gbũu ʋ bamʋŋa mɩyɩra pɩ yãarɩ. 38Pɩ kha de ɓa kha: «Adɛyɛ Yekire kɩ̃ra ɩtakhuora kɩ ɓan ʋ yɩsɩgɩra za mɩra. Kpolonwuoŋo hɩɗan zaara dɩ̃ɩna Zaadɛyɛ Yekila yɩsɩgɩra gbɩ̃nɛ.» 39Farɩzɩ̃ɛmɛ|Farɩzɩ̃ɛmɛ bʋɔ kha bʋ nɩgbokira za, na bɩɛ deɗ Yesura kha «Karɩ̃ndaa, kpaŋɩ̃n mʋ karɩ̃nɓiiwira kha pi fĩi.» 40Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mi de ĩ wa sɩ, kha harɩ na pi fĩiri, bʋrʋyɛ ɓa arɩ kɩ sɔŋɔ pi boɗa ʋ!»
Yesu bʋ fʋʋ kɩ hã Zeruzalɛmʋ
41Baa Yesura yĩmin Zeruzalɛmʋra, na kenn yãar ʋ na ʋ fʋʋn hãar ʋ na ʋ nɩpɩra, 42ki deɗ kha: «Zeruzalɛmʋ nɩpɛ, mɩɩna kɩ wɔrɩ hã ɩ̃ kpolonwuoŋira, na ɩ̃ na tʋʋn ma dɩɛ fɩ̃ɩra, sɩ naa kɩ̃ra! Ŋa sɩɛ guuren ma ɩ̃ɛ za, ɩ̃ wɔrɩ yã sɩ waʔ! 43Ŋa ɗɩyãga gʋɔ ɓa ɓan ɩ̃ bɩ̃ɩrawɩra ɓa maɗɛ gbengbũnse na zangbũn ĩ ki vĩimiri ĩ gɛnsɛ bɩɛ. 44Pɩ ɓa khʋ wa ɩ̃ bɩɛ ki kii ɩ̃ thʋʋsɩra, tofaɓire dʋɔ ɓa hɩɗan dʋɔ thaaga ʋ waʔ. Naɗɩɛ bɛna Yekila ɓann kha ʋɔ dɛnfɛ ɩ̃, ɩ̃ bɩɩn dɩɛ bɛna waʔ.»
Yesu bʋ ɗɛ ɗoŋindɛwɛ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋga za
(Matiyo 21:12-13; Marɩkɩ 11:15-19; Zã 2:13-16)
45Na Yesura lonn Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra gbɛ̃ɩgɩra ʋ kɩ ɗɛ ɗoŋindɛrɩwɩra bʋ. 46Na u deɗ pi kha: «Yekila deɗ ɓa ʋ sɩɛsɩra za kha: “Mɩɛ thʋʋgɩra bʋ wa gbɩ̃nɛthʋʋga”. Ŋa na ɩ̃ɛ vɩkɩ̃nn ŋɩ wa na liin ŋi zugbũruwe guorekhɛrɛ.» 47Yesura kha karɩ̃n ma nɩpɛ ɗɩyãsɛ bɩɛ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ. Na kperekpiidɛkhãga, na sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ dɩ̃ɩna wʋɔrɛ nɩpɛ kha ɓɩɛ wa ʋ khʋʋmɛ. 48Ŋa pɩ kha tʋ baa pi le u waʔ, naɗɩɛ nɩgbokira bɩɛ kha nuure u wa kɩ̃raŋɩra.
20Yesu wɔrɩkɩra kuɗ ɓa he?
(Matiyo 21:23-27; Marɩkɩ 11:27-33)
1Gɔɗɩyãga gʋɔ, Yesura kha karɩ̃n ma nɩpɛ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ na u de pi Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra. Na kperekpiidɛkhãgawɩra na sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra dɩ̃ɩna Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɛ yuon ʋ khɛrɛ 2na bʋ̃ɗ ʋ kha: «Mɩyɩra mu le mɩra, ãna hãan mʋ khɩ̃na, dɩ̃ɩna ãna hãan mʋ kɩ wɔrɩkɩra?» 3Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Mɩ ɓa bʋ̃ ɩ̃ wa daɓire tikpo. Ĩ de mi dɩ: 4Ãna dãan Zã kha u yĩ|Yĩ nɩpɩra ãmɩra ʋ20:4 Ken 3:3, 7? Yekire u baa, warɩma nɩthɩ̃rɩpɛ ɩ?» 5Ŋa na bɩɛ dola hɩɗann ki bo ki de kha: «Na a zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: “Yekila na dãar ʋ”, ʋ ɓa bʋ̃ a wa kha: “Na bena ɩ̃ khãan ʋ sɩɛsɩra za waʔ?” 6Ŋa na a gbũun deɗ kha: “Nɩthɩ̃rɩpɛ dãar ʋ”, nɩgbokira bɩɛ ɓa arɩ wa na hĩŋin a na bʋrʋyɛ na khʋ a, naɗɩɛ pɩ bɩɛ bɩɩn ma kha Zãna kha bʋ wa Yekire yãdedaa thĩnthĩnwe.» 7Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «A tʋ dɛyɩra dãar ʋ kha ʋ ɓan yĩ nɩpɛ ãmɩra ʋ waʔ.» 8Na Yesura|Yesu deɗ pi kha: «Mɩɛ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ tɩ̃ dɛyɩra hãan mɩ khɩ̃na na mɩɛ le ɩɛ mɩyɩra waʔ.»
Duvɛ̃nhasɛ sʋ̃nɛdɛkpolonbɩ̃ɩwɛ sɔkɔ
(Matiyo 21:33-46; Marɩkɩ 12:1-12)
9Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura zɩɛn nɩgbokira sɔkɩɛ kha: «Wɛɩ ʋɔ na kãwɩn u duvɛ̃nhasɛ hʋʋga, na khɩɛn yiin ŋi sʋ̃nɛdɛwɛ leke u, ki yuon sɩrɩga lɛɩkhɛrɛ. 10Baa duvɛ̃nɓise kpɩɛbɛna ɓa nannɩ, na ʋ dãan u miliinɓiye ʋɔ sʋ̃nɛdɛwɩra khɛrɛ kha pɩ hã ʋɔ na ʋɔ niina. Ŋa na sʋ̃nɛdɛwɩra gɔɗ khɩɗ ʋɔ dãarawɩɛ kɩ zɩɛr ʋ na u khũnn leboliye. 11Na hʋdɛyɩra gbũun dãan miliinɓiye yʋ̃ɔfɩrana tɩ̃. Na sʋ̃nɛdɛwɩra gɔɗ ʋ na khɩɗ ʋ tɩ̃, na kʋsan ʋ, kɩ zɩɛr ʋ na u khũnn kɛɩ hã ʋ mɩɩnɛ. 12Na hʋdɛyɩra gbũun dãan miliinɓiye sãafɩrana ʋɔ tɩ̃. Na pɩ gɔɗ khɩɗ ʋɔ tɩ̃ na nʋgan ʋ kɩ khɩɛn hĩnn u gbɛ̃ɩgɛ ʋ. 13Na hʋdɛyɩra deɗ kha: “Na bɩra mi le ɩra? Mɩ dãa wa mi ɓikhiye kpora kpelila, mi gbũu khɔrɩ ʋ wa gbaangbo. Mʋ fatʋ wa pɩ ɓa gbɩ̃nɛ ʋɔ.” 14Ŋa baa sʋ̃nɛdɛwɩra kenn yãar ʋ na pi ki de ɓa kamɛ kha: “Ken ʋ̃nɩŋɩra khɛdaara. Ɩ̃ yɩɛ a gɔ khʋ ʋ, kɩ yɩɛ hʋʋgɩra le a bɛgɛ.” 15Na pɩ gɔɗ ʋ na kusen u hʋʋgɩra ʋ na khʋʋr ʋ.» Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Hʋdɛyɩra ɓa le wi wa mʋsɛ? 16Ʋ ɓa ɓan ma na khʋ bɩɛ sʋ̃nɛdɛbɩɛ kɩ ɓɩɛ bʋɔ na yii hʋʋgɩra za.» Baa nɩpɛ nuun sɩɛ, na pi deɗ kha: «Hã Yekila yɩɛ sɩɛ siira le waʔ.» 17Ŋa na Yesura kenn mi na deɗ kha: «Yekila sɛwʋra sɩɛsɩɛ deɗ ɓa be:
“Tofaɓila thʋmaɗɛdɛrɩwɩra na kɛɩrɩ,
dɩɛ ɓa liin tofaɓiyira bɩɛ kɩ̃nkɩ̃na.”
18Nɩra wɛ bãa kɩ ɓa wa dɩɛ bʋlɩɛ za, ʋ dɛyɩra ɓa kpɛwɩgɩ̃n ma u thĩ. Na ti gbũun waan nɩra wɛ bãa za, tɩ ɓa tɩɩ wa ʋ dɛyɩra. Sɩɛ kɔla ɓɔgɔ wa be?»
19Dɩɛ bɛna, sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra dɩ̃ɩna kperekpiidɛkhãgawɩra kha ɓɩɛ wa na gɔ Yesura, naɗɩɛ pɩ na tʋʋn ma kha u deɗ ɓa sɔkɩɛ na hãan bɩɛ gɩ. Ŋa na pɩ ãnn nɩgbokira.
