Lʋgʋ lɛtɩrɩla
Pɩɛrɩ
sɛwɛn na dãan hãan kiretɩ̃ɛwɩra ɩra
Lɛtɩrɩla sɩɛrɛ thaaga
Pɩɛrɩ kha bʋ wa Yesu thuoro. Ʋɔ pɩ yɩ Yekila sɩɛsɛ khaayɛ yʋɔra za kha Simɔ̃ warɩma Sefasɩ.
Pɩɛrɩra sɛwɛn ma lɛtɩrɩwɩɛ na hãan Yekila nɩpɩra na tɩwɩgɩ̃n na liin hɩɗandɛwɛ Azi sɩrɩgɩra pɩ yɩ fɩ̃ɩra kha Turuki (1.1; 2.11). Sɩ wɔrɩ le kha Poli dɩ̃ɩna ʋ miliindakamɩra deɗ pi Yekila sɩɛsɩra. Gɩɛ sɩrɩgɩra kiretɩ̃ɛwɩra na ɓuun ma vɛnsɛ naɗɩɛ pɩ na liin ma nʋʋnɛ kpo na Yesura. Gɩɛ yɩɛn na Pɩɛrɩra sɛwɛn lɛtɩrɩwɩɛ na hã wɩ haɓɛ Yesura khɩ̃na nɩɩrɛsɩra za, si le thaaga pɩ ɓaka khãamɩra za na kɩ̃ra vɛnsɛ bɛna za, mʋ gaga kha baa Yesura thĩra vɛnn na sɩɛ liin thaaga na a ɓuun zɩ̃mɩra ɩra. Pɩɛrɩ nisĩn kʋɔgɩ̃n mɩ wa na laŋɩra thĩna pɩ bʋ gɩ Yekila za, naɗɩɛ baa pɩ khãa Yesura huumira na ʋ arɩmɩra za ɩra (1.3). Ʋ ɓɔ pɩ wa kha pɩ hɩɗan na gagayɛgɛnsɛ na nɩ̀ɩrɛ̀ mʋ gaga kha baa kiretɩ̃ɛwɩra kãn na nɩ̀ɩrɛ̀ ɩra. Pɩɛrɩ hãan ma ɓɔɓɛ tɩ̃ na gbũu miliinɓiiwe na khuowe na hapɛ pɩ hɩɗansɛ gɛŋɛ (2:18–3:6). Pɩ kãn ma na thuo Yesura lelɔmɩra vɛnsɛ bɛna ɩra (4:12-19). Ʋ ɓɔ pɩ wa na ɓɔɓɛ thĩnyira bɩɛ, pɩ wɔrɩ tʋ lɔmɩra za pɩ kãn na gɔ pi thĩ mɩyɩra bɩɛ za, si le thaaga wɛpɩɛ kɩ tʋ Yesura thonn waʔ, bɩɛ wɔrɩ yã kiretɩ̃ɛwɩra lelɔnkɩ̃rɩwɩra, bɩɛ lelɔnkɩ̃rɩbɩɛ yɩɛ kɛɩkhãadɛrɩwɩra gbɩ̃nɛ Yekila tɩ̃.
1Pɩɛrɩ bʋ thɩɛ wɛpɩɛ ʋ dãa hã lɛtɩrɩla
1Mɩɛ Pɩɛrɩ, mɩɛ wɩɛra liin Yesu Kirisiti dãara, mɩɛ kɩ dãa lɛtɩrɩwɩɛ na hã ɩ̃ ʋ, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ kɩ bʋ Yekila nɩkenkhoromira na ɩ̃ tɩwɩgɩ̃nn na liin khɩ̃rɩwɛ Pɔ̃, na Galasɩ, na Kapadɔsɩ, na Azi, dɩ̃ɩna Bitini sɩrɩsɩra za ɩra. 2Siye|Siye Yekila nisĩnn kenn khonn ĩ na makɩ̃nn na lɔmɩra za ʋ kha ɓɩɛ sɩ, na liir ĩ ʋ bɛwɛ Ninyɛgɛmɔ wɔrɩkɩra za, si le thaaga ĩ nu Yesu Kirisitira bɛrɛ kɩ yɩɛ ʋ tarɩmɩra gboɓira le thaaga ɩ̃ yɛ|Yɛɗɛsɛ .
Yekire kɩ̃ra ɩ̃ kɩ hã ɩ̃ kpolonwuoŋo gbaangbo.
Laŋa kɩ hã thakhuogo
3Thɩɛɗɛ bʋ wa Yekila bɛrɛ, ʋɔ wɩɛra kɩ bʋ a Adɛyɛ Yesu Kirisiti Siira! Ʋ kɩ̃ran ma a za gbaangbo baa ʋ yɩɛn na a liin mʋ gaga kha a ɔfɔn hũnn ma fɛnsɛ ki ɓuun laŋa kɩ hã thakhuogira Yesu Kirisitira za baa ʋ arɩgan ʋ na kusen u huumira za ɩra, 4kɩ sann a ɓudaga, gɩɛ ɓudagɩra wɔrɩ asɩ waʔ, kɩ wɔrɩ son waʔ, dʋɔ khon kɩ kɩ̃ramɩra za waʔ. Gɩɛ ɓudagɩra zɩɛn sann ma ɩ̃ɛ Yekila ɩɩgɩra|Yekila ɩɩga za ni, 5ɩ̃ɛ wɛpɩɛ wɔrɩkɔdɛyɛ Yekila tɩɛgɛ naɗɩɛ baa ɩ̃ khãa ʋ za, si le thaaga ĩ ɓu zɩ̃mɩra kɩ tɩɛ ɩ̃ phɩlɩyanɗɩyãgɩra ɩra. 6Sɩɛ ki le ɩ̃ bãanwuoŋira, harɩ na ɩ̃ kãn ma na ɓu wɔkpãka na kure vɛnthĩngɔnsɛ za bɛnɛ dʋɔ kɩrɩ ʋ. 7Sãnɩ bʋ wa mɩzuone, kɛna pi yii u wa naaga za na ken ʋ lɔmɩra, mafɩra tɩ̃, ɩ̃ khãamɩra ki nugo na tãra sãnɩra, bɩɛ ɓu wa gbɩ̃rɩsɛ pɩ lɔmira ɓu tʋ, si le thaaga Yekila ɓa yɩɛ ĩ ɓu gbɩ̃nɛsɛ, na ɩɩga yɛyɛɓɛ, na gbʋ̃ɔnsɛ ɗɩyãgɩra Yesu Kirisitira ɓa ɓɔgɔ u thĩ ɩra. 8Ɩ̃ khɔrɩ wa Yesura kɛna ɩ̃ yãar ʋ waʔ, ɩ̃ khãa wa ʋ za kɛɩ yã ʋ1:8 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 20:29, gɩɛ yɩɛn na ĩ hĩin na bãanwuokpakpaka, wɛkɛ thĩna thĩra kɩ tʋ na kpɔrɩ waʔ. 9Ĩ ɓuun ma gɩɛ bãanwuoŋira naɗɩɛ baa ĩ ɓuun zɩ̃mɩra ɩra. Ɩ̃ taasɩra kɩ bʋ zɩ̃mɩra ĩ ɓuun baa ɩ̃ khãan Yesura za.
