’Wuntaɔsë
’ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ’ö
Maakö
‑ya ꞊blɛɛ
1Zan Batisö ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ’ ‑sü
(Matiö 3.1-12; Lukö 3.1-18; Zan 1.19-28)
1’Wuntaɔsë ’ö ‑gban ‑Zlan Gbö Yesu Klito ‑bha bhë ‑a zü dɔ ‑kɔ ꞊ga ꞊nɛ. 2‑Yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Dhɛ ‑ga, a ‑dho n ‑ma bɔmɛ do bɔ ü ’dhiö, kö ‑yaan ü ‑bha zian ‑gblooga ‑yuö kë. 3Gɔɔn‑ do ‑yö ‑dhoo bho ‑na ’yënng ꞊taa, ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: ‑Ka kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑gblooga ‑yuö kë, ’ka‑ dɔ kpengdhö!
4‑Kɔ do bhë ꞊nɛ ’ö mɛ ’wo‑ ‑dhɛ Zan ‑yö nuë ’yënng ꞊taa. ‑Yö mɛ ‑nu ‑bɔ yiö, ’go mü ’yö ‑dhoo bho mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ kë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Ka ka ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑kwaa, ’ka bɔ ‑Zlan ’ka kö ‑wo ka ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa ’gü bɔyiödhe kë! ‑Yö kë ’dhö kö ‑yaan ziö ka këwun yaa ‑nu ‑ta!»
5’Ö mɛ ‑nu ’saadhö ’wo ‑kë Zude ‑mɛ ‑nu ’ka waa‑ mɛ ‑nu ’wo go Zeluzalɛmë plöö ’wo ‑nu ‑a ’piö mü, ’wo wo këwun yaa ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ. ’Ö Zan ‑yö ‑an ‑bɔ yiö ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn bhë ‑a ꞊bhaa.
6Zan ‑bha ‑dasɔ ‑yö ‑kë ‑yɔɔnmia kaa‑ ’wo‑ bɔ ‑a ’ka, ’ö‑ ‑du kwi do ‑yö ‑kë ‑dɔ ‑a ‑bha sɔ ‑ta ‑pë ’ka, ’ö‑ ‑bhöpë ‑nu ‑wo ‑kë ‑kpaa waa‑ ’zɔ ’yɔn ‑nu ‑an ’ka. (’Ö tɔɔ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’wo ‑kë ’töng ’ö bhë ‑a ’ka bhë ‑an ‑da ‑sɔ waa‑ ‑an ‑bhöpë ‑nu ’wo bhë). 7’Yö‑ pö mɛ ‑nu ’wo nu bhë ‑an ‑dhë: «Mɛ ’ö ’dhoë‑ nu n ꞊zlöö bhë ‑a ’pii ꞊yö ’gbee‑ ’ö ‑ziö ‑a ’ka n ‑ta. Ma ‑de yaa n ‑ma ’kun kö ’aan‑ ꞊kloo’‑ ‑a ’dhiö ’aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa yun ‑bhüö ‑nu ’po ’aan‑ bho ‑a ‑gɛn ‑bha. 8Ma ’pö a ka ‑bɔ yiö ’yi ’ka, ’kɛɛ yö ‑zë ‑yö ‑dho ka pa ‑Zuu ’slööslö ’ka.»
Yesu ‑bɔ yiö ‑sü waa‑ ’güdandhe ‑bha ‑nu ‑a ‑ta ‑sü
(Matiö 3.13–4.11; Lukö 3.21-22; 4.1-13)
9꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö go Galile pö‑ do ’wo‑ ‑dhɛ Nazalɛtë bhë ‑a ’gü ’ö nu Zan ’piö. ’Ö Zan ‑ya ‑bɔ yiö Zuudɛn ꞊bhaa. 10꞊Dhɛ ’ö Yesu ’dho ’go ‑na yiö, ’ö dho ‑dhɛ ‑ga kö dhang‑ ’dhi ꞊ya ’po ’ö ‑Zuu ’ö go ‑Zlan ’piö ’ö ꞊yɔɔ ‑a ‑ta; ‑yö ‑kë ‑tönggö ’ka ’ö nu ’ö ‑ya ‑a ‑ta. 11’Ö‑ ’to ‑yö ‑da ‑Zlan ‑wo ’ö ‑kë ’we ꞊dhia dhang‑ ’gü bhë ‑a ’gü ꞊nɛɛ: «Bhi ꞊nɛ ’ü tɔɔ n Gbö do; ü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ꞊duö. Bhi ꞊nɛ ’ö n ꞊zuögludhi ‑wun ’plɛ ’dhö ü ’gü.»
12꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑Zuu ’slööslö ‑yö yö ‑a ‑dhë ’dhiö ’ö dho ‑a ’ka ’yënng ꞊taa. 13‑Dhɛkpaɔyi ’gɔɔ‑ ‑yiisië ’yö‑ ‑kë ’yënng ꞊taa mü. ’Ö Satan ‑ya ’gü dan. Waa‑ ’blü ‑wü ‑nu ‑wo ‑kë wo ’ko ꞊bhaa mü. ’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo nu, pë ’ö‑ ‑bha ‑wun ‑ya ‑kë ‑a ’ka, ‑a ꞊dhia.
Yesu ‑yö ’yiblükëmɛ ‑yiisië ꞊dhɔɔ ‑kë
(Matiö 4.12-22; Lukö 4.14-15; 5.1-11)
14꞊Dhɛ ꞊wa Zan ‑da ‑kanso ’gü, ’ö Yesu ‑yö dho Galile ‑sɛ ’gü ’ö yö ’wuntaɔsë ’ö go ‑Zlan ’piö ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha. 15’Yö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë: «’Töng ꞊ya ‑lo kö pë ’ö ‑Zlan ‑ya ’tɔ go mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑dhë bhë ‑yaan ‑a ’gü ‑pë kë; bhii ‑a ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ꞊klöö’. ꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑ka ka bo ka këwun yaa ‑nu ’ka, (’ka bɔ ‑Zlan ’ka,) ’ka ’wuntaɔsë ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑!»
16Yi do ’ka kö Yesu ‑yö ‑kë ’ta ’sü ꞊dhia ’yipuë ’kpong ’dhiö Galile ‑sɛ ’gü, ’yö ‑kpën ’yiblükëmɛ ꞊plɛ ’wo ‑an ‑dhɛ Simɔ waa‑ ö dheglu Andre ‑an ‑bha. ‑Wo ‑kë wo ‑bha ’kplö ‑zuö ꞊dhia ’yuö‑ ‑gɔ ’yipuë bhë ‑a ꞊bhaa. 17’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ziö n ’piö, a ‑dho ka kë ma ’kplö ‑zuö mɛ ‑nu ‑gɔ ‑mɛ ’ka kö ’kaan‑ nu ‑an ’ka n ’piö.»
18‑Dhɛ do bhë ’wo to ‑a ‑bha ’wo wo ‑bha ’kplö ‑nu to sia‑ mü ’wo ‑ziö ‑a ’piö.
19꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ö ’bhe ’tee ꞊yɔɔn ’dhiö, ’ö ‑kpën Zakö waa‑ ö dheglu Zan ’wo ‑kë Zebede gbö nu ’ka bhë ‑an ‑bha. ‑Wo ‑kë wo ‑bha ’yitagɔ ’gü, wo ‑bha ’kplö ’blë ‑dhɛ ‑wɔ ‑dhiadhö. 20’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë. ’Wo wo dë Zebede waa‑ ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑an to ’yitagɔ ’gü mü ’wo ‑ziö Yesu ’piö.
Yesu ‑bha ‑zuu yaa ‑kë gɔɔn‑ do ’bhaa ’gü ‑kɔ
21꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑luu ’wo dho Kapɛɛnaɔmë ‑pö ’gü. Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka, ‑wo ‑da ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü, ’ö Yesu ‑yö yö ‑an ꞊daan’ ‑sü ‑bha. 22Mɛ ‑nu ’wo‑ ‑wo bhë ‑a ma, ‑an ’te ‑yö ‑tun ‑a ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑kɔ bhë ‑a ‑wun ’gü. Bhii ‑a ‑wo ’yaa kë ꞊nɛ ‑an ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ’dhö, ’ö tɔɔ ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑wogbiindhɛ ’ka.
23Yi bhë ‑a ’ka gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë mü; ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü, ’ö ‑gbla ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: 24«‑Më ‑kë ‑ɛ? Yesu, Nazalɛtë mi, ü ‑nu yi ’gü ꞊siö’ ꞊dhia ꞊a? A‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ, ü mɛ ’slööslö ’ö ‑Zlan ‑ya bɔ ‑a ’ka!»
25꞊Dhɛ ‑kë ’pö ’ö Yesu ‑yö ‑gbla ‑a ‑ta, ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ga ü ‑ta kö ’ü ’go gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü!»
26’Yö ‑zuu yaa ‑yö gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ꞊zaan ’zan ’gbee‑ ’ka ’ö go ‑a ’gü ‑gbla ‑sü ’ka ’gbee‑ ’ka. 27’Wun ’ö ꞊nɛ ‑yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ’te ‑tun ’wo yö ꞊dhɛɛ’ ‑nu ’kpɔ ‑sü ‑bha wo ’ko ziën ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑wogbiindhɛ ’ka ’dhɛ! Mɛ ꞊daan’ ‑kɔ ꞊suu’‑ ‑dëü ‑mlë ’ö ꞊nɛ ’zü ‑i! Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ꞊ya ’gbla ‑zuu yaa ‑nu ‑de ‑ta, ‑wo ’wun ma ‑a ‑ta ’dhɛ!»
28꞊Dhɛ ‑kë ’pö ’ö Yesu ’tɔ ‑yö yö ‑pɛn ‑sü ‑bha ‑dhɛ ’saadhö ’gü Galile ‑sɛ ’gü.
Yesu ‑bha Simɔ ꞊da ‑dhɛ bo ‑kɔ
29꞊Dhɛ ‑kë ’pö ’ö ’wo go Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü, ’wo dho Simɔ waa‑ Andre ‑an ‑gɔ kɔɔ. Zakö waa‑ Zan ‑wo ‑kë ‑an ’piö. 30Simɔ ꞊da ‑yö ‑kë ꞊waannu ꞊süë’ ’ö tɔɔ ’gii‑ ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ‑wo, ’ö ’wun ’ö ‑gban ‑a ‑bha, ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 31’Yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’yö ‑yaa ‑kɔ ‑bha ’ö‑ ꞊luu. ‑Dhɛ do bhë ‑a ‑bha ’ö‑ ‑bha ’gii‑ ‑yö bo, ’ö ‑bhöpë ‑kpa ‑an ‑dhë.
32꞊Dhɛ ’ö ’yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ kö lan‑ ꞊ya ‑püö, mɛ ‑nu ‑wo ‑nu ’yuamɛ ꞊plëëzë waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an ’gü ‑an ’ka Yesu ’piö. 33Mɛ ‑nu ’saadhö ’wo ‑kë pö‑ bhë ‑a ’gü, ‑wo ‑nu ’kɔ ’dhiö mü. 34Yesu ‑yö ’yuamɛ ꞊plëëzë ’ö ’yua ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ‑yö ‑an ‑kë, ‑an ‑dhɛ bo. ’Ö ‑zuu yaa ꞊plëëzë ‑nu ‑kë mɛ ‑nu ’gü. Yaa ’we ‑a ‑bha kö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ’wun ꞊blɛɛ’‑, ’ö tɔɔ ‑wo Yesu dɔ.
Yesu ‑bha ‑ziö Galile ‑sɛ ’gü ‑kɔ
35‑Dhɛ mɛ ’ö ‑po ‑a ’piö ‑a ‑dhiadhiö tii ’gü bhë, Yesu ‑yö ‑yö plaan, ’ö bhɔ pödhɛ ‑dhë ꞊taa’, ’yö dho ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha, ꞊bhɛa’ ‑dhiadhö ‑Zlan ‑dhë.
36Simɔ waa‑ ö ’bhamɛ ‑nu mɛ ’wo to, ‑wo ‑dho ‑a ꞊mɛɛ’ ꞊dhia. 37꞊Dhɛ ’ö ꞊waa‑ yö, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Mɛ ’plɛ ‑wo ü ꞊mɛɛ’ ‑sü ’gü.» 38’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ’dhö; ’kɛɛ ‑kwa ’dho pödhɛ ‑nu ’wo kwa ’sian ’piö ꞊nɛ ‑an ’gü ’pö kö ’aan‑ ‑Zlan ‑wo pö ‑an ‑dhë, bhii pë ’a nu ‑a ‑wun ’gü ’ö bhë.»
39’Yö Yesu ‑yö dho ’yö bɔ Galile ‑sɛ ’saadhö ’gü, ’yö ’wuntaɔsë ‑blɛɛ Zuifö ‑nu ‑dhë, ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’yö ‑zuu yaa ‑nu bho mɛ ‑nu ’gü.
Yesu ‑bha ꞊weemɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ
40Yi do ’ka ꞊weemɛ do ‑yö ‑nu Yesu ’piö ’yö ‑lo ö kpɔn ’gü ‑a ’dhiö ꞊bhɛa’ ‑sü ’ka ‑a ‑dhë, ’yö‑ pö: «N Dëmɛ, a ‑nu kö ’üën‑ n dha. ꞊Ya kë ꞊nɛ ’bha ’we ‑a ‑bha, ‑bhö n bun kë ’slööslö!» 41’Ö‑ ‑wo ’yena ‑yö Yesu ‑kë, ’yö ö ‑kɔ paa, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ‑we ‑a ‑bha, ü ‑dhɛ ‑yö bo!»
42‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü ’ö ꞊wee ‑yö go gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑bha, ’ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo. 43꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ꞊ya pö ‑a ‑dhë ‑yö ’dho. ’Kɛɛ ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑a ‑dhë ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: 44«Ü ’to ’to ‑së ’ka: Kö ꞊kun ’ö ’wun ꞊nɛ ’ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ’kɛɛ ‑bhö ’dho, ‑kɔ ’ü‑ ’ka zlöö ꞊nɛ ’ü‑ ‑zɔn slabhomɛ ‑dhë! ’Go mü ’ü sla‑ ’ö Moizö ‑ya ‑zɔn ’kpa bhë ’ü‑ bho kö ‑yaan ‑zɔn mɛ ’plɛ ‑dhë ꞊nɛ ü bha ’yua ꞊ya bo.»
45’Kɛɛ gɔɔn‑ bhë, ’dho ’ö‑ wo ꞊zian’, ’ö ’wun ’ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë bhë ’ö‑ ꞊blɛɛ ‑dhɛ ’saadhö ’gü. ’Ö‑ ‑wun ’gü Yesu yaa ö ‑de ‑zɔn plöö ‑dhɛ ‑nu gbɛ ‑bha gbɔ, ’ö to zlöö pö‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu ’iin ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha. ’Ö mɛ ‑nu ‑wo go ‑dhɛ ’saadhö ’gü ’wo nu ‑a ’piö mü.
2Yesu ‑bha ’tinngmɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ
1꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛkpaɔyi ’dɛdɛ ꞊ya ziö ’ö Yesu ‑yö nu ’zü Kapɛɛnaɔmë ‑pö ’gü. ’Ö mɛ ‑nu ‑wa ma ꞊nɛ ‑yö ’kɔ do ’gü. 2’Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo dho kɔɔ ’ma, ’ö‑ ‑dhɛ to zlöö kö dɔ ‑dhɛ gbɛ ’yaa ’kɔ ’dhiö plaan gbɔ. ’Ö Yesu ‑yö ’wuntaɔsë ’ö go ‑Zlan ’piö bhë ‑a ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.
3’Wo dho ‑dhɛ ‑ga kö mɛ ’bhaa ‑nu ꞊wa nu ’tinngmɛ do ’ö mɛ ‑yiisië ‑wa bun ‑a ’ka. 4’Kɛɛ ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ kö ‑waan dhoë Yesu ’dhiö kɔɔ, mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ’kɔ ’dhiö bhë ‑an ‑wun ’gü. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ‑wo ‑da ‑a ’ka ’kɔ tuö ’ö ’wo ’kɔ ꞊gba ’dhi bho Yesu ’trüün ’ka ‑dhɛ gia‑ ‑bha. ’Ö ‑dhɛ ’dhi ’wo‑ bho bhë, ’wo ’tinngmɛ bhë ‑a to ö ‑wɔ ‑a ‑ta ꞊sɛɛ’ ‑ta, ’wo‑ ꞊yɔɔ kɔɔ ’ma Yesu ’dhiö ‑dhɛ gia‑ ‑bha.
5꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ‑zo yö ‑sü ‑yö ‑an ‑gɔ ꞊nɛ yö ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑ya ‑dhɛ bo, ’yö‑ pö ’tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «Ma ’në, ’ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ‑ta.»
6Tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo ‑kë ꞊yaannu ꞊süë’ mü, ‑zotadhe ‑yö ‑kë ‑an ’gü ꞊nɛɛ: 7«‑Më ’ö ‑kë ’ö gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ’ö ꞊daɔn pö ‑Zlan ‑dhë ꞊nëdhö ꞊nɛɛ? Dö ’ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta, ‑a ’ke yaa kë ‑Zlan dosɛn ’kpaan ’ka ɛ?» 8Yesu ‑yö ‑to ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü mü ’ö ‑an ‑bha ‑zotadhe dɔ; ꞊dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö ‑zotadhe ꞊suu’‑ ’ö ꞊nɛ ’ö ‑kë ka ’gü ‑i? 9‑A ‑pö ’tinngmɛ ‑dhɛ ‑sü: ‹’Ma ziö ü ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ‑ta› ’ö ’gbee‑ ‑e, ’iin ‑a pö ‑sü ’zü: ‹‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ü ‑bha ꞊sɛɛ’ ’sü ’ü ’ta ’sü› yö ’pö ’ö ’gbee‑ ‑e? 10’Kɛɛ a ‑dho ’slë ’bhaa kë kö ’kaan‑ ‑a dɔa ꞊nɛ ‑kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü ‑yö ma ’a Mɛgbö ’ka n ‑gɔ ’kpongtaa zö kö ’aan‑ ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ’tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: 11«A‑ ‑pö ü ‑dhë: ‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ü bha ꞊sɛɛ’ ’sü ’ü ’dho ü ‑gɔ kɔɔ!»
12‑Yö ‑to mɛ ’plɛ wö ’dhiö, ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü mü ’ö ꞊luu ’yö ö bha ꞊sɛɛ’ sü ’ö dho. ’Wun ’ö ’dhö bhë ‑yö mɛ ’plɛ ’te ‑tun, ’wo yö ‑Zlan ’tɔ bhɔ ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Yiëë pë ’ö‑ ꞊suu’‑ ’dhö ꞊nɛ ‑a yö do!»
Yesu ‑bha Levi ꞊dhɔɔ ‑kë ‑kɔ
13Yesu ‑yö ‑yɛ ö ’zü ’ö nu Galile ’yipuë ꞊va ’piö ꞊zian’. Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑nu ‑a ’piö mü ’yö ‑an ꞊daan ‑Zlan ‑wo ’ka. 14‑A ‑bha ziö ‑sü ’ka, ‑yö Alefe gbö Levi ‑yö kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ’nii‑ ꞊sɔnng’ ‑bho ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑a yö. ’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ziö n ’piö!» ’ö Levi ‑yö ꞊luu ’ö ‑ziö ‑a ’piö.
15꞊Dhɛ ‑kë ’pö Yesu ‑yö pë ‑bhö Levi ‑gɔ kɔɔ. ’Nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ’iin mɛ ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ꞊ya ꞊siö’‑ ‑an këpë yaa ‑wun ‑nu ’gü waa‑ Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü ’gü mü ’pö wo ’ko ꞊bhaa, ’ö tɔɔ ꞊suu’‑ yaa ‑mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑ziö ꞊dhia Yesu ’piö bhë ‑an ‑gwaa ‑yö ‑kë ꞊plëëzë. 16꞊Dhɛ tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo ‑kë Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha mɛ ‑nu ’ka, ‑wo Yesu ‑yö kö waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ꞊ya ꞊siö’‑ ‑an këpë ‑wun ‑nu ’gü, waa‑ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu, ‑wo pë ‑bhö ‑na wo ’kuë‑, ’ö ’wo‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ‑a pö ‑sü ’ka: «‑Më ‑kë ’ö ka ‑gɔmɛ waa‑ ’tɔsiömɛ ‑nu ’wo pë ‑bhö wo ’kuë‑ ‑ɛ?»
17꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö ‑an ‑wo ma, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu ’ö ’yua ’yaa ‑an ‑bha ’waa ’dho ꞊dhɔngtrɔ ’piö. ’Kɛɛ mɛ ‑nu ’ö ’yua ’dhö ‑an ‑bha ꞊nɛ ’ö ‑an ‑bha ‑wun ‑yö yö ꞊dhɔngtrɔ ‑bha. N ’ka nu mɛ ‑nu ’wo kpengdhö ‑an dha ꞊dhia, ’kɛɛ mɛ ‑nu ’ö ’waa kpengdhö ’a nu ‑an dha ꞊dhia ꞊zian’.»
Yesu ‑yö ’wun ’ö ‑gban ‑bɛn ’to ‑sü ‑bha ‑a ‑blɛɛ
18Yi do ’ka Zan ‑bha ꞊guë’ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑bɛn ’to ꞊dhia, ’ö mɛ ‑nu ‑wo nu ’wo Yesu ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Më ’ö ‑kë ’ö Zan waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑an ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo wo ‑bɛn to ’ö ü ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’waa wo ‑bɛn ’to ’pö ꞊nɛ ꞊ɛ?»
19’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Ka ka ‑zo ‑ta ꞊nɛ, dhe ’sü ‑gɔɔn ’bhamɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ‑bɛn to, ‑a ‑bha dhe ’sü ’wlaan‑ yi ’ka, ’kɛɛ kö ‑yö ꞊tun ‑an ’piö a? ꞊Ii‑, ’kɛɛ ‑abi’ i? ‑Abi’. ’Töng waa‑ dhe ’sü ‑gɔɔn ’wo dhoë‑ kë wo ’ko ꞊bhaa bhë, ‑wo ‑dho pë ‑bhö ‑kplawo, (’ö tɔɔ ‑an ꞊zuö’ ’glu dhi ‑sü ‑mü). 20’Kɛɛ yi do ꞊ya dɔ, dhe ‑gɔn ꞊ya ’go ‑an ’piö, ’ö‑ yi bhë ‑a ’ka ’wo dho wo ‑bɛn toë (’ö tɔɔ ‑wo ‑dho kë ’yenazë).
21Mɛ gbɛ ’yaa sɔ ’klu ‑dëü ‑wɔ sɔ zii ’ka. ꞊Ya kë ’dhö sɔ ’klu ‑dëü ‑yö ‑dho dho ’kou ’ö‑ zii ’blë ‑pin ‑yö ‑kë ’zü ꞊va. 22’Ö ’go mü ’zü mɛ gbɛ ’yaa yɔ ’gbee‑ ’ö ’vuu ’dhö ‑da ‑na ‑a yö ꞊puu’ zii ’gü. ꞊Ya kë ’dhö ‑yö ‑dho ꞊puu’ bhë ‑a wü, ’ö yɔ waa‑ ꞊puu’ ‑an ’plɛ ’gü ‑yö ꞊siö. Pë ’wo‑ ‑kë ꞊zian’ ’ö tɔɔ yɔ ’gbee‑ yö ’wo‑ wo ꞊puu’ ‑dëü ’gü.»
Yesu ‑yö ’wun ’ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha ‑a ‑blɛɛ
23Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi do ’ka, Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑kë ziö ꞊dhia ’blee‑ ‑bhlö do ’gü. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo yö ‑a ‑kpa ‑nu ’kan ‑sü ‑bha zian ‑gbloo ’piö. 24꞊Dhɛ ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑an yö, ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ö pë ’ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö kö ꞊kun ’kwa‑ ‑kë ꞊glooyi ’ka bhë ’ö ü ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ‑kë ‑ɛ?»
25’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Pë ’ö Davidö ‑ya ‑kë ’ö ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü kö din ‑yö yö gia‑ waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu ‑an kë ‑na bhë kaa‑ pö ꞊a? 26‑Yö ‑kë ’dhö kö Abiataa ‑yö slabhomɛ ꞊va ’ka; ’ö Davidö ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ’ö ꞊bluu’‑ ’wo ‑Zlan gba ‑na ‑a ’ka bhë ’ö‑ ‑bhö. ’Kɛɛ kö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö slabhomɛ ‑nu ‑de ’sloo ꞊nɛ ’wo dho ꞊bluu’‑ ’ö ’dhö ‑a ‑bhö, ’kɛɛ Davidö ‑ya ‑sü ’ö‑ ‑bhö ’ö‑ ’bhaa nu ö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë ’pö, ’wo‑ ‑bhö.»
27’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑yö ꞊glooyi ‑da mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑dhë ’kɛɛ yaa mɛ ’bhee‑ ‑nu kë ꞊glooyi ‑dhë. 28Ma ’a Mɛgbö ’ka bhë ma ‑de ꞊nɛ ’a pë ’plɛ waa‑ ꞊glooyi gia‑ ’ö bhë ‑an ‑gɔmɛ ’ka ’zü.»
3‑Kɔ ’ö Yesu ‑yö gɔɔn‑ ’ö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha ‑a dha ‑a ’ka
1꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑yɛ ö ’zü ’ö nu Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü. Gɔɔn‑ do ’ö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha ‑yö ‑kë mü. 2Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ‑an ’yan ‑yö ‑kë Yesu ’piö dosɛn ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑gbiö bo ꞊glooyi ’ka ‑a ‑wun ’gü. Bhii ‑wa ’piö kö ’wo ’wun dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ, ꞊ya kë ’dhö kö ꞊ya pë yaa kë, ‑an ‑bha tɔng ’gü ꞊siö’ ‑sü ’ka. 3’Ö Yesu ‑ya pö gɔɔn‑ ’ö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑ mɛ ’plɛ wö ’dhiö zö!» ’Ö gɔɔn‑ bhë ’ö ꞊luu.
4꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ‑ga ꞊dhia bhë, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Më ’ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö ’kwa‑ kë ꞊ɛ? ’Kwa ’wun ‑së kë ꞊glooyi ’ka, ’iin ’kwa ’wun yaa kë e? ’Kwa mɛ dha, ’iin ’kwa mɛ ’gü ꞊siö’‑ e?»
’Kɛɛ waa ’we ‑a ‑bha kö ‑waan ‑daa kë ‑a ‑gɔ. 5’Ö Yesu ‑yö ‑an ‑ta ‑ga, ’ö ’wun bhë ’ö ‑siö ‑a ‑dhë. ’Go mü ’ö‑ wö ‑yö ‑siö ꞊gbaɔnsü ’ka ‑an ‑bha ꞊zuö’ yaa bhë ‑a ‑wun ’gü.
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ‑gbiö ’po!»
’Yö ö ‑gbiö ‑po, ’ö‑ ‑gbiö to mü ’yö bo.
6’Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo go Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü mü ’wo yö plaan ’ö ’wo dho ’ö waa‑ Elɔdö ‑bha mɛ ‑nu ’wo ‑yakuëdhe do ‑kë, ‑kɔ ’wo dho ‑a kaa ’waan‑ Yesu zë ‑a ‑wun ’gü.
Mɛ ‑gbaa ‑nu ‑bha ‑nu Yesu ’piö ‑sü
7꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo go pö‑ bhë ‑a ’gü, ‑wo ‑dho Galile ’yipuë ꞊va ’piö ꞊zian’. ’Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑an ’piö: Galile ‑sɛgümɛ, Zude ‑sɛgümɛ, 8Zeluzalɛmë plöömɛ waa‑ Idume ‑sɛgümɛ, ’pian mɛ ’ö bɔ ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ꞊zlöö ꞊zian’ ‑mɛ, pödhɛ ‑nu ’wo bɔ Tii ‑pö waa‑ Sidɔn ‑pö ‑an ’piö ꞊zian’ ‑mɛ, ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ’wo bhë ‑wo ‑nu Yesu ’piö, kö pë ‑nu ’ö Yesu ’dhö ‑an kë ‑na bhë kö ‑waan yö. 9’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ‑wo ’yitagɔ do ꞊yɔɔn ö ‑bha, ’yaan‑ ’dho ‑a ’gü, ‑yö ‑kë ’dhö kö ꞊kun ’ö ’wo dho ꞊taa’‑ ö ‑ta. 10Kë‑ wo ’dhö bhë, ’ö tɔɔ ꞊dhɛ ’ö mɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑na ’ö mɛ ‑nu ’saadhö ’ö ’yua ‑yö ‑kë ‑an ’yënng bhɔ ꞊dhia ’wo yö wo ’ko ꞊blüü ’blü ‑sü ’gü, ‑pa ‑a ’ka ‑sü ‑wun ’gü. 11Mɛ ‑nu ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an ’gü bhë, ꞊wa Yesu yö, ‑püö ’wo‑ wo ‑a ꞊gɛɛndhö, ‑gbla ’gbee‑ ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka!» 12’Yö ꞊dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ’gbee‑ ꞊nɛ kö ꞊kun ’ö mɛ ’ö‑ ’ka ’wo‑ ꞊blɛɛ.