Lãmbo kɩ kãn taa Ɔrɔmʋ ɩtakhuora
(Matiyo 22:15-22; Marɩkɩ 12:13-17)
20Si liin mafɩra na sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra dɩ̃ɩna kperekpiidɛkhãgawɩra kɩ kɔrɩsɩ̃n ma Yesura. Na pi khonn nɩpɛ bʋɔ na bɩɛ liin pi thĩ nɩtelenyeme. Bɩɛ nɩpɩɛ kha kãn ma na gɩɗɛ Yesura na bʋ̃ɓɛ, na ɓu gɔkhɛrɛ ʋ za na hã ʋ sɩrɩgɩra thadɛrɩyɩra. 21Na pi deɗ Yesura kha: «Karɩ̃ndaa, aa tʋ wa wɛsɩɛ mu de na mʋ karɩ̃n nɩpɩra, kha sɩ bʋ wa tɩ̃ya. Mu khon nɩra nɩra za waʔ, lɔmɩra za Yekila khɩ̃na kãn na nɩ̀ɩrɛ̀, mafɩra mʋ karɩ̃n nɩra dɩ yewu. 22Aa bʋ̃ ɓʋ wa, a sɩɛrɛdewensira hãan khɩ̃nɛ a taa lãmbo na hã Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ ɩtakhuo baa, warɩma a kãn taa ʋ waʔ.» 23Ŋa na Yesura tʋʋn pɩ wʋɔmɩra na u deɗ pi kha: 24«Ɩ̃ ɓan hãn mɩ tigire fara! Na pɩ hãar ʋ dɩ na u deɗ pi kha: Ãna wɔseɗe na ʋ yɩsɩga kɩ bʋ tɩ za?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Ɔrɔmʋ ɩtakhuora ʋ.» 25Na Yesura deɗ pi kha: «Ɩ̃ taa ɩtakhuora na ʋ bɛyɛ, kɩ hã Yekila na ʋ bɛyɛ.»26Pɩ wɔrɩn ɓuun ɓilenkhɛrɛ ʋ sɩɛsɩra u deɗ nɩgbokira wʋɔla ʋ waʔ. Ʋ zɩ̃ŋɩnsɩra na khonn mi wa bamʋŋa na pi fĩin gbɛ̃.
Bʋ̃ɓɩra liiri kpɩ̃ɩsɛ gbũu arɩmɛ za
(Matiyo 22:23-33; Marɩkɩ 12:18-27)
27Na Sadusɩ̃ɛmɛ|Sadusɩ̃ɛmɛ bʋɔ ɓann Yesura lɔkɩra ʋ. Bɩɛ ki de kha na mu huuri, mʋ wɔrɩ arɩ dʋ̃waʔ20:27 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 23:8. Na pɩ bʋ̃ɗ Yesura 28lɔmɩɛ za kha: «Karɩ̃ndaa, Moyizi|Moyizi na hãar a sɩɛsɩɛ sɛwɛn kha: “Na khuo yiin hara, kɩ ɓa huun kɩ yɩɛr ʋ kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za, ʋ khɩ̃nɩyɛ kha kãn ma na khɛ ʋɔ thɩ̃ɩsɩ̃nhala na ɓu ɓiye u za, ʋ marɩkhuora yɩsɩgɩra ɓu yɩʔ.” 29Kɛna ɓikhiiwe wãnɩyɔ̃ kha bʋ wɛɩ ʋɔ heke. Na lʋgʋbaara yiin hara na ɓa huun kɛɩ ɓu ɓiye ʋ za. 30Na u thuorora khɩɛn yiin ʋɔ thɩ̃ɩsɩ̃nhala, 31Na ʋɔ thuorora khɩɛr ʋ tɩ̃ si kpuosira ɩ. Mafɩra khuowira wãnɩyɔ̃ra bɩɛ liiri, pɩ bɩɛ huun ma kɩ zɩɛr ʋ kɛɩ le ɓiye. 32Sɩɛ kpɩ̃ra za na hala thĩra huun tɩ̃. 33Na huomira ɓa gbũun alɩnɩ, ãna baa kɩ ɓa le hala? Naɗɩɛ pɩ bɩɛ liir u wa hara yãarɩ!» 34Na Yesura|Yesu zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Khuowira na hapɩra kamɛ yiimira dii wa fara dunuyara za. 35Ŋa wɛpɛ Yekila kenn yãan kha pɩ ɓa arɩ huumira za na hɩɗan dunuya fɛnwɛ̃ra kɩ ɓan ɩra, bɩɛ ɓa yii kamɛ dʋ̃waʔ. 36Pɩ ɓa wɔrɩ hu dʋ̃waʔ, bɩɛ na mɛlɛgɛwɛ khɩɛŋɩnn ma. Pɩ bʋ wa Yekila ɓikhiiwe, pi kuɗ ɓa huume u na lonn thakuogo za. 37Na Moyizi ɓɔgɔn sɩ wa weli kha nɩhuome ɓa arɩ wa na ɓu thakuogo. Khaala sɩ sɛwɛn ʋ sɛwʋra za kha daɓorikira na ɗɩɛn nabela, fɩ za ʋ sɛwɛn kha Adɛyɛ Yekila yɩɗ u thĩ kha: “Abɩrahamʋ|Abɩrahamʋ Yekire, na Ɩzakɩ Yekire, dɩ̃ɩna Zakɔbʋ Yekire.”» 38Na Yesura deɗ tɩ̃ kha: «Yekila bʋ wa thakuonɩpɛ Yekire, nɩhuome baa ʋ waʔ, sɩɛ ɓɔgɔ wa kha pɩ bɩɛ bʋ wa thakuogo Yekila khɛrɛ.» 39Na sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ bʋɔ khɩɛn sɩɛsɛ na deɗ kha: «Karɩ̃ndaa, mʋ sɩɛrɛn kɩ̃ranɩ.» 40Pɩ kha ha bʋ̃ ʋ dʋ̃waʔ.
Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo dɩ̃ɩna Davidi
(Matiyo 22:23-33; Marɩkɩ 12:18-27)
41Na Yesura deɗ pi kha: «Na mʋsɛ sɩ wɔrɩ de kha Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo bʋ wa Davidi|Davidi kpɩ̃raɓiye? 42Kɛna Davidi thĩra deɗ sɩ wa Yekire gbɩ̃nɛtɩ̃nsɩra za kha: “Adɛyɛ Yekila deɗ ɓa mɩɛ Adɛyɩra kha: Ɓan hɩɗan mi leɗĩŋira ʋ, 43ɓanu kha mi yiin mʋ bɩ̃ɩrawɩra mu lekira za.” 44Na Davidira yɩɗ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora kha: “Adɛyɛ”. Na mʋsɛ sii Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora wɔrɩ le ki le Davidira kpɩ̃raɓiye?»
Yesu bʋ sarɩ sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ za
(Matiyo 23:1-36; Marɩkɩ 12:37-40)
45Baa nɩgbokira bɩɛ kha bʋ ki nuure u, na Yesura deɗ ʋ karɩ̃nɓiiwira kha: 46«Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ na sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɩra kɩ khɔrɩ ki min na gbɔgɔlɔ̃ngbʋ̃ɔnsɩra, pɩ khɔrɩ thɩɛkpakpaʔɛ bĩŋinkhɛyɩra za. Na pi lonn Yekire gbɩ̃nɛthʋʋga za pɩ khɔrɩ wa na hɩɗan wʋɔrɛ hɩɗankhɛkɩ̃nyɩra za dɩ̃ɩna bĩŋinkhɛyɛ ɗikhɛkpakpaʔɩra za. 47Pɩ zɩ̃n ma thɩ̃ɩsɩ̃nhapɛ leke mɩyɩra bɩɛ, ki gbũu sɛrɩ tɩ̃ gbaangbo nɩpɛ ɓu ken bɩɛ. Pi kitira ɓa bɩ̃ɩ wa na tãra.»
21Yesu bʋ makɩ̃n bʋɔmɛ thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ mɩhãanɛ dɩ̃ɩna ɓudadɛwɛ mɩhãanyɛ
(Marɩkɩ 12:41-44)
1Baa Yesura kha bʋ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, na ʋ arɩgan wʋɔrɛ na kenn yãan ɓudadɛwɛ bʋɔ na pi yii pi tigiye gbongbonɓire za kɩ hã kamɛ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ. 2Na u kenn yãan bʋɔmɛ thɩ̃ɩsɩ̃nhara ʋɔ tɩ̃ na u yii ʋ tamaʔɛ ɩ̃yɔ̃ gbongbonɓila za21:2 Ken Marɩkɩ 12:42. 3Na Yesura deɗ kha: «Iyo, mi de ĩ wa sɩ tɩ̃yara: Bʋɔmɛ thɩ̃ɩsɩ̃nhara wɩɛ mɩhãana u yiin mɩra, dɩɛ tann nɩpɛ bʋɔra bɛyɩra bɩɛ. 4Mi de ɓa sɩɛ naɗɩɛ tigiyira nɩpɩra bʋɔra yiiri, pɩ kha vɛn ɩ za waʔ. Ŋa hara wɩɛ, ʋɔ na ʋ bʋɔmɩra bɩɛ na u yiin ma wɛʔɩɛ bɩɛ ʋ kha bʋ ɩ ɩra.»
Yesu bʋ ɓɔgɔ Yekire gbɩ̃nɛthʋʋga kiime
(Matiyo 24:1-2; Marɩkɩ 13:1-2)
5Sɩɛ kpɩ̃ra za na nɩpɛ bʋɔ hɩɗann ki de Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra bʋrʋyɛ na kɩ kɩ̃ra lɔmɩra dɩ̃ɩna daasɩra hãan Yekila kha pɩ ɔfɔ thʋʋgɩra kɩ̃ra. Ŋa na Yesura deɗ kha: 6«Mɩyɩra ɩ̃ yã mɩra, ɗɩyãsɛ sʋɔ ɓa ɓan, bʋlɛ dʋɔ ɓa hɩɗan dʋɔ thaaga za waʔ. Ɩ bɩɛ ɓa yɩ̃ ɓa.»
