Matiö

’Wuntaɔsë

’ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ’ö

Matiö

‑ya ꞊blɛɛ

Yesu ’bhɛma ‑nu ’tɔ ‑bhüö

(Lukö 3.23-38)

¹Yesu Klito ’bhɛma ‑nu ’tɔ ‑bhüö ’ö ꞊nɛɛ: ‑A ’bhɛma ‑nu ’wo bhë ‑an ꞊va ‑peedë ’wo tɔɔ Ablaamö waa‑ Davidö.

²Ablaamö ’ö bhë ‑a gbö tɔɔ Izaakö, Izaakö gbö tɔɔ Zakɔbö, Zakɔbö gbö ‑nu tɔɔ Zuda waa‑ ö dhegluzë ‑nu. ³Zuda gbö ‑nu tɔɔ Falɛ waa‑ Zala ’ö ‑an dhe ‑yö ‑kë Tamaa ’ka. Falɛ gbö tɔɔ Esilɔmë, Esilɔmë gbö tɔɔ Alamë, ⁴Alamë gbö tɔɔ Aminadabö, Aminadabö gbö tɔɔ Naasɔn, Naasɔn gbö tɔɔ Saamɔ, ⁵Saamɔ gbö tɔɔ Boozö ’ö‑ dhe ‑yö ‑kë Laabö ’ka. Boozö gbö tɔɔ Obɛdö ’ö‑ dhe ‑yö ‑kë Lutö ’ka. Obɛdö gbö tɔɔ Zese, ⁶Zese gbö tɔɔ ‑gludë Davidö.

Davidö gbö tɔɔ Salomɔ ’ö‑ dhe ‑yö ‑kë Üli bɔɔ ’ka ’dhiö ‑bezë. ⁷Salomɔ gbö tɔɔ Loboamü, Loboamü gbö tɔɔ Abia, Abia gbö tɔɔ Aza, ⁸Aza gbö tɔɔ Zozafa, Zozafa gbö tɔɔ Zolamë, Zolamë gbö tɔɔ Ozia, ⁹Ozia gbö tɔɔ Zoatan, Zoatan gbö tɔɔ Akazö, Akazö gbö tɔɔ Ezekiasö, ¹⁰Ezekiasö gbö tɔɔ Manase, Manase gbö tɔɔ Amɔ, Amɔ gbö tɔɔ Zoziasö, ¹¹Zoziasö ‑yö Zekoniasö waa‑ ö dhegluzë ‑nu ’kpɔ ‑dë ’ka. ‑Yö ‑kë ’töng ’wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu kun ‑a ’ka ’wo dho ‑an ’ka Babilɔnë bhë ‑a ’ka.

¹²꞊Dhɛ ’ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ꞊wa ’go Babilɔnë ꞊wa nu, Zekoniasö ‑yö Salatiɛlö ‑kpɔ ‑a ’ka, Salatiɛlö gbö tɔɔ Zolobabɛlö. ¹³Zolobabɛlö gbö tɔɔ Abiudö, Abiudö gbö tɔɔ Eliakimë, Eliakimë gbö tɔɔ Azɔɔ. ¹⁴Azɔɔ gbö tɔɔ Sadɔkö, Sadɔkö gbö tɔɔ Akimë, Akimë gbö tɔɔ Eliudö, ¹⁵Eliudö gbö tɔɔ Eleazaa, Eleazaa gbö tɔɔ Matan, Matan gbö tɔɔ Zakɔbö. ¹⁶Zakɔbö gbö tɔɔ Zozɛfu. Zozɛfu ’ö bhë yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ Mali ꞊gɔn. Mali ’ö ’dhö bhë ꞊nɛ ’ö Yesu ’ö ’wo‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhë ’ö‑ kpɔ.

¹⁷Mɛ ‑nu ’wo bhë ’saadhö ‑an ’bhɛma ’plɛ ‑dho ’kuë‑ ‑sü ’ö sü Ablaamö ‑bha ’ö dho ’ö yöë Davidö ‑bha ‑yö ‑kë ’gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië; ’ö sü Davidö ‑bha ’pö, ’ö dho ’ö yöë ’töng ’wo Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu kun ‑a ’ka, ’wo dho ‑an ’ka Babilɔnë ‑a ‑bha, ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ‑kë ’gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië. ’Ö sü ’töng ’ö ’dhö ‑a ‑bha ’zü ’ö dho ’ö yöë ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhɔ ‑yi ‑bha, ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ‑yö ‑kë ’gɔɔ‑ do ö ga ‑yiisië ’zü.

Yesu bhɔ ‑sü

(Lukö 2.1-7)

¹⁸Yesu Klito bhɔ ‑kɔ ꞊ga ’ö ꞊nɛɛ: Mali ’ö ‑kë ‑a dhe ’ka bhë ‑a ‑bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑yö ‑kë Zozɛfu ’ka. ‑Wo ‑to ’töng bhë ‑a ’ka kö ‑an ‑bha ’kɔ yaa kë do ꞊kun, ’ö Mali ‑yö ’gu ‑sü ‑Zuu ’slööslö ‑bha ꞊faan’ ꞊kwaa’ kö waa wo ’ko ’sü ꞊kun. ¹⁹‑A ‑bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ Zozɛfu ’ö ‑kë gɔɔn‑ kpengdhö ’ka bhë yaa ’we ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a ‑wun yö plaan, ’kɛɛ ‑ya ‑ya ö ‑zo ’piö ꞊zian’ kö wo ‑bha ‑zo ‑tën ’ko ‑dhë ‑sü ‑yö ’kan ‑bindhe ’gü.

²⁰꞊Dhɛ ’ö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë ö ‑zo ‑ta ‑a ’gü ꞊dhia bhë, ’ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo ‑a ‑ta yiö ꞊zian’, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Zozɛfu, bhi ’ü Davidö ꞊suu’‑ ’gü ’në ’ka, kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ü ‑kë, Mali ‑sü ü bɔɔ ’ka ꞊dhia, bhii ’gu ’ö‑ ‑gɔ bhë, ‑yö ‑ya ‑a ‑bha ‑Zuu ’slööslö ‑bha ’piigbeedhɛ ꞊kwaa’. ²¹‑Yö ‑dho ’në gɔɔn‑ do kpɔ, ‑bhöë ’tɔ ’kpɔ Yesu ’ka, bhii ‑yö ‑dho ö bha ’sɛgɔgümɛ ‑nu dha ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑gɔ.»

²²Pë ‑nu ’wo ’dhö bhë, ‑wo ‑kë ’dhö kö pë ’ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya pö ’ö bɔ ‑a ’ka ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta bhë ‑yaan kë. Bhii ‑yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ²³’Nëdhezë do ’ö yaa gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi’ dɔ ꞊kun, ‑yö ‑dho ’gu sü, ’ö ’në gɔɔn‑ do kpɔ, ‑wo ‑dho ‑a ‑dhɛ Emanuɛlö. (’Tɔ bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ «‑Zlan ‑yö kwa ’piö»).

²⁴꞊Dhɛ ’ö Zozɛfu ‑yö ‑büö, ‑ya ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑a ’ka ‑a ‑dhë bhë ‑a ’dhö; ’yö Mali sü ö bha dhebɔ ’ka. ²⁵’Kɛɛ waa wɔ wo ’ko ’piö ’yö dhoë ’ö yöë yi ’ö Mali ‑yö ’në gɔɔn‑ bhë ‑a kpɔa ‑a ‑bha. ’Yö Zozɛfu ‑ya ’tɔ kpɔ Yesu ’ka.

’Wunbhokoudɔmɛ ‑nu ’wo go lan‑ ꞊luu’ ꞊zian’, ‑wo ‑nu ’yan ‑dɔ Yesu ‑bha ꞊dhia

¹Yesu ‑yö ‑bhɔ Zude ‑pö do ’wo‑ ‑dhɛ Betelɛmë ‑a ’gü, ’töng ’ö Elɔdö ‑yö ‑kë ‑a ’ka ‑gludë ’ka bhë ‑a ’ka.

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wunbhokoudɔmɛ ‑nu ’ö ‑an ’yan ‑yö ‑kë ’susongga ‑nu ’piö bhë, ‑wo ‑go ’sɛgɔ ’ö lan‑ ꞊luu’‑ ꞊zian’ ‑a ’ka, ’wo nu Zeluzalɛmë. ²’Wo mɛ ‑nu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «’Në ’ö dho kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ’ka ’yö bhɔ bhë, ‑yö më ꞊ɛ? ’Susongga ’ö‑ ‑zɔn ꞊nɛ ꞊ya bhɔ bhë ‑yö ‑wo yi ‑ta ’ma, ’yi‑ yö yi ‑sɛ ’gü. ‑A ‑wun ’gü ’yi nu kö ’yiën‑ ‑a gba bhë.»

³꞊Dhɛ ’wun bhë ’ö ‑gludë Elɔdö ‑ya ma, ‑a ’wun ‑ya ‑kun, ’ö ’suö ‑yö ‑da ‑a ’gü. ‑Kɔ do bhë ’ö ꞊kaa’ Zeluzalɛmë ‑mɛ ‑nu ’töüdhö ‑gɔ ’pö. ⁴’Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo‑ ‑gɔ ’sɛ ’ö bhë ‑a ’gü, ’yö ‑an ’plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë wo ’ko ꞊bhaa, ’yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ bhɔ ‑dhɛ ‑wun ’ka. ⁵’Ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑dho bhɔ Betelɛmë, Zude ‑sɛ ’gü. Bhii pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ya ‑ya ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö ꞊nɛɛ: ⁶Ka gia‑ ’pö, ’ka Betelɛmë ‑mɛ ‑nu ’ka, ’ö ’ka Zude ‑sɛ ’gü, ka ‑bha pödhɛ bhë ’yaa pödhɛ ’tee ’ka Zude ‑pö ꞊vava ‑nu ziën. Bhii ‑gludë do ‑yö ‑dho go ka ziën kö ‑yaan yö ma ’sɛgɔgümɛ ‑nu ’ka Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ’ka ka ‑dhë ’dhiö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑tuë ‑maakëmɛ ’dhö yö ‑na ‑a ’ka ö bha ‑tuë ‑nu ‑dhë ’dhiö bhë ‑a ’dhö. »

⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Elɔdö ‑yö ’wunbhokoudɔmɛ ‑nu ‑dhɛ ‑dhɛ ꞊taa, ’yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ kpinngdhö ’töng ’ö ’susongga ‑yö ꞊woë’ ‑an ‑ta bhë ‑a ‑wun ’ka kö ‑wa ꞊blɛɛ’‑ ö ‑dhë. ⁸’Go mü ’yö ‑an bɔ Betelɛmë ꞊woë’ ꞊nɛɛ: «‑Ka ’dho ’ka ’në ’ö bhë ’ka‑ ꞊mɛɛ’ ‑së ’ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka‑ yö, ‑ka nu ’ka‑ ꞊blɛɛ’‑ n ‑dhë kö ma ‑de ’pö ’aan‑ ’dho ‑a gba ꞊dhia.»

^9-10꞊Dhɛ ‑gludë ‑wo ’ö bhë ꞊waa‑ ma, ’wo dho. ‑An ‑bha ’dho ‑sü ’ka, ’susongga do ’wo‑ yö wo ‑gɔ ’sɛ ’gü bhë, ‑wa yö ’zü. ’Susongga bhë ‑yö ’ta ‑sü ‑an ’dhiö ’ö ’wo dhoë ’dhö. ꞊Dhɛ ’wo ‑lo ’kɔ ’ö Yesu ’blë ‑kë ‑a ’gü bhë ‑a ’trüün ’ka, ’ö ’susongga bhë ’ö ꞊gbaannu. ’Ö ‑an ꞊zuö’ ’glu ‑yö ‑dhi ’sönggö ‑sönggö. ¹¹’Wo dho ’wo ‑da ’kɔ ’ö bhë ‑a ’gü, ’wo ’në ’blë bhë waa‑ ö dhe Mali ’wo ‑an yö, ’wo ‑lo wo kpɔn ’gü, ’ö ’në ’blë bhë ’wo‑ gba. ’Go mü ’wo wo ‑bha ꞊kwɛɛ‑ ‑nu ’dhi ‑po, ’wo yö gbaɔ ‑nu kë ‑a ‑dhë ‑sü ’gü: ’Sënng ‑nu, pë ’bhaa ’ö waa‑ ’güö ‑pë ’tëë ‑sëëzë ’wo‑ ‑dhɛ ansaan waa‑ pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ’wo‑ ‑dhɛ ’miilö bhë, ’wo ‑an nu ‑a ‑dhë.

¹²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑Zlan ‑yö ’wunbhokoudɔmɛ ‑nu ꞊kpaɔ yiö ꞊zian’ ꞊nɛ kö ꞊kun ’wo ‑yɛ wo ’zü ’wo dho Elɔdö ’piö, ’kɛɛ ’wo bɔ zian gbɛ ’ka ’wo dho wo ꞊plöö.

Zozɛfu ’dhö, Mali waa‑ Yesu ‑an ‑bha ꞊duë ‑sü ’wo dhoë Ezitö ‑sɛ ’gü

¹³꞊Dhɛ ’ö ’wunbhokoudɔmɛ ‑nu ꞊wa ’dho, ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo Zozɛfu ‑ta yiö ꞊zian’, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑, ’ü ’në bhë waa‑ ö dhe ’ü ‑an ’sü, ’ka ꞊duë ’ka ’dho Ezitö ‑sɛ ’gü! ‑Ka ’to ’ma ‑yö ’dho ‑yö yöë yi ’a dho ‑a pöë ü ‑dhë ’ü ’yɛ ü ’zü ’ü nu ‑a ’ka ‑a ‑bha! Bhii Elɔdö ‑dho ’në ’ö ꞊nɛ ‑a ꞊mɛɛ’ kö ‑yaan ‑a zë.»

¹⁴’Ö Zozɛfu ‑yö ꞊luu, ’yö ’në waa‑ ö dhe ’wo bhë ‑an sü gbeng, ’wo dho Ezitö ‑sɛ ’gü. ¹⁵’Wo to Ezitö ’ö dho ’ö yöë Elɔdö ‑bha ga ‑yi ‑bha. Pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑wo ‑kë kö pë ’ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ ’ö bɔa ö ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta bhë ‑an ’dhiö ‑yaan ‑mɔ ’kuë ꞊nɛɛ: A n Gbö ‑dhɛ, ’yö go Ezitö ‑sɛ ’gü.

Elɔdö ‑bha ’në ‑nu zë ‑sü ’ö Zude ‑sɛ ’gü

¹⁶꞊Dhɛ ’ö Elɔdö ꞊yaa‑ dɔa ꞊nɛ ’wunbhokoudɔmɛ ‑nu waa nu gbɔ, ’ö ‑naadhe ꞊va ‑yö ‑da ‑a ’gü. ’Yö‑ pö ö bha ’dhasi ‑nu ‑dhë kö ‑wo ’në gɔɔn‑ ꞊suu’‑ ’saadhö ’ö sü ’në ’blë ‑nu ‑bha ’ö yöë ‑an ‑mɛ ’ö ‑an ‑kwɛ dho yö ‑kwɛ ꞊plɛ ‑bha, ’wo Betelɛmë ‑dhɛ waa‑ ‑a ‑zütodhɛ ‑nu ‑bha, ‑wo ‑an ’plɛ zë. ’Ö tɔɔ kö ꞊ya ’töng ’ö ’wunbhokoudɔmɛ ‑nu ‑wo ’susongga ‑wo ‑an ‑ta ‑yi ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑a ‑dhë bhë ꞊yaa‑ ‑ya ’ko ’dhiö kë ’saadhö. ¹⁷‑Kɔ bhë ‑a ’ka, pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Zelemi ‑ya pö bhë, ’ö‑ ’dhiö ‑yö ‑mɔ ’kuë. ¹⁸‑Ya ‑pö: ‑Wo ’gbla ‑wo ‑nu ma ‑na Lama ‑pö ’gü, ’gbo ‑zuö ‑nu waa‑ ‑de ꞊maamadhe ꞊va ‑nu ‑an ’ka. Lasɛlö ꞊nɛ ’ö ’gbo bɔ ‑na ö ‑bha ’në ‑nu ‑wun ’gü bhë; ’yaa‑ ’piö kö ‑wa ‑dhiaga bho, bhii ’ö tɔɔ ‑an ’gü ꞊ya ꞊siö’‑.

Zozɛfu ‑nu ‑bha ‑yɛ ’zü ‑sü ’wo go Ezitö ‑sɛ ’gü

¹⁹꞊Dhɛ ’ö Elɔdö ’gü ꞊ya ꞊siö’‑, ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo Zozɛfu ‑ta yiö ꞊zian’ Ezitö ‑sɛ ’gü, ²⁰’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑, ’ü ’në waa‑ ö dhe ‑an ’sü, ’ka ’yɛ ka ’zü ’ka ’dho Izlaɛlö ‑sɛ ’gü, bhii mɛ ‑nu ’wo‑ ’piö ‑be kö ’në bhë ‑waan ‑a zë bhë ’waa ‑dhö gbɔ.»

²¹’Ö Zozɛfu ‑yö ꞊luu, ’ö ’në waa‑ ö dhe bhë ’yö ‑an sü, ’wo ‑yɛ wo ’zü ’wo nu Izlaɛlö ‑sɛ ’gü. ²²’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö Zozɛfu ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ, Akelaisö, ’ö ‑kë ‑gludë Elɔdö gbö ’ka bhë, ꞊ya kë ‑gludë ’ka ö dë pin ꞊taa Zude ‑sɛ ’gü, ’ö ’suö ‑ya ‑kë ‑to Zude ‑sɛ ’gü ꞊dhia. ꞊Dhɛ ’ö ‑Zlan ꞊yaa‑ ꞊kpaɔ, ’yö dho Galile ‑sɛ ’gü ꞊zian’, ²³’yö ‑ya ‑a ’kwipö do ’wo‑ ‑dhɛ Nazalɛtë ‑a ’gü. ‑Yö ‑kë ’dhö kö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa pö, ‑a ’dhiö ‑yaan ‑mɔ ’kuë ꞊nɛɛ: ‑Wo ‑dho ‑a ‑dhɛ Nazalɛtë mi.

Zan Batisö ‑bha ‑Zlan ‑wo pö ‑sü

(Maakö 1.1-8; Lukö 3.1-18; Zan 1.19-28)

¹’Töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zan Batisö ‑yö ‑nu ’yënng ꞊taa Zude ‑sɛ ’gü, ’ö yö ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü, ²’ö‑ pö: «‑Ka ka ꞊kwaa’ ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑zü, ’ka ka ꞊zuö’ ꞊dhië’ ‑Zlan ’piö, bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü bhë, ꞊ya yö ꞊klöö’!» ³Zan ‑yö ‑kë mɛ ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑yö ’wun ’ö ‑gban ‑a ‑bha ’ö‑ ꞊blɛɛ ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: Gɔɔn‑ do ‑yö ‑dhoo bho ‑sü ’gü ’yënng ꞊taa ꞊nɛɛ: ‑Ka kwa Dëmɛ ‑bha zian ‑gblooga ‑nu ‑pë kë, ‑wo dɔ kpengdhö ‑a ’ka!

⁴Zan ‑da ‑bha ‑sɔ ‑yö ‑kë ‑yɔɔnmia kaa‑ ’wo‑ bɔ ‑a ’ka, ’ö ‑du kwi dɔ ö bha sɔ ‑ta, ’ö‑ ‑bhöpë ‑nu ‑wo ‑kë ‑kpaa waa‑ ’zɔ ’yɔn ‑nu ‑an ’ka.

⁵Mɛ ‑nu ’saadhö ’wo ‑kë Zeluzalɛmë, ’wo ‑kë Zude ‑sɛ ’gü waa‑ mɛ ‑nu ’wo bɔ ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ’piö ꞊zian’, ‑an ’plɛ ‑wo ‑nu ‑a ’piö mü, ⁶’ö ’wo wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑wun ‑nu ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö ’dhiö mü. ’Ö Zan ‑yö ‑an ‑bɔ yiö Zuudɛn ꞊bhaa.

⁷꞊Dhɛ ’ö Zan ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo nu ‑na ꞊va ö ’piö, kö ‑yaan ‑an ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa ’gü ‑bɔyiödhe kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ꞊suu’‑ yaazë ‑nu ’ka ꞊nɛ ꞊mɛɛ ’në ‑nu ’dhö ꞊nɛ, dö ’yö‑ pö ka ‑dhë ka ‑dho dha ‑Zlan ‑bha ‑naazuëdhe ’gbee‑ ’yö ’dhoë‑ nu bhë ‑a ‑gɔ ‑ɛ? ⁸‑Ka pë ‑nu kë kö ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ’ka ka ꞊zuö’ ꞊dhië’‑! ⁹’Iin kö ꞊kun ’ka ka ‑zo ta ‑a pö ‑sü ’ka ka ‑de ’gü ꞊nɛɛ: ‹Ablaamö ꞊suu’‑ ‑mü yi ’ka›, bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: ‑Zlan ‑yö ‑mɔa kö ‑guö ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑yö ‑an kë Ablaamö ꞊suu’‑ ‑ta ‑nu ’ka! ¹⁰꞊Dua ꞊ya ‑pë kë ’saadhö kö ‑yaan ’lü ‑nu bho ’sɛidhö. ’Lü ’saadhö ’ö yaa ’dho bha ö bhɛ ‑së ’ka, ‑wo ‑dho ‑a ꞊kaan’‑ ’wo‑ güö.»

¹¹’Ö Zan ‑ya pö ’zü: «Ma ‑zë a ka ‑bɔ yiö ’yi ’ka kö ‑yaan ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ’ka ka ꞊zuö’ ꞊dhië’‑, ’kɛɛ mɛ do ‑yö nu ‑na n ꞊zlöö, yö ‑zë ‑yö ‑dho ka pa ‑Zuu ’slööslö waa‑ ’siö ’ö mɛ ‑kë ’slööslö ‑an ’ka. ‑A ’pii ꞊yö ’gbee‑ ’ö ‑ziö ‑a ’ka n ‑ta. Yaa n ‑ma ’kun kö ’a ’dho ‑a ’dhiö ’aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa bho ‑a ‑gɛn ‑bha. ¹²’Dhaa‑ do ‑ya kwɛɛ, pë ‑piö ‑pë ’ka kö ‑yaan ö bha ‑mlü ‑piö, kö ‑a ‑gbo ‑yaan ’go ‑a ga ‑nu ziën. ‑Yö ‑dho ö bha ‑mlüga ‑nu ‑lo ö ‑gɔ ’slëëdhö, ’ö ‑mlü ‑gbo ‑nu ‑güö ’siö ’ö ’yaa ꞊dhuu’‑ ’gbɛɛdhö ‑a ’gü.»

Yesu ‑bɔ yiö ‑sü

(Maakö 1.9-11; Lukö 3.21-22)

¹³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑go Galile ‑sɛ ’gü, ’yö nu ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ‑a ꞊bhaa, Zan ’piö kö ‑yaan ö bɔ yiö. ¹⁴’Kɛɛ Zan yaa ’we ‑a ‑bha, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Bhi ’pö, ’a dho bɔ yiö ‑sü yö ü kwɛɛ ꞊zian’ bhë, ’yö ’ü nu ma ‑zë n ’piö kö ’a ü bɔ yiö ꞊a?»

¹⁵’Yö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’we ‑a ‑bha kö ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö ꞊kun. Bhii ‑kɔ bhë ꞊nɛ ’ö pë ’ö ‑Zlan ‑ya pö ’kwa dho ‑a kaa.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Zan ‑yö ‑we ‑a ‑bha, ’ö Yesu ‑bɔ yiö. ¹⁶꞊Dhɛ ’ö ꞊ya yën Yesu ‑bɔ yiö ‑sü ‑bha ’ö ꞊luu’ ‑na yiö, ’ö dhang‑ ’dhi ‑yö ‑po ’ö ‑Zuu ’slööslö ’ö go ‑Zlan ’piö bhë ’ö‑ yö kö ‑yö ꞊yɔɔ’ ‑na ‑a ‑ta; ’kɛɛ ‑yö ‑kë ‑tönggö ’ka ’ö nu ’ö ‑ya ‑a ‑ta ’dhö. ¹⁷’Ö ‑wo ‑wo do ‑yö go dhang‑ ’gü ’wo‑ ma ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ ma ’në ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, yö ꞊nɛ ’ö n ‑ma ꞊zuögludhi ‑wun ’plɛ ’dhö ‑ya ‑sü ’ka ‑a ’gü.»

’Güdandhe ‑bha ‑nu Yesu ‑ta ‑sü

(Maakö 1.12-13; Lukö 4.1-13)

¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ‑Zuu ’slööslö ‑yö yö Yesu ‑dhë ’dhiö, ’yö dho ‑a ’ka ’yënng ꞊taa, ’ö dü ‑ya ‑püö ‑sü ’gü dan. ²꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ö ‑bɛn ’to, ‑dhɛkpaɔyi ’gɔɔ‑ ‑yiisië waa‑ gbeng ’gɔɔ‑ ‑yiisië ’ka, ’ö din ‑ya kun.

³’Ö dü ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka, ‑bhö ‑a pö ‑guö ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑wo ’gla ꞊bluu’‑ ’gü kö ’ü ‑an ‑bhö!»

⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑ya ‑pö: Mɛbheedhe ’ka ’dho ‑tosiadhe kë ‑bhöpë ‑de ’sloo ‑ta. ’Kɛɛ ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’pö kö ‑yö ‑tosiadhe kë ‑wo ’saadhö ’ö ’go ‑na ‑Zlan ’dhiö bhë ‑a ‑ta. »

⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö dü ‑ya sü ’ö dho ‑a ’ka Zeluzalɛmë ’wo‑ ‑dhɛ pödhɛ ’slööslö bhë ‑a ‑bha, ’yö‑ ‑ya ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ’kɔ tuö. ⁶’Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka, ü ꞊kwaa’‑ ü ‑de ‑zü ’ü ü ‑de ‑zuö sia‑ ‑de! Bhii pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑ya ‑pö: ‑Zlan ‑dho ö ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ, kö ‑wo wo ‑kɔ kpɔ ü ‑gɔ, ‑yö kë ’dhö kö ꞊kun ’ö pë pin dho to ü ‑gɛn ‑bha. »

⁷’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑ya ‑pö ’pö: Kö ꞊kun ’ü ü Dëmɛ ü ‑bha ‑Zlan ’gü dan! »

⁸’Ö dü ‑ya sü ’zü ’ö dho ‑a ’ka ‑tɔn do ꞊gbiin tuö. ’Ö ‑gludëdhɛ ‑pö ‑nu ’wo ’kpongtaa zö waa‑ ‑an ‑bha ’tɔbhɔdhe ‑an ‑zɔn Yesu ‑dhë, ⁹’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ’bha ’gblü n ’dhiö n gba ‑sü ’ka, pë ‑nu ’wo bhë ’töüdhö a ‑dho ‑an ’plɛ nu ü ‑dhë.»

¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dü, ‑bhö yö ’ma ’ü ’go n ’sɔɔ, bhii pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑ya ‑pö: ‑Bhö ü Dëmɛ, ü ‑bha ‑Zlan dosɛn ’kpaan gba, ’ü yuö kë yö dosɛn ‑a ‑dhë! »

¹¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö zlöö, ’ö dü ‑yö ‑kan ‑a ‑bha. ’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo nu ‑a ’piö, ’wo‑ gbaa pë ’ö‑ ‑wun ‑ya ‑kë ‑a ’ka.

Yesu ‑yö ö bha yuö zü ‑dɔ Galile ‑sɛ ’gü

(Maakö 1.14-15; Lukö 4.14-15)

¹²꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ ꞊wa Zan ‑da ‑kanso ’gü, ’ö dho Galile ‑sɛ ’gü. ¹³Yaa ’to Nazalɛtë gbɔ, ’kɛɛ ‑yö ‑dho ’ö ‑ya Kapɛɛnaɔmë, pödhɛ ’ö ‑ya ‑sü ’ka ’yipuë ’ö Galile ’sɔɔ, Zabilɔn waa‑ Nɛfutali ‑an ‑sɛ ’gü. ¹⁴‑Yö ‑kë ’dhö, kö ‑wo ’ö go ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai dhiö bhë kö ‑yaan ‑mɔ ’kuë ꞊nɛɛ: ¹⁵Zabülɔnë ‑sɛgümɛ waa‑ Nɛfutali ‑sɛgümɛ ’wo ’yoo ’piö ’sɛ ’ö Zuudɛn ꞊zlöö ꞊zian’ ‑a ’gü, mɛ ‑nu ’kaa Zuifö ’ka Galile ‑sɛ ’gü, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ¹⁶Mɛ ‑nu ’wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë ‑na ‑dhɛtiidhɛ ’gü bhë, ‑wo ‑dho ‑dhɛpuudhɛ ꞊va yö; ’ö mɛ ‑nu ’wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë ‑na, ‑dhɛ ’ö ga ꞊ya ‑dhɛ trö ‑a ‑dhɛ ‑bha bhë, ‑dhɛpuudhɛ ‑dho bhü mü.

¹⁷꞊Dhɛ ꞊ya ’sü yi ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha, Yesu ‑yö ‑yö ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’‑ ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: «‑Ka ka bo ka wɔ ‑kɔ yaa ’ka, ’ka ka ꞊zuö’ ꞊dhië’ ‑Zlan ’piö, bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü bhë ꞊ya yö ꞊klöö’!»

