Zakɩ

Lɛtɩrɩla

Zakɩ

sɛwɛn na hãan kiretɩ̃ɛwɩra ɩra

Lɛtɩrɩla sɩɛrɛ thaaga

A gagasɩra za, Yesu khɩ̃nɩyɛra pɩ kha yɩ kha Zakɩ, ʋɔ sɛwɛn lɛtɩrɩwɩɛ. Ʋ sɛwɛn ʋ wa na hãar ʋ na Yekila nɩpɩra bɩɛ pɩ tɩwɩgɩ̃nn dunuyara za. Ʋ ɓɔgɔ pɩ wa lɔmɩra pɩ kãn hɩɗan bɛnyɛ bɩɛ ɩra. Zakɩ sɩɛrɛ wa na gbũu mɩyɛ yʋɔ za: Ɓudaga na bʋɔmɛ mɩyɛ dɩ̃ɩna gbɩ̃rɩsɩra kɩ nan a ɩra. Ʋ karɩ̃n a wa kha na a de ɓa kha aa thuo wa Yekila, a kãn ma na nɩ̀ɩrɛ̀ na makɩ̃n na wɛsɩɛ Yekila de kha a le ɩra (daɓikpakpaɗɛ 1). U de a wa kha hã a khon nɩra nɩra za waʔ, kɩ ɓɔgɔ sɩ tɩ̃ kha khãamɩra na miliinyira yo wa kpuore (daɓikpakpaʔɛ 2). Zakɩ de a wa kha a tʋ a sɩɛrɛ lɔmɩra, kɩ ɓɔgɔ a lɔmɩra za wʋɔnthĩnthĩmira bʋ ɩra (daɓikpakpaʔɛ 3). Ʋ sarɩ wa nɩpɛ za: Wɛpɛ kɩ khɔrɩ bakɩ̃nsɛ, na wɛpɩɛ kɩ khɔrɩ ɓudaga, na wɛpɩɛ kɩ khɔrɩ nɩdeke, na wɛpɩɛ kɩ ɓɩɛ yɩsɩga, na ɓudadɛrɩwɛ (daɓikpakpaʔɛ 4:1 na yo 5:6 za). Lɛtɩrɩla phɩlakhɛla za, Zakɩ ɓɔ ɓa Yekila nɩpɩra kha pɩ hɩɗan na sɔmɩra na kɩ yɩ̃n Yekila gbɩ̃rɩsɛ bɛna, na bãanwuoŋo bɛna, warɩma ɓose bɛna tɩ̃ (daɓikpakpaʔɛ 5:7 na yo 20 za). Zakɩ lɛtɩrɩla ɓɔgɔ sɩ wa kha na mʋ khãa Yekila za, mu miliinsira na mʋ lɔmɩra ɓɔgɔ sɩ wa dɩ̃ɩna kha «na nɩra ʋɔ de ɓa kha ʋɔ khãa wa Yekila za kɛna u le mɩkɩ̃nɩnyɛ waʔ, sɩ bʋ wa kpasa» (daɓikpakpaʔɛ 2: 26)

Zakɩ thɩɛɗɛ

¹Mɩɛ Zakɩ, mɩɛ wɩɛra liin Yekila na Adɛyɛ Yesu Kirisitira millinɓiira, mɩɛ kɩ sɛwɛ lɛtɩrɩwɩɛ na dãan thɩɛɗɛ na hã Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ thĩnye gbune na ɩ̃yɔ̃ra tɩwɩgɩ̃nn dunuyara sɩrɩsɩra bɩɛ za ɩra1:1 Ken Matiyo 13:55; na Marɩkɩ 6:3; na Miliinye 5:13; na Galasɩwɛ 1:19.

Gbɩ̃rɩsɛ na wʋɔrɛ yuome mɩyɛ

²Mɩ yaɓiiwe, gbɩ̃rɩsɩra thĩnyira bɩɛ kɩ nan ɩ̃, ɩ̃ khɛ sɩ si le bãanwuoŋo ĩ heke. ³Naɗɩɛ, ɩ̃ɛ thĩra tʋ sɩɛ, na gbɩ̃rɩsɛ nann ɩ̃ na ɩ̃ wɔrɩn ɓuun khãamɛ na baɗ sɩ, dʋɔ sɩɛ wa ɩ̃ za. ⁴Ɩ̃ pɛ̃ɩ na ba na yo nan si diikhɛla, si le thaaga ĩ le wɔrɩkɔ nɩpɛ na hĩin mɩyɩra bɩɛ za, hã mɩɩnɛ sii kpɩ ɩ̃ waʔ.

Ɩ̃ yɩ̃n Yekila na kãamɛ

⁵Ɩra wɩɛ, na nɩra ʋɔ bʋ ɩ̃ za, na wʋɔmɛ kpɩɗ ʋ, ʋ yɩ̃n Yekila, ʋ ɓa hã ʋ bɩɛ wʋɔmɩra. Naɗɩɛ Yekila leke gbɩ̃ra waʔ, ʋ hã wa nɩpɛ bɩɛ mʋ gaga kha baa ʋ khɔrɩ. Ʋ hã nɩra mɩɩnɛ na lʋkɩ̃nsɛ waʔ. ⁶Ŋa, na ʋ kha ʋ yɩ̃n mɩɩnɛ Yekila heke, ʋ kãn ma na yɩ̃n na khãamɛ, hã ʋ dʋ̃nɛ waʔ. Naɗɩɛ wɩɛ bãa kɩ dʋ̃nɛ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mʋ gaga kha lagagborogbʋ̃ɔŋɔ ɔkɩra sarɩmɛ vu ki ki begĩn gɛnsɛ bɩɛ ɩra. ⁷Ʋɔ dɛyɩra siira kãn na gaga thĩra kha ʋɔ ɓa ɓu wa mɩɩnɛ sii Adɛyɩra heke waʔ. ⁸Naɗɩɛ ʋɔ dɛyɩra gagasɩra bʋ mɩɩnɛ kpo za waʔ, na ʋ kha u le mɩɩdɛ bãa u le ri wa na dʋ̃nɛsɛ.