Wɔgbʋ̃ʋgɩra kɩ ɓa nan kɩ tʋ yɩɛ dunuya zuobɛna nan
(Matiyo 24:3-8; Marɩkɩ 13:3-8)
7Nɩpɩra kha bʋ fɩ na bɩɛ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, dʋ̃nɛ bɛnɛ sɩɛ ɓa le? Dʋ̃nɛ mɩɩnɛ kɩ ɓa ɓɔgɔ kha dɩɛ bɛna nann ma ɩra?» 8Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ, hã ɩ̃ yɩɛ nɩra sii kpɛnsɛ ɩ̃ na vɩ ɩ̃ gagasɩra waʔ. Naɗɩɛ nɩgɔmɛ ɓa ɓan ma na khɛ mɩɛ yɩsɩga na ki de kha: “Mɩɛ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo !” Ɩ̃ ɓan kha mɩɛ bɛna nann ma! Ŋa hã ɩ̃ ɓa thuo wi waʔ. 9Na ɩ̃ ɓa ki nu khɛ̃ɩsɛ na muritĩme mɩyɛ, hã ɩ̃ ãn waʔ. Sɩɛ kãn ma na le zo, ŋa sɩɛ ɓɔgɔ kha dunuyara zuobɛna dɩɛ thonn waʔ.» 10Sɩɛ tann na u deɗ tɩ̃ kha: «Thĩne dʋɔ nɩpɛ ɓa arɩ na khɛ̃ɩ na thĩne dʋɔ nɩpɛ. Ɩɩga gʋɔ nɩpɛ ɓa arɩ ɩɩga gʋɔ nɩpɛ za, 11fɔlɔngbanbɩ̃ɩsɛ ɓa le dɩ̃ɩna ɓoɗɩɛgɩ̃ransɛ na khʋ̃mʋbɩ̃ɩsɛ ɓa hɩɗan kharɩgɔnyɛ za. Ãnabirimɩyɛ dɩ̃ɩna bamʋŋa mɩyɛ ɓa ken yã zaara ni. 12Ŋa khaala sɩɛ lebɛna kha dɩɛ nan, pɩ ɓa gɔ ɩ̃ na vɛnɛ ɩ̃, ki yo kiti ĩ Yekila yɩ̃nthʋʋsɩra za, na yii ĩ kaso za. Pɩ ɓa yo ĩ wa mʋ gaga kha nɩzarɩgɩ̃rɩmɛ ɩyawɛ dɩ̃ɩna sɩrɩsɛ thadɛrɩwɛ wʋɔrɛ ʋ, mɩɛ yɩsɩga kãmara za. 13Sɩɛ ɓa le wa thaaga ɩ̃ khɛrɛ ĩ de mɩ sɩɛsɛ nɩpɛ nu mɩ mɩyɛ. 14Sɩɛ kãn na yɩɛ ɩ̃ kɩ dʋ̃nɛ mɩɩna ɩ̃ ɓa de na zɩ̃n ĩ thĩ waʔ. 15Naɗɩɛ mɩɛ thĩra ɓa hã ɩ̃ sɩɛsɛ na wʋɔmɛ, hã ɩ̃ zarɩgɩ̃ndɛwɩra sii ɓu daɓire kpo na de tɩ tãra ɩ̃ bɛla waʔ. 16Harɩ ĩ hũndɛwɛ, na ɩ̃ hakpokãmɛ, na ɩ̃ nɩpɛ, dɩ̃ɩna ɩ̃ yɛsɛwɛ ɓa yɩɛ pɩ gɔ ɩ̃ kɩ khʋ bʋɔ ɩ̃ tɩɛ. 17Nɩpɛ bɩɛ ɓa yãasɩ̃n ɩ̃ mɩɛ yɩsɩga kãma. 18Ŋa harɩ ɩ̃ thayĩige kikpo ɓa ɓilen waʔ. 19Ɩ̃ gɔ khãamɩra kɩ̃ra: Na sɩɛ liiri, ɩ̃ ɓa kuore ĩ nimira.»
Yesu bʋ ɓɔgɔ Zeruzalɛmʋ kiime
(Matiyo 24:15-21; Marɩkɩ 13:14-19)
20«Na ɩ̃ ɓa yãan na khɛ̃ɩkhɛ̃ɩdɛwɛ bʋ kpangbũn Zeruzalɛmʋ bɛndɛ, ɩ̃ kãn ma na tʋ dɩɛ bɛna kha u kiibɛna yĩmin ma. 21Dɩɛ bɛna, wɛpɛ bãa kɩ ɓa hɩɗan Zude sɩrɩgɩra ʋ, pi ki horo ki yo ɓɩɛsɛ gɛŋɛ. Wɛpɛ kɩ ɓa hɩɗan Zeruzalɛmʋra kpoloŋira ʋ, bɩɛ kure na yo legen na gboŋira, dɩ̃ɩna wɛpɛ kɩ ɓa hɩɗan gbonɓiyira ʋ, hã pɩ ɓan gboŋo u waʔ. 22Naɗɩɛ sɩ ɓa le wa mɩbɩ̃yɛ kiti yawʋsɛ. Mɩyɩra bɩɛ na sɛwɛn Yekila sɛwʋra ʋ, sɩɛ bɩɛ ɓa le wa. 23Sɩ ɓa le wa wɔgbʋ̃ʋgbeleŋe halɔwʋrɛwɛ dɩ̃ɩna ɓitʋ̃ʋrɛdɛwɛ khɛrɛ. Naɗɩɛ sɩrɩgɩɛ nɩpɩra ɓa vɛn ma gbaangbo dɩ̃ɩna Yekila kitira ɓa wa wa gɩɛ sɩrɩgɩɛ nɩpɩra za. 24Pɩ ɓa khʋ wa bʋɔra na sɔrɔna, kɩ gɔ bʋɔra na le wi kasoɓiiwe na yo wi sɩrɩsɛ bɩɛ za. Sɩrɩsɩra sʋɔra ɓa vɛnɛ wa Zeruzalɛmʋra nɩpɩra kɩ asɩ pɩ mɩyɩra bɩɛ ɓanu kha sɩɛ sɩrɩsɩɛ wɔrɩkɔ bɛna zuori.»
Yesu bʋ ɓɔgɔ baa ʋɔ ɓa gbũu ɓan
(Matiyo 24:29-31; Marɩkɩ 13:24-27)
25«Bamʋŋa mɩyɛ yʋɔ ɓa le khɩɛ na ferege na khʋsaɓiye za. Fɔlɔŋɩra za tɩ̃, lagagborogbʋ̃ɔŋɔ urimira ɓa zɩɛ nɩpɛ bɩɛ kpolongbʋ̃ʋga za harɩ pɩ tʋ mɩɩna pi le waʔ. 26Pɩ ɓa hɩɗan ma kpolongbʋ̃ʋbɩ̃ɩga za, na mɩyɩra kɩ ɓa le dunuyara sɩrɩsɩra bɩɛ za ɩra. Naɗɩɛ zaa mɩyɩra bɩɛ ɓa zige wa na khon ɩ khaayɩra za. 27Dɩɛ bɛna pɩ ɓa yã Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira na ʋ ɓan dadʋ̃nɩŋa za na wɔrɩkɔ dɩ̃ɩna Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yɛyɛɓɩra. 28Na ɩ̃ ɓa yãan na ɩɛ mɩyɩra bu le, ɩ̃ arɩ nɩ́ɩrɛ́ na gɔ ɩ̃ gbɔʔɩra, naɗɩɛ ɩ̃ zɩ̃nbɛna yĩmin ma.»
Taanhaga na dahasɛ murime sɔkɔ
(Matiyo 24:32-35; Marɩkɩ 13:28-31)
29Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura zɩɛn mɩ sɔkɩɛ kha: «Ĩ ken taanhagɩra na dahasɛ sʋɔra. 30Na ɩ̃ yãan na sɩ bʋ ki muri, ɩ̃ tʋ wa kha kharɩkɩra yĩmin ma. 31Mafɩra tɩ̃, na ɩ̃ ɓa yãan na ɩɛ mɩyɩra ɓa nannɩ, ɩ̃ kãn na tʋ kha Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga yĩmin ma. 32Iyo mi de ĩ wa sɩ, tɩ̃ya ʋ. Fɩ̃ɩ khɩɛ nɩpɩra bɩɛ ɓa hu kɩ tʋ yɩɛ ɩɛ mɩyɩra le waʔ. 33Zaara na fɔlɔŋɩra ɓa tũri, ŋa mɩɛ sɩɛsɩra sɩɛ ʋɔ ɓa arɩ sɩ boɗa ʋ kũu waʔ.»
Yesu bu de u nuuredɛwɩra kha pɩ hɩɗan ko kɩ tɩɛ ʋɔ gbũuɓamɩra
34«Ɩ̃ kɔrɩsɩ̃n ĩ thĩ! Hã ɩ̃ yɩɛ lɔwʋgɔ na thãyɔgɔ dɩ̃ɩna dunuya wɩɛ mɩɓɩɛnyɩra asɩ ɩ̃ gagasɩra waʔ, bʋɔtɛ mɩ ɓanɗɩyãgɩra ɓa barɩ wa ɩ̃ za mʋ gaga kha zaŋa, 35naɗɩɛ kɩ ɓa barɩ wa fɔlɔŋɔ hɩɗandɛrɩwɛ bɩɛ za. 36Gɩɛ yɩɛrɩ, hã ɩ̃ hʋ̃n waʔ, ɩ̃ hɩɗan ko kɩ yɩ̃n Yekila bãanyɛ bɩɛ, mafɩra ɩ̃ ɓa ɓu faŋa na ɓu ko ɩɛ mɩyɩra bɩɛ kɩ ɓa ɓan ɩra, kɩ yɩɛ ɩ̃ɛ thĩra wɔrɩ nɩ́ɩrɛ́ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira wʋɔla ʋ.» 37Ɗɩyãga tʋɔ ɗɩyãga khɩɛga, Yesura kha karɩ̃n ma nɩpɛ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za. Ŋa zʋ̃raŋa, ʋ kha yo kɩ hʋ̃n ma Oliviye|Oliviye ɓɩɛdiɗe thaaga za. 38Dɩ̃ɩna nɩgboko bɩɛ kha ɓan ma buloŋo khɔ̃ɩ Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ ki nuure Yesura.
22Wʋɔrɛ nɩpɛ bʋ ɓɩɛ Yesu khʋʋmɛ
(Matiyo 26:1-5, 14-16; Marɩkɩ 14:1-2, 10-11)
1Buru kɛɩ le thãhɩ̃rɩwɛ̃ fɛtɩ pi le kʋ̃n kha Pakɩ, ʋɔ kha yĩmi wa. 2Kperekpiidakhãgawɛ dɩ̃ɩna Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ kha ɓɩɛ wa Yesura khʋ lɔmɛ, ŋa pɩ kha tʋ baa pɩ gɔ yo u waʔ, naɗɩɛ pɩ kha ãn ma nɩgbokira.