10Zɩ̃mɩɛ ĩ ɓuuri, Yekila yãdedɛrɩwɩra mʋʋgan ma ɩɛ mɩyɩra kɩ̃raŋɩra, bɩɛ yãdedɛrɩbɩɛ yãan deɗ ɓudagɩra zɩɛn sann ɩ̃ ɩra. 11Naɗɩɛ Kirisitira Nina kha bʋ pɩ za, ʋɔ Nina na nisĩnn ɓɔgɔn mɩ sɩ kha Kirisitira ɓa vɛn ma, na sɩɛ vɛnsɩra tann zuori, ʋ tʋ lon ɩɩga yɛyɛɓɩra za. Yekila yãdedɛrɩwɩra kha ɓɩɛ wa na tʋ ɩɛ mɩyɩra lebɛna dɩ̃ɩna lɔmɩra za ɩɛ mɩyɩra ɓa le na yo ɩra1:11 Ken Luki 24:25-26. 12Yekila ɓɔgɔn ʋ yãdedɛrɩwɩra sɩ kha sɩɛ sɩɛsɩra deɗ hãan bɩɛ waʔ, ŋa kha si de ki hã wa ɩ̃ɛ. Ɩra wɩɛ wɛpɩɛ ki de ĩ Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra, bɩɛ kɩ ɓɔgɔ ɩ̃ sɩɛ sɩɛsɩra Ninyɛgɛmɔra|Yekire Nin wɔrɩkɩra za, ʋɔ wɩɛra kuɗ zaara ni na sũnn pɩ za ɩra. Yekila mɛlɛgɛwɩra thĩra khɔrɩ sɩ wa na tʋ sɩ.
Na nɩ̀ɩrɛ̀ na makɩ̃n na lɔmɩra kɩ nʋʋ Yekire
13Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ hɩɗan miliinse hɩɗansɛ za, na hɩɗan koʔ. Ĩ yii ɩ̃ laŋɩra bɩɛ ɓudagɩra Yekila ɓa kɩ̃ra ɩ̃ gɩ bɛna Yesu Kirisitira ɓa ɓɔgɔ u thĩ ɩra. 14Ĩ ki nu Yekila bɛla. Ĩ yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩgɩra kha bʋ ɩ̃ za khɔ̃ɩra bɛna ɩ̃ na tʋʋn Kirisitira thonn waʔ, hã ĩ thuo gɩɛ dʋ̃waʔ. 15Ŋa, Yekila yɩɗ ɩ̃, lɔmɩra za ʋɔ yɛɗɩ, ɩ̃ɛ yɛ|Yɛɗɛsɛ mafɩra tɩ̃ ĩ milewenyira bɩɛ za, 16naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za na deɗ kha: «Ĩ le nɩyɛgɛmɛ, naɗɩɛ mɩɛ yɛɗ ɓa.»
17Ĩ Yekire yɩ̃ŋɩra za, ɩ̃ yɩ ɓa Yekila kha ɩ̃ɛ Siye|Siye . Ʋɔ wɩɛra ki khon nɩra nɩra za waʔ, u kiti wa nɩpɛ bɩɛ kpo kpo na makɩ̃n na pi milewenyira. Na si liin mafɩra, na yɩɛ ɩ̃ dunuyara za, ɩ̃ kɩ gbɩ̃nɛ Yekila ɩ̃ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra za. 18Ɩ̃ tʋʋmɛ bʋ sɩ za kha mɩtãrayanyɛ Yekila khɩɛn na ɗonn ĩ na khonn ĩ bɩɛ lɔnbɩ̃ɩwɩra ĩ ɓuun ĩ sekhãgawɩra heke waʔ, mʋ gaga kha warɩvɩra, warɩma sãnɩ. 19Ŋa u ɗonn ĩ wa na Kirisitira taranyɛgɛmɩra, ʋɔ wɩɛra kɩ bʋ mʋ gaga kha thɔgɔnsɛ|Thɔgɔnsɛ zãraɓiye wɩɛ kɩ bʋ kɛɩ le dɩ̃ŋakhɛrɛ dɩ̃ɩna tɩ̃ɗɛkhɛrɛ. 20Ʋɔ Yekila nisĩnn kenn khonn na dunuyara thĩra tiin thonn waʔ, kɩ ɓɔgɔn ʋ bɛnphɩlɩyãndɩɛ za ɩ̃ɛ kãma. 21Kirisitira wɔrɩkɩra za ɩ̃ khãa Yekila za, ʋɔ wɩɛra arɩgan ʋ na kusen u huumira za kɩ hãar ʋ ɩɩga yɛyɛɓɩra, si le thaaga ɩ̃ khãamɩra na ɩ̃ laŋɩra bɩɛ hɩɗan Yekila za.