Bʋɔmɛ na ɓudaga mɩyɛ

⁹Kiretɩ̃ɛ wɩɛ bãa kɩ bʋ bʋɔmɛ nɩra, ʋ hɩɗan bãanwuoŋo za naɗɩɛ Yekila ɓa arɩga ʋ zaa. ¹⁰Kiretɩ̃ɛ wɩɛ bãa kɩ bʋ ɓudanɩra, (na ʋɔ ɓa waarɩ) ʋ kãn ma na hɩɗan na bãanwuoŋo (bɩɛ waamɩra za), naɗɩɛ (ɓudanɩra tãra wa vivi mʋ gaga kha wũumʋŋa) baa Yekila sũne u ɩra. Na mu kenn si ɓudanɩra tũru wa vivi mʋ gaga kha baa wũumʋŋa bʋ ɩra. ¹¹Lɔmɩra za khɩɛra so wũugira vãrɩ mʋŋɩra hʋ̃ʋ kɩ lɔmɩra vɩkɩ̃n, mafɩra ɓudanɩrara waʔ, na laʔ ʋ mɩyɩra bɩɛ.

Yekire yii nɩra mɩbɩ̃yɛliige za waʔ

¹²Na yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩga nannɩ, dɛyɩra kɩ wɔrɩ ba kɩ, bãanwuoŋo bʋ wa ʋɔ dɛyɩra bɛgɛ, naɗɩɛ na ʋ wɔrɩn baɗ na yo nann ki diikhɛla, ʋ ɓa ɓu taasɛ wɛsɩɛ kɩ bʋ thakuokɛɩzuoŋira Yekila na hãan nʋʋgɩra na wɛpɩɛ kɩ khɔrɩ ʋ ɩra. ¹³Na yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩga nann nɩra wɩɛ bãa hã ʋ dɛyɩra ɓa de kha: «Yekila yɩɛn na gɩɛ yebɩ̃ɩgɩra lonn mɩɛ za». Naɗɩɛ nɩra sii wɔrɩ yii Yekila gɩɛ yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩgɩra za waʔ dɩ̃ɩna Yekila gbũu bɩ yii nɩra yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩga za waʔ. ¹⁴Ŋa, nɩthɩ̃rɩɓiiwira bɩɛ kpo kpora yekemɩyɩra kɩ yan ʋ na yii u yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩgɩra za. ¹⁵Na yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩgɩra khɩɛn kpoloŋo ki hũn ma mɩbɩ̃yɛ. Na mɩbɩ̃yɛ ɓa gbɩ̃nn na khãɗɩ, i hũn ma huume. ¹⁶Mɩ yaɓikhɔrɩyɔmɛ, hã ɩ̃ kpɛnsɛ ĩ thĩ waʔ. ¹⁷Mɩkɩ̃nɩnyɩra na leke mɩhãankɩ̃nɩnyɩra bɩɛ a ɓu mɩra, ɩ bɩɛ kuɗ ɓa yɛyɛɓɛ Siye|Siye Yekila heke. Ʋ vɩkɩ̃n mʋ gaga kha baa khɩɛra vɩkɩ̃n wuomira waʔ. ¹⁸Sɩ nʋʋr ʋ wa, na ʋ hãar a thakuofɛŋɛ ʋ tɩ̃ya sɩɛsɩra wɔrɩkɩra za, si le thaaga a hɩɗan wʋɔrɛ mɩyɩra bɩɛ za u liin ɩra.