Zudasɩ labɛnn kha ʋɔ yii Yesu wʋɔrɛ nɩpɛ lese za
(Matiyo 26:14-16; Marɩkɩ 14:10-11)
3Fɩra za na Sutana|Sutana lonn Yesura karɩ̃nɓiiwe gbũne na pɩyɔ̃ra ukpora za, wɩɛra pɩ kha yɩ kha Ɛsɩkarɩyɔtɩ Zudasɩ. 4Na Zudasɩra alɩn na yo sɩɛrɛn na kperekpiidɛkhãgawɩra dɩ̃ɩna Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra tɩɛgɛdɛwɩra lɔmɩra za ʋɔ naa wɔrɩ yɩɛ pɩ gɔ Yesura na hã wɩ ʋ ɩra. 5Na pɩ bãanyɛ wuori, na pɩ hãar ʋ nʋʋga kha bɩɛ ɓa hã ʋ tigiye. 6Na Zudasɩra bɩɩn sɩɛ. Na ʋ alɩn kɩ ɓɩɛ lɔmɩra za ʋɔ wɔrɩ yɩɛ pɩ gɔ Yesura hã nɩgbokɩra ɓu tʋ waʔ ɩra.
Yesu dãan karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ kha pi yo le Pakɩ ɗiime
(Matiyo 26:17-19; Marɩkɩ 14:12-16)
7Bula pɩ khɩ kɛɩ le thãhɩ̃rɩwɛ̃ra, baa ʋɔ fɛtɩra ɗɩyãsɩra ɓa nannɩ, zãraɓiye kha kãn na khʋ gɩɛ lʋgɔɗɩyãgɩra na le Pakɩ fɛtɩra. 8Na Yesura dãan Pɩɛrɩ na Zã ki deɗ pi kha: «Ĩ nisĩn na yo le Pakɩ ɗiimira.» 9Na pɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: «He mʋ ɓɩɛ kha a yo le wi?» 10Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ĩ nuure: Bɛna ɩ̃ ɓa yo nan gboŋira, ɩ̃ ɓa gbɩ̃ŋɩn na wɛɩ ʋɔ na u gbonn ʋ ãɓene. Ĩ thuo u gbɛ̃ɩna za ʋ ɓa yo lon ɩra, 11kɩ yɩɛ ĩ de gbɛ̃ɩndɛyɩra kha: “Karɩ̃ndaara bʋ bʋ̃ ɓʋ kha gʋ̃na thʋʋga za ʋɔ ɓa ɗi Pakɩ ɗiimira na ʋɔ karɩ̃nɓiiwira?” 12Ʋ ɓa ɓɔgɔ ɩ̃ saŋabona, thʋɓikpakpaka gʋɔ bʋ ni, mɩyɩra bɩɛ za ɩ̃ vɛn, ɩ bʋ kɩ za. Fɩra za ĩ le ɗiimira.» 13Baa pi yuori, pi yo ɓuun ma mɩyɩra bɩɛ mʋ gaga kha baa Yesura na deɗ pɩ sɩ ɩra. Na pi liin Pakɩra ɗiimira fɩ.
Yesu bu ɗi Pakɩ ɗiime na ʋ dãarawɩra
(Matiyo 26:26-29; Marɩkɩ 14:22-25; 1 Korɛ̃tɩwɛ 11:23-26)
14Baa ɗibɛna ɓa nannɩ, na Yesura hɩɗann ki ɗi na ʋ dãarawɩra. 15Na u deɗ pi kha: «Mɩɛ kha ɓɩɛ sɩ wa gbaangbo na ɗi Pakɩ ɗiimɩɛ na ɩ̃ɛ kɩ tʋ vɛn! 16Mi de ĩ wa sɩ, mɩ ɓa gbũu ɗi Pakɩ ɗiimɩɛ dʋ̃waʔ, ɓanu kha sɩ kɔla liin zuon Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ʋ.» 17Kɩ yɩɛn na ʋ khɩɛn kaŋɔɗɛ na thɩɛn Yekila ki deɗ kha: «Ɩ̃ zɩ̃n kaŋɔɗɩɛ na yɔ̃ hã kamɛ. 18Mi de ĩ wa sɩ, na khɛ ɩra wɩɛ mɩ ɓa yɔ̃ duvɛ̃n dʋ̃waʔ ɓanu kha Yekila ɩɩgɩra ɓannɩ.» 19Sɩɛ liin na ʋ khɩɛn buru, na thɩɛn Yekila kɩ kpɩkɩ̃nn ʋ na hãan ʋ dãarawɩra na deɗ kha: «Bula bʋ wa mɩɛ gbɔɗɛ, tɩ ɓa hã wa ɩ̃ɛ kãma. Ĩ ki le wa sɩɛ kɩ kʋɔgɩ̃n na mɩɛ.» 20Mafɩra tɩ̃, baa pɩ khʋɔr ʋ zuon na ʋ khɩɛn hãan mɩ duvɛ̃n na deɗ kha: «Duvɛ̃n wɩɛ bʋ wa mɩɛ tarɩmɛ, bɩɛ tarɩmɩɛ ɓɔgɔ wa Yekila nʋhãanfɛŋɩra. Pɩ ɓa gbo ɓa ɩ̃ɛ kãma. 21Ŋa ĩ ken: Dɛyɩra kɩ ɓa yɩɛ pɩ gɔ ɓɩ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa ki ɗi na mɩɛ. 22Tɩ̃ya ʋ, Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa hu wa na makɩ̃n na baa Yekila hʋ̃nɛn yuon si. Ŋa dɛyɩra kɩ ɓa yɩɛ pɩ gɔ ʋ, wɔgbʋ̃ʋga bʋ wa ʋɔ dɛyɩra bɛgɛ!» 23Na karɩ̃nɓiiwira hɩɗann kɩ bʋ̃kɩ̃n kamɛ kha bɩɛ za ʋ̃na kpuo kɩ ɓa bɩ le sɩɛ.
Yesu bʋ karɩ̃n kha wɩɛ ki liige kɩ hã bʋɔra ʋɔ kɩ bʋ wʋɔrɛ nɩrara?
(Matiyo 18:1; 20:25-28; Marɩkɩ 9:34; 10:42-45)
24Na pɩ hɩɗann ki bo na kamɛ gbaangbo kha bɩɛ ɓɩɛ na tʋ dɛyɩra kɩ bʋ nɩgbʋ̃ɔmʋra bɩɛ sʋgʋmʋra za. 25Na Yesura deɗ pi kha: «Dunuyara ɩyawɛ ɗi wa ɩɩga pɩ nɩpɛ za, dɩ̃ɩna wɛpɩɛ kɩ bʋ na wɔrɩkɩra, bɩɛ ɓɩɛ wa kha nɩpɛ yɩ bɩɛ yɩsɩnʋʋga. 26Hã si le mafɩra ɩ̃ɛ heke waʔ. Ŋa wɩɛra kɩ bʋ ɩ̃ bɩɛ nɩgbʋ̃ɔmʋra, ʋɔ dɛyɩra kãn ma na le ɩ̃ bɩɛ ɓikɛyɩra, dɩ̃ɩna wɩɛra kɩ bʋ ɩ̃ bɩɛ wʋɔrɛ nɩrara, ʋɔ kãn ma na le ɩ̃ bɩɛ miliinɓiye. 27Na wɩɛra ki le ɗiimira dɩ̃ɩna wɩɛra u le hã wɩ, ãna kɩ bʋ nɩgbʋ̃ɔmʋra? Wɩɛra ɗiimira bʋ hã, ʋɔ ʋ waʔ ba? Na mɩɛ ʋɔ bʋ wa ɩ̃ɛ sʋgʋmʋra za mʋ gaga kha wɩɛra ki le ɗiimira. 28Ɩ̃ɛ ʋɔ bɩɩn ma na hɩɗann dɩ̃ɩna mɩɛ mɩ vɛnsɩra bɛna, ɩ̃ zʋ̃ʋn kuɗ mɩɛ lɔkɩra za yãan waʔ. 29Gɩɛ yɩɛrɩ, lɔmɩra za mi Siira Yekila hãan mɩɛ ʋ ɩɩgɩra, mafɩra tɩ̃ mɩɛ hã ɩ̃ gɩ. 30Ɩ̃ ɓa ɗi na yɔ̃ na mɩɛ mɩ ɩɩgɩra ʋ ni, dɩ̃ɩna kɩ yɩɛ ɩ̃ hɩɗan ɩɩkhokira ʋ na kiti Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ thĩnye gbũne na ɩ̃yɔ̃ra.»
Yesu deɗ kha Pɩɛrɩ ɓa bakɩ̃n kha ʋɔ tʋ ʋɔ waʔ
(Matiyo 26:31-35; Marɩkɩ 14:27-31; Zã 13:36-38)
31Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura yɩɗ Simɔ̃ Pɩɛrɩ kha: «Simɔ̃, Simɔ̃! Nuure: Sutana|Sutana yɩ̃nn ma khɩ̃nɛ kha ʋɔ zɩɛ ken ɩ̃ za mʋ gaga kha baa pɩ tɛnɛ muume na kpɩkɩ̃n muumira na yɩ̃yɩna kamɛ ʋ ɩra. 32Ŋa na mɩɛ yɩ̃nn Yekila na hãan mʋ, hã mʋ khãamɩra zɩ̃n waʔ. Na mʋ ɓa gbũun ɓann mi heke na liin mɩɛ baa, mʋ dɛnfɛ mʋ kamɩra.» 33Na Pɩɛrɩra deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, mɩɛ bɩ wa na yo na mʋɔ kasora za dɩ̃ɩna na hu dɩ̃ɩna mʋɔ kamɛ ʋ.» 34Na Yesura deɗ kha: «Mi de ɓu wa sɩ Pɩɛrɩ, khaala zĩnkhuo kha ʋ fʋʋ fɩ̃ɩra, mʋ ɓa bakɩ̃n ma bãnɩsãa kha mʋɔ tʋ mɩɛ waʔ.»
Yesu bʋ ɓɔ ʋ dãarawɩra kha pɩ ɔfɔ pi thĩ kɩ tɩɛ wɔgbʋ̃ʋga
35Kɩ yɩɛn na u deɗ ʋ dãarawɩra tɩ̃ kha: «Baa mɩ na dãar ɩ̃ ki deɗ ĩ kha hã ɩ̃ khɛ tigiye, na sɩrɩyodaasɛ dɩ̃ɩna sawʋlansɛ waʔ, mɩɩnɛ dʋɔ yo kpɩɗ ɩ̃ wa ba?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Foi.» 36Na u deɗ pi kha: «Ŋa ɩra wɩɛ, na tigiye ɓu wɩɛ khɛrɛ, ʋ khɛ ɩ. Mafɩra tɩ̃ na sɩrɩyodaasɛ bʋ wɩɛ khɛrɛ, ʋ khɛ sɩ. Na wɩɛ gbũu bʋ na sɔrɔna waʔ, u ɗoŋin u wese gbɔgɔlɔ̃ŋɔ na ɗon ʋɔ. 37Naɗɩɛ mi de ĩ wa sɩ, sɩɛsɩra sɛwɛn Yekila sɛwʋra na gbũu mɩɛ mɩyɛ za kha: “Pi kenn u wa mɩbɩ̃yɛledaa ʋɔ”, fɔ sɩɛ gbũu le mi. Iyo, sɩɛ gbũun nann ma.» 38Na karɩ̃nɓiiwira deɗ u kha: «Karɩ̃ndaa, ken sɔrɔnamɛ pɩyɔ̃!» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ yɩɛ wɩ.»