Yesu ‑yö ’yiblükëmɛ ‑yiisië ꞊dhɔɔ ‑kë

(Maakö 1.16-20; Lukö 5.1-11)

¹⁸Yesu ‑yö ‑kë ’ta ’sü ꞊dhia Galile ’yipuë ’kpong ’dhiö, ’yö ‑kpën dheglu ’nëgɔɔnzë ꞊plɛ ’wo ‑kë ’yiblükëmɛ ‑nu ’ka ‑an ‑bha. Mɛ ꞊plɛ ’wo bhë ’wo tɔɔ Simɔ (’wo‑ ‑dhɛ Piɛɛ) waa‑ ö dheglu Andre; ‑wo ‑kë ’yi ‑blü kë ꞊dhia wo ‑bha ’kplö ‑zuö ’yipuë ꞊bhaa ‑sü ’ka. ¹⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ziö n ’piö; a ‑dho ka kë ’kplö ‑zuö mɛ ‑nu ‑gɔ ‑mɛ ’ka!»

²⁰‑Dhɛ do bhë ’wo to ‑a ‑bha, ’wo wo ‑bha ’kplö ‑nu to mü, ’wo ‑ziö ‑a ’piö.

²¹꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ꞊yɔɔn ’dhiö ’dɛdɛ, ’yö ‑kpën dheglu ’nëgɔɔnzë ꞊plɛ ’bhaa ’ö ’wo ‑an ‑dhɛ Zakö waa‑ Zan ’wo ‑kë Zebede gbö ‑nu ’ka ‑an ‑bha. Waa‑ wo dë Zebede ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑bha ’yitagɔ ’gü, wo ‑bha ’kplö ‑nu ‑yuö kë ꞊dhia. ’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë. ²²‑Dhɛ do bhë ’wo to ‑a ‑bha, ’wo wo ‑bha ’yitagɔ waa‑ wo dë ‑an to mü, ’wo ‑ziö Yesu ’piö.

²³Yesu ‑yö ‑bɔ Galile ‑sɛ ’saadhö ‑a ’gü, ‑Zlan ‑wo ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑sü ’ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü. ’Ö ’wuntaɔsë ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha ’yö‑ ꞊blɛɛ. Kö mɛ ‑nu ’ö ’yua ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ‑yö ‑an ‑kë, waa‑ ꞊niɔɔmɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo ‑na. ²⁴‑A ’tɔ ‑yö ‑pɛn Sili ‑sɛ ’saadhö ‑ta. ’Ö mɛ ‑nu ‑wo nu mɛ ‑nu ’ö ‑an ’yënng ’dho bhɔ ‑na ’yua ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ꞊kwaa’ ‑an ’ka; ’wo tɔɔ mɛ ‑nu ’ö ’puɛ‑ ‑yö ‑an kë ‑nu, ’tinngmɛ ‑nu, waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑zuu yaa ’dho ‑an ’piö ‑nu, ‑wo ‑kë ‑an ziën mü. ’Ö Yesu ‑yö ‑an ‑dhɛ bo. ²⁵Mɛ ‑gbaa ꞊va ’wo go Galile oo, pö‑ ’gɔɔ‑ do ‑sɛ oo, Zeluzalɛmë pö‑ oo, Zude waa‑ mɛ ‑nu ’wo ’sɛ ’pian ’ö Zuudɛn ꞊zlöö ꞊zian’, ‑wo ‑kë ‑ziö ‑a ’piö ꞊dhia.

Yesu ‑bha mɛ ꞊daan’ ’ö‑ wo ‑tɔn tuö

¹꞊Dhɛ mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ꞊nɛ ’ö Yesu ꞊ya ‑an yö, ’yö ‑an to ‑tɔn ꞊gɛnngdhö, ’ö ‑da ‑tɔn bhë ‑a tuö, ’ö ꞊yaannu. ’Yö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho ‑a ’piö mü. ²’Ö Yesu ‑yö yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ:

³«Mɛ ‑nu ’wo wo ‑de ‑wun ‑da sia‑ ‑Zlan ’dhiö, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ‑nu ’gü, ‑yö ‑an ‑bha ’ka.

⁴Mɛ ‑nu ’ö ’wo ’gbo bɔ ‑na, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑dho ‑an ’yënng ꞊dhuë’‑.

⁵Mɛ ‑nu ’wo ’lëëlë, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ‑Zlan ‑dho ’kpongtaadhɛ nu ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ ’tɔ go ‑a ’ka ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö.

⁶Mɛ ‑nu ’ö ‑kë kpengdhö ‑sü ‑dhɔ ’dhö ‑an kë ‑na bhë, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ’ö tɔɔ ‑wo ‑dho ‑a yö ꞊va.

⁷Mɛ ‑nu ’wo mɛ ‑nu ’yena yö ‑na, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑an ’yena yö ’pö.

⁸Mɛ ‑nu ’ö ‑an ꞊zuöpiödhɛ ’dhö ’puu, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ’ö tɔɔ ‑wo ‑dho ‑Zlan yö.

⁹Mɛ ‑nu ’wo ‑nëng ’kuë‑ kë ‑na mɛ ‑nu ’ka, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑dho ‑an ‑dhɛ ö bha ’në ‑nu.

¹⁰Mɛ ‑nu ’wo ‑an ’klo bhɔ ‑na ‑Zlan ꞊dhɔɔbhaa kë ‑sü ‑wun ’gü, ‑an ‑bha ꞊yö ‑së, ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑an ‑bha ’ka.

¹¹꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa ’si ‑nu bho ka ‑gɔ, ꞊wa ka ’klo ‑nu bhɔ ’iin ꞊sua ‑nu kë ka ‑gɔ ’wun yaa ‑blɛɛ ka ‑gɔ ‑sü ’ka, ka ‑bha ‑kë n bha ꞊guë’ ‑nu ’ka ‑sü ‑wun ’gü, ka ‑bha ꞊yö ‑së, ¹²ka ꞊zuö’ ’glu ‑yö dhi ꞊va, bhii ka ’kian ꞊va ‑yö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’wo ‑kë ka ’dhiö, ’wo ‑an ’klo bhɔa ’pö.»

’Wun ’ö ‑gban kweezö waa‑ ‑dhɛpuudhɛ ‑an ‑bha

(Maakö 9.50; Lukö 14.34-35)

¹³’Yö Yesu ‑ya pö ’zü: «’Kpongtaamɛ ‑nu ziën, ka ‑kë ꞊nɛ kweezö ’ö ꞊ya kë pë ‑bha ’ö pë ’yaa bu bhë ‑a ’dhö. ’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ kweezö din ’yaa‑ ‑bha gbɔ, ‑wo ‑dho ‑a ‑kɔklë kö ‑a din ‑yaan kë ‑a ‑bha ’zü ‑dëüwo ꞊e? Kö ‑a ꞊kaa’ ‑pë gbɛ ’yaa ‑dhö gbɔ, ‑a ꞊zong’ ’wo dho ‑a wo plaan zlöö, ’ö mɛ ‑nu ‑wo ꞊taa ‑a ‑ta.

¹⁴Ka ’ka tɔɔ ’kpongtaamɛ ‑nu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ. Kwa‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ pödhɛ ’ö dɔ ‑sü ’ka ‑tɔn tuö ’yaa ‑bin. ¹⁵’Waa ꞊labang dɔ kö ‑waan dɔ ’gbonggbo ꞊löö. ‑Abi’, ‑wa ‑dɔ ꞊labang ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑ta, ’ö ‑dhɛ ‑po mɛ ‑nu ’wo kɔɔ ’saadhö ‑an ‑ta. ¹⁶‑Kɔ bhë ꞊nɛ ’ö ka ‑bha ‑dhɛpuudhɛ dho bhü ‑a ’ka mɛ ‑nu ’dhiö. ‑Yö kë ’dhö, kö ka ‑bha ’wun ‑së kë ‑sü ’ö bhë ‑waan ‑a yö, kö ka Dë ‑Zlan ’ö dhang‑ ‑nu ’gü bhë ‑waan ‑a ’tɔ kë ꞊va.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban Moizö ‑bha tɔng ‑bha

¹⁷’Ö‑ pö ‑an ‑dhë ’zü: «Kö ꞊kun ’ö ‑kë ka ‑zo ’piö ꞊nɛ, a ‑nu kö tɔng ‑nu ’ö Moizö ‑ya dɔ bhë ’aan‑ ‑a ’gü ꞊siö’‑, ’iin mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa nu kwa ‑dhë bhë kö ’aan‑ ‑an ’gü ꞊siö’‑, ’kɛɛ a ‑nu kö ’aan‑ ‑an ’dhiö ‑mɔ ’kuë. ¹⁸Bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë giagia ’ka, ‑a kë ꞊yië’ kö dhang‑ waa‑ ’sɛ ‑waan ziö, tɔng ‑nu ’saadhö ’wo ꞊nɛ ‑a do ꞊bɛɛn’ ‑pin ’iin ‑a pë ’tee do ‑yö ’ka ’dho go ö pin ꞊taa, ’ö dhö to ’dhö ’ö yöë pë ‑nu ’plɛ ’dhiötoyi ‑bha. ¹⁹‑A ‑wun ’gü, tɔng ‑nu ’wo ꞊nɛ, ’kö ‑kë ‑a ’teezë ’ka, mɛ ’ö yaa‑ ꞊bhlë ‑ya ’iin ’ö‑ pö mɛ ‑nu ‑dhë ‑wa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö, ‑yö ‑dho kë mɛ ’teezë ’ka, ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü dhang‑ ‑nu ’gü. ’Kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ tɔng ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ꞊bhlë ‑ya, kö ‑yaan mɛ ‑nu ‑daan ‑a ’ka, kö ‑waan ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö, ‑yö ‑dho kë mɛ ꞊va ’ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü dhang‑ ‑nu ’gü. ²⁰A‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü bhë, ka ‑dho ‑da ‑a ’gü, ’kɛɛ kö ka ‑bha ‑kë kpengdhö ‑sü bhë ꞊ya ziö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑ta.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑naazuëdhe kë ‑sü ‑bha

²¹’Yö‑ pö ’zü: «Pë ’ö ‑Zlan ‑ya pö ka ’bhɛma ‑nu ‑dhë ’ö tɔɔ ꞊nɛɛ: Kö ꞊kun ’ü mɛ zë; mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ mɛ zë, ‑wo ‑dho ‑a ’ka zakanmɛ ’dhiö ’ö ka gia‑ ’ka‑ ma. ²²’Kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ ‑da ‑naazuëdhe ’gü ö dheglu ‑mɛ buëndhö, ‑wo ‑dho dho ‑a ’ka ’ö za ‑yö dɔ ‑a ‑bha. Mɛ ’ö ꞊yaa‑ pö ö dheglu ‑mɛ ‑dhë: ‹Laka!› (꞊Waa‑ pö ’dhö kö ‑wa ‑pö: Wü ‑mü ü ’ka), ‑wo ‑dho ‑a ’ka zakanmɛ ꞊va ’dhiö, ’iin mɛ ’ö ’dhoë‑ pö ö dheglu ‑dhë: ‹Somɛ ‑mü ü ’ka›, kö pë ’ö‑ ‑ma kun ’ö tɔɔ ‑a ’klo ‑yaan bhɔ ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü.

²³’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’bha nu gbaapë ‑nu ’ka ‑Zlan wö ’dhiö, ‑a ‑bha slabhodhɛ ‑bha, ’ö ü ‑zo ꞊ya ‑büö ꞊nɛ ’wun ’bhaa ‑yö ü dheglumɛ ‑zuëë ü buëndhö, ²⁴‑bhö ü ‑bha gbaapë ‑nu bhë, ‑an ’to slabhodhɛ ’dhiö mü ’ü ’dho ꞊kun ’ü ꞊zuögludhi ‑da kaa‑ ü dheglu ‑mɛ bhë ka ziën, kö ’üën‑ nu ü bha gbaapë ‑nu bhë ‑a ’ka ‑Zlan wö ’dhiö.

²⁵’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ’wun ‑ya ü ‑bha, ’ö ’ka ’dho ‑na zadɔdhɛ ‑bha ’wun bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ‑bhö ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ’‑ kö ka ‑wo ‑yö ‑mɔ ’kuë ’dhiö zian ‑gbloo ’piö, kö ꞊kun ’ö dho ü dɔ zakanmɛ ‑nu kwɛɛ, kö zakanmɛ ‑nu ‑de ’pö ‑waan ü ‑dɔ ’dhasi ‑nu kwɛɛ, kö ‑waan ü ‑zuö ‑kanso ’gü. ²⁶A‑ ‑pö ü ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Ü ’ka ’dho go mü ’gbɛɛdhö, ‑a ’ke ü ’ka mɛ ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha pë ’ö ü ‑bha bhë ‑a ‑yöë piën‑ nu ‑a ‑dhë.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban dhe ’ö gwaan ’iin gɔɔn‑ ’ö dhe ’dhoë‑ ‑gɔ ‑an ‑bha ꞊sɔɔn kë ‑sü ‑bha

²⁷’Ö Yesu ‑ya pö: «’Ka‑ ma ’saadhö ꞊nɛ ‑Zlan ‑wo ‑ya pö: Kö ꞊kun ’ö ’ka ‑da dhe ’piö ’iin ’ka ‑da ka ’bha dhe ‑bha gɔɔn‑ ’piö, ²⁸’kɛɛ ma ‑zë a‑ pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ dhebɔ ‑ga ö buën‑ ‑a ‑dhɔ ‑yaan ‑a kë kö ꞊ya ‑da ‑a ’piö ö ꞊zuö’ ’gü ’saadhö. ²⁹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ꞊kwɛɛ‑ ’gü ’yanga ’ö‑ ‑kë ü ‑püö ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑a bho mü ’ü‑ ꞊zong’ ü ’ka ꞊gbiin! ꞊Yö ‑së kö ü bun ‑dhɛ ’bhaa ‑yö ’go ü ‑bha ’yö ꞊zië’ ü bun ‑bha ‑to ’dhö ‑sü ’wo ü ꞊zong’ ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü ‑a ‑ta. ³⁰’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ꞊kwɛɛ‑ ’gü ‑kɔ ꞊nɛ ’ö ü ‑püö ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑a ’klu ’kan ’ü‑ ꞊zong’ ü ’ka ꞊gbiin! Bhii ꞊yö ‑së ü ‑bha ’ka kö ü ‑gbiö do ’iin ü ‑gɛn do ‑yö ’kan ü ‑bha, ’ö ꞊zië’ ü bun ‑to ’dhö ‑sü ’ü dhoë ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü bhë ‑a ‑ta.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban dhe ‑bho ’blü ‑sü ‑bha

(Matiö 19.9; Maakö 10.11-12; Lukö 16.18)

³¹’Ö Yesu ‑ya pö ’zü ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ’dhoë‑ ö bha dhebɔ bho ’blü, ‑yö ‑dho ‑a ‑bho ’blü ’sëëdhɛ kpa ‑a ‑bha. ³²’Kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ ö bha dhebɔ kë, ’ö yaa ’to ö ‑wo ‑ta, ꞊ya ’dho gɔɔn‑ gbɛ ’piö kö ‑a gɔɔn‑ zii bhë yö ꞊nɛ ’ö‑ ‑kë ’ö dhebɔ bhë ’ö ‑kë ꞊sɔɔnkëdhe ’ka. ’Go mü ’pö, mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ‑kɔ kpɔ dhe ’ö ’dhö bhë ‑a ‑gɔ kö ‑yaan ‑a ’sü ’pö, kö ‑dadhepiömɛ ‑mü ‑a ’ka.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑wo ‑bhö ‑sü ‑bha

³³’Yö‑ pö ’zü: «Pë ’ö ’ka‑ ma, ’ö‑ ꞊blɛɛ kwa ’bhɛma ‑nu ‑dhë ’ö tɔɔ: Kö ꞊kun ’ü ü ‑wo ‑bhö ꞊sua ’ka, ’go mü ’zü: Kö ꞊kun ’ü ‑wo ‑bhö ꞊sua ’ka; ’kɛɛ pë ’ü dho ‑a kë ’ö tɔɔ ’wun ’ü ü ‑wo ‑bhö ‑a ‑wun ’ka kwa Dëmɛ wö ’dhiö bhë, ‑bhö ‑a kë! ³⁴’Kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun ’ka ka ‑wo ‑bhö ’gbɛɛdhö! Kö ꞊kun ’ka ka ‑wo ‑bhö dhang‑ ’gü ‑dhɛ ’tɔ ’ka! Bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ’gɔ ‑gbloo ‑mü ‑a ’ka. ³⁵’Iin ’ka ‑wo ‑bhö sia‑ ‑dhɛ ’tɔ ’ka bhii ’ö tɔɔ yö ꞊nɛ ’ö ‑Zlan ‑gɛn ‑lo ‑a ‑ta ‑pë ’ka. ’Iin kö ’ka ‑wo ‑bhö Zeluzalɛmë ‑dhɛ ’tɔ ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑yö ‑gludë ꞊va ‑bha pödhɛ ’ka. ³⁶Kö ꞊kun ’ka ka ‑wo ‑bhö ka ‑gɔ ’tɔ ’ka, bhii ’ö tɔɔ ü ‑kɔ ’ka ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’ü ü ‑bha wun ga do kë ü ‑de ‑dhë ’puu ’iin tii. ³⁷’Kɛɛ a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: Ka ‑bha ꞊ii‑ ‑yö kë ꞊ii‑ ’ka, ’iin ka ‑bha ‑abi’ ‑yö kë ‑abi’ ’ka. ꞊Ya ’go mü, pë ‑nu ’ö mɛ ‑nu ’dho ‑a pö ‑na ‑a ’piö zlöö bhë ‑yö ‑go dü ’piö.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑de ‑gbɔ bho ‑sü ‑bha

(Lukö 6.29-30)

³⁸’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «Pë ’ö ’ka‑ ma ’zü ’ö tɔɔ ꞊nɛɛ: Mɛ ’ö ꞊ya ö ’bhamɛ ’yan wü, ‑wa ‑bha ’wü ’pö ’iin mɛ ’ö ꞊ya ö ’bhamɛ ’sɔn ga ’yɛ, ‑wa ‑bha ’yɛ ’pö. ³⁹’Kɛɛ ma ‑zë a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun ’ka ka ‑de ‑gbɔ bho mɛ ’ö ’wun yaa ‑kë ka ’ka bhë ‑a ‑ta! ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ü ꞊kwɛɛ‑ ’gü ’to ‑ma, ‑bhö ü ꞊kwaa‑ ’gü ‑bha ‑zɔn ‑a ‑dhë ‑ya ‑a ‑ma ’pö! ⁴⁰’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya kë ‑dhö ꞊ya ’dho ü ’ka zakanmɛ ’dhiö kö ‑yaan ü bha sɔ ’në ’kun ü ‑gɔ, ‑bhö sɔ ’në ’ö ’dhö waa‑ ü bha gblang ‑a ’plɛ ’to ‑a ‑gɔ! ⁴¹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ’ö ‑wogbiindhɛ ’dhö ‑a ‑gɔ, ‑a mɛ do ꞊yaa‑ pö ü ‑dhë ’ü ꞊kwɛɛ‑ ’gbiin‑ bun ’ü ’ta ’sü ‑a ’ka ’kilong do ’piö, ‑bhö ‑a bun ’ü ’dho ‑a ’ka ’kilong ꞊plɛ ‑naa ‑bha! ⁴²Mɛ ꞊ya pë ‑dhɛ ü ‑gɔ, ‑bhö ‑a nu ‑a ‑dhë! ’Go mü, mɛ ꞊ya pë ’sënng ‑dhɛ ü ‑gɔ, kö ꞊kun ’ü ‑kɔ ‑a ‑dhë ‑a ‑ta!»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑a ‑dhɔ ‑kë ö yaagümɛ ’ka ‑sü ‑bha

(Lukö 6.27-28, 32-36)

⁴³’Yö‑ pö ’zü: «Pë ’ö ’ka‑ ma ’zü ’ö tɔɔ ꞊nɛɛ: Ü ‑dho ‑a ‑dhɔ kë ü ‑ya ’yɔɔ ’ka, ’ü ü yaagümɛ ‑san zë, ⁴⁴’kɛɛ ma ‑zë, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Kaa ‑dhɔ kë ka yaagümɛ ’ka, [’ka ’dhuë‑ ’kpɔ mɛ ‑nu ’wo ’kpöü ‑ya ka ‑bha ‑an ‑bha! ‑Ka pë ‑së kë mɛ ‑nu ’wo ka ‑san zë ‑na ‑an ‑dhë!] ’Go mü ’ka ꞊bhɛa’ mɛ ‑nu [’wo ’wun yaa kë ‑na ’ö] ’wo ka ’klo bhɔ ‑na ‑an ‑wun ’gü! ⁴⁵‑Yö kë ’dhö kö ’kaan‑ kë ka Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü bhë ‑a gbö ‑nu ’ka. Bhii ’ö tɔɔ ‑yö ö bha lan‑ ‑bhü ’pö ‑së ’ka, ’wunyaakëmɛ ‑nu ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ bhü ‑a ’ka mɛ këwunsëëzë ‑nu ‑ta ‑a ’dhö. ’Yö ö bha dha ‑nu ban mɛ ‑nu ’wo ’wun ‑kë yaa ‑an ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ ban mɛ ‑nu ’wo ’wun ‑së ‑kë ‑an ‑ta bhë ‑a ’dhö ’pö.

⁴⁶’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka‑ ‑dhɔ kë mɛ ‑nu ’wo‑ ‑dhɔ ‑kë ka ’ka bhë ‑an ’ka, ‑Zlan ‑dho ka ’kian nu ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑A mɛ ’kö bhë, mɛ këwun yaazë ’wo ꞊nɛ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ’dhö bhë, wo ‑de ’pö, ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ gia‑ bhë ‑a ’dhö. ⁴⁷’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka ‑mɛɛ kë ka dhegluzë ‑nu ’sloo ’ka, kö pë ’gblüünzë ’pö ’ka‑ ‑kë bhë ꞊a? Mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ’ka, wo gia‑ ‑wa ‑kë ’dhö ’pö! ⁴⁸꞊Dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, ‑ka ’wun ‑nu yö ’ko ’dhiö kpengdhö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ka Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü bhë ’ö‑ kë ‑na ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban gbaɔ ‑kë ’yenamɛ ‑nu ‑dhë ‑sü ‑bha

¹’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö ka ka ‑bha ‑Zlan gba ‑kɔ ‑nu ‑wun ’gü, kö ꞊kun ’ö dho kë mɛ ‑nu ’yaan ’kun ‑sü ’ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka‑ kë mɛ ‑nu ’yaan ’kun ‑sü ’ka, ka ’ka ’dho ka ’kian gbɛ yö, ka Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü bhë ‑a ’piö.

²꞊Ya kë ꞊nɛ ’bha ’wëüga nu ’yenamɛ ‑dhë, kö ꞊kun ’ü‑ ‑kë ’ö mɛ ’yan ’yö ‑da ‑a ’gü ꞊nɛ ‑kɔ ’ö mɛ ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’dhoë‑ kë ‑na ‑a ’ka ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’iin ‑kpinngga ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha bhë ‑a ’dhö! ‑Wa ‑kë ’dhö kö mɛ ‑nu ‑waan wo ’tɔ ‑blü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Wo ‑zë ꞊wa wo ’kian yö ’saadhö. ³’Kɛɛ bhi ‑zë, ü ’dhoë‑ ’wëüga nu ’yenamɛ ‑dhë, ‑bhöë kë kö ꞊kun ’ö ü ’bhamɛ ‑de ’ö ü ’sɔɔ, ’ö‑ ’wun dɔ! ⁴‑Yö kë ’dhö kö gbaɔ ’ü‑ ‑kë bhë ‑yö ’to ‑bin ‑sü ’gü, kö ü Dë ’ö pë ‑nu ’ü‑ kë ‑na ‑bin ‑sü ’gü ’ö ‑an yö bhë kö ‑yaan ü ’kian nu.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ꞊bhɛa’ ‑kɔ ‑bha

(Lukö 11.2-4)

⁵’Yö‑ pö ’zü: «Ka ꞊bhɛa’ ‑na kö ꞊kun ’ka‑ ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’dhö; ꞊wa ‑dhɔ ‑kë ‑dɔ ‑gɛan ‑sü, ’wo ꞊bhɛa Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü, ’iin ‑kpinngga ’to ’dhiö ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑a ’ka kö mɛ ‑nu ’yan ‑yaan ‑da wo ’gü ‑an ’dhö. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Wo ‑zë ꞊wa wo ’kian yö ’saadhö. ⁶’Kɛɛ bhi ‑zë, ü ’dhoë‑ ꞊bhɛa’‑, ‑bhö ‑da ü ‑gɔ kɔɔ ’ü ’kwɛɛ ta ü ‑blü ’ü ꞊bhɛa’‑! ꞊Ya kë ’dhö ü Dë (‑Zlan) ’yö ü ’piö ‑bin ‑sü ’gü bhë, ’ö pë ‑nu ’ü‑ kë ‑na ’dhö ’ö‑ yö bhë, ‑yö ‑dho ü ’kian nu.

⁷Ka ’dhoë‑ ꞊bhɛa’‑, kö ꞊kun ’ka ’dhi ‑wo ‑yaan ꞊plëëzë ꞊blɛɛ ꞊nɛ mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑Zlan dɔ ‑an ‑bha ꞊bhɛa’ ‑kɔ ’dhö! ‑Yö ‑an ‑zo ’piö ꞊nɛ, mɛ ꞊ya ’wun ꞊blɛɛ’‑ ꞊va, yö ꞊nɛ ’ö ‑Zlan ‑yö ö ’to ‑kë ‑a ‑wo ‑bha, ’ö‑ ‑bha ꞊bhɛa’ ‑wo ‑daa ‑kë. ⁸‑Abi’, kö ꞊kun ’ka‑ ‑kë ꞊nɛ ‑an ’dhö! ’Ö tɔɔ kö ‑a ‑de kaa pë ‑dhɛ ka Dë ‑gɔ ꞊kun, pë ’ö ka ‑bha ‑wun ‑yö yö ‑a ‑bha, kö ꞊yaa‑ dɔ ’saadhö.

⁹꞊Bhɛa’ ‑kɔ ’ö ’ka dho ꞊bhɛa ‑a ’ka ’ö ꞊nɛɛ:

Yi Dë, bhi ’ü ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü, ü ’tɔ ’slööslö bhë ‑a ꞊bhlë ‑yö kë ‑dhö ‑dhɛ ’saadhö ’gü.

¹⁰Ü bha ’tɔbhɔdhe ‑yö nu. Ü ꞊dhɔɔbhaa ‑yö kë ’kpongtaa ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ ’ka dhang‑ ’gü bhë ‑a ’dhö.

¹¹‑Bhöpë ’ö ‑mɔ yi ꞊tian’ ꞊dɛɛ, ‑bhö ‑a nu yi ‑dhë!

¹²‑Bhö ziö yi ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ’yi ‑ziö ‑a ’ka mɛ ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ’pö bhë ‑a ’dhö!

¹³Kö ꞊kun ’ü ‑kan yi ‑bha ’güdandhe ‑zian ‑ta, ’kɛɛ ‑bhö yi bho këpëyaamɛ ‑bha ’piigbeedhɛ ꞊kwaa’‑. [Bhii bhi ꞊nɛ ’ö ‑gludëdhɛ, ’piigbeedhɛ waa‑ ’tɔbhɔdhe ’dhö ü ‑gɔ ꞊toëpö ’ka. Amɛn.]

¹⁴꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ’wo‑ ‑kë ka ’ka bhë ’ka ziö ‑a ‑ta, ka Dë ’ö dhang‑ ’gü, ‑yö ‑dho ziö ka ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ’pö. ¹⁵’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ kaa ziö mɛ ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta, ka Dë ‑de ’pö yaa ’dho ziö ka ‑bha ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑bɛn ’to ‑kɔ ‑bha

¹⁶’Yö‑ pö ’zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ka ka ‑bɛn ’to ‑na, kö ꞊kun ’ka ka wöödhɛ ‑kë ’güüzë ꞊nɛ mɛ ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’dhö! ’Ö ’wo wo wö ‑siö kö mɛ ’plɛ ‑waan dɔa ꞊nɛ ‑wo wo ‑bɛn ’to ‑sü ’gü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Wo ‑zë ꞊wa wo ’kian yö ’saadhö. ¹⁷’Kɛɛ bhi ‑zë, ü ü ‑bɛn ’to ‑na, ‑bhö ü wöödhɛ ’zlu, ’ü ü ‑bha wun ‑nu ‑piö ‑së ’ka! ¹⁸‑Yö kë ’dhö kö ꞊kun ’ö mɛ ‑nu dho ‑a ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ ü ü ‑bɛn ’to ‑sü ’gü. Ü Dë dosɛn ’ö ‑bin ‑sü ’ka ü ’piö mü bhë, yö ꞊nɛ ’ö dho ‑a dɔ. ꞊Ya kë ’dhö pë ‑nu ’ü‑ kë ‑na ‑bin ‑sü ’gü bhë, yö ’ö‑ dɔ bhë yö ꞊nɛ ’ö dho ü ’kian nu.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ꞊bhɔɔpë ‑nu ’wo dhang‑ ’gü ‑an ‑bha

(Lukö 12.33-34)

¹⁹’Yö‑ pö: «Kö ꞊kun ’ö ka ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ’kpuɛkpɔdhɛ ‑yö ‑kë ’kpongtaa zö, bhii ’kpongtaadhɛ ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ ‑dhɛ ’ö ’lɔɔn ‑nu waa‑ ’kaɔ ’wo pë ’gü ꞊siö ‑a ‑bha, ’ö ꞊kwaanmɛ ‑nu ‑wo ’kɔ kpong wü, ’wo ꞊kwaan ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha! ²⁰’Kɛɛ ‑ka ka ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ’kpuɛ‑ ’kpɔ dhang‑ ’gü, ‑dhɛ ’ö ’lɔɔn ‑nu waa‑ ’kaɔ ’waa pë ’gü ꞊siö’‑ ‑a ‑bha, ’ö ꞊kwaanmɛ ‑nu wo ’ka ’dho ’kɔ kpong wü ‑waan pë ꞊kwaan ‑a ‑bha! ²¹Bhii ‑dhɛ ’ö ü bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ’dhö ‑a ‑bha, yö ꞊nɛ ’ö ü ꞊zuö’ ’dhö ‑a ‑bha ’pö!»