Yesu ‑bha ö bha bɔmɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’sü ‑sü
13꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑dho ‑tɔn tuö, ’ö mɛ ‑nu ’ö‑ ’piö kö ‑wo ziö ö ’piö bhë ’ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö ’wo nu ‑a ’piö. 14’Ö mɛ ‑lü ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ sü mɛ ‑nu ’wo nu bhë ‑an ’gü kö ‑waan kë ö ’piö ’ö ‑an ’tɔ kpɔ ö bha bɔmɛ ‑nu ’ka, ’yö ‑an sü kö ’yaan‑ ‑an bɔ ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ’ ꞊dhia. 15’Ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa bhoë mɛ ‑nu ’gü. 16Mɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’ö ‑an sü bhë ‑an ’tɔ ’ö ꞊nɛ: Simɔ ’ö Yesu ‑ya ’tɔ kpɔ Piɛɛ ’ka, (‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ «‑guö»,) 17Zakö waa‑ ö dheglu Zan ’wo ‑kë Zebede gbö ‑nu ’ka ’ö Yesu ‑yö ‑an ’tɔ kpɔ Boanɛɛzë ’ka (‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ «mɛ ‑nu ’wo bhɔ dha ‑bha ’gbla ‑wo ‑bha»), 18Andre, Filipö, Baatelemi, Matiö, Toma, Zakö ’ö ‑kë Alefe gbö ’ka, Taade, Simɔ ’wo‑ ’tɔ kpɔ ’yënngsiömɛ ’ka ö ‑bha ’sɛgɔ ‑wun ’gü, 19waa‑ Zuda Ikaliɔtö ’ö Yesu dɔ ‑a yaagümɛ ‑nu kwɛɛ zlöö bhë.
Yesu ’piö kɔɔmɛ ‑nu ‑wa ’piö ’wo ’dho ‑a ’ka
20꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑nu kɔɔ. Mɛ ‑nu gbung ꞊va ‑wo ‑nu mü ’zü ‑dëüwo, ’ö‑ ‑dhɛ to ꞊zlöö kö ’töng ‑de gbɛ ’yaa Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑an ‑gɔ kö ‑waan pë ‑bhö ‑dhɛ yö. 21’Wun ’ö bhë ꞊dhɛ ’ö Yesu ’piö kɔɔmɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, ’wo dho ‑a ’kun ꞊dhia, ’ö tɔɔ ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia ’dhö ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ’blɔɔnzë.»
Za ’wo‑ ‑lo Yesu tuö bhë ‑a ‑daa kë ‑kɔ ’ö‑ ꞊kaa’
(Matiö 12.22-32; Lukö 11.14-23; 12.10)
22Yi do ’ka Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go Zeluzalɛmë plöö ’wo nu ’wo ‑lo ‑dhɛ ’ö Yesu ‑yö ‑kë ‑a ‑bha bhë ‑a ’gü, ’wo‑ pö: «Bɛɛzebilö ’ö dü ’ka bhë ‑ya ’gü.» Kö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ‑na: «‑Zuu yaa ‑nu ‑gɔmɛ ꞊nɛ ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü nu ‑a ‑dhë ’ö ‑zuu yaa ‑nu kë ‑na ‑a ’ka bhë!»
23꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë, ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Yö ‑kɔklë ’ö Satan ‑yö ö ‑de ‑kë ’zü i? 24꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ’wo ’sɛgɔ do ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ’ka, ꞊wa ‑glu gɔn wo ’kuë, ’sɛgɔ ’ö ’dhö bhë yö ’ka ’dho dho ’dhiö. 25’Iin ’go mü ’zü, ꞊ya kë ꞊nɛ ’kɔ do ’gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa ’ko zë wo ’kuë, mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑bha ‑kë ’kuë‑ ‑sü yaa ’dho dho ’dhiö. 26‑Kɔ do ’ö bhë ‑a ’ka, ꞊ya kë ꞊nɛ Satan ꞊ya ‑glu gɔn ö ’piö ‑mɛ ‑nu ’ka kö ’gügludhe yaa ‑da ‑an ziën ꞊a? ꞊Ya kë ’dhö ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü yaa ’dho ꞊glɔɔ gbɔ; ’kɛɛ pë dho kë ’ö tɔɔ ‑a ’tinng ‑dho yën.
27‑A ‑ga ’ka‑ wo bhë: Dö ’ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑da gɔɔn‑ ’gügbeezë ‑gɔ kɔɔ kö ‑yaan ‑a ‑bha ’kɔɔpë ‑nu ’sü kö yaa gɔɔn‑ ’ö ’dhö bhë ‑a ‑lö ‑e? Mɛ ’ö ’gbee‑ ’ö ‑ziö ‑a ’ka ‑a ‑ta ꞊nɛ ’ö dho ‑da ‑a ‑gɔ kɔɔ.» 28’Ö Yesu ꞊ya pö ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑Zlan ‑dho ziö mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑bha këwun yaa ‑nu waa‑ ‑an ꞊blɛɛ’‑ ‑wun yaa ‑nu bhë ‑an ‑ta. 29’Kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ‑Zuu ’slööslö ‑gɔ, ‑Zlan ’ka ’dho ziö ‑a ‑bha këwun yaa ‑nu bhë ‑a ‑ta. Bhii kö kë pë yaa ’ö dho to ‑a ‑bha bhë kö ꞊yaa‑ kë.»
30Pë ’ö ‑kë ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’dhö bhë ’ö tɔɔ ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «‑Zuu yaa ‑ya ’gü.»
Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑bha Yesu ‑dhɛ ‑sü
(Matiö 12.46-50; Lukö 8.19-21)
31꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu; ’wo dɔ plaan, ’wo mɛ bɔ kɔɔ kö ‑yaan ‑a ꞊dhɔɔ kë. 32Mɛ kpö ꞊va ‑wo ‑kë ꞊yaannu ꞊dhia Yesu ‑zü, wo ’to ‑to ‑a ‑wo ‑bha ‑sü ’ka. ’Ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ’to ’to, ü dhe waa‑ ü dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo plaan, ‑wa ‑pö ’ü nu!»
33’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Dö tɔɔ n dhe waa‑ n dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑i?»
34꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ‑zü bhë ’ö ‑an ‑ta ‑ga, ’ö‑ pö: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga, n dhe waa‑ n dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ꞊ga ’wo ꞊nɛ! 35Bhii mɛ ’ö ‑Zlan ‑zo ’kun ‑wun kë ‑na bhë ’ö tɔɔ n dheglu ’në gɔɔn‑, n dheglu ’në dhe waa‑ n dhe.»
4’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban kekëmɛ ‑bha
1Yesu ‑yö ‑yö ’zü mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ‑bha ‑Zlan ‑wo ’ka, Galile ’yipuë ꞊va ’kpong ’dhiö. ꞊Dhɛ ’ö mɛ gbung ꞊va ꞊wa ꞊nië’ ‑a ‑zü, ’ö dho ’yitagɔ do ’gü ’ö ꞊yaannu, ’ö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa’ ’yi ꞊bhaa ꞊zian’; ‑yö kë ’dhö kö mɛ gbung ꞊va ’wo sia‑ ’yi ’kpong ’dhiö bhë ‑waan ‑a yö, ’iin kö ’wun ’ö‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ‑waan ‑a ma. 2’Yö ‑Zlan ‑wo pö ‑an ‑dhë ꞊plëëzë ’ka ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü ’ka, ’ö‑ pö: 3«‑Ka ka ’to ’to, gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö, ’yö ‑ziö ’ö dho ö bha ‑dhɛ ‑ya ꞊dhia. 4‑Yö ‑kë ö ‑bha pëga ‑nu ‑pɛn ꞊dhia ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑, ’ö pëga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö zian ‑gbloo ’piö, ’ö ‑ma ‑nu ‑wo nu ’wo‑ ‑bhö. 5’Ö‑ ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö gwa ‑ta, ‑dhɛ ’ö ’sɛ ’yaa mü ꞊va ‑a ‑ta. ’Wo to mü ’wo bhɔ ‑a ga ‑nu ‑bha ’dho waa‑ wo ’sɛidhö ꞊gbiin bhë ‑a ‑wun ’gü. 6’Kɛɛ ‑dhɛ ’ö lan‑ ꞊ya ’bhü ‑a ‑bha ’ö‑ ’plüün ’plɛ ‑wo ga, ’wo ’kpɛa kun, bhii ’ö tɔɔ ‑an yun yaa ’dho ꞊gbiin ’sɛidhö. 7’Ö‑ ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ꞊blëë’ ’ginngzë ‑nu ziën, ’ö ꞊blëë’ ’ginngzë ‑nu ‑wo ꞊kpɛa ’ö ’wo sɔ pë ’plüün ‑sëëzë bhë ‑a ‑ta ’ö‑ ‑yöë ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ. 8’Kɛɛ ‑a ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ’sɛ ‑së ’gü, ’wo bhɔ ’wo ꞊kpɛa. ’Ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ‑yaaga, ’ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ’slado, ’ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng’ do.»
9꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑ya pö: «’Wun ’a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ mɛ ’ö‑ ’wun ma ‑to ’dhö ‑dhö ‑ya ma!»
Pë ‑kë ’ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ’wun ꞊zuan’ ’ka bhë ‑a ‑gɛn ’ö ꞊nɛ
10꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ’dho mɛ gbung ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka ꞊gbiin, ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ’piö waa‑ ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ kö ‑yaan ’wun ꞊zuan’ ‑nu bhë ‑an ‑gɛn pö wo ‑dhë. 11’Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ka ‑zë, ’ka ’wun ‑nu ’wo ‑bin ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha ‑a yö, ’kɛɛ mɛ ‑nu ’wo to, ‑wo wo ‑bha ‑ma ’wun ꞊zuan’ ’gü. 12‑Yö kë ’dhö kö ‑wo ‑dhɛ ‑ga ‑së ’ka ’kɛɛ ‑waan ’kun ‑dhɛ yö ꞊süë’; kö ‑wo ’wun ma, ’kɛɛ ‑waan ’kun ‑a ‑gɛn dɔ ꞊süë’. ’Ö yaa pö ‑be kö ‑wo ‑dho ꞊dhië’ ‑Zlan ’piö, ’ö ‑Zlan ‑yö ‑ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»
Yesu ‑bha ’wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban pëgatamɛ ‑bha ‑a ‑gɛn pö ‑na
(Matiö 13.18-23; Lukö 8.11-15)
13꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Wun ꞊zuan’ ’ö ꞊nɛ ꞊dhɛ ’kaa‑ ‑gɛn dɔ ꞊nɛ, kö ka ‑dho ‑a kë ꞊dhë kö ‑an mɛ ‑nu ’wo to ’kaan‑ ‑an ‑gɛn dɔ ꞊ɛ? 14Pëga ’ö mɛ ‑ya ‑pɛn ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑wo. 15Mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ zian ‑gbloo ’piö ‑dhɛ, ’ö pëga ‑nu ’dhö ‑püö ‑na ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ ma, ’ö Satan ‑yö nu ’ö ‑Zlan ‑wo mɛ ’ö ta ‑an ’gü bhë ’ö‑ bho mü.
16‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö bhɔa pëga ’ö ‑püö ’sɛ ’ö gwa ‑ta dhuö bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ ’ö ’wo ‑Zlan ‑wo ma, ‑wo ‑to mü ’wo‑ kun ꞊zuögludhi ’ka. 17’Kɛɛ ’waa wo ꞊kwaa’ ‑a ‑zü, ’yaa ö yun ziö ‑an ’gü. ’Wo ꞊nëng ‑a ‑bha ’töng ’bhaa ’ka; ’kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊sëëbhodhe waa‑ ’klobhɔdhe ꞊ya nu ‑an ‑ta, ‑Zlan ‑wo ’wo‑ ma bhë ‑a ‑wun ’gü, ’ö ’wo wo ꞊kwaa ‑zo yö ‑sü ‑zü ’wa ’sengdhö.
18Mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö bhɔ ’ginng ’gü ‑dhɛ ’ö pëga ‑së ‑yö ‑püö ‑a ‑bha, ‑a ‑bha. ’Wo ‑Zlan ‑wo kun, 19’kɛɛ ‑dɔ ‑de ꞊zɔnng’ ‑ta ‑sü ‑wun ’gü ‑sü ‑nu, ꞊bhɔɔpë ’ö‑ mɛ ‑püö ‑pë ’ka ‑nu waa‑ ‑ya pë ‑dhɔ ’ka ‑sü, ‑ya ‑kë zlöö ’wo sɔ ‑Zlan ‑wo bhë ‑a ‑ta ’ö ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ.
20Mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ ’sɛ ‑së ’ö pëga ‑yö ‑püö ‑a ’gü bhë ‑a ‑bha. ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma, ’ö ’wo‑ kun ‑së ’ka, ’ö‑ ‑kpa ‑nu ‑wo ‑kë. ’Ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ‑yaaga, ’ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ’slado, ’ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng’ do.»
’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊labang ‑bha
21’Go mü ’zü Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ꞊ya nu ꞊labang ’kun ‑sü ’ka, ’yaa‑ dɔ ’gbonggbo ꞊löö; ’iin ’yaa‑ dɔ ꞊gba ꞊löö; ’kɛɛ ‑dhɛ ’ö‑ dɔ ‑a ‑bha ’yö kun tɔɔ ꞊labang ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑a? 22‑Kɔ bhë ‑a ’ka pë ’ö ‑bin ‑sü ’ka ’ö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü ’ka ’yaa ‑dhö ’iin ’wun ’ö ‑bin ‑sü ’ka ’ö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü ’ka ’yaa ‑dhö ’pö. ’Ö mɛ ꞊daan’ ‑wo ’a ka ꞊daan’ ‑na ‑a ’ka kwa ’sloo ’ka ꞊nɛ, ’ka dho ‑an ‑gɛn pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑dhɛgbɛadhɛ ’gü. 23’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö ’ö‑ ’wun ma ‑to ’dhö ‑dhö, kö ‑ya ma!»
24’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, ’wun ‑nu ’ka ‑an ma ‑na ꞊nɛ ‑an ‑wun ’gü! ’Ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑dho gbaɔ ‑nu dan ka ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ka gia‑ ’ka‑ kë ‑na ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö. 25Bhii mɛ ’ö pë ’dhoë‑ ‑gɔ ꞊va ‑a ’bhaa ‑dho nu ‑a ‑dhë, ’kɛɛ mɛ ’ö pë gbɛ ’yaa‑ ‑gɔ, ‑a ’bhe ’tee ‑de ’ö‑ ‑gɔ, ‑yö ‑dho kun ‑a ‑gɔ.»
’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban tapë ’ö bhɔ ö ꞊deë’ ‑a ‑bha
26’Ö Yesu ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑bhɔ pëga bhɔ ‑kɔ waa‑ ‑a ꞊kpɛa’ ‑kɔ ‑bha. Gɔɔn‑ do ‑yö pëga ‑nu ‑ya ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑. 27Gbeng ‑dhɛ ꞊ya dɔ ’yö ö bha yi zë, ’ö ‑dhɛ ꞊ya ’po ’ö ꞊luu, ’ö ’wun ’ö ‑gban pëga ‑bha bhɔ ‑kɔ ‑nu, ‑a ꞊kpɛa’ ‑kɔ ‑nu ‑bha, ’ö ’yaa‑ gbɛ ‑gɛn dɔ. 28’Sɛ ꞊nɛ ’ö‑ ‑kë ’ö pëga ‑yö bhɔ, ’ö‑ ‑lü ‑yö ꞊kpɛa, ’yö wü, ’ö‑ ‑kpa ‑yö ga.
29꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ga, ’ö gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ’ö ‑ya ö bha yuö ‑bha ‑an ‑kan ‑dhaanë ’ka ‑sü ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑a ‑bha pëga ’ö bhë ‑a ’kan ‑yi ꞊ya ‑lo.»
’Wun ꞊zɔan’ ’ö ‑gban mutaadö ga ‑bha
(Matiö 13.31-32; Lukö 13.18-19)
30’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «‑Më ’ö ’kwa dho ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ‑zɔn ‑a ’ka ɛ? ’Iin ’wun ꞊zuan’ ‑mlë ’kwa dho ‑a ‑gban ‑a ‑bha ’kwaan‑ ‑a ‑zɔn ‑ɛ? 31‑Yö ‑bhɔ mutaadö (’ö‑ ga ‑yö bhɔ ꞊kplɔɔ’ ga ‑bha bhë ‑a) ‑bha; yö ꞊nɛ ’ö tapëga ‑nu ’wo ’kpongtaa ‑an ’teezë ’ka. 32’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ ta, ’ö ꞊kpɛa ’ö ‑kë ’too ‑lü ‑nu ’wo ’toodhɛɛdhö ‑an ꞊vaazë ’ka. ’Ö‑ ‑kɔ ‑nu ‑wo ꞊kpɛa ’wo ‑kë ꞊vava, ’ö ‑ma ‑nu ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan wo ’kɔ ‑nu dɔ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑ta ‑a ’dhɛ ’bin ‑nu ꞊löö.»
33‑Kɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka ’ö Yesu ‑yö ‑Zlan ‑wo pöë mɛ ‑nu ‑dhë, ‑a ‑zɔn ’wun ꞊zuan’ ꞊plëëzë ’ka ‑sü ’ka ꞊nɛ ‑a mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’dhö. ‑A mɛ ’ö ’to to ‑a ‑wo ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑kɔ dho ‑mɔ ‑a ‑gɛn ma ‑sü ‑bha ꞊nɛ ’ö‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë. 34’Yaa ’wun ꞊blɛɛ’‑ ’kpaan ‑a ’ke yaa‑ kë ’wun ꞊zuan’ ’ka ‑a ’ka, ’kɛɛ ꞊dhɛ waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ’to wo ’sloo ’ka ’yö ’wun ’plɛ bho ’kou ‑an ‑dhë.
Yesu ‑bha ’buu ’gbee‑ ‑dho sia‑ ‑sü
35Yi gia‑ bhë ‑a ’yinia ’ka, Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Kwa ’dho ’yipuë ꞊zlöö!»
36’Ö ’wo go mɛ ‑nu gbung ’gü mü, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa sü ’yitagɔ gia‑ ’ö ‑kë ‑a ’gü bhë ‑a ’gü, ’wo dho. ’Yitagɔ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ’sian ’piö mü.
37’Ö to mü ’buu ’gbee‑ ‑yö yö ziö ‑sü ‑bha, ’ö ’yi kpö ‑nu ‑wo yö ‑lo ‑sü ‑bha ‑an ‑bha ’yitagɔ bhë ‑a ’gü, ’ö ’yi ‑yö yö ’yitagɔ pa ‑sü ‑bha. 38꞊Dhɛ ’ö kë ‑na ’dhö kö Yesu ‑yö yi zë ‑sü ’gü ’yitagɔ bhë ‑a ’gü ‑a ꞊zlöö ꞊zian’ ö ‑gɔ dɔ ‑sü ’ka ‑gɔ ‑dɔatapë ‑ta. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑pa ‑a ‑bha ’ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ga ’kwa ’dhoë‑ ‑a wo ꞊nɛ, bhi ‑zë ’yaa ü ‑dhë pë gbɛ ’ka a?»
39’Ö Yesu ‑yö ‑büö ’ö ꞊luu ’ö ’wun ꞊blɛɛ ’gbee‑ ’ka ’buu waa‑ ’yipuë ꞊va bhë ‑an ’ka, ’ö‑ pö: «‑Ka ka ‑ta ga, ’ka ꞊gbaannu!»
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ’buu ‑yö ꞊gbaannu ’ö ‑dhɛ ‑ta ‑yö ga diindhö.
40’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë ‑ɛ? ‑Zo ‑yö n ‑ma ‑sü yaa kë ka ‑gɔ ꞊kun ꞊a?»
41’Kɛɛ ’suö ꞊va ‑yö ‑kë ‑an ’gü, ’ö ’wo‑ pö wo ’ko ziën ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka, ’ö ’buu waa‑ ’yipuë ‑nu ‑de gia‑ ’wo ’wun ma ‑na ‑a ‑wo ‑ta ꞊nɛ ꞊ɛ?»
5Yesu ‑bha gɔɔn‑ do ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü ‑a ‑dhɛ bo ‑kɔ
1꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo Galile ’yipuë ‑kan, ’wo dho ’wo ‑lo Zelazeni ‑sɛ ’gü.
2꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö go ’yitagɔ ’gü ’ö yö sia‑ ’ö to mü ’ö gɔɔn‑ do ‑yö go blɔɔn‑ ꞊taa ꞊zian’ ’ö nu ‑a ‑gɔ zian‑. 3Gɔɔn‑ ’ö bhë ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü ’ö‑ këdhɛ ‑yö ‑kë blɔɔn‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu ‑bha. Mɛ gbɛ ‑kɔ ’yaa ‑mɔ ‑a ’kun ‑sü ‑bha kö ‑yaan ‑a ‑lö ‑piö ꞊yɔɔ’ giagia ‑de ’ka. 4Bhii ‑a ’bhaa ‑nu ꞊ya kë, ‑wa ‑gɛn ‑yö ‑piö ’lü ’gü, ’wo‑ ‑kɔ ‑nu ‑lö ‑piö ꞊yɔɔ’ ‑nu ’ka. ’Kɛɛ ꞊yɔɔ’ ’wo bhë ’yö ‑an ‑kaan ’ö ‑piö bhë ’ö‑ wü. ’Ö mɛ ’gbee‑ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan kuënnu. 5’Ö yi ’saadhö ‑a ’ka, gbeng waa‑ lënng ‑yö ‑to ’gbla ‑sü ‑bha blɔɔn‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu waa‑ ‑tɔn ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, kö ‑yö ö ‑de ‑gi ‑na ‑guö kpö ‑nu ’ka.
6-8Gɔɔn‑ ’ö bhë ‑yö ‑dɔ ꞊gbiin ’ö Yesu yö. ’Yö ‑bla sü ’ö nu ‑a ‑gɔ zian‑.
꞊Dhɛ ’ö ‑lo ‑a ’piö mü ’ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑zuu yaa ’ö‑ ’gü bhë ‑a ‑dhë ’ö‑ pö: «‑Bhö ’go gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü!»
꞊Dhɛ ‑kë ’pö ’yö gɔɔn‑ bhë ’yö ‑lo ö kpɔn ’gü Yesu ’dhiö, ’yö ‑gbla ‑wo ’gbee‑ ’gü ꞊nɛɛ: «‑Më ’ü ’dhoë‑ ‑a kë n ’ka bhë ꞊ɛ, ‑Zlan ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta ‑a Gbö Yesu? ꞊Bhɛa’‑ ’a‑ wo ü ‑dhë ‑Zlan wö ’dhiö kö ꞊kun ’ö ’ü n ’klo‑ bhɔ!»
9꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü tɔɔ dö ꞊e?»
’Ö ‑zuu yaa ‑yö bɔ gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ’gü, ’ö‑ pö: «N tɔɔ «Mɛ gbung ꞊va» ’ö tɔɔ yi ꞊plëëzë.»
10’Ö ꞊bhɛa Yesu ‑dhë ꞊naazë ’ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun ’ü yi ‑kë, ’yi go ’sɛgɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑ta!»
11‑Bhɔtii ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë ‑tɔn ’piö mü ’pö, wo ‑bha ‑bhöpë ‑nu ꞊mɛɛ’ ꞊dhia. 12’Ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë, ’wo‑ pö: «‑Bhö yi bɔ ‑bhɔtii ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’gü!»
13Yesu ‑yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ, ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ’gü, ’wo dho ‑bhɔtii ‑nu ’gü. ’Ö ‑bhɔtii ‑gbaa ’wo dho ‑mɔ ‑vuu ꞊plɛ ‑bha bhë ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ‑wo ꞊yɔɔ goo ‑bha ’ö ‑an ’plɛ ‑wo më ’yipuë ꞊va ꞊bhaa ’wo to yiö.
14Gɔɔn‑ ‑nu ’wo kë ‑bhɔtii ‑maa kë ꞊dhia bhë ’wo ꞊duë ’wo dho ’wun ‑taɔ ’ö bhë ‑a ’ka ‑an ‑bha pödhɛ ꞊va waa‑ pödhɛ ’sɛɛn‑ ‑nu ‑bha. ’Ö mɛ ‑nu ‑wo nu kö ’waan‑ wo ’yan dɔ pë ‑nu ’wo ‑kë bhë ‑an ‑bha. 15’Wo nu ’wo ‑lo Yesu ’piö kö gɔɔn‑ ’ö ‑zuu yaa ꞊plëëzë ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ’gü bhë ‑yö mü. ‑Yö ‑kë ꞊yaannu ꞊süë’ ‑potaasü ’gü kö sɔ ‑nu ‑wa ‑bha, kö ’wun ‑bho ’kou dɔ ‑sü ꞊ya kë ‑a ‑gɔ ‑së ’ka. ’Ö ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü. 16Gɔɔn‑ ’ö ‑zuu yaa ‑kë ‑a ’gü bhë waa‑ ‑bhɔtii ‑nu, pë ’ö ‑kë ‑an ’ka bhë, mɛ ‑nu ’ö ‑an ’yan dɔ ‑a ‑bha, ‑wa ‑wun ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ’wo nu bhë ‑an ‑dhë ’pö.
17꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö ziö, ‑yö ’go wo ‑gɔ ’sɛ ’gü.
18꞊Dhɛ ’ö Yesu ’dho ‑da ‑na ’yitagɔ ’gü, ’ö gɔɔn‑ ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑a ’gü bhë ‑ya pö ‑a ‑dhë ’ö ’to ‑a ’piö. 19Yesu yaa ’we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’yɛ ü ’zü, ’ü ’dho ü ‑mɛ ‑nu ’piö, ’ü pë ’ö kwa Dëmɛ ‑ya ‑kë ü ‑dhë ü ’yena yö ‑sü ’ka bhë, ’ü‑ ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë!»
20’Yö gɔɔn‑ bhë ’yö dho, ’ö bɔ ’sɛgɔ ’ö‑ pödhɛ ’dhö ’gɔɔ‑ do bhë ‑a ’gü, pë ’ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ’ka. ’Ö mɛ ‑nu ’saadhö ’wo ’wun ‑nu ’wo bhë ’wo‑ ma, ’ö ‑an ’te ‑yö tun ’gbönggböng.
Zailusö ’dhu waa‑ dhebɔ ’ö pa Yesu ‑bha sɔ ’ka
21Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑da ’yitagɔ ’gü ’ö ’yipuë bhë ’wo‑ ‑kan ’zü. ’Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu ’wo ꞊nië ‑a ‑zü ’yi ’kpong ’dhiö mü. 22‑Wo ‑kë ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, ’ö Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ꞊kɔɔnmɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zailusö ‑yö ꞊gbëü; ’ö‑ ’yan ‑da Yesu ’gü. ꞊Dhɛ ‑kë ’pö ’ö nu ’ö ‑lo ö kpɔn ’gü ‑a ’dhiö, 23’Ö‑ ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö nu ö ‑dhë ꞊naazë ’ka ꞊nɛɛ: «N ’dhu ’ö ’dhoë‑ ga, ꞊bhɛa’‑ ’a‑ wo ü ‑dhë, ‑bhö nu ’ü ü ‑kɔ pa ‑a ’ka kö ‑a ‑dhɛ ‑yö bo, kö ‑kë ‑a ’gü ‑sü ‑yaan kë ‑a ‑gɔ!»
24꞊Dhɛ ‑kë ’pö, Yesu ‑yö ‑ziö ‑a ’piö. ’Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑to ‑a ’piö, ’ö ‑an ’dho ‑sü ’ka, ’wo ‑kë ꞊maa ’ma ꞊dhia ‑a ‑bha zian ’plɛ ’ka.
25‑Dhɛ bhë ‑a ’gü dhebɔ do ’ö fɛi yën ꞊yua’ ‑ya ‑kë ’ö ‑kwɛ ‑ya kë ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑yö ‑kë mü. 26‑A ’yënng ‑ya bhɔ ꞊duö ꞊dhɔngtrɔ ‑nu ’piö, yö do bhë ’zü, ‑ya ö bha ’wëüga ‑nu ’plɛ ’gü ꞊siö’ ’kɛɛ ‑a ‑dhɛ bhë yaa bo. Pë ’ö ‑kë ꞊zian’ ’ö tɔɔ ’dho ’ö‑ ‑bha ’yua ‑ya wo ’dhiö ‑kplawo. 27‑Yö Yesu ‑wun ‑ma ’ö nu mɛ ‑nu gbung ’gü mü, ’ö pa ‑a ‑bha sɔ ’ka ‑a ꞊zlöö ꞊zian’. 28Bhii ‑yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia ö ‑de ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ ’ma ’pa ‑a ‑bha sɔ ’kpaan ‑de ’ka ꞊sia, n ꞊dhɛ ‑dho bo.» 29’Ö to mü, ’ö‑ ‑bha fɛi yën ꞊yua’ ‑yö ꞊gbaannu, ’ö yö gia‑ ’ö‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ ö ‑dhɛ ꞊ya bo.
30‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, Yesu ‑ya ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’gügbeedhɛ do ꞊ya ’go ö ’gü. ’Ö ꞊dhië ö ‑zü mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ‑an ziën, ’ö‑ pö: «Dö ’ö pa ma sɔ ’ka ꞊nɛ ꞊ɛ?»
31’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’wo‑ pö: «Bhi gia‑, ’ü‑ ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ, mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo ꞊maa ’ma ‑na ü ‑bha zian ’plɛ ’ka, ’ü ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü ꞊nɛ dö ’ö pa ü ’ka a?»
32’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑dhɛ ‑ga ö ‑zü ’to ‑dhɛ ‑nu ‑bha kö mɛ ’ö pë ‑kë bhë ’yaan‑ ‑a yö. 33Dhebɔ ’ö bhë ’siö‑ ‑kaan ‑a ’gluu ’ö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha, bhii yö gia‑ ‑ya ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ pë ’ö ‑kë bhë ö ‑dhɛ ꞊ya bo. ’Ö nu ’ö ‑lo ö kpɔn ’gü Yesu ’dhiö, ’yö ‑kɔ ’ö ‑kë ‑a ’ka bhë ’ö‑ ’plɛ ꞊blɛɛ, ‑a ‑yö sia‑ ‑sü ’ka. 34’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ’dhu, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo, ‑bhö ’dho ꞊zuöyagluu ’ka; ’yua bhë ö ’ka ’dho ü kë gbɔ!»
35Yesu ‑yö ‑to ’wun bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ’ö bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go Zailusö ‑gɔ kɔɔ, ’wo nu ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ’dhu ’yan ga; kö ꞊kun ’ü kwa ‑gɔmɛ bho piën‑ ’kpaan!»
36’Kɛɛ Yesu ’to yaa kë ‑an ‑wo ‑nu ’piö, ’ö‑ pö Zailusö ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ü ‑kë, ‑bhö ‑zo yö n ‑ma dosɛn!»
37’Ö Yesu yaa ’we ‑a ‑bha mɛ gbɛ ‑gɔ kö ‑yaan ziö ö ’piö ‑a ’ke yaa kë Piɛɛ ’dhö, Zakö waa‑ ö dheglu Zan ‑an ’ka.
38’Wo dho ’wo ‑lo Zailusö ‑gɔ kɔɔ. ’Ö Yesu ‑yö ‑kpën mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë ‑zuö dɔ ꞊dhia waa‑ mɛ ‑nu ’wo ‑kë ’gbo ‑nu bɔ ꞊dhia ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’ka ‑an ‑bha.
39꞊Dhɛ ꞊ya ‑da kɔɔ ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ka ‑zuö ‑nu dɔ, ’ka ’gbo ‑nu bɔ ꞊ɛ? ’Në ’ö ꞊nɛ yaa ga, yi ’kpaan ’ö‑ zë.»
40’Ö ’wo yö ‑kaan ‑a ‑bha ‑sü ’gü.
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö mɛ ’plɛ ‑dhë ‑wo yö plaan, ’yö ’në dë waa‑ ‑a dhe ’dhö, ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑yaaga ’wo bhë ’dhö, ’ö ‑an sü ö ’piö, ’wo ‑da ‑wɔ ‑a ’gü ‑kɔ ’dhi mɛ ’ö ’në ꞊glöö ‑yö ‑kë ‑a ’gü bhë ‑a ’gü. 41’Ö Yesu ‑yö ‑ya ’në ’ö bhë ‑a ‑kɔ ‑bha ’ö‑ pö Eblö ‑wo ’gü: «Talita kumi!» ‑A ‑gɛn ’ö tɔɔ: «’Nëdhezë, a‑ ‑pö ü ‑dhë, ’ü ꞊luu’‑!»
42‑Dhɛ do bhë ’ö to ‑a ‑bha, ’ö ꞊luu ’ö yö ’ta ‑sü ‑bha. (’Nëdhezë bhë ‑a ‑kwɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ pë ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’dhö.)
꞊Dhɛ ’wun ‑nu ꞊nɛ ꞊wa ‑an yö, ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an ’gü. 43’Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë ’gbee‑ ’ka ꞊nɛ kö ꞊kun ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ’ö‑ pö ‑a ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë: «‑Ka ‑bhöpë nu ‑a ‑dhë, ‑ya ‑bhö!»
6Mɛ ‑nu ’wo Nazalɛtë waa Yesu ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑
(Matiö 13.53-58; Lukö 4.16-30)
1꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, ’ö dho pödhɛ ’ö ꞊kpɛa ‑a ‑bha bhë ‑a ’gü. Waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊nɛ ’wo dho. 2’Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka, ’yö yö ‑an ꞊daan’ ‑sü ‑bha ‑Zlan ‑wo ’ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü. Mɛ ‑nu ’wo ‑kë wo ’to ’to ꞊dhia mü bhë, ‑an ꞊plëëzë ’te ‑tun, ’ö ’wo‑ pö: «‑Yö ‑go ’wun kë ‑kɔ ‑nu, ’kpaakpadhɛ ’yö‑ ‑gɔ, waa‑ ‑dhidhaapë ‑nu ’ö‑ kë ‑na ꞊nɛ ‑an ‑gɛn ’ka ’më ‑o! 3Yö ꞊kun ’ö ’lüyanmɛ ’ka ꞊naa, ’ö‑ dhe tɔɔ Mali, ’ö‑ dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑kë Zakö, Zozö, Zudë, Simɔ ‑an ’ka ꞊naa. ’Go mü ‑a dheglu ’në dhoo ‑nu ’waa kwa ’piö zö ꞊a?» ’Wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ‑wun ’gü, ‑a ’mɔnɛ waa‑ ‑naadhe ‑yö ‑më ‑an ’gü, ’ö waa ’we ‑a ‑bha kö ‑wa ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑.
4꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊bhlë ‑ya ‑dhɛ ’saadhö ’gü, ’kɛɛ ‑a ’kpɔ ‑pö ’gü ‑mɛ ‑nu, mɛ ‑nu ’ö wo ‑nu ’wo ‑mɛɛ ‑zë waa‑ ‑a ‑gɔ ’kɔɔmɛ ‑nu ’waa‑ ꞊bhlë ‑ya.» 5‑A ‑wun ’gü Yesu yaa ‑dhidhaapë ‑nu kë mü ꞊va gbɔ, ‑a ’ke yaa kë ö ‑kɔ ’ö‑ ’kpa ’yuamɛ ‑nu mɛ do do ‑ta, ’ö ‑an ‑bha ’yua bo ‑a ’ka. ’Ö tɔɔ ’waa wo ‑zo yö ‑a ‑bha. 6Yesu ’te ‑tun ’sönggö ‑sönggö ‑an ꞊zuö’ ‑bha ‑kë ’glɔɔglɔ ‑sü ‑wun ’gü.
Yesu ‑bha ö bha ꞊guë’ ‑nu dan ’ö‑ wo ꞊plɛ ꞊plɛ ’ö ‑an bɔ
꞊Dhɛ ‑kë ’dhö Yesu ‑yö ‑bɔ pödhɛ ‑nu ’wo ’sian ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha bhë ‑an ’gü ‑an ‑daan ‑Zlan ‑wo ’ka ‑sü ’ka. 7’Yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ’ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö ‑an dan ꞊plɛ ꞊plɛ, ’ö ‑an bɔ, ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa ‑nu kë mɛ ‑nu ’gü ‑a ’ka. 8’Kɛɛ ‑yö ‑dhio dɔ ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «’Ta ’ka ’dhoë‑ dho ‑a ’gü bhë, ka ’dho ‑na kö ꞊kun ’ka ꞊kwɛɛ‑ ’kpaan gbɛ sü ka ‑kɔ ’piö; ka ka ‑bha ‑gbangɔlü ’sü, ‑ka ziö! Kö ꞊kun ’ka ‑bhöpë ‑nu, ’ta ’sü ꞊bhɔɔ’ ‑nu sü! ’Go mü ’ka ’wëüga ‑nu gbɛ ‑da ka ‑gɔ sɔ ’yuö‑ ’gü! 9‑Ka ‑sakpa ‑nu yö ka ‑gɛn ‑bha, ’kɛɛ kö ꞊kun ’ka sɔ ’në ‑da ’ko ‑ta dhuö ꞊plɛ!»
10’Ö‑ pö ‑an ‑dhë ’zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka ‑da pödhɛ do ’gü, ‑ka ’to ’kɔ ’wo ’dhoë‑ ka ‑nia kun ‑a ’gü bhë ‑a ’gü, ‑yö ’dho ‑yö yöë ka ‑go ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ’gü ‑yi ‑bha! 11’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑dhɛ ’bhaa ‑nu ’gü, mɛ ‑nu ꞊waa‑ pö wo ’ka ’dho ka ‑nia kun ’iin wo ’to to ka ‑wo ‑bha, ‑ka ’go ‑dhɛ ’ö ’dhö ‑a ’gü; ’kɛɛ kö ’ka ka ‑gɛn ꞊kpënng kö ‑büö ‑bi ‑yö ’go ka ‑gɛn ‑nu ‑bha. ‑Yö ‑dho kë ‑an ‑zo ‑büö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ pë mɛ ’ö ’ka nu ‑a ‑wuën bhë, ’ka‑ kë ’saadhö, ’kɛɛ ’wun yaa ’wo‑ kë ‑na bhë.»
12’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho, ’wo ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑wo wo ꞊zuö’ ꞊dhië’‑ ‑Zlan ’piö. 13’Wo ‑zuu yaa ꞊plëëzë ‑nu ‑kë mɛ ‑nu ’gü, ’ö ’wo ’yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑nu ‑dhɛ bo ’yɔn ‑yö ‑an tuö ‑sü ’ka.
Zan Batisö ‑bha ga ‑sü
14‑A ’töng ’dhö bhë ‑a ’ka, ‑gludë Elɔdö ‑yö Yesu ‑wun ‑ma, bhii ’ö tɔɔ Yesu ’tɔ ‑yö ‑kë ‑pɛn ‑dhiadhö ‑dhɛ ’saadhö ‑a ’gü. Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia: «Zan Batisö ’ö go ga ’gü bhë, pë ’ö ‑kë ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ’dhö ‑a ‑gɔ ’ö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑na bhë ’ö bhë.»
15’Kɛɛ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑pö: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ Eli ’ö ‑kë ’dhiö zian yö ‑mü.»
’Ö‑ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ’zü: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑mü ꞊nɛ ‑an mɛ ‑nu ’wo ‑kë ’dhiö bhë ‑an ’dhö.»
16꞊Dhɛ Elɔdö ꞊ya ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ma ’ö‑ pö: «Zan Batisö ’a‑ ‑gɔ ‑kan ꞊nɛ ’ö go ga ’gü bhë!» 17Pë ’ö ‑kë ’dhö bhë ’ö tɔɔ Elɔdö gia‑ ‑yö Zan ‑kun, ’ö‑ ‑lö, ’ö‑ ‑zuö ‑kansokɔ ’gü. (‑A zë ‑gɛn ’ö tɔɔ ‑më ‑ɛ?) Elɔdö ‑yö ö dheglu Filipö bɔɔ Elɔdiadö ’kun ‑a ‑gɔ. 18’Yö Zan Batisö ‑ya ‑pö Elɔdö ‑dhë: «’Yaa ‑së kö ’ü ü dheglu bɔɔ ’kun ‑a ‑gɔ!» 19‑Naazuëdhe yaa ‑yö ‑da Elɔdiadö ’gü Zan buën‑, ’yö ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ’ ꞊dhia kö ’ö‑ zë, ’kɛɛ yaa‑ këdhɛ gbɛ yö Elɔdö ‑wun ’gü. 20Elɔdö ‑yö ‑suö Zan ‑dhë, bhii ’ö tɔɔ ‑yö Zan ‑sü mɛ kpengdhö, ’ö ’slööslö ‑a ’ka; ’ö‑ ‑wun ’gü ’ö ö ‑zo ‑kë ‑a ’piö. ꞊Ya Zan ‑dhɛ, ꞊ya nu, ꞊ya ö ’to ’to ‑a ’wun ꞊blɛɛ’ ‑wo ‑bha, ꞊zuö’ ‑kaan ’kuë ‑sü ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ. ’Kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë ‑së kö ‑yö ö ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha.
21’Ö yi Elɔdö ‑yö ‑ö bha bhɔ ‑yi ’wlaan‑ ꞊kaa’, ’yö ‑kë Elɔdiadö ‑bha ’wunbɔdhɛ ’ka kö ‑yaan Zan zë. Elɔdö ‑yö ö bha yuö ‑kë ‑a ’piö ‑mɛ ‑nu, ’tɔ bhɔ ‑sü ‑zë ‑nu, ’dhasi ‑nu, ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu waa‑ mɛ ’tɔ ‑zë ‑nu ’wo Galile ‑sɛ ’gü ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’wlaan‑ ’ö bhë ‑a ‑ta. 22’Ö Elɔdiadö ’dhu ‑yö ‑da kɔɔ ’ö yö ’tan kë ‑sü ’gü. ‑Yö ‑kë Elɔdö waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ‑dhë ‑së. ’Ö ‑gludë Elɔdö ‑ya pö ’nëdhezë ’ö bhë ‑a ‑dhë: «Pë ’ü‑ ‑dhɔ ꞊kaa’ ‑a ‑dhɛ n ‑gɔ, a ‑dho ‑a nu ü ‑dhë!»
23’Ö Elɔdö ‑yö ö ‑wo ‑bhö ‑a ‑dhë ’ö‑ pö: «A‑ ‑zë ‑Zlan ‑dhë ꞊nɛ, pë ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë ’ü‑ ‑dhɛ n ‑gɔ, a ‑dho ‑a nu ü ‑dhë, ’kö ‑kë ꞊nɛ ma ‑gludëdhɛ këdhɛ ‑kɔ ’pian do ‑mü, a ‑dho ‑a nu ü ‑dhë.»
24‑Dadhëü ’nëdhezë ’ö bhë ‑yö ‑yö plaan, ’ö dho ’ö ’wun bhë ’ö‑ ꞊blɛɛ ö dhe ‑dhë, ’ö‑ pö: «‑Më ’a dho ‑a ‑dhɛ ‑ɛ?»
’Ö‑ dhe ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö Zan Batisö ‑gɔ ‑dhɛ!»
25꞊Dhɛ ‑kë ’pö ’ö ‑yɛ ö ’zü ’ö nu ‑bla ’ka ‑gludë ’piö ’ö pë ’ö‑ ’piö ’ö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «A‑ ’piö ’piöklöözë ꞊nɛ kö ’ü‑ pö ’dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo Zan Batisö ‑gɔ ’kan, ‑wa ‑da ’tia‑ ’gü, ’wo n gbaa ‑a ’ka!»
26‑Yö ‑kë Elɔdö ‑dhë yaa, ’kɛɛ yaa ‑kɔ ‑a ‑dhë, ‑sö ’ö‑ ‑bhö mɛ ‑nu ’ö ‑an ꞊dhɔɔ kë ’wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ’dhiö bhë ‑a ‑wun ’gü. 27’Yö ö bha ’kɔdhi ‑maa kë ’dhasi do bɔ ’wa vɛɛdhö ‑kansokɔ ’gü kö ꞊yaa‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ ‑yö nu Zan Batisö ‑gɔ ’ka ö ꞊dhia. ’Ö ’dhasi bhë ’ö dho ‑kansokɔ ’gü ’ma, ’ö Zan Batisö ‑gɔ ‑kan. 28’Ö‑ ‑gɔ ‑da ’tia‑ do ’gü, ’ö nuë ’ö‑ nu ’nëdhezë bhë ‑a ‑dhë, ’ö dhoë ö dhe ꞊dhia.
29꞊Dhɛ ’ö Zan Batisö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊waa‑ ma, ’wo nu ’wo‑ ꞊glöö sü ’wo dhoë ’wo‑ ‑bin.
Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu ’sɔɔdhu ’dhi ‑gba ‑sü
(Matiö 14.13-21; Lukö 9.10-17; Zan 6.1-14)
30Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö ’ö pë ‑nu ’wo‑ ‑kë waa‑ ‑Zlan ‑wo ’wo mɛ ‑nu ꞊daan ‑a ’ka bhë ’wo‑ ’plɛ ‑wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. 31Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë nu ꞊dhia kö ‑an ’bhaa ‑nu ‑wo ’dho ‑na, ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ‑wo ‑kë ꞊va. ’Ö‑ ‑wun ’gü Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑a këdhɛ ‑de yaa kë ‑an ‑gɔ kö ‑waan pë ‑bhö. ’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Ka nu ’kwa ’dho ‑de ’sloo ’ka, ‑dhɛ ’kwa dho ‑potaasü yö ‑a ‑bha ‑a ’gü kö ’kaan‑ ka ’tɛɛ pa!»
32’Ö wo ‑de ’sloo ’wo ‑da ’yitagɔ do ’gü, ’wo dho ‑dhɛ do ’wo dho ‑potaasü yö ‑a ‑bha ‑a ’gü. 33’Kɛɛ mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑an ‑yö kö ‑wo ’dho ‑na ’ö ’wo ‑an dɔ. ’Ö ’wo ‑bla sü ’wo goë pödhɛ ‑nu ’gü, ’wo dho ’wo ‑lo Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑an ’dhiö, ‑dhɛ ’wo dho ‑a ‑bha bhë ‑a ’gü.
34Yesu ‑bha ‑go ’yitagɔ ’gü ‑sü kö ‑yaan yö sia‑ ‑a ’yan ‑yö ‑da mɛ gbung ꞊va ’wo bhë ‑an ‑ta. ’Ö ‑an ’yena ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö’ ’gü, bhii ’ö tɔɔ ‑wo ‑bhɔ ‑a ‑dhë ’bhla ‑tuë ‑nu ’ö‑ ‑maakëmɛ gbɛ ’yaa ‑dhö ‑an ‑bha. ’Ö yö ‑Zlan ‑wo ꞊plëëzë ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha.
35꞊Dhɛ ’ö ’bin ’dhö ’më ‑na, ’ö Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «’Bin ꞊ya bhɔ ’më ‑sü ‑bha ’ö ‑dhɛ ’kwa‑ ‑bha ꞊nɛ, mɛ gbɛ ’yaa zö. 36‑Bhö ‑a pö mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑wo ’dho ’kangbaa ’gü ‑dhɛ ‑nu, pödhɛ ‑nu ’wo kwa ’sian ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha zö ꞊nɛ ‑an ’gü kö ‑wo wo ‑bhöpë ’dhɔ!»
37’Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, ‑ka ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë!»
’Wo Yesu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «Ü‑ ’piö kö ’yi ’dho ’yi dönie ꞊këng’ ꞊plɛ ꞊bluu’‑ ’dhɔ ’yi nuë ‑an ꞊dhia kö ‑waan ‑bhö ‑a?»
38꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ’dho ’ka ꞊kpɔɔ’ ’ma kö ꞊bluu’‑ bhɛ ꞊dhë ’ö ’ma kɔ.»
꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ’dho ꞊wa ꞊bluu’‑ ꞊mɛɛ’ ’ö ’wo ‑yɛ wo ’zü ’wo nu ’wo pö Yesu ‑dhë: «꞊Bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu waa‑ ’yuö‑ ꞊plɛ ’yi ‑an yö.»
39’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑wa pö mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu wo kpö kpö ’ka ’kpaa‑ ‑ta. 40’Ö ’wo ‑an ‑ya wo ‑bhüö ’ka ‑an dan ‑sü ’ka ꞊këng’ do ’iin ’gɔɔ‑ ’sɔɔdhu ’ka.
41꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu waa‑ ’yuö‑ ꞊plɛ ’wo bhë ‑an sü, ’yö ö ’yan ꞊luu dhang‑ ’gü, ’yö ꞊bhɛa ‑a ‑ta, ’ö ‑Zlan zuö pö. ’Ö ꞊bluu’‑ bhë ’ö‑ ꞊kaan ’ö‑ nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑glu mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka. ’Ö ‑kɔ do bhë ’ö‑ ꞊kaa’ ’yuö‑ ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ’ka, ’ö ’wo‑ ‑glu ‑an ’ka ’zü ’töüdhö. 42Mɛ ’ö ‑dhö ‑yö ö ‑bha ‑bhö, ’ö‑ ’bhaa ‑yö to. 43’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho ꞊bluu’‑ ’kluklu waa‑ ’yuö‑ ’kluklu ‑kpa ’kuë‑ ‑sü ꞊kpasɛn pa ‑sü ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’ka. 44Gɔɔn‑ ‑nu ’wo ‑bhöpë bhë ’wo‑ ‑bhö ‑an ‑kpa ’kuë‑ ‑sü ‑wo ‑kë ‑vuu ’sɔɔdhu ’ka, dhoo ‑nu waa‑ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑wo ‑kë mü pë ‑bhö ꞊dhia, ’kɛɛ waa ‑an ꞊dhong’ gɔɔn‑ nu ’piö.
Yesu ‑yö ’ta ‑sü ’yipuë ꞊va ‑ta
45꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ‑wo ‑da ’yitagɔ do bhë ‑a ’gü, ‑wo ’dho ö ’dhiö ’yipuë ꞊va ’ö bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian’ pödhɛ ’wo‑ ‑dhɛ Betesaida bhë ‑a ’gü, kö yö gia‑ ’ö ö ‑wo ‑da mɛ gbung ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë kö ‑waan ’dho.
46꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ’kan wo ’kuë‑ ꞊ya ’go mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’piö ’ö ‑da ‑tɔn do tuö kö ’yaan‑ ꞊bhɛa’‑.
47꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛ ’dhö trö ‑na, kö ’yitagɔ ’ö Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ’gü bhë ꞊ya yö ’yipuë ꞊va bhë ‑a ziën, kö Yesu ‑zë ‑yö ꞊tun ’yi ’kpong ’dhiö. 48’Yö‑ yö ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊sëë’‑ ‑yö bho ‑na ’yitagɔ ‑blü ‑sü ’gü ’buu ’yö ‑kë ‑ziö ꞊dhia ‑an ‑bha bhë ‑a ‑wun ’gü.
꞊Dhɛ ’ö ꞊wa dɔ ‑dhɛ ‑bha ’po ‑sü ꞊tɛi’ ’ka bhë, ’ö Yesu ‑yö dho ‑an ’piö ꞊zian’ ‑ta ’yi ‑ta ‑sü ’ka, ’ö‑ ‑kë kö ’yaan‑ ziö ‑an ‑ta. 49’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö ꞊waa‑ yö kö ‑yö ’ta ‑na ’yi ‑ta dhuö bhë ’wo‑ pö wo ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛ mɛ ‑zii ‑mü. ’Ö ’wo yö ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’gü. 50Bhii mɛ ‑nu ’wo‑ yö bhë ‑wo ‑yö zë ‑zë kun ‑sü ‑bha ’suö ’ka.
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ‑dhɛ do bhë ‑a ‑bha, ’ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «‑Ka ka ‑zo ‑gban, ma ‑mü, kö ꞊kun ’ka ‑suö!»
51’Ö ‑da ‑an ’piö ’yitagɔ ’gü ’ö ’buu ‑yö ꞊gbaannu. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’dhi ‑yö pa, 52bhii waa ‑dhidhaapë ’ö‑ ‑kë ꞊bluu’‑ ‑ta bhë ‑a ‑gɛn dɔ, ’ö tɔɔ ‑an ‑bha ’wundɔdhe ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑a ‑gɛn dɔ.
Yesu ‑bha ’yuamɛ ‑nu ‑dhɛ ‑bo Zenezalɛtö ‑sɛ ’gü ‑kɔ
53꞊Dhɛ ꞊wa ’yi ’kan ꞊wa ‑lo ’yipuë ꞊va bhë ‑a ’kpong ’dhiö Zenezalɛtö ‑sɛ ’gü, ’wo wo ‑bha ’yitagɔ ‑klu ’yi ’kpong ’dhiö mü. 54‑An ‑bha ‑go ’yitagɔ ’gü ‑sü ’ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑to mü ’wo Yesu dɔ. 55’Wo ‑bla sü ’wo dhoë pödhɛ ’saadhö ‑a ’gü. ’Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑nu wo ‑bha ’yuamɛ ‑nu ’ka ‑an ‑bun ꞊sɛɛ’ ’gü ‑sü ’ka ‑dhɛ ’ö ’wo Yesu ’tɔ ma ‑a ‑bha. 56’Ö ‑dhɛ ’saadhö ’ö Yesu ‑yö dho ‑a ‑bha, pödhɛ ’sɛɛn‑ ‑nu, pödhɛ ꞊vava ‑nu, ’kangbaa ’gü ‑dhɛ ‑nu, ’wo nu wo ‑bha ’yuamɛ ‑nu ’ka ’wo‑ ‑da ’dhëëdhɛ ꞊va ‑bha. ꞊Ya kë ’dhö ’wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö ’we ‑a ‑bha wo ‑gɔ ’wo ’pa ‑a ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’kpaan ’ka. ’Ö mɛ ‑nu mɛ ’wo pa ‑a ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’ka ’ö ‑an ‑dhɛ ‑yö bo.
7Mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑wo ’ö go mɛ ziizii ‑nu dhiö
1Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ’bhaa ‑nu ’wo go Zeluzalɛmë plöö, ‑wo ‑nu ’wo dho wo ’ko ꞊bhaa Yesu ’piö mü. 2’Wo‑ yö ꞊nɛ ‑a ‑bha ꞊guë’ ’bhaa ‑nu ’waa wo ‑kɔ ’zlu ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑an ’bhɛma ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ ’dhö ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö ‑waan ꞊tun pë ‑bhö ‑na, 3’kɛɛ kö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö mɛ ‑nu ’wo to ‑wo wo ‑kɔ ‑zlu ’papadhö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑an wɔ ‑kɔ ’dhö ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö ‑waan ꞊tun pë ‑bhö ‑na. Bhii ’ö tɔɔ ‑wo wo ‑bha mɛ ziizii ‑nu wɔ ‑kɔ ꞊bhlë ‑ya. 4’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa ’go ’dhɔɔ ’gü ꞊wa nu, ’ö waa wo ‑kɔ ’zlu ꞊kun ꞊nɛ ‑kɔ ’wo‑ pö ‑a ’ka ‑an ‑dhë ‑a ’dhö ’waa pë ‑bhö. ’Ö ‑an ‑bha wɔ ‑kɔ ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ bhë, ’wo‑ ꞊bhlë ‑ya ‑an ’kun ‑sü ’ka; ’ö‑ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑kɔ ꞊ya kë ’wo wo ‑bha ’yi ‑mü ‑a ’gü ‑kɔɔ ‑nu, ‑an ‑bha gbɔ ‑nu, zën ‑piö gbɔ ‑nu, waa‑ ‑an ‑wɔ ‑a ‑ta ‑pë ‑nu ‑an ‑zlu ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö.
5‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo Yesu ꞊dhɛɛ’ ‑kpɔ ’wo‑ pö: «‑Më ’ö ‑kë ’ö ü bha ꞊guë’ ‑nu ’waa mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö go kwa ’bhɛma ‑nu kwɛɛ bhë ’waa ‑a ’kun, ’ö ’waa wo ‑kɔ ‑nu ’zlu ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ’kwa‑ wo ‑a ’ka ‑a ’dhö, ’wo pë ‑bhö ‑e?»
6’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu, ’wun ‑gban ka ‑bha ’ö Ezai ‑ya ꞊blɛɛ ’dhiö bhë ‑yö ’wun gia‑ ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑ya ‑ya ’ö‑ pö: ‑Zlan ‑ya pö: ’Sɛgümɛ ‑nu ‑wo n ꞊bhlë ‑ya wo ‑wo ’kpaan ’ka, ’kɛɛ ‑an ꞊zuö’ ‑yö n ’ka ꞊gbiin. 7꞊Bhlëyadhe ‑nu ’wo nu ‑na ‑a ’ka n ’piö bhë, ‑a ’plɛ ‑yö ’kpaan, bhii ‑wo mɛ ‑nu ‑daan ‑wo ’ö go mɛ ‑nu dhiö ‑a ’ka ꞊nɛ, pë ’wo‑ pö ‑yö ‑go ‑Zlan ’dhi ‑a ’dhö. 8Ka ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu ‑blü zian gbɛ ’ka kö ’kaan‑ mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑nu ’ö ’go ‑na mɛ ‑nu ’gü bhë ‑a ’ka.»
9’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ’zü ’ö‑ pö: «’Ka ‑Zlan ‑bha tɔng ‑da zian gbɛ ’ka kö ’kaan‑ ka ‑zo kë ka ‑de ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑nu ’piö! 10Bhii Moizö ‑ya pö: ‑Bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya! ’Go mü: Mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ö dë ’iin ö dhe ‑gɔ, ‑wo ‑dho ‑a zë. 11’Kɛɛ ka ‑zë, ka ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö ꞊yaa‑ pö ö dë ’iin ö dhe ‑dhë: ‹Ma pë ‑nu ’wo n ‑gɔ, ’a dho nuë ka ‑dhë bhë, a‑ ‑ya ö ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha gbaɔ ’ka›, 12’kaa ’we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ gbɔ ‑yö pë ‑nu nu ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑dhë. 13‑Kɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka, ’ka ‑Zlan ‑wo ꞊bhlë ꞊siö ‑a ’ka, ka ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑wo ‑nu ’ka ka ’ko ‑dhë. ’Go mü, ’ka pë ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ’ö bhɔ ‑a mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ‑bha bhë, ’ka‑ ‑kë.»