Yesu bʋ yɩ̃n Yekire Oliviye ɓɩɛdiɗa gɛŋɛ
(Matiyo 26:36-41; Marɩkɩ 14:32-38)
39Na Yesura kuɗ yuon Oliviye|Oliviye ɓɩɛdiɗa gɛŋɛ mʋ gaga kha baa u le yo kɔkɔla ɩra. Na ʋ karɩ̃nɓiiwira thuor u. 40Baa pi yo nann dɩɛ khaala na u deɗ pi kha: «Ɩ̃ kɩ yɩ̃n Yekila, na wɔgbʋ̃ʋga ɓa nan ɩ̃, hã ɩ̃ zɩɛ Yekila khɩ̃na waʔ.» 41Kɩ yɩɛn na ʋ zʋ̃ʋn kuɗ pɩ lɔkɩra ʋ na legenn mi kɩrɩ, na ɓaɗ huruse fɔlɔŋɩra ʋ kɩ gɔɗ kɩ yɩ̃n Yekila, 42ki de kha: «Mi Siye|Siye Yekire, na mʋ bɩɩrɩ, mʋ naa yɩɛ vɛnsɩɛ khaala legen dɩ̃ɩna mɩɛ. Ŋa hã mɩɛ dĩŋo le waʔ, mʋɔ dĩŋora kɩ kãn le.» 43[Na mɛlɛgɛ ʋɔ kuɗ zaara na ɓann ʋ khɛrɛ, na hãar ʋ wɔrɩkɔ. 44Kpolongbʋ̃ʋga kha ɓɩɛ khʋ ʋ na ʋ ɔfɔn yɩ̃nn Yekire gbaangbo, harɩ na ʋ sãwãsɩra liin mʋ gaga kha tarɩmɛ ki sukĩn fɔlɔŋɩra za.]
45Baa ʋ yɩ̃nn Yekila zuori, na ʋ alɩn gbũun ɓann karɩ̃nɓiiwira khɛrɛ na ɓuun na wɔkpãka gɔɗ pɩ na tann harɩ na pɩ hʋ̃nn phaarɩ. 46Na u deɗ pi kha: «Be liin na ɩ̃ hʋ̃n? Ɩ̃ arɩ na yɩ̃n Yekila hã wɔgbʋ̃ʋga wa ɩ̃ waʔ.»
Pɩ ɓann Yesu gɔkhɛrɛ
(Matiyo 26:47-55; Marɩkɩ 14:43-49; Zã 18:2-11)
47Bɛna ʋ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ, na nɩgboko ɓannɩ. Ʋ karɩ̃nɓiiwira gbũne na pɩyɔ̃ ʋɔra pɩ kha yɩ kha Zudasɩ, ʋɔ kha bʋ gɩɛ nɩgbokira wʋɔla ʋ. Na ʋ zʋ̃ʋn nann Yesura|Yesu kha ʋɔ kpen u. 48Ŋa na Yesura deɗ u kha: «Zudasɩ, mu kpen ma Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira na yɩɛ pɩ gɔ ʋ ba?» 49Karɩ̃nɓiiwira kha bʋ na Yesura, baa bɩɛ yãan kha pɩ ɓann ma ʋ gɔkhɛrɛ, na pɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Karɩ̃ndaa, a khɛ wa a sɔrɔnamɛ na khɛ̃ɩ dɩ̃ɩn mɩ ba?» 50Na karɩ̃nɓiiwira ʋɔ khonn u sɔrɔna na ɗuɗ kpaɗ kperekpiidɛkhãga thadɛyɛ miliinɓiye leɗĩnumila22:50 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 18:10, 26. 51Ŋa na Yesura deɗ kha: «Hã ĩ le waʔ, ɩ̃ yɩɛ wɩ.» Na ʋ khɩɛn wɛɩra numila na maan nɩ na bãarɛn ʋ. 52Sɩɛ kpɩ̃ra ʋ na Yesura deɗ kperekpiidɛkhãgawɩra na Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra tɩɛgɛdɛwɩra wʋɔrɛ nɩpɩra dɩ̃ɩna Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra na ɓann ʋ gɔkhɛla kha: «Bena ɩ̃ ɓann mɩ za na sɔrɔnamɛ na daɓɔsɛ mʋ gaga kha mɩ bʋ wa zugbũro? 53Mɩɛ kha bʋ wa na ɩ̃ɛ ɗɩyãga tʋɔ ɗɩyãga Yekire gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ. Ɩ̃ ɓɩɛn mɩ gɔɓɛ waʔ. Ŋa bɛna Yekila hãan ɩ̃ɛ na Sutana kha ĩ le ɩ̃ bɛgɛ, dɩɛ nannɩ.»
Pɩɛrɩ bakɩ̃nn kha ʋɔ tʋ Yesu waʔ
(Matiyo 26:57-58; Marɩkɩ 14:53-54; Zã 18:12-18)
54Na pɩ gɔɗ Yesura na yo lonn u kperekpiidɛkhãga thadɛyɛ thʋʋgɩra ʋ. Na Pɩɛrɩra kɩ fɛkɩ̃n ki thuo wi legelege. 55Pɩ na ɗaan ma naaga gbɛ̃ɩna sʋgʋmʋɗa za. Na Pɩɛrɩra yo hɩɗann na nɩpɛ bʋɔra na hɩɗann ki weɗe fɩ ɩra. 56Na miliinɓihɛyɛ ʋɔ yãar ʋ naɗaagboɗa za na ʋ ɓaɗ yiwiye ʋ za ki ken u wʋɔla za ki deɗ kha: «Mʋɔ bʋ wa ʋ ʋɔ tɩ̃!» 57Ŋa na Pɩɛrɩra bakɩ̃nn sɩ ki deɗ kha: «Hara, mɩɛ tʋ ʋ thĩra waʔ.» 58Sɩɛ kpɩ̃ra za kɩrɩ tɩ̃, na wɛɩ ʋɔ yãar ʋ na deɗ u kha: «Mʋɔ bʋ wa pɩ ʋɔ tɩ̃!» Ŋa na Pɩɛrɩra zɩ̃ŋɩnn ʋɔ wɛɩra kha: «Ɩya, mɩɛ bʋ pɩ ʋɔ waʔ.» 59Lɩɛrɩ ukpo tãrɩwɛ kpɩ̃ra za, na nɩra ʋɔ deɗ si na gbɩ̃ran kha: «Sige sige bʋ waʔ, wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa na Yesura naɗɩɛ ʋ bʋ wa Galile nɩra.» 60Ŋa na Pɩɛrɩra zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩɛ tʋ mɩɩna mʋɔ ɓɩɛ na de thĩra waʔ.» Bɛna ʋ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ, na zĩnkhuo ɗɛ fʋʋrɩ. 61Na Adɛyɩra wãɗ na kenn Pɩɛrɩra. Na Pɩɛrɩra kʋɔgɩ̃nn na sɩɛsɩra Adɛyɩra na deɗ u kha: «Khaala zĩnkhuo kha ʋɔ fʋʋ fɩ̃ɩra, mʋ ɓa bakɩ̃n ma bãnɩsãa kha mʋɔ tʋ mɩɛ kũu waʔ.» 62Na Pɩɛrɩra zʋ̃ʋn kuɗ na fʋʋn gbaangbo.
Yesu tɩɛgɛdɛwɛ kʋsan ʋ kɩ khɩɗ ʋ
(Matiyo 26:67-68; Marɩkɩ 14:65)
63Nɩpɩra kha tɩɛgɛ Yesura, pɩ kha lʋgʋtɩ̃n ʋ wa na pɩ khɩkɩ̃n ʋ. 64Pɩ kha baka wa ʋ wʋɔla kɩ bʋ̃ ʋ kha: «Yã de si na ɓɔgɔ mʋ khɩdaara!» 65Na pi ki de u sɩɛrɛgɔnsɛ kɩ bʋ na kʋsaʔɛ.
Yawutuwe bu kiti Yesu
(Matiyo 26:59, 63-65; Marɩkɩ 14:55, 61-64)
66Baa ɗɩɩgɩra yɛkɩ̃nnɩ, na Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra na kperekpiidɛkhãga dɩ̃ɩna sɩɛrɛhãansɛ karɩ̃ndɛwɛ bĩŋinni. Na pɩ khɩɛn Yesura na yuor u pɩ sɩɛrɛ ɗigboɗa ʋ na ɓu kiti u. 67Na pɩ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Na mʋɔ kɩ bʋ Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo ba, mu de a sɩ.» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Na mi deɗ ĩ sɩ, ɩ̃ ɓa khãa mɩ za waʔ, 68na mi gbũun bʋ̃ɗ ɩ̃ mɩɩnɛ, ɩ̃ ɓa bɩ na zɩ̃ŋɩn waʔ. 69Ŋa na khɛ ɩra wɩɛ, Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira ɓa hɩɗan ma wɔrɩkɔdɛyɛ Yekila leɗĩŋira ʋ.» 70Na pɩ bɩɛ ɗɛ deɗ ɓa kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekila Ɓikhiira kɛ?» Na ʋ zɩ̃ŋɩnn mɩ kha: «Ɩ̃ɛ thĩra deɗ kha mɩɛ ʋ.» 71Baa nɩpɩra nuun sɩɛ na pi deɗ kha: «Aa ɓɩɛ sɩɛrɛ ʋɔ dʋ̃waʔ! Aa thĩra nuun ma ʋɔ thĩra sɩɛrɛdewensira ɩra!»