Bun ‑bha ‑dhɛpuudhɛ

(Lukö 11.34-36)

²²’Yö‑ pö ’zü: «’Yanga ‑yö ‑kë ꞊nɛ bun ‑bha ‑dhɛpuudhɛ ’dhö. ‑Potaasü ꞊ya kë ’yanga ‑gɔ, ’ö ü bun ’gü ‑dhɛ ’plɛ ‑yö ‑kë ’puu. ²³’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ü ’yanga ꞊ya kë yaa, kö ü bun ’plɛ ’dho ‑sü ‑mü ‑dhɛtiidhɛ ’gü. ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë ’ö dho ü gbaa ‑dhɛpuudhɛ ’ka, ‑yö ‑dhɛtiidhɛ ’gü, kö ‑dhɛtiidhɛ ’ö bhë ‑yö ‑dho trö ꞊gbaɔnsü.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑Zlan waa‑ ’wëüga ‑to ‑an mɛ do ’piö ‑sü ‑bha

(Lukö 16.13)

²⁴’Yö‑ pö ’zü: «Mɛ gbɛ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan yuö kë ‑gɔmɛ ꞊plɛ ’piö. ‑Yö ‑dho ‑a mɛ do ‑san zë, ’ö‑ mɛ do ‑dhɔ ‑kë. ‑Yö ‑dho kpa mɛ do ‑bha, ’ö ‑kan mɛ do ‑bha. ‑A ‑wun ’gü, ka ’ka ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’kaan‑ yuö kë ‑Zlan waa‑ ’wëüga ‑an ‑dhë ’ko ꞊yië’.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑bha

(Lukö 12.22-31)

²⁵«꞊Dhɛ ’ö ’pö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun ’ka dɔ pë ’ka dho ‑a ‑bhö waa‑ pë ‑nu ’ö ’ka dho ‑a mü kö ’kaan‑ ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta, ’iin sɔ ‑nu ’ö ’ka dho ‑a ‑da ka ‑bha ‑an ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta! ‑Tosiadhe kë ‑sü ‑wun ‑yö ’gbee‑ ’ö ꞊zië’ ‑bhöpë ‑ta, ’ö bun ‑wun ’dhö ’gbee‑ ’ö ꞊zië’ sɔ ‑wun ‑ta, ’wun gia‑ ’yaa ‑mü ‑a?

²⁶‑Ma ‑nu ’wo ziö ‑na dhang‑ ’gü ꞊nɛ, ‑ka ‑an ‑ga! ’Waa pë gbɛ ta, ‑an ‑kɔ këpë ‑nu gbɛ ’yaa ’dhö, ’iin ‑bhöpë ‑nu ’wo dho ‑a ‑lo wo ‑bha ’slëëdhɛ ‑nu ‑bha ’yaa ’dhö. ’Kɛɛ ka Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ’gü, ‑yö ‑bhöpë ‑nu ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ꞊nɛ, ka ‑wun ’yaa ’gbee‑ yaa ꞊zië’ ‑ma ‑nu ’wo bhë ‑an ‑ta ‑a? ²⁷Dö ‑mü ka ziën ’ö‑ ‑bha ‑zotadhe ’gü ’ö dho ‑dhɛkpaɔyi ’bhaa ‑da ö ‑bha ‑tosiadhe yi ‑ta ‑ɛ?

²⁸’Ö bhii ꞊dhɛ ꞊ya kë ’dhö ꞊nɛ, ‑më ’ö ‑kë ’yö ’ka ‑ya sɔ ’ö ’ka dho ‑a kë ka ‑bha, ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ‑i? ꞊Blëë’ ’bin ‑nu ’wo kë ‑na ꞊bhlöö‑ ꞊nɛ, ‑ka ‑an ‑ga bhë ’dhɛ! ’Waa yuö gbɛ kë, ’iin ’waa sɔ gbɛ bɔ. ²⁹‑Yö ’dhö, a‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑gludë Salomɔ ‑de gia‑, ‑a ‑bha ’tɔbhɔdhe ’gü, ꞊bhɔɔpë ꞊va ’ö ‑kë ‑a ‑gɔ bhë ‑a ’ka, sɔ ’ö dho kë ‑së ꞊nɛ ꞊blëë’ ’bin ‑nu ’wo bhë ‑an do ’dhö yaa kë ‑a ‑gɔ do. ³⁰‑Zlan ’ö sɔ ‑së ‑da ‑na ꞊blëë’ ’bin ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha, ’ö ꞊dhia’ ’piö ’wo dho ‑an kan kö wo ‑an güö ‑an ‑bha bhë, ‑a ‑kɔ ’pö yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö (ka ’ö ka ‑wun ’dhö ‑a ‑gɔ ’gbee‑ bhë) ‑yaan sɔ nu ka ‑dhë bhë ꞊a? Ka‑ ‑yö bhë ꞊a, kë ka ‑bha ‑zoyösü ‑yö ‑ya wo ’tee bhë yö ‑mü. ³¹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, kö ꞊kun ’ka ‑ya ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Më ‑nu ’yi dho ‑a ‑bhö ‑e? ‑Më ’yi dho ‑a mü ꞊i? ’Iin ‑më ‑nu ’yi dho ‑a kë yi bun ‑bha ‑ɛ?› ³²Mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑Zlan dɔ wo ꞊nɛ ’ö pë ‑nu ’wo ’dhö bhë ’wo‑ ꞊mɛɛ ‑kplawo. ’Kɛɛ ka Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ’gü bhë ‑ya ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ ka ‑bha ‑wun ‑yö ‑yö ‑an ‑bha. ³³‑Ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ waa‑ ‑tosiadhe ’ö kpengdhö ‑an ꞊mɛɛ’ ’dhiö ‑blɛɛzë, kö pë ‑nu ’wo to, ‑Zlan gia‑ ‑yaan ‑an nu ka ‑dhë, ‑a ‑ta ’kpɔ ’ka. ³⁴‑A ‑wun ’gü, kö ꞊kun ’ka ‑ya ‑dhɛ ’ö dho kpaɔ ꞊dhia’ ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta! ’Ö tɔɔ ‑dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ö ‑dhö, ‑a ‑bha ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ‑yö ‑dhö do do ’ka. ‑Dhɛ do ’ö ꞊kpaɔ ‑na bhë ‑a ‑bha ꞊sëëbhodhe ‑yö ‑mɔ ‑a ’ka.»

’Wun ö ‑gban za ‑dɔ mɛ ‑bha ‑sü ‑bha

(Lukö 6.37-38, 41-42)

¹’Yö‑ pö ‑an ‑dhë ’zü: «Kö ꞊kun ’ka za dɔ mɛ gbɛ ‑bha! ‑Yö kë ’dhö, kö ꞊kun ’ö ‑Zlan dho za ‑lo ka tuö. ²Bhii ‑Zlan ‑dho za ‑lo ka tuö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ’ka za dɔ ‑a ’ka mɛ ‑nu ’wo to ‑an ‑bha ‑a ’dhö. ’Ka za dɔ mɛ ‑bha ’gbee‑ ’ka, ‑Zlan ‑dho za ‑lo ka tuö ’pö ’gbee‑ ’ka. ³‑Më ’ö ‑kë ’ö ’lü ‑gba ꞊va ’yö ‑sɔ ü ’yënngdhö bhë ’ö ’bhaa‑ yö, ’ö‑ pë ’ö dho ü dheglu ’yënngdhö bhë, ’yö ’ü ‑dhɛ ‑ga ‑a ’piö e? ⁴Ü ‑dho ‑a pö ü dheglu ‑dhë ‑kɔklë: ‹Dɔ, ’a pë ’ö bhë ’a‑ bho ü ’yënngdhö!›, ’kɛɛ kö ü ‑bha ’lü ‑gba ꞊va ‑yö ü ’yënngdhö ’sa? ⁵Mɛ ’yaan‑ ’kun ‑mɛ, ‑bhö ü ‑bha ’lü ‑gba bho ü ’yënngdhö poo ꞊e, kö ’üën‑ ‑dhɛ yö ‑së ’ka, ’üën‑ ü dheglu ‑bha bho ‑a ’yënngdhö ’pö! ⁶Kö ꞊kun ’ö pë ’ö ’slööslö ’ka‑ nu gbɛn‑ ‑nu ‑dhë! ‑Yö kë ’dhö, kö ꞊kun ’wo dho ꞊dhië’ ka ’piö ‑waan ka ’gü ꞊siö’‑. Kö ꞊kun ’ka ka ‑bha ‑zlɔɔ ‑nu ’ö ‑an ꞊bhlë ’dhö ꞊va, ‑an ‑zuö ‑bhɔtii ‑nu ’dhiö! ’Yö ’wo ꞊taa’ ‑a ‑ta dhuö.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban pë ‑dhɛ ‑sü, pë ꞊mɛɛ’ ‑sü waa‑ ’kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑sü ‑an ‑bha

(Lukö 11.9-13)

⁷’Yö‑ pö ’zü: «’Ka pë ‑dhɛ, ka ‑dho ‑a yö! ’Ka pë ꞊mɛɛ’‑, ka ‑dho ‑a yö! ’Ka ’kwɛɛ ‑ta ‑ma, ‑wo ‑dho ‑a po ka ‑gɔ! ⁸Bhii mɛ ’oo mɛ ’ö pë ‑dhɛ, ‑ya yö, ’ö mɛ ’ö pë ꞊mɛɛ ’ö‑ yö, ’ö ’wo ’kwɛɛ ‑po mɛ ’ö ’kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑a ‑gɔ. ⁹Mɛ ’bhaa ‑yö ‑dhö ka ziën zö, ’ö‑ ‑bha ’në ꞊ya ꞊bluu’‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ, ’ö ‑guö kpö nu ‑a ‑dhë ‑a? ¹⁰’Iin ’ö dhö ꞊mɛɛ ’në sü ’ö‑ nu ‑a ‑dhë kö ꞊ya ’yuö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑e? ¹¹꞊Dhɛ mɛ ’ö ’ka mɛ ‑nu këwunyaazë ‑nu ’ka, ’ka dɔ pë ‑sɛɛbɔ ‑nu ka ‑bha ’në ‑nu ‑dhë ‑dhɛ ‑dɔ bhë, kö ‑sama ’sama, ‑më ’ö ‑kë ka Dë ’ö dhang‑ ’gü, ’yaa ’dho pë ‑sɛɛbɔ ‑nu nu mɛ ’wo‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑an ‑dhë ‑ɛ? ¹²Pë ’ka‑ ’piö kö mɛ ‑nu ‑wa kë ka ‑dhë bhë, ‑kaa kë ‑an ‑dhë ’pö! Bhii pë ’ö Moizö ‑bha tɔng waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha ’sëëdhɛ ‑wa ‑zɔn ‑a ’ka yö ‑mü.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ’kɔdhi ’sɔɔsɔ ‑bha

(Lukö 13.24)

¹³’Yö‑ pö ’zü: «‑Da ’kɔdhi ’gbɛa ‑bha ‑sü ’ka‑ ‑ga ‑na bhë, ꞊yö ’pëëpë ’dhö; ’kɛɛ yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ zian ‑gblooga ’gbɛa ’ö dho mɛ ’bhee‑ ’ka ’gü ꞊siö’ ‑zian ’piö; yö ꞊nɛ ’ö mɛdhɛvadhɛ dhö ‑a ‑zian ‑ta bhë. ꞊Dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, ‑ka ‑da ’kɔdhi ’sɔɔsɔ ‑bha ꞊zian’! ¹⁴’Kɛɛ ’kɔdhi ’sɔɔsɔ bhë, yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ ’kɔdhi ’ö‑ ‑da mü ‑sü ’dhö ’gbee‑ ’ka. Yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ zian ‑gblooga ’ö dho ꞊toëpö ‑këdhösü ‑zian ’piö, ’ö mɛ ‑nu ’wo‑ ‑ta, ’wo ’tee.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban ’lü waa‑ ö bhɛ ‑an ‑bha

(Lukö 6.43-44)

¹⁵’Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «‑Ka ka ‑de kë ’slë ’ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ꞊suazë ‑gɔ! ’Bhla kwi ꞊nɛ ’wo‑ ‑da wo ‑bha ’ö ’ka ‑an ‑ga, ’wo ‑kë ’bhla ’ka ka ‑dhë bhë, ’kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊N ’n; wo ‑zë, ꞊laa’ ‑mü ‑an ’ka ’dhɛ! ¹⁶Ka ‑dho ‑an dɔ ‑an këpë ‑nu ‑bha. ’Waa lɛzɛn ‑kpa bho ’kpa dan ‑kpɔɔ ’gü, ’iin ’waa figö bhɛ bho dhetii ’ginng ’gü. ¹⁷’Lü ’ö ’lü ‑së ’ka, ‑yö ‑bha ö bhɛ ‑së ’ka, ’ö ’lü mɛ ’ö‑ yaa ’ka, ’yö bha ö bhɛ yaa ‑nu ’ka ’pö. ¹⁸’Lü ’ö ’lü ‑së ’ka, ’yaa bha ö bhɛ yaa ‑nu ’ka; ’ö ’lü ’ö ’lü yaa ’ka, ’yaa bha ’pö ö bhɛ ‑së ‑nu ’ka. ¹⁹’Lü ’oo ’lü ’ö yaa bha ö bhɛ ‑së ‑nu ’ka, ‑a ’kan ꞊nɛ ’wo dho ‑a wo ‑waan ‑a ‑zuö siöö. ²⁰‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, ka dho ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu dɔ ‑a ’ka ‑an këyuö ‑nu ‑bha.»

(Lukö 13.25-27)

²¹’Yö‑ pö: «Yaa kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ’ö ’wo dho ‑a pö ‹N Dëmɛ, n Dëmɛ› ’töüdhö bhë ꞊nɛ ’ö ’wo dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü dhang‑ ’gü; ’kɛɛ dosɛn mɛ ’ö ’dhoë‑ n Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü, pë ’ö‑ ’piö ’ö‑ kë. ²²‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho ‑a pö n ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹N Dëmɛ, n Dëmɛ, yi ‑Zlan ’dhi ‑wo ‑pö ü ’tɔ ’gü, yi ‑zuu yaa ‑nu ‑kë mɛ ‑nu ’gü ü ’tɔ ’gü, ’ö ’yi ‑dhidhaa ꞊plëëzë ‑nu ‑kë ü ’tɔ ’gü›. ²³’Kɛɛ a ‑dho ‑a pö ‑an ‑dhë ’sönggö ‑sönggö: ‹N ’ka ka dɔ ’gbɛɛdhö, ka ’ö ka ‑bha ‑yö ‑kë ’wun yaa kë ‑sü ’ka ‑kplawo bhë, ‑ka ꞊yɔɔn ’ma, ’ka ’go n ’sɔɔ!› »

’Kɔ dɔ ‑dhɛ ꞊plɛ

(Lukö 6.47-49)

²⁴’Yö‑ pö ’zü: «’Ö mɛ ’oo mɛ ’ö ö ’to to ’wun ‑nu ’ka ’go ‑na ‑a ma ꞊dhia ꞊nɛ ‑a ‑bha, ’ö‑ kun ‑a ’kun ‑kɔ gia‑ ’ka, ‑yö ‑dho bhɔ mɛ do ’wun ‑bho ’kou dɔ ‑sü ‑zë, ’ö ö ‑bha ’kɔ dɔ ‑guö ‑ta ‑a ‑bha. ²⁵’Ö dha ‑yö ban, ’ö ’yiga ‑nu ‑wo pa, ’ö ’tëë ‑yö ‑ziö ’gbee‑ ’ka ’kɔ bhë ‑a ‑bha, ’kɛɛ yaa ‑lo, bhii ’ö tɔɔ ‑a ‑gɛn ‑yö ‑gban ‑sü ’ka ‑guö ‑ta. ²⁶’Kɛɛ mɛ ’oo mɛ ’ö ’wun ’ka ’go ‑na ‑a ma ꞊dhia ꞊nɛ, ꞊yaa‑ ma ’ö yaa‑ ’kun ‑a ’kun ‑kɔ ‑së ’ka, ‑yö ‑dho bhɔ mɛ do ’ö ’yaa ’wun ‑bho ’kou dɔ ’ö ö ‑bha ’kɔ dɔ ’yënng ’gü ‑a ‑bha. ²⁷’Yö dha ‑nu ‑wo ‑ban, ’ö ’yiga ‑nu ‑wo pa, ’ö ’tëë ‑nu ‑wo ‑ziö ’gbee‑ ’ka ’kɔ bhë ‑a ‑bha, ’yö ‑lo. ’Ö ’kɔ ’ö ’dhö bhë, ’ö‑ ꞊siö’ ’töüdhö.»

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ

²⁸꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya yën ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ’‑ ‑sü ‑bha, mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë mü bhë, ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an ’gü, ‑a ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑kɔ ꞊suu’‑ bhë ‑a ‑wun ’gü. ²⁹Bhii ’ö tɔɔ yaa kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑kɔ ’dhö, ’kɛɛ ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑wogbiindhɛ ’ka.

Yesu ‑bha ꞊wee ꞊yuamɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 1.40-45; Lukö 5.12-16)

¹꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ’go ‑tɔn tuö, mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a ’piö. ²’Ö ꞊wee ꞊yuamɛ do ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’ö ‑lo ö kpɔn ’gü ‑a ’dhiö ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya dhi ü ‑dhë, ‑bhö n ‑dhɛ bo!»

³’Ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ pa ‑a ’ka, ’ö‑ pö: «‑Yö ‑dhi n ‑dhë; ü ‑dhɛ ‑yö bo!»

‑Dhɛ do bhë ’wo to ‑a ‑bha, ’ö‑ ‑bha ꞊wee ꞊yua’ ‑yö go ‑a ‑bha, ’ö‑ bun ‑kë ’slööslö.

⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ’to ’to ‑së ’ka, ’wun ’ö bhë kö ꞊kun ’ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë! ‑Bhö ’dho ’ü ü ‑de ‑zɔn ‑Zlan ‑bha slabhomɛ ‑dhë, ‑kɔ ’ü‑ ’ka zlöö bhë ‑a ‑zɔn ‑sü ’ka! ’Go mü, ’ü sla‑ bho ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Moizö ‑ya ‑zɔn ‑a ’ka ‑a ’dhö, kö ‑yaan ‑zɔn mɛ ’plɛ ‑dhë ꞊nɛ ü ‑dhɛ ꞊ya bo!»

Yesu ‑bha Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha ’dhasi ‑gɔmɛ ‑bha yuökëmɛ ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Lukö 7.1-10)

⁵Yesu ‑yö ‑kë ‑da ꞊dhia Kapɛɛnaɔmë plöö, ’ö Wlɔmë ’dhasi ꞊këng’ do ‑gɔmɛ do ‑yö ‑yɔɔn ‑a ‑bha, ‑a ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑sü ’ka kö ‑yö nu ö ‑dhë, ⁶’Ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, n bha yuökëmɛ ‑yö wɔ ‑sü ’ka kɔɔ, ’tinng ꞊yua’ ꞊yaa‑ ’kun, ’ö‑ ’yënng ’dhö bhɔ ‑na ꞊gbaɔnsü.»

⁷’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A ‑dho ‑lo ü ‑gɔ kɔɔ kö ’a‑ ’dhɛ bo.»

⁸’Kɛɛ ’dhasi ꞊këng’ do ꞊kɔɔnmɛ ’ö bhë ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yaa n ‑ma ’kun kö ’ü ‑da n ‑gɔ kɔɔ, ’kɛɛ ‑bhö ü ‑wo dosɛn ’kpaan pö, ma yuökëmɛ bhë ‑a ‑dhɛ ‑dho bo. ⁹Ma gia‑, n ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑dhö, ’ö ’a ’dhasi ’bhaa ‑nu ꞊kɔɔn ’pö. ꞊Ya kë ꞊nɛ ’ma‑ pö mɛ do ‑dhë ‑yö ’dho, ’yö dho n ‑wo ’ka; ’ö ’ma‑ pö ‑a ’bhaa ‑dhë ‑yö nu, ’ö nu n ‑wo ’ka, ’ö ’ma‑ pö ma yuökëmɛ ‑dhë: ‹‑Bhö pë ’ö ꞊nɛ ‑a kë!› ’Ö‑ kë n ‑wo ’ka.»

¹⁰꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊yaa‑ ‑wo ’ö bhë ‑a ma, ’ö‑ ‑ga ‑kpɛ ’ka, ’yö‑ pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ’piö bhë ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka, ‑zoyösü ꞊suu’‑ ’ö ꞊nɛ, n ’ka‑ yö Izlaɛlö ‑sɛ ’gü do. ¹¹A‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho go lan‑ bhɔ ꞊zian’, ’wo go lan‑ ‑püö ꞊zian’, ’ö ’wo ‑yadhɛ sü Ablaamö ’dhö, Izaakö ’dhö, ’ö Zakɔbö ’dhö ‑an ’piö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü dhang‑ ‑nu ’gü, ’wo pë ‑nu ‑bhö wo ’ko ꞊bhaa. ¹²’Kɛɛ mɛ ‑nu ’wo dho kë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ‑bha ’ka ‑bezë, ’ö waa kë ‑a ’ka gbɔ bhë, ‑wo ‑dho ‑an ‑zuö plaan ‑dhɛtiidhɛ ’gü, ’ö ‑dhɛ bhë ‑a ’gü ’wo ’gbo ‑nu bɔ, ’wo wo ’sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.»

¹³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ’dhasi ꞊këng’ do ꞊kɔɔnmɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’dho ü ‑gɔ kɔɔ, ‑yö ‑dho kë ü ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ü ü ‑zo yöë bhë ‑a ’dhö!»

’Ö ’dhasi ꞊këng’ do ꞊kɔɔnmɛ ’ö bhë ’ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑dhɛ ‑yö bo ’töng gia‑ bhë ‑a ’ka.

Yesu ‑bha ’yuamɛ ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 1.29-34; Lukö 4.38-41)

¹⁴Yesu ‑yö ‑dho Piɛɛ ‑gɔ kɔɔ; ’yö Piɛɛ ꞊da yö kö ‑yö ꞊waannu ꞊süë’, ’ö tɔɔ ’gii‑ ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a kwi ꞊löö. ¹⁵’Ö Yesu ‑yö pa ‑a ‑kɔ ’ka, ’ö to mü ’ö‑ ‑bha ’yua ‑yö bo ’ö ꞊luu ’ö yö ‑bhöpë ‑kë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha.

¹⁶꞊Dhɛ ’ö ’yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ, ’ö mɛ ‑nu ‑wo nu, mɛ ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑an ’gü ꞊plëëzë ’ka bhë ‑an ’ka Yesu ’piö. ’Yö ‑zuu yaa ‑nu ’wo bhë, Yesu ‑yö ‑an ‑kë mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’gü ö ‑wo ’ka; ’ö ’yuamɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ’töüdhö, ’yö ‑an ’plɛ ‑dhɛ bo. ¹⁷‑Ya ‑kë ’dhö, kö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊blɛɛ bhë, ‑a ’dhiö ‑yaan ‑mɔ ’kuë. ‑Ya ‑pö: ‑Yö yi ’tɔ ‑siö ‑dhɛ ‑nu ‑bho yi ‑bha, ’ö yi ‑bha ’yua ‑nu bho yi ’gü.

Mɛ ’wo‑ ’piö kö ‑wo ziö Yesu ’piö

(Lukö 9.57-62)

¹⁸꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë ‑a ‑zü bhë ‑an yö, ’yö‑ pö ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ‑wo bɔ ’yi ’kpong gbɛ ’dhiö ꞊zian’. ¹⁹꞊Dhɛ ’ö ꞊ya kë ’dhö, ’ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ do ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑dhɛ ’saadhö ’ü dhö dho ‑a ‑bha, a ‑dho ziö ü ’piö.»

²⁰’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «Diɔng ‑nu ‑wɔ ‑a ’gü ‑du ‑yö ‑dhö, ’ö ‑ma ‑nu ‑wɔ ‑a ’gü ‑kɔ ’dhö ‑dhö, ’kɛɛ ‑dhɛ ’ö dho kë ma Mɛgbö n wɔ ‑dhɛ ’ka, kö ’aan‑ n ’tɛɛ pa ‑a ‑bha ’yaa ‑dhö.»

²¹’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu mɛ do ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ’we ‑a ‑bha ’dhiö n ‑gɔ, kö ’a ’dho n dë ‑bin ꞊dhia. ’Ma ’go mü kö ’a nu ’a ziö ü ’piö.»

²²’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Bhö ziö n ’piö ’ü ü ꞊kwaa’ gamɛ ‑nu ‑zü, ‑wo wo ’ko ‑bin ’sa!»

Yesu ‑bha ’buu ‑dho sia‑ ‑kɔ

(Maakö 4.35-41; Lukö 8.22-25)

²³꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑da ’yitagɔ do ’gü, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a ’piö. ²⁴’Kan ’wo‑ wo wo ‑ta ꞊nɛ, ’ö ’buu ’gbee‑ ‑yö yö ziö ‑sü ’gü, ’yipuë ꞊va bhë ‑a ‑ta kö ’yi ‑yö ‑ma ‑na ’yitagɔ bhë ‑a ‑bha ’gbee‑ ’ka, kö ’yi kpö ‑nu ‑wo ꞊luu’ ‑na ‑dhɛ ’saadhö ’gü, kö ’yi ‑yö ‑lo ‑na ’yitagɔ ’ö bhë ‑a ’gü. Yesu ’pö, ‑yö ‑kë yi zë ‑dhiadhö. ²⁵’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo pa ‑a ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑bhö kwa dha, kwa ’dhoë‑ ga!»

²⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ka ‑suö ꞊duö ’dhö e? Kë ’ö ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑ya wo ’tee bhë, ‑yö ya ꞊dhɛɛ!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ꞊luu ’yö ’wun ꞊blɛɛ ’gbee‑ ’ka ’buu waa‑ ’yi kpö ‑nu ꞊va bhë ‑an ’ka, ’ö ‑dhɛ ‑ga diin ꞊va ‑yö ‑kë ‑dhö.

²⁷’Ö ’tetundhe ‑yö ‑da ‑an ’plɛ ’gü, ’ö ’wo‑ pö: «Mɛ ꞊suu’‑ ‑mlë ’ö ꞊nɛ ’ö ’buu ‑nu, ’yi kpö ‑nu ‑de gia‑, ‑wo ’wun ma ‑a ‑ta ꞊nɛɛ ꞊ɛ?»

Yesu ‑bha gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ’gü ‑an ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 5.1-20; Lukö 8.26-39)

²⁸꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ‑lo Galile ’yipuë bhë ‑a zlöö, Gadaleni ‑sɛ ’gü ꞊zian’, ’ö gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑go blɔɔn‑ ꞊taa ꞊zian’, ’wo nu ‑a ‑gɔ zian‑. Mɛ ꞊plɛ ’wo bhë ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ’gü; ’ö‑ ‑wun ’gü ‑wo ‑kë ‑suö ‑an ‑dhë ꞊dhia zian bhë ‑a ‑ta; ‑dhɛ ’to ‑na zlöö, kö bɔ ‑dhɔ ’yaa mɛ gbɛ kë ‑na zian ‑gblooga ’ö bhë ‑a ’ka gbɔ; ²⁹’wo yö ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’gü ’wo‑ pö: «‑Më ’ü ’dhoë‑ kë yi ’ka bhë ꞊ɛ, ‑Zlan Gbö, ü ‑nu zö kö ’üën‑ yi ’klo bhɔ ‑a ’töng ’yö dho kaa bhë ‑a ’dhiö a?»

³⁰‑Bhɔtii ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë wo ‑bha ‑bhöpë ꞊mɛɛ’ ꞊dhia ‑an ’ka ꞊gbiin ’dɛdɛ ’ka. ³¹꞊Dhɛ ‑ya ‑kë ’dhö, ’ö ‑zuu yaa ‑nu ’wo bhë ‑wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë ’wo‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü ‑dho yi kë, kö ‑bhö yi bɔ ‑bhɔtii ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’gü!»

³²’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ’dho!» ’Ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ’gü, ’wo dho ‑bhɔtii ‑nu ’wo bhë ‑an ’gü. ’Ö to mü, ‑bhɔtii ‑nu ’wo bhë ’ö ‑an ‑blazë, ‑wo ꞊yɔɔ goo ‑bha, ’ö ’wo nu ’wo ‑püö ’yipuë bhë ‑a ꞊bhaa ’töüdhö, ’ö ‑an ’plɛ ’gü ‑yö ‑siö yiö.