22Baa ɩ̃ bɩɩn Yekila tɩ̃ya sɩɛsɩra, sɩɛ yɛɗɛn ɩ̃ gagasɩra, si le thaaga ɩ̃ wɔrɩ kɩ khɔrɩ ɩ̃ kiretɩ̃ɛ kamɩra kɩ̃raŋɩra mʋ gaga kha yaɓiiwe kɛɩ le gagasɛ yɔ̃yɔ̃. Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ khɔrɩ kamɛ kɩ̃raŋɩra na ɩ̃ gagasɩra bɩɛ. 23Naɗɩɛ Yekila sɩɛsɩra yɩɛn ma na ɩ̃ ɔfɔn hũnn ma fɛnsɛ. Sɩɛ sɩɛsɩra bʋ mʋ gaga kha ɗiiɓire wɛtɛ ki hu waʔ. Sɩ bʋ wa thakuogo, sɩ hu waʔ, sɩ bʋ wa kɛɩtãrayansɛ. 24Naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra za na deɗ kha:
«Nɩthɩ̃rɩɓiiwira bɩɛ bʋ wa mʋ gaga kha wũugo,
pɩ gbʋ̃ɔnsɩra bɩɛ bʋ wa mʋ gaga kha wũumʋŋa;
Na wũugo hʋʋrɩ, kɩ mʋŋɩra bɩɛ gbo ɓa.
25Ŋa Adɛyɩra sɩɛsɩra sɩɛ bʋ wa bʋ kũu.»
Sɩɛ sɩɛrɛnʋʋsɩra gbũu kɩ bʋ Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra deɗ ĩ ɩra.
21Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ zɩɛ bɩ̃ɩmɩra thĩnyira bɩɛ na nɩfirigiŋe thĩnyira bɩɛ, na tɔnsɩra thĩnyira bɩɛ, na yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩga, kɩ gbaa nɩdekira. 2Lɔmɩra za ɓiɓone khɔrɩ yɩ̃rɩwɛ, ɩ̃ khɔrɩ Yekila sɩɛsɩra, sɩɛ wɛsɩɛ kɩ bʋ mʋ gaga kha yɩ̃rɩbɛ yɛɗɩ, si le thaaga ɩ̃ khã sɩ za na ɓu zɩ̃mɛ. 3Naɗɩɛ si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha: «Ɩ̃ yãan ma kha Adɛyɩra mɩyɛ nʋʋ.»
4Ɩ̃ zʋ̃ʋ nan Adɛyɛ Yesura. Ʋɔ kɩ bʋ tofaɓila kɩ hã thakuogira. Nɩpɛ kɛɩn nɩ waʔ, ŋa dɩɛ Yekila kenn khonni, dɩ̃ɩna tɩ mɩyɛ gbɩ̃ra wa ʋ za gbaangbo. 5Gɩɛ yɩɛrɩ, ɩ̃ hɩɗan mʋ gaga kha tofaɓiyira kɩ hã thakuogira, si le thaaga Yekila khɛ ɩ̃ na maɗɛ Ninyɛgɛmɔra thʋʋgɩra, ki le kperekpiidɛwɛ|Kperekpiidɛwɛ ki khon thɔgɔnkhɩ̃nsɛ kɩ hã ʋ, sɩɛ kɩ nʋʋ Yekila Yesu Kirisitira kãma. 6Naɗɩɛ sɩ sɛwɛn ma Yekila sɛwʋra khaarɛ dʋɔ za kha:
«Mɩɛ Yekila thĩra kenn khonn tofaɓire wɛtɛ mɩyɛ kɩ gbɩ̃ra mɩ za gbaangbo,
dɩɛ mi tii gboŋira za pɩ yɩ kha Siyɔ̃
na le ri thʋʋga thaanɛ lɔŋɔ tofaɓire.
Wɩɛ bãa ki yĩige dɩɛ tofaɓila za, ʋɔ dɛyɩra ɓa nɩɩ kũu waʔ.»
7Mafɩra, ɩ̃ɛ wɛpɩɛ yĩigen dɩɛ tofaɓila za, gbɩ̃nɛsɛ bʋ wa ɩ̃ɛ bɛsɛ. Ŋa wɛpɩɛ yĩigen tɩ za waʔ, sɩ sɛwɛn ma tɩ̃ na deɗ kha:
«Tofaɓila thʋmaɗɛdɛrɩwɩra na kɛɩrɩ, dɩɛ tofaɓila ɓa liiri thʋʋga thaanɛ lɔŋɔ tofaɓila.»
8Dɩ̃ɩna sɩ sɛwɛn ma tɩ̃ na deɗ kha:
«Dɩɛ kɩ bʋ tofaɓila za nɩpɛ khɩ pɩ ɗɩɛsɛ,
dɩɛ tofaɓila yɩɛ pi khon wa.»
Pɩ khɩ ɓa pɩ ɗɩɛsɩra tɩ za, naɗɩɛ baa pɩ bɩ na khãa Yekila sɩɛsɩra za waʔ ɩra, sɩɛ gbũu kha kãn na nan mɩ.
9Ŋa na ɩ̃ɛ ʋɔ, ɩ̃ɛ kɩ bʋ thĩna Yekila kenn khonni, kha ĩ le ɩtakhuo kperekpiidɛwɛ|Kperekpiidɛwɛ , na thĩnyɛgɛnɛ, dɩ̃ɩna thĩdɛ kɩ bʋ Yekire bɛrɛ. Ʋ yann khonn ĩ wa dabirige za na yiir ĩ ʋɔ thĩ yɛyɛkpakpapɩra za si le thaaga ĩ ki de mɩkɩ̃nkpakpaʔɩra u liin ɩra.