Na nuure sɩɛsɛ na gɔ sɩ

¹⁹Mɩ yaɓikhɔrɩyɔmɛ, mɩ ɓɩɛ wa kha ɩ̃ tʋ wɛsɩɛ kɩ̃raŋɩra. Ɩ̃ bɩɛ kãn ma ki nuure vivi, ŋa hã ɩ̃ kʋɔfɩ̃n kɩ sɩɛrɛ vivi waʔ, hã ɩ̃ gbũu don vivi waʔ. ²⁰Naɗɩɛ na nɩra hɩɗann doŋo za, ʋɔ dɛyɩra wɔrɩ le mɩyɩra kɩ nʋʋ Yekila kũu waʔ. ²¹Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ zɩɛ mɩyɩra bɩɛ kɩ wɔrɩ teɗe ĩ, dɩ̃ɩna bɩ̃ɩmɛ thĩnyira bɩɛ. Sɩɛsɩra Yekila yiin ɩ̃ gagasɩra za, ĩ sũne ĩ thĩ na gɔ sɩɛ na kɩ̃ra, sɩɛ kɩ wɔrɩ yɩɛ ĩ ko. ²²Hã ɩ̃ zɩɛ nuurese doro kãma za waʔ, ŋa ĩ le wɛsɩɛ Yekila sɛwʋra deʔ, bʋɔtɛ ɩ̃ kpɛnsɛ wa ĩ thĩ kpasa. ²³Naɗɩɛ, wɩɛ ki nuure Yekila sɩɛsɩra dola kɛɩ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa mʋ gaga kha nɩra wɩɛ bãa ki ken u thĩ dʋgalen za na yãan tʋʋn ʋ wʋɔla lɔmɩra. ²⁴Na u kenn u thĩ zuon na tannɩ, ʋ ɗɛ phaʔ lɔmɩra za ʋ kha bʋ ɩra. ²⁵Ŋa dɛyɩra ki nuure sɩɛrɛhãanthĩnthĩnsira sɩɛsɩra kɩ zɩ̃n nɩpɩra na gɔ sɩ na kɩ̃ra kɛɩ pha sɩ, kɩ nɩ́ɩrɛ̀ sɩ, ʋɔ dɛyɩra ɓa ɓu kɩ̃rɩga ʋ miliinyira bɩɛ za. ²⁶Na wɩɛ bãa ken u thĩ kha ʋɔ bʋ wa Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀daa, kɛna ʋ wɔrɩ gɔ u thĩ ɗɛlɛŋɩra waʔ, ʋɔ dɛyɩra bʋ kpɛnsɛ wa u thĩ. U Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩ̀rà bʋ wa kpasa. ²⁷Yekila khɩ̃na nɩ́ɩrɛ̀sɩ̀rà telenn na yɛɗ Siye|Siye Yekila wʋɔla za, sɩɛ kɩ bʋ na kʋɔgɩ̃n na marɩɓiwe, na thɩ̃ɩsɩ̃nhapɛ pɩ vɛnsɩra za, dɩ̃ɩna na kɛɩ dunuya wɩɛ kakarɩmɩyɩra liimira.

Hã mu khon nɩra nɩra za waʔ

¹Mɩ yaɓiiwe, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kɩ khãa a Yekire ɩɩga yɛyɛɓɛ dɛyɛ Yesu kirisitira na ʋ ɩɩgɩra yɛyɛɓɩra za, hã ĩ khoŋĩn nɩpɛ, nɩpɛ za waʔ. ²Ɩra wɩɛ na si liin mʋ gaga kha nɩra ukpo yiin dayiinkɩ̃rɩsɛ na sãnɩ legemikhɩ̃ɩɓire na ɓa lonn ĩ bĩŋinkhɛla za, na nɩra ʋɔ ɓa lonn tɩ̃ na dakpɛsɛ doro, ³na ɩ̃ gɔɗ dayiinkɩ̃rɩsɛ dɛyɩra na kɩ̃rann na deɗ u kha: «Kafara, ɓa hɩɗan kharɩkɩ̃rɩdɩɛ za», ki deɗ dakpɛsɛ dɛyɩra kha: «Hei, mʋɔ, nɩ́ɩrɛ́» warɩma «ɓa hɩɗan fɔlɔŋɔ za khaadɩɛ mɩɛ ɗɩɛsɛ lɔkɩra ʋ za», ⁴mʋ tʋ wa kha ĩ ken ki khon ma nɩpɛ, nɩpɛ za waʔ? Sɩɛ kɩ ɓɔgɔ kha ĩ khoŋĩn ma nɩpɛ na ɩ̃ gagabɩ̃bɩ̃ɩnsɩra. ⁵Mɩ yaɓikhɔrɩyɔmɛ, ĩ nuure mi kɩ̃raŋɩra. Ɩ̃ tʋ kha Yekila kenn khonn ma wɛpɩɛ dunuyara nɩpɩra ken kha bʋɔmɛ nɩpɛ kɩ bʋ wɩ, na liin mi khãandɛkpakpapɛ kiretɩ̃ɛsɛ za kɩ yɩɛ pi ɓu Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga ʋ hãan nʋʋgɩra na wɛpɩɛ kɩ khɔrɩ ʋ wa? ⁶Kɛna ɩ̃ɛ, ɩ̃ɛ zene wa bʋɔmɛ nɩrara! Ɓudanɩpɩra ki ɗi ɩɩgɩra ɩ̃ za waʔ? Na pɩ yan ɩ̃ sɩɛrɛɗikhɛyɩra za waʔ? ⁷Yesu kirisiti yɩsɩnʋʋgɩra pɩ yɩ ɩ̃ za, bɩɛ ɓudanɩpɩra kɩ bʋ gɩɛ yɩsɩgɩra asɩ dɛrɩwɩra waʔ? ⁸Na ɩ̃ bɩɩn na gɔɗ Yekila ɩɩgɩra sɩɛrɛhãansɩra sɛwɛn Yekila sɛwʋgɩra za kha: «Mʋ kãn ma na khɔrɩ mʋ kãnʋʋna mʋ gaga kha mʋɔ thĩra», na ĩ liin sɩɛ, sɩ kɩ̃ra. ⁹Ŋa, na ĩ khoŋĩn ma nɩpɛ, nɩpɛ za, ĩ le wa mɩbɩ̃yɛ. Dɩɛ bɛna Yekila sɩɛrɛhãansɩra gɔɗ ɩ̃ wa, naɗɩɛ ɩ̃ gbɩ̃nɛn sɩ waʔ. ¹⁰Na nɩra wɔrɩn gɔɗ sɩɛrɛhãansɩra bɩɛ ki liin ɓilense daɓire tikpo za, sɩ bʋ wa mʋ gaga kha u ɓilen ma sʋɔra bɩɛ za. ¹¹Naɗɩɛ, wɩɛra deɗ kha: «Hã mu le zɛrɩgɛ waʔ», ʋɔ kpuora deɗ tɩ̃ kha: «Hã mʋ khʋ nɩra waʔ.» Na mu liin zɛrɩgɛ waʔ ki yo khʋʋ nɩra, mu liin ma sɩɛrɛhãansɛ asɩdaa. ¹²Gɩɛ yɩɛn na mi de ĩ kha mɩyɩra bɩɛ ĩ de na mɩyɩra bɩɛ ĩ le, ɩ̃ kãn ma na tʋ kha Yekila ɓa kiti ĩ wa na makɩ̃n na ʋ sɩɛrɛhãansɩra sɩɛsɩra kɩ zɩ̃n nɩpɩra ɩra. ¹³Naɗɩɛ, na Yekila ɓa ki kiti nɩpɩra, wɩɛ kha bʋ na makarɩ ʋ kãnʋʋna za waʔ, ʋ ɓa hɩɗan na makarɩ ʋɔ za tɩ̃ waʔ. Ŋa wɩɛ kha makarɩ ʋ kãnʋɔna za, ʋɔ dɛyɩra kãn na ãn Yekila kitira dʋ̃waʔ.