³³’Ö gɔɔn‑ ‑nu ’wo ‑kë ‑bhɔtii ‑maakëmɛ ‑nu ’ka bhë, ’wo ꞊duë ’wo dho plöö, ’ö pë ‑nu ’wo kë ’saadhö waa‑ ’wun ’ö ‑gban gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ’gü ‑be ‑a ‑bha bhë, ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë. ³⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö mɛ ‑nu ’töüdhö ’wo go pö‑ bhë ‑a ’gü, ’wo yö plaan, ’wo dho Yesu ‑gɔ zian‑. ꞊Dhɛ ’ö ’wo‑ yö, ’wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yaan ’go wo ‑bha ’sɛgɔ bhë ‑a ‑ta.

Yesu ‑bha ’tinngmɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 2.1-12; Lukö 5.17-26)

¹Yesu ‑yö ‑da ’yitagɔ ’gü, ’yö ’yipuë ꞊va bhë ’yö‑ ‑kan ’zü, ’yö nu ö ‑gɔ plöö. ²’Ö mɛ ‑nu ‑wo nu ’tinngmɛ do ’ö ‑kë wɔ ‑sü ’ka ꞊sɛɛ’ ‑ta ‑a ’ka ‑a ꞊dhia. ꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya gɔɔn‑ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ö ‑bha ‑sü yö, ’yö‑ pö ’tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «Ma ’në, ü ’gü dɔ ü ‑de ‑gɔ ’gbee‑, ’ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta!»

³꞊N ’n, ꞊dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo yö ‑a pö ‑sü ’gü wo ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: «’Ö, gɔɔn‑ bhë ꞊ya ꞊daɔn pö ‑Zlan ‑dhë.»

⁴Yesu ‑yö ‑an ‑bha ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö ‑zotadhe yaa ꞊suu’‑ ‑nu ’wo ꞊nɛ ’wo ‑kë ka ’gü i? ⁵‑A pö ‑sü ‹ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun ꞊ya yën› ’pö ’pëëpë, ’iin ‑a pö ‑sü ‹‑bhö ꞊luu’‑ ’ü ’ta ’sü› bhë yö ’pö ’ö ’pëëpë e? ⁶’Kɛɛ a‑ ’piö kö ’ka‑ dɔa ꞊nɛ, ‑kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü ‑yö ma, Mɛgbö, n ‑gɔ ’kpongtaa zö kö ’a ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ’tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ü ‑bha ꞊sɛɛ’ ’sü ’ü ’dho ü ‑gɔ kɔɔ!» ⁷’Ö gɔɔn‑ ’ö bhë ’ö ꞊luu, (’ö ö ‑bha ꞊sɛɛ’ sü,) ’ö dho ö ‑gɔ kɔɔ.

⁸꞊Dhɛ ’ö mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë mü ꞊wa pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an yö, ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü, ’wo yö ‑Zlan ’tɔ ‑blü ‑sü ‑bha, ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ꞊suu’‑ ’ö‑ nu mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑dhë ’dhö bhë ‑a ‑wun ’gü.

Yesu ‑bha Matiö ꞊dhɔɔ kë ‑kɔ

(Maakö 2.13-17; Lukö 5.27-32)

⁹Yesu ‑yö ‑go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha. ’Ö‑ ‑bha ziö ‑sü ’ka, kö ꞊ya ö ’bhle ’tee ꞊yɔɔn ’dhiö, ‑yö ‑kpën gɔɔn‑ do ’wo‑ ‑dhɛ Matiö ‑a ‑bha kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ’nii‑ ꞊sɔnng’ ‑bho ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ziö n ’piö!» ’ö Matiö ‑yö ꞊luu ’yö ‑ziö ‑a ’piö.

¹⁰Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ‑sü ’gü Matiö ‑gɔ kɔɔ. ’Nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ꞊plëëzë waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ’gü ꞊ya ꞊siö’ ‑an këpë yaa ‑nu ‑wun ’gü, ‑wo ‑kë ‑an ’piö mü pë ‑bhö ꞊dhia ’pö.

¹¹꞊Dhɛ ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ’wun ’ö bhë ‑a yö, ’yö ’wo‑ pö Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ö ka ‑gɔmɛ waa‑ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ’gü ꞊ya ꞊siö’‑ ‑an këpë yaa ‑nu ‑wun ’gü, ’wo pë ‑bhö ‑na wo ’ko ꞊bhaa bhë ꞊ɛ?»

¹²Yesu ‑yö ‑an ‑wo ‑ma; ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu ’ö ’yua ’yaa ‑an ‑bha bhë, ‑an ‑bha ‑wun ’yaa ꞊dhɔngtrɔ ‑bha; ’kɛɛ mɛ ‑nu ’ö ’yua ’dho ‑an ‑bha ꞊nɛ ’wo nu ꞊dhɔngtrɔ ’piö. ¹³‑Wo kpö ’në ’bhaa ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü. ‑Ka ’dho ’ka‑ pö, ’ka ka ‑zo ’ta ‑a ‑gɛn ‑wun ’gü kö ’kaan‑ ‑a dɔ. ‑Wo bhë ‑ya pö: Mɛ ’yena yö ‑sü ’ö tɔɔ pë ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë. ’Kɛɛ ’maa slapë ‑nu ’piö. » ’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «Bhii n ’ka nu mɛ ‑nu ’wo kpengdhö ‑an ‑dhɛ ꞊dhia, ’kɛɛ mɛ ‑nu ’ö ’wo ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu ’ka ꞊zian’ ’yö ’a nu ‑an ‑dhɛ.»

’Wun ’ö ‑gban ‑bɛn ’to ‑sü ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’‑ ’ö Yesu ‑ya wo

(Maakö 2.18-22; Lukö 5.33-39)

¹⁴Zan Batisö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Më ’ö ‑kë ’ö yië‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ’yi yi ‑bɛn to ‑kplawo, ’ö ü ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’waa‑ kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö ’pö e?»

¹⁵’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ’wo ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, dhe ’sü ’wlaan‑ ‑ta, ‑an wö ’ka ’dho ‑siö kö dhe ’sü ‑gɔɔn ‑yö ꞊tun ‑an ’piö. ’Kɛɛ ’töng ‑dho nu kö ‑waan dhe ’sü ‑gɔɔn ’sü ‑an ‑gɔ; ’töng ’ö ’dhö bhë ’wo dho wo ‑bɛn to ‑a ’ka.

¹⁶Mɛ gbɛ ’yaa sɔ ’klu ‑dëü ꞊nëng sɔ ’klu zii ‑bha ‑yaan ‑an ‑wɔ. ꞊Ya kë ’dhö, sɔ ’klu ‑dëüzë ‑yö ‑dho dho ’kou, ’ö ziizë ‑gan, ’ö ’blë ‑dhɛ ‑yö ‑kë ’zü ꞊va. ¹⁷’Go mü ’zü, yɔ ’ö ’vuu dho ‑da ‑na, ’waa‑ yö ’pö ꞊puu’ zii ’gü. ꞊Ya kë ’dhö ’puu bhë ‑yö ‑wü, ’ö yɔ ‑yö ’daawo. ’Ö kö pë ’plɛ ’gü ꞊ya ꞊siö’‑. Pë ’wo‑ ‑kë ’ö tɔɔ yɔ ‑dëü yö ’wo‑ wo ꞊puu’ ‑dëü ’gü, ’ö ‑an ’plɛ ‑wo to ‑së ’ka.»

Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ ’dhu do waa‑ dhebɔ ’yö pa Yesu ‑bha sɔ ’ka

(Maakö 5.21-43; Lukö 8.40-56)

¹⁸Yesu ‑yö ‑to ’wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ’gü, ’ö Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ do ‑yö ‑nu ’yö ‑lo ö kpɔn ’gü Yesu ’dhiö, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ’dhu ’gü ꞊ya ꞊siö’ ’piöklöözë ꞊nɛ, ’kɛɛ ‑bhö nu ’ü ü ‑kɔ kpa ‑a ‑ta kö ‑yö ‑büö.»

¹⁹Yesu ‑yö ꞊luu ’ö waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo ‑ziö ‑a ’piö.

²⁰Dhebɔ do ’ö fɛi yën ꞊yua’ ‑yö ‑kë ‑a ’yënng bhɔ ꞊dhia ‑kwɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’piö bhë ‑yö ‑yɔɔn Yesu ‑bha, ‑bɔ ‑a ꞊zlöö ‑sü ’ka, ’yö pa ‑a ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’ka. ²¹Bhii ‑ya ‑pö ö ‑de ’gü ꞊nɛɛ: «’Ma n ’gü dɔ ’gbee‑ ꞊sia ’ma ’pa ‑a ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’kpaan ‑de ’ka, n ‑dhɛ dho bo.»

²²Yesu ‑yö ‑dhië ö ‑zü, ’ö‑ yö, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ’gü dɔ ’gbee‑, n ’dhu! Ü ‑bha ‑zo yö ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo.»

’Ö ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü ’ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo.

²³Yesu ‑yö ‑lo Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ do bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. ꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ‑kpën ’truupiömɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu gbung ’wo ‑kë ’gbo bɔ ꞊dhia wo ‑de ꞊maa ’ma ‑sü ’ka bhë ‑an ‑bha, ²⁴’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ’go zö ’ka yö plaan, bhii ’nëdhezë bhë yaa ga, yi ’ö‑ zë ‑na bhë.»

’Ö ’wo yö wo ‑wo ‑lo ‑a ’ka ‑sü ’gü. ²⁵꞊Dhɛ ꞊waa‑ pö mɛ gbung ’ö bhë ‑an ‑dhë ‑wo ’dho plaan, ’ö ꞊wa yö plaan, ’ö Yesu ‑yö ‑da kɔɔ mü, ’yö ‑ya ’nëdhezë ’ö bhë ‑a ‑kɔ ‑bha; ’ö ꞊dhɛ ꞊ya ‑büö, ’ö ꞊luu. ²⁶’Ö ’wun bhë ’ö‑ ‑taɔ ‑yö ‑pɛn ’sɛgɔ ’pian ’ö bhë ‑a ‑ta.

Yesu ‑bha ’yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑dhɛ bo ‑kɔ

²⁷Yesu ‑yö ‑go ‑dhɛ bhë ‑a ’gü. ‑Yö ‑kë bɔ ꞊dhia ‑dhɛ ’bhaa ‑bha, ’ö ’yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑wo yö ‑ziö ‑a ’piö ‑sü ‑bha ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö yi ’yena yö e, Davidö gbö!»

²⁸꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ‑lo kɔɔ, ’ö ’yënngtiimɛ ꞊plɛ ’wo bhë ’wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ’zü; ’ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Ka‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ꞊nɛ, a ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’aan‑ ka ‑dhɛ bo ꞊a?»

’Ö ’wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’wo‑ pö: «꞊Ii dhö, yi ü ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑, yi ‑Gɔmɛ.»

²⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ yö ‑an wö ‑bha ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Kö ‑yö kë ka ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ’ka ka ‑zo yöë n ‑ma bhë ‑a ’dhö!»

³⁰’Ö ‑an ’yan ‑yö ‑dhɛ yö. ’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë, ‑gbaɔn ‑a ‑ta dhuö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Ka ka ’to ’to ‑së ’ka, ’wun ’ö ꞊nɛ kö ꞊kun ’ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë!»

³¹’Kɛɛ ‑wo ‑dho, ’ö ’wo Yesu ‑wun ꞊blɛɛ ’sɛgɔ ’pian ’ö zian bhë ‑a ’ka bhë ‑a ‑ta, ‑dhɛ ’saadhö ’gü.

Yesu ‑bha ’tuunmɛ do ‑dhɛ bo ‑kɔ

³²Yesu ‑yö ‑kë ’dho ꞊dhia, ’ö ’wo nu gɔɔn‑ do ’ö ’tuunmɛ ’ka ‑a ꞊dhia; pë ‑kë ’ö ‑kë ’dhö bhë ’ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü. ³³꞊Dhɛ ‑zuu yaa bhë ’ö Yesu ꞊yaa‑ kë, ꞊ya ’go ‑a ’gü, ’ö ’tuunmɛ bhë ’yö yö ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑sü ‑bha. ’Tetundhe ‑yö ‑da mɛ ‑gbaa ꞊va ’wo ‑kë mü bhë ‑an ’gü, ’ö ’wo‑ pö: «Kwaa pë ’ö ꞊suu’‑ ’dhö ꞊nɛ ‑a yö Izlaɛlö ‑sɛ ꞊nɛ ‑a ’gü do!»

³⁴’Kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑zë ‑wa ‑pö: «‑Zuu yaa ‑nu ‑gɔmɛ ꞊nɛ ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu Yesu ‑dhë, ’yö ‑zuu yaa ‑nu ’wo bhë ’yö ‑an kë ‑na ‑a ’ka bhë.»

Yesu ‑bha mɛ ‑gbaa ‑nu ’yena yö ‑sü

³⁵Yesu ‑yö ‑bɔ ’kwi ‑pö ‑nu waa‑ pödhɛ ‑nu ’gü, ’yö mɛ ‑nu ꞊daan Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’wuntaɔsë ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑sü ’ka, kö ‑yö ’yuamɛ ’saadhö waa‑ ’tɔsiömɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo ‑na. ³⁶’Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ‑kë ‑a ’piö bhë, ‑an ’yena ꞊va ‑yö ‑da ‑a ’gü, bhii ’ö tɔɔ ‑an ’gü ꞊ya ga. ’Go mü ꞊faan’ ’yaa ‑an ’gü gbɔ, ’ö ꞊wa kë ꞊nɛ ’bhla ‑nu ’ö ‑an ‑maakëmɛ ’yaa ’dhö ’ö ꞊wa ‑pɛn ‑an ’dhö. ³⁷‑A ‑wun ’gü ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Mlü ꞊ya ga ꞊va ’kɛɛ yuökëmɛ ‑nu ’waa ꞊va; ³⁸kö ‑ka ꞊bhɛa’ bhlö‑ dëmɛ ‑dhë kö ‑yö yuökëmɛ ‑nu ’bhaa bɔ kö ‑waan ‑a ‑bha ‑mlü ‑nu ’kan!»

Yesu ‑bha ö ‑bha bɔmɛ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ꞊dhɔɔ kë ‑sü

(Maakö 3.13-19; Lukö 6.12-16)

¹Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa ‑nu bho ‑a ’ka mɛ ‑nu ’gü, ‑waan ’yuamɛ ‑nu ’saadhö waa‑ ꞊niɔɔmɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo. ²Yesu ‑bha bɔmɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ’tɔ ’ö ꞊nɛ: Mɛ ‑blɛɛzë ’ö tɔɔ Simɔ ’wo‑ ’tɔ kpɔ Piɛɛ ’ka, waa‑ ö dheglu Andre; Zakö waa‑ ö dheglu Zan, ’wo ‑kë Zebede gbö ‑nu ’ka; ³Filipö, Baatelemi, Toma, Matiö ’yö ‑kë ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ’ka ‑be; Zakö ’ö ‑kë Alefe gbö ’ka; Taade, ⁴Simɔ ’yö ‑kë ’yënngsiömɛ ’ka ö ‑bha ’sɛgɔ ‑wun ’gü, Zuda Ikaliɔtö ’ö dho zlöö ’ö Yesu dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.

Yesu ‑bha ö bha bɔmɛ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an bɔ ’ö‑ wo

(Maakö 6.7-13; Lukö 9.1-6)

⁵Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑bɔ, ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun ’ka dho ’sɛgɔ ’ö mɛ ‑nu ’wo‑ ’gü, ’waa Zuifö ’ka bhë ‑an ’gü, ’iin kö ꞊kun ’ka ‑da Samali ‑mɛ ‑nu ‑gɔ pödhɛ ‑nu ’gü! ⁶‑Ka ’dho ꞊zian’ ’bhla ‑tuë ‑nu ’wo ꞊dhɔng’ ‑sü ’ka Izlaɛlö ‑sɛ ’gü ‑an ’piö! ⁷Ka ‑bha ’ta ’ö bhë ‑a ’gü, ‑ka ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ’‑ ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ‑nu ’gü bhë, ‑a ’töng ꞊ya yö ꞊klöö’.› ⁸‑Ka ’yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo, ’ka mɛ ‑nu bho ga ’gü, ‑ka ꞊wee ꞊yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo, ’ka ‑zuu yaa ‑nu bho mɛ ‑nu ’gü! ’Piigbeedhɛ ’ö ‑Zlan ‑ya nu ka ‑dhë kö pë ‑nu ’wo bhë ’ka ‑an kë ‑a ’ka bhë, ‑ya gbaɔ ka ‑gɔ ’kpaan. Ka ‑de ’pö, ‑ka ’wunsë ‑nu ’wo bhë ‑an kë mɛ ‑nu ‑dhë ’kpaan. ⁹Kö ꞊kun ’ka ’wëü‑ ’dhɛ ‑nu, ’iin ’wëü‑ ’sɛɛn‑ ‑nu ‑an gbɛ sü ka ‑kɔ ’piö! ¹⁰’Go mü, kö ꞊kun ’ka pë ‑da ‑a ’gü ‑pë ’wo dho ‑a ’ka ’ta ‑nu ’gü ‑nu, ’bhɛi kë ꞊plɛ ‑naa ‑nu, ‑yö ‑gɛan ‑sakpa ‑nu, ’iin ’lünë gbɛ ‑nu sü ka ‑kɔ ’piö! ’Kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë, yuökëmɛ ꞊dua’ ‑mü kö pë ’ö‑ ‑bha ‑wun ’dhö ‑a ‑bha ‑a nu ‑a ‑dhë.

¹¹꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka ‑da ’kwi ‑pö ’iin pödhɛ ‑nu ’gü, ‑ka mɛ ’ö ‑dhɔ ꞊kaa’, kö ‑yaan ka ‑nia ’kun ‑a ꞊mɛɛ’, kö ’ka ’dho ‑a ‑gɔ kɔɔ; ‑ka ’to mü, ‑yö ’dho ‑yö yöë ka ‑bha ‑go pödhɛ bhë ‑a ’gü ‑yi ‑bha. ¹²’Kɔ ’saadhö ’ka dho ‑da ‑a ’gü, ‑ka ‑a pö ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‹꞊Zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ!› ¹³꞊Ya kë ꞊nɛ ’kɔ bhë ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa ka ‑nia ’kun, ka ‑bha ꞊zuöyagluu ‑mɛɛ bhë ‑yö ’to ‑an ‑ta. ’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ waa ka ‑nia ’kun, ka ‑bha ꞊zuöyagluu ‑mɛɛ ’ö bhë ‑ka ‑a ’sü ’ka ziö ka ‑bha pë ’ka! ¹⁴꞊Ya kë ꞊nɛ ’kɔ ’bhaa ’gü, ’iin ’kwipö ’bhaa ’gü, waa ’we ‑a ‑bha ‑waan ka ‑nia ’kun, ’iin ‑waan wo ’to kë ka ‑wo ‑bha, ‑ka ’go ‑dhɛ bhë ‑a ’gü; ’kɛɛ ‑ka ka ‑gɛn ꞊kpënng ‑yö kë ’dhö kö ‑büö ‑bi ’ö to ka ‑gɛn ‑bha pödhɛ bhë ‑a ’gü bhë ‑yö ’go mü. ¹⁵A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka, ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, Sodɔmë ‑mɛ ‑nu waa‑ Gomɔɔ ‑mɛ ‑nu, pë ’ö dho kë ‑an ’ka, yö ’ka ’dho kë pë gbɛ ’ka ‑yaan zië pödhɛ ’ö ’dhö bhë ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑ta.»

’Klobhɔdhe ‑yö ‑dho nu

(Maakö 13.9-13; Lukö 21.12-17)

¹⁶’Yö‑ pö ‑an ‑dhë ’zü: «‑Ka ka ’to ’to, a ka ‑bɔ ꞊nɛ ’bhla ‑nu ’dhö ꞊laa’ ‑nu ziën. ‑A ‑wun ’gü, ‑ka kë ‑glengzë, ’ka kë mɛ ‑nu ’ö ’wun yaa ’yaa ‑an ’gü ‑an ’ka! ¹⁷‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö mɛ ‑nu ‑gɔ, bhii ‑wo ‑dho bɔ ka ’ka za ‑dɔ ‑a ’gü ‑kɔ ‑nu ’gü; ’go mü ’wo dho ka ‑ma ‑klaaga ‑nu ’ka, Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü. ¹⁸‑Wo ‑dho dho ka ’ka mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑mɛ ‑nu waa‑ ‑gludë ‑nu ‑an ’dhiö n ‑wun ’gü; ’kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë ‑yö ‑kë ’dhö kö ’kaan‑ ka ‑bha ‑tɔmɔdhɛ ‑nu kë ‑an wö ’dhiö ’iin mɛ ‑nu ’waa Zuifö ’ka ‑an wö ’dhiö. ¹⁹’Ö ꞊wa ka ’kun ꞊wa ’dho ka ’ka za ‑dɔ ‑a ’gü ‑kɔ ‑nu ’gü, kö ꞊kun ’ka ‑ya pë ’ka dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ’iin ‑kɔ ’ö ’ka dho ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑a ’ka ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta! ‑Wo ’ö ’ka dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑an wö ’dhiö, ‑yö ‑dho dɔ ka ’dhi ’töng gia‑ bhë ‑a ’ka. ²⁰‑Wo ‑nu ’wo bhë waa ’dho go ka ’gü, ’kɛɛ ‑Zuu ’slööslö ’ö go ka Dë ‑Zlan ’piö ꞊nɛ, ’ö dho bɔ ka ’gü ‑yaan ‑an ꞊blɛɛ’‑.

²¹Dhegluzë ‑nu ‑wo ‑dho wo ’ko dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ ’wo ‑an zë. ‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, ’ö ’në dë ‑nu dho ‑a kaa wo bha ’në ‑nu ’ka ’pö. ’Në ‑nu ‑wo ‑dho dɔ wo mɛ ‑nu ‑gɔ, ’ö ’wo ‑an dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ ’wo ‑an zë. ²²Mɛ ‑nu ’saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë n ‑wun ’gü, ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ’gü dɔ ’gbee‑ ‑kplawo ‑yaan ’dho ‑yaan yöë ‑a ’dhiötoyi ‑bha, ‑yö ‑dho dha. ²³꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa ka ’klo bhɔ ’kwi ‑pö do ’gü, ‑ka ꞊duë ’ka ’dho ‑a gbɛ ’gü, ’ka dhoë ’dhiö ‑kplawo! A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Ka ’ka ’dho yën ‑bɔ Izlaɛlö ’kwipö ’plɛ ’gü ‑sü ‑bha kö ma Mɛgbö ’ma nu.

²⁴꞊Guë’ ’në gbɛ ’yaa ꞊va ö ‑gɔmɛ ‑ta. ’Go mü, yuökëmɛ ’yaa ꞊va ö ꞊kɔɔnmɛ ‑ta. ²⁵Pë dho kë ’ö tɔɔ ꞊guë’ ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ö ‑gɔmɛ ’dhö, ’ö yuökëmɛ ‑yö ‑kë ’pö ꞊nɛ ö ꞊kɔɔnmɛ ’dhö. ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa ’kɔ ꞊kɔɔnmɛ ‑dhɛ Bɛɛzebilö kö ‑wo ‑dho ’tɔ ’ö ‑ziö ‑a mɛ ’ö bhë ‑a ‑ta, ‑a nu ‑a ’piö ‑mɛ ‑nu ‑dhë.»

’Wun ’ö ‑gban mɛ ’wo dho suö ‑a ‑dhë ‑a ‑bha

(Lukö 12.2-7)

²⁶’Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «’Kɛɛ kö ꞊kun ’ka ‑suö mɛ ‑nu ‑dhë! Bhii ’ö tɔɔ pë ’ö ‑bin ‑sü ’ka ’ö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ’gü ‑sü ’ka ’yaa ’dhö, ’ö ’sloo ’ka ‑wun ’ö mɛ ‑nu dho kun ‑a ꞊tɛi’ dɔ ‑sü ’ka ’yaa ’dhö. ²⁷꞊Dhɛ ‑kë ’dhö bhë, ’wun ‑nu ’a‑ ꞊blɛɛ’‑ ‑na ka ‑dhë ‑bin ‑blü ꞊nɛ, ‑ka ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑dhɛbongdhɛ ’gü, ’iin ’wun ‑nu ’a‑ ꞊blɛɛ’‑ ‑na ka ‑dhë ’sloo ’ka bhë, ‑ka gblaa ’gbee‑ ’ka ’dhëëdhɛ ‑nu ‑bha, ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ’ka! ²⁸Kö ꞊kun ’ka ‑suö mɛ ‑nu ’wo dho ka bun zë, ’ö ‑an ‑kɔ yaa ’dho ‑mɔ ka nii zë ‑sü ‑bha bhë ‑an ‑dhë! ‑Ka ’suö ꞊zian’ ‑Zlan ’ö‑ ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ka bun waa‑ ka nii ‑an zë ‑sü ‑bha kö ‑yö ‑an ‑zuö ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü bhë ‑a ‑dhë! ²⁹Kë ’ö‑ wo ꞊nɛ ’waa ꞊zöng’ ꞊plɛ ’dhɔɔ dɔ ‑su ga do ‑bha ‑a? (’Ö bhii ‑an ꞊bhlë ’yaa ꞊va); ’kɛɛ kö ‑an do ‑de ’yaa ‑püö sia‑ ‑a ’ke ’ö ka Dë yaa ’we ‑a ‑bha ‑a ’ka.

³⁰’Kɛɛ ꞊ya kë ka ‑zë ka ‑bha ’ka, ka Dë ‑yö ö ‑zo ‑kë ka ’piö ‑së ’ka, ‑a ‑de ka ‑bha wun ga ‑de gia‑ ‑nu ’wo ka tuö bhë, ’yö ‑an ’plɛ ‑da ’kuë‑ ‑sü dɔ. ³¹‑A ‑wun ’gü, kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë; ka ‑wun ꞊yö ’gbee‑ ’yö ꞊zië’ ꞊zöng’ ‑nu ꞊plëëzë ‑ta.

(Lukö 12.8-9)

³²Mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ pö mɛ ‑nu wö ’dhiö ꞊nɛ ‑yö ‑bɔ n ’ka, ma ‑de ’pö, n Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü bhë ‑a wö ’dhiö, a ‑dho ‑a pö ‑yö n ‑ma ’ka ’pö. ³³’Kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ pö mɛ ‑nu wö ’dhiö ’yaa n dɔ, ma ‑de ’pö, a ‑dho ‑a pö n Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü bhë ‑a wö ’dhiö ꞊nɛ ’maa‑ dɔ ’pö.»

Yesu ‑bha nu ‑gɛn ’ö yö gia‑ ’ö‑ ꞊blɛɛ

(Lukö 12.51-53; 14.26-27)

³⁴’Yö‑ pö: «Kö ꞊kun ’ö ‑kë ka ‑zo ’piö ꞊nɛ a ‑nu dhidhe ‑wun ’ka ’kpongtaamɛ ‑nu ꞊dhia. N ’ka nu ‑dhi ’kuë ’ka, ’kɛɛ ‑siödhe ’a nuë. ³⁵Bhii a ‑nu ’gügludhe ‑da ꞊dhia ’në gɔɔn‑ waa‑ ö dë, ’në dhe waa‑ ö dhe, dhe ’në waa‑ ö ꞊da ‑an ziën. ³⁶‑Siökuëdhe ‑yö ‑dho ‑da ’kɔ do ’gü ‑mɛ ‑nu giagia ziën. ³⁷Mɛ ’ö ’dhoë‑ ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑dhɔ kë ‑yaan zië n ‑dhɔ ’ö‑ ’gü ‑a ‑ta kö ’yaa ma mɛ ’ka. Mɛ ’ö ’dhoë‑ ö gbö ’iin ö ’dhu ‑an ‑dhɔ kë ‑yaan zië n ‑ta ’zü kö yaa‑ ‑ma ’kun kö ‑yaan kë ma mɛ ’ka. ³⁸Mɛ ’ö yaa ö ‑bha ‑gaatalü ’sü yaa zië n ’piö kö yaa‑ ‑ma ’kun ‑yaan kë ma mɛ ’ka. ³⁹Mɛ ’ö‑ ’piö kö ’ö ö ‑bha ‑tosiadhe ‑së kë ö ‑de ‑dhë, ‑a ’gü ‑dho ꞊siö’ ‑a ‑gɔ; ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ‑bha ‑tosiadhe ’gü ꞊siö’ n ‑wun ’gü, ‑yö ‑dho ‑a yö.»

’Wun ’ö ‑gban ’kian ‑nu ‑bha

(Maakö 9.41)

⁴⁰’Yö‑ pö: «Mɛ ’ö ’dhoë‑ ka ‑nia kun, kö ꞊ya n ‑nia ’kun. ’Ö mɛ ’ö ’dhoë‑ n ‑nia kun kö ꞊ya mɛ ’ö n bɔ bhë ‑a ‑nia ’kun. ⁴¹Mɛ ’ö ’dhoë‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nia kun, ‑a ‑bha ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ’ka ‑sü ‑wun ’gü, ’kian ’ö ‑Zlan dho ‑a nu ö ‑wodhiölomɛ ‑dhë bhë ‑yö ‑dho ‑a nu ‑a ‑dhë ’pö. ’Ö mɛ ’ö ’dhoë‑ mɛ kpengdhö ‑nia kun, ‑a ‑bha ‑kë mɛ kpengdhö ’ka ‑sü ‑wun ’gü, ’kian ’ö ‑Zlan dho ‑a nu mɛ kpengdhö ’ö bhë ‑a ‑dhë bhë ‑yö ‑dho ‑a ‑bha nu ‑a mɛ ‑dhë ’pö. ⁴²A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka ꞊nɛɛ: ’Kö ‑kë ꞊nɛ ma mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑a mɛ do ’ö‑ ꞊bhlë ’yaa‑ ‑bha yö ‑mü, mɛ ’ö ’yi ‑saa ‑kɔɔ do ’kpaan nu ‑a ‑dhë, ‑a ‑bha ‑kë ma mɛ ’ka ‑sü ‑wun ’gü, ‑yö ‑dho ö ’kian yö.»