10Khɔ̃ɩra, ɩ̃ kha bʋ Yekila nɩpɛ waʔ, ŋa ɩra wɩɛ ɩ̃ bʋ wa ʋ nɩpɛ. Khɔ̃ɩra Yekila kha makarɩ ɩ̃ za waʔ, ŋa ɩra wɩɛ, ʋ makarɩ wa ɩ̃ za.
Ĩ le Yekila miliinɓikɩ̃rɩwɛ
11Mɩ yɛsɛgbɩ̃rɩwɛ, ɩ̃ɛ bʋ wa tãradɛrɩwɛ dɩ̃ɩna khɩ̃rɩwɛ dunuyara za fara, gɩɛ yɩɛn na mɩ hã ɩ̃ sɩɛsɩɛ kha ɩ̃ tʋ gɔ ĩ thĩ na dunuya wɩɛ yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩgɩra, naɗɩɛ gɩɛ khɛ̃ɩ wa dɩ̃ɩn ɩ̃. 12Ɩ̃ hɩɗan na nɩ̀ɩrɛ̀lɔnkɩ̃rɩwɛ Yekire kʋɔdɛrɩwɩra sʋgʋmʋra za, si le thaaga, harɩ na pɩ kha bɩɛ asɩ ɩ̃ yɩsɩga kha ĩ le wa mɩbɩ̃yɛ, ɩ̃ mɩkɩ̃rɩliigira le thaaga pɩ gbɩ̃nɛ Yekila ɗɩyãgɩra ʋ ɓa gbɩ̃ŋɩn mɩ na ɓɔgɔ u thĩ dɩ̃ɩn mɩ.
13Ĩ sũne ĩ thĩ na hã thadɛrɩwɩra bɩɛ Adɛyɩra kãma; ĩ sũne ĩ thĩ na hã sɩrɩgɩra piresidãna, naɗɩɛ sɩrɩgɩra mɩyɛ bɩɛ bʋ wa ʋɔ leke za, 14na gʋvɛrɩnɛrɩwɩra, naɗɩɛ sɩrɩgɩra piresidãna dãa wa bɩɛ pi yo gbʋ̃ʋrɛ kakarɩledɛwɛ wʋɔyɛ, kɩ gbɩ̃nɛ mɩkɩ̃rɩledɛwɛ2:14 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Ɔrɔmʋwɛ 13:1-7. 15Naɗɩɛ wɛsɩɛ kɩ nʋʋ Yekila, sɩɛ kɩ bʋ kha ĩ le mɩkɩ̃nɩnyɛ si le thaaga wɛpɩɛ laɗ wʋɔmɩra na pɩ tʋ foi waʔ, ɩ̃ baka bɩɛ nʋʋsɩra. 16Ɩ̃ yɩɛ ɩ̃ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra khɛ nɩhɔrɔmɛ nɩ́ɩrɛ̀lɔmɛ, ŋa hã ɩ̃ khɛ sɩɛ hɔrɔnsɩra na fɛ sɩɛ za ki le mɩbɩ̃yɛ waʔ, ŋa ĩ le Yekila miliinɓiiwe. 17Ɩ̃ gbɩ̃nɛ nɩpɛ bɩɛ, ɩ̃ khɔrɩ ĩ kiretɩ̃ɛ yaɓiiwira, kɩ ãn Yekila, kɩ gbɩ̃nɛ sɩrɩgɩra piresidãna.
Ĩ thuo Kirisitira nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra
18Miliinɓiiwe, ĩ sũne ĩ thĩ gbaangbo na gbɩ̃nɛ ɩ̃ thadɛrɩwɩra na kɩ̃ra, hã ĩ sũne ĩ thĩ na hã thadadɛrɩwɛ wɛpɩɛ lɔmɩra kɩ kɩ̃ra na pɩ na khɔrɩmɛ doro waʔ, ŋa harɩ wɛpɩɛ lɔmɩra kɩ gbɩ̃ra, ĩ sũne ĩ thĩ na hã bɩɛ bɩɛ. 19Vɛnsɩra kɩ kãn na nɩra wɩɛ waʔ, na ʋ dɛyɩra wɔrɩ kɩ ba sɩɛ vɛnsɩra naɗɩɛ baa ʋ ãn Yekire, sɩ kɩ̃ra. 20Na mu liin ɓilense na pɩ khɩ ɓʋ na mʋ ba sɩɛ gbʋ̃ʋsɩra, bɩra yɩsɩnʋʋthĩŋe mʋ ɓa ɓu sɩɛ za? Ŋa na mʋ mɩkɩ̃rɩliigira yɩɛn na mu ɓuun gbʋ̃ʋsɛ, kɛna mʋ baɗ sɩɛ gbʋ̃ʋsɩra, sɩ kɩ̃ra. 21Sɩɛ kãmara za Yekila yɩɗ ɩ̃, naɗɩɛ Kirisitira thĩra vɛnn ma ɩ̃ɛ kãmara za, bɩɛ lelɔmɩra ʋ zɩɛn hãar ɩ̃, bɩɛ ɩ̃ kãn na thuo. 22U liin mɩbɩ̃yɛ yãan waʔ, ʋ sɩɛrɛn na firigĩnn nɩra yãan waʔ. 23Pɩ kʋsan ʋ, ŋa ʋ bɩɩn gbũuren nɩra na kʋsaɗɛ yãan waʔ, ʋ vɛnn ma, ŋa ʋ bɩɩn deɗ sɩɛrɛhʋwʋsɛ na hãa nɩra waʔ, ʋ na yɩɛn ma ʋ bɛgɛ na hãan Yekila, ʋɔ wɩɛra ki kiti nɩpɛ na makɩ̃n ɩra. 24U gbonn ma a mɩbɩ̃yɛliigira ʋɔ thĩ gbɔɗa za nɩɓadaɓɔkɩra|Nɩɓadaɓɔkɔ za, si le thaaga na a huun a mɩbɩ̃yɛliigira za, a hɩɗan thakuogo za na telen. Ʋɔ nʋgakhɛyɩra liin thaagɩra na ĩ ɓuun bãamɩra. 25Naɗɩɛ ɩ̃ kha bʋ wa mʋ gaga kha zãra bɛ ɓilenni, ŋa ɩra wɩɛ ɩ̃ vɩɗ ɓann ma ɩ̃ kaadaara heke, ʋɔ wɩɛra kɩ tɩɛgɛ ɩ̃ thakuogira ɩra.