23Pi yuon na Yesu kitikhɛrɛ Pilatɩ heke
(Matiyo 27:2, 11-14; Marɩkɩ 15:1-5; Zã 18:28-38)
1Na pɩ bɩɛ ɗɛ alɩn na khɩɛn Yesura yuor u Pilatɩ khɛrɛ. 2Baa pɩ nann ni, na pɩ kɩ zarɩgɩ̃n ʋ ki de kha: «A gɔɗ ɓa wɛɩ wɩɛ na ʋ kpɛnsɛ a nɩpɩra ki ɓilen mi: U de pi wa kha hã pɩ taa Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ ɩtakhuo na ʋ lãmbora waʔ, ki gbũun deɗ tɩ̃ kha ʋɔ thĩra kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo , dɩ̃ɩna ɩtakhuo.» 3Na Pilatɩra bʋ̃ɗ ʋ kha: «Mʋɔ bʋ wa Yawutuwe|Yawutuwe ɩtakhuo ba?» Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Sɩɛ mu deɗi.» 4Na Pilatɩra wãɗ na sɩɛrɛn na kperekpiidɛkhãga dɩ̃ɩna nɩgbosira bɩɛ kha: «Mɩɛ yãan wɛɩ wɩɛ zaragɩ̃nkhɛla waʔ.» 5Ŋa na nɩpɩra maan ki de kha: «Ʋ karɩ̃nn ma a nɩpɩra na pi muritĩni. Ʋ gɔɗ sɩ wa Galile, na yuon Zude, kɩ ɓann harɩ fara ɩra.»
Pi yuon na Yesu kitikhɛrɛ Erɔdɩ heke
6Baa Pilatɩra nuun sɩɛ sɩɛsɩra na ʋ bʋ̃ɗ ʋ kha: «Wɛɩ wɩɛ bʋ wa Galile nɩra ba?» 7Na baa ʋ ɓan nuun kha Yesura kuɗ ɓa Galile, gɛŋɛ ɩtakhuora Erɔdɩ liin ɩyara, na ʋ dãan hãar ʋ ʋ naɗɩɛ Erɔdɩra|Erɔdɩ kha bʋ Zeruzalɛmʋra sɩɛ ɗɩyãsɩra za. 8Baa Erɔdɩra yãan Yesura|Yesu, na ʋ bãanɛ wuon gbaangbo. Naɗɩɛ ʋ na nuun ma ʋ mɩyɛ harɩ khɔ̃ɩ, dɩ̃ɩna ʋ kha ɓɩɛ wa na yã ʋ u ɓu le bamʋŋa mɩyɛ ʋɔ ken. 9Na ʋ bʋ̃kɩ̃nn Yesura na bʋ̃kɩ̃ngɔnsɛ, ŋa Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ harɩ daɓire tikpo za waʔ. 10Kperekpiidakhãgawɛ dɩ̃ɩna Yekire sɩɛrɛdewense karɩ̃ndɛwɛ kha bʋ wa fɩ kɩ kɩ zarɩgɩ̃n ʋ na sɩɛrɛhʋwʋsɛ. 11Na Erɔdɩra na ʋ sʋrasiwe hɩɗann kɩ gɔɗ ʋ gɔbɩ̃ɩwɛ. Na pɩ khɩɛn dayiinkɩ̃rɩga na yiir u ki ɓu kɩ lʋgʋtɩ̃n ʋ, kɩ yɩɛn na Erɔdɩra kha pɩ khɛ gbũu u Pilatɩra khɛrɛ. 12Erɔdɩra dɩ̃ɩna Pilatɩra kha bʋ wa bɩ̃ɩrawɛ khɔ̃ɩra. Ŋa gɩɛ ɗɩyãgɩra na pi liin ma yɛsɛwɛ.
Yesu kãn ma na khʋ kɩ zɩɛ Barabasɩ
(Matiyo 27:15-26; Marɩkɩ 15:6-15; Zã 18:39–19:16)
13Na Pilatɩra bĩŋinn kperekpiidɛkhãgawɩra na wʋɔrɛ nɩpɩra dɩ̃ɩna sɩrɩga nɩpɩra, 14ki deɗ pi kha: «Ɩ̃ ɓan hãan mɩ wa wɛɩ wɩɛ ki deɗ kha u ɓilen ma nɩpɛ na ʋ karɩ̃na. Na mɩ bʋ̃kɩ̃nn ʋ ɩ̃ wʋɔla, mi gbũun yãan ɓilenkhɛrɛ sii ʋ za na makɩ̃n na wɛsɩɛ bɩɛ ĩ deɗ na gbũun ʋ gɛŋɩra waʔ. 15Erɔdɩra|Erɔdɩ gbũun yãan ɓilenkhɛrɛ ʋ za tɩ̃ waʔ, naɗɩɛ u gbũun dãan hãar a wa ʋ. Wɛɩ wɩɛ liin mɩbɩ̃ɩnɛ kũu harɩ tɩ nan huume waʔ. 16Mɩ yɩɛ wa pɩ khɩ ʋ na dazʋwʋrɛ kɩ yɩɛ mɩ zɩɛ ʋ.» 17[Pakɩ fɛtɩ tʋɔ Pakɩ fɛtɩ, Pilatɩra kha kãn ma na yɩɛ pɩ vɔrɩ zɩɛ kasoɓiye ukpo.] 18Ŋa na nɩpɩra ɗɛ hɩɗan kɩ dʋ kha: Yɩɛ pɩ khʋ wɛɩ wɩɛ kɩ vɔrɩ zɩɛ Barabasɩ. 19Pɩ na gɔɗ yiin ma Barabasɩra kaso za, naɗɩɛ ʋɔ na nɩpɛ bʋɔ na paragadann gboŋira ʋ na khʋʋn nɩra. 20Baa Pilatɩra kha ɓɩɛ na zɩɛ Yesura|Yesu, na u gbũun sɩɛrɛn na nɩpɩra tɩ̃. 21Ŋa na pɩ zʋrɩn na deɗ kha: «Ɩ̃ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za, ɩ̃ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra za.» 22Na Pilatɩra khɩɛn sɩɛsɩra bãnɩsãara za na deɗ pi kha: «Bɩra mɩbɩ̃ɩnɛ u liiri? Mɩɛ yãan mɩbɩ̃ɩnɛ sii ʋ za wɛtɩɛ za ʋ makɩ̃n na huumira waʔ. Mɩ yɩɛ wa pɩ khɩ ʋ na dazʋwʋrɛ kɩ yɩɛ mɩ zɩɛ ʋ.» 23Ŋa na pɩ kɩ sɩɛ dʋɔ pɩ zʋrʋmɩra za kha Yesura kãn ma na ɓa nɩɓadaɓɔkɩra za. Na pɩ bɛsɩra tiiri. 24Si liin mafɩra na Pilatɩra khonn gagasɛ na hãan mɩ mɩɩna pɩ kha ɓɩɛ ɩra. 25Wɛɩra na paragadann na nɩpɩra ki gbũun khʋʋn nɩrara, na u khonn zɩɛr ʋ kɩ hãan Yesura na sʋrasiwira kha pi le u mɩɩna nʋʋn nɩgbokɩra.
Pi yo na Yesu khʋkhɛrɛ ʋ
(Matiyo 27:32; Marɩkɩ 15:21-32; Zã 19:17-27)
26Bɛna pɩ kha yo na Yesura|Yesu kha bɩɛ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za, na pɩ gbɩ̃ŋɩnn na Sirɛnɩ wɛɩ ʋɔ pɩ kha yɩ kha Simɔ̃, ʋɔ na kuɗ ɓa hʋʋga ʋ kɩ ɓan. Na sʋrasiwira gɔɗ ʋ na gboŋon u na nɩɓadaɓɔkɩra kha u ki thuo Yesura gɩ kpɩ̃rara ʋ. 27Nɩgbokpakpaka kha thuo wa Yesura, dɩ̃ɩna hapɛ kha fʋʋ wa na pɩ vɩlɩ̃n ʋ kãma. 28Na Yesura wãɗ kenn mi na deɗ kha: «Zeruzalɛmʋ hapɛ, hã ɩ̃ fʋʋ hã mɩɛ waʔ, ŋa ɩ̃ fʋʋ hã wa ĩ thĩ dɩ̃ɩna ĩ ɓiiwira! 29Naɗɩɛ khɩɛwɛ bʋɔ ɓa ɓan, pɩ ɓa de kha: “Hapɛ kɩ wɔrɩ ɓu ɓiiwe waʔ, pɩ wɔrɩn hũnn yãan waʔ, pi gbũun tʋ̃ʋrɛn ɓiye yãan waʔ, bãanwuoŋo bʋ wa bɩɛ bɛgɛ!” 30Na dɩɛ bɛna ɓa nannɩ, nɩpɛ ɓa ki de ɓa ɓɩɛsɛ na ɓɩɛdiʔe kha: “Sɩ kha bãa ɓɩɛsɛ wa a za dɩ̃ɩna ɓɩɛdiʔe guure a!” 31Naɗɩɛ na pi liin ɩɛ mɩyɩra thĩna dahaɓɩkɩra za, bɩra kɩ ɓa nan dahahʋwʋgɩra gɩɛ?»
32Pɩ kha yo wa na mɩbɩ̃yɛledɛwɛ khuowe pɩyɔ̃ kha bɩɛ khʋ bɩɛ na Yesura kamɛ ʋ. 33Baa pi yo nann khaala pɩ yɩ kha: «Thahuwugo», na sʋrasiwira ɓaɗ Yesura nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ ʋ, kɩ ɓaɗ mɩbɩ̃yɛledɛwɩra yɔ̃ra tɩ̃, ʋɔra u leɗĩŋira ʋ, ʋɔra u lemɩŋɩra ʋ. 34Na Yesura|Yesu deɗ kha: «Mi Siye|Siye Yekire, yafa pɩ za, naɗɩɛ pɩ tʋ mɩɩna pi le waʔ.» Na pɩ khɩɛn ʋ dayiinsira na liin tɩ̃ɩtɩ̃ɩ na kpɩkɩ̃nn sɩ thanʋʋga za bɩɛ dola tɩɛ. 35Nɩgbokira kha bʋ wa fɩ na nɩ́ɩrɛ́n ki ken. Yawutuwe|Yawutuwe wʋɔrɛ nɩpɩra kha bʋ wa fɩ kɩ lʋgʋtɩ̃n Yesura ki de kha: «Ʋ zɩ̃nn nɩpɛ bʋɔra. Na ʋ bʋ wa Nɩthɩ̃rɩkhoromo tɩ̃ya wɩɛra Yekila khonni, ʋ zɩ̃n u thĩ ɩra!» 36Sʋrasiwira kha lʋgʋtɩ̃n ʋ wa tɩ̃ kɩ zʋ̃ʋn nann ʋ na hãar ʋ dayʋ̃wãn ãmɛ. 37Na deɗ u kha: «Na mʋ bʋ wa Yawutuwe ɩtakhuo, mʋ zɩ̃n mu thĩ!» 38Sɛwʋsɛ sʋɔ kha bʋ daphoko gʋɔ za na ɓaɗ nɩɓadaɓɔkɩra za Yesura thadona lɔkɩra za kha: «Wɛɩ wɩɛ bʋ wa Yawutuwe ɩtakhuo.»