Zan Batisö ‑bha bɔmɛ ‑nu

(Lukö 7.18-35)

¹꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’paanbhodhe ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ‑nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha, ’yö go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, ’yö dho ö bha mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑wo waa‑ ‑Zlan ‑wo pö ‑sü ‑an ’ka pödhɛ ‑nu ‑bha ’sɛ bhë ‑a ‑ta. ²Zan Batisö ‑yö ‑to ‑kanso ’kɔɔdhö, ’ö yuö ’ö Klito ’dhö ‑a kë ‑na bhë ‑ya ‑taɔ ‑ma.

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’bhaa bɔ, ³kö ‑waan Yesu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü mɛ ’ö ’yi‑ dɔa ꞊nɛ ‑yö ‑dho nu bhë ‑a ’ka, ’iin yi ‑dho ‑ya mɛ gbɛ ’bhaa ‑gɔ ee?»

⁴Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’yö‑ pö: «‑Ka ’dho, pë ‑nu ’ka ‑an ‑wun ma ’ö ’ka ’yan ‑kpën ‑a ‑bha ’nö bhë, ’ka‑ ‑wun ꞊blɛɛ’‑ Zan ‑dhë ꞊nɛɛ: ⁵’Yënngtiimɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ yö ‑na, ‑gɛnlomɛ ‑nu ‑wo ’ta ‑sü ‑na, ꞊wee ꞊yuamɛ ‑nu bun ꞊ya kë ’slööslö, ’totamɛ ‑nu ‑wo ’wun ma ‑na, gamɛ ‑nu ‑wo ’go ‑na ga ’gü, ’ö ’yenamɛ ‑nu ꞊wa ’wuntaɔsë ma. ⁶꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ yaa ’dho ö bo ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ’ka bhë ‑a ‑gɔ!»

⁷꞊Dhɛ ’ö Zan ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ziö ꞊wa ’dho, ’ö Yesu ‑yö ’wun ’ö ‑gban Zan ‑bha ’ö‑ ꞊blɛɛ mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë, ’ö‑ pö: «‑Më ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ’yënng ꞊taa ꞊ɛ? ’Lü ’në ’ö ꞊tuun’ ‑na ’tëë ꞊kwaa’ yö ‑mü ‑a? (‑Yö ‑kë n ’gü ꞊nɛ ’yaa ‑mü). ⁸꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑më ’ö ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ꞊ɛ? Gɔɔn‑ do ’ö sɔ ‑së ’dhö ‑a ‑bha yö ‑mü ‑a? ’Kɛɛ yö ꞊ga ’ö mɛ ‑nu ’wo sɔ ‑së kë ‑na wo ‑bha bhë ’sa, ‑wo ‑kë ‑gludë ‑nu ‑gɔ kɔɔ ‑dhɛ ‑nu ‑bha. ⁹꞊Ɛɛ, ‑më ’ö ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ’sa? ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑mü ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë, ꞊ii‑, ‑a ‑de ‑a ꞊bhlë ꞊yö ꞊va ’ö ‑ziö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑ta. ¹⁰Bhii Zan ‑yö mɛ ’ö ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ꞊bɛɛn’ ‑wo ‑yö ’wun ‑gban ‑a ‑bha yö ‑mü ‑a ’ka ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Dhɛ ‑ga zö, ’ma ma bɔmɛ do bɔ ü ’dhiö kö ‑yaan ü bha zian ‑gblooga ‑yuö kë. ¹¹A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ‑nu ’wo bhɔ ’kpongtaa zö ‑a mɛ ’ö‑ ‑gɔ dho ꞊luu’‑ ‑yaan zië Zan Batisö ‑ta ’yaa ’dhö. ’Kɛɛ kö mɛ ’ö mɛ ’tee ’ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü bhë ‑a ’gü, ‑yö Zan ‑bha ꞊va. ¹²’Ö sü ’töng ’ö Zan Batisö ‑yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑a ‑bha, ’ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ‑nu ’gü, ꞊ya kë ’gü ‑dɔ ‑de ‑gɔ ’gbee‑ ‑sü ‑wun ’ka; bhii ’gü ‑dɔ ‑de ‑gɔ ’gbee‑ ‑mɛ ꞊faanzë ꞊nɛ ’yö dho kë ‑a ‑bha. ¹³‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’saadhö waa‑ tɔng ‑nu ’ö Moizö ‑yö ‑an nu kwa ‑dhë bhë, ’wun ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö bhë ‑a ‑bha, ‑wa ‑blɛɛ ’ö nu ’ö yöë Zan Batisö ‑bha ’töng ‑bha. ¹⁴’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ka ’to ‑yö n ‑ma, kö ‑kaa ‑dhɛ ’wun gia‑ ꞊nɛɛ: Zan ‑yö Eli ’ö‑ ‑bha nu ‑sü ‑wun ‑yö ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü bhë ‑a ’ka. ¹⁵’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ’wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, kö ’wun ꞊nɛ, ‑kaa ‑gɛn ma bhoo‑!»

¹⁶’Ö Yesu ‑ya pö: «Dö ’a dho ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ‑zɔn ‑a ’ka ɛ? ‑Wo ‑bhɔ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’wo ‑ya ‑sü ’ka pö‑ ’dhëëdhö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ’ö ’wo ’we ‑na wo ’ko ’piö ‑an ‑bha ¹⁷‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹Yi ’truu ‑nu ‑piö ka ‑dhë, ’ö kaa ’tan kë, ’ö ’yi ga ‑gbo bɔ ka ‑bha ’ö kaa ‑da ’yena ’gü!› ¹⁸‑Kɔ do bhë ‑a ’ka Zan ‑bha ‑këdhösü ’gü, yaa pë ꞊plëëzë gbɛ ‑bhö, ’iin yaa ‑drɔɔn gbɛ mü, ’ö mɛ ‑nu ‑wa pö: ‹‑Zuu yaa ‑ya ’gü!› ¹⁹’Ö ma Mɛgbö ’a nu ’a pë ‑nu ‑bhö, ’a ‑drɔɔn ‑nu mü, ’ö mɛ ‑nu ‑wa pö: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ’ö tɔɔ ‑bhöpë ‑wun waa‑ ‑drɔɔn mü ‑sü; ‑yö ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu waa‑ këwunyaamɛ ‑nu ’bhamɛ ’ka!› ’Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha ’wunbhokoudɔdhe ‑yö ö ‑de ‑zɔn kpengdhö ö këpë ‑nu ’gü.»

Pödhɛ mɛ ‑nu ’ö waa Yesu ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑

(Lukö 10.13-15)

²⁰’Ö Yesu ‑yö yö ’we ‑sü ’gü pödhɛ ‑nu ’ö ‑dhidhaapë ꞊plëëzë ꞊va ‑dhɛ ‑kë ‑an ’gü bhë ‑an ’gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë, ’ö tɔɔ waa wo ꞊zuö’ ꞊dhië’‑ ‑Zlan ’piö, ’ö‑ pö: ²¹«Kolazɛn ‑mɛ ‑nu, ’wun ’yenazë ‑yö ‑dho nu ka ‑ta; Betesaida ‑mɛ ‑nu, ’wun ’yenazë ‑yö ‑dho ‑lo ka ‑ta ’pö! Bhii ‑dhidhaapë ‑nu ’a ‑an kë ka ꞊plöö ’ma bhë, ꞊ya kë ‑bezë ꞊nɛ, ‑yö ‑kë Tii ‑dhɛ ‑bha ’iin Sidɔn ‑dhɛ ‑bha ‑be, ‑wo ‑dho to mü ’wo wo ꞊zuö’ ꞊dhië ‑Zlan ’piö. ‑Wo ‑dho ꞊bhɔɔ’ ’kaazë ‑da wo ‑bha ’wo ’yoo ‑kë wo ‑bha ‑bezë kö ‑waan ‑zɔn ꞊nɛ wo wö ‑yö ‑siö ‑sü ’ka wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑wun ’gü. ²²꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑an ‑bha ’klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ’tee ’ö ꞊zië’ ka ‑bha ‑ta. ²³Kapɛɛnaɔmë ‑mɛ ‑nu, ka ‑de ’pö, ‑yö ka ‑zo ’piö ꞊nɛ, ka ‑gɔ ‑dho ꞊luu’‑, ’ö yö ‑a ’ka dhang‑ ‑bha ‑a? Pë dho kë ka ’ka ’ö tɔɔ ka ‑gɔ dho ꞊yɔɔ’‑ ’ö dho ‑a ’ka ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü. Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ ‑dhidhaapë ‑nu ’wo ‑kë ka ꞊plöö ꞊nɛ ‑wo ‑kë Sodɔmë ‑bezë, kö Sodɔmë ‑mɛ ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho kë ‑dhö dɔ ’kwa‑ wo ꞊dɛɛ ‑yi ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü. ²⁴Ka ‑zë ’pö, ka n ‑wo ‑ma ‑së ’ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, pë ’ö ‑kë Sodɔmë ’ka bhë ‑yö ’tee.»

‑Ka nu n ’piö kö ’ka ’tɛɛ pa ‑sü yö

(Lukö 10.21-22)

²⁵Yesu ‑yö ‑to ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü yi bhë ‑a ’ka, ’ö yö ꞊bhɛa’ ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: «’Oo, n Dë, n Dëmɛ, ’ö dhang‑ waa‑ ’kpongtaadhɛ ꞊kɔɔn, a ü zuö ‑pö, bhii pë ’ö ‑bin ‑sü ’ka mɛ ’kpaakpa ‑nu waa‑ pëdɔmɛ ‑nu ‑an ‑gɔ bhë ’ü‑ ‑zɔn ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑dhë. ²⁶꞊Ii‑, n Dë, ‑yö kë ‑sü ’ka ’dhö, ’yö tɔɔ ü ‑zo ’kun ‑wun ‑mü.»

²⁷’Go mü ’ö‑ pö ’zü ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «N Dë ꞊ya pë ’plɛ ’saadhö ‑lo n kwɛɛ. Mɛ gbɛ ’yaa ma ‑Zlan Gbö n dɔ, ‑a ’ke yaa kë n Dë ‑de ’ka. ’Ö mɛ gbɛ ’yaa n Dë dɔ, ‑a ’ke yaa kë ma ‑Zlan Gbö waa‑ mɛ ‑nu ’ö ’a‑ ’piö, ’ö ’wun ‑nu ’ö ’wo bhë ’a‑ ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑a ’ka.

²⁸Mɛ ‑nu ’saadhö ’ö ka ’gü ꞊ya ga ꞊kwɛɛ‑ bun ‑sü ’ka, ‑ka nu n ’piö; a ‑dho ka gbaa ’tɛɛ pa ‑sü ’ka! ²⁹‑Ka ma tɔng ‑nu ’kun, ’ka ka ꞊kwaa’ ka ‑de ‑wun ‑zü, ’a ka ꞊daan’ ’wundɔdhe ’ka, bhii ma ’wun ꞊yö ‑së, ’ö n ꞊zuö’ ’dho ‑saa. ꞊Ya kë ’dhö, ka ‑dho ka ’tɛɛpasü yö. ³⁰Ma tɔng ’a dho ‑a nu ka ‑dhë ’kaan‑ ‑a bun bhë ‑yö ’föngfö, ’ö ꞊kwɛɛ‑ ’a dho ‑a nu ka ‑dhë ’pö ’yö ’föngfö.»

’Wun ’ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha

(Maakö 2.23-28; Lukö 6.1-5)

¹꞊Dhɛ ’töng ’bhaa ꞊ya ziö, Yesu ‑yö ‑kë ziö ‑dhiadhö ’blee‑ ’ö ’wo ’bluu‑ ‑pë ‑kë ‑a ’ka ‑a ‑bhlö ‑nu ’gü Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka. Din ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑bha. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’wo yö ’blee‑ ’ö bhë ‑a ‑kpa ‑nu ’bhaa ’kan ‑sü ‑bha ’ö ’wo‑ ꞊kia’ ‑nu bho ‑a ‑bha, ’wo‑ ‑bhö. ²꞊Dhɛ ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊wa ‑an yö, ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «‑Bhö ‑dhɛ ‑ga, pë giagia ’ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö kö ꞊kun ’kwa‑ ‑kë ꞊glooyi ’ka bhë ’ö ü bha ꞊guë’ ‑nu ’wo‑ kë ‑na bhë!»

³’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Pë ’ö Davidö ‑ya ‑kë kö yö ’dhö waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu, din ꞊ya ‑an ’kun, ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka bhë kaa‑ pö ꞊a? ⁴‑Yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ꞊nɛ ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ; yö ’dhö waa‑ ö ‑bha mɛ ‑nu ’dhö, ’wo ꞊bluu’‑ ’wo ‑Zlan gba ‑na ‑a ’ka bhë ’wo‑ sü ’wo‑ ‑bhö, ’kɛɛ kö ‑an ꞊dua’ ’yaa ‑mü kö ‑waan ‑a ‑bhö. Bhii ’ö tɔɔ kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑mɛ ‑de ’sloo ꞊nɛ ’wo dho ‑a ‑bhö. ⁵’Go mü ’zü ’ö ‑ya ‑sü ’ka Moizö ‑bha tɔng ’gü ꞊nɛ, kwa ‑bha ꞊glooyi ’ka, sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑mɛ ‑nu ’ö yuö ’dhö ‑an kwɛɛ, ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, tɔng ’ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha bhë ’waa‑ ’kun bhë ’wun gbɛ ’yaa ‑an ‑bha. ‑A mɛ bhë ’kaa‑ ‑wo pö ꞊a? ⁶’Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: Pë do ’bhaa ‑yö zö ’ö ꞊va ’ö ꞊zië’ ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ‑ta. ⁷’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ pë ’ö ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü, ka‑ ‑gɛn dɔ ‑bezë kö mɛ ‑nu ’ö ’wun ’yaa ‑an ‑bha, ka ’ka ’dho za ‑lo ‑an tuö. Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka bhë ’ö tɔɔ: ’Glusë kë ‑sü ’ö tɔɔ pë ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, ’kɛɛ n ’to ’yaa ka ‑bha slapë ‑nu ‑dhë. ⁸Bhii ma Mɛgbö ’a ꞊nɛ, ’a tɔɔ ꞊glooyi gia‑ ’ö bhë ‑a ‑gɔmɛ.»

’Wun ’ö sü gɔɔn‑ ’ö‑ ‑kɔ ‑yö ga ‑a ‑bha bhë ‑a ‑ta

(Maakö 3.1-6; Lukö 6.6-11)

⁹’Yö Yesu ‑yö go ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, ’yö dho Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do ’gü. ¹⁰Gɔɔn‑ do ’ö‑ ‑kɔ ‑yö ga ‑a ‑bha ‑yö ‑kë mü. ’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ’wo Yesu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «Kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö ’kwa mɛ ‑dhɛ bo ꞊glooyi ’ka a?» ‑Wa ‑kë ’dhö kö ’waan‑ ’wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑dhɛ yö.

¹¹’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, mɛ ꞊ya kë ‑dhö ka ziën, ’ö ’bhla do ꞊ya kë ‑a ‑gɔ, ’ö‑ ‑bha ’bhla bhë ꞊ya ‑püö ‑glu ’dhi ꞊gbiin do ’gü ꞊glooyi ’ka, yö ’ka ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a bho ‑glu ’dhi bhë ‑a ’gü a? ꞊Ii‑, ‑a mɛ ’kö bhë za ’yaa‑ ‑bha, ‑yö ‑dho ‑a bho mü. ¹²Mɛ ’bhee‑ ‑wun ’pö ‑yö ’gbee‑ ’yö ꞊zië’ ’bhla ‑ta! ’Ö bhii, kö ‑dhɛ ’ö ’dhö bhë, kö kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha ’sa kö ’kwa ’wun ‑së kë mɛ ‑dhë ꞊glooyi ’ka.»

¹³’Ö Yesu ‑ya pö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ‑gbiö ’po!» ’Yö ö ‑gbiö ‑po, ’ö‑ ‑gbiö ‑yö bo ’yö ‑kë ꞊nɛ ‑a do ’ö to bhë ‑a ’dhö. ¹⁴’Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo dho ’wo yö mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑mɛ ‑nu ‑bha, ‑kɔ ’wo dho ‑a kaa kö ’waan‑ Yesu zë ‑a ‑wun ’gü.

’Wun ’ö ‑gban yuökëmɛ ’ö ‑Zlan ‑ya ‑ya ‑de ‑ta ‑a ‑bha

¹⁵꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö ö zë ‑wun ma, ’yö go ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ‑bha. Mɛ ‑gbaa ‑wo ‑ziö ‑a ’piö. ’Yuamɛ ‑nu ‑wo ‑kë mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ziën ’pö, ’yö ‑an ’plɛ ‑dhɛ bo. ¹⁶’Kɛɛ ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun mɛ ’ö ’a‑ ’ka ꞊nɛ, ’ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë!» ¹⁷‑Yö ‑kë ’dhö kö ‑wo ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊blɛɛ bhë ‑a ’dhiö ‑yaan ‑mɔ ’kuë. ‑Wo bhë ‑ya ‑pö ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ¹⁸Ma yuökëmɛ ’a‑ sü, yö ꞊ga ’ö ꞊nɛ! Yö ꞊nɛ ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, ’a n ‑ma ꞊zuögludhi ‑wun ’plɛ ‑ya ‑a kwɛɛ, yö ꞊nɛ ’a dho n ‑Zuu ‑ya ‑a ’gü; ma za ’a dho ‑a kan bhë ‑yö ‑dhoë ‑wun ꞊blɛɛ’‑ ’kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë. ¹⁹Waa‑ mɛ gbɛ waa ’dho ‑dɔn bho, ’iin yaa ’dho ꞊gblaa gbla; waa ’dho ‑a yö ’wun ‑blɛɛ ’gbee‑ ꞊dhia ‑kpinngga ‑nu ’piö. ²⁰Yaa ’dho ‑të ’lü ’ö ꞊wüü’ ‑sü ’ka ‑a yɛ; yaa ’dho ꞊labang ’ö‑ ’bhü ꞊ya ’to ’tee ‑a ꞊dhuu’‑, ’ö dho ’ö yö ‑a ‑bha ‑to ‑a ’gbee‑ ’ka ‑sü ’wun kpengdhö ’gü ‑yi ‑bha.

²¹’Ö ’kpongtaamɛ ‑nu ’saadhö dho wo ‑zo yö ‑a ‑bha.

Yesu ‑bha za ’wo‑ dɔ ‑a ‑bha bhë ‑a ‑daa kë ‑kɔ

(Maakö 3.22-30; Lukö 11.14-23)

²²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo nu gɔɔn‑ ’yënngtiizë do ’ö ’yaa ’we bhii ’ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü bhë ‑a ’ka Yesu ’piö. Yesu ‑yö gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑dhɛ ‑bo, ’ö yö ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’ö‑ ’yan ‑yö ‑dhɛ yö ’pö. ²³Mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë mü bhë, ’wun bhë ‑yö ‑an ’te tun, ’ö ’wo‑ pö: «‑Yö ‑dho kë Davidö gbö (’ö kwa ‑ya ‑a ‑gɔ ꞊nɛ ‑a) ’ka.»

²⁴’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊wa ‑an ‑wo ma, ’wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑zuu yaa kë ’ö‑ wo ‑na bhë ‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ Bɛɛzebilö ’ö ‑zuu yaa ꞊kɔɔnmɛ ’ka bhë ꞊nɛ ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu ‑a ‑dhë.»

²⁵’Kɛɛ ‑an ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun bhë Yesu ‑ya ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Gludëdhɛ ‑pö mɛ ’ö ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ’dho ‑glu gɔn ‑na wo ’ko ’ka bhë ‑an ’dhiötodhɛ do ’ö tɔɔ ’güsiödhe. ’Go mü ’zü, pödhɛ ’saadhö, ’iin ’kɔ ’saadhö ’ö‑ ’gü ‑mɛ ‑nu ’wo dɔ kö ‑wo ‑ya wo ’ko ‑gɔ ’yënng bhë, ’ka‑ yö do ꞊nɛ ‑an ‑bha ‑kë ’kuë‑ ‑sü ꞊ya ’dho ’dhiö a? ²⁶’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Satan ꞊ya ‑ya ö ‑bha ’sɛgümɛ ‑nu ‑bha ‑glu ’ka, kö ꞊ya ‑glu gɔn ö ‑de ’ka. ‑Yö ka ‑de ’gü ꞊nɛ, ’sɛgɔ ’ö ’dhö bhë ꞊glɔɔsü ‑dho kë ‑a ‑gɔ ‑a? ²⁷’Ö ꞊ya kë ’zü ꞊nɛ ’ma ‑zuu yaa kë ‑zuu yaa ꞊kɔɔnmɛ ’ka, kö ka ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑dho ‑a kë ‑më ’ka ’pö e? ‑A mɛ bhë ’ma ’go ‑a ’gü, wo gia‑ ‑ga ’wo dho za ꞊siö ka ‑gɔ. ²⁸’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zuu ’slööslö ’ö go ‑Zlan ’piö bhë ꞊nɛ ’a ‑zuu yaa ‑kë ‑a ’ka, kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ka ‑bha ’saadhö ‑o! ²⁹(’Wun ’ö ‑gban ma ‑zuu yaa kë ‑sü ‑bha mɛ ‑nu ’gü bhë a‑ ‑pö ka ‑dhë:) Dö ’ö‑ ‑kɔ dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑da gɔɔn‑ ’gü ’gbeezë ‑gɔ kɔɔ ‑yaan ‑a ‑bha ’kɔɔpë ‑nu ’sü kö yaa gɔɔn‑ ’gü ’gbeezë ’ö ’dhö bhë ‑a ‑lö ’dhiö e? ’Kɛɛ ꞊yaa‑ ‑lö ’püë‑ wo ’dhiö, ’yö dho ‑mɔ ‑a ‑bha pë ‑nu ’sü ‑sü ‑bha. ³⁰꞊Dhɛ ‑kë ’dhö a‑ ‑pö ’ka ‑dhë: Mɛ ’ö yaa nu n ‑dhë kö ‑yö ‑nu n ‑gɔ. ’Ö mɛ yaa nu n ‑dhë, ma pë ‑nu ‑kpɔ ’kuë‑ ‑sü ’gü, kö ‑yö ‑nu ma pë ‑pɛn ꞊dhia. ³¹‑A ‑wun ’gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑dho ziö mɛbheedhe ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu waa‑ ‑an ’dhi ‑wo yaa ‑nu ’saadhö ‑ta. ’Kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ‑Zuu ’slööslö ‑gɔ, ‑Zlan ’ka ’dho ziö ‑a ‑bha ’wun ’dhö bhë ‑a ‑ta. ³²Mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun ꞊blɛɛ’‑ ma Mɛgbö n ’ka, ‑Zlan ‑dho ziö ‑a ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü bhë ‑a ‑ta, ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ‑Zuu ’slööslö ‑gɔ, ‑Zlan ’ka ’dho ziö ‑a ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ’ö bhë ‑a ‑ta ’töng ’ö ꞊nɛ ’iin ’töng ’ö dho nu ‑an ’gü.»

’Wun ’ö ‑gban ’lü waa‑ ö bhɛ ‑an ‑bha

(Lukö 6.43-45)

³³’Yö‑ pö ’zü: «’Lü ‑së ‑yö ‑bha ö bhɛ ‑së ’ka, ’ö ’lü yaa ‑yö bha ö bhɛ yaa ’ka. ³⁴꞊Mɛɛ ꞊suu’‑ ‑ta ‑nu ’ka ꞊nɛ, ka këwun ‑yö ya, ka ‑dho ’wun ‑së ꞊blɛɛ’‑ ‑kɔklë ꞊ɛ? Bhii pë ’ö mɛ ꞊zuö’ ’gü, yö ꞊nɛ ’ö ’dhi ‑ya ꞊blɛɛ. ³⁵Mɛ këwunsëëzë ꞊zuögüdhɛ ‑yö pa ‑sü ’ka ’wun ‑së ’ka. ‑A ‑bha ’wun ‑së ’sü ‑dhɛ ’ö bhë, ꞊ya kë ’ö‑ ꞊blɛɛ. Mɛ këwunyaazë ꞊zuögüdhɛ ‑yö pa ‑sü ’ka ’wun yaa ’ka. ’Yö ’ö ’wun yaa ‑sü ‑dhɛ bhë ‑a ’gü ’pö ’yö‑ ꞊blɛɛ. ³⁶A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ꞊blɛɛ’‑ ‑wun ‑nu ’flëëflëë ’wo‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ’plɛ ‑lo sia‑ ‑Zlan ’dhiö. ³⁷Bhii ü ‑de ‑wo ’ö dho go ü dhiö ’kpongtaa zö bhë, ꞊yö ‑së o, ꞊yö yaa o, yö ꞊nɛ ’ö dho ü ‑bha za kan.»

Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaa kë ‑sü ‑dhɛ Yesu ‑gɔ

(Maakö 8.11-12; Lukö 11.29-32)

³⁸’Ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu mɛ ’bhaa ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ ’piö kö ’ü ‑dhidhaapë do kë yi ‑dhë.» ³⁹’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «꞊Dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu këwunyaazë ‑nu, ’ö ’waa ’to wo ‑wo ’gü ‑Zlan ‑dhë, ‑wo ‑dhidhaapë ‑dhɛ ‑na, ’kɛɛ ‑dhidhaapë gbɛ yaa ’dho ‑zɔn ‑an ‑dhë zö, ‑a ’ke yaa kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Zonasö ‑bha ‑dhidhaapë ’ka. ⁴⁰Bhii ‑kɔ do ’ö Zonasö ‑yö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ꞊kaa’ ’yuö‑ do ꞊va ’guu bhë, ’ö ma Mɛgbö ’a dho ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga kaa ’sɛidhö. ⁴¹‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, mɛ ‑nu ’wo Ninivö plöö, ‑wo ‑dho ꞊luu’ ’wo dɔ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü mɛ ‑nu ’dhiö, ’wo za ‑ya ‑an ‑bha; bhii ꞊dhɛ ’ö Zonasö ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ Ninivö ‑mɛ ‑nu ‑dhë, ‑wo wo ‑kwaa wo ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑zü, ’wo wo ꞊zuö’ ꞊dhië ‑Zlan ’piö. ’Kɛɛ kö ka ‑bha ’ka, mɛ ’ö ’a ꞊bhlë ’dhö ꞊va ’ö ꞊zië’ Zonasö ‑ta, ‑yö ka ’piö zö. ⁴²’Go mü ’zü ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, dhebɔ ’ö ‑kë ‑gludë ’ka ’ö ’sɛ ’ö kwa ‑bha ’sɛgɔ goo ꞊zian’ ’ö go ‑a ’gü, ‑yö ‑dho dɔ mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑an ’dhiö, ’ö za ‑ya ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ‑bha. Bhii ‑yö ‑go ’sɛgɔ ꞊gbiin ’gü, ’ö nu ’ö ö ’to to Salomɔ ‑bha ’wun ‑bho ’kou dɔ ‑wo ‑bha. ’Ö ꞊dhɛ ‑kë ’dhö, mɛ ’ö‑ ꞊bhlë ’dhö ꞊va ’ö ꞊zië’ Salomɔ ‑ta, ‑yö ka ’piö zö.»

’Wun ’ö ‑gban ‑zuu yaa ‑bha ‑yɛ ’zü ‑sü, ’ö nu ꞊faan’ ’ka ‑a ‑bha

(Lukö 11.24-26)

⁴³’Yö‑ pö ’zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑zuu yaa ꞊ya ’go mɛ ’gü, ‑yö ‑nië ’yënng ꞊taa, ‑dhɛ ’ö dho ö ’tɛɛ pa ‑a ‑bha ‑a ꞊mɛɛ’ ‑sü ’ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ ’yaa‑ yö ‑na, ⁴⁴’yö‑ pö ö ‑de ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹A ‑dho yɛ n ’zü, ’a dho ma ’kɔ ’a go ‑a ’gü bhë ‑a ’gü.› ’Yö nu ’ö kɔɔdhɛ yö ’kpaan, kö ‑dhɛ ‑yö ‑go ‑sü ’ka, ’kö pë ’plɛ ‑yö ‑dho ’kuë‑ dhö ‑sü ’ka. ⁴⁵꞊Ya kë ’dhö ’yö dho, ’yö ‑zuu yaa ’slaplɛ ’wo ‑ziö ‑a ‑ta, ’ö ‑an ‑dhɛ ’ö ’wo nu wo ’kuë, ’wo wo ‑ya ‑dhɛ kun mü. ꞊Ya kë ’dhö zlöö kö mɛ ’ö bhë ‑a këwun ꞊ya kë yaa ꞊ya zië ‑a mɛ ’ö ’dhiö ‑a ‑ta. ‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’yö dho kaa, mɛ këwunyaazë ’wo ꞊dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a ’gü bhë ‑an ‑gɔ.»

Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu

(Maakö 3.31-35; Lukö 8.19-21)

⁴⁶Yesu ‑yö ‑to ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑sü ’gü mɛ gbung ‑nu ‑dhë ’ö‑ dhe waa‑ ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu, ’wo dɔ plaan, ’wo ‑kë ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ’ ꞊dhia kö ’waan‑ ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑dhë. ⁴⁷’Ö mɛ do ‑ya pö Yesu ‑dhë: «‑Dhɛ ‑ga ’dhɛ, ü dhe waa‑ ü dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo plaan, ‑wa ’piö kö ’wo ’wun ꞊blɛɛ’‑ ü ‑dhë.»

⁴⁸’Ö Yesu ‑ya pö mɛ bhë ‑a ‑dhë: «Dö ‑nu ’pö ’wo tɔɔ n dhe waa‑ n dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑i?»

⁴⁹’Yö ö ‑kɔ ‑zɔn ö bha ꞊guë’ ‑nu ’ka ’ö‑ pö: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga, n dhe waa‑ n dhegluzë ‑nu ꞊ga ’wo ꞊nɛ. ⁵⁰Bhii mɛ ‑nu ’ö ’wo n Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü ‑a ‑zo ’kun ‑wun kë bhë, wo ꞊nɛ ’wo tɔɔ n dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu, n dheglu ’në dhoo ‑nu waa‑ n dhe.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban pëga ‑pɛn ‑mɛ ‑bha

(Maakö 4.1-9; Lukö 8.4-8)

¹Yi ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, Yesu ‑yö ‑go kɔɔ, ’yö dho, ’yö ‑ya ’yipuë ꞊va ’kpong ’dhiö kö ‑yaan mɛ ‑nu ꞊daan’‑. ²’ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu ’wo ꞊nië ‑a ‑zü. ꞊Dhɛ ’wo‑ ꞊nëng ‑na, ’ö ‑da ’yitagɔ do ’gü, ’yö ꞊yaannu. ’Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo to sia‑ ’yi ’kpong ’dhiö.

³’Yö ’wun ꞊plëëzë ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Gɔɔn‑ do ‑yö ‑dho ö bha pëga ‑pɛn ꞊dhia ꞊nɛ ‑kɔ ’wo ‑mlü ‑pɛn ‑na ‑a ’ka, ’ö ’wo‑ ‑ya ‑na bhë ‑a ’dhö. ⁴Pëga ‑nu ’ö kë ‑an ‑pɛn ‑sü ’gü ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑ bhë, ‑a ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö zian ‑gbloo ’piö. ’Ö ‑ma ‑nu ‑wo nu ’wo‑ ‑bhö. ⁵’Ö‑ ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö gwa ‑ta; ’kɛɛ ’sɛ ’yaa kë mü ꞊va. Pëga ‑nu ’wo bhë ’wo bhɔ ’zodhö, bhii waa ’dho ’sɛidhö ꞊gbiin. ⁶꞊Dhɛ ’ö lan‑ ‑yö yö ’bhü ‑sü ‑bha, ’ö‑ ’plüün ’plɛ ‑wo ga ’ö ’wo ’kpɛa kun, ’ö tɔɔ ‑an yun ‑nu waa ’dho ’sɛidhö ꞊gbiin. ⁷’Ö‑ ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ꞊blëë’ ’ginngzë ‑nu ’gü, ’ö ꞊blëë’ ’ginngzë ‑nu ‑yö ꞊kpɛa, ’yö pëga ‑së ’yö bhɔ bhë ’wo sɔ ‑a ‑ta, ’ö ’wo‑ ꞊siö. ⁸’Kɛɛ ‑a ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ’sɛ ‑së ’gü, ’wo ꞊kpɛa, ’ö ‑an ‑kpa ‑yö ‑kë. ‑A ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng’ do; ‑a ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ’slado, ’ö‑ ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ‑yaaga.»

⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ’wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, ’wun ’a‑ ꞊blɛɛ ꞊nɛ kö ‑ka ‑a ma ‑së ’ka!»

’Wun ’ö ‑gban Yesu ‑bha ’wun ‑blɛɛ ’wun ꞊zuan’ ’ka ‑sü ‑gɛn pö ‑sü ‑bha

(Maakö 4.10-12; Lukö 8.9-10)

¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë ’ü ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’gü i?»

¹¹’Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ka ‑zë, ’wun ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ‑nu ’gü ‑a ‑bha ’ö ’bin ‑sü ’ka, ’ka‑ yö; ’kɛɛ wo ‑zë, waa‑ yö. ¹²Bhii mɛ ’ö pë ’dhö ‑a ‑gɔ, ‑a ꞊taɔ’ ‑dho kë, kö pë ‑yö kë ‑a ‑gɔ ꞊va ‑yö ziö ‑mü. ’Kɛɛ mɛ ’ö pë gbɛ ’yaa‑ ‑gɔ, ‑a ’bhle ’tee ’ö‑ ‑gɔ bhë ‑yö ‑dho kun ‑a ‑gɔ. ¹³‑A ‑wun ’gü ꞊nɛ ’ö ’a ’wun ꞊blɛɛ’ ‑na ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka bhë; bhii ‑wo pë ‑nu ‑ga, ’kɛɛ ’waa‑ yö; ’ö ’wo wo ’to to ’wun ‑nu ‑bha, ’waa‑ ‑gɛn ma, ‑waan ’dho ‑a ‑bho ’kou dɔ. ¹⁴‑Kɔ bhë ꞊nɛ ’ö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya pö bhë ’ö‑ ’dhiö dho ‑mɔ ‑a ’ka ’kuë; ’yö‑ pö: ‑Zlan ‑ya pö: Ka ‑dho ’wun ma, ’kɛɛ ka ’ka ’dho ‑a ‑gɛn dɔ; ka ‑dho ‑dhɛ ‑ga, ’kɛɛ ka ’ka ’dhodhɛ yö. ¹⁵Bhii ’sɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ꞊zuö’ ’yaa ’wun gbɛ dɔ gbɔ. ꞊Wa wo ’to ‑nu ‑ta, ꞊wa wo ’yan ‑nu kpö ‑ta, ‑yö ‑kë ’dhö kö ꞊kun ’ö ‑an ’yan dho ‑dhɛ yö, ’ö ‑an ’to dho ’wun ma, ’ö ‑an ꞊zuö’ dho ’wun dɔ, ’iin ’wo dho ꞊dhië’ n ’piö kö ’aan‑ dha.

¹⁶꞊Ya ’to ma ꞊guë’ ‑nu ka ‑bha, ꞊zuögludhi ‑yö kë ka ‑gɔ. Bhii ka ’yan ‑nu ꞊wa ‑dhɛ yö, ka ’to ‑nu ꞊wa ’wun ma. ¹⁷A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑dhɛvadhɛ waa‑ ‑Zlan ‑bha mɛ kpengdhö ‑nu ‑wa ‑dhɔ ‑kë, pë ‑nu ’ka‑ yö ‑na ꞊nɛ kö ‑waan ‑a yö, ’kɛɛ waa‑ yö. ’Iin pë ‑nu ’ka‑ ma ‑na ꞊nɛ kö ‑waan ‑a ma, ’kɛɛ waa‑ ma.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban pëga ‑pɛn ‑mɛ ‑bha bhë Yesu ‑ya ‑gɛn ‑pö

(Maakö 4.13-20; Lukö 8.11-15)

¹⁸’Yö‑ pö: «꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ‑ka ka ’to ’to, ’wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban pëga ‑pɛn ‑mɛ ‑bha bhë ‑a ‑gɛn ‑bha! ¹⁹Mɛ ‑nu ’wo wo ’to to ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ’ö ’waa ‑a ‑gɛn ma bhë, ‑wo ‑bhɔ mɛ ‑nu ’ö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ zian ‑gbloo ’piö ‑dhɛ ’ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. ’Ö ꞊ya kë ’ö dü ‑yö nu, ’ö ‑Zlan ‑wo mɛ ’ö ta ‑an ꞊zuö’ ’piö bhë ’yö‑ bho mü.

²⁰’Ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö bhɔ ’sɛ ’ö gwa ‑ta ’ö pëga ‑yö ‑püö ‑a ‑ta bhë ‑a ‑bha. ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma, ’wo to mü ’ö‑ kun ꞊zuögludhi ’ka, ²¹’kɛɛ ’waa wo ꞊kwaa’ ‑a ‑zü, ‑a yun ’yaa ziö ‑an ’gü, ’wo kpa ‑a ‑bha ’töng ’bhaa ’ka, ’kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ’yënngbhɔdhe waa‑ ’klobhɔdhe ꞊wa nu ‑an ‑ta, ‑Zlan ‑wo ’wo‑ kun bhë ‑a ‑wun ’gü, ’wo wo ꞊kwaa ‑zo yö ‑sü ‑zü.

²²Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo mü ’zü, ’ö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö ‑bhɔ ꞊blëë’ ’ginngzë ’gü ‑dhɛ ’ö pëga ‑nu ’dhö ‑püö ‑na ‑an ziën bhë ‑a ‑bha. ’Ö ’wo ‑Zlan ‑wo ma, ’kɛɛ ‑ya ‑de ꞊zɔnng’ ‑ta ‑sü ’ö ’kpongtaapë ‑wun ’gü waa‑ ‑ya ꞊bhɔɔpë ’ö ‑an ‑püö ‑pë ’ka, ‑an ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ‑sü ‑yö ‑kë ’ginng ‑nu ’ka; ’wo sɔ ‑Zlan ‑wo ’ö ’wo‑ ma ‑na bhë ‑a ‑ta, ’ö ‑an ‑kpa gbɛ ’yaa kë ‑dhö. ²³Mɛ ’bhaa ‑nu ‑de ’pö ‑an ‑bha ‑Zlan ‑wo ’kun ‑kɔ ‑yö bhɔ ’sɛ ‑së ’ö pëga ‑yö ‑püö ‑a ’gü bhë ‑a ‑bha: ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma, ’ö ’wo‑ ‑gɛn ma. ꞊Ya kë ’dhö, ’ö ’wo ‑dhi, ’ö ‑an ‑kpa ‑yö ‑kë. ‑An ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng’ do, ‑an ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ’slado, ’ö ‑an ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ‑yaaga.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊blëë’ yaa ‑bha

²⁴Yesu ‑yö ‑ko ’zü ’yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ‑dhɛ ‑ga, pë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü ’ö bhɔ ‑a ‑bha ꞊ga ꞊nɛ: Gɔɔn‑ do ‑bha pëga ‑së ‑bhlö ‑yö ‑kë ‑dhö. ²⁵’Ö gbeng ‑yi do ‑yö dɔ, kö mɛ ‑nu ꞊wa yi zë, ’ö gɔɔn‑ ’ö bhë ’ö‑ yaagümɛ ‑yö nu, ’yö pëga yaa ‑pɛn ‑a ‑bha tapë ‑bhlö bhë ‑a ’gü ’ö to ’ö ‑ziö. ²⁶꞊Dhɛ ’ö ’blee‑ ga ‑nu waa‑ pëga yaa ’ö bhë ‑nu ’wo bhɔ wo ’kuë‑, ’ö ’blee‑ ga ‑nu ’dho ’wü ‑na ’ö ꞊blëë’ yaa ‑nu ‑de ’pö ’wo yö ꞊luu’ ‑sü ‑bha.

²⁷’Yö ꞊bhlöödhɛ dëmɛ ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑wo nu ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: ‹Yi ‑Gɔmɛ, pëga ‑së ‑nu kun yi‑ ‑pɛn ü ‑gɔ ꞊bhlöö‑ ‑a, ꞊ya kë ’dhö kö ꞊blëë’ yaa ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑wo ‑go më ꞊ɛ?› ²⁸’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹N yaagümɛ ꞊nɛ ’ö‑ ’wun ‑kë bhë!› ’Ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: ‹Ü‑ ’piö kö ’yi ’dho ’yi ꞊blëë’ yaa ‑nu bhë ’yi ‑an bho mü ꞊a?› ²⁹’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹‑Abi’, bhii ꞊blëë’ yaa ‑nu ‑wo ‑sü ’ka, ka ‑dho ’blee‑ ’lü ‑nu ꞊nëng ‑an ‑bha, ’ö ’ka ‑an bho ‑a ’ka ’pö. ³⁰‑Ka ka ꞊kwaa’ ‑an ‑zü, ‑wo ꞊kpɛa’ wo ’kuë, ‑yö ’dho ‑yö yöë ‑an ’kan ‑yi ‑bha! ꞊Ya kë ’dhö, a ‑dho ‑a pö ‑an ’kan ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‑Ka ꞊blëë’ yaa ‑nu ꞊woo’‑ ꞊kun, ’ka ‑an kpa ’kuë‑ ’ka ‑an ’lü ꞊kaan’‑, ’ka ‑an ’güö! ’Go mü kö ’ka ’blee‑ ga ‑nu ‑lo n ‑gɔ ’slëëdhö!› »

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban mutaadö ‑bha

(Maakö 4.30-32; Lukö 13.18-19)

³¹Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’zü ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü ‑yö ‑kë ꞊nɛ mutaadö ga ’dhö. ‑A ga ’ö bhë ‑yö ‑bhɔ ꞊kplɔɔ’ ga ’ö gɔɔndë do ‑ya ta ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑ ‑a ‑bha. ³²Yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ tapëga ‑nu ’saadhö ‑an ’teezë, ’kɛɛ ꞊ya ꞊kpɛa’‑, ’too ‑lü ‑nu ’wo ’toodhɛɛdhö, ‑a mɛ ’ö dho kë ꞊va ‑a ‑bha ’yaa ’dhö; ’ö ꞊ya ’to zlöö kö ‑ma ‑nu ‑wo wo ’kɔ ‑nu dɔ ‑na ‑a ‑kɔ ‑nu ‑ta.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊bluubhɛɛpë ‑bha

(Lukö 13.20-21)

³³Yesu ‑yö ’wun ꞊zuan’ gbɛ ’bhaa ‑zɔn ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü ‑yö ‑bhɔ ꞊bluubhɛɛpë ’ö dhebɔ ‑nu ’dho ‑a ‑da ‑na ꞊bluu’‑ ‑bi ’piö bhë ‑a ‑bha. ꞊Waa‑ ‑da ꞊bluu’‑ ‑bi ’kilong ’gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ’sɔɔdhu ’piö, ’yö ꞊bluu’‑ ꞊bhɛɛ ’yö ꞊luu ’yö pë ’wo‑ ‑da ‑a ’gü bhë ’ö‑ pa.»

Yesu ‑bha ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑kɔ

(Maakö 4.33-34)

³⁴Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ mɛ gbung ‑nu ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka; ’yaa ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë ’kpaan ’ka. ³⁵‑Ya kë ’dhö, kö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ya ꞊blɛɛ ’dhiö bhë ‑yaan kë ꞊nɛɛ: A ‑dho ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka, ’ö pë ‑nu ’wo ‑kë ‑bin ‑sü ’ka ’ö ‑sü ’kpongtaadhɛ kë yi ‑bha ’ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha, ’a‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë.

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊blëë’ yaa ‑bha bhë Yesu ‑ya ’zü ‑pö

³⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ö ‑kwaa mɛ gbung ‑nu ’wo bhë ‑an ‑zü, ’ö yö ‑zë ’yö dho kɔɔ. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊blëë’ yaa ’ö gɔɔn‑ do yaagümɛ ‑ya ‑pɛn ‑a ‑gɔ ꞊bhlöö‑ bhë ‑a ‑bha bhë, ‑a ’zü pö yi ‑dhë ’kwee‑!»

³⁷’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ’ö pëga ‑së ta ’ö tɔɔ ma Mɛgbö. ³⁸꞊Bhlöödhɛ ’ö tɔɔ ’kpongtaadhɛ, pëga ‑së ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ’wo ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü ‑mɛ ‑nu ’ka bhë; ꞊blëë’ yaa bhë ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ’wo këpëyaamɛ ‑bha ’ka. ³⁹‑A yaagümɛ ’ö ꞊blëë’ yaa ‑pɛn ’ö tɔɔ dü; tapë ’kan ‑sü ’ö tɔɔ ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi. ’Ö yuökëmɛ ‑nu ’wo tapë ’kan ‑mɛ ‑nu ’ka, ’wo ‑kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ’ka. ⁴⁰‑Kɔ do ’ö ’wo ꞊blëë’ yaa ‑nu ꞊woë’ tapë ‑nu ziën ’wo‑ ‑zong ‑a ’ka ’siö ’gü bhë, ‑kɔ do bhë ’yö dho kaa ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi ’ka. ⁴¹Ma Mɛgbö, a ‑dho ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ, ’ö ’wo mɛ ‑nu ’wo mɛ ‑püö ‑na ꞊sɔɔn yaa ’gü waa‑ ’wunyaakëmɛ ‑nu ‑an bho n ‑ma ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü, ⁴²’ö ’wo ‑an ‑zuö ’siö ’gü. ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, ‑wo ‑dho ’gbo ‑nu bɔ, ’wo wo ’sɔn ‑nu ‑bhö. ⁴³’Kɛɛ mɛ ‑nu ’wo ‑Zlan ‑bha mɛ kpengdhö ’ka, ‑wo ‑dho bhü ꞊nɛ ‑kɔ ’ö lan‑ ‑yö bhüë ‑a ’dhö wo Dë ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü. ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ka ’wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, kö ’wun ’ö ꞊nɛ ‑kaa ma ö ‑gɛn ’ka!»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊bhɔɔpë ’ö ‑bin ‑sü ’ka ‑a ‑bha

⁴⁴’Yö Yesu ‑yö dho ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑sü ’ka ’dhiö ꞊woë’ ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö ‑bhɔ ’zü ꞊bhɔɔpë ’ö ‑bin ‑sü ’ka ꞊bhlöö‑ ‑a ‑bha. Gɔɔn‑ do ‑yö ö ’yan dɔ ꞊bhɔɔpë ’ö ‑bin ‑sü ’ka bhë ‑a ‑bha; ’yö dho ’yö‑ ‑bin ’zü. ’Ö dho ꞊zuögludhi ’ka, ’yö ö bha pë ‑nu ’plɛ ’dhɔɔ dɔ, ’yö dho ’ö ꞊bhlöödhɛ bhë ’ö‑ dhɔ.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ‑zlɔɔ ‑bha

⁴⁵’Yö‑ pö ’zü: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö ‑bhɔ ’zü ’dhɔɔdɔmɛ do ’yö ‑zlɔɔ ‑së ꞊mɛɛ ‑a ‑bha. ⁴⁶꞊Dhɛ ’ö‑ mɛ ’ö‑ ꞊sɔnng’ ’dhö ’gbee‑ ’ö‑ yö, ’yö dho ’ö pë ‑nu ’wo‑ ‑gɔ ’ö ‑an ’plɛ ’dhɔɔ dɔ, ’ö nu ’ö ‑zlɔɔ bhë ’ö‑ dhɔ.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ’kplö ‑bha

⁴⁷’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö ‑bhɔ ’zü ’kplö ’wo‑ ‑zuö ‑na ’yipuë ꞊va ꞊bhaa, ’ö ’wo ’yuö‑ ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ’kun ‑na ‑a ’ka bhë ‑a ‑bha. ⁴⁸꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya pa, ’ö ’yiblükëmɛ ‑nu ‑wo ‑nu ’ö ’wo‑ ‑gan ’wo dho ‑a ’ka ’kpongtaa; ’wo ꞊yaannu, ’wo ’yuö‑ ‑nu zë ’gü; ’wo‑ ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑lo wo ‑gɔ ꞊sɛn ’gü. ’Ö‑ mɛ ’ö ‑an ’kun ‑pë gbɛ ’yaa ’dhö bhë ’wo ‑an ‑lo yiö. ⁴⁹‑Kɔ do bhë ’yö dho kë ‑a ’ka ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi ’ka. ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho nu ’wo mɛ këwunyaazë ‑nu bho mɛ këwunsëëzë ‑nu ’piö, ⁵⁰’wo ‑an ‑zuö ’siö ’gü. ‑Dhɛ bhë ’wo dho ’gbo ‑nu bɔ, ’wo wo ’sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.»

’Wun ’ö ‑gban ꞊bhɔɔpë ‑dëü waa‑ ‑a zii ‑an ‑bha

⁵¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Wun ‑nu ’a ‑an ꞊blɛɛ ꞊nɛ, ka ‑an ‑ma ‑së ’ka a?» ’Wo‑ pö: «꞊Ii‑.»

⁵²’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, mɛ ‑nu ’wo tɔnggɔmɛ ‑nu ’ka ’saadhö, ’ö ’wun ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha, ’wo‑ ‑bho ’kou dɔ bhë, ‑wo ‑bhɔ ’kɔ dëmɛ do ’ö ö bha pë ‑dëü waa‑ pë zii ’ö‑ ‑bha ‑wun yö ‑a ‑bha, ’ö‑ sü ö bha ꞊bhɔɔpë ’gü ‑a ‑bha.»

Mɛ ‑nu ’wo Nazalɛtë waa Yesu ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑

(Maakö 6.1-6; Lukö 4.16-30)

⁵³꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya yën ’wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka ‑sü ‑bha, ’ö go ‑dhɛ bhë ‑a ’gü, ⁵⁴’yö dho pödhɛ ’ö ꞊kpɛa ‑a ‑bha ‑a ’gü, ’ö yö mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ‑bha Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü. ’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ’töüdhö, ’tetundhe ‑yö ‑da ‑an ’gü, ’ö ’wo‑ pö: «‑Yö ‑go ’wunbhokoudɔdhe ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka më ꞊ɛ? ‑Ya ‑kɔklë ’ö ‑dhidhaapë ‑nu ’wo ꞊nɛ ’yö ‑an ‑kë ‑ɛ? ⁵⁵’Lüyanmɛ gbö ꞊nɛ ’yaa ‑mü ‑a? Mali ’yaa ‑mü ‑a dhe ’ka a? Zakö ’dhö, Zozɛfu ’dhö, Simɔ ’dhö, Zude ’dhö ’waa ‑mü ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ’ka a? ⁵⁶’Iin ‑a dheglu ’në dhoo ‑nu ’waa kwa ’piö zö ꞊a? ‑Kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ’yö‑ ‑gɔ ꞊nɛ ’yö go ‑a ’ka më ꞊ɛ?» ⁵⁷’Wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑a ‑wun ’gü waa Yesu ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑.

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊bhlë ‑ya ‑dhɛ ’saadhö ’gü, ’kɛɛ ‑a ’kpɔ ‑pö ’gü ‑mɛ ‑nu waa‑ ‑a ‑gɔ ’kɔɔmɛ ‑nu ’waa‑ ꞊bhlë ‑ya.» ⁵⁸‑Dhɛ bhë Yesu yaa ‑dhidhaa ‑kë mü ꞊va zlöö, ‑zo ‑yö ‑a ‑bha ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ bhë ‑a ‑wun ’gü.

Zan Batisö ‑bha ga ‑sü

(Maakö 6.14-29; Lukö 9.7-9)

¹’Töng ’dhö bhë ‑a ’ka, Elɔdö ‑yö ‑kë ‑gludë ’ka Galile ‑sɛ ’gü, ‑yö Yesu ‑wun ‑ma. ²’Yö‑ pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: «Mɛ ’ö ꞊nɛ Zan Batisö ‑mü, bhii ’go ’ö‑ wo ga ’gü bhë, ’yö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ’dhö ‑a ‑gɔ ’yö ‑dhidhaapë ‑nu kë ‑na bhë.»

³Kë‑ wo ’dhö bhë ’ö tɔɔ Elɔdö ‑yö Zan ‑kun, ’ö‑ ‑lö ’ö‑ ‑zuö ‑kanso ’gü. ‑A kë ’ö‑ wo ’dhö bhë ‑yö ‑sü Elɔdö ‑bha ö dheglu Filipö bɔɔ Elɔdiadö ’kun ’ö‑ wo ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑wun ‑bha. ⁴’Yö‑ ‑wun ’gü, ’ö Zan ‑ya pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ ’yaa ‑së kö ‑yö ö ’zlaa‑ bɔɔ ’kun ‑a ‑gɔ kö ‑ya ’sü ö bɔɔ ’ka. ⁵‑A ‑wun ’gü Elɔdö ‑ya ’piö kö ‑yö Zan zë, ’kɛɛ ‑yö ‑suö ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, bhii ’ö tɔɔ mɛ ’plɛ ‑wo Zan ‑dɔ ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü.

⁶꞊Dhɛ ’ö Elɔdö ‑bha bhɔ ‑yi ’wlaan‑ kë ‑yi ꞊ya ‑lo, Elɔdiadö ’dhu ‑yö ꞊troo’ do kë mɛ ‑nu ’wo nu ’wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ’dhiö, ’yö ‑kë Elɔdö ‑dhë ‑së. ⁷’Yö ö ‑wo ‑bhö ‑a ‑dhë ‑a pö ‑a ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛ pë ’saadhö ’ö‑ ‑dhɛ ö ‑gɔ, ’ö dho ‑a nu ‑a ‑dhë. ⁸’Nëdhezë ’ö bhë, ‑wo ’ö‑ dhe ‑ya pö ‑a ‑dhë bhë, ’yö dɔ ‑a ‑ta ’ö‑ pö: «‑Dhɛ do ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, a‑ ’piö kö ’ü Zan Batisö ‑gɔ ‑da ’tia‑ ’gü ’ü n gbaa.»

⁹’Yö ‑kë ‑gludë Elɔdö ‑dhë yaa; ’kɛɛ ö ‑wo ’ö‑ ‑bhö mɛ ‑nu ’ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’wlaan‑ ‑ta ‑an ’dhiö bhë ‑a ‑wun ’gü, ’yö‑ pö ö ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë ‑wo nu Zan Batisö ‑gɔ ’ka ‑a ꞊dhia. ¹⁰’Ö mɛ do bɔ ‑kanso ’kɔɔdhö kö ‑yaan Zan Batisö ‑gɔ ’kan. ¹¹’Ö mɛ ’ö bhë ’ö dho ’ö Zan ‑gɔ ’kan ’ö nuë ’tia‑ do ’gü ’ö‑ nu ’nëdhezë ’ö bhë ‑a ‑dhë, ’ö dhoë ö dhe ꞊dhia. ¹²’Ö Zan ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo nu ’wo‑ ꞊glöö sü, ’wo dhoë ’wo‑ ‑bin. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo dho, ’wun ‑nu bhë ’saadhö ’wo‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑dhë.

Yesu ‑bha mɛ ‑lü ‑vuu ’sɔɔdhu ’dhi gba ‑kɔ

(Maakö 6.30-44; Lukö 9.10-17; Zan 6.1-14)

¹³꞊Dhɛ Yesu ‑yö ’wun ‑nu ’wo bhë ‑an ma, ’yö go ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ‑bha, ’yö ‑da ’yitagɔ do ’gü ö ‑de ’sloo ’ka, ’yö dho ‑dhɛ do ’ö dho ‑potaasü yö ‑a ‑dhɛ ‑bha ‑a ’gü.

’Kɛɛ mɛ ‑nu ‑wo Yesu ‑wun ‑ma, ’wo go pödhɛ ‑nu ’gü ’wo ‑ziö ‑a ’piö ’ta ’sü ‑sü ’ka ’yi ’kpong ’dhiö. ¹⁴Yesu ‑bha ‑go ’yitagɔ ’gü ‑sü ’ka, ‑a ’yan ‑yö ‑da mɛ ‑nu ’wo nu bhë ‑an ‑ta, ’ö ‑an ’yena ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö’ ’gü, ’ö yö ‑an ‑bha ’yua ‑nu bo ‑an ‑bha ‑sü ’gü.

¹⁵꞊Dhɛ ’ö ’yinia ‑dhɛ ꞊ya dɔ, ’ö Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «’Bin ꞊ya ’më ’saadhö, ’ö ‑dhɛ ’kwa‑ ‑bha ꞊nɛ mɛ gbɛ ’yaa zö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a pö mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ‑dhë ‑wo ’dho pödhɛ ‑nu ’gü kö ‑waan wo ‑bhöpë ‑nu ’dhɔ!»

¹⁶’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «’Yaa ‑së kö ‑wo ’dho; ka gia‑, ‑ka ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë!»

¹⁷’Yö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö yi ‑gɔ zö ’ö tɔɔ ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu waa‑ ’yuö‑ ꞊plɛ!» ¹⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka nu ‑an ’ka n ꞊dhia zö!»

¹⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu ’kpaa‑ ‑ta. ’Go mü ’yö ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu waa‑ ’yuö‑ ꞊plɛ ’wo bhë ‑an sü, ’yö ö ’yan ꞊luu dhang‑ ’gü, ’yö ꞊bhɛa ‑a ‑ta; ’ö ‑Zlan zuö pö. ’Yö ꞊bluu’‑ ꞊kaan, ’yö‑ nu ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë. ’Wo‑ ‑glu mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka. ²⁰Mɛ ’ö ‑dhö ‑yö pë ‑bhö, ’ö ‑bhöpë ’bhaa ‑yö to. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho ‑a ’kluklu ‑nu ’wo to ’wo‑ ‑kpa ’kuë‑ ‑sü ꞊kpasɛn pa ‑sü ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’ka. ²¹Gɔɔn‑ ‑nu ’wo ‑bhöpë ‑bhö ’dhö bhë ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ꞊tɛi’ ‑wo ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑vuu ’sɔɔdhu ’dhö kö waa dhoo ‑nu waa‑ ’në ‑nu ‑an ꞊dhong’.