3Hapɛ na pi khuowe mɩyɛ
1Hapɛ ɩ̃ɛ tɩ̃, ĩ sũne ĩ thĩ na hã ĩ khuowira3:1 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Efɛzɩwɛ 5:22; na Kolɔsɩwɛ 3:18; na 1 Timote 2:9, si le thaaga harɩ na bʋɔ kɛɩ wa Yekila sɩɛsɩra, pɩ yã pɩ hapɩra nɩ́ɩrɛ̀lɔmɩra na bɩ sɩ harɩ na ɩ̃ sɩɛrɛn pi heke waʔ. 2Naɗɩɛ pɩ ɓa yã kha ɩ̃ɛ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɩra kɩ̃ra, dɩ̃ɩna kha ɩ̃ gbɩ̃nɛ nɩpɛ. 3Hã ĩ yii ɩ̃ gagasɩra ɩ̃ gbɔʔɩra ɔfɔ lɔmɩra doro za waʔ, mʋ gaga kha thalʋgʋrɛ wɛtɛ ɗorise kɩ hʋgan, sãnɩ boɓiye, dɩ̃ɩna dayiinɗorohʋwʋsɛ3:3 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na 1 Timote 2:9. 4Ŋa ɩ̃ gbɛkɩ̃nsɩra kãn ma na le ĩ kpolonsira ʋ, kɩ yɩɛ ɩ̃ hɩɗan na gagawuonse, na yɩɛ ɩ̃ lɔmɩra thɔʔ, sɩɛ kɩ nʋʋ Yekila gbaangbo, si gbũu wɔrɩ asɩ waʔ. 5Khɔ̃ɩ hapɩra kha yii pɩ laŋɩra Yekila za, mafɩra pɩ kha ɓɔgɔ pɩ kɩ̃ramɩra, pɩ na sũnen ma pi thĩ na hãan pi khuowira, 6mʋ gaga kha baa Sara na sũnen u thĩ na hãan u khuora Abɩrahamʋra|Abɩrahamʋ , harɩ kɩ yɩ ʋ kha: «Mɩ thadɛyɛ.» Ɩra wɩɛ na ĩ le mɩkɩ̃nɩnyɛ kɛɩ ãn, ĩ le wa Sarara ɓihɛrɩpɛ thĩ.
7Khuowe, ɩ̃ɛ tɩ̃, ɩ̃ gɔ ɩ̃ hapɩra lɔnkɩ̃rɩwɛ za, naɗɩɛ ɩ̃ɛ faŋɩra tãra pɩ bɛgɩra. Ɩ̃ gbɩ̃nɛ ɩ̃ hapɩra3:7 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Efɛzɩwɛ 5:25; na Kolɔsɩwɛ 3:19, naɗɩɛ thakuogira Yekila hã ɩ̃ɛ, gɩɛ kpuogira ʋ hã bɩɛ tɩ̃, si le thaaga hã mɩɩnɛ sii ɓa barɩ ĩ Yekire yɩ̃ŋɩra waʔ.
Ɩ̃ gɔ kamɛ na kɩ̃ra
8Mɩɛ sɩɛrɛphɩlɩyansɩra kɩ bʋ wɛsɩɛ na hã ɩ̃ bɩɛ. Ɩ̃ gɔ kamɛ na kɩ̃ra na hɩɗan na gagasɛ kpo, na makarɩ, kɩ khɔrɩ kamɛ mʋ gaga kha yaɓiiwe, na le nɩkɩ̃rɩwɛ, ki sũne ĩ thĩ na hã kamɛ. 9Hã ɩ̃ taa mɩbɩ̃yɛ na mɩbɩ̃yɛ waʔ, warɩma na gbũure kʋsaʔɩra pɩ kʋsa ɩ̃ waʔ. Ŋa, ɩ̃ yɩ̃n Yekila kha ʋ kɩ̃ra pɩ3:9 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 5:44, naɗɩɛ sɩɛ za ɩ̃ yɩɗɩ, si le thaaga ĩ ɓu kɩ̃rɩga.
10Naɗɩɛ si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha:
«Wɩɛ bãa kɩ ɓɩɛ na ɓu thakuosʋ̃rʋga, kɩ hɩɗan kpolonwuoŋo za,
ʋɔ dɛyɩra kãn ma na gɔ ʋ ɗɛlɛŋɩra sɩɛrɛbɩ̃ɩsɛ deɓe za, kɩ kɛɩ tɔŋɔ sɩɛsɛ,
11na kɛɩ mɩbɩ̃yɛliige, ki ki le mɩkɩ̃nɩnyɛ,
na pɛ̃ɩ kɩ ɓɩɛ wɔyĩke ki yo wʋɔrɛ.
12Naɗɩɛ Adɛyɩra ɓaɗ ɓa u yiwiyira nɩtelenyemira za, kɩ zɩɛn u numiyira ki nuure pi Yekire yɩ̃ŋɩra na zɩ̃ŋɩn mɩ. Ŋa mɩbɩ̃yɛledɛrɩwɩra bɩɛ ʋɔ, Yekila arɩ wa bɩɛ za.»