39Mɩbɩ̃yɛledɛwɩra pɩyɔ̃ra pɩ na ɓaɗ nɩɓadaɓɔsɩra za, ukpora kha kʋsa wa Yesura kha: «Mʋɔ kɩ bʋ Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo waʔ ba? Zɩ̃n mu thĩ kɩ zɩ̃n aa!» 40Ŋa na mɩbɩ̃yɛledaara ʋɔra sɔŋɔn ʋ ʋɔra za kha: «Mʋɔ wɩɛra kɩ vɛn sɩɛ vɛnkpuosira, mʋ ãn Yekila waʔ? 41Aa ʋɔ makɩ̃nn ma na huumira za a bʋ mɩra, naɗɩɛ mɩbɩ̃yɩra aa liiri, ɩɛ taasɩra aa ɓuuri. Ŋa wɛɩ wɩɛ, ʋɔ liin mɩbɩ̃yɛ sii waʔ.» 42Na u deɗ Yesura|Yesu kha: «Yesu, na mʋ ɓa khɩɛn mʋ ɩɩgɩra bɛndɛ bãa, mʋ kʋɔgɩ̃n dɩ̃ɩna mɩɛ.» 43Na Yesura zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Iyo, mi de ɓu wa sɩ, tɩ̃ya ʋ: Fɩ̃ɩra bɩɛ mʋ ɓa hɩɗan dɩ̃ɩna mɩɛ arɩgɩ̃rana ʋ.»
Yesu huume mɩyɛ
(Matiyo 27:45-56; Marɩkɩ 15:33-41; Zã 19:28-30)
44-45Bɛna khɩɛra ɓa nann thaagɩra, na dabirige zɩ̃nn sɩrɩgɩra bɩɛ na ɓuun lɩɛrɩwɛ pɩsãa. Lowula na bãnabirin Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra za, na dɩɛ hɛɩn sʋgʋmʋɗa ʋ. 46Na Yesura|Yesu zʋrɩn na kʋ̃nn kha: «Mi Siye|Siye Yekire, mi yii wa mi nina mu lese u.» Baa u deɗ sɩɛ sɩɛsɩra zuori, na u huuri. 47Ɔrɔmʋ|Ɔrɔmʋ sʋrasiwe wʋɔrɛ nɩrara kha bʋ fɩ na yãan sɩɛ, na ʋ gbɩ̃nɛn Yekila ki deɗ kha: «Tɩ̃yara za, wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa nɩtelenyemo thĩ!» 48Wɛpɩɛ bɩɛ pɩ na ɓann gbaangbo kenkhɛla na yãan ɩɛ mɩyɩra, na pɩ vɩɗ ki gbũu na yiin lese thaaga ʋ. 49Yesura tʋdɛwɩra bɩɛ, dɩ̃ɩna hapɩra bɩɛ na thuor u na khɛ gɩ Galilera, pɩ na nɩ́ɩrɛ́n ma legelege ki ken mɩyɩra kha le ɩra.
Yesu kasɩmɛ mɩyɛ
(Matiyo 27:57-61; Marɩkɩ 15:42-47; Zã 19:38-42)
50-51Wɛɩ ʋɔ kha bʋ na pɩ yɩ ʋ kha Zozɛfʋ, ʋɔ na kuɗ ɓa Arɩmatɩ23:50-51 Ken Matiyo 27:57. Yawutuwe|Yawutuwe gboŋo. Ʋɔ wɛɩ wɩɛ kha bʋ wa nɩkɩ̃ra dɩ̃ɩna nɩtelenyemo. Ʋ kha tɩɛ wa Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ɓamɩra. Ʋ kha bʋ wa Yawutuwe sɩɛrɛɗidɛwɛ ʋɔ, gagasɩra bʋɔra na khonn kha bɩɛ le, ʋɔ na bɩɩn sɩ waʔ. 52Na u yuon Pilatɩra khɛrɛ na yo yɩ̃nn ʋ kha ʋ hã ʋɔ Yesura|Yesu kpɩ̃ɩgɩra. 53Baa Zozɛfʋra ɓuun Yesura kpɩ̃ɩgɩra, na u sũnen ŋi nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za. Na u ɓĩnn ŋi na kasɩlowure na yo kasɩn ŋɩ danɛ dʋɔ za pɩ na phenen kɛrɩkɛ za. Pi gbũun na yiin nɩra dɩɛ danɩɛ za yãan waʔ. 54Gɩɛ ɗɩyãgɩra gbũun na makɩ̃nn ma na Yawutuwe gbaarɩyawʋga|Yawutuwe gbaarɩyawʋga labɛmɛ. Bɛna pɩ kasɩn ʋ, gbaarɩyawʋgɩra gɔɓɩra na yɩɛn ma kɩrɩ. 55Hapɩra na thuon Yesura na kuɗ Galilera, pi na thuon ma Zozɛfʋra na yuon lugudana ni. Na pi kenn lɔmɩra za Yesura kpɩ̃ɩgɩra na hʋ̃nɛn yuon bʋ ɩra. 56Sɩɛ kpɩ̃ra za na pɩ vɩɗ gbũun gboŋira ʋ na ɔfɔn kpɩ̃ɩgɩra nʋʋmɩra na latɩkɔlɩ. Gbaarɩyawʋgɩra ɗɩyãgɩra na pɩ hɩɗann gbaarɩnɩ, mʋ gaga kha baa sɩ na deɗ Yekila sɩɛrɛdewensɩra za.
24Mɛlɛgɛwɛ deɗ hapɩra kha Yesu gbũun alɩn huumira za
(Matiyo 28:1-9; Marɩkɩ 16:1-8; Zã 2:1-9)
1Lɩɛtɩ ɗɩyãga bulonkhɔ̃ɩgɔ, na hapɛ khɩɛn latɩkɔlɩ nʋʋmɩra pɩ na liin na yuon mi lugudana ʋ24:1 Ken 23:56. 2Baa pi yo nann na pɩ yãan kha bʋla na bakan lugudana nʋʋna, tɩ na zʋ̃ʋn kuɗ ɓa.3Na pi lonni, ŋa pɩ yãan Adɛyɩra Yesura|Yesu kpɩ̃ɩgɩra bʋ waʔ. 4Pɩ gagasɛ bɩɛ na yãwɩgɩ̃nn ma sɩɛ za, pɩ kha tʋ mɩɩna pɩ gaga waʔ. Fɩ za na khuowe yɔ̃ ɗɛ kuɗ pɩ za. Pɩ dayiinsira kha yɩ̃ŋa wa. 5Baa ãnabirise na gɔɗ pɩ na tannɩ, na pɩ ɓaɗɛn pɩ wʋɔyɛ fɔlɔŋɩra ʋ. Na bɩɛ khuobɩɛ deɗ pi kha: «Bena ɩ̃ ɓɩɛ nɩthɩ̃rɩkogolĩnko nɩhuome sʋgʋmʋ za? 6Ʋ bʋ fara waʔ, u huun alɩn ma. Ɩ̃ kʋɔgɩ̃n na wɛsɩɛ ʋ na deɗ ĩ baa ʋ kha bʋ Galilera ɩra,7ʋ kha de ɓa kha: “Fɔ Nɩthɩ̃rɩɓikhiira|Nɩthɩ̃rɩɓikhiira gɔ yii mɩbɩ̃yɛledɛwɛ lese za, pɩ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za, kɩ yɩɛ u hu na gbũu arɩ khɩɛwɛ sãara za.”»
8Na hapɩra ɗɛ kʋɔgɩ̃nn na Yesura sɩɛsɩra. 9Na pi kuɗ lugudana ʋ na yo kpɔrɩn sɩ na karɩ̃nɓiiwe gbũne na ukpora dɩ̃ɩna nɩpɛ bʋɔra kha thuo Yesura. 10Bɩɛ hapɩɛ kha bʋ wa Magɩdala Marɩyama, na Zanɩ na Zakɩ yaa Marɩyama na hapɩra bʋɔra kha bʋ dɩ̃ɩn mɩ, bɩɛ kha de Yesura dãarawɩra sɩɛ sɩɛsɩra. 11Baa dãarawɩra nuun sɩɛ sɩɛsɩra na pi kenn si wa sɩɛrɛ kpasɩsɛ, pɩ khãan sɩ za waʔ. 12Ŋa na Pɩɛrɩra alɩn na kpiin laɗɛ na yo nann lugudana ʋ. Baa ʋ nann na u gbisen na yãan ma kasɩlowupheʔe dola. Na bamʋŋa khonn u na mɩyɩra bɩɛ na liin ɩra, na ʋ vɩɗ khũnni.