Yesu ‑yö ’ta ‑sü ’yipuë ‑ta

(Maakö 6.45-52; Zan 6.15-21)

²²꞊Dhɛ ’ö ꞊wa yën, ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü ’ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑da ’yitagɔ ’gü kö ‑waan ’yipuë ꞊va bhë ‑a ’kan ö ’dhiö, kö yö gia‑ ‑yaan ‑a pö mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ’yɛ wo ’zü ‑wo ’dho wo ‑gɔ plöö. ²³꞊Dhɛ ’ö yën ‑an ’paan bho ‑sü ‑bha, ’ö yö ‑de ’pö, ’ö ‑da ‑tɔn ’në do tuö, ’yö ‑ya ꞊bhɛa’ ‑sü ‑bha ’töng bhë ‑a ’ka. Yö do ’kpaan ’yö ‑kë mü, kö ‑dhɛ ꞊ya trö. ²⁴’Yitagɔ ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ’gü bhë, ꞊dhɛ ’ö ꞊ya bhɔ ’kpong ‑dhë ꞊taa’ ꞊gbiin, ’yö ’yi kpö ‑nu ‑wo yö ꞊luu’ ‑sü ‑bha ‑dhɛ ’plɛ ’gü ’wo ‑ma ‑an ‑bha ’yitagɔ ‑bha ‑dhɛ ’plɛ ’gü, bhii ’ö tɔɔ ’buu ‑yö ‑kë ziö ꞊dhia. ²⁵꞊Dhɛ ’kwa dɔ ‑dhɛkpaɔtadhɛ ꞊tɛi’ ’ka, ’yö Yesu ‑yö ‑dho ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö ꞊zian’, ‑ta ’yi ‑ta ‑sü ’ka. ²⁶’Kɛɛ ꞊dhɛ ’wo‑ yö kö ‑yö ’ta ‑na ’yi ‑ta, ’ö ’siö ‑yö ‑kan ‑an ’gluu ’wo‑ pö: «꞊N nn, mɛ ‑zii ’ö kë ‑na bhë!»

꞊Dhɛ ’suö ’dhö ‑an kë ‑na, ’wo yö ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’gü. ²⁷’Yö to mü, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ꞊zuö’ kë ‑saa, ma ‑mü, kö ꞊kun ’ö ’ka ‑suö!»

²⁸’Ö Piɛɛ ‑ya pö: «N Dëmɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ bhi ‑mü, kö ‑a pö n ‑dhë ’a ’ta ’sü ’yi ‑ta, ’a nu ü ’piö!» ²⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö nu!»

’Ö Piɛɛ ‑yö go ’yitagɔ ’gü, ’ö yö ’ta ’sü ‑sü ’gü ’yi ‑ta ’ö dhoë Yesu ’piö. ³⁰’Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊ya yö ‑dhɛ ’bhaa ’gü, ’ö‑ ‑zo ‑to ’buu ’ö ziö ‑na bhë ‑a ’piö, ’ö ’suö ‑yö ‑da ‑a ’gü. ꞊Dhɛ ’ö ’më ‑na yiö, ’ö ‑gbla ’ö‑ pö: «N Dëmɛ, ‑bhö nu n ‑dhë ‑ɛ!»

³¹’Ö to mü, Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑kɔ ‑bha, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha ‑zo yö ‑sü ‑yö ’tee ꞊dhɛɛ! ‑Më ’ö ‑kë ’ö ü ꞊zuö’ ‑yö ’zëzë ꞊kun ꞊i?»

³²꞊Dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ ꞊dhɛ ’wo ‑da ’yitagɔ ’gü, ’ö ’buu ‑yö to mü ’yö ꞊gbaannu. ³³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑gblü ‑a ’dhiö ’yitagɔ ’gü mü, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan Gbö giagia ‑mü ü ’ka!»

Yesu ‑bha ’yuamɛ ‑nu ‑dhɛ ‑bo Zenezalɛtö ‑sɛ ’gü ‑kɔ

(Maakö 6.53-56)

³⁴’Yipuë ꞊va bhë ‑wa ‑kan ’wo yö sia‑ Zenezalɛtö ‑sɛ ’gü. ³⁵Mɛ ‑nu ’wo zian bhë ‑a ’ka, ‑wo ‑to mü, ’wo Yesu dɔ. ’Ö‑ ‑bha nu ‑sü bhë, ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑dhɛ ’plɛ ’gü; ’ö mɛ ‑nu ’wo nu wo ‑bha ’yuamɛ ‑nu ’ka‑ ’piö. ³⁶‑Dhɛ bhë ‑a ’gü ’zü, ’wo ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö ö ꞊kwaa’ wo ‑zü ’wo ’pa ‑a ‑bha gblang ’to ’dhiö ’kpaan ’ka; (’ö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ,) ’ö mɛ ‑nu ’wo pa ‑a ‑bha gblang ’to ’dhiö ’ka, ’ö ‑an ‑dhɛ ‑yö bo.

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö go Zuifö ’bhɛma ‑nu kwɛɛ

(Maakö 7.1-13)

¹Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑go Zeluzalɛmë ’wo nu Yesu ’piö, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: ²«‑Më ‑kë ’ö mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö go kwa ’bhɛma ‑nu dhiö ꞊nɛ, ü bha ꞊guë’ ‑nu ’waa‑ ’kun ꞊nɛ ꞊ɛ? Bhii ’waa wo ‑kɔ ‑nu ’zlu ꞊nɛ ‑kɔ ’ö kwa ‑bha wɔ ‑kɔ ’dhoë‑ ’ka bhë ‑a ’dhö kö ‑waan ꞊tun pë ‑bhö ‑na.»

³’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Ka ‑de ’pö, ‑më ‑kë ’ka ‑Zlan ‑bha tɔng ꞊bhlë ‑siö ka ‑de ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ’kun ‑sü ‑wun ’gü i? ⁴’Ö tɔɔ ‑Zlan ‑ya ‑pö: ‑Bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ‑ya, ’ö go mü: Mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ö dë waa‑ ö dhe ‑an ’ka, ‑yö ‑dho kë zëmɛ ’ka. ⁵’Kɛɛ ka ‑zë, ka mɛ ‑nu ‑daan ‑a pö ‑sü ’ka: ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊yaa‑ pö ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑dhë: ‹Ma pë ‑nu ’wo n ‑gɔ ’a dho nu ‑a ’ka ü ‑dhë ‑be bhë, ’ma‑ ‑ya ‑Zlan ‑bha gbaɔ ’ka›, ⁶gɔɔn‑ ’ö ’dhö kö ’yaa‑ nu ö mɛ ‑nu ‑dhë gbɔ. ‑Kɔ do ’ö bhë ‑a ’ka, ka ‑Zlan ‑wo ꞊bhlë ‑bho ‑a ‑bha, ’ka‑ ꞊siö, ’ö ka ‑de ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo bhë ’ka‑ ‑zɔn mɛ ‑nu ‑dhë. ⁷Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! ’Wun ’ö ‑gban ka ‑bha ’ö Ezai ‑ya ꞊blɛɛ bhë ’wun gia‑ ‑mü.

⁸’Ö tɔɔ: ‑Zlan ‑ya pö: ’Sɛgɔgümɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑wo n ꞊bhlë ‑ya wo ’dhi ’ka ’kpaan, ’kɛɛ ‑an ꞊zuö’ ‑yö n ’ka ꞊gbiin. ⁹꞊Bhlëyadhe ‑nu ’wo nu ‑na ‑a ’ka n ’piö, ‑a ’plɛ ‑yö ’kpaan, bhii ‑wo mɛ ‑nu ‑daan tɔng ’ö go mɛ ‑nu dhiö ‑an ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’wo‑ pö ‑a ‑bha ’kpa ‑yö ‑go ma ‑Zlan n ’piö ‑a ’dhö. »

Pë ‑nu ’ö ’wo mɛ ‑nu ‑kë ‑dhuuzë

(Maakö 7.14-23)

¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö mɛ gbung ꞊va ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ’to ’to, kö ’wun ’a ’dhoë‑ ‑a ꞊blɛɛ’‑ ꞊nɛ, ’kaan‑ ‑a ma ö ‑gɛn ’ka! ¹¹Pë ’ö ‑da ‑na mɛ ’dhii bhë, ’yaa mɛ kë ‑dhuuzë. Pë ’ö mɛ ‑kë ‑dhuuzë ’ö tɔɔ pë ‑nu ’saadhö ’wo ’go ‑na mɛ ’dhii.»

¹²’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «’Bhaa‑ dɔa ꞊nɛ ü ‑wo ’ö bhë ‑yö ‑na Falizi ‑mɛ ‑nu ‑zuë ‑a?»

¹³’Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Tapë ’saadhö ’ö n Dë ’ö dhang‑ ’gü yaa‑ ta, ‑an ’plɛ ‑wo ‑dho ‑wo, ’wo go ’sɛi. ¹⁴‑Ka ka ꞊kwaa’ ‑an ‑zü, ‑yö mɛ ‑dhë ’dhiö ‑mɛ ’yënngtiizë ‑nu ‑mü ‑an ’ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ ’yënngtiimɛ ꞊ya yö ’yënngtiimɛ ‑dhë ’dhiö, ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ, ‑wo ‑dho ‑püö ‑glu ’dhi do ’gü!»

¹⁵’Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’wun ꞊zuan’ bhë ‑a ‑gɛn pö yi ‑dhë!»

¹⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑de ’pö, ka ‑kɔ yaa ‑mɔ ’wun ‑gɛn ma ‑sü ‑bha ꞊kun ꞊a? ¹⁷Kaa‑ ma ꞊nɛ ‑bhöpë ’ö ‑da ‑na mɛ ’dhii bhë, ‑yö ‑bɔ mɛ ’guu ꞊zian’ ’ö dhoë ’blü ’dhiö a? ¹⁸’Kɛɛ ‑a mɛ ’ö ’go ‑na mɛ ’dhii bhë, ‑yö ‑go mɛ ꞊zuö’ ’piö, yö ꞊nɛ ’ö mɛ ‑kë ‑dhuuzë. ¹⁹Bhii mɛ ꞊zuögüdhɛ ꞊nɛ ’ö ‑zotadhe yaa ‑nu ’wo go ‑a ’gü, ’wo mɛ ‑blü mɛ zë ‑sü ‑nu, dhebɔ ’kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü ‑nu, ꞊mlaabɔ ’kpɛɛkpɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü ‑nu, ꞊kwaan ‑sü ‑nu, ꞊sua kë ‑sü ‑nu, ’wun yaa ‑blɛɛ mɛ ‑gɔ ‑sü ‑nu ‑an ‑bha. ²⁰Pë ‑nu ’wo mɛ ‑nu ‑kë ‑dhuuzë ’wo bhë, ’kɛɛ pë ‑bhö ‑sü kö waa wo ‑kɔ ’zlu ꞊nɛ ‑kɔ ’ö kwa ’bhɛma ‑nu ‑bha wɔ ‑kɔ ’dhö ‑a ’ka ‑a ’dhö bhë, ’yaa mɛ kë ‑dhuuzë.»

Dhebɔ ‑nia do ‑bha Yesu ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑sü

(Maakö 7.24-30)

²¹’Go mü Yesu ‑yö ‑go ‑dhɛ bhë ‑a ’gü, ’yö dho Tii waa‑ Sidɔn ‑pö ’gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha. ²²Dhebɔ do ’yö go Kanaa ‑sɛ ’gü, ’yö ‑kë ’sɛ bhë ‑a ’gü, ‑yö ‑nu Yesu ’piö, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë ’gbla ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, Davidö gbö, ‑bhö n ’yena yö! ‑Zuu yaa ‑yö n ’dhu ’gü. ’Yaa ‑potaasü ꞊duö!»

²³’Kɛɛ yaa‑ ‑daa do kë ‑a ‑gɔ. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Dhebɔ ’ö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a kë ‑yö ’dho; ‑yö ziö ‑na kwa ’piö ’gbla ‑sü ’ka ‑kplawo!»

²⁴’Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan ‑yö n ‑bɔ ’bhla ‑tuë ‑nu ’wo ꞊dhɔng ‑sü ’ka Izlaɛlö ‑sɛ ’gü ‑an ‑dhë.»

²⁵’Ö dhebɔ ’ö bhë ‑yö ‑nu ’ö ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö ’ö‑ pö: «N Dëmɛ, ‑bhö nu n ‑dhë!»

²⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Yaa ‑së kö ‑wo ’në ‑nu ‑bhöpë ’sü ‑waan ‑a nu gbɛn‑ ‑nu ‑dhë.» ²⁷’Ö dhebɔ bhë ’ö‑ pö: «’Wun gia‑ ‑mü, n Dëmɛ, ’kɛɛ ꞊ya kë ‑bhöpë ’peepee ‑nu ’wo ’go ‑na pë ‑bhö ‑ta ꞊gba ‑ta dhuö bhë, gbɛn‑ ‑nu ‑wa ‑bhö.»

²⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Öö, dhebɔ, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊yö ꞊va ’dhɛ! ‑Yö kë ü ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ ’ka ü ꞊zuö’ ’piö bhë ‑a ’dhö!» ’Töng gia‑ bhë ‑a ’ka ’ö‑ ’dhu ‑dhɛ ‑yö boë.

Yesu ‑bha ’yuamɛ ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑sü

²⁹Yesu ‑yö ‑go mü, ’yö dho Galile ’yipuë ꞊va ’kpong ’dhiö, ’yö ‑da ‑tɔn do tuö ’ö ꞊yaannu. ³⁰Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑nu ‑a ’piö mü ’zü, wo ‑bha ‑gɛnlomɛ ‑nu, ’yënngtiimɛ ‑nu, ꞊niɔɔmɛ ‑nu, ’tuunmɛ ‑nu waa‑ ’yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑an ’ka Yesu ’piö, ’ö Yesu ‑yö ‑an ‑dhɛ bo, ³¹kö ’tuunmɛ ‑nu ‑wo ’we ‑na, ’tɔsiömɛ ‑nu ‑dhɛ ‑yö bo ‑na, ’yënngtiimɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ yö ‑na bhë. ꞊Dhɛ ꞊waa‑ yö, ’ö ’tetundhe ‑yö ‑da ‑an ’gü, ’ö ’wo yö Izlaɛlö ‑bha ‑Zlan ’tɔ ‑blü ‑sü ’gü.

Yesu ‑yö mɛ ‑lü ‑vuu ‑yiisië ’dhi ‑gba

(Maakö 8.1-10)

³²Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’yena ‑yö n kë ‑na, bhii ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’ö ꞊nɛ ꞊dɛɛ, ‑wo n ’piö, ’ö ‑bhöpë gbɛ ’yaa ‑an ‑gɔ gbɔ; ’maa‑ ’piö kö ’a n ꞊kwaa’ ‑an ‑zü ‑wo ’dho kö waa pë gbɛ ‑bhö. ꞊Faan’ ’yaa ‑an ’gü gbɔ bhë, ꞊ya kë ’dhö, ‑wo ‑dho ‑püö zian ‑gbloo ‑nu ’piö ‑an ‑yɛ ’zü ‑sü ’ka.»

³³’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ‑mlë ’kwa dho mɛ gbung ꞊va ꞊suu’‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bhöpë yö ‑a ‑bha; ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha zö ꞊nɛ ‑a ’gü i?»

³⁴’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «꞊Bluu’‑ bhɛ ꞊dhë ’yö ka ‑gɔ ‑ɛ?» ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Bluu’‑ bhɛ ’slaplɛ waa‑ ’yuö‑ ’në ’sɛɛn‑ ’bhaa ꞊nɛ ’wo yi ‑gɔ.»

³⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö mɛ gbung ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑wo ꞊yaannu. ³⁶’Ö ꞊bluu’‑ bhɛ ’slaplɛ waa‑ ’yuö‑ ‑nu ’wo bhë ’yö ‑an sü, ’yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’yö ‑an ꞊kaan, ’ö‑ nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë, ’ö ’wo‑ ‑glu mɛ ’wo nu bhë ‑an ’ka.

³⁷Mɛ ’ö ‑dhö ‑yö pë ‑bhö, ’ö‑ ’gu ‑yö dɔ, ’ö‑ ’kluklu ‑nu ‑wo to. ’Yö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho ’wo‑ ’kluklu ‑nu ’wo bhë ’wo ‑an ‑kpa ’kuë‑ ‑sü ꞊kpasɛn pa ‑sü ’slaplɛ sü ’wo ꞊zië’. ³⁸Mɛ ‑nu ’ö ‑bhöpë bhë ’wo‑ ‑bhö ‑an ‑dho ’kuë‑ ‑sü ‑wo ‑mɔ gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu ‑yiisië ‑bha kö waa dhoo ‑nu, ’në ‑nu ‑an ꞊dhong’. ³⁹꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ö ‑kwaa ‑an ‑zü, ’yö ‑da ’yitagɔ ’gü, ’yö dho Magadamë ‑sɛ ’gü.

Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dhidhaapë do ‑dhɛ

(Maakö 8.11-13; Lukö 12.54-56)

¹Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö kö ‑waan ’slë ’kan ‑a ‑gɔ, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ‑dhidhaapë do kë wo ‑dhë, kö ‑yaan ‑zɔn wo ‑dhë ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ‑yö ‑go ‑Zlan ’piö. ²’Kɛɛ Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Lan‑ ꞊ya ‑püö, dhang‑ ’gü ‑dhɛ ꞊ya kë ’zɛnzɛnzë, ’ö ’ka‑ pö: ‹‑Dhɛ ‑dho po ꞊dhia ’piö ‑së.› ³’Ö ‑dhiadhiö tii ’gü, ‑dhɛ ꞊ya kë ‑gisaadhö, ’ka‑ pö: ‹Dha ‑yö ’dhoë‑ nu›. Pë ‑nu ’wo dho kë dhang‑ ’gü ’dhö, ka ‑an ꞊dɔa’ ‑dɔ, ꞊dhɛ ‑kë ’dhö ꞊nɛ ‑më ‑kë ’ö ka ‑kɔ ’yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ꞊duakëpë ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü bhë, ’ka ‑an ‑bho ’kou dɔ ꞊ɛ? ⁴Mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ’ö ‑an këpë ’dhö yaa, ’ö ’waa ’to wo ‑wo ’gü ‑Zlan ‑dhë bhë ‑wo ‑dhidhaapë do ‑dhɛ, ’kɛɛ ‑dhidhaapë gbɛ ’ka ’dho kë ‑an ‑dhë ‑a ’ke yaa kë Zonasö ‑bha ‑dhidhaapë ’ka.» ꞊Dhɛ ’yö‑ pö ’dhö, ’ö to mü ’ö ‑ziö.

Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊bluubhɛɛpë

(Maakö 8.14-21)

⁵Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑zlö ‑yö ‑trö ꞊bluu’‑ ‑nu ’sü ‑sü ‑bha. ꞊Dhɛ ’ö ’yipuë ꞊va bhë ꞊waa‑ ’kan ꞊wa ’dho ‑a ꞊zlöö, ⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑an ‑bha ꞊bluubhɛɛpë ‑gɔ!»

⁷’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo yö ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑sü ’gü wo ’ko ziën ꞊nɛɛ: «꞊Bluu’‑ ’ö kwaa ‑a ’sü bhë, ’yö‑ ‑wun ’gü ’yö ‑wo ’ö bhë ’yö‑ ꞊blɛɛ’‑ ‑na bhë.»

⁸꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ‑wo ꞊suu’‑ bhë ‑wa ꞊blɛɛ’‑ ‑na wo ’ko ‑dhë, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ka‑ pö ka ’ko ziën ꞊nɛ ꞊bluu’‑ ’ö kaa‑ ’sü bhë yö ‑mü ‑i? ꞊N nn, ka ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ‑yö ꞊tun ’tee ꞊dhɛɛ! ^9-10Kaa‑ ’wun dɔ ꞊kun ꞊a? Ka ‑zo ’pö yaa ‑büö ꞊kun ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu ’a ‑an ꞊kaan ’ö gɔɔn‑ ‑nu ‑vuu ’sɔɔdhu ‑dhë, ’wo‑ ‑bhö, ’ö‑ ’kluklu ꞊kpasɛn ’bhaa ‑nu ’wo to ’ka ꞊zië’ bhë o, waa‑ ꞊bluu’‑ bhɛ ’slaplɛ ’a ‑an ꞊kaan gɔɔn‑ ‑vuu ‑yiisië, ‑wa ‑bhö, ’ö ‑an ’kluklu ꞊kpasɛn ’bhaa ‑nu ’wo to, ’ka ꞊zië’ bhë, ka ‑zo yaa ‑büö ‑a ‑wun ’ka ꞊kun ꞊a? ¹¹‑Më ’yö ‑kë ’kaa‑ dɔa ꞊nɛ n ’ka ꞊bluu’‑ ‑gɔ ‑wun ꞊blɛɛ’‑ ‑ɛ? ’Kɛɛ pë ’a‑ ’piö ’ö tɔɔ ’ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊bluubhɛɛpë ‑gɔ.»

¹²꞊Dhɛ ‑kë ’dhö zlöö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ma ꞊nɛ Yesu yaa‑ pö ‑wo wo ‑zo kë wo ‑de ’piö ꞊bluubhɛɛpë ‑wun ’gü, ’kɛɛ ‑wo wo ‑zo ‑kë wo ‑de ’piö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Saduse ‑mɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑gɔ ꞊zian’.

Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü Yesu ’ka

(Maakö 8.27-30; Lukö 9.18-21)

¹³꞊Dhɛ ꞊wa ’go mü, Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑dho ’sɛgɔ do ’bhaa ’yö ‑kë Sezale Filipö bhë ‑a ’gü. ‑Wo ‑kë ’dho ꞊dhia, ’ö ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö dö ‑mü ma Mɛgbö n ’ka ɛ?»

¹⁴’Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑pö Zan Batisö ‑mü ü ’ka, mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑pö Eli ‑mü ü ’ka, ’ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑pö ’zü Zelemi ’iin ‑Zlan ‑wodhiölomɛ gbɛ ‑mü ü ’ka.»

¹⁵’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Ao’, ka ’pö, ka‑ ‑pö dö ‑mü n ’ka ꞊ɛ?»

¹⁶’Ö Simɔ Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan ’ö ’bhee‑ ü‑ ‑bha ‑Yamɛ ’ka, ’ü‑ Gbö ’ka.»

¹⁷’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha ꞊yö ‑së ꞊dhɛɛ, Simɔ, Zan gbö. Bhii mɛ ’bhee‑ ‑lü kun ’yö ’wun gia‑ ’ö ꞊nɛ ’ö‑ ‑zɔn ü ‑dhë, ’kɛɛ n Dë ’ö dhang‑ ‑nu ’gü bhë yö ‑mü. ¹⁸꞊Dhɛ ’ö ’pö, ma ‑zë, a‑ ‑pö ü ‑dhë: Bhi ü tɔɔ Piɛɛ, (‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ «‑guö»). ‑Guö ’ü‑ ’ka bhë ’a dho ma ‑Zlan ‑bha ’kɔ dɔ ü ‑ta. Ga ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü gia‑ ‑de yaa ’dho pë gbɛ kë ’kɔ ’a ’dhoë‑ dɔ bhë ‑a ’ka. ¹⁹A ‑dho ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ꞊lakele nu ü ‑dhë. Pë ’ü ’dhoë‑ ’kɔdhi ta ‑a ‑gɔ ’kpongtaa zö kö ‑yö ‑ta ‑a ‑gɔ ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü; ’ö pë ’ü ’dhoë‑ ’kɔdhi po ‑a ‑gɔ ’kpongtaa zö, kö ‑yö ’po ‑sü ’ka ‑a ‑gɔ dhang‑ ‑nu ’gü.»

²⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ꞊kun ’wo‑ pö mɛ gbɛ ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ö ’ka.

Yesu ‑bha ö bha ga ‑sü waa‑ ö bha ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ ’ö‑ wo

(Maakö 8.31–9.1; Lukö 9.22-27)

²¹’Ö sü ‑a yi ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha, Yesu ‑yö ‑yö ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha ‑a ’gü ’po ‑sü ’ka ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «A ‑dho dho Zeluzalɛmë; ’ö ‑dhɛ ’ö bhë ‑a ’gü, ’ö mɛ ziizii ‑nu, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu, ‑wo n ’klo bhɔ giagiawo, ’wo n zë; ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë ’a goë ga ’gü.»

²²’Ö Piɛɛ ‑ya ‑dhɛ ö ’sloo ’ka, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Zlan ‑yö ü ’piö, n Dëmɛ, pë ’ö ’dhö bhë yaa ’dho kë ü ’ka!»

²³’Ö Yesu ‑yö ꞊dhië ö ‑zü ’ö ‑ta ‑yö Piɛɛ ‑bha ‑sü ’ka ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’go n ’sɔɔ ’ü ’dho ꞊gbiin, Satan, ’ü‑ ꞊mɛɛ’ ‑na kö ’üën‑ n ‑püö ꞊sɔɔn yaa ’gü; bhii ü bha ‑zotadhe ’yaa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ’dhö; ’kɛɛ ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ’bhee‑ ‑bha ’dhö ꞊zian’.»

²⁴’Go mü ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «Mɛ ’ö‑ ’piö kö ’ö ziö n ’piö, ‑yö ö ꞊kwaa’ ‑zo ’ta ö ‑de ‑wun ’gü ‑sü ‑zü, ‑yö ö ‑bha ‑gaatalü ’sü ‑yö zië n ’piö! ²⁵Bhii mɛ ’ö‑ ’piö kö ’ö ö ‑bha ‑tosiadhe yö ö ‑de ‑ta, ‑yö ’ka ’dho ‑a yö; ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ‑bha ‑tosiadhe ’gü ꞊siö n ‑wun ’gü, ‑yö ‑dho ꞊toëpö ‑këdhösü yö. ²⁶‑Yö ‑dho yö ‑më ‑bha mɛbheedhɛ ‑gɔ, kö ‑yö ’kpongtaapë ’plɛ yö, ’go mü kö ‑a nii ‑yaan ’kun ꞊toëpö ‑këdhösü yö ‑sü ’ka ɛ? Pë ’bhaa ‑yö ‑dhö kö mɛ ‑ya nu kö ‑yaan ö nii ‑gɔ ‑ta ‑bɔa ‑a? ²⁷’Kɛɛ ma Mɛgbö a ‑dho nu n Dë ‑bha ’tɔbhɔdhe ꞊va ’ka waa‑ ma bɔmɛ ‑nu. ꞊Ya kë ’dhö, mɛ ’ö ‑dhö a ‑dho ‑a ꞊saan’ bho ‑a ‑bha yuö kë ‑kɔ ‑bha. ²⁸A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ‑nu ’wo zö ‑an mɛ ’bhaa ‑nu waa ’dho ga kö Mɛgbö ‑bha nu ‑sü kö ꞊ya kë ‑gludë ’ka bhë waa wo ’yan dɔ ‑a ‑bha.»

Yesu ‑bha ‑dhië bun gbɛ ’gü ‑sü

(Maakö 9.2-13; Lukö 9.28-36)

¹꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛkpaɔyi ’slado ꞊ya ziö, ’ö Yesu ‑yö Piɛɛ ’dhö, Zakö ’dhö waa‑ ö dheglu Zan ‑an kpa ö ‑bha, ’wo dho ‑tɔn do ꞊gbiin tuö wo ‑de ’sloo ’ka. ²’Ö Yesu ‑yö ꞊dhië ‑kwaa bun gbɛ ’gü ‑an wö ’dhiö mü; ’ö‑ wöödhɛ ‑yö yö ’bhü ‑sü ‑bha ꞊nɛ lan‑ ’bhü ‑kɔ ’dhö, ’go mü ’ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë ’puu ꞊nɛ ‑dhɛpuudhɛ ‑bha ’bhü ‑sü ’dhö. ³’Ö to mü, ’ö ꞊guë’ ‑nu ‑yaaga ’wo bhë ’wo Moizö waa‑ Eli ‑an yö Yesu ’piö mü, kö wo ‑nu ‑wo ’wun ꞊blɛɛ ‑na wo ’ko ꞊bhaa. ⁴’Ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «꞊Ii‑, n Dëmɛ, ꞊yö ‑së kö ’kwa ’to zö; ꞊ya kë ꞊nɛ ’bha ’we ‑a ‑bha, a ‑dho sɔ ’kɔ ‑yaaga dɔ zö, ü ‑bha do, Moizö ‑bha do, Eli ‑bha do.»

⁵‑Yö ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü, ’ö dha kpö ’bhü ‑sü ‑yö nu ’ö sɔ ‑an ‑ta. ’Ö ‑wo do ‑yö bɔ dha kpö bhë ‑a ’gü ’ö ‑we ꞊woë’ ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ n Gbö (do ’ö n ‑gɔ) ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, ’ö n ꞊zuögludhi ‑wun ’plɛ ’dho ‑a kwɛɛ. ‑Ka ka ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha!»

⁶꞊Dhɛ ’ö ’wo ‑wo ꞊nɛ ’wo‑ ma, ’ö ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü, ’wo ‑gblü sia‑. ⁷’Yö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ‑an ‑bha, ’yö ö ‑kɔ pa ‑an ’ka ’ö‑ pö: «‑Ka ꞊luu’‑, kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë!»