13Na ĩ le wa mɩkɩ̃nɩnyɛ na ɩ̃ gagasɩra bɩɛ, ãna kɩ wɔrɩ le ĩ mɩbɩ̃yɛ? 14Harɩ na ĩ ɓu wa vɛnsɛ ɩ̃ mɩkɩ̃rɩliigira kãmara za, kpolonwuoŋo bʋ wa ɩ̃ bɛgɛ. Hã ɩ̃ ãn nɩra sii waʔ, hã ɩ̃ yɩɛ ɩ̃ gagasɩra asɩ waʔ. 15Ŋa ɩ̃ gbɩ̃nɛ Kirisitira kpora ɩ̃ gagasɩra za, ʋɔ kɩ bʋ Adɛyɩra. Ɩ̃ hɩɗan sɩ hɩɗansɛ, na nɩra bʋ̃ɗ ɩ̃ na gbũu ɩ̃ laŋɩra mɩyɩra za, ɩ̃ wɔrɩ zɩ̃ŋɩn ʋ na kɩ̃ra. 16Ŋa ɩ̃ zɩ̃ŋɩn ʋ dɛyɩra na gaga wuonse dɩ̃ɩna gbɩ̃nɛsɛ, kɩ hɩɗan na gagayɛgɛnsɛ si le thaaga nɩɩsɛ gɔ wɛpɩɛ kɩ asɩ ɩ̃ yɩsɩnʋʋgɩra kiretɩ̃ɛsɩra za. 17Naɗɩɛ na mu ɓuun vɛnsɛ mʋ mɩkɩ̃rɩliigira kãma za, kɛna sɩɛ bʋ Yekila dĩŋo, sɩɛ kɩ̃ra na tãra baa mʋ vɛn naɗɩɛ baa mu liin mɩbɩ̃yɛ ɩra.
18Naɗɩɛ Kirisitira thĩra huun ma bãnɩkpo kpeli nɩthɩ̃rɩɓiiwira mɩbɩ̃yɛliigira kãmara za, ʋɔ nɩtelenyemo wɩɛ huun nɩkɛɩtelenyeme kãma, si le thaaga u yo ĩ Yekila wʋɔla za. Gbɔɗa gɛŋɛ gɩɛ ʋɔ, pɩ khʋʋr ʋ wa, ŋa u gbũun alɩn ma Ninyɛgɛmɔra wɔrɩkɩra za. 19Ʋɔ Nin kpuora wɔrɩkɩra za u yo deɗ Yekire sɩɛsɛ na nimira kha bʋ kasora ɩra, 20bɩɛ na kɛɩn Yekila sɩɛsɩra Nuhũn khɩɛra za. Na Yekila baɗ kɩ tɩɛ wɩ bɛna Nuhũna kha le gbuogira ɩra. Nɩgɔmɛ wɔrɩn ɓuun lonn gɩɛ gbuogira za na kuon waʔ, fɔ nɩpɛ wãnɩsãa kpeli, bɩɛ wɔrɩn kuon na ɔkɩra asɩgɩra 21Gɩɛ ɔkɩra kha ɓɔgɔ wa fɩ̃ɩ khɩɛ ãyikira mɩyɛ; gɩɛ kɩ zɩ̃n zɩɛ ɩ̃. Ãyikira kɔla ɓɔgɔ kha ki khon ma nirige ɩ̃ gbɔʔɩra za waʔ, ŋa kɩ ɓɔgɔ wa kha ɩ̃ bɩɩn ma Yekila yɩɗa na lɔɓidayɛgɛmɔ. Ãyikira kuore ĩ wa Yesu Kirisitira hu arɩmɩra wɔrɩkɩra za. 22Ʋɔ gann ma harɩ zaazaara ni na hɩɗann Yekila leɗĩngɛŋɩra za. Mɛlɛgɛwɛ, na mɩyɩra kɩ bʋ na wɔrɩkɔ na faŋadɛrɩwɩra kɩ bʋ zaara ni, bɩɛ bɩɛ sũne wa pi thĩ kɩ hã ʋ.
4Kiretɩ̃ɛwɛ thakuofɛŋɛ mɩyɛ
1Baa Kirisitira ɓuun vɛnsɛ ʋ gbɔɗa za, ɩ̃ hɩɗan na sɩɛ vɛnsɩra gagasɩra tɩ̃. Naɗɩɛ na kiretɩ̃ɛ wɩɛ ɓuun vɛnsɛ ʋ gbɔɗɛ za, ʋɔ ɗɩɛgɛ bʋ mɩbɩ̃yɛliigira za dʋ̃waʔ. 2Na gɔ ɩra wɩɛ, na yɩɛ ɩ̃ dunuyara za fara, ɩ̃ kãn ma na nɩ̀ɩrɛ̀ na makɩ̃n na Yekila dĩŋora, hã ĩ thuo gbɔɗɛ yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩgɩra dʋ̃waʔ. 3Naɗɩɛ khɔ̃ɩra, mɩyɩra bɩɛ kha nʋʋ Yekire kʋɔdɛwɩra, sɩɛ doro ɩ̃ kha le. Ɩ̃ kha le wa zɛrɩgɛ, yekemɩɓɩɛbɩ̃ɩga kha bʋ wa ɩ̃ za, na thayɔ̃bɩ̃ɩga, na lɔwʋgɔ, ɩ̃ kha bʋ wa wɛpɛ kɩ khɔrɩ na yɔ̃ ki hĩi, na sɩ̃mɩyɛ, kɛna Yekila kɛɩn sɩ waʔ. 4Ɩra wɩɛ, bamʋŋa khonn ma bɩɛ Yekire kʋɔdɛbɩɛ, naɗɩɛ baa pɩ yã na ɩ̃ bɩ kɩ dɩɛ na bɩɛ lelɔnbɩ̃ɩwɩra za dʋ̃waʔ, sɩɛ ki le thaaga na pɩ kʋsa ɩ̃. 5Ŋa ɗɩyãga gʋɔ ɓa ɓan, pɩ ɓa nɩ́ɩrɛ́ wa Yekila wʋɔla za na thuo sɩ bɩɛ, ʋɔ wɩɛra hɩɗan sɩ hɩɗansɛ kɩ tɩɛ na ɓa kiti nɩkogolinkowira dɩ̃ɩna nɩhuomira ɩra. 6Sɩɛ yɩɛn na Yekire sɩɛrɛnʋʋsɩra deɗ harɩ nɩhuomira heke. Yekila kitin mi wa na makɩ̃n na pi milewenyira, mʋ gaga kha nɩthɩ̃rɩpɩra bʋɔra. Ŋa ɩra wɩɛ Ninyɛgɛmʋra wɔrɩkɩra kãma pɩ wɔrɩ hɩɗan thakuogo za na makɩ̃n na Yekila dĩŋora.