Pë ‑nu ’wo mɛ ‑nu ‑kë ‑dhuuzë
14꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë wo ’ko ꞊bhaa ’zü ‑dëüwo, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ’plɛ, ‑ka ka ’to ’to n ‑ma, ’wun ꞊nɛ ’ka‑ ‑ya ka ꞊zuö’ ’piö: 15‑Bhöpë ’ö ’go ‑na plaan ’ö ‑da ‑na mɛ ‑nu ’gü bhë ’yaa mɛ ‑nu kë ꞊sɔɔnyaamɛ ’ka ‑Zlan wö ’dhiö, ’kɛɛ pë ’ö go ‑an ꞊zuö’ ’gü bhë ꞊nɛ ’ö ‑an ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ ’ka. 16‑Ka ka ’to ’to ‑së ’ka! ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ’wun ma ‑to ‑yö ‑dhö kö ’wun ’a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ, ‑kaa ‑gɛn ma!»
17꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ’go mɛ ‑nu gbung ’gü mü, ꞊ya ’dho kɔɔ, ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wun ꞊zuan’ ’ö‑ ‑zɔn bhë ‑a ‑gɛn ’ka. 18’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de ’pö, ka ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’kaan‑ ’wun ‑gɛn dɔ ꞊a? ‑Kaa dɔa ꞊nɛ, pë gbɛ yaa ’dho go plaan ꞊zian’ kö ‑yaan ‑da mɛ ’gü ‑yaan ‑a kë ‑dhuuzë. 19Bhii ’ö tɔɔ pë ’ö ’dhö bhë ’yaa ’dho ‑a ꞊zuö’ ’gü, ‑dhɛ ’ö dho ‑a ‑bha ꞊zian’ ’ö tɔɔ ‑a ’guu, ’ö dhoë ’blü ’dhiö.»
(‑Wo ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’gü bhë ꞊nɛ ’ö Yesu ‑ya ꞊zuan’ ꞊nɛ, ‑wo ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑wo ‑bhöpë ‑nu ’plɛ ‑bhö.)
20’Ö‑ pö ’zü ꞊nɛɛ: «‑Bhöpë ’yaa mɛ ’bhee‑ kë ꞊sɔɔnyaamɛ ’ka ’kɛɛ ’wun ’ö ’go ‑na ‑a ꞊zuö’ ’gü bhë ’ö‑ ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ ’ka ‑Zlan wö ’dhiö. 21Bhii mɛ ꞊zuögüdhɛ ꞊nɛ ’ö ‑zotadhe yaa ’ö mɛ ‑blü ‑da dhe ’piö ‑sü, ’nuëbɔ ’kun ‑sü, ꞊mlaabɔ ’kun ‑sü, ꞊kwaan ‑sü waa‑ mɛ zë ‑sü ‑an ’ka. 22Yö ꞊nɛ ’ö nu ’zü, dheagɔmɛ ‑bha dhe ’kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü, gwaandhe ‑bha gɔɔn‑ ’kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü, ‑ya mɛ gbɛ ‑bha pë ‑dhɔ ’ka ‑sü, këpë yaa kë ‑sü, mɛ ‑püö ‑sü, ’wun ‑dɔ ’gü ‑sü, ꞊druɛi kë ‑sü, ’wun yaa ‑blɛɛ mɛ ‑gɔ ‑sü, ‑de ‑sü ꞊va kë ‑sü waa‑ ‑kë ’yaa ’wun dɔ ‑mɛ ’ka ‑sü ’wo bhë ’saadhö ‑an ’ka. 23Pë yaa ‑nu ’töüdhö ’wo bhë ‑wo ‑go mɛ ‑nu ꞊zuö’ ’gü, ’ö ’wo mɛ ‑kë ꞊sɔɔnyaamɛ ’ka.»
Dhebɔ ‑nia do ‑bha Yesu ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑sü
24꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑go mü ’ö dho Tii ‑pö ‑nu ’gü. ꞊Dhɛ ꞊ya ’dho ꞊ya ‑lo ’ma, ‑yö ‑da ’kɔ do ’gü, bhii yaa kë ‑a ’piö kö mɛ gbɛ ‑ya ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ ö mü. ’Kɛɛ ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö kö ‑a ‑dhɛ ‑yö ‑bin. 25Bhii ’ö tɔɔ dhebɔ do ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’dhu ’gü, ‑yö Yesu ‑wun ‑ma. ’Ö nu ’ö ‑gblü Yesu ’dhiö. 26Dhebɔ ’ö bhë yaa kë Izlaɛlö ‑sɛ ’gü ’në ’ka, ‑yö ‑go Fenisi, Sili ‑sɛ ’gü; ’yö ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yaan ‑zuu yaa bho ö ’dhu ’gü. 27’Yö Yesu ‑yö ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn dhebɔ bhë ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «‑Bhö ü ꞊kwaa’ ’në ‑nu ‑zü ꞊kun, ‑wo ‑bhöpë ‑bhö, bhii ’yaa ‑së kö ‑wo ’në ‑nu ‑bhöpë ’sü ‑an ’dhiö ‑wa nu gbɛn‑ ‑nu ‑dhë.»
28’Ö dhebɔ bhë ’ö‑ pö Yesu ‑dhë: «’Wun gia‑ ‑mü, n ‑Gɔmɛ, ’kɛɛ ꞊ya kë gbɛn‑ ‑nu ’wo pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ꞊löö bhë, ’në ‑nu ‑bhöpë ’pee ‑nu ’wo ‑püö ‑na sia‑ bhë ꞊ya kë ‑wa ‑bhö.»
29’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑A ‑daa ’ü‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun ’gü, ‑bhö ’yɛ ü ’zü ’ü ’dho ü ‑gɔ kɔɔ, ‑zuu yaa ꞊ya ’go ü ’dhu ’gü ’saadhö.»
30꞊Dhɛ ’ö ‑yɛ ö ’zü ’ö dho ö ‑gɔ kɔɔ, ’yö ö ’dhu yö kö ‑yö ꞊waannu ꞊süë’, kö ‑zuu yaa ꞊ya ’go ‑a ’gü.
Yesu ‑bha gɔɔn‑ do ’ö‑ ’to ’dhö ta ‑sü ’ka ’ö ’yaa ’we ‑a ‑dhɛ bo ‑sü
31Yesu ‑yö ‑go Tii ‑sɛ ’gü, ’ö bɔ Sidɔn ‑sɛ ’gü, ’ö nu Galile ’yipuë ’piö ꞊zian’ ‑bɔ pödhɛ ’gɔɔ‑ do ‑sɛ ’gü ‑sü ’ka. 32‑Wo ‑nu gɔɔn‑ do ’ö‑ ’to ’dhö ta ‑sü ’ka, ’go mü ’ö ’yaa ’we ‑a ’ka ‑a ꞊dhia. ’Wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö ö ‑kɔ kpa ‑a ‑ta kö ‑yaan ‑a ‑dhɛ bo.
33꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö bhɔ ‑a ’ka mɛ gbung ’wo bhë ‑an ‑dhë ꞊taa’ wo ‑de ’sloo ’ka, ’yö ö ‑kɔnëga ꞊plɛ ‑sɔ ‑a ’to ꞊plɛ bhë ‑a ’gü, ’go mü ’ö ’dhee ‑suö ö ‑kɔnëga ‑bha ’ö‑ pa ‑a nɛ‑ ’ka.
34꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑dhɛ ‑ga dhang‑ ’gü ꞊bhɛa’ ‑sü ’ka. ’Yö ö ‑zo ta ‑a ‑bha ’yena ‑wo ’gü ’ö ö ‑zo ‑lo, ’ö‑ pö: «Efata!» (‑A ‑gɛn ’ö tɔɔ: «‑Bhö ’po!»)
35‑Dhɛ do bhë ‑a ‑bha ’ö gɔɔn‑ ’ö bhë ’ö‑ ’to ‑nu ‑wo ‑po, ’ö‑ nɛ‑ gën ‑yö ‑kan, ’ö yö ’wun ‑nu ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha ‑së ’ka.
36꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ’yɛ wo ’zü ꞊wa nu, mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo sia‑ ‑an ’piö ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ’plɛ ‑dhë kö ꞊kun ’wo ’wun ‑nu ’wo bhë ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë. ’Kɛɛ ’wun bhë mɛ ’bha ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë. (’Wun ‑nu ’wo bhë ‑an ‑bindhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö) ’ö bhii ‑ya pö ‑na kö ꞊kun ’ka‑ ꞊blɛɛ’ kö ‑wa ꞊blɛɛ’ ‑na. 37’Tetundhe ꞊va ‑yö ‑kë ‑an ‑gɔ ’wo‑ pö: «Pë ‑nu ’saadhö ’ö‑ kë ‑na ꞊nɛ ‑a ’plɛ ꞊wo ‑së! ‑Yö mɛ ‑nu ‑de gia‑ ’ö ‑an ’to ’dhö ta ‑sü ’ka ‑an ’to ’dhi ‑po, ’ö mɛ ‑nu ’waa ’we ’ö ’wo ‑we!»
8Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië ’dhi ‑gba ‑sü
1‑A ’töng ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑nu ’zü ‑dëüwo, ’wo ꞊nië Yesu ‑zü. ꞊Dhɛ ’ö ‑kë ꞊nɛ, ‑bhöpë gbɛ ’yaa kë ‑an ‑gɔ bhë, ’ö Yesu ‑yö ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: 2«Mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ, ‑an ’yena ‑yö n kë ‑na, bhii ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa ’ö ꞊nɛ, ’wo n ’piö zö, ’ö ‑bhöpë gbɛ ’yaa ‑an ‑gɔ gbɔ. 3꞊Ya kë ꞊nɛ ‑bhöpë gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ ꞊sia, ’ö ꞊wa ’to din ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka, ’ma‑ pö ‑an ‑dhë ‑wo ’dho wo ꞊plöö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ‑wo ‑dho ‑püö zian ‑gbloo ‑nu ’piö, kë ’ö ꞊waa‑ wo ’tëëtë bhë ‑a ‑wun ’gü, bhii mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑go ’ma ꞊gbiin.»
4’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Kwa ‑dho go mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ’töüdhö ‑an ‑bhöpë ’ka ’më, ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha zö ꞊nɛ ‑a ’gü i?»
5’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «꞊Bluu’‑ bhɛ ꞊dhë ’ö ka ‑gɔ ‑ɛ?»
’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Bluu’‑ bhɛ ’slaplɛ.»
6’Ö‑ pö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu sia‑. ’Go mü ’ö ꞊bluu’‑ bhɛ ’slaplɛ bhë ’ö‑ sü, ’ö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’ö‑ ꞊kaan, ’ö‑ nu ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑glu mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ‑glu ‑an ’ka. 7’Yuö‑ ’në ’sɛɛn‑ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ‑gɔ mü. ꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’ö‑ pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë, ‑wa ‑glu mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka ’zü. 8Mɛ ’ö ‑dhö ‑yö pë ‑bhö, ’ö‑ ’bhaa ‑yö to, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho ‑bhöpë ’kluklu ‑nu ’wo to bhë ‑an ꞊kpasɛn pa ‑sü ’slaplɛ ’ka. 9Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑wo ‑mɔ mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië ‑bha. ꞊Dhɛ ꞊wa yën ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑wo ’dho. 10‑Dhɛ bhë ꞊nɛ ’wo to ‑a ‑bha, ’ö Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo ‑da ‑a ‑bha ’yitagɔ ’gü, ’wo dho Dalimanuta ‑sɛ ’gü.
Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaapë do ‑dhɛ Yesu ‑gɔ
11Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑nu kö ’waan‑ ’slë ’kan Yesu ‑gɔ, ’ö waa‑ Yesu ‑nu ’wo yö ’wun ‑blɛɛ wo ’ko ‑dhë ‑sü ’gü mü, ’wo‑ ‑dhɛ Yesu ‑gɔ kö ‑yö ‑dhidhaapë do ’ö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ‑yö ‑go ‑Zlan ’piö, ‑a kë.
12’Ö Yesu ‑yö ö ‑zo ‑lo ’piö ꞊gbiinzë ’ka ’ö‑ pö: «‑Më ‑de ’ö ‑kë ’ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ’wo‑ ’piö kö ’wo ‑dhidhaapë do yö ꞊nɛ ꞊ɛ? A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑Dhidhaapë do gbɛ ’ka ’dho kë ‑an ‑dhë!»
13꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö go ‑an ’piö mü, ’ö ‑da ’yitagɔ ’gü, ’ö dho ’yipuë ꞊va bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian’ ’pian gbɛ ’ka.
Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Elɔdö, ‑an ‑bha ꞊bluubhɛɛpë
14’Kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë, Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑zlö ‑yö ‑trö ꞊bluu’‑ ‑nu ’sü ‑sü ‑bha. ‑A bhɛ do ’kpaan ꞊nɛ ’ö ‑kë ‑an ‑gɔ ’yitagɔ ’gü mü. 15’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka kë ’slë ’ka, ’ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Elɔdö ‑an ‑bha ꞊bluubhɛɛpë ‑gɔ!»
16’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa pö wo ’ko ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «꞊Dhɛ ’ö ‑kë ꞊nɛ kwaa ꞊bluu’‑ ’sü bhë, ’yö‑ pö ‑na ’dhö bhë.»
17꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ’wun ’wo‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ‑a ma, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ka‑ pö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ꞊bluu’‑ kaa‑ ’sü bhë, yö ‑mü ‑i? Kaa ’wun ‑nu ’a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë bhë, ‑an ‑gɛn dɔ ꞊kun ꞊a? Kë‑ wo ka ‑gɔ ꞊nɛ, kë ’pö ka ‑bha ’wunbhokoudɔdhe ’dhi ‑ya wo ta ‑sü ’ka bhë ee? 18Ka ’yan ‑nu ‑wo ‑dhö; ‑yö ‑kë ꞊dhë ’ö ’kaa ‑dhɛ yö ꞊nɛɛ, ’ö ka ’to ‑nu ’dho ‑dhö, ’ö ’kaa ’wun ma ꞊nɛɛ? Ka ‑zo ’yaa ‑büö ꞊nɛ 19꞊dhɛ ’ma ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu ꞊kaan’ gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu ’sɔɔdhu ’ka ‑waan ‑an ‑bhö, ‑a ’kluklu ‑nu ‑wo to ‑a ꞊kpasɛn pa ‑sü ꞊dhë ’ö ’ka dhoë ꞊ɛ?» ’Wo‑ ‑daa ‑kë ’wo‑ pö: «‑A ꞊kpasɛn ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ.» 20’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «꞊Dhɛ ’ma ꞊bluu’‑ bhɛ ’slaplɛ ꞊kaan’ gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu ‑yiisië ’ka, ‑a ’kluklu ‑nu ’wo to ‑a ꞊kpasɛn pa ‑sü ꞊dhë ’ka dhoë ꞊ɛ?» ’Wo‑ ‑daa ‑kë ’zü ’wo‑ pö: «‑A ꞊kpasɛn ’slaplɛ.»
21꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Ö ꞊dhɛ ’ö ’kwa yö më ’ö ’ka‑ pö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ꞊bluu’‑ kaa‑ ’sü bhë, yö ‑mü ‑i?»
‑Kɔ ’ö Yesu ‑yö ’yënngtiimɛ do ‑dhɛ boë Betesaida
22‑Wo ‑dho ’wo ‑lo Betesaida. ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, ’ö mɛ ‑nu ‑wo nu ’yënngtiimɛ do ’ka Yesu ꞊dhia, ’ö ’wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yaan ’pa ‑a ’ka.
23’Ö gɔɔn‑ ’yënngtiizë ’ö bhë ’ö Yesu ‑yö ‑yaa ‑kɔ ‑bha, ’ö dhoë pö‑ ꞊taa ‑bha. ’Yö ö ’dhee ‑kan ‑a ’yënngdhö, ’go mü ’yö ö ‑kɔ ‑kpa ‑a ‑ta ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Ü pë ‑nu ‑yö ‑a?»
24’Ö gɔɔn‑ ’yënngtiizë ’ö ꞊sia bhë, ’yö ö ’yan po ’ö‑ pö: «A mɛ ‑nu ‑yö ꞊nɛ ’lü ‑nu ’dhö, ’kɛɛ pë ’ö ‑kë tɔɔ ‑wo ’ta ‑sü.»
25’Ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ kpa ’zü ‑dëüwo gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ’yan ‑ta. ꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ö ‑kɔ bho mü, ’ö gɔɔn‑ ’ö bhë ’ö ‑dhɛ ‑ga ö ’dhiö ’wa vɛɛdhö, ’ö‑ ’yan ‑yö bo, ’ö ‑dhɛ yö ‑së ’ka. 26’Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’dho ü ‑gɔ kɔɔ vɛɛdhö kö ꞊kun ’ü dho plöö ꞊zian’.»
Piɛɛ ‑bha ‑a pö ’ö‑ wo ꞊nɛ Yesu ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ
(Matiö 16.13-20; Lukö 9.18-21)
27Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑dho Filipö Sezale ‑pö ‑nu ’gü. ‑Wo ‑kë ’dho ꞊dhia, ’ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö dö ‑mü n ’ka ɛ?»
28’Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’wo‑ pö: «Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö Zan Batisö ‑mü ü ’ka, mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ’zü Eli ‑mü ü ’ka, mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ’bhaa ’ö ‑kë ’dhiö ꞊zian’ ‑yö ‑mü ü ’ka.» 29’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de ’pö, ka‑ ‑pö dö ‑mü n ’ka ɛ?»
’Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ü ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’ka.»
30꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ kö ꞊kun pë ’ö Piɛɛ ‑ya ꞊blɛɛ ’ö ‑gban ö ‑bha bhë, ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë.
Yesu ‑yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ
(Matiö 16.21-28; Lukö 9.22-27)
31꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑yö ‑zobüödhe ‑nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: «Pë dho kë ’ö tɔɔ ma ’a Mɛgbö ’ka, n ’klo‑ ‑dho bhɔ ꞊va. ‑A ‑gɛn ’ö tɔɔ mɛ ziizii ‑nu, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa ’dho we n ‑wun ‑bha. ‑A ‑wun ’gü, ‑wo ‑dho n zë. ‑A ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga bhë ’a dho go ga ’gü.»
32‑Yö ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑a ‑blɛɛ ‑an ‑dhë, ’ö bɔa plöö ö ꞊gɛan’.
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Piɛɛ ‑ya ‑dhɛ ö ’sloo ’ka, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’wun ꞊suu’‑ ’ö ꞊nɛ ’ü‑ ꞊blɛɛ!» 33’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑dhië ö ‑zü, ’yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑ta ‑ga, ’go mü ’ö‑ pö Piɛɛ ‑dhë ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö yö ’ma ’ü ’go n ’sɔɔ, Satan, bhii ü ‑bha ‑zotadhe ’yaa kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ’dhö, ’kɛɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ’bhee‑ ‑bha ‑zotadhe ’dhö ꞊zian’!»
34꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö mɛ ‑gbaa ‑nu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑ya ’piö kö ‑yö ziö n ’piö, kö ‑yö ö bo ‑zo ‑ta ö ‑de ‑wun ’gü ‑sü ’ka, yö do bhë ’zü, ‑yö ꞊wa ‑bhö ꞊nɛ ‑kɔ ’a dho ꞊wa ‑bhö ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö. 35Bhii mɛ ’ö‑ ’piö kö ’yö ‑kë ‑a ’gü ‑sü kë ö ꞊deë’, yö ’ka ’dho ‑a yö, ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ‑zo bho ö ‑de ‑wun ’piö n ‑wun waa‑ ’wuntaɔsë ‑an ‑wun ’gü, ‑yö ‑dho ‑kë ‑a ’gü ‑sü yö. 36‑Yö ‑dho kë ‑së mɛ ’bhee‑ ‑bha ’ka kö ‑yö ’kpongtaapë ’plɛ yö, kö ‑a nii ‑zë ’gü ꞊ya ꞊siö’‑ ‑a? 37‑Më ’wo dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑a nu mɛ ’bhee‑ ‑dhë kö ‑yaan ö nii ‑ta bɔ ‑a ’ka ɛ? 38’Ö mɛ ꞊ya lë‑ kë n ‑gɔ, ’iin n ‑wo ‑nu ‑gɔ, ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ’waa ’to wo ‑wo ‑ta ‑Zlan ‑dhë ’ö ’wo ’wun yaakëmɛ ‑nu ’ka bhë ‑an ziën, ꞊ya kë ’dhö ’pö, ma Mɛgbö ‑de ’pö, yi ’a dho nuë n Dë ‑bha ’tɔbhɔdhe, waa‑ ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu ’slööslö ‑an ’ka, a ‑dho lë‑ kë mɛ bhë ‑a ‑dhë ’pö.»
91’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun giagia ’ka ꞊nɛɛ: Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ka ’piö zö, waa ’dho ga kö ‑an ’yan yaa ‑kpën ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ këdhɛpö ‑bha ‑nu ’piigbeedhɛ ’ka ‑sü ‑bha.»
Yesu ‑bha ‑dhië bun gbɛ ’gü ‑sü
2꞊Dhɛ ‑dhɛkpaɔyi ’slado ꞊ya ziö, ’ö Yesu ‑yö Piɛɛ ’dhö, Zakö ’dhö, waa‑ Zan, ’ö ‑an sü ö ’piö, ’wo dho ‑tɔn do ꞊gbiin tuö wo ’sloo ’ka. ’Ö Yesu ‑yö ‑dhië bun gbɛ ’gü ‑an wö ’dhiö mü, 3’ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë ’puu; ‑a ‑bha ‑kë ’puu ‑sü bhë, mɛ ‑kɔ ‑mɔa ‑pë ’yaa ‑mü ’kpongtaa zö kö ‑yaan sɔ ’zlu ‑yaan bhɔ ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö. 4’Ö to mü, ꞊guë’ ‑nu ‑yaaga ’wo bhë, ’wo Eli waa‑ Moizö ‑an yö kö waa‑ Yesu ‑nu ‑wo ’wun ꞊blɛɛ’ ‑na wo ’ko ꞊bhaa. 5’Ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ꞊yö ‑së kö ’kwa to zö. ‑Kwa sɔ ’kɔ ‑yaaga dɔ, ü ‑bha ‑yö kë do, Moizö ‑bha ‑yö kë do, Eli ‑bha ‑yö kë do.» 6Pë ’ö dhoë‑ ‑a ꞊blɛɛ’‑ yaa‑ dɔ ö ‑de ‑gɔ, bhii ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ ’wo to waa‑ yö gia‑, ’siö ꞊va ‑yö ‑kan ‑an ’gluu.
7’Ö dha kpö do ‑yö nu, ’ö‑ ’bin ‑yö sɔ ‑an ‑ta. ’Ö ‑wo do ‑yö bɔ dha kpö bhë ‑a ’gü ’ö ‑we ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ n Gbö (do ’ö n ‑gɔ) ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ꞊duö. ‑Ka ka ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha!»
8‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, ö ꞊guë’ ‑nu ’wo bhë ’wo ‑dhɛ ‑ga wo ‑zü ’to; waa mɛ gbɛ yö gbɔ, ‑a ’ke yaa kë Yesu ‑de ’sloo ’ka wo ’piö mü.
9‑Wo ‑kë ’go ꞊dhia ‑tɔn bhë ‑a tuö kö ‑wo ꞊yɔɔ’ ‑na, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö pë ‑nu ’ka ‑an yö ꞊nɛ, ’ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ‑yö ’dho ‑yö yöë ma ’a Mɛgbö ’ka, n ‑ma ‑go ga ’gü ‑yi ‑bha.»
10’Ö ‑wo bhë ’wo‑ ma ‑a ‑ta. ’Kɛɛ ‑wa ‑pö wo ’ko ‑nu ziën ꞊nɛɛ: «‑Go ga ’gü ‑sü ꞊nɛ, ‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ ‑më ‑ɛ?»
11꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo Yesu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «‑Më ’ö ‑kë ’ö kwa ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ꞊waa‑ pö Eli ‑dho nu kö pë mɛ ’ö dho kë ‑yaan ꞊tun kë ‑na ‑ɛ?»
12’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Eli ‑de ‑yö ‑dho nu ’dhiö ꞊kun kö ‑yaan pë ’plɛ ꞊baa’, ’kɛɛ ‑më ‑kë ’ö ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ꞊bɛɛn’ ‑wo ‑ya pö Mɛgbö ’klo‑ ‑dho bhɔ ꞊gbaɔnsü, ’go mü ’ö mɛ ‑nu dhö ’yan ꞊ziö’ ꞊kaa’ ɛ? 13’Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Eli ‑de ꞊ya nu ’saadhö. ’ö mɛ ‑nu ‑wa kun yaa ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ꞊dhië’ ‑an ‑dhë ‑a ’dhö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ꞊bɛɛn ‑sü ’ka ‑a ‑wun ’gü ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü bhë ‑a ’dhö.»
‑Kɔ ’ö Yesu ‑yö ‑zuu yaa bhoë ’në do ’gü
(Matiö 17.14-21; Lukö 9.37-43a)
14꞊Dhɛ ’ö ꞊wa nu, ꞊wa ‑lo ꞊guë’ mɛ ‑nu ’wo to ‑an ’piö, ‑wo mɛ gbung ꞊va waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑yö ‑an ’piö mü, kö ‑wo ’wun ‑nu ꞊blɛɛ’ ‑na wo ’ko ’piö.
15꞊Dhɛ ’ö ‑an ’yan ꞊ya ‑kpën Yesu ‑bha, (bhii ‑a ‑bha nu mü ‑sü bhë yaa kë ‑an ’yaan ’ka), ’wo ‑bla sü ’wo dhoë ‑a ‑gɔ zian‑ kö ‑waan ‑mɛɛ kaa.
16꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑lo ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö, ’ö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «‑Më ‑wun ’ö kaa‑ mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ, ’ka‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ꞊ɛ?»
17’Ö gɔɔn‑ do ’ö ‑kë mɛ gbung ’gü mü, ’ö‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, a ‑nu n gbö ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka ü ꞊dhia, bhii ’ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑ya ’gü, ’ö ’yaa ’we ‑a ‑bha ‑a ‑gɔ kö ‑yö ’we. 18’Ö ‑dhɛ ’saadhö ’ö ꞊ya ‑püö ‑a ‑ta ‑a ‑bha, ’ö‑ ‑zuö sia‑. ꞊Ya kë ’dhö ’ö‑ ’dhee ’vuu dɔ ‑a dhiö ’wa ‑gbɔudhö kö ‑yö ö ’sɔn ‑nu ‑bhö ‑na, kö ꞊ya dɔ zɛɛndhö. ’Ö ’a ꞊bhɛa ü bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a bho ‑a ’gü, ’kɛɛ ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a bho ‑a ’gü ‑sü ‑bha.»
19’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «’E, ꞊zuö’ ’glɔɔglɔ ‑mɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! ’Töng ꞊dhë ’a dho ‑a sü kö ’kwaan‑ kaa kwa ’ko ꞊bhaa ꞊ɛ? ’Töng ꞊dhë ’a dho ‑a sü ’zü kö ’aan‑ ka bun ‑a ’ka ɛ?»
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö: «‑Ka nu ’në bhë ‑a ’ka n ꞊dhia!»
20’Ö mɛ ‑nu ‑wo nu ’në bhë ‑a ’ka, ‑a ꞊dhia. ꞊Dhɛ ’ö ‑zuu yaa ꞊ya ö ’yan dɔ Yesu ‑bha, ’ö ’në bhë ’ö‑ ꞊zaan ’zan ’gbee‑ ’ka, ’ö‑ ‑zuö sia‑ ’ö yö ꞊glöng ’glö ‑sü ’gü kö ‑a ’dhee ’vuu ꞊ya dɔ ‑gbɔudhö.
21’Ö Yesu ‑ya dë ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «꞊Dhɛ ’ö ‑ya ‑a ‑bha ꞊nɛ, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ ꞊a?»
’Ö‑ pö: «‑Yö ‑ya ‑a ‑bha ‑a ’nëdhɛ ’gü. 22’Ö‑ ’bhaa ‑nu ꞊ya kë ’ö ‑zuu yaa ‑ya ‑zuö ’siö ’iin yiö ‑dhɛ ‑nu ‑bha kö ’yaan‑ ‑a zë. ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ’üën‑ pë ’bhaa kë, ‑bhö nu yi ‑dhë, n dë, ’ü yi ’yena yö!»
23’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ‑pö n ‑dhë, n ‑kɔ ‑mɔ ‑a ‑bha ‑i? Ma ꞊nɛ ’a dho ü ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊zian’ ꞊nɛ, ü ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑a? ’Kɛɛ ‑yö kë ü ’yaan: Mɛ ’ö ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑, ‑yö ‑dho pë ’plɛ kë.»
24‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü ’ö ’në bhë ’ö‑ dë ‑yö ‑gbla ’ö‑ pö: «’Ma ‑Zlan ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑, ’kɛɛ ‑bhö nu n ‑dhë, bhii ’ö tɔɔ n ‑ma ‑zo yö ‑sü bhë ꞊yö ’tee!»
25꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo nu ‑na ‑bla ’ka wo ’piö mü, ’ö ’wun ꞊blɛɛ ‑zuu yaa bhë ‑a ’ka ’gbee‑ ’ka ’ö‑ pö: «‑Zuu yaa ’ö ’yaa ’we ‑a ‑bha ’në ꞊nɛ ‑a ‑gɔ kö ‑yö ’we, ’iin kö ‑yö ’wun ma ꞊nɛ, a‑ ‑pö ü ‑dhë ’ü ’go ’në ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü! ’Go mü kö ꞊kun ’ü nu ‑a ’gü gbɔ!»
26’Ö ‑zuu yaa ’ö bhë ’ö yö ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’gü, ’ö ’në bhë ’ö‑ ꞊zaan zan ’gbee‑ ’ka ‑yaan ꞊tun ’go ‑na ‑a ’gü. ’Në ’ö bhë ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a ’dhö, ’ö ꞊dhɛ ’to zlöö kö mɛ ’bhaa ‑nu ’wo ‑kë mü ‑wa pö ‑na: «꞊Ya ga.» 27’Ö Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑kɔ ‑bha, ’ö‑ ꞊luu; ’yö ꞊luu ’ö dɔ ö ‑gɛn ‑ta.
28꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ’dho ꞊ya ‑lo kɔɔ, ’ö waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ’to wo ’sloo ’ka, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më ’ö ‑kë ’ö yi ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑zuu yaa ’ö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha ‑ɛ?»
29’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ ‑pö: «꞊Bhɛa’ ‑sü dosɛn ’kpaan ꞊nɛ ’ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑zuu yaa ꞊suu’‑ ’ö ꞊nɛ ‑a kaa mɛ ‑nu ’gü.»
Yesu ‑bha ö bha ga ‑sü waa‑ ö bha ‑go ga ‑sü ‑wun ‑blɛɛ ’zü ‑dëüwo ‑sü
(Matiö 17.22-23; Lukö 9.43-45)
30‑Wo ‑go ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ’gü ’wo dho; ’kɛɛ ‑wo ‑bɔ Galile ‑sɛ ’gü. ’Ö Yesu ’yaa‑ ’piö kö ‑dhɛ ’ö‑ ‑bha mɛ ‑nu ‑wa dɔ. 31Bhii ‑yö ‑kë ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ’gü, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ma ’a Mɛgbö ’ka, ‑wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, ’ö ’wo n zë; ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa bhë ’a goë ga ’gü.»
32’Kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu waa ‑wo ’ö bhë ‑a ‑gɛn dɔ, ’ö ’suö ‑yö ‑an ‑kë ’zü ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑dhiadhö.
Dö ’ö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ?
33’Wo dho ’wo ‑lo Kapɛɛnaɔmë. ꞊Dhɛ ꞊wa ’dho ꞊wa ‑sɔ kɔɔ, ’ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɛɛ’ ‑kpɔ ’ö‑ pö: «‑Më ‑wun ‑nu ’ka ‑kë ‑a ꞊blɛɛ’ ꞊dhia zian ‑gbloo ’piö ꞊nɛɛ ꞊ɛ?» 34’Kɛɛ ‑wo wo ’dhi ‑yö ’kuë‑, bhii zian ‑gbloo ’piö, ‑wo ‑kë mɛ ’ö dho kë mɛ ꞊va ’ka wo ziën ‑a ‑wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia.
35꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ꞊yaannu, ’ö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë, ’yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö kö ‑yö kë mɛ ꞊va ’ka, kö ‑yö kë ‑de ‑dho sia‑ ‑mɛ, waa‑ yuö ‑kë mɛ ’plɛ ’dhiö ‑mɛ ’ka.»
36’Go mü ’ö ’në ’tee do sü, ’ö‑ dɔ ‑an wö ’dhiö, ’ö‑ sü ’ö‑ ‑ya ö ’gban ‑ta dhuö, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: 37«Mɛ ’ö ’dhoë‑ mɛ ‑nu ’ö ‑an ꞊suu’‑ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ’në ꞊nɛ ‑a ’dhö, ‑a mɛ do ‑nia kun n ‑wun ’gü, kö ꞊ya ma gia‑ n ‑nia ’kun. ’Ö mɛ ’ö ’dhoë‑ n ‑nia kun, kö ma do kun ’yö n ‑nia kun, ’kɛɛ kö mɛ ’yö n bɔ bhë, ꞊yaa‑ ‑nia ’kun.»
Mɛ ’ö yaa nu kwa ‑gɔ kö kwaa‑ mɛ ‑mü
38꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Zan ‑ya pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, yi gɔɔn‑ do ‑yö kö ‑yö ‑zuu yaa bho ‑na mɛ ’gü ü ’tɔ ’ka, ’ö ’yi‑ pö ‑a ‑dhë kö ꞊kun ’ö‑ ‑kë ’dhö gbɔ, ’ö tɔɔ ’yaa kwaa‑ mɛ ’ka.»
39’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «Kö ꞊kun ’ka‑ pö ‑a ‑dhë ‑abi’, bhii mɛ ’ö ‑dhidhaapë ‑kë n ’tɔ ’ka yaa ’dhö to ‑dhɛ do bhë ‑a ‑bha kö ‑yaan ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ n ‑gɔ. 40’Ö tɔɔ mɛ yaa nu kwa ‑gɔ, kö kwa ‑mɛ ‑mü. 41’Ö mɛ ’ö ’dhoë‑ ’yi ‑kɔɔ do nu ka ‑dhë ka ‑bha ‑kë Klito ‑bha mɛ ‑nu ’ka ‑sü ‑wun ’gü, a‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑A ’kian ’ka ’dho kun ‑këdhösü ’ka.»
꞊Sɔɔn yaa ‑bha ‑dho ’dhiö ‑sü
42’Yö Yesu ‑ya pö ’zü: «Mɛ ‑nu ’wo wo ‑zo yö n ‑ma bhë, mɛ ’ö ’dhoë‑ ‑a ’në do ’kpaan ‑de ‑dian, ‑yaan ‑püö ꞊sɔɔn yaa ’gü, ꞊yö ‑së ‑a ‑bha ’ka kö ‑wo ‑guö kpö ꞊va do ‑klu ‑a bhɔ ‑bha, ‑wa ‑zuö ’yoo ꞊bhaa. 43’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑kɔ ’ö ü ‑da ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑a ’klu ’kan! ꞊Yö ‑së ü ‑bha ’ka kö ü ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑dhɛ ‑bha ü ‑kɔ do ’ka ’ö ꞊zië’ ü ‑kɔ ꞊plɛ ‑bha ‑to mü ‑sü ’ü dhoë ꞊glöötiaandhö, ’siö ’ö ’yaa ꞊dhuu’ ’gbɛɛdhö ‑a ’gü ‑sü ‑ta. 44[‑Dhɛ bhë ‑a ’gü ꞊nɛ ’ö nɔ ‑nu ’wo mɛ bun ‑bhö ’ö ’waa ga, waa‑ ’siö ’ö ’yaa ꞊dhuu’ ’gbɛɛdhö bhë ’wo‑ ‑bha.] 45’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑gɛn ’ö ü ‑da ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑a ’klu ’kan! ꞊Yö ‑së ü ‑bha ’ka kö ’ü ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑dhɛ ‑bha ü ‑gɛn do ’ka ’ö ꞊zië’ ü ‑gɛn ꞊plɛ ‑këdhösü ’ü dhoë ꞊glöötiaandhö [’siö ’ö ’yaa ꞊dhuu’ ’gbɛɛdhö ‑a ’gü bhë ‑a ‑ta. 46‑Dhɛ bhë nɔ ‑nu ‑wo mɛ ‑nu bun ‑bhö ’ö ’waa ga, waa‑ ’siö ’ö ’yaa ꞊dhuu’ ’gbɛɛdhö bhë ‑wa ‑bha.]
47’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ’yanga ’ö ü ‑da ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑a bho mü; ꞊yö ‑së ü ‑bha ’ka kö ’ü ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü ü ’yanga do ’ka, ’ö ꞊zië’ ü ’yanga ꞊plɛ ‑to ü ‑bha ‑sü, ’ü ꞊zong ‑a ’ka ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü bhë ‑a ‑ta. 48‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, nɔ ‑nu ’wo mɛ bun ‑bhö ’ö ’waa ga, waa‑ ’siö ’ö ’yaa ꞊dhuu’ ’gbɛɛdhö bhë, ‑wa ‑bha. 49Bhii ‑kɔ do ’ö kweezö ’dhö pë ‑nu ’kun ‑na ‑a ’ka bhë, ’ö ’siö ‑dho ‑a kë ‑a ’ka mɛ ‑nu ’gü. 50Kweezö ‑yö pë do ‑së ’ka, ’kɛɛ ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ kweezö din ’yaa‑ ‑bha, ka ‑dho ‑a kë ‑kɔklë kö ‑a din ‑yö kë ‑a ‑bha ’zü ‑i? ꞊Dhɛ ’ö ’dhö, kö ka ‑bha kweezö ‑yö kë ka ’gü, ’ka ‑tosiadhe kë ka ’ko ‑nu ziën ꞊zuöyagluu ’ka.»
10Yesu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban gɔɔn‑ waa‑ dhebɔ ‑an ‑go ’ko ’piö ‑sü ‑bha
1Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑go ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ’gü, ’ö ’wo dho Zude ‑sɛ ’gü. ’Go mü ’ö ’wo dho ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ꞊zlöö ꞊zian’. ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü ’zü ‑dëüwo, mɛ ‑gbaa ꞊va ’wo ꞊nië ‑a ‑zü mü. ’Ö Yesu ‑yö yö mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ‑bha ’zü ꞊nɛ ‑kɔ ꞊ya kë ’ö‑ ꞊kaa’ ‑kplawo bhë ‑a ’dhö.
2Falizi ‑mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha kö ’waan‑ ’slë ’kan ‑a ‑gɔ, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö gɔɔn‑ ‑yö ö bɔɔ bho ’blü a?»
3’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊dhɛɛ’ ‑kpɔ ‑an ‑gɔ ‑sü ’ka ’ö‑ pö: «‑Më ’ö Moizö ‑ya pö ’ka‑ kë ꞊ɛ?»
4’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Moizö ‑ya ‑pö gɔɔn‑ ‑yö ’dhoë‑ dhebɔ bho ’blü ‑ya ‑bho ’blü ’sëëdhɛ kë ‑ya kpa ‑a ‑bha ‑ya kaa.»
5꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Moizö ‑yö tɔng ’ö ’dhö bhë ‑a ‑nu ka ‑wun ’gü ’dhö ’ö tɔɔ ka ꞊gɔü’ ꞊yö ’gbee‑. 6’Kɛɛ ‑a züdɔyi ’ka ꞊dhɛ ‑Zlan ꞊ya pë ’plɛ ‑kë, pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö tɔɔ ‑yö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ‑da. 7‑A ‑wun ’gü gɔɔn‑ ‑dho kan ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑bha, ’ö waa‑ ö bɔɔ ’wo ‑tosiadhe ‑kë wo ’ko ’piö, 8’Ö ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ ’wo ‑kë mɛ ‑lü do ’ka.» ’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «꞊Ya kë ’dhö kö ’waa ꞊plɛ gbɔ, ’kɛɛ kö ꞊wa kë mɛ ‑lü do ’ka ꞊zian’. 9Kö ꞊kun ’ö pë ’ö ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊nëng ’kuë‑ bhë ’ö‑ mɛ gbɛ ‑ya ‑kan ’kuë‑!»
10꞊Dhɛ ꞊wa ’dho kɔɔ, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wun bhë ‑a ’ka ’zü ‑dëüwo. 11’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ’oo gɔɔn‑ ’ö ꞊ya ö bɔɔ kë ꞊ya dhebɔ gbɛ ’sü, kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë dhebɔ ‑blɛɛzë ’ö‑ ‑kë ‑a ‑gɔ bhë ‑a ’ka. 12‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’pö, dhebɔ ꞊ya ’go ö ꞊gɔn ’piö ꞊ya gɔɔn‑ gbɛ ’sü, kö ꞊ya ꞊sɔɔn yaa kë ö ‑gɔn ‑blɛɛzë bhë ‑a ’ka ’pö.»
Yesu ‑bha ’dhuë‑ ‑kpɔ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑bha ‑sü
(Matiö 19.13-15; Lukö 18.15-17)
13Mɛ ‑nu ‑wo ‑nu wo ‑bha ’në ‑nu ’ka Yesu ’piö kö ‑yaan ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta ’dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ‑sü ’ka, ’kɛɛ Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu waa ’we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ.
14꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑an yö, ‑yö ‑kë ‑a ‑dhë yaa ö bha ꞊guë’ ‑nu buën‑ ꞊zian’ ’ö‑ pö: «‑Ka ka ꞊kwaa’ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑zü ‑wo nu n ’piö, kö ꞊kun ’ka ‑an ‑kë! Bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ꞊nɛ ‑an ’dhö ‑an ‑bha ’ka. 15A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka ꞊nɛɛ: Mɛ ’oo mɛ ’ö yaa ’we ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ꞊nɛ ’në ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’dhö, yaa ’dho ‑da ‑a ’gü ’gbɛɛdhö.»
16꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ’në ‑nu ’wo bhë, ’ö ‑an ‑sü ’ö ‑an kpa ö ‑tong ‑ta ’ö ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta do do ’ka ’dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ‑sü ’ka.
’Wun ’ö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑gludëdhɛ ’gü ‑sü ‑bha
(Matiö 19.16-30; Lukö 18.18-30)
17꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo dhoë‑ ‑da zian ‑ta, gɔɔn‑ do ‑yö ‑nu ‑bla ’ka, ’ö ‑lo ö kpɔn ’gü ‑a ’dhiö, ’ö ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «N ‑gɔmɛ këwunsëëzë, ‑më ’a dho ‑a kë kö ’aan‑ ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑dhɛ ‑bha ‑ɛ?»
18’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ü n ‑dhɛ mɛ këwunsëëzë ‑ɛ? ꞊Ya ’kan ‑Zlan ‑bha, këpësëmɛ gbɛ ’yaa ‑dhö.»
19’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë ’zü: «Tɔng ‑nu ’wo ‑kë ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü: Kö ꞊kun ’ü mɛ zë, ’ü dhebɔ gbɛ ꞊mɛɛ ’iin ’ü gɔɔn‑ gbɛ ꞊mɛɛ, ’ü ꞊kwaan, ’ü ꞊sua ‑kë ü ‑ya ’yɔɔ ‑gɔ, ’ü pë sü ü ‑ya ’yɔɔ ‑nu ‑gɔ ‑an ‑püö ‑sü ’ka; ’ö‑ ’bhaa ‑yö ‑kë ’zü ‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya bhë ’ü ‑an ‑dɔ ‑a?»
20’Ö gɔɔn‑ ’ö bhë ’ö‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «N ‑gɔmɛ, a tɔng ‑nu ’wo bhë ‑an ’plɛ ‑kun n ’nëdhɛ ’gü ’ö dhoë ’ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha.»
21’Ö Yesu ‑ya ‑ga ‑dhɔ ’ka, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë do ‑wun ‑yö ꞊tun ü ‑gɔ mü, ’ö tɔɔ ’ü ’dho ’ü ü bha pë ‑nu ’wo ü ‑gɔ ’ü ‑an ’dhɔɔ dɔ, ’ü‑ ’wëüga ‑nu bhë ’ü‑ ‑glu ’fɛɛmɛ ‑nu ’ka, ’ü nu ’ü ziö n ’piö! ꞊Ya kë ’dhö, ü bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ‑wo ‑dho kë dhang‑ ’gü!»
22’Kɛɛ gɔɔn‑ ’ö bhë ꞊dhɛ Yesu ‑wo ‑nu ’wo ꞊nɛ ꞊ya ‑an ma, ’ö‑ ꞊zuö’ ‑yö ꞊kaan ’kuë, ’ö ‑ziö wösiödhe ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑yö ‑kë ꞊bhɔɔzë ꞊duö. ’Ö yaa ’we ‑a ‑bha kö ö ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ’dhɔɔ dɔ.
23’Ö Yesu ‑yö mɛ ‑nu ’wo ꞊nië ‑a ‑zü bhë ‑an ‑ta ‑ga. ’Go mü ’ö‑ pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «꞊Bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü ‑sü ꞊yö ’gbee‑!»
24’Ö ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑gɔ ’wun ‑nu ’ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun ’gü.
’Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë ’zü: «Ma ’në ‑nu, ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü ‑sü ꞊yö ’gbee‑! 25‑Yɔɔnmia ‑bha ‑bɔ miiga ’dhi ’gü ‑sü ꞊yö ’gbee‑ ’dhö, ’kɛɛ ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü ‑sü ꞊yö ’gbee‑ ’zü ’ö ꞊zië’ ‑yɔɔnmia ‑bha ‑bɔ miiga ’dhi ‑bha ‑sü ‑ta.»
26’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑bha ’tetundhe ‑yö ‑ziö ꞊gɔü’ ’zü ꞊gbaɔnsü ’ka, ’wun ‑nu ’ö‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ‑an ‑wun ’gü, ’wo yö wo ’ko ꞊dhɛɛkpɔdhe kë ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö kö dö ’ö tɔɔ dhamɛ ’sa?»
27’Ö Yesu ‑yö ‑an ‑ga, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Yö pë ’ö mɛ ‑nu ‑kɔ ’yaa ‑mɔ ‑a ‑bha ‑a ’ka, ’kɛɛ ‑Zlan ‑kuënkapë ’yaa ’dhö, bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑mɔ pë ’plɛ kë ‑sü ‑bha.»
28꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ’to ’to, ’yië yi ‑bha pë ’plɛ ’to sia‑, ’ö ’yië ziö ü ’piö!»
29’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka mɛ ’oo mɛ ꞊ya ö bha ’kɔ ’to, ꞊ya ö dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu, ’nëdhoo ‑nu, ö dhe, ö dë, ö bha ’në ‑nu, ö ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu ’to n ‑wun waa‑ ’wuntaɔsë ‑an ‑wun ’gü, 30‑yö ‑dho ’kɔ ‑nu, dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu, ’nëdhoo ‑nu, ö dhe ‑nu, ö bha ’në ‑nu, ö ‑bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu, ‑an ‑gwaa ꞊këng’ do ‑zë ‑nu yö. ’Ö ’go mü ka ’klo‑ dho bhɔ n ‑wun ’gü, ’ö ’töng mɛ ’ö nuë‑ ’zü bhë, ’ö dho ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑sü yö ‑a ‑dhɛ ‑bha. 31’Kɛɛ mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ’wo ’dhiö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü, ‑wo ‑dho kë ‑tozlöömɛ ‑nu ’ka, ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑tozlöömɛ ‑nu ’ka, ’wo dho kë ’dhiömɛ ‑nu ’ka.»
Yesu ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑bha ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo
(Matiö 20.17-19; Lukö 18.31-34)
32’Yö ’wo ‑da zian ’ö dho Zeluzalɛmë plöö ‑a ‑ta, Yesu ‑yö ‑kë ’ta ’sü ‑sü ’gü ö bha ꞊guë’ ‑nu ’ö ’suö ꞊ya ‑da ‑an ’plɛ ’gü bhë ‑an ’dhiö. ’Yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an sü wo ’sloo ’ka, ’ö pë ‑nu ’wo ’dhoë‑ kë ö ’ka bhë ’ö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë 33’ö‑ pö: «‑Ka ka ’to ’to! Kwa ‑da ‑na Zeluzalɛmë ‑dhɛ, ’ö ma ’a Mɛgbö ’ka, ’a dho kë slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ kwa ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo bhë ‑dɔ ‑an kwɛɛ ‑mɛ ’ka, ‑wo ‑dho ga ‑sü ‑za ‑lo n tuö, ’go mü ’wo n dɔ mɛ ‑nu ’waa ‑Zlan ‑bha mɛ ’ka ‑an kwɛɛ. 34’Ö mɛ ‑nu ’wo bhë ’wo duö ’luu sü n ‑ma, ’wo wo ’dhee ‑nu ‑pɛn n ‑ma, ’wo n ‑ma ‑klaa ’ka, ‑waan ꞊tun n zë ‑na, ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa bhë ’a goë ga ’gü.»
Zakö waa‑ Zan ‑an ‑bha pë ‑dhɛ ‑sü
35꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Zakö waa‑ Zan ’wo ‑kë Zebede gbö ‑nu ’ka bhë, ’wo nu Yesu ’sɔɔ, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ ’piö kö pë ’yi dhoë‑ ‑a ‑dhɛ ü ‑gɔ ꞊nɛ, ’ü‑ kë yi ‑dhë.» 36’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «‑Më ’ka‑ ’piö kö ’a‑ kë ka ‑dhë ‑ɛ?»
37’Ö ’wo‑ pö: «Yi ’ü ’dhoë‑ dhoë ü ‑bha ’tɔbhɔdhɛ këdhɛ ‑bha, ‑bhö ’we ‑a ‑bha yi ‑gɔ kö ’yi ‑ya ü ’sɔɔ. N dheglu ‑yö ‑ya ü ꞊kwɛɛ‑ ’gü, kö ma ‑de ’pö ’a ‑ya ü ꞊kwaa‑ ’gü.»
38’Yö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Pë ’ka‑ ‑dhɛ bhë, ’kaa‑ dɔ ꞊dhɛɛ! Ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’yi ’güüzë ’a ’dhoë‑ mü bhë, ’kaan‑ ‑a mü ꞊a, ’iin ’klobhɔdhe ’yi ꞊suu’‑ ’a ’dhoë‑ ‑da ‑a ꞊bhaa ꞊nɛ, ’kaan‑ ‑da ‑a ꞊bhaa ꞊a?»
39’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ii‑, yi ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha.»
’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Wun giagia ’ka, ka ‑dho ’yi ’güüzë ’a ’dhoë‑ mü ꞊nɛ ‑a mü ’pö, ’ö ’go mü, ’klobhɔdhe ‑yi ’a ’dhoë‑ ‑da ‑a ꞊bhaa, ka ‑dho ‑da ‑a ꞊bhaa ’pö. 40’Kɛɛ ma kun ’a dho ‑ya ‑dhɛ ’ö n ꞊kwɛɛ‑ ’gü waa‑ ‑a mɛ ’ö n ꞊kwaa‑ ’gü, ‑a nu mɛ ‑dhë; ‑yadhɛ ’wo ’dhö bhë, ‑wo mɛ ’ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑an ꞊tian’ ‑an ‑bha ’ka.»
41꞊Dhɛ ’ö ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ’wo to ꞊wa ’wun ’wo‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ma, ’wo yö ’wun ‑blɛɛ Zakö waa‑ Zan ‑an ’ka ‑sü ’gü ‑naadhe ’ka.
42꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑an ’plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka‑ ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ, mɛ ‑nu ’wo ‑an ‑ga ‑na ꞊nɛ, ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ’dhö bhë, ‑wo ’plɔɔ ‑dhɛ ‑da mɛ ‑nu ‑ta. ’Ö mɛ ‑nu ’wo ’tɔbhɔmɛ ‑nu ’ka, ’wo mɛ ‑nu ꞊kɔɔn ’wo ꞊zië’ ‑naa ’gü, wo ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ’ka. 43’Kɛɛ ‑kɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka, yaa ’dho kaa ka ziën, ka ‑bha ’ka dho ‑a kë ’ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑ya ’piö ’ö kë mɛ ꞊va ’ka ka ziën, kö ‑yö ‑dho kë yuö ‑kë ka ’dhiö ‑mɛ ’ka. 44’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ziën mɛ ‑ya ’piö ’ö kë mɛ ’ö dho kë ’dhiö ‑a ’ka, kö ‑yö ‑dho kë yuö ‑kë mɛ ’plɛ ’dhiö ‑mɛ ’ka. 45Bhii ma ’a Mɛgbö ’ka, n ’ka nu kö ‑waan yuö kë n ’dhiö, ’kɛɛ kö ’aan‑ yuö kë mɛ ‑nu ’dhiö, ’go mü kö ’aan‑ n ‑ma ‑kë ‑a ’gü ‑sü nu mɛdhɛvadhɛ ‑bho ’gan ’gü ‑sü ꞊sɔnng’ ’ka.»
’Wun ’ö ‑gban Yesu ‑bha ’yënngtiimɛ Batimɛɛ ’yan ’po ‑kɔ ‑bha
(Matiö 20.29-34; Lukö 18.35-43)
46꞊Dhɛ ꞊ya ’go mü Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑dho ’wo ‑lo Zeliko. ꞊Dhɛ Yesu ’dhö ö bha ꞊guë’ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu ‑gbaa ’wo go ‑na pödhɛ bhë ‑a ’gü, ’yënngtiimɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Batimɛɛ, ’ö ‑kë Time gbö ’ka, ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü ’ka zian ‑gbloo ’dhiö pë ‑gba ‑dhɛ ‑sü ’ka.
47꞊Dhɛ ’ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ Yesu ’go Nazalɛtë ‑mü, ’ö ‑yö ‑we ’gbee‑ ’sü ’gü ꞊nɛɛ: «Yesu, Davidö gbö, ‑bhö n ’yena yö ꞊ee!»
48Mɛdhɛvadhɛ ‑wo ’wun ꞊blɛɛ ‑a ’ka, ’ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ö ’dhi yö ’kuë‑; ’kɛɛ ‑yö ‑we ’zü ’gbee‑ ’ka ’ö‑ pö: «Davidö gbö, ‑bhö n ’yena ‑yö wo ꞊e!»
49’Ö Yesu ‑yö ꞊gbaannu ’ö‑ pö: «‑Ka ‑a ꞊dhɔɔ ‑kë!» ’Ö ’yënngtiimɛ bhë ’wo‑ ꞊dhɔɔ ‑kë ‑a ‑pö ‑a ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ü ’gü dɔ ’gbee‑ ’ü ꞊luu’‑! Yesu ‑yö ü ꞊dhɔɔ kë ‑na.»
50꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ö ‑bha gblang ‑zuö sia‑ ‑yɛidhö, ’ö ꞊luu ’ö dɔ ö ‑gɛn ‑ta, ’ö nu Yesu ’piö. 51’Ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «‑Më ’ü‑ ’piö kö ’a‑ kë ü ‑dhë ‑ɛ?» ’Ö ’yënngtiimɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑a kë kö ’a ‑dhɛ yö ’zü ‑dëüwo!»
52’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’dho! Ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo.»
‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü ’yö‑ ’yan ‑yö ‑dhɛ yö, ’ö ‑ziö Yesu ’piö.
11Yesu ‑bha ‑da Zeluzalɛmë ‑sü
(Matiö 21.1-11; Lukö 19.28-40; Zan 12.12-19)
1꞊Dhɛ ’wo ꞊yɔɔn ‑na Zeluzalɛmë ‑dhɛ ’sɔɔ, zian ’ö bɔ Bɛtefaze ‑pö waa‑ Betani ‑pö ‑an ’piö ꞊zian’ ‑a ’ka, ’wo dho ’wo ‑lo ‑tɔn ’wo‑ ‑dhɛ Olivie ‑tɔn bhë ‑a ꞊gɛɛndhö. ’Ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ bɔ ö ’dhiö ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: 2«‑Ka ’dho plöö ‑dhɛ ’ö kwa ’dhiö ꞊nɛ ‑a ’gü! ’Ka ‑lo mü ꞊sia, ka ‑dho ꞊soofang ’në ’ö mɛ gbɛ yaa ‑ya ‑a ꞊taa do ꞊kun, ‑a yö kö ‑yö ‑klu ‑sü ’ka. ‑Ka ‑a ’po ’ka nuë n ꞊dhia zö! 3꞊Ya kë ꞊nɛ, mɛ ꞊ya ka ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ꞊sia ꞊nɛɛ: ‹Dö ’ö‑ pö ka ‑dhë ’ka‑ ’po e?›, ‑kaa pö ‑a ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑bha ‑wun ꞊ya yö ‑a ‑bha›. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya yën ‑a ‑bha, ‑yö ‑dho ü ‑bha pë yɛ ’zü.»
4꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo dho; ’ö ’wo ꞊soofang ’në do yö kö ‑yö ‑klu ‑sü ’ka ’kɔ ’dhiö, ‑kpinngga ’piö ‑dhɛ do ‑bha, ‑wo ‑kë ‑a ’po ꞊dhia, 5’ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ’wo ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më ’ka‑ kë ‑na bhë ꞊ɛ? Dö ’yö‑ pö ka ‑dhë ’ka ꞊soofang ’në bhë, ’ka‑ ’po e?»
6’Ö ’wo‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ ‑de ’ö Yesu ‑ya pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö. ’Ö ’wo wo ꞊kwaa ‑an ‑zü, ’wo dho ꞊soofang ’në ’ö bhë ‑a ’ka.