Khãamɛ na miliinye mɩyɛ

¹⁴Mɩ yaɓiiwe, bɩra sɩ kɩ̃ra nɩra na de nʋʋga doro za kha: «Kãamɛ bʋ mɩɛ heke», kɛna nɩra yã sɩ u miliinyira za waʔ? Bɩɛ khãamɩra thĩna wɔrɩ kuore u wa ba? ¹⁵Ɩra wɩɛ na si liin mʋ gaga kha mʋ yaɓiye ʋɔ bʋ na dayiiŋe foi na yiin waʔ, warɩma ʋ bʋ na mɩɩnɛ sii na ɗi ɗɩyãga tʋɔ ɗɩyãga waʔ, ¹⁶na ɩ̃ɛ ʋɔ deɗ u kha: «Vɩ gbũu yo gbɛkɩ̃n na ɗi na hĩi», kɛna mɩɩna za ʋ kha vɛn, ʋ hãar ʋ dɩɛ waʔ. Wɛsɩɛ u deɗ u, bɩra sɩɛ kɩ̃ra ʋ? ¹⁷Mafɩra sɩ bʋ na wɩɛ ki de kha ʋɔ khãa wa, na ʋ khãamɩra yã u miliinyira za waʔ, bɩɛ khãamɩra thĩna huun ma. ¹⁸Ŋa, bãanɩ nɩra wɔrɩ de kha: «Mʋɔ bʋ na khãamɛ na mɩɛ bʋ na miliinye. Ɓɔgɔ mɩ mʋ khãamɩra kɛɩ le miliinyira kɩ yɩɛ mɩɛ ɓɔgɔ mʋ mɩ khãamɩra mi milinyira za.» ¹⁹Baa mʋ khãa sɩ za kha Yekila bʋ wa ukpo, sɩɛ kɩ̃ranɩ. Mafɩra gĩrimira khãa sɩ za tɩ̃ kɩ gban anabiribɩ̃ɩsɛ kãma. ²⁰Wʋɔnladaa! Mʋ ɓɩɛ wa kha pi de ɓu kha na khãamɛ bʋ kɛɩ le miliinye sɩɛ bʋ wa kpasa ba? ²¹Mʋsɛ Yekila liin ki ken kha a sekhãgara Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ bʋ wa nɩtelenyemo? Baa ʋ kha khon u ɓikhiira Ɩzakɩra thɔgɔnsɩra kɩ hã Yekila, fɩ za Yekila kenn si u miliinyira za kha ʋ bʋ wa nɩtelenyemo. ²²Sɩ yã wa na tʋ kha ʋ khãamɩra na u miliinyira kha nɩ́ɩrɛ̀ wa kpuor, miliinyira hĩɗen khãamɩra. ²³Mafɩra, wɛsɩɛ Yekila sɛwʋra na deɗ sɩɛ hĩin mɩra kha: «Abɩrahamʋra na khãan ma Yekila za, na Yekila kenn u nɩtelenyemo ʋ khãamɩra kãmara za», kɩ yɩɛn na Yekila yɩɗ ʋ kha ʋɔ yɛsɛkhuo. ²⁴Ɩ̃ yãan sɩ ɩra kha Yekila ken nɩra nɩtelenyemo ʋ khãamɩra doro kãma za waʔ, ŋa u miliinyira kãma za. ²⁵Si kpuosira ɩ tɩ̃ na zɛrɩhala pɩ kha yɩ kha Arahabʋra ɩra. Mɩyɩra u liiri, ɩɛ yɩɛn na Yekila kenn u nɩtelenyemora, naɗɩɛ ʋ na bɩɩn ma na gɔɗ hegelĩndɛrɩwɩra Ɩsɩrayɛlɩ|Ɩsɩrayɛlɩ ɓiiwira na dãan ɩra, kɩ tʋʋn yɩɛn na pɩ khɩɛn khɩ̃nkpasɩrɛ na khũnni. ²⁶Lɔmɩra za gbɔɗɛ hu na laʔ yɩ̃ɩfɩnsɛ, mafɩra ʋ tɩ̃, na mʋ bʋ na khãamɛ kɛna mʋ wɔrɩ ɓɔgɔ pɩ mu miliinyira za waʔ, pi huun ma.