Kiretɩ̃ɛwɛ nɩ̀ɩrɛ̀lɔmɛ mɩyɛ
7Mɩyɩra bɩɛ zuobɛna nann ma zuori. Ɩ̃ hɩɗan na wʋɔmɛ, kɩ hɩɗan ko kɩ yɩ̃n Yekila. 8Wɛsɩɛ kɩ bʋ wʋɔla sɩ bɩɛ za, sɩɛ kɩ bʋ kha ɩ̃ khɔrɩ kamɛ na kpoloŋo kpo, naɗɩɛ khɔrɩmɛ yɩɛ wa a yafa mɩbɩ̃yɛlegɔŋɔ za. 9Ɩ̃ gɔ kamɛ khɩ̃rɩsɛ na kɩ̃ra, hã ɩ̃ kpã wʋɔyɛ na kamɛ waʔ. 10Mɩyɩra Yekila yãagɩ̃nn ɩ̃ bɩɛ kpo kpora dɩ̃ɩn ɩ, ɩ̃ khɛ ɩɛ na dɛnfɛ kamɛ. Ĩ le miliindɛkɩ̃rɩwɛ na gɔ Yekila mɩyãagɩ̃ranyɛ thĩnye thĩnyira bɩɛ ʋ hãar ɩ̃ na kɩ̃ra. 11Na Yekire yãagɩ̃nn wɩɛ na sɩɛrɛlɔnkɩ̃rɩwɛ, na ʋ kha ʋ sɩɛrɛ u de Yekire sɩɛsɛ. Na wɩɛ bu liige kɩ hã bʋɔ, faŋɩra Yekila hãar ʋ, ʋ khɛ gɩɛ na liige hã wɩ, si le thaaga Yekila ɓu gbɩ̃nɛkpakpasɛ mɩyɛ bɩɛ za Yesu Kirisitira kãmara za. Gbɩ̃nɛsɛ na wɔrɩkɔ bʋ wa Yekila bɛsɛ bãanyɛ bɩɛ. Amiina|Amiina .
Na vɛn naɗɩɛ baa mʋ bʋ kiretɩ̃ɛ
12Mɩ yɛsɛgbɩ̃rɩwɛ, gbɩ̃rɩsɩra kɩ bʋ ɩ̃ za ni mɩra mʋ gaga kha naaga za ɩ̃ bʋ, hã ɩ̃ yɩɛ bamʋŋa khon ĩ sɩɛ za waʔ, hã ɩ̃ khɛ sɩ si le mʋ gaga kha mɩkɛɩliine i waʔ. 13Ŋa ɩ̃ hɩɗan na bãanwuoŋo naɗɩɛ ĩ niin bʋ Kirisitira vɛnsɩra za, na Kirisitira ɓa ɓann na ʋ ɩɩga yɛyɛɓɩra bɛndɛ bãa, ɩ̃ ɓa hɩɗan bãanwuokpakpaka na yãgayãgamɛ za tɩ̃. 14Na nɩpɛ kʋsa ɩ̃ Kirisitira kãma za, bãanwuogo bʋ wa ɩ̃ɛ bɛgɛ, naɗɩɛ Yekila Nina|Yekire Nin kɩ bʋ ɩɩga yɛyɛɓɩra Nina, ʋɔ ɓa hɩɗan dɩ̃ɩn ɩ̃. 15Hã ɩ̃ ʋɔ sii ɓu vɛnsɛ naɗɩɛ kha ʋ bʋ wa nɩkhʋdaa waʔ, kha ʋ bʋ wa zugbũro waʔ, warɩma kha ʋ bʋ wa kakarɩledaa waʔ, warɩma kha u yii wa ʋ nʋʋga nɩpɛ mɩyɛ za waʔ, 16ŋa na ʋ vɛn ma naɗɩɛ baa u liin kiretɩ̃ɛ, hã nɩɩsɛ gɔ ʋ sɩɛ za waʔ, ʋ kãn ma thĩra na gbɩ̃nɛ Yekila naɗɩɛ baa nɩpɛ yɩ ʋ kha kiretɩ̃ɛ ɩra. 17Kiti gɔbɛna nann ma. Ʋɔ kitira gbũu ɓa gɔ ɓa Yekila nɩpɩra za zo. Na Kitira kãn gɔ ɓa aa za zo, wɛpɩɛ kɛɩn kha bɩɛ khãan Yekila sɩɛrɛnʋʋsɩra za waʔ, mʋsɛ bɩɛ ɓa phɩla na yo? 18Si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha:
«Na nɩtelenyemora kuomira hʋgan ma,
nɩbɩ̃yara na mɩbɩ̃yɛledaara
bɛsɛ ɓa hɩɗan ma mʋsɛ?»
19Mafɩra, wɛpɩɛ vɛnsɩra kɩ makɩ̃n na Yekila dĩŋora, bɩɛ kanɛ pi nimira nɩthɩ̃rɩpɛ ledaa Yekila kɩ bʋ nʋʋnɛ kpo Yekila heke, kɩ pɛ̃ɩ ki yo wʋɔrɛ na mɩkɩ̃rɩliigira.