7’Wo dho ‑a ’ka Yesu ꞊dhia, ’wo wo ‑bha gblang ‑nu kpɔ ꞊soofang ’në ꞊taa, ’ö Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑ta dhuö. 8’Ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑po zian ‑gbloo ’piö. ’ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ‑yö ‑kë ’dhɛ ‑saa ‑nu ’wo ‑an ‑yɛ ‑an ’ka, ’wo‑ kpɔ zian ‑gbloo ’piö. 9Mɛ ‑nu ’wo ‑kë ’ta ’sü ‑dhiadhö ‑a ’dhiö waa‑ mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ꞊zlöö ꞊zian’, ‑wo ‑kë ’gɛi kë ‑sü ’gü ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Kwaa‑ ’yoo ‑mü! Kwaa‑ ’yoo ‑mü! ‑Zlan ’tɔ kë ꞊va! ‑Zlan ‑yö ’dhuë‑ ’kpɔ mɛ ’ö nu ‑a ’tɔ ’gü ‑a ‑bha! 10‑Zlan ‑yö ’dhuë‑ ’kpɔ ‑gludëdhɛ ’ö dho nu ’ö kwa dë Davidö ‑bha ’ka bhë ‑a ‑bha, ‑Zlan ’ö dhang‑ ’gü, ‑a ’tɔ ‑yö kë ꞊va!»
11‑Kɔ ’ö ꞊nɛ ’ö Yesu ‑yö ꞊daa’ Zeluzalɛmë plöö, ’ö dho ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü. ꞊Dhɛ ꞊ya yën ‑dhɛ ‑nu ‑ga ö ‑zü ’to ‑sü ‑bha, ’go mü, ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ’bin ‑yö ’më ‑na, ’ö waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ’wo dho Betani plöö.
Yesu ‑bha ’kpöü ‑ya figö ‑lü do ‑bha ‑sü
12꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛ ꞊ya ’po ‑an ‑bha ‑go Betani ‑sü ’ka, din ‑yö Yesu ꞊kun. 13꞊Dhɛ ’ö dɔ ꞊gbiin, ’ö figö ‑lü do ’ö‑ ’dhɛ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a tuö, ’ö‑ yö, ’ö dho ‑kpɔɔ ‑a bhɛ ‑nu ‑wun ’gü ꞊dhia. ’Kɛɛ ‑dhɛ ’ö ꞊ya ‑lo ‑a ‑lü ꞊gɛɛndhö, ‑a ’dhɛ ’kpaan ’ö‑ yö, ’ö tɔɔ yaa kë figö bha ’töng ’ka.
14꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö figö ‑lü bhë ‑a ‑dhë: «Ü bhɛ gbɛ ’ka ’dho kë ‑dhö gbɔ kö mɛ ‑yaan ‑bhö!»
’Ö‑ ‑wo ’ö bhë, ’ö ‑da ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’toodhö.
Yesu ‑bha ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑kɔ
(Matiö 21.12-17; Lukö 19.45-48; Zan 2.13-22)
15’Wo nu ’zü, ’wo ‑lo Zeluzalɛmë. ’Ö Yesu ‑yö dho ’ö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’ö yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ’ma, pë ‑nu ’dhɔɔ dɔ ‑sü waa‑ pë ‑nu ’dhɔ ‑sü ’gü bhë ‑an kë ‑sü ‑bha. ’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ’wëü‑ ‑ta ‑bɔ ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’wëü‑ ’ka ’ö ‑an ‑bha ’dhɔɔ dɔ ‑a ‑ta ꞊gba waa‑ ‑tönggö ’dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑bha ‑gbloo ‑nu ‑an ‑lo sia‑. 16’Ö yaa ’we ‑a ‑bha mɛ gbɛ ‑gɔ, kö ‑wo bɔ pë ’vlaan ’vlaan ‑nu gbɛ ’ka, ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü.
17’Go mü ’ö mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’ka ’ö‑ pö: «‑Yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: ’Ma ’kɔ ’yö kë ’kpongtaamɛ ‑nu ’kpɛkpɛ ‑bhɛa ‑a ’gü ‑kɔ ’ka, ’yaa ’dhö a? ‑Yö ‑kë ꞊dhë ’ö ka ’pö ’ka‑ kë ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑bin ‑a ’gü ‑guö ꞊duudhɛ ’ka!»
18꞊Dhɛ ’wun bhë ’ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa ma, ’wo yö pë ’wo dho ‑a kë ’waan‑ Yesu zë ‑a ꞊mɛɛ’ ‑sü ’gü. ’Kɛɛ ‑wo ‑suö ‑a ‑dhë, bhii ’ö tɔɔ ‑a ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑wo bhë ‑yö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ‑kë ‑ziö ‑a ’piö ꞊dhia bhë ‑an ’te tun, ’go mü, ’ö ‑kë ‑an ‑dhë ‑së.
19꞊Dhɛ ’ö ’yiniadhɛ ꞊ya dɔ, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑go plöö, ’wo dho ‑dhɛ do ’bhaa ’gü.
’Wun ’ö ‑gban figö ‑lü ’ö Yesu ‑yö ’kpöü ꞊yaa’ ’ö ’kpɛa kun ‑a ‑bha
20꞊Dhɛ ’wo ziö ‑na ‑dhiadhiö tii ’gü, zian ‑gbloo ’piö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’yan ‑yö ‑kpën figö ‑lü ’ö Yesu ‑yö ’kpöü ꞊yaa’ bhë ‑a ‑bha kö ꞊ya ’kpɛa ’kun, ꞊ya ’dho ꞊ya yöë ö yun ‑nu ’plɛ ‑bha. 21’Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö pë ‑nu ’wo ‑kë ’dhiö bhë ‑an ’ka, ’ö‑ pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑dhɛ ‑ga, figö ‑lü ’ü ’kpöü ꞊yaa’ bhë, ‑a ‑dhɛ ’plɛ ꞊ya ’kpɛa ’kun!»
22’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’plɛ ‑dhë: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ‑zo yö ‑sü ‑mü ‑Zlan ‑bha, ka ‑kɔ ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan pë ’plɛ kë. 23꞊Ya kë ’dhö, ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’kaan‑ pö ‑tɔn ’ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹’Godhɛ ’ü dɔ ‑a ‑bha bhë ‑a ’gü, ’ü ’dho ’ü ‑püö ’yoo ꞊bhaa!› ’Ö ‑zogɔndhe yaa kë ka ꞊zuö’ ’piö, pë ’ö ’ka‑ pö bhë, ’ka‑ ‑dhɛ ’wun gia‑, kö ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö. 24‑A ‑wun ’gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: ’Ka pë ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊bhɛa’ ‑sü ’ka, ’ka‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ꞊nɛ ’ka‑ yö; pë ’ö ’dhö bhë ’ö‑ ‑de dho nu ka ‑dhë.
25’Go mü ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ꞊bhɛa’ ‑na, ’wun ꞊ya kë ka ‑zuë mɛ buëndhö, ‑a ‑bha pë yaa ‑kë ka ’ka ‑sü ‑wun ’gü, ‑ka ziö ‑a ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ’ö bhë ‑a ‑ta, ka ꞊bhɛa’ ‑wo ’gü! ꞊Ya kë ’dhö, ka Dë ’ö dhang‑ ’gü bhë ‑yö ‑dho ziö ka ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ’pö. 26[’Kɛɛ ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ, kaa ziö mɛ ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta, kö ka Dë ‑de ’pö ’ö dhang‑ ’gü bhë, yaa ’dho ziö ka ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ’pö.]»
Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ ’godhɛ
27‑Wo ‑yɛ wo ’zü ’wo dho Zeluzalɛmë plöö ’zü ‑dëüwo. Yesu ‑yö ‑kë ꞊nië’ ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö, 28’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ, ’wo‑ pö: «Pë ‑nu ’ü‑ kë ‑na ꞊nɛ, dö‑ pö ü ‑dhë ’ü‑ kë ꞊ɛɛ?»
29’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ma ‑de ’pö, a ‑dho ꞊dhɛɛ’ do kpɔ ka ‑gɔ. ’Ka‑ ‑daa kë n ‑gɔ ꞊sia, a ‑dho pë ’ö ‑kë ’a pë ‑nu ’wo bhë ’a ‑an kë ‑na bhë ‑a ‑gɛn pö ka ‑dhë. 30꞊Dhɛɛ’ bhë ’ö tɔɔ: Dö ’ö Zan Batisö bɔ ꞊ɛ? ‑Zlan ‑mü ’iin mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑mü e? ‑Kaa ‑daa do kë n ‑gɔ!»
31’Kɛɛ ‑wo ‑yö ’wun ‑blɛɛ wo ’ko ‑dhë ‑sü ’gü ’wo‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ’kwa‑ pö ꞊sia, ‑Zlan ’yö‑ bɔ, ‑yö ‑dho kwa ꞊dhɛɛ kpɔ ꞊nɛ, ‑më ’ö ‑kë kaa‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑ɛ? 32’Iin ’kwa‑ pö ’zü ꞊sia, mɛ ‑nu ꞊nɛ ’wo‑ bɔ, ꞊aa’ ‑n!...»
(Bhii ‑wo ‑suö ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ’ö tɔɔ mɛ ’plɛ ‑wo Zan ‑sü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ giagia ’ka.)
33꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo‑ ‑daa ‑kë Yesu ‑gɔ ’wo‑ pö: «’Yiëë‑ dɔ.» ’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’pö: «꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ ’ö ’dhö, kö ma ‑de ’pö, n ’ka ’dho pë ‑nu ’a ‑an kë bhë ‑a ‑gɛn gbɛ pö ka ‑dhë.»
12’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ’gluyaazë ‑nu ‑bha
(Matiö 21.33-46; Lukö 20.9-19)
1꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha, ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü ’ka ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ do ‑bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yö ‑kë ‑dhö. ’Ö ‑guö ‑gla ꞊nië ‑a ‑zü, ’ö ‑glu do pɔn ‑drɔɔn ’yi bho ‑dhɛ ’ka, ’ö ’gbu ’kɔ do dɔ mü, ’ö‑ dɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu kwɛɛ, ’ö‑ to ’ö dho ’ta ’gü.
2꞊Dhɛ ’ö lɛzɛn ‑kpa ‑nu bho ’töng ꞊ya ‑lo, ’yö ö bha yuökëmɛ do bɔ mɛ ‑nu ’wo yuö kë ‑na lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö bhë ‑an ’piö, kö ‑waan ö ‑bha ‑kpa nu ö ‑dhë.
3’Wo yuökëmɛ ’ö‑ dëmɛ ‑ya bɔ bhë ’wo‑ kun ’wo‑ ‑ma; ’go mü ’wo‑ ‑kë ’ö ‑yɛ ö ’zü ö ‑kɔ ’kpaan ’ka.
4’Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ gbɛ bɔ. Yuökëmɛ mɛ ’ö nu ’zü bhë ’wo‑ kun ’zü, ’wo‑ ‑ma ö ‑gɔ ‑bha, ’wo ’si ‑nu bho ‑a ‑gɔ, ’wo‑ ‑kë ’pö.
5’Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ kë ‑yaaga ‑naa bɔ ’zü. ’Ö mɛ ’ö bhë ’wo‑ kun ’wo‑ zë. ‑Kɔ do bhë ’wo yuökëmɛ ꞊plëëzë ’wo nu, ’wo‑ ‑kë ‑an ‑gɔ ’pö, ‑an mɛ ’bhaa ‑ma ‑sü waa‑ ‑an mɛ ’bhaa ‑nu zë ‑sü ’ka.
6Mɛ do ’kpaan ’ö to lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑gɔ zlöö, ’ö tɔɔ ‑a gbö ‑dhɔkësüzë. Yö ’ö tɔɔ mɛ ‑kaanta ’yö‑ bɔ zlöö, ‑a ‑pö ö ‑de ’gü ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹N gbö ’ö ꞊nɛ, ‑wo ‑dho ‑a ꞊bhlë ‑ya.›
7’Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa pö wo ’ko ziën ꞊nɛɛ: ‹Mɛ ’ö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ’wo dho to ‑a ‑gɔ ’dhiö ꞊zian’ ’ö ꞊nɛ, ‑kwaa zë kö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ’ö ꞊nɛ ‑yö ’to kwa ‑gɔ!› 8’Wo ‑püö ‑a gbö ‑ta, ’wo‑ zë, ’wo‑ ꞊glöö bho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö, ’wo‑ ‑zong.
9꞊Ya kë ’dhö, ‑më ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ bhë ’ö dho ‑a kë ꞊ɛ? Pë ’ö dho ‑a kë ’ö tɔɔ nu ’ö dhoë‑ wo, ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ’wo bhë ’yö ‑an zë, ’yö ö bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ bhë ’ö‑ nu yuökëmɛ ‑nu gbɛ ‑dhë.»
10-11’Ö ko ’zü, ’ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë wo ’to ’to ꞊dhia ‑a ‑wo ‑bha bhë ‑an ‑dhë: «‑Guö kpö ’ö ’kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ‑ga ‑guö yaa ’ka, ’wo‑ ꞊zong bhë, ꞊ya kë ’kɔ kuënnu ‑guö gia‑ ’ka. Pë ’ö bhë kwa Dëmɛ ’ö‑ ‑kë, ‑yö kwa ‑bha pë ’gblüünzë ’ka. ‑Yö ‑ya ‑sü ’ka ’dhö ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü. Kaa‑ pö ꞊kun ꞊a?»
12꞊Dhɛ ’ö ’wun ꞊nɛ Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö ’waan‑ ’kun, ’ö tɔɔ wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’wun ꞊zuan’ ’ö‑ ‑zɔn bhë, ‑yö ‑gban wo gia‑ wo ‑bha. ’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö ‑kë ꞊nɛ, ‑wo ‑suö mɛ ‑nu gbung ’wo ‑kë mü ‑an ‑dhë bhë, waa pë gbɛ kë Yesu ’ka gbɔ, ’wo‑ to ’wo ‑ziö.
’Nii‑ ꞊sɔnng’ ‑bho Sezaa ‑dhë ‑sü
(Matiö 22.15-22; Lukö 20.20-26)
13‑Wo Falizi ‑mɛ ’bhaa ‑nu waa‑ Elɔdö ‑bha mɛ ’bhaa ‑nu ‑bɔ Yesu ’piö kö ’waan‑ ’kun, ’wo ’slë ‑kan ‑a ‑gɔ ꞊dhɛɛ’ ‑nu ‑kpɔ ‑a ‑gɔ ‑sü ’ka. 14’Wo nu ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, ’yi‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’wun gia‑ ꞊blɛɛ’‑ ‑mɛ ‑mü ü ’ka, ’bhaa ’suö mɛ ‑nu ‑dhë, bhii ü ‑zo gbɛ ’yaa kë mɛ ‑nu ’yan ’dhiö ‑pë ‑nu ’piö; pë ’ü‑ ‑kë ꞊zian’ ’ö tɔɔ ü mɛ ‑nu ‑daan ’wun gia‑ ’ö ‑Zlan ’dhö ‑a ’piö mɛ ‑nu ‑bha ‑tosiadhe ꞊paa’ ‑a ’ka. ’Kɛɛ yi‑ ’piö kö ’wun ’ö ꞊nɛ ’ü‑ bho yi ‑dhë ’kou. ’Ö tɔɔ kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö ’kwa ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑gludë Sezaa ‑dhë ‑a? Kwa ‑dho ‑a bho, ’iin kö ꞊kun ’kwa‑ bho e?»
15’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑an ‑bha mɛ ’yan ‑kpaa ’kun ‑sü ‑dɔ.
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ka nu n ’gü dan ꞊dhia ꞊ɛ? ‑Ka nu n ꞊dhia dönie ga do ’ka, ’a‑ ‑ga!»
16’Wo nu ‑a ga do ’ka ‑a ꞊dhia. ꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ ‑ga, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Dö ’ö‑ ‑gɔ ’bin waa‑ ‑a ’tɔ ’wo ‑ya ‑sü ’ka zö ꞊nɛ ꞊ɛ?» ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Sezaa ‑mü.»
17’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Pë ’ö Sezaa ‑bha ’ka, ‑kaa nu ‑a ‑dhë; ’ka pë ’ö ‑Zlan ‑bha ’ka, ’ka‑ nu ‑Zlan ‑dhë ’pö!»
’Ö ’tetundhe ‑yö ‑an ’plɛ pa ‑a ‑daa ’ö‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun ’gü.
꞊Dhɛɛkpɔdhe do ’ö ‑gban ‑go ga ’gü ‑sü ‑bha
(Matiö 22.23-33; Lukö 20.27-40)
18Saduse mɛ ‑nu ’ö ’wo‑ pö gamɛ yaa ’dhö go ga ’gü bhë ‑a mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö, ’wo ꞊dhɛɛ’ ꞊suu’‑ ꞊nɛ ‑a kpɔ ‑a ‑gɔ ’wo‑ pö: 19«N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑dhɛ ‑ga, pë ’ö Moizö ‑ya ꞊bɛɛn yi ‑dhë ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö tɔɔ: ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do ꞊ya kë ‑dhö, ’ö‑ dheglu ’në gɔɔn‑ do ’dhö ‑dhö. ꞊Ya ga, ‑a bɔɔ ꞊ya ’to ‑a ꞊zlöö, ’ö ’në gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ, ‑yö ‑dho kë ‑së kö ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ bhë ‑ya bɔɔ ꞊gɛandhe bhë ‑a ’sü, ‑wo ’në kpɔ ‑a dheglu mɛ ’ö ga bhë ‑a pin ꞊taa. 20’Kɛɛ ’töng do ’ka, dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ’slaplɛ ‑wo ‑kë ‑dhö. ’Ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑yö dhe sü, ’ö waa ’në ’kpɔ, ’ö gɔɔn‑ bhë ’ö ga. 21’Ö‑ mɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö ꞊gɛandhe bhë ’ö‑ sü ö bɔɔ ’ka, ’ö waa ’në ’kpɔ, ’ö yö ‑de ’pö ’ö ga. ‑Kɔ do bhë ’ö ꞊kaa’ mɛ ‑kë ‑yaaga ‑naa ‑gɔ. 22’Ö dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ’slaplɛ ’wo bhë ’ö dhebɔ bhë ’ö ‑kë ‑an ’plɛ bɔɔ ’ka, ’kɛɛ waa ’në gbɛ ’kpɔ, ’ö ‑an ’plɛ ‑wo ga. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö dhebɔ ‑de ’pö ’ö ga. 23꞊Ya kë ’dhö, yi ’ö gamɛ ‑nu ‑dho go ‑a ’ka ga ’gü, dö ’ö dhebɔ bhë ’ö dhö kë ‑a bɔɔ ’ka kpinngdhö ꞊e? Bhii ꞊dhɛ ’wo‑ ‑bha ’slaplɛ ‑an ’plɛ ‑wo ‑kë ‑a ꞊gɔn ’ka!»
24’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ka ‑de ‑püö ’ka‑ wo bhë, ’ö tɔɔ pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü waa‑ ‑a ‑bha ’piigbeedhɛ ’kaa ‑an gbɛ dɔ. 25‑Yö kë ka ’yaan ꞊nɛɛ: Gamɛ ‑nu ‑bha ‑go ga ’gü ‑yi ’ka, gɔɔn‑ ‑nu waa‑ dhoo ‑nu wo ’ka ’dho wo ’ko sü gbɔ. Pë dhö kë ’ö tɔɔ ‑an kë ‑kɔ ‑dho kë zlöö ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ’dhö dhang‑ ’gü. 26’Kɛɛ ‑a mɛ ’ö ‑gban mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑dhö gbɔ, waa‑ ‑an ‑bha ‑go ga ’gü ‑sü ‑bha bhë; ’wun do ’ö ‑kë ‑dhö, ’ö Moizö ‑ya ‑ya ’ö ‑gban ’ginng ‑kpɔɔ kpö ‑wun ‑bha, ‑a ’sëëdhɛ ‑wo kpö bhë kaa‑ pö ꞊a? ’Yö ‑Zlan ‑ya pö Moizö ‑dhë: A Ablaamö ‑bha ‑Zlan ’ka, ’a Izaakö ‑bha ‑Zlan ’ka, ’ö ’a Zakɔbö ‑bha ‑Zlan ’ka.» 27’Go mü ’ö Yesu ‑ya pö ’zü: «‑Zlan ‑yö ’wun ’dhö bhë ‑a ‑blɛɛ Moizö ‑dhë kö mɛ ’wo bhë ꞊wa ga ’saadhö, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, kwa‑ ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ’yaa gamɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan ’ka, ’kɛɛ ‑yö mɛ ‑nu ’wo ’bhee‑ ꞊toëpö ’ka, ‑an ‑bha ‑Zlan ’ka. ‑A ‑wun ’gü, ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka ‑zo ’ta ꞊nɛ gamɛ ‑nu ’waa ’go ga ’gü, kö ka ‑de ‑püö ’ka‑ wo ’sönggö ‑sönggö!»
Tɔng mɛ ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑
(Matiö 22.34-40; Lukö 10.25-28)
28Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ do ‑yö ‑an ‑wo ‑ma, ’ö dɔa ꞊nɛ Yesu ‑yö ꞊dhɛɛ’ ’ö Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wa kpɔ bhë ‑a ‑daa ‑së ‑kë ‑an ‑gɔ. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’ö‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Tɔng ‑nu ’saadhö ’wo bhë ‑a ‑mlë ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑ ‑e?»
29’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ, ’ö‑ pö: «Tɔng mɛ ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑ ’ö tɔɔ: Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu, ‑ka ka ’to ’to, kwa Dëmɛ, kwa ‑bha ‑Zlan ꞊nɛ, ‑yö ’dhö dosɛn, mɛ ’plɛ Dëmɛ ’ka. 30‑Bhö ü Dëmɛ, ü bha ‑Zlan, ‑dhɔ kë ü ꞊zuöga ’plɛ ’ka, ü nii ’plɛ ’ka, ü ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ’plɛ ’ka, ü ꞊faan’ ’plɛ ’ka! 31’Go mü, ‑a mɛ ’ö yö ‑a ’piö ’ö tɔɔ: ‑Bhö ü ‑ya ’yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de ’dhö! Tɔng ’waa gbɛ ’ö‑ ’wun dho kë ’gbee‑ ‑yaan zië tɔng ꞊plɛ ’wo ꞊nɛ ‑an ‑ta ’yaa ‑dhö.»
32꞊Dhɛ ’ö ꞊ya kë ’dhö, ’ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ’ö bhë, ’ö‑ pö Yesu ‑dhë ’zü: «꞊Yö ‑së, n ‑Gɔmɛ, ’wun ’ü‑ ꞊blɛɛ bhë ’wun gia‑ ‑mü, kwa Dëmɛ ꞊nɛ ’ö tɔɔ ‑Zlan do ’kpaan, ’ö ‑Zlan ’waa gbɛ ’yaa ‑dhö ‑a ’piö. 33Mɛ ‑nu ꞊dua’ ‑mü kö ‑wo ‑Zlan ‑dhɔ kë wo ꞊zuöga ’plɛ ’ka, ‑an ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ’plɛ ’ka, ‑an ꞊faan’ ’plɛ ’ka; ’iin ‑wa ‑dhɔ kë wo ‑ya ’yɔɔ ’ka ꞊nɛ wo ‑de ’dhö. ‑A ‑kë ’dhö ‑sü ꞊yö ‑së ꞊duö ’ö ꞊zië’ sla‑ ꞊bhoë’ ‑tuë ‑güö ‑Zlan ‑dhë ‑sü waa‑ ‑Zlan gba ‑kɔ ’saadhö ’wo to bhë ‑an ‑ta.»
34꞊Dhɛ Yesu ꞊yaa‑ yö ’pö ꞊nɛ ꞊yaa‑ ‑daa kë ’wundɔdhe ’gbloo ’piö, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «’Bhaa ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ka ꞊gbiin gbɔ.»
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö zlöö, ‑zogbanmɛ gbɛ yaa kë ‑dhö gbɔ kö ‑yaan ꞊dhɛɛ’ ꞊suu’‑ gbɛ kpɔ ‑a ‑gɔ.
’Wun ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ waa‑ Davidö ‑an ‑bha
(Matiö 22.41-46; Lukö 20.41-44)
35Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan’ ꞊dhia, ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’yö ꞊dhɛɛ’ do ‑kpɔ mü ’ö‑ pö: «‑Më ‑kë ’ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa pö: ‹‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö ‑go Davidö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü› ii? 36’Kɛɛ kö Davidö bhë, ‑Zlan ‑bha ‑Zuu ’slööslö ‑yö ’dhiö ‑sü ‑a ’ka, ’ö yö gia‑ ’ö‑ pö: ‑Zlan ‑ya pö n Dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya n ‑ma ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, ‑yö ’dho ‑yö yöë yi ’ü dho toë ‑a ’gbee‑ ’ka ü yaagümɛ ‑nu ‑ta ‑a ‑bha! » 37’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «Ka gia‑, ka‑ ‑yö bhë ꞊a? Davidö gia‑ ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ; ꞊ya kë ’dhö, ‑yö ‑kɔklë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑zë ‑yö go Davidö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü i? ’Wun mɛ bhë ‑ka ‑a ꞊blɛɛ’‑ n ‑dhë ’kwee‑!»
Yesu ‑ya ‑pö mɛ gbung ‑nu ‑dhë ‑wo wo ‑zo kë wo ‑de ’piö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑gɔ
(Matiö 23.1-36; Lukö 20.45-47)
Mɛ gbung ꞊va ‑wo ‑kë wo ’to ‑to Yesu ‑bha ꞊dhia ’gludhidhe ’ka. 38‑Yö ‑kë ‑a pö ꞊dhia mɛ ‑nu ’ö ‑kë ‑an ꞊daan’ ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑nië gblang ꞊gbiingbiin ’ka ‑sü ’ka wo ‑bha ‑de ‑sü ꞊va ‑wun ’gü, ’iin kö mɛ ‑nu ‑wo ‑mɛɛ kë wo ’ka ꞊bhlë ’gü, mɛ ‑nu ziën ’dhëëdhɛ ꞊vava ‑bha bhë ‑an ‑gɔ. 39’Ö ’wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ’ö mɛ ‑nu ’yan ‑ya kun ‑a ’ka, ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’iin ’wo ‑yadhɛ ’gianzë ‑nu ‑bha ’wlaan‑ ‑bhöpë ‑nu ꞊taa. 40꞊Wa ꞊gɛandhoo ‑nu ‑bha pë ‑nu ’kun ‑an ‑gɔ, ’wo‑ ‑kë wo ‑bha ’ka. ꞊Wa ’go mü, ’wo ꞊bhɛadhe ꞊gbiin ‑nu ‑kë, kö ‑waan kë mɛ ‑nu këwunsëëzë ’ka mɛ ‑nu ’yan ’dhiö. ’Kɛɛ ’klobhɔdhe ꞊va ‑ziögɔüsüzë ‑yö ‑dho nu ‑an ‑ta.»
’Wun ’ö ‑gban ꞊gɛandhe ’fɛɛzë do ‑bha gbaɔ ’ö‑ ‑kë ‑a ‑bha
41Yesu ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ꞊gbaa’ ’wëüga ‑da ‑a ’gü ‑pë ’ö ‑kë ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü bhë, ‑a ’trüün ’ka ‑dhɛ gia‑ ‑bha. ‑Yö ‑kë mɛ ‑gbaa ’wo ‑kë mü bhë ‑an ‑bha ’wëüga ‑da mü ‑kɔ ‑ga ꞊dhia. ꞊Bhɔɔmɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑wo ’wëüga ꞊vava ‑da mü. 42꞊Gɛandhe ’fɛɛzë do ‑yö ‑kë mü, ’ö nu ’ö ’wëü‑ ’puu ’tama ga ’sɛɛn‑ ꞊plɛ, ’ö dho ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan kë ‑su ga do ’ka bhë ’yö ‑an ‑zuö mü.
43꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ꞊Gɛandhe ’fɛɛzë ’ö ꞊nɛ pë ’ö‑ ‑da ‑Zlan ‑bha ’wëüga ‑da ‑a ’gü ‑pë ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü bhë, ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va, ’ö ꞊zië’ ‑a ’ka mɛ ‑nu ’saadhö ‑an ‑bha ’wo‑ ‑da mü bhë ‑an ‑ta. 44Bhii mɛ ‑nu ’wo bhë, ’wëüga ’ö ‑an ‑bha ‑wun ’yaa‑ ‑bha gbɔ, ’wo‑ nu, ’kɛɛ yö ‑zë, ‑a ‑bha ’fɛɛdhɛ ’gü ‑pë ‑nu ’ö‑ ‑zo ’dhoë‑ ‑dhë waa‑ pë ‑nu ’ö dho ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta bhë ’ö‑ ’plɛ nu bhë.»
13Yesu ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’wü ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü
1Yesu ‑yö ‑kë ’go ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu mɛ do ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ kë ‑së ‑kɔ ‑ga bhë ’dhɛ! ‑Guö ‑nu kë ‑sɛɛbɔ ‑kɔ ‑ga!»