Ɗɛlɛŋɛ tʋgɔɓɛ mɩyɛ

¹Mɩ yaɓiiwe, hã ɩ̃ bɩɛ le ɓɔgɔdɛwɛ waʔ, naɗɩɛ aa wɛpɩɛ liin ɓɔgɔdɛwɩra, aa kitira kɩ ɓa bɩ̃ɩn na tãra bʋɔra bɩɛ. ²A bɩɛ le le wa ɓilense. Nɩra wɩɛ bãa kɩ sɩɛrɛ kɛɩ le ɓilense, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa nɩtelenyemo, ʋɔ dɛyɩra wɔrɩ gɔ ʋ gbɔɗa bɩɛ. ³Na a yiin khɩ̃ɩɓige zaga nʋʋga za, si le wa thaaga ʋ wɔrɩ nu a bɛrɛ, a wɔrɩ yo u khaarɛ bãa za a ɓɩɛ.⁴Ĩ ken batonsira gbɩ̃lɔmɩra za sɩ gbɩ̃n ɩra, harɩ na sarangbʋ̃ɔŋɔ alɩn ki boi batoŋira mʋsɛ, kɛna ki horodaara sʋɔ gɩ wa na thʋ̃raka, ki yo wa gɛŋɩra za ʋ ɓɩɛ gɩ ɩra.⁵Mafɩra sɩ bʋ tɩ̃, nɩthɩ̃rɩga ɗɛlɛmire bʋ wa tɩ tɩtɩɩɗɛ ʋ gbɔɗa za, kɛna ti de ɓa yɩsɩɓɩɛsɩɛrɛgbʋ̃ɔnsɛ. Ĩ ken nantɩgɩrɛ zen lɔmɩra ti zen ɩra, kɛna tɩ wɔrɩ ɗɩɛrɛ wa gbaŋɩra bɩɛ. ⁶Mafɩra ɗɛlɛŋɩra khɩɛgɩ̃nn na naagɩra. Mɩbɩ̃yɩra bɩɛ hʋ̃nkhɛla kɩ bʋ ɗɛlɛŋɩra. Ɗɛlɛŋɩra bʋ wa a gbɔɗa khaarɛ dʋɔ, kɛna dɩɛ kɩ wɔrɩ asɩ gbɔɗa bɩɛ. Kɩ naagɩra kuɗ ɓa harɩ zahanamara ni. Ɗɛlɛŋɩra wɔrɩ asɩ wa a thakuogira bɩɛ. ⁷Gbandaawɩra bɩɛ, na wurupira bɩɛ, na fɔlɔnɓɛpʋdawɩra bɩɛ, na ãmɛ daawɩra bɩɛ, nɩthɩ̃rɩga wɔrɩ kpɛnsɛ wa bɩɛ bɩɛ na yii wi u thĩ za. ⁸Ŋa nɩra sii wɔrɩn ɗɛlɛŋɛ yãan waʔ. Kɩ bʋ wa mɩbɩ̃ɩnɛ, kɩ wɔrɩ hɩɗan khaarɛ tikpo kũu waʔ, ki hĩin ma na waŋɩra kɩ wɔrɩ khʋ nɩra ɩra. ⁹Gɩɛ kpuogira a khɛ na gbɩ̃nɛ a Siye|Siye Adɛyɩra, gɩɛ kpuogira a gbũu khɛ tɩ̃ na daŋa nɩthɩ̃rɩɓiiwira Yekila liin na pɩ khɩɛgɩ̃nn ʋ ɩra. ¹⁰Kɩ̃rɩga sɩɛsɛ na daŋa sɩɛsɛ bɩɛ kure wa gɩɛ nʋkpuogira za. Mɩ yaɓiiwe, sɩ kãn na hɩɗan mafɩra waʔ. ¹¹Ãkɩ̃rɩwɛ na ãharamɛ wɔrɩ kure kɔlɔn ukpo za ba? ¹²Mɩ yaɓiiwe, taanhaga wɔrɩ sen oliviye|Oliviye ɓise ba? Duvɛ̃nhaga|Duvɛ̃nhaga wɔrɩ sen taanhaɓise ba? Kɔlɔn wɩɛ ãmɛ kɩ bʋ na zɔwʋgɔ, ʋɔ ãmɛ wɔrɩ nʋʋ kũu waʔ.