5Egilizi wʋɔrɛ nɩpɛ miliinse mɩyɛ
1Egilizi wʋɔrɛ nɩpɩra kɩ bʋ ɩ̃ sʋgʋmʋra za, bɩɛ heke mɩ sɩɛrɛ ɩra. Mɩɛ bʋ wa wʋɔrɛ nɩra ʋɔ tɩ̃, vɛnsɩra thĩna Kirisitira ɓuuri, mɩɛ bʋ wa sɩɛ sɩɛrɛ. Ɩɩga yɛyɛɓɩra ʋ ɓa ɓan mɩ, mɩɛ ɓa ɓu wa mɩɛ nii bʋ. Wɛsɩɛ mɩ ɓɩɛ pi heke sɩɛ kɩ bʋ kha: 2Yekila nɩpɩra ʋ hãar ɩ̃5:2 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Zã 21:15-17; na Miliinye 20:28, ĩ ki ken bɩɛ kɩ kɩ̃ra mʋ gaga kha baa nɩra ken ʋ zãragboɗe. Hã ĩ le si mʋ gaga kha pi ɓaɗ ɩ̃ wa sɩ faŋa za waʔ, ŋa ĩ le si na kpolonvɩrɩga mʋ gaga kha baa Yekila khɔrɩ sɩ, hã tɔ̃nɩɓɩɛgɛ ɓa hɩɗan bʋ waʔ. 3Wɛpɩɛ Yekila hãar ɩ̃, hã ĩ ɗi faŋa bɩɛ za na tãra waʔ, ŋa ɩ̃ ɓɔgɔ pɩ khɩ̃nkɩ̃nɛ ĩ lelɔnkɩ̃rɩwɩra za. 4Mafɩra, na Yekila nɩpɩra kendakpakpawara (ʋɔ kɩ bʋ Kirisitira) ɓa ɓann bɛndɛ bãa, ɩ̃ ɓa ɓu ɩɩgbanfɩla yɩ̃garamɔ wɩɛ kɩ asɩ waʔ.
5Si kpuosira ɩ tɩ̃, ɓikhoyipe na ɓihɛrɩpɛ, ĩ sũne ĩ thĩ na hã egilizi wʋɔrɛ nɩpɩra. Ɩ̃ bɩɛ sũne ĩ thĩ na hã kamɛ. Naɗɩɛ si deɗ ɓa Yekila sɛwʋra za kha: «Wɩɛ kɩ lʋɔrɛ u thĩ, Yekila khɛ̃ɩ wa ʋɔ dɛyɩra. Ŋa wɩɛ ki sũne u thĩ, ʋ fɩ̃ɩ wa ʋɔ za.» 6Gɩɛ yɩɛrɩ, ĩ sũne ĩ thĩ wɔrɩkɔ dɛyɛ Yekila wʋɔla za, na ɩ̃ arɩga bɛnɛ ɓa nann bɛndɛ bãa, ʋ tʋ arɩga ɩ̃5:6 Makɩ̃n khaadɩɛ ken ni na Matiyo 23:12; na Luki 14:11; na 18:14. 7Ɩ̃ yɩɛ ĩ wukĩnsira bɩɛ ʋɔ leke za, naɗɩɛ ʋɔ kɩ bʋ ĩ kendaara.
8Ɩ̃ hɩɗan ko na tʋ gɔ ĩ thĩ. Naɗɩɛ ɩ̃ bɩ̃ɩra Sutana miŋin ma ɩ̃ lɔsɩra za ki uri mʋ gaga kha zara kɩ ɓɩɛ nɩra kha ʋɔ gɔ khʋɔ. 9Ɩ̃ nɩ́ɩrɛ́ khãamɩra za na kɩ̃ra na khɛ̃ɩ Sutana. Ɩ̃ kʋɔgɩ̃n kha sɩɛ vɛnsɩra siira kɩ nan kiretɩ̃ɛwɩra bʋɔra bɩɛ kɩ bʋ dunuyara za tɩ̃ ɩra. 10Ŋa sɩɛ vɛnsɩra ɓa lɛɩ tãra waʔ, dɩɛ bɛna, fɩ̃ɩmɛ dɛyɛ Yekila yɩɗ ɩ̃ kha ĩ ɓu ʋɔ ɩɩga yɛyɛkɛɩzuomɩra siira Yesu Kirisitira kãmara za, ʋɔ kɩ ɓa dɛnfɛ ɩ̃, ɩ̃ khãʔ, kɩ hã ɩ̃ faŋa, ɩ̃ wɔrɩ nɩ́ɩrɛ́ na kɩ̃ra. 11Wɔrɩkɩra bʋ wa ʋɔ bɛgɛ bãanyɛ bɩɛ! Amiina|Amiina .
Thɩɛphɩlɩyanɛ
12Silivɛ̃ mɩ yɩɛn na ʋ sɛwɛ sɩɛrɛɓiyɩɛ mɩ dãa hã ɩ̃ ɩra5:12 Ken Miliinye 15:22, 40, mɩɛ heke, ʋ bʋ wa yaɓitelenyemo. Mɩ dãa wa ʋɔ lɛtɩrɩwɩɛ na hã ɩ̃ ʋ, kha ɩ̃ pɛ̃ɩ, kɩ ɓɔgɔ ɩ̃ sɩ tɩ̃ na yɛ|Yɛɗɛsɛ kha bɩɛ fɩ̃ɩbɩɛ mɩyɩra mi de ĩ, pɩ bʋ wa Yekire fɩ̃ɩmɛ. Ɩ̃ pɛ̃ɩ na gɔ pɩ na kɩ̃ra.
13Babilɔnɩ sɩrɩgɩra kiretɩ̃ɛwɩra bɩɛ bʋ thɩɛ ɩ̃, Yekila u kenn khonn bɩɛ tɩ̃ mʋ gaga kha baa u kenn khonn ɩ̃ɛ ɩra. Mi ɓikhiye Marɩkɩ bʋ thɩɛ ɩ̃ tɩ̃. 14Ĩ kpen yaɓiiwira bɩɛ na thɩɛ wɩ na kpolonvɩrɩga.
Yekire hã ɩ̃ bɩɛ kpolonwuoŋo.