2’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Kɔ ‑nu ’wo bhë ‑wo ꞊vava ’wun gia‑ ’ka, ’kɛɛ ‑an dɔ ‑guö ‑nu gbɛ ’ka ’dho to ’ko ‑ta dhuö zö, ‑an ’plɛ ‑wo ‑dho ‑lo, ’wo go wo ’ko ‑ta dhuö.»
3Yesu ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü ’ka Olivie ‑tɔn tuö, ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’trüün ’ka, ‑dhɛ gia‑ ‑bha. ’Ö Piɛɛ ’dhö, Zakö ’dhö, Zan waa‑ Andre ’wo nu, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: 4«‑Bhö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’wü ‑yi waa‑ ꞊duakëpë ’ö dho pë ‑nu ’saadhö ’ü ‑an ꞊blɛɛ yi ‑dhë bhë, ‑an kë ‑yi ’töng ‑zɔn, ‑a ꞊blɛɛ’‑ yi ‑dhë!»
5꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, ‑yö kë ’dhö, kö ꞊kun ’ö mɛ gbɛ dho ka ‑püö! 6Bhii mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho nu n ’tɔ ’gü ’wo‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü wo ’ka; ’wo mɛdhɛvadhɛ ‑püö. 7’Ka ‑glu ‑drinng ma ka ’sɔɔ ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ’iin ’ka ‑glu ‑taɔ ‑nu ma, kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë! Pë ‑nu ’wo bhë, ‑wo ‑dho kë ’gbɛɛdhö; ’kɛɛ kö ’kpongtaa ’dhiötoyi yaa ‑mü ꞊kun. 8’Sɛgɔ ‑dho ’ko zë ö ’bha ’sɛgɔ ’ka, ’ö ‑gludëdhɛ ‑nu ‑kpa ’kuë‑ ‑sü dho ‑glu gɔn ‑an ‑kpa ’kuë‑ ‑sü gbɛ ’ka. ’Ö ’sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü ‑yö ‑kë ’sɛgɔ ’bhaa ‑nu ’gü; ’ö din ‑nu dho ‑da. ‑Yö ‑dho kë ꞊nɛ dhe ‑bha ’në ’kpɔ ‑sü ‑bha ’yënngbhɔdhe zü dɔ ‑sü ’dhö. 9’Kɛɛ ka ‑zë, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö! Bhii mɛ ‑nu ‑wo ‑dho dho ka ’ka za ‑dɔ ‑a ’gü ‑kɔ ‑nu ’gü, ’wo ka ‑ma ‑nu wo ’to. ‑Wo bɔ ka ’ka ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu waa‑ ‑gludë ‑nu ‑an ’dhiö n ‑wun ’gü kö ’kaan‑ ka ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑nu kë ‑an wö ’dhiö. 10’Kɛɛ pë dho kë ’dhiö ꞊kun ’ö tɔɔ ’wuntaɔsë ’ö bhë ‑yö ꞊blɛɛ’‑ ’sɛgɔ ’saadhö ’gü.
11’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa ka ’kun, ꞊wa ’dho ka ’ka zakanmɛ ‑nu ’dhiö, kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë, ’wun ‑nu ’ö ’ka dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑wun ’gü, bhii ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü, ’wun ‑nu ’saadhö ’yö ‑da ka dhiö, ‑ka ‑a ꞊blɛɛ’‑; ’ö tɔɔ ’wun ‑nu ’wo bhë waa ’dho go ka gia‑ ka ’gü, ’kɛɛ mɛ ’ö go ‑a ’gü ’ö tɔɔ ‑Zuu ’slööslö.
12Mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ‑de dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑waan ‑an zë. ‑Kɔ do bhë, ’ö ’në dë ‑nu dho ‑a kaa wo ‑bha ’në ‑nu ’ka ’pö. ’Në ‑nu ‑de ’pö, ‑wo ‑dho dɔ wo mɛ ‑nu ‑gɔ ’yënng, ’wo wo mɛ ‑nu dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, ’ö ’wo ‑an zë ’pö. 13Mɛ ‑nu ’saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë n ‑wun ’gü, ’kɛɛ mɛ ’ö dho ꞊wa ‑bhö ‑yaan yöë ‑a ’dhiötoyi ‑bha, ‑yö ‑dho dha.»
Pë yaa ꞊lɔɔzë
(Matiö 24.15-28; Lukö 21.20-24)
14’Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «Ka ‑dho pë ’ö mɛ ‑nu ‑wa ‑dhɛ ‹pë yaa ꞊lɔɔzë› ‑a yö kö ‑yö dɔ ‑sü ’ka ‑dhɛ ’ö ’yaa‑ dɔ ‑dhɛ ’ka ‑a ‑bha. Mɛ ‑nu ’ka pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an pö ‑na, ‑ka ꞊kpɔɔ’ ‑a ’gü, ’ka‑ ‑gɛn ma ‑së ’ka.»
’Yö‑ pö ’zü: «꞊Ya kë ’dhö, kö mɛ ‑nu ’wo Zude ‑sɛ ’gü ‑wo ꞊duë ’wo dho ‑tɔn ‑nu ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha. 15’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ö ‑gɔ ’kɔ tuö ö ’tɛɛ pa ꞊dhia, ‑yö ꞊duë; ’kɛɛ kö ꞊kun ’ö ö bha kɔɔpë gbɛ sü ‑yaan zië. 16’Go mü, mɛ ꞊ya kë ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑, kö ꞊kun ’ö ‑yɛ ö ’zü kö ‑yaan nu ö ‑gɔ kɔɔ ö bha gblang ’sü ‑dhiadhö. 17꞊N nnn! ‑Më ’yena ‑wun ’ö ’pö ‑a yi ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑an ’ka, dhoo ‑nu ’wo ’guzë waa‑ dhoo ‑nu mɛ ’wo ’bëë‑ ’ka ‑an ‑bha ’ka oo! 18’Kɛɛ ‑ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë, kö ꞊kun ’ö pë ‑nu ’wo ’dhö bhë ’wo ‑kë ’nɛnɛ nu ’töng ’ka! 19Bhii ‑a yi ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑an ’ka ’yënngbhɔdhe ‑nu ‑dho kë ꞊va, ’wo ꞊zië’ ‑an mɛ ‑nu ’ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an dɔ, ’go ’kpongtaadhɛ züdɔyi ‑bha kö ‑Zlan ꞊ya pë ’plɛ kë, ’ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha bhë ‑an ‑ta. ’Ö ’yënngbhɔdhe ꞊suu’‑ mɛ ’ö dho kë ꞊nɛ ‑a mɛ ’ö bhë ‑a ’dhö yaa ’dhö kë ‑dhö gbɔ. 20’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kwa Dëmɛ gia‑ yaa‑ yi ‑nu ’kan ‑ta ‑bezë, kö ‑kë ‑a ’gü ‑mɛ gbɛ ’ka ’dho kë ‑dhö. ’Kɛɛ ‑ya yi ‑nu ‑kan ‑ta ö bha mɛ ‑nu ’ö ‑an sü kö ‑waan kë ö ‑bha ’ka bhë ‑an ‑wun ’gü.
21꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö zö› ’iin ‹‑ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö ‑de›, kö ꞊kun ’ka‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑! 22Bhii ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ꞊suazë ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑dho nu, ’wo ꞊duakëpë ‑nu, ‑dhidhaapë ‑nu ‑kë, kö mɛ ‑nu ’ö ‑Zlan ꞊yaa‑ ‑an ’sü ’saadhö bhë ‑waan ‑püö ’gbɛɛdhö.
23꞊Dhɛ ’ma‑ yi ‑nu ’to ’dhiö, ’ma ka ’paan bho bhë kö ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö!»
’Wun ’ö ‑gban Mɛgbö ‑bha nu ‑sü ‑bha
(Matiö 24.29-31; Lukö 21.25-28)
24’Kɛɛ yi ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑an ’ka kö ’yënngbhɔdhe ‑nu ’wo bhë ꞊wa ziö bhë, lan‑ ‑dho trö, ’ö ’su ‑de ’pö yaa ’dho bhü gbɔ. 25’Susongga ‑nu ‑wo ‑dho go dhang‑ ‑bha, ’wo ‑püö, ’ö ’piigbeedhɛ ’wo dhang‑ ’gü, ’wo ꞊zluun.
26꞊Ya kë ’dhö, ‑wo ‑dho ma ’a Mɛgbö ’ka, n yö dha kpö ‑nu ‑ta kö a nu ‑na ’piigbeedhɛ waa‑ ’tɔbhɔdhe ꞊va ‑an ’ka. 27A ‑dho ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ ’kpongtaadhɛ ’pian ’saadhö ‑ta kö ‑a ‑bha mɛ ‑nu ’ö ‑an sü ’kpongtaa ’saadhö bhë ‑waan ‑an ’dho ’kuë‑.
Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban figö ‑lü ‑bha
(Matiö 24.32-35; Lukö 21.29-33)
28꞊Dhɛ ꞊ya ’go mü, ’ö Yesu ‑ya pö ’zü: «Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban figö ‑lü ‑bha bhë ‑ka ka ‑zo ’to ‑a ’piö! ’Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑wo ꞊kpɛa’ ‑na, ‑a ’dhɛ ‑nu ‑wo bhɔ ‑na kö ’ka‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ ꞊kpɔɔ ꞊ya yö ꞊klöö’. 29‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’wun ‑nu ’ö ’a ‑an ꞊blɛɛ bhë, ’ka ‑an yöë, kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ, pë ‑nu ’a‑ ‑wun ꞊blɛɛ ꞊nɛ, ‑an kë ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö’.
30A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ’wo ’bhee‑, ‑an ’plɛ wo ’ka ’dho ga kö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ waa kë ꞊kun. 31Dhang‑ waa‑ ’sɛ ‑wo ‑dho ziö, ’kɛɛ n ‑wo ‑nu ’wo ꞊nɛ wo ’ka ’dho ziö ’gbɛɛdhö.»
‑Zlan dosɛn ꞊nɛ ’ö pë ’plɛ ’dhiötoyi dɔ
32’Ö Yesu ‑ya pö: «Mɛ gbɛ ’yaa pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an kë ‑yi waa‑ ‑a ’lɛlɛ ‑nu dɔ; ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu, ’iin ma ‑de gia‑ ’a‑ Gbö ’ka yiëë‑ dɔ. N Dë dosɛn ꞊nɛ ’ö‑ dɔ. 33‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, ’ka ‑ya ka ’yaan, bhii ’kaa pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an nu ’töng dɔ.
34‑Yö ‑dho kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do ‑bha ‑dho ’ta ’gü ‑sü ’dhö: ‑A ‑go ö ‑gɔ kɔɔ ‑sü ’ka, ’yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ’yan to ö bha pë ‑nu ‑bha; ’ö mɛ ’ö ‑dhö, yuö ’ö dho ‑a kë, ’ö‑ nu ‑a ‑dhë. ’Go mü, ’ö‑ pö ’yan ‑to ’kɔ ‑bha ‑mɛ ‑dhë ‑yö ö ‑zo kë ’kɔ ’piö.» 35’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑ka ‑ya ka ’yaan, bhii yi ’ö ’kɔdëmɛ dho nu ‑a ’ka, ’kaa‑ dɔ. ‑Yö ‑dho nu ’yinia oo, gbeng ziën oo, ‑tɔgɔn bhɔ ‑bhla ’töng ’ka oo, ’iin kö ‑dhɛ ꞊ya ’po oo, ’kaa‑ dɔ. 36‑Yö kë ’dhö, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu kö ꞊kun ’yö dho ka yö yiö. 37’Wun ’a‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑yö mɛ ’saadhö ka ‑bha ’ka: ’Ka ‑ya ka ’yaan!»
14Slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑bha ‑dho ’kuë‑ Yesu ‑gɔ ‑sü
(Matiö 26.1-5; Lukö 22.1-2; Zan 11.45-53)
1꞊Dhɛ ’ö Paakö waa‑ ꞊bluu’‑ ’ö‑ ꞊bhɛɛpë ’yaa‑ ’gü, ‑an ’wlaan‑ kë yi ꞊ya ’to ꞊nɛ pë ’plɛ ’dhö, ’ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo yö ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü ’gü kö ’waan‑ Yesu ’kun ‑bin ‑blü kö ’waan‑ ‑a zë. 2’Ö ’wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia wo ’ko ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «Kwa ‑kɔ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’kwa‑ ’kun ’wlaan‑ ‑yi ’ka. ꞊Ya kë ’dhö, ’sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho vin ’ö ’wo nu kwa ‑gɔ.»
Dhebɔ do ‑bha pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ‑lo Yesu tuö ‑sü
3Yesu ‑yö ‑kë Simɔ ’ö ꞊wee ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ‑be bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ Betani. ‑Yö ‑to pë ‑bhö ꞊dhia, ’ö dhebɔ do ‑yö ‑da kɔɔ ‑guö ‑kpo ’lü ’ö ‑kë pa ‑sü ’ka pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ꞊sɔnng’ ꞊vaazë ’wo‑ ‑dhɛ ’naa‑ bhë ‑a ’ka. ’Ö ‑guö ‑kpo ’lü bhë ’ö‑ ’to ’dhiö bho, ’ö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë bhë ’ö‑ ’daawo Yesu tuö. 4Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü bhë ’wun ‑na ‑an mɛ ’bhaa ‑nu ‑zuë, ’wo‑ pö wo ’ko ‑nu ‑dhë: «Pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ’ö ꞊nɛ, ‑a ’gü kun ’ö ‑siö ꞊nɛ ꞊a; ‑a ꞊truën ’ö tɔɔ ‑më ‑ɛ? 5‑Wo ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’wo‑ ’dhɔɔ dɔ dönie ꞊këng’ ‑yaaga ’ka ‑be, ’wo‑ ’wëüga bhë ’wo‑ nu ’fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë!» ’Wo yö dhebɔ ’ö bhë ‑a ꞊tɔɔ kë ‑sü ’gü ’gbee‑ ’ka. 6’Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa’ ‑a ‑zü ’sengdhö! ‑Më ’ö ‑kë ’ka‑ ’gü ga ꞊ɛ? Pë ’ö‑ ‑kë n ‑dhë bhë ꞊yö ‑së. 7’Fɛɛmɛ ‑nu ’ka ‑an ‑ga ‑na bhë, ‑wo ‑dho kë ka ’piö ’töng ’saadhö ’ka. ’Ö‑ yi mɛ ꞊ya dhië ka ‑dhë, ’ka dho ’wun ‑së kë ‑an ‑dhë. ’Kɛɛ ma ‑zë, n ’ka ’dho kë ka ’piö zö ’töng ’saadhö ’plɛ ’ka. ‑A ‑wun ’gü, ꞊dhɛ ’a ꞊tun ka ’piö bhë, ‑ka ka ‑bha n ‑dhɔ ‑zɔn n ‑dhë. 8‑A ‑bha ’ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ’ö‑ ‑kë bhë, n bun ’ö ’dhoë‑ dho ꞊gluudhö bhë, ’ö‑ ꞊baa pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ‑lo ‑a ‑bha ‑sü ’ka ꞊klöödhö bhë. 9A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun giagia ’ka: ‑Dhɛ ’saadhö ’wo ’dhoë‑ ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑bha ’kpongtaadhɛ ’saadhö ‑a ’gü, ’wun ’ö dhebɔ ’ö ꞊nɛ ’ö‑ ‑kë ꞊nɛ, ‑wo ‑dho ‑a ‑wun ꞊blɛɛ’‑, ’ö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö dhebɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka.»
Zuda ‑ya ’piö ’ö Yesu dɔ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu kwɛɛ
10꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë, ‑a mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zuda Ikaliɔtö bhë, ’ö dho ’ö‑ pö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ö‑ ’piö kö ’ö Yesu dɔ ‑an kwɛɛ.
11꞊Dhɛ ’ö‑ ‑wo bhë ꞊waa‑ ma, ‑an ꞊zuö’ ’glu ‑yö ‑dhi, ’wo‑ pö ‑wo ‑dho ’wëüga nu ‑a ‑dhë. ’Ö Zuda ‑yö yö Yesu ‑dɔ ‑an kwɛɛ ’töng ‑së ꞊mɛɛ’ ‑sü ’gü.
Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo Paakö ‑bhöpë ‑bhö wo ’ko ꞊bhaa
(Matiö 26.17-25; Lukö 22.7-14, 21-23; Zan 13.21-30)
12꞊Bluu’‑ ’ö‑ ꞊bhɛɛpë ’yaa‑ ’piö bhë, ‑a ’wlaan‑ kë ‑yi ‑blɛɛzë ’ö ‑kë Paakö ‑waamayi, ’ö ꞊ya kë ’ö ’wo ’bhlanë ‑gbɔng ‑nu zë ‑na ‑a ’ka bhë ‑a ’ka, ’ö Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «‑Dhɛ ‑mlë ’ü‑ ’piö kö ’yi dho ‑a ‑bha ü ‑bha Paakö ‑bhöpë ‑yuö kë ꞊dhia ꞊ɛ?»
13’Ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ bɔ, ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Ka ’dho plöö; ’ka ’dho, ’ka ‑dho ‑kpën gɔɔn‑ do ‑bha kö ’yi ‑gbɔ ‑ya ‑gɔ; ‑ka ziö ‑a ’piö! 14Ka ’plɛ ‑ka ‑da ’kɔ ’ö ’dhoë‑ ‑da ‑a ’gü bhë ‑a ’gü ’ka‑ pö ’kɔ ’ö bhë ‑a dëmɛ ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑yö ü ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑na ꞊nɛɛ: Ö bha ’kɔdhi ’ö waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo dho Paakö ‑bhöpë ‑bhö ‑a ’gü bhë, ‑yö më ꞊ɛ?› 15‑Yö ‑dho ’kɔdhi do ’ö‑ ’gü ‑dhɛ ’dhö ꞊va ’ö ‑dɔ kɔɔpë ‑nu ’dhiö ꞊ya ‑mɔ ’kuë ‑a ’gü bhë ‑a ‑zɔn ka ‑dhë, ’kɔ ’ö dɔ ’kɔ ‑ta dhuö bhë ‑a ’gü. ‑Dhɛ bhë ꞊nɛ, ’ka dho kwa ‑bha ‑bhöpë ‑yuö kë ‑a ‑bha.»
16’Ö ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ ’wo bhë ’wo dho, ’wo pë ‑nu ’wo bhë ’wo‑ yö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö, ’ö ’wo Paakö ‑bhöpë ‑yuö ‑kë mü.
17꞊Dhɛ ’kwa dɔ ’yinia, ’ö Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo to bhë, ’wo dho ‑dhɛ bhë ‑a ’gü.
18‑Wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü ’gü, ’ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ’ka pë ‑bhö ‑na n ’piö zö ꞊nɛ, mɛ do ‑yö ka ziën ’ö dho n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.»
19’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu wöödhɛ ‑yö ‑siö, ’wo yö ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha do do ’ka ꞊nɛɛ: «Ma ‑mü ‑a?»
20’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’ka ꞊nɛ, mɛ do ‑mü ka ziën, mɛ ’ö ’yi yi ‑kɔ ‑sɔ ‑na gbɔ dɔ ’gü yi ’kuë bhë yö ‑mü. 21Ma Mɛgbö, n ga ‑sü ‑mü ꞊nɛ ‑kɔ ’ö pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka n ‑wun ’gü ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü, ’ö‑ pöë bhë ‑a ’dhö. ’Kɛɛ ’yena ‑wun ꞊ya kë gɔɔn‑ ’ö ’dhoë‑ n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑a ’ka! Mɛ ’ö bhë yaa bhɔ ‑bezë, ‑yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ ‑së!»
‑Bhöpë ’slööslö
(Matiö 26.26-30; Lukö 22.15-20; 1 Kolɛntö 11.23-25)
22‑Wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü ’gü, ’ö Yesu ‑yö ꞊bluu’‑ ‑sü. ꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’ö‑ ‑kaan ’ö‑ nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ’ö‑ pö: «‑A mɛ ’ö ꞊nɛ, ‑kaa ’sü, ’ka‑ ‑bhö, yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ n bun.»
23’Ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ do sü. ꞊Dhɛ ꞊ya yën ‑Zlan zuö pö ‑sü ‑bha ‑a ‑ta ’zü, ’ö‑ nu ‑an ‑dhë, ’yö ‑an ’plɛ ‑wa mü. 24’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑A mɛ ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ n fɛi, ’ö ‑Zlan waa‑ mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑an ‑bha ‑dhi ’kuë gën ’ka; ‑yö ‑lo ’dhö mɛdhɛvadhɛ ‑wun ’gü. 25A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: N ’ka ’dho ‑drɔɔn gbɛ mü gbɔ ’ö dho ’ö yöë ‑drɔɔn ‑dëü gbɛ ’a dho ‑a mü ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü yi ‑bha ‑a ‑bha.»
26꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo ’wlaan‑ ‑ta ‑tan ‑nu bho. ’Go mü, ’wo dho Olivie ‑tɔn tuö.
Yesu ‑yö Piɛɛ ‑bha ‑kploo ö ’ka ‑sü ‑wun ‑blɛɛ
(Matiö 26.31-35; Lukö 22.31-34; Zan 13.36-38)
27’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «Ka ’plɛ, ka ‑dho n to ’töüdhö, ’ka ꞊duë. Bhii ‑yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: A ‑dho ’bhla ‑maakëmɛ zë, ’ö ’bhla ‑nu ‑wo ‑kan ’kuë‑, ’wo ‑pɛn. » 28’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ, ’ma ’go ga ’gü, a ‑dho dho ka ’dhiö Galile ‑sɛ ’gü.»
29’Ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «’Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ ’wo to ‑wo ü ‑to, ’wo ꞊duë ’dhee, ma ‑zë, n ’ka ’dho go ü ’piö ’gbɛɛdhö.»
30’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑blɛɛ ü ‑dhë giagia ’ka ꞊nɛ, ꞊dɛɛ ꞊nɛ, ‑a gbeng ‑yi gia‑ ’gü, ‑a kë ‑yi ’ka kö ‑tɔgɔn ‑yaan ’we ‑gwaa ꞊plɛzë, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë ’bhaa n dɔ.»
31’Kɛɛ Piɛɛ ‑ya ‑pö ’zü ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «’Kö ‑kë ꞊nɛ, ko zë ‑sü ‑wun ‑mü ’dhee, n ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’a‑ pö ’maa ü dɔ!»
’Ö ꞊guë’ ‑nu mɛ ’wo to ’wo pë do bhë ’wo‑ pö ’pö.
Yesu ‑yö ‑bhɛa Zesemane
(Matiö 26.36-46; Lukö 22.39-46)
32‑Wo ‑dho ’wo ‑lo ‑dhɛ ’wo‑ ‑dhɛ Zesemane bhë ‑a ‑bha. ’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Ka ‑ya zö kö ’a ’dho ꞊bhɛa’ ꞊dhia!»
33’Ö Piɛɛ ’dhö, Zakö waa‑ Zan ’yö ‑an sü ö ’piö, ’wo dho. ’Ö ‑bɔ ’klobhɔdhe ’gü ‑sü ‑wɛɛ ꞊va ‑yö ‑lo ‑a ‑ta; ’ö‑ ꞊zuö’ ‑yö ‑da ’yena ’gü. 34’Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ga ’yena ꞊ya n ꞊zuö’ pa. ‑Ka ’to zö ’ka ‑ya ka ’yaan!»
35’Yö ö ’bhe ’tee ꞊yɔɔn ’dhiö, ’ö ‑püö sia‑ ꞊bhɛa’ ‑sü ’ka kö ‑yö kë ’dhö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a këdhɛ ‑dho kë ‑dhö kö ꞊kun ’ö ’yënngbhɔdhe dho nu ö ‑ta ‑a ’ka.
36’Ö‑ pö: «’Aa, n Dë! Ü ‑kɔ ‑yö ‑mɔ pë ’plɛ kë ‑sü ‑bha. A‑ ’piö kö ’yi ’güüzë ’ö ꞊nɛ ’ü‑ bhɔ n ‑dhë ꞊taa’, ’kɛɛ ’maa‑ ’piö kö n ‑zo ’kun ‑wun ‑yö kë, pë ’a‑ ’piö ’yö tɔɔ bhi ‑zë, ü ‑zo ’kun ‑wun ‑yö kë.»
37꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑yaaga ’wo bhë ‑an ’piö, ’ö ‑an yö kö ꞊wa yi zë, ’ö‑ pö Simɔ Piɛɛ ‑dhë: «Simɔ, ’bha yi zë ’saadhö ꞊a? Ü ’ka ‑mɔa kö ’ü ’to ü ’yaan ’lɛlɛ do gia‑ ’piö a? 38‑Ka ‑ya ka ’yaan ’ka ꞊bhɛa’‑, kö ꞊kun ’ka dho ‑püö ’güdandhe ’gü! A‑ ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ ka‑ ’piö ’ka ‑ya ka ’yaan, ’kɛɛ ꞊faan’ ’yaa ka bun ‑gɔ.»
39’Ö ‑yɛ ö ’zü ‑dëüwo, ’ö dho ’ö ꞊bhɛa, ‑wo do ’ö bhë ‑a ’ka.
40’Ö ko ’zü, ’ö nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö. ’Yö ‑an yö kö ‑wo yiö; bhii ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔa kö ‑wo ’to wo ’yaan. ’Ö pë ’wo dho ‑a pö Yesu ‑dhë waa‑ dɔ.
41꞊Dhɛ ’ö ꞊ya nu ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ꞊tun yi zë ꞊a? Ka ka ’tɛɛ pa ‑na ‑a? ‑Yö ’to ’pö, ’lɛlɛ ꞊ya ‑lo. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ma Mɛgbö, n dɔ ‑sü ‑mü ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu kwɛɛ. 42‑Ka ꞊luu’‑ ’kwa ziö, bhii mɛ ’yö dho n dɔ ‑an kwɛɛ bhë ’yaa ’ma ꞊gbiin gbɔ.»
Yesu ’kun ‑sü
(Matiö 26.47-56; Lukö 22.47-53; Zan 18.3-12)
43Yesu ‑yö ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë, ‑a mɛ ’wo‑ ‑dhɛ Zuda bhë ’ö ‑wo. Mɛ ‑gbaa ’ö ‑blaan ‑nu, ’lü ’klu ‑nu ’dhö ‑an ‑gɔ bhë ‑wo ‑kë ‑a ’piö. Mɛ ‑nu ’wo ‑an bɔ ’wo tɔɔ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔng ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu. 44Zuda ’ö Yesu dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑yö ꞊duakëpë ’ö dho ‑a kë ‑a ‑zɔn mɛ ‑nu ’ö wo ‑nu ’wo nu bhë ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «Mɛ ’a ’dhoë‑ ‑a ’kpeng mü ꞊sia, ’ö tɔɔ mɛ ’a‑ dɔ ka kwɛɛ bhë. ‑Kaa ’kun, ’ka dhoë ‑zo ‑kë ‑a ’piö ‑sü ’ka ‑së ’ka!»
45꞊Dhɛ Zuda ꞊ya ‑lo, ’ö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ!» ’ö to mü ’ö‑ ’kpeng mü.
46’Ö mɛ ‑nu ’wo bhë ’wo ‑ya Yesu ‑bha, ’wo‑ kun. 47’Kɛɛ mɛ ‑nu ’wo ‑kë Yesu ’piö mü bhë, ‑a mɛ do ‑yö ö ‑bha ‑blaan ‑gan ö ‑kloo ’gü, ’ö slabhomɛ ꞊va ‑bha yuökëmɛ ’to ’klu ‑kan ‑a ’ka. 48’Ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu ’wo nu ‑a ’kun ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ka nu n ’kun ꞊dhia, ‑blaan waa‑ ’lü ‑nu ‑an ’ka ꞊nɛ ꞊dhɛ ’wo‑ pö ‑a ‑bha ’kpa pëyaakëmɛ ‑mü n ’ka ‑a ’dhö e? 49‑Dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ka, a ‑kë ka ’piö, kwa ‑bha ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, mɛ ‑nu ꞊daan’ ꞊dhia, ’ö kaa n ’kun. ’Kɛɛ ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑wo ‑kë ’dhö kö pë ‑nu ’wo ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü bhë ‑waan kë.»
50꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’plɛ ‑wa to, ’wo ꞊duë.
51‑Dadhëü gɔɔn‑ do ö ‑kpatasɔ do ’kpaan ‑yö ‑kë ‑a ‑bha, ‑yö ‑kë ‑ziö Yesu ’piö ꞊dhia. ’Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑lo ‑a ‑bha ‑waan ‑a ’kun, 52’kɛɛ ‑yö ö ‑bha ‑kpatasɔ ‑to ‑an kwɛɛ, ’ö ꞊duë ö bun ’kpaan ’ka.
Yesu ‑yö zakanmɛ ꞊vava ’dhiö
(Matiö 26.57-68; Lukö 22.54-55, 63-71; Zan 18.13-14, 19-24)
53‑Wo ‑dho Yesu ’ka slabhomɛ ꞊va ’dhiö, ‑dhɛ ’ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ’saadhö, mɛ ziizii ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo nu ‑a ‑bha wo ’ko ꞊bhaa bhë ‑a ‑bha.