Wʋɔmɩra ki kure Yekila heke

¹³Ɩ̃ɛ za ãna wʋɔmɛ kɩ gɔn na ʋ tʋ mɩyɛ? Na ʋ bʋ, ʋ ɓɔgɔ sɩ u lelɔnkɩ̃rɩwɩra za. Wɩɛ kɩ bɩ na sũne u thĩ, ʋɔ dɛyɩra kɩ bʋ wʋɔmɛ na tʋʋmɛ nɩrara. ¹⁴Ŋa na ɩ̃ gagasɩra hĩin ma na zonbɩ̃ɩnɛ na ĩ bo na kamɛ, hã ɩ̃ lʋɔrɛ ĩ thĩ ki de kha ɩ̃ɛ bʋ na wʋɔmɛ ki kpii tɔŋɔ kɩ baka tɩ̃yara waʔ. ¹⁵Bɩɛ wʋɔmɩɛ thĩna kuɗ Yekila heke waʔ. Ŋa dunuya wɩɛ bɛwɛ bɩɛ, nɩthɩ̃rɩpɛ na gĩrime bɛwɛ ɩ. ¹⁶Naɗɩɛ khaarɛ bãa za zone na boɓe mɩyɛ bʋ, yãwɩgɩ̃ŋa na mɩbɩ̃yɛ thĩnyira bɩɛ bʋ wa fɩ. ¹⁷Ŋa wʋɔmɩra ki kure Yekila heke, bɩɛ bʋ wa wʋɔnyɛgɛmɛ zo, dɩ̃ɩna wɔyĩke na makarɩ bʋ wa bɩɛ za, pɩ ɓɩɛ wa bɛmɛ nɩpɛ tɩɛ, pi le wa mɩkɩ̃nɩnyɛ bãanyɛ bɩɛ, pi khoŋĩn nɩpɛ nɩpɛ za waʔ, pɩ tɔn hã nɩra waʔ. ¹⁸Wɛpɩɛ kɩ ɓɩɛ wɔyĩkira pɩ hɩɗankhɛyɩra za, bɩɛ bʋ wa mʋ gaga kha wɛpɩɛ kɩ tʋɔgɔ wɔyĩke za, ɗiisira pi gbũu ɓa kpɛwʋ bʋ, sɩɛ kɩ bʋ tileme.

Na mu liin dunuya yɛsɛ mu le wa Yekire bɩ̃ɩra

¹Khɛ̃ɩsɛ na bakɩ̃nsɩra kɩ bʋ ɩ̃ sʋgʋmʋra za mɩra, sɩɛ kuɗ ɓa he? Dunuyara yekemɩyɩra hĩin ɩ̃ gagasɩra za, si kuɗ ɓa ni wa? ²Mɩgɔnyɛ yeke bʋ ɩ̃ za, ŋa ĩ gbũu wɔrɩ ɓu i waʔ. Nɩkhʋgagasɛ na zone kɩ bʋ ɩ̃ za. Ɩ̃ wɔrɩ ɓu ɩ̃ mɩɓɩɛnyɩra waʔ, naɗɩɛ baa khɛ̃ɩsɛ na bakɩ̃nsɛ bʋ ɩ̃ za ɩra. Mɩyɩra ɩ̃ ɓɩɛ, ɩ̃ wɔrɩ ɓu i waʔ, sɩɛ kɩ ɓɔgɔ kha ɩ̃ yɩ̃n Yekila waʔ. ³Ɩ̃ yɩ̃n, ŋa ĩ ɓu foi waʔ, naɗɩɛ baa ɩ̃ yɩ̃n ma na gagabɩ̃ɩsɛ na ɓu le ĩ dĩŋo mɩyɛ doro. ⁴Ɩ̃ bʋ wa tuutuwe! Ɩ̃ tʋ kha wɩɛ kɩ khɔrɩ dunuya wɩɛ mɩyɩra, ʋɔ dɛyɩra bʋ wa Yekila bɩ̃ɩra waʔ? ⁵Wɛsɩɛ Yekila sɛwʋra deɗi, ĩ ken ma kha si yuon ma kpasa ba? Si deɗ ɓa kha: «Nina Yekila yiin a za, ʋ khɛ̃ɩ wa zone ʋɔ Nina mɩyɛ za.» ⁶Ŋa, fɩ̃ɩmɩra Yekila fɩ̃ɩ a za, bɩɛ kɩ gbɩ̃n. Naɗɩɛ Yekila sɛwʋra deɗ ɓa kha: «Yekila yãasɩ̃nn ma yɩsɩɓɩɛdɛwɛ, ŋa wɛpɩɛ sũnen pi thĩ, ʋ gɔ ɓa bɩɛ kɩ kɩ̃ra.» ⁷Gɩɛ yɩɛrɩ, ĩ sũne ĩ thĩ na hã Yekila, kɩ arɩ Sutana za na khɛ̃ɩ dɩ̃ɩn ʋ, na ĩ liin sɩɛ ʋ ɓa horo yo legelege kɩ zɩɛ ɩ̃. ⁸Ɩ̃ zʋ̃ʋ nan Yekila, kɩ yɩɛ ʋɔ zʋ̃ʋ nan ɩ̃. Ɩ̃ɛ mɩbɩ̃yɛledɛwɩra, ɩ̃ tɩsɩ ĩ lesira na khon si mɩbɩ̃yɛliigira za. Ɩ̃ yɛɗɛ ĩ kpolonsira, ɩ̃ɛ gagasɛ yɔ̃yɔ̃ dɛrɩwɩra! ⁹Ɩ̃ kpã wʋɔyɛ na fʋʋ na zaaŋarɩ ɩ̃ mɩbɩ̃yɩra kãma, na yɩɛ ɩ̃ mansɩra vɩkɩ̃n na le fʋʋrɛ, kɩ yɩɛ ɩ̃ bãanwuoŋira vɩkɩ̃n na le wɔkpãka. ¹⁰Ĩ sũne ĩ thĩ Adɛyɩra wʋɔla za, na sɩɛ liin ʋ arɩga ɩ̃. ¹¹Mɩ yaɓiiwe, hã ĩ de bɩ̃ɩsɛ na hã kamɛ waʔ. Naɗɩɛ wɩɛ bãa ki de ʋ yaɓiye bɩ̃ɩsɛ, warɩma na kiti u, sɩ bʋ wa mʋ gaga kha ʋ dɛyɩra de ɓa bɩ̃ɩsɛ ki kiti Yekila sɩɛrɛhãansɩra. Ŋa na mu kitin Yekila sɩɛrɛhãansɩra, mu le sɩ nɩɩrɛdaa dʋ̃waʔ, ŋa mʋ bʋ wa si kitidaa. ¹²Kɛna Yekila kpora kɩ bʋ sɩɛrɛhãansɛ hãdaara na kitidaara. Ʋɔ kpora kɩ wɔrɩ kuore nɩra, ʋɔ kpora kɩ bʋ na wɔrɩkɩra na khʋ khon nɩra. Ŋa, mʋɔ wɩɛra ki kiti mʋ yaɓiye, mu ken ma mu thĩ ãnakpuo?