Yesu ɓɔgɔn u thĩ na ʋ karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ kha yo Emayusi
(Marɩkɩ 16:12-13)
13Gɩɛ ɗɩyãga kpuogira na karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ khɩɛn khɩ̃nɛ ki yo gboŋo gʋɔ za pɩ kha yɩ kha Emayusi. Gɩɛ gboŋɩɛ na Zeruzalɛmʋra kha nan ma lɩɛrɩwɛ pɩyɔ̃ nɩ́ɩrɛ̀sɛ̀. 14Mɩyɩra bɩɛ na liiri, pɩ kha bʋ wa ki de ɩɛ. 15Bɛna pɩ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ na pi bo na kamɛ, na Yesura|Yesu thĩra zʋ̃ʋn nann mɩ kɩ nɩ́ɩrɛ̀ dɩ̃ɩn mɩ. 16Pɩ kha yã ʋ, ŋa si na liin ma pɩ khɛrɛ mʋ gaga kha mɩɩnɛ dʋɔ na bakan pi yiwiyira, pɩ wɔrɩn tʋʋr ʋ yãan waʔ. 17Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Bɩra ĩ bo ki de na ɩ̃ nɩ́ɩrɛ̀ mɩra?» Na pɩ bɩɛ nɩ́ɩrɛ́n na kpãɗ wʋɔyɛ. 18Pɩyɔ̃ra za, wɩɛra pɩ kha yɩ kha Kilowopasɩ, na ʋɔ deɗ u kha: «Zeruzalɛmʋ nɩpɩra bɩɛ za, mʋɔ kpora kɩ bʋ kɛɩ tʋ mɩɩna liin khɩɛbɩɛ za ba?» 19Na ʋ bʋ̃ɗ pɩ kha: «Bɩra liiri?» Na pɩ zɩ̃ŋɩnn ʋ kha: «Mɩɩna nann Nazarɛtɩ Yesura ɩra! Ʋ kha bʋ wa Yekire yãdedaagbʋ̃ɔmɔ|Yekire yãdedaa . Ʋ sɩɛsɩra na u liigesira kha bʋ wa na wɔrɩkɔ Yekila dɩ̃ɩna nɩpɩra bɩɛ wʋɔla ʋ. 20A Yekire kperekpiidɛkhãgawɩra na a wʋɔrɛ nɩpɩra gɔɗ hãar ʋ wa kha pɩ ɓa ʋ nɩɓadaɓɔkɩra za na khʋ ʋ. 21A na khãan ma sɩ za kha ʋɔ kɩ ɓa kuore Ɩsɩrayɛlɩra. Ŋa ʋ fɩ̃ɩra kɩ bʋ u huume khɩɛwɛ sãara. 22Ŋa aa nɩgboko hapɛ bʋɔra gbũun khonn a wa bamʋŋa gbaangbo. Pi yuon ma lugudana ʋ buloŋira khɔ̃ɩ, 23ŋa pɩ yãan kpɩ̃ɩgɩra bʋ waʔ. Na pi gbũun ɓan kpɔrɩn a kha mɛlɛgɛwɛ kuɗ bɩɛ za na deɗ bɩɛ kha Yesura bʋ wa thakuogo za24:23 Ken 24:1-11. 24Sɩɛ za na a nɩ̀ɩrɛ̀dakamɛ bʋɔ yuon lugudana ʋ na yo ɓuun ma mɩyɩra mʋ gaga kha baa hapɩra na ɓan deɗ si ɩra, ŋa pɩ yãan ʋɔ thĩra waʔ.» 25Dɩɛ bɛna na Yesura deɗ pi kha: «Nɩpɛ kɛɩ le wʋɔmɛ, sɩɛsɩra bɩɛ Yekire yãdedɛwɩra deɗi, ɩ̃ khãamɩra wuo wa sɩ za! 26Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromora kha kãn vɛn mafɩra kɩ tʋ lon ʋ ɩɩgɩra yɛyɛɓɛ za wa ba?» 27Na sɩɛsɩra bɩɛ na sɛwɛn na gbũun ʋ mɩyɩra bɩɛ za, na gɔ sɩɛsɩra Yekila hãan Moyizi|Moyizi na yo gbɩɛ ʋ yãdedɛwɛ bɩɛ sɩɛsɩra za, na Yesura ɓɔgɔn mɩ mɩɩna sɩ kha de ɩra.
28Baa pi yo yĩmin gboŋira za pɩ kha yo, na Yesura liin mʋ gaga kha ʋ tãra wa na yo wʋɔrɛ ʋ. 29Ŋa na pɩ maan na yɩ̃nn ʋ na deɗ u kha: «Hɩɗan na aa, naɗɩɛ khɩɛra wa wa, khaala ɓa lɛɩ te waʔ.» Na ʋ bɩɩn na hɩɗann pi heke. 30Baa pɩ ɓa hɩɗann ɗikhɛla za, na ʋ khɩɛn buru, na thɩɛn Yekila ki kpekĩnn u na hãan mɩ ʋ. 31Dɩɛ bɛna na pi yiwiyira ɗɛ phiin zɩɛrɩ, kɩ yɩɛn na pɩ tʋʋr ʋ. Ŋa na ʋ ɗɛ tũrun pɩ wʋɔla ʋ fɩ. 32Na pi deɗ kamɛ kha: «Sɩ kha bʋ wa bãanwuokpakpaka a khɛrɛ bɛna ʋ kha sɩɛrɛ a khɩ̃na ʋ na ʋ ɓɔgɔ a sɛwʋsɩra kɔrɩwɩra, warɩma mʋsɛ?»
33Dɩɛ khaala za fɩ na pɩ ɗɛ alɩn na vɩɗ gbũun Zeruzalɛmʋra na ɓuun karɩ̃nɓiiwe gbũne na ukpora na pi bĩŋinn na pɩ kamɩra. 34Na bɩɛ deɗ karɩ̃nɓiiwira yɔ̃ra kha: «Adɛyɩra gbũun alɩn ma huumira za tɩ̃ya! Ʋ ɓɔgɔn u thĩ na Simɔ̃.» 35Na karɩ̃nɓiiwe pɩyɔ̃ra khɩɛn mɩyɩra na liin bɩɛ khɩ̃na za, na kpɔrɩn ɩ, dɩ̃ɩna lɔmɩra za bɩɛ tʋʋn Yesura bɛna ʋ kha kpekĩn bula ɩra.
Yesu ɓɔgɔn u thĩ na ʋ karɩ̃nɓiiwira bĩŋinn Zeruzalɛmʋra
(Matiyo 28:16-20; Marɩkɩ 16:14-18; Zã 20:19-23; Miliinye 1:6-8)
36Baa pɩ kha bʋ kɩ sɩɛrɛ mafɩra, na Yesura thĩra ɓan nɩ́ɩrɛ́n pɩ sʋgʋmʋra za na deɗ pi kha: «Yekire hã ɩ̃ kpolonwuoŋo!» 37Na ãnabirise gɔɗ pɩ gbaangbo harɩ na pɩ kɩ gban, naɗɩɛ pɩ kha ken ma kha sĩsĩgãrɩga bɩɛ yãarɩ. 38Ŋa na Yesura deɗ pi kha: «Bena ɩ̃ ãnn gbaangbo mɩra? Bena ĩ sige sige ĩ kpolonsira ʋ mɩra? 39Ĩ ken mi lesira na mɩ ɗɩɛsɩra, mɩɛ thĩra ʋ kũu! Ĩ pho mɩ za na ken, naɗɩɛ sĩsĩgãrɩga bʋ na gbɔkhaasɛ na huwure mʋ gaga kha mɩɛ waʔ.» 40Baa ʋ kha de pi sɩɛ sɩɛsɩra na ʋ ɓɔgɔn mɩ u lesira na ʋ ɗɩɛsɩra. 41Baa karɩ̃nɓiiwira bãanyɛ na wuon tannɩ, na si liin bamʋŋa pɩ khɛrɛ. Pɩ kha khãa sɩ za waʔ. Na Yesura bʋ̃ɗ pɩ kha: «Ɩ̃ bʋ na ɗimɩɩnɛ khaadɩɛ na ɗi wa?» 42Na pɩ hãar ʋ ɓurowɩ̃yamɔ gbũŋo. 43Na ʋ zɩ̃nn ŋɩ na khʋɔn ŋɩ pɩ wʋɔla za fɩ. 44Sɩɛ liin na u deɗ pi kha: «Bɛna mɩ kha bʋ ɩ̃, mɩ na deɗ ĩ wa kha: Wɛsɩɛ sɛwɛn na deɗ mɩɛ mɩyɩra Moyizi|Moyizi sɩɛsɩra za, Yekire yãdedɛwɛ sɛwʋsɩra za na tɩ̃nsɛ sɛwʋra za, sɩɛ bɩɛ kãn ma na le.» 45Na u phiin zɩɛn pɩ wʋɔmɩra pi ɓu tʋ Yekila sɛwʋra sɩɛsɩra kɔla. 46Kɩ yɩɛn na u deɗ pi kha: «Ĩ ken wɛsɩɛ sɛwɛn kha Yekila Nɩthɩ̃rɩkhoromora|Yekire Nɩthɩ̃rɩkhoromo kãn ma na vɛn, ki hu na arɩ ɗɩyãsɛ sãara za, 47kɩ yɩɛ ʋ yɩsɩgɩra kãma za, pi de thĩnyira bɩɛ, na khɛ Zeruzalɛmʋra, kha nɩpɛ vɩkɩ̃n pi kpolonsira pɩ mɩbɩ̃yɩra ɓu yafa pɩ za. 48Ɩ̃ɛ kɩ bʋ ɩɛ mɩyɩɛ sɩɛrɛwɩra na yo kpɔrɩ bʋɔra ɩ. 49Na mɩɛ ʋɔ, mi Siye|Siye Yekila Nina|Yekire Nin ʋ na deɗ kha ʋɔ ɓa hã ɩ̃, mɩɛ thĩra ɓa dãa hã ɩ̃ ʋ. Ŋa ɩ̃ɛ, ɩ̃ hɩɗan gboŋo kpoloŋira ɓanu kha ĩ hĩi na ʋɔ zaazaa Nina wɔrɩkɩra24:49 Ken Miliinye 1:4-5.»
Yesu bʋ gan zaa
50Sɩɛ kpɩ̃ra za na Yesura khɩɛn karɩ̃nɓiiwira na pi kuɗ gboŋira ʋ na u yuon mi Betanɩ gɛŋɛ24:50 Ken Marɩkɩ 11:1. Baa pɩ nann dɩɛ khaala ʋ, na ʋ arɩgan lese na kɩ̃ran mɩ. 51Bɛna ʋ kha bʋ kɩ kɩ̃ra pɩ, na Yekila khonn u pɩ sʋgʋmʋra za na gann ʋ zaara ni24:51 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Miliinye 1:9.52Na karɩ̃nɓiiwira bɩɛ, baa bɩɛ gbɩ̃nɛn ʋ zuori, na pɩ vɩɗ gbũun Zeruzalɛmʋra na bãanwuonkpakpaka. 53Pɩ kha yo wa Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra|Yekila gbɩ̃nɛthʋʋgɩra ʋ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila bãanyɛ bɩɛ.