54Piɛɛ ‑yö ‑ziö Yesu ’piö ‑gɛntozlöödhe ’ka, ’ö dho, ’ö ‑da slabhomɛ ꞊va bhë ‑a ‑gɔ ’kwɛandhö. ’Ö waa‑ ’yan ‑to ’kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ’wo ‑kë ꞊yaannu ꞊dhia mü, ’nɛnɛ ‑bho ꞊dhia ’siö ‑bha.
55Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ’wo zakanmɛ ‑nu ꞊vava ’ka waa‑ zakanmɛ ‑nu ꞊vava ’saadhö ’wo to, ‑wo ‑yö ’wun ’wo dho ‑a dɔ Yesu ‑bha kö ’waan‑ zë ‑a ‑wun ’gü ‑a ꞊mɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’kɛɛ waa‑ yö. 56’Ö tɔɔ mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑yö ꞊sua ‑wun ‑dɔ Yesu ‑bha ‑sü ’gü, ’kɛɛ ‑an ‑wo yaa kë do wo ’wun ꞊blɛɛ’ ‑wo ’gü.
57꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑luu, ’wo yö ꞊sua ‑wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑sü ’gü ’wo‑ pö: 58«Yi‑ ‑ma ‑a ’dhii ꞊nɛ, ‑yö ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’ö mɛ ‑nu ‑wa dɔ bhë ‑a wü, ’ö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’ka ’ö‑ gbɛ ’ö yaa ’dho kë mɛ ‑nu ꞊kwaa’ ’ö‑ dɔ.»
59’Kɛɛ ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ‑bha ’zü ‑an ‑wo yaa kë do.
60꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö slabhomɛ ꞊va ‑yö ꞊luu mɛ ’plɛ wö ’dhiö mü, ’ö yö Yesu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: «’Wun ‑nu ’wo‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ü ‑gɔ ꞊nɛ, ü ’ka ’dho ‑a gbɛ ‑daa kë ꞊a?» 61’Kɛɛ Yesu ‑yö ö ’dhi ‑yö ’kuë‑, yaa‑ gbɛ ‑daa kë ‑a ‑gɔ.
’Ö slabhomɛ ꞊va ‑yö Yesu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü, ’ö‑ pö: «‑Zlan ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta bhë, ü‑ Gbö ’ö ü ‑ya bhë ‑a ’ka a?»
62’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «꞊Ii‑, a‑ ’ka. ’Ö go mü, ka ‑dho ma Mɛgbö n yö kö a ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ’piigbeezë ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha, ’ka dho n yö ’zü, kö a nu ‑na dha kpö ‑nu ’gü dhang‑ ’gü.»
63꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö slabhomɛ ꞊va ‑yö ö bha gblang ‑blë (‑naazuëdhe ’ka, ’ö tɔɔ ’wun ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑bha ’ka, ‑yö ’si ‑bho ‑Zlan ‑gɔ ‑sü ’ka). ’Ö‑ pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: «‑Më ’kwa‑ ‑yaa ‑bha ‑ɛ? Kwa ’ka ’dho ‑tɔmɔ gbɛ ꞊mɛɛ’ gbɔ! 64’Wun ’ö‑ ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑gɔ bhë ka gia‑ ka‑ ‑ma. Ka ka ‑zo ‑ta ‑kɔklë ꞊ɛ?»
’Ö ‑an ’plɛ ‑wa pö ꞊ya kë ’wuën‑ ‑bha ‑mɛ ’ka, pë dho kë tɔɔ ‑wa zë.
65’Ö ‑an ziën, mɛ ‑nu ‑wo yö wo ’dhee ‑bho Yesu ‑bha ‑sü ’gü, ’wo sɔ ‑klu ‑a wö ‑bha, ’wo yö ‑a ‑ma ‑sü ’gü wo ‑kɔ kpö ‑nu ’ka; ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö yië‑ ‑dɛ bɔ, dö ’ö ü ‑ma bhë ꞊ɛ?»
’Ö ’yan ‑to ’kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑wo Yesu sü, ’wo yö ‑a ’to ‑ma ‑sü ’gü.
Piɛɛ ‑bha ‑kploo Yesu ’ka ‑sü
(Matiö 26.69-75; Lukö 22.56-62; Zan 18.15-18, 25-27)
66Piɛɛ ‑yö ‑kë ’kwɛandhɛ bhë ‑a ’dhëëdhö mü. ꞊Dhɛ ’ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ‑bha yuökëdhe ꞊ya nu, 67’ö‑ ’yan ‑yö ‑da Piɛɛ ’ö ‑kë ‑ya ’siö ’piö ꞊dhia bhë, ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ ꞊yaa‑ ‑ga ‑së ’ka ’ö‑ pö: «Bhi ‑de ’pö ü ‑kë Yesu, Nazalɛtë mi bhë, ‑a ’piö.»
68’Kɛɛ Piɛɛ ‑yö ‑kploo Yesu ‑wun ’ka ’ö‑ pö: «’Maa‑ ꞊tɛi’ dɔ, ’iin pë ’ü‑ ’piö kö ’ü‑ ꞊blɛɛ’‑ bhë ’maa‑ ‑gɛn dɔ.»
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö go ’kwɛandhɛ gia‑ ‑bha, ’ö dho ’ö dɔ ‑da ’kwɛandhö ‑dhɛ ’dhi ‑bha. ’Ö ‑tɔgɔn do ‑yö ‑we.
69’Kɛɛ yuökëdhe bhë ‑ya ‑yö, ’ö yö ‑a ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü, mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ ’wo bhë ‑a mɛ do ‑mü gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka!»
70’Ö Piɛɛ ‑yö ‑kploo ’zü ‑dëüwo.
꞊Dhɛ ’töng pë ’bhe ꞊ya ziö, ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ’wo‑ pö Piɛɛ ‑dhë ’zü: «’Wun gia‑ ’ka, ü mɛ ‑nu ’wo bhë ‑a mɛ do ’ka, bhii ’ö tɔɔ bhi ‑de ’pö Galile mi ‑mü ü ’ka!»
71꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Piɛɛ ‑ya pö: «꞊Ya kë ꞊sua ’ka, ‑Zlan ‑yö n ’klo bhɔ, a n ‑wo ‑bhö ꞊nɛ gɔɔn‑ ’ka‑ ‑bha ’wun ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ’maa‑ dɔ.»
72‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, ’ö ‑tɔgɔn ‑yö ‑we ‑gwaa ꞊plɛ ‑naa wo. ’Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö, ’wun ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë ’ö‑ pö ‑a kë ‑sü ’ka kö ‑tɔgɔn ‑yö ’we ‑gwaa ꞊plɛzë, ‑yö ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë, ’yaa ö dɔ bhë ‑a ’ka. ’Ö yö ’gbo bɔ ‑sü ’gü.
15Yesu ‑yö Pilatö ’dhiö
(Matiö 27.1-2, 11-14; Lukö 23.1-5; Zan 18.28-38)
1‑Dhiadhiö tii ’gü bhë, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, mɛ ziizii ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ zakanmɛ ‑nu ꞊vava ’saadhö ’wo to, ‑wo ‑dho wo ’ko ꞊bhaa kö ’wun ‑dhɛ ’yö ‑an ‑wo dhö to ‑a ‑bha do, ‑waan ‑a ’sü, ’wo Yesu ‑lö, ’wo nuë Pilatö ꞊dhia.
2’Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ, ’ö‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü ’ka a?»
’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Bha‑ ꞊blɛɛ’‑.»
3’Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu ‑wo yö ’wun ‑nu ꞊plëëzë ‑dɔ Yesu ‑bha ‑sü ’gü. 4’Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü ‑dëüwo ’ö‑ pö: «’Wun ‑nu ’wo‑ dɔ ‑na ü ‑bha ꞊nɛ ’bhaa‑ ma ꞊a? Ü ’ka ’dho ‑a gbɛ ‑daa kë ꞊a?»
5’Kɛɛ Yesu yaa‑ gbɛ ‑daa kë gbɔ, ’ö‑ ‑wun ’gü, ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑da Pilatö ꞊zuö’ ’gü.
Ga ‑wun ‑za ꞊ya ‑lo Yesu tuö
(Matiö 27.15-26; Lukö 23.13-25; Zan 18.39–19.16)
6Paakö ’wlaan‑ ‑yi ’saadhö ’ka, mɛ ’ö ’sɛgümɛ ‑nu ’dhö ‑a ’piö, kö Pilatö ‑ya bho ‑kanso ’gü wo ‑dhë, ‑ya bho ‑an ‑dhë ‑kanso ’gü. 7‑A ’töng ’dhö bhë ‑a ’ka, gɔɔn‑ do ’wo‑ ‑dhɛ Balaba waa‑ këpëyaamɛ ‑nu ’wo mɛ zë ‑a ’ka ’töng ’wo dɔa ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑gɔ ’yënng ‑a ’ka bhë ‑yö ‑kë ‑kanso ’gü.
8’Ö ’sɛgümɛ ‑nu ‑gbaa ‑wo dho Pilatö ’piö. ’Ö pë ꞊ya kë ’ö‑ ‑kë ‑an ‑dhë ‑kplawo bhë ’wo‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ kö ‑yaan kë wo ‑dhë. 9’Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka‑ ’piö kö ’a Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ꞊nɛ, ’a‑ bho mü ka ‑dhë ‑a?» 10Bhii yö gia‑ ‑ya ꞊dɔa’ ‑së ’ka ꞊nɛ ꞊druɛi ‑yö slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu ’gü, ’ö tɔɔ ’sɛgümɛ ‑nu ‑wo Yesu ‑dhɔ ‑kë, pë ’ö ‑kë ’wo‑ dɔ ö kwɛɛ bhë ’ö bhë.
11’Kɛɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu ‑wo ‑gban ’sɛgümɛ ‑nu gbung bhë ‑an ‑bha kö ‑wa pö Pilatö ‑dhë ‑yö Balaba bho ‑kanso ’gü wo ‑dhë ꞊zian’.
12Pilatö ‑yö ‑ko ’zü ’ö‑ pö mɛ gbung ’wo bhë ‑an ‑dhë: «‑Më ’ka‑ ’piö kö ’a‑ kë mɛ ’ka‑ ‑dhɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ꞊nɛ ‑a ’ka ɛ?»
13’Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ‑a zë, ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü ’ka!»
14’Ö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «‑Më ‑wun yaa ’ö‑ ‑kë ‑ɛ?»
’Kɛɛ ‑an ’plɛ ‑wo ‑yö ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’gü ’gbee‑ ’ka ’zü ꞊nɛɛ: «‑Bhö ‑a zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü ’ka!»
15’Yö mɛ gbung ‑nu ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ‑kë ‑an ‑dhë ’ö Balaba bho ‑kanso ’gü.
꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ’dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo Yesu ‑ma ‑klaa ’ka. ’Go mü, ’ö‑ ‑dɔ ‑an kwɛɛ kö ‑waan zë, ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü ’ka.
’Dhasi ‑nu ‑wo duö ’luu ‑sü Yesu ‑bha
16’Dhasi ‑nu ‑wo ‑dho Yesu ’ka ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ‑gɔ ’kwɛandhɛ ’gbɛa ’wo‑ ‑dhɛ pletua bhë ‑a ‑bha. ’Wo wo ’bhamɛ ‑nu ’plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë wo ’ko ꞊bhaa mü. 17’Wo gblang nuɛazë (’ö ‑kë ꞊nɛ ‑gludë ‑nu ‑bha gblang ’dhö bhë, ’wo‑) ‑da Yesu ‑bha. Kö ‑a ꞊tɛi’ ‑yö ‑kë ꞊nɛ woë‑ ‑gludë ’dhö, kö ’waan‑ duö ’luu ‑sü ‑a ‑bha. ’Wo ’ginng ’gɔ ꞊gblaa’ do ‑kë, ’wo‑ ‑kë ‑a ‑bha ’gɔ ꞊gblaa’ ’ka, ’wo‑ ‑ya ‑a ‑gɔ ‑bha. 18’Wo yö ‑mɛɛ ‑kë ‑a ’ka ‑sü ’gü ’wo‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë, ’bha ꞊büee!»
19’Go mü ’wo‑ ‑ma ’lü ’në ’ka ö ‑gɔ ‑bha, ’wo wo ’dhee ‑nu bho ‑a ‑bha, ’wo ‑lo wo kpɔn ’gü ‑a ’dhiö, ’wo wo ‑de ꞊yɔɔn sia‑, ‑gblü ‑a ’dhiö ‑sü ’ka.
20꞊Dhɛ ꞊wa yën duö ’luu ‑sü ‑a ‑bha ‑sü ‑bha, ’ö gblang nuɛazë bhë ’wo‑ bho ‑a ‑bha, ’wo‑ ‑de ‑bha sɔ ‑nu ‑da ‑a ‑bha, ’wo‑ sü, ’wo dhoë plaan kö ’waan‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha.
Yesu ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü
(Matiö 27.32-44; Lukö 23.26-43; Zan 19.17-27)
21꞊Dhɛ ’wo ’dho ‑na kö gɔɔn‑ do ’ö ‑kë Silɛnë mi ’ka ’wo‑ ‑dhɛ Simɔ, ’ö ‑kë Alezandrë waa‑ Lifisö ‑an dë ’ka bhë, ‑wa ‑yö kö ‑yö ziö ‑na zian bhë ‑a ‑ta ’pö. ‑Yö ‑kë ’go ꞊dhia bhlö‑ ‑gbaa ’to ‑dhɛ ‑nu ‑bha. ’Ö ’dhasi ‑nu ‑wa ’gbee‑ ‑ta bho; ’ö Yesu ‑bha ‑gaatalü bun.
22’Wo dhoë ‑dhɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Gɔɔgota ‑a ‑bha, ‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ «mɛ ‑gɔ ‑klëë ‑lo ‑dhɛ». 23‑Drɔɔn ’wo ’miilö ꞊kaan ‑a ’ka bhë, ’wo‑ nu Yesu ‑dhë kö ‑yaan mü, (kö ‑a ‑bha ’klobhɔdhe ‑gɔ pë ’tee ‑yaan ga,) ’kɛɛ Yesu yaa‑ mü.
24꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha, ꞊taan ‑gban ‑a ‑kɔ waa‑ ‑a ‑gɛn ‑nu ‑ta ‑sü ’ka. ’Wo‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑glu wo ’ko ’ka ’töü‑ ‑bhö ‑sü ’ka kö mɛ ’ö ‑dhö ‑yaan ‑a mɛ ’ö dho kë ö ‑bha ’ka ‑a dɔ.
25꞊Dhɛ ’wo‑ dɔ ‑na ‑gaatalü ‑bha kö ’kwa dɔ ‑dhiadhiö ‑lan ’tëë ’ka. 26Pë ’ö ‑kë ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑a zë ‑gɛn ‑wun ’gü, ‑a ‑gɔ ‑ta dhuö ’ö tɔɔ «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ’ö ꞊nɛ».
27‑Wo mɛzëmɛ ꞊plɛ ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ’pö Yesu ’piö mü; ‑a mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ ’gü, ’ö‑ mɛ do ‑yö ‑kë ’pö ‑a ꞊kwaa‑ ’gü ꞊zian’. 28[‑Kɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka, ’ö pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑a ‑wun ’gü ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’yö ꞊kaa’ ꞊nɛɛ: ‑Wa ‑da këpëyaamɛ ‑nu ‑bhüö ’gü.]
29Mɛ ‑nu ’wo ‑kë ziö ꞊dhia mü, ‑wo wo ‑gɔ ‑zë ’gü, ’si ‑nu ‑bho ‑a ‑gɔ ‑sü ’ka, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «’Ii, ü ’dhɛ bhë! Bhi ’ü‑ pö ’ü ‑dhö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ wü, kö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’ka ’üën‑ ‑a gbɛ dɔ bhë! 30Ü ‑de dha ’ü ꞊yɔɔ’‑ ’ü ’go ‑gaatalü ‑bha ’sa!»
31’Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo duö ’luu sü Yesu ‑bha ’pö, ’wo‑ pö wo ’ko ziën ꞊nɛɛ: «Mɛ ’waa ‑nu dha ’yö‑ wo, ’kɛɛ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ö ‑de dha! 32Bhi ’ü‑ pö ü ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü ’ka, ’ü Izlaɛlö ‑bha ‑gludë ’ka, ‑bhö ꞊yɔɔ’‑ ’ü ’go ‑gaatalü ‑bha ’sabla ’sa! ꞊Ya kë ꞊nɛ, ’bha ꞊yɔɔ’‑ ꞊sia, yi ‑dho ü ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑!»
’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑a ’piö mü bhë ’wo ’si ‑nu bho ‑a ‑gɔ ’pö.
Yesu ‑bha ga ‑sü
(Matiö 27.45-56; Lukö 23.44-49; Zan 19.28-30)
33꞊Dhɛ ’ö lënng ’gü ‑dhɛ ꞊ya dɔ, ’ö ‑dhɛ ‑trö ’sënsëndhö ’kpongtaadhɛ ’plɛ ‑bha. ꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛ ’dhö ’po ‑na kö ’kwa dɔ ’wɔ ’yɛ ‑lan ’ka. 34’Ö ’wɔ ’yɛ ‑lan gia‑ bhë ‑a ’ka Yesu ‑yö ‑gbla ’gbee‑ ’ka, Eblö ‑wo ’gü ’ö‑ pö: «Eloi, Eloi, lama sabasötani?» (‑A ‑gɛn ’ö tɔɔ: «N ‑ma ‑Zlan, n ‑ma ‑Zlan, ‑më ‑kë ’ü ü ꞊kwaa n ‑wun ‑zü ‑i?»)
35Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ‑a mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑wo ‑ma ’wo‑ pö: «‑Ka ka ’to ’to, ‑yö Eli ꞊dhɔɔ kë ‑na!»
36’Ö ‑an ziën mɛ do ‑yö dho ‑bla ’ka, ’ö ꞊fuu’‑ zë ‑drɔɔn ’yi ꞊gliisü, ’ö ‑kë ’dhasi ‑nu müpë ’ka bhë ‑a ’ka. ’Ö‑ ‑ya ’lü ’në ’dhiö, ’ö nuë ’ö‑ ‑zɔn Yesu ’dhi ’ka kö ‑yaan ‑a ’yi mü, ’ö‑ pö: «‑Ka dɔ, ꞊ya kë ꞊nɛ Eli ‑dho nu ’ö‑ bho ‑gaatalü ‑bha kö ’kwaa‑ yö!»
37’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑gbla ’gbee‑ ’ka, ’ö to mü, ’ö ga.
38’Ö ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ waa‑ ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ ꞊duö, ‑an ’gü ‑kan ’gü ‑sɔ ’ö plöö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü bhë, ’ö ‑pɛ dhuö kpengdhö ’ö nu ’ö ‑zuö ‑a ’ka sia‑.
39Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha ’dhasi ‑gɔmɛ ’ö ‑kë dɔ ‑sü ’ka Yesu ’dhiö ‑dhɛ gia‑ ‑bha bhë, ‑tɔn tuö mü bhë, ꞊dhɛ ꞊yaa‑ ga ‑kɔ yö ’ö‑ pö: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ‑Zlan Gbö giagia ‑mü!»
40Dhoo ‑nu ’bhaa ‑nu ’wo dɔ ꞊gbiin, ‑dhɛ ‑ga ꞊dhia, ‑wo ‑kë mü. ’Ö ‑an ziën Mali ’yö go Madala, waa‑ Zoze waa‑ ö ’zlaa‑ Zakö ‑an dhe Mali, waa‑ Salome ‑wo ‑kë mü. 41‑Wo ‑kë ‑ziö Yesu ’piö ꞊dhia kö ‑yö Galile ‑sɛ ’gü, ’wo yuö ‑nu ‑kë ‑a ’dhiö. ’Ö ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ’gü ’zü, dhoo ‑nu ꞊plëëzë gbɛ ’wo nu ‑dɔ ‑a ‑gɔ ꞊dhia Zeluzalɛmë plöö, ’wo ‑kë mü.
Yesu ‑da ꞊gluudhö
(Matiö 27.57-61; Lukö 23.50-56; Zan 19.38-42)
42꞊Dhɛ ’yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ, ’ö ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë Paakö ’wlaan‑ ‑de ‑pë kë ‑yi, ’ö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑waamayi ’ka ‑a ’ka, 43Zozɛfu ’ö go Alimate ‑yö ‑kë zakanmɛ ꞊va do ’ö mɛ ‑nu ‑wa ꞊bhlë ‑ya ‑a ’ka. Yö ‑de ’pö, ‑yö ‑kë ‑ya ꞊dhia ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü ‑gɔ. ’Yö ‑nu ’ö ö ‑zo dɔ ’gbee‑, ’ö dho Pilatö ’piö, ’ö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ.
44’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö Pilatö ‑ya ma ꞊nɛ Yesu ꞊ya ga ’saadhö, ‑a ’te ‑yö ‑tun, ’ö mɛ bɔ ’dhasi ‑gɔmɛ ‑dhë. ’Ö nu, ’yö‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛ ꞊dhɛ Yesu ‑yö ga bhë, ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ ꞊a?
45꞊Dhɛ ’ö ’dhasi ‑gɔmɛ ꞊yaa‑ ‑daa kë ‑a ‑gɔ, ’ö ‑we ‑a ‑bha Zozɛfu ‑gɔ kö ‑yö Yesu ꞊glöö ’sü.
46Zozɛfu ‑yö ’glöö ’puu ‑dhɔ, ’ö Yesu ꞊glöö bho ‑gaatalü ‑bha, ’ö dhoë mɛ ‑bin ‑guö ‑du do ’wo yuö ‑kë ‑a ’gü, ’ö ‑guö ’fa ꞊va do ’ö ‑kë ‑a ‑te ’ka, ’yö‑ ꞊glöng glö, ’ö‑ yö ‑du bhë ‑a ’dhiö.
47Mali ’go Madala waa‑ Mali Zakö dhe ‑wo ‑kë mü ’ö ‑dhɛ ’wo Yesu ‑bin ‑a ‑bha bhë ’wo‑ ‑yö.
16Yesu ‑bha ‑go ga ’gü ‑sü
(Matiö 28.1-8; Lukö 24.1-12; Zan 20.1-10)
1Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi bhë, ‑a ’yinia ’piö (kö ’waa ꞊glooyi ‑bha tɔng ꞊löö gbɔ), ’ö Mali ’go Madala ’dhö, Zakö dhe Mali ’dhö, waa‑ Salome ‑nu ’wo pë ’yɔn ’tëë ‑sëëzë ‑nu dhɔ kö ’waan‑ dhoë ’waan‑ kë Yesu ꞊glöö ‑bha.
2꞊Dhɛ ’ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya ’po, ‑dhiadhiö kö lan‑ ‑yö ꞊luu’‑ ‑na bhë, ’wo ‑ziö ’wo dho blɔɔn‑ ꞊taa ’ma.
3‑An ’dho ‑sü ’ka, ‑wa ‑pö wo ’ko ‑dhë: «Dö ’ö dho ‑guö ’fa ’ö blɔɔn‑ ’dhiö ꞊nɛ, ‑a bho kwa ‑dhë mü ꞊i?»
4’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö ꞊wa ‑lo mü, ’wo ‑dhɛ ‑ga, ’ö ’wo ‑guö ’fa ꞊va ’ö blɔɔn‑ ’dhi ta bhë, ’wo‑ yö kö ꞊ya ’go ‑a ’dhiö, ‑yö wɔ ‑sü ’ka ’pian gbɛ ’ka.
5’Wo ‑sɔ ꞊duudhö mü; ’wo ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ’ö gblang ’puu ‑yö ‑kë ‑a ‑bha, ‑a yö kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ‑an ꞊kwɛɛ‑ ’gü ꞊zian’. ’Ö ’siö‑ ‑kan ‑an ’gluu.
6꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’siö‑ ‑kan ka ’gluu! Yesu, Nazalɛtë mi ’ö mɛ ‑nu ‑wa dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë ’ka‑ ꞊mɛɛ ꞊a? ꞊Ɛɛ, ’kɛɛ ꞊ya ’go ga ’gü, ’yaa zö gbɔ. ‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑dhɛ ’wo‑ ‑wɔ ‑a ‑bha yö ꞊ga ꞊nɛ! 7‑Ka ’dho ’ka‑ pö ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë, ’go mü ’zü, ’ka‑ pö Piɛɛ gia‑ ‑dhë: ‑Yö ’dho ‑na ka ’dhiö Galile, ‑dhɛ bhë ’ka dho ö yö ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ ’yö‑ ꞊blɛɛ ‑a ’ka ka ‑dhë ’dhiö bhë ‑a ’dhö.»
8’Wo yö plaan ’wo ꞊duë, ’wo dho blɔɔn‑ bhë ‑a ’ka ꞊gbiin. Bhii ’ö tɔɔ ‑wo ‑kë ꞊zluun ‑sü ’gü ’suö ’ka, ’ö waa‑ ꞊blɛɛ’‑ mɛ gbɛ ‑dhë, ’suö ’ö ‑kë ‑an ’gü bhë ‑a ‑wun ’gü.
Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn Mali ’go Madala ‑dhë ‑kɔ
9[꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ’go ga ’gü ’dhö, ‑dhiadhiö bhë ‑a ’ka, ‑yö ö ‑de ‑zɔn ‑blɛɛzë ’ka Mali ’go Madala, ’ö ‑zuu yaa ’slaplɛ bho ‑a ’gü ’dhiö bhë ‑a ‑dhë.
10’Ö dho ’ö‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑bha mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ’piö ’dhiö bhë ‑an ‑dhë. ‑Wo ‑kë ’gbo bɔ ꞊dhia ’yenazë ’ka, Yesu ‑bha ga ‑sü ‑wun ’gü. 11’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö Mali ‑wo ꞊nɛ ꞊waa‑ ma ꞊nɛ ‑ya ‑pö «Yesu ꞊ya ’go ga ’gü ’ya ‑kpën ‑a ‑bha» waa‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑.
Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö ’piö ‑mɛ ‑nu ꞊plɛ ‑dhë
12꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë’ ꞊plɛ ’wo ‑kë ’dho ꞊dhia ‑dhɛ ’bhaa ‑bha ‑an ‑dhë ‑kɔ ’bhaa ’gü.
13’Wo nu ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ ’wo to ‑an ‑dhë, ’kɛɛ wo ‑de ’pö, waa ‑an ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ ’pö.
Yesu ‑bha ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga do ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑kɔ
(Matiö 28.16-20; Lukö 24.36-49; Zan 20.19-23; Këyuö ‑nu 1.6-8)
14꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga do ’wo to bhë ‑an ‑dhë kö ‑wo pë ‑bhö ‑sü ’gü. ‑Yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ’ka, ‑zo yö ö ‑bha ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ, ’ö ‑an ꞊gɔü’ ‑yö ‑kë ’gbee‑ bhë ‑a ‑wun ’gü, ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ‑wo ö ’bhee‑ ‑yö, ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë bhë ’ö waa ‑an ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑. 15’Go mü ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ’dho ’kpongtaadhɛ ’saadhö ‑a ’gü, ’ka ’wuntaɔsë ’ö ꞊nɛ ’ka‑ ꞊blɛɛ’‑ mɛ ’kpɛkpɛ ‑dhë! 16Mɛ ’ö ꞊ya n ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑, ’wo dho ‑a bɔ yiö n ’tɔ ’ka, ‑yö ‑dho dha; ’kɛɛ mɛ yaa n ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑, za ‑dho ‑lo ‑a tuö, ’yö‑ ’klo ‑yö bhɔ. 17’Go mü ‑dhidhaapë ’ö mɛ ‑nu ꞊wa n ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑, ’wo dho ‑an kë ’ö tɔɔ: ‑Wo ‑dho ‑zuu yaa bho mɛ ‑nu ’gü n ’tɔ ’ka, ’wo dho ’wun ‑nu ꞊blɛɛ’‑ ‑wo ’waa gbɛ ‑nu ’gü. 18‑Wo ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’wo ꞊mɛɛ sü wo kwɛɛ, ’iin ꞊ya kë ꞊nɛ ’yi ꞊suu’‑ ’saadhö ’ö mɛ zë ‑pë ’dhö ‑a ꞊bhaa, ꞊waa‑ mü, pë gbɛ ’ka ’dho kë ‑an ’ka; ‑wo ‑dho wo ‑kɔ ‑nu kpa ’yuamɛ ‑nu ‑ta, ’ö ‑an ‑bha ’yua ‑nu ‑wo bo.»
(Lukö 24.50-53; Këyuö ‑nu 1.9-11)
19꞊Dhɛ ’ö kwa Dëmɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’ö ‑Zlan ‑ya ꞊luu, ’ö dho dhang‑ ’gü, ’ö ‑ya ‑Zlan ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha.
20’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho, ’wo ‑ya ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha ‑dhɛ ’saadhö ’gü. Kwa Dëmɛ gia‑ ‑yö yuö ‑kë ‑an ‑kɔ ’piö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑sü ’ka kö ‑yaan ‑zɔn ꞊nɛ ’wuntaɔsë ’wo‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ’wun gia‑ ‑mü.]