Hã ĩ le yɩsɩɓɩɛdɛwɛ waʔ

¹³Ĩ nuure mi ɩra wɩɛ, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ ki de kha: «Fɩ̃ɩra warɩma dɩ̃ɩ, aa ɓa yo wa gbongbʋ̃ɔŋɩɛ za, na yo le ɗɩɩga kpo ni, na le wãgɩrɛ na ɓu tigiye.» ¹⁴Kɛna ɩ̃ɛ thĩra tʋ mɩɩna kɩ ɓa nan ɩ̃ dɩ̃ɩra waʔ! Ɩ̃ bʋ wa mʋ gaga kha baa bugoŋo kure buloŋo, na khɩɛ kha ʋ gbʋ̃ʋ kɩ tãra. ¹⁵Ĩ ken wɛsɩɛ ɩ̃ kãn na de ɩra: «Na Adɛyɩra bɩɩrɩ, na hãar a thakuogo, a ɓa le wɛsɩɛ na wɛsɩɛ.» ¹⁶Ŋa sɩɛ ĩ de waʔ, ɩ̃ bʋ wa kɩ lʋɔrɛ ĩ thĩ na ɩ̃ mɩɓɩɛgɛrɛnyɩra. Gɩɛ yɩsɩɓɩɛgɩra thĩna kɩ̃ra waʔ. ¹⁷Gɩɛ yɩɛrɩ, na nɩra tʋ mɩkɩ̃nɩnyɛ lelɔmɛ, kɛna ʋ bɩ na le i waʔ, si le wa mɩbɩ̃yɛ ʋɔ dɛyɩra thaaga za.

Ɓudadɛwɛ ɓa ɓu kiti Yekila wʋɔla za

¹Ɩra wɩɛ ɩ̃ɛ ɓudanɩpɩra, ɩ̃ zɩɛ numire na nuure mi! Ɩ̃ fʋʋ gbaangbo naɗɩɛ baa wɔgbʋ̃ʋga ɓa nan ɩ̃ ɩra! ²Ĩ ɓudagɩra dãɗ ɓa, dɩ̃ɩna mʋmɛ khʋɔn ma ɩ̃ dayiinsira bɩɛ. ³Ɩ̃ sãnɩra na ɩ̃ warɩvɩrara bɩɛ sonn ma, ɩ̃ ɓa la ɓa tɩ̃ya ĩ ɓudagɩra somira kãmara za5:3 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 6:19. Gɩɛ somira ɓa khʋɔ wa ɩ̃ gbɔkhaasɩra mʋ gaga kha baa naaga so nɩra na zuo u ɩra. Ɩ̃ɛ tʋ kha dunuyara bu yo wa zuo khɛrɛ waʔ, kɛna ɩ̃ɛ bʋ wa ki bĩŋin ɓudaga kɩ san ĩ thĩ? ⁴Miliinɓiiwira liigen ɩ̃ hʋʋsɩra za, ɩ̃ kɛɩn ma bɩɛ taasɩra hãamɩra, na pɩ kɩ sɔŋɔ, na sɩɛ sɔŋɔsɩra yo lonn harɩ wɔrɩkɔdɛyɛ Adɛyɩra numila za. ⁵Na yɩɛ ɩ̃ dunuyara za ĩ ɗiin ma ɩ̃ bɛgɛ, mɩɩdɛ bãa nʋʋr ɩ̃, dɩɛ ĩ liiri. Ĩ ɗiin ma na gbɩ̃nn mʋ gaga kha baa pi ɓeɗe daɗuoro ʋ gbɩ̃n na ɓa ɓu khʋ ʋ ɩra. ⁶Ɩ̃ zarɩgɩ̃nn ma nɩtelenyeme na khʋʋn mɩ, pɩ khɛ̃ɩn ɩ̃ yãan waʔ.

Ɩ̃ ba kɩ kɩ yɩ̃n Yekila

⁷Mɩ yaɓiiwe, ɩ̃ ba na gɔ ĩ thĩ na hɩɗan na tɩɛ Adɛyɩra Yesu Kirisitira ɓanbɛna. Ĩ ken bonsʋ̃ndɛwɩra, pɩ ba ɓa na tɩɛ lʋgʋ adagawɩra na phɩlɩyamɩra kɩ tʋ wɔrɩ kpɛwʋ pi ɗiisira. ⁸Ɩ̃ɛ tɩ̃, ɩ̃ ba na hʋgan na tɩɛ Adɛyɩra, naɗɩɛ ʋ ɓanɗɩyãgara yĩmin ma zuori. ⁹Mɩ yaɓiiwe, hã ĩ ki wũugĩn ki de kamɛ mɩyɛ waʔ, bʋɔtɛ Yekila ɓa kiti ĩ wa. Ĩ ken, kitidaara bʋ wa tʋ̃tʋna ʋ na nɩ́ɩrɛ́n zuori. ¹⁰Mɩ yaɓiiwe, ɩ̃ kʋɔgɩ̃n na Yekila yãdedɛwɩra sɩɛrɛn Adɛyɩra yɩsɩgɩra za, pɩ baɗ ɓa vɛnsɛ. Ɩ̃ khɛ bɩɛ lelɔmɩra. ¹¹Ĩ ken, bɩɛ wɛpɩɛ khʋɔn vɛnsɩra na baɗ sɩ, a de ɓa bɩɛ fɩ̃ɩra kha pɩ bʋ wa bãanwuoŋo za. Wɛɩra pɩ kha yɩ kha Zɔbʋ, ĩ nuun lɔmɩra za ʋ baɗ na khʋɔn yɩgɩrɛ ʋ vɛnsɩra za. Ĩ gbũun tʋʋn taasɩra Adɛyɩra ɓa hãar ʋ sɩ phɩlɩyansɩra za ɩra. Tɩ̃ya ʋ, Yekila hĩin ma na kɩ̃rɩga na makarɩ doro.

Ɩ̃ yɩɛ ĩ iyora le iyo

¹²Ŋa mɩ yaɓiiwe, wɛsɩɛ bɩɛ za, mɩ ɓɩɛ wa na de ĩ tɩ̃ kha: Hã ɩ̃ karɩ̃n zaara na fɔlɔŋɩra za waʔ, warɩma na karɩ̃n mɩɩnɛ sii za thĩra waʔ. Mɩɩdɛ kɩ bʋ «iyo», ĩ de kha «iyo». Na wɛtɛ kɩ bʋ «ɩya», ĩ de kha «ɩya». Si le thaaga hã Yekila kitira ɓa waʔ ɩ̃ za waʔ.5:12 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 5:34-37

Ɩ̃ fʋʋ na Yekire kɩ yɩ̃n ʋ na khãamɛ

¹³Ɩ̃ ʋɔ bʋ wa vɛnsɛ za ba? Ʋɔ dɛyɩra yɩ̃n Yekila. Ɩ̃ ʋɔ bʋ wa bãanwuoŋo za ba? Ʋɔ dɛyɩra kɩ tɩ̃nɛ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila. ¹⁴Ɩ̃ ʋɔ bʋ wa ɓose za ba? Ʋɔ dɛyɩra yɩ egilizi wʋɔrɛ nɩpɩra pɩ tɔgɔ nʋʋmɛ na yii ʋ thaagɩra za kɩ yɩ̃n Yekila na hã ʋ Adɛyɩra Yesu Kirisitira yɩsɩgɩra za5:14 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Marɩkɩ 6:13. ¹⁵Na gɩɛ Yekire yɩ̃ŋɩra thĩna liin na khãamɛ, sɩɛ wɔrɩ kuore ɓoɗora u ɓosira za. Adɛyɩra ɓa arɩga ʋ dɛyɩra, mɩbɩ̃yɩra thĩna u na liiri, ʋ ɓa yafa ɩ bɩɛ za. ¹⁶Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ bɩɛ khɛ ɩ̃ mɩbɩ̃yɩra na kpɔrɩ kamɛ dɩ̃ɩn ɩ̃, kɩ yɩ̃n Yekila na hã kamɛ, si le thaaga ɩ̃ bɩɛ ɓu bãamɛ, naɗɩɛ nɩthɩ̃rɩtelenyemo Yekire yɩ̃ŋa bʋ wa na faŋa gbaangbo. ¹⁷Eli|Eli kha bʋ wa nɩthɩ̃rɩga tɩ̃ mʋ gaga kha aa. Na ʋ maan na yɩ̃nn Yekila kha hã adaga wa waʔ. Na Yekila nuun ʋ yɩ̃mɩra na adagara kɛɩn waamɛ na ɓuun ɗɩɩsɛ sɩsãa na gbuko. ¹⁸Sɩɛ kpɩ̃ra za na ʋ yɩ̃nn Yekila tɩ̃, na adagara tʋʋn waarɩ, na ɗiise ɓuuri.

Nɩɓilemo zɩ̃mɛ mɩyɛ

¹⁹Mɩ yaɓiiwe, na ɩ̃ ʋɔ zɩɛn Yekila tɩ̃ya khɩ̃na, na ʋɔ wɔrɩn yɩɛn na ʋ vɩɗ ɓann tɩ za, ²⁰ɩ̃ kãn ma na tʋ kha wɩɛra liin thaagɩra na mɩbɩ̃yɛledaara vɩɗ ɓannɩ, ʋɔ kuoren u wa huume za, dɩ̃ɩna Yekila ɓa yafa mɩbɩ̃yɛgɔnyɛ bɩɛ za.