⁸’Wo wo ‑gɔ ꞊luu, ’kɛɛ Yesu dosɛn ꞊nɛ ’wo‑ yö dɔ ‑sü ’ka mü.

⁹‑Wo ‑kë ꞊yɔɔ’ ꞊dhia kö ‑wo ’go ‑na ‑tɔn tuö, ’ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Kö ꞊kun pë ’ö ’ka‑ yö ꞊nɛ ’ka‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ‑yö ’dho ‑yö yöë ma Mɛgbö n ‑ma ‑go ga ’gü ‑yi ‑bha!»

¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë ’ö kwa ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa pö Eli ‑dho nu ’dhiö ꞊kun ‑i?»

¹¹’Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Yö ’dhö, Eli ‑yö ‑dho nu ’dhiö kö ‑yaan pë ’plɛ ’dho ’ko ꞊bhaa. ¹²’Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Eli ꞊ya nu ’saadhö, bhii mɛ ‑nu waa‑ dɔ ’ö ’wo ’wun yaa ꞊kaa’ ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑dhi ‑a ’ka ‑an ‑dhë ‑a ’dhö. ‑Kɔ do bhë ’ö ’wo dho ma Mɛgbö n ’klo bhɔa ’pö.»

¹³’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa dɔa ꞊nɛ Zan Batisö ꞊nɛ ’ö‑ ‑bha ’wun ꞊blɛɛ bhë.

Yesu ‑bha ’në do ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü ‑a ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 9.14-29; Lukö 9.37-43a)

¹⁴꞊Dhɛ ’ö ’wo nu ’wo ‑lo ‑dhɛ ’wo mɛ ‑gbaa ‑nu to ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha, ’ö gɔɔn‑ do ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’yö ‑lo ö kpɔn ’gü ‑a ’dhiö. ¹⁵’Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö n gbö ’yena ‑yö wo! ’Puɛ‑ ‑ya ’yënng bhɔ ‑na ꞊duö. ’Ö ꞊ya kë ‑nu wo ’ö ‑püö siö, ’iin ’ö ‑püö yiö ‑dhɛ ‑nu ‑bha. ¹⁶’A nuë ü bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhia, ’kɛɛ waa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ‑an ‑dhɛ bo.»

¹⁷’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Ö mɛ ‑nu ꞊gɔü’ ’gbeezë këwunyaazë, ’töng ‑mlë ’kwa dho kaa kwa ’ko ꞊bhaa ꞊ɛ? ’Iin ’zü ’töng ‑mlë ’a dho ka bun ‑a ’ka ɛ?» ’Yö‑ pö: «‑Ka nu ’në bhë ‑a ’ka n ꞊dhia zö!»

¹⁸’Yö ’wun ‑blɛɛ ’gbee‑ ’ka ‑zuu yaa bhë ‑a ’ka, ’yö go ’në ’ö bhë ‑a ’gü, ’ö‑ ‑dhɛ ‑yö bo ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü.

¹⁹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha wo ’kuë ’wo‑ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Më ‑kë ’ö yi ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑zuu yaa ’ö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha ‑ɛ?»

²⁰’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Pë ’ö ‑kë ’dhö bhë ’ö tɔɔ ka ‑bha ‑zoyösü ‑yö ’teete! A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ꞊Ya kë ꞊nɛ ka ‑bha ‑zo yö ‑sü ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊kplɔɔ’ ga ’dhö, ka ‑dho ‑a pö ‑tɔn ’ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ’go ü pin ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bha ’ü ’dho ‑de!›, ‑yö ‑dho go ö pin ‑bha. Pë gbɛ kë ‑sü yaa ’dho kë ka ‑kwaa ’gbee‑, ²¹[’kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë ‑zuu yaa ꞊suu’‑ ’ö bhë pë ’ö ’kwa dhoë‑ kë kö ’kwaan‑ ‑mɔ ‑a kë ‑sü ‑bha ’ö tɔɔ ꞊bhɛa’ ‑sü waa‑ ‑bɛn ’to ‑sü].»

Yesu ‑yö ‑ko ’zü ’yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑bha go ga ’gü ‑wun ‑blɛɛ

(Maakö 9.30-32; Lukö 9.43-45)

²²Yi do ’ka kö Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’plɛ ‑wo wo ’ko ꞊bhaa Galile ‑sɛ ’gü bhë, ’ö‑ ‑pö ‑an ‑dhë: «Ma Mɛgbö, ‑wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ ²³kö ‑waan n zë, ’kɛɛ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa ’ka ’a dho go ga ’gü.»

’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu wö ‑yö ‑siö giagiawo.

’Nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑sü ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü

²⁴꞊Dhɛ ’ö Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ‑lo Kapɛɛnaɔmë, ’ö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn Piɛɛ ‑bha ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Ka ‑gɔmɛ ’yaa ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ‑bha ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ꞊a?» ²⁵’Ö Piɛɛ ‑ya pö: «꞊Ii‑, ‑ya ‑bho.» Piɛɛ ‑yö ‑kë ‑da ꞊dhia kɔɔ, ’yö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «Ü ü ‑zo ‑ta ‑kɔklë ꞊ɛ, Simɔ? Dö ‑nu ’ö ‑an ’gbee‑ ‑ta bho ‑sü ’dho ‑mü, kö ‑waan ’nii‑ ꞊sɔnng’ nu ’kpongtaa ‑gludë ‑nu ‑dhë ‑ɛ? ‑An ‑bha ‑sɛ ’gü ’në ‑nu ‑mü, ’iin ‑nia ‑nu ‑mü e?» ²⁶’Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Nia ‑nu ‑mü.» ’Ö Yesu ‑ya pö: «꞊Dhɛ ‑kë ’dhö bhë, kö ’sɛ ’gü ’në ‑nu ‑zë ‑an ꞊dua’ ’yaa ‑mü ’wëü‑ bho ‑sü ’ka. ²⁷’Kɛɛ kö ꞊kun ’kwa mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ’kwa ’wun ‑na ‑an ‑zuë. ꞊Dhɛ ’dhö bhë, ‑bhö ’dho ’yipuë ꞊va ꞊bhaa, ’ü ‑piöga ‑zuö yiö, ’yuö‑ ‑blɛɛzë ’ü ’dhoë‑ ‑a sü bhë, ‑bhö ‑a ’dhi ’po, ü ‑dho ’wëü‑ ’tama ga do ’ö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan ko ‑bha ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑a yö. ‑Bhö ‑a ’sü ’ü nuë kö ’üën‑ ko ‑bha bho ‑an ‑dhë!»

Dö ’ö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ?

(Maakö 9.33-37; Lukö 9.46-48)

¹‑A ’töng gia‑ bhë ‑a ’ka, Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha ’wo‑ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «Dö ’ö tɔɔ mɛ ꞊va ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü dhang‑ ‑nu ’gü i?»

²’Ö Yesu ‑yö ’në ’tee do ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ dɔ ‑an ’dhiö; ³’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ꞊Ya kë ꞊nɛ kaa ’go ka pin ꞊taa kaa kë ꞊nɛ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’dhö, kaa ’dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü dhang‑ ’gü. ⁴Mɛ ’ö mɛ ꞊va ’ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü, ’ö tɔɔ mɛ ’ö ö ‑de dho sia‑ ꞊nɛ ’në ’ö ꞊nɛ ‑a ’dhö. ⁵Mɛ ’ö ’dhoë‑ ’në ‑nu ’ö ‑an ꞊suu’‑ ’dhö ꞊nɛ ‑an kun ‑së n ‑wun ’gü, kö ꞊ya ma gia‑ n ’kun ‑së.»

꞊Sɔɔn yaa ‑bha ‑kë yaa ‑sü

(Maakö 9.42-48; Lukö 17.1-2)

⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «’Në ‑nu ’wo n ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ bhë, mɛ ’ö ’dhoë‑ kë kö ‑a mɛ do ‑de ‑yaan ‑püö ꞊sɔɔn yaa ’gü, ’a, ‑a mɛ ’ö ’dhö bhë pë ’ö ‑dhi ‑a ‑bha ’ö tɔɔ ‑wo ‑güö kpö dun ‑a bhɔa‑ ‑wa ‑zuö ’yoo ꞊bhaa. ⁷꞊N ’n! ‑Yö ’yenazë ’kpongtaamɛ ‑nu ‑bha ’ka ꞊dhɛɛ, ’ö tɔɔ ’wun ‑nu ‑wo ‑dhö ’kpongtaa zö, ’ö ’wo mɛ ‑nu ‑da ꞊sɔɔn yaa kë ‑sü ’gü. Bhii ’wun ‑nu ’wo ’dhö bhë, ‑wo ‑dho kë ‑dhö ‑kplawo, ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ bɔ ‑a ‑ta kö ‑yaan kë bhë, ‑yö ‑dho kë ’yenazë ‑a ‑bha ’ka! ⁸꞊Ɛɛ, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü ‑kɔ ‑wun ’iin ü ‑gɛn ‑wun ’ü dho ‑püö ‑a ‑dhë ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑an ’klu ’kan ’ü ‑an ‑zuö ü ’ka ꞊gbiin! ‑Yö ‑dho kë ‑së ü ‑bha ’ka kö ’ü ‑da ꞊toëpö ‑këdhösü ’gü ü ‑kɔ ’klu ’iin ü ‑gɛn ’klu ’ka ’ö ꞊zië’ ü ‑kɔ ꞊plɛ waa‑ ü ‑gɛn ꞊plɛ ‑to ü ‑bha ‑sü ’ö ’wo ü ꞊zong ‑a ’ka ꞊glöötiaandhö ’siö ’ö ‑dhö ꞊toëpö ’ka bhë ‑a ’gü ‑sü ‑bha. ⁹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’zü, ü ’yanga ‑wun ’ü dho ‑püö ‑a ‑dhë ꞊sɔɔn yaa ’gü, kö ‑bhö ‑a bho mü ’ü‑ ‑zuö ü ’ka ꞊gbiin! ꞊Yö ‑së ü ‑bha ’ka kö ’ü ‑da ꞊toëpö ‑këdhösü ’gü ü ’yanga dosɛn ’ka, ’yö ꞊zië’ ü ’yanga ꞊plɛ ‑to mü ‑sü ’ö ’wo ü ꞊zong ‑a ’ka ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü ‑sü ‑ta.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ’bhla ’ö ꞊dhɔng ’ö ’wo‑ yö ’zü ‑a ‑bha

(Lukö 15.3-7)

¹⁰’Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö kö ꞊kun ’ka ’në ‑nu ’wo ꞊nɛ ’ka ’yan ꞊ziö’ kë ‑a mɛ do ’ka! A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑yɔɔn ‑a ‑ta ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ’wo ‑an ‑maa kë ‑na ’ö ’wo dhang‑ ‑nu ’gü, ‑wo dɔ ‑sü ’ka ‑kplawo n Dë wö ’dhiö. ¹¹[Bhii ma Mɛgbö, a ‑nu mɛ ‑nu ’wo dhɔng ‑sü ’ka ‑an dha ꞊dhia.]

¹²꞊Ya kë ꞊nɛ ’bhla ꞊këng’ do ꞊ya kë gɔɔn‑ do ‑gɔ, ’ö‑ do ꞊ya ꞊dhɔng, yaa ’dho ‑an ’gɔɔ‑ ’sɛisië ö ga ’sɛisië bhë ‑an to ‑tɔn tuö mü ‑yaan ’dho ‑a do ’ö ꞊dhɔng bhë ‑a ꞊mɛɛ’ ꞊dhia ꞊a? ¹³꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, a‑ ‑pö ka ‑dhë gia‑ ’ka ꞊nɛɛ: ‑Yö ‑dho kë ‑a ‑gɔ ꞊zuögludhi ‑wun ’ka ’bhla do ’ö bhë ‑a ‑wun ’gü, ’ö ꞊zië’ ‑an ’gɔɔ‑ ’sɛisië ö ga ’sɛisië ’ö waa ꞊dhɔng bhë ‑an ‑wun ‑ta; ’yaa ’dhö a? ¹⁴‑Kɔ do ’ö bhë ‑a ’ka, ka Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü ’yaa‑ ’piö kö ’në ‑nu ’wo bhë ‑an do ’kpaan ‑de ‑yö ꞊dhɔng.»

’Wun ’ö ‑gban dheglu ‑mɛ ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑kë ö dheglu ’ka ‑sü ‑bha

¹⁵’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü dheglu ‑mɛ ꞊ya ’wun yaa kë ü ’ka, ‑bhö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’ü‑ ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü bhë ‑a ‑zɔn ‑a ‑dhë; ’kɛɛ ‑yö kë ka ’sloo ’ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊ya ’we ü ‑wo ‑bha kö ’bha ‑a bho ’wun yaa ’gü. ¹⁶’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ pö ö ’ka ’dho we ü ‑wo ‑bha, ‑bhö mɛ do ’iin mɛ ꞊plɛ ’sü ü ’piö, ‑yö kë ’dhö kö ’wun ‑dɔ mɛ ‑bha dhe ’ö dho kë, ‑a zü ‑yö dɔ mɛ ꞊plɛ ’iin mɛ ‑yaaga ‑bha ‑tɔmɔdhɛ kë ‑sü ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑a ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü bhë ‑a ’dhö. ¹⁷’Kɛɛ ꞊yaa‑ pö ö ’ka ’dho we ka ‑wo ‑bha ‑kplawo, ‑bhö ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu kpö ’gü! ꞊Ya kë ꞊nɛ ’zü ꞊yaa‑ pö ö ’ka ’dho we ‑an ‑wo ‑bha ’gbɛɛdhö, ‑kaa ’sü zlöö ꞊nɛ mɛ ’yaa ka ’piö, ’iin ꞊flüükëmɛ ‑nu mɛ do ’dhö.

¹⁸A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ’oo mɛ ’ö ’ka ’dhoë‑ ’kɔdhi ta ‑a ‑gɔ sia‑ zö, kö ’kɔdhi ‑yö ‑ta ‑a ‑gɔ ‑sü ’ka dhang‑ ’gü. ’Iin mɛ ’oo mɛ ’ö ’ka ’dhoë‑ ’kɔdhi po ‑a ‑gɔ sia‑ zö, kö ‑yö ’po ‑sü ’ka ‑a ‑gɔ dhang‑ ’gü. ¹⁹A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: ‑Yö ‑kë mɛ ꞊plɛ ’ka ka ziën, ’ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ‑a ‑bha pë ’wo‑ ’piö ‑a ‑dhɛ ‑sü ’ka ꞊bhɛa’ ‑sü ’gü n Dë ’ö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ‑nu ’gü ‑a ‑gɔ, ‑yö ‑dho ‑a nu ‑an ‑dhë. ²⁰Bhii ‑dhɛ ’ö mɛ ꞊plɛ ’iin mɛ ‑yaaga ’wo wo ’ko ꞊bhaa ‑a ‑bha n ’tɔ ’gü, a ‑an ’piö mü.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö sü yuökëmɛ ’ö ’yaa‑ ’piö kö ’ö ö ’bha ‑bha ‑wun ’to ‑a ‑bha

²¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Piɛɛ ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’yö ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ n dheglu ‑yö ’wun ꞊zaa’ ‑sü kë ‑na n ’ka, ‑yö ’dho ‑na ‑a ’ka ’dhiö ‑kplawo, ‑a ‑gwaa kë ꞊dhë ‑naa ’a dho ziëë ‑a ‑ta ɛɛ? ‑Gwaa ’slaplɛ ꞊a?» ²²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Abi’! N ’ka‑ pö ü ‑dhë ‑gwaa ’slaplɛ, ’kɛɛ ‑gwaa ’gɔɔ‑ ’slaplɛ ‑gwaa ’slaplɛzë.»

²³‑A ‑wun ’gü ’ö Yesu ‑ya pö ’zü: «‑Dhɛ ‑ga, pë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü ’ö bhɔ ‑a ‑bha ’yö ꞊nɛɛ: ‑Gludë do ‑yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhɛ, ’ö yuö ’wo‑ kë ‑na bhë, ’wo‑ ’wëüga ’kluën bho ‑a ‑bha.

²⁴꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ‑ya ’wëü‑ ꞊dhong’ ‑sü ‑bha, ’wo nu mɛ do ’ö‑ ‑bha ’wëü‑ ‑vuu ꞊këng’ ꞊plëëzë ’pë ’dho ‑a ‑bha ‑a ’ka. ²⁵Gɔɔn‑ ’ö bhë pë ’ö dho ‑a kë kö ‑yaan ’wëüga ‑nu ’wo bhë ‑an ’pë bhoë yaa kë ‑dhö. ’Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö: ‹Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ, ‑kaa ’dhɔɔ dɔ, yö ’dhö, ö bɔɔ ’dhö, ö ‑bha ’në ‑nu waa‑ pë ‑nu ’wo‑ ‑gɔ ’töüdhö; ‑ka ‑an ’plɛ ’dhɔɔ dɔ kö ‑waan kë ꞊nua ‑nu ’ka. ‑Yö kë ’dhö kö ’wëü‑ ‑nu ’wo bhë ‑yaan ‑an ’pë bho.›

²⁶’Ö yuökëmɛ bhë ’ö nu ’ö ‑lo ö kpɔn ’gü ö ‑gɔmɛ ꞊gɛɛndhö ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö ü ꞊zuö’ ’dho sia‑ n ’piö, a ‑dho ü bha ’pë ’plɛ bho!› ²⁷’Ö‑ ’yena ‑yö ‑da ‑a ‑gɔmɛ ’gü, ’yö ö ꞊kwaa ’pë mɛ ’ö bhë ‑a ‑zü, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ’dho.

²⁸Yuökëmɛ ’ö bhë, ‑a ‑yö plaan ‑sü ’ka, ’yö ö ’bhamɛ do ’ö wo ‑nu ’wo yuö ‑kë ‑dhɛ do ’gü, ’ö‑ ‑bha ’wëü‑ ’ö dho kë ꞊nɛ pë ꞊këng’ do ’dhö ’ö‑ ’pë ’dhoë‑ ‑bha, ‑a yö. ’Ö ‑lo ‑a bhɔa, ’ö to ’tee kö ‑yö ‑to ‑a kwɛɛ, ‑a pö ‑a ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö n ‑ma ’pë ’ö ü ‑bha bhë ‑a bho!› ²⁹’Ö‑ ’bhamɛ ‑yö ‑püö ‑a ꞊gɛɛndhö ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü ’ka, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü ꞊zuö’ ’dho sia‑ n ’piö, a ‑dho ü bha ’pë ’plɛ bho!› ³⁰’Kɛɛ yaa ’we ‑a ‑bha, ’yö‑ kun, ’yö‑ ‑zuö ‑kanso ’gü ’ö dho ’ö yöë ‑a ‑bha ’pë bho ‑yi ‑bha. ³¹꞊Dhɛ ’ö‑ ’bhamɛ ‑nu ’ö wo ‑nu ’wo yuö ‑kë ‑dhɛ do ’gü, ‑wo ’wun ‑nu ’wo bhë ‑an yö, ’ö ‑siö ‑an ‑dhë ꞊gbaɔnsü; ’ö ’wo dho ’wo‑ ꞊blɛɛ wo ‑gɔmɛ ‑dhë.

³²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑an ‑gɔmɛ ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹Yuökëmɛ ’gluyaazë! A ü bha ’pë ‑wun ‑to ’kpaan, ’ö tɔɔ ü ‑bhɛa n ‑dhë kö ’a‑ kë ü ‑dhë ’dhö. ³³Bhi ‑de ’pö, ü ꞊dua’ ‑mü kö ’ü ü ’bhamɛ ’yena yö ꞊nɛ ‑kɔ ’a ü ’yena yöë bhë ‑a ’dhö ’pö!› ³⁴’Ö ’wun ‑yö ‑na ‑an ‑gɔmɛ ’ö bhë ‑a ‑zuë ꞊gbaɔnsü; ’yö yuökëmɛ ’ö bhë ’yö‑ ‑zuö ‑kanso ’gü kö ‑yaan ’klobhɔdhe yö ‑yaan ’dho ‑yaan yöë ‑a ‑bha ’pë ’plɛ bho ‑yi ‑bha.»

³⁵’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Kɔ bhë ꞊nɛ, ’ö n Dë ’ö dhang‑ ’gü, ’ö dho ‑a kaa ka ’ka ‑a ’ke kaa ziö ka ’ko ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ka ꞊zuöga ’plɛ ’ka ‑a ’ka.»

Yesu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban dhe ‑bho ’blü ‑sü ‑bha

(Maakö 10.1-12)

¹꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’yö go Galile ‑sɛ ’gü, ’yö dho Zude ‑sɛ ’pian mɛ ’ö bɔ ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn bhë ‑a ꞊zlöö ꞊zian’ bhë ‑a ’gü. ²Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a ’piö, ’yö ‑an ‑bha ’yuamɛ ‑nu ‑dhɛ bo.

³Falizi ‑mɛ ‑nu ’bhaa ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha kö ‑waan ’slë ’kan ‑a ‑gɔ. ’Wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «Kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö gɔɔn‑ ‑yö ö bɔɔ bho ’blüü ’wun ‑gɛn ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ‑wun ’gü a?»

⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: ‑A zü dɔ ‑sü ’ka, ‑Zlan ‑yö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ‑da. ‑Wo bhë kaa‑ pö ꞊a? ⁵’Go mü ’yö‑ pö: ‑A ‑wun ’gü, gɔɔn‑ ‑dho kan ö dë waa‑ ö dhe ‑an ‑bha ’ö waa‑ ö bɔɔ ’wo wo ‑bha ‑tosiadhe kë wo ’ko ’piö. ’Ö ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ ’wo ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑lü do ’dhö. ⁶꞊Ya kë ’dhö kö ’waa ꞊plɛ gbɔ, ’kɛɛ kö ꞊wa kë mɛ do ’ka; kö ꞊kun ’ö pë ’ö ‑Zlan ꞊ya ‑an ꞊nëng ’kuë‑, ’yö mɛ ‑yö ‑an ‑kan ’kuë‑.»

⁷’Ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü ꞊nɛɛ: «‑Më ’ö ‑kë ’ö Moizö ‑ya pö gɔɔn‑ ‑yö ö bha dhe ‑bho ’blüü ‑sü ’sëëdhɛ kë ‑ya kpa ‑a ‑bha ‑ya kaa ꞊ɛ?»

⁸’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Pë ’yö ‑kë ’ö Moizö ‑ya pö ’dhö bhë ’ö tɔɔ ka ꞊gɔü’ ‑yö ’gbee‑, ’kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë, ‑a züdɔyi ’ka yaa kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö. ⁹A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: Gɔɔn‑ ꞊ya ö bɔɔ bho ’blüü kö ‑a ‑gɛn yaa kë ꞊nɛ ꞊ya ꞊sɔɔn kë, ’ö ꞊ya dhe gbɛ ’sü kö ꞊ya ‑da dhe ’piö.»

¹⁰’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’wun ’ö ’dhö bhë ‑yö gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ziën, kö ‑a ꞊fië’ ‑to kö mɛ ‑nu ‑wo ’to ’kwɛa ’ka!»

¹¹’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ’plɛ waa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ꞊nɛ ‑wa ‑gɛn ma, ‑a ’ke yaa kë mɛ ‑nu ’ö ‑Zlan ‑ya ‑a ‑gɛn ma ‑sü ꞊faan’ nu ‑an ‑dhë bhë ‑an ’ka. ¹²’Wun ‑gɛn ꞊plëëzë ‑nu ‑wo ‑dhö, ’ö ‑an ‑wun ’gü, ’ö gɔɔn‑ ꞊plëëzë ’waa dhe ’sü. ’Ö tɔɔ mɛ ’bhaa ‑nu ‑bha ’ka, ‑an ’bɔn ‑yö ’kan ‑sü ’ka ’wo bhɔa ’ö ‑an ’bhaa ‑nu ’bɔn ’dhö ’kan ‑sü ’ka ‑an ‑de ‑zo we ‑a ‑bha ‑wun ’ka. ’Yö‑ mɛ ’bhaa ‑nu ’wo to, ’waa dhe ’sü ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ’gü kö ‑waan ‑Zlan ‑bha yuö kë ‑an ‑bha wo ‑de nu ‑sü ’plɛ ’ka. ꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ ’ö ’dhö bhë, mɛ ꞊ya kë kö ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ‑yaan mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑yö ‑we ‑an ‑wun ‑bha, kö ‑ya ma!»

Yesu ‑bha ’dhuë‑ ‑kpɔ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑bha ‑sü

(Maakö 10.13-16; Lukö 18.15-17)

¹³‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha ’zü, mɛ ‑nu ‑wo ‑nu ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’ka Yesu ꞊dhia kö ‑yaan ö ‑kɔ kpa ‑an ‑ta, ’go mü kö ‑yaan ‑an ‑bha ꞊bhɛawodhe kë; ’kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu waa ’we ‑a ‑bha kö ‑wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha. ¹⁴’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa’ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑zü, ‑wo nu n ’piö! Kö ꞊kun ’ka ‑an ꞊kpaa, bhii ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ‑nu ’gü bhë, ‑yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ꞊nɛ ’në ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’dhö, ‑an ‑bha ’ka.»

¹⁵’Yö ö ‑kɔ kpa ‑an tuö, (’ö ’dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha). ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ‑ziö.

’Wun ’ö ‑gban ’në gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë do ‑bha

(Maakö 10.17-31; Lukö 18.18-30)

¹⁶Yi do ’ka, gɔɔn‑ do ‑yö ‑yɔɔn Yesu ‑bha, ’yö‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ‑më ‑së ’a dho ‑a kë ’aan‑ ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑dhɛ ‑bha ‑ɛ?»

¹⁷’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më ’yö ‑kë ’ü n ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wun ‑së ‑wun ’ka ɛ? ‑Zlan do ’kpaan ꞊nɛ ’ö‑ këwun ’dho ‑së. ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ü‑ ’piö kö ’ü ‑da ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑dhɛ ‑bha, kö ‑bhö tɔng ‑nu ꞊bhlë ‑ya!» ¹⁸’Ö‑ pö Yesu ‑dhë: «Tɔng ‑nu ‑mlë ‑ɛ?» ’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «’Ö tɔɔ: Kö ꞊kun ’ü mɛ zë; kö ꞊kun ’ü dhebɔ ’iin ꞊mlaabɔ ‑an gbɛ ꞊mɛɛ; kö ꞊kun ’ü ꞊kwaan; kö ꞊kun ’ü ꞊sua kë ü ‑ya ’yɔɔ ‑gɔ; ¹⁹‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ’kpɔ; ’ü ü ‑ya ’yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de ’dhö! »

²⁰’Ö ’nëgɔɔnzë ’ö bhë ’ö‑ pö: «Tɔng ‑nu ’wo bhë a ‑an ’plɛ kun. ‑Më ’bhaa ’ö‑ ‑wun ‑yö to ’a dho a‑ kë ’zü i?» ²¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ü‑ ’piö ’ü kë kpengdhö ö ’plɛ ’ka, ‑bhö ’dho ’ü ü ‑bha kɔɔpë ‑nu ’dhɔɔ dɔ, ’ü‑ ’wëüga bhë ‑a ‑glu ’fɛɛmɛ ‑nu ’ka, ’ü ziö n ’piö! ꞊Ya kë ’dhö ü ‑dho ü ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu yö dhang‑ ’gü.»

²²’Kɛɛ ’në gɔɔn‑ ’ö bhë ‑wo ’ö ꞊nɛ, ꞊dhɛ ’yö‑ ma, ‑yö dho wösiödhe ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑yö ‑kë ꞊bhɔɔzë ꞊duö.

²³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ꞊Bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü ‑sü ’ö dhang‑ ’gü, ‑yö ‑dho kë ’gbee‑. ²⁴’Ö ‑wo mɛ ’ö ꞊nɛ ’a‑ ‑pö ka ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: ‑Yö ’gbee‑ ‑yɔɔnmia ‑bha ’ka kö ‑yö bɔ miiga ’dhi ’gü, ’kɛɛ ‑yö ‑dho kë ’zü ’gbee‑ ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü ‑sü ’ka ’ö ꞊zië’ ‑yɔɔnmia ‑bha ‑bɔ miiga ’dhi ‑bha ‑sü ‑ta.»

²⁵꞊Dhɛ ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ’wun ’ö ꞊nɛ ‑a ma, ’ö ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an ’gü ’wo‑ pö: «꞊Ya kë ’dhö kö dö ’yö dho dha ’sa?»

²⁶’Ö Yesu ‑yö ‑an ‑ga, ’ö‑ pö: «‑Yö ’gbee‑ mɛ ’bhee‑ ‑bha ’ka ’dhö, ’kɛɛ ‑yö ’pëëpë ‑Zlan ‑bha ’ka, ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ’wun ’plɛ kë ‑sü ‑bha.»

²⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ’to ’to, yi yi ‑bha pë ‑nu ’plɛ ‑to sia‑ ’yi ‑ziö ü ’piö. ꞊Ya kë ’dhö, kö ‑më ’yi dho ‑a yö ’pö e?»

²⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Yi ’ö ma Mɛgbö ’a dho ‑ya ‑a ’ka n ma ’gɔ ‑gbloo ’tɔ bhɔ ‑sü ‑zë ’gü ’kpongtaadhɛ ‑dëü ‑bha, ka ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, ’ka ‑ziö n ’piö ꞊nɛ, ka ‑de ’pö ka ‑dho ‑ya ’gɔ ‑gbloo ‑nu ’gü kö ’kaan‑ Izlaɛlö ’gunng ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑bha za ’kan. ²⁹’Go mü, mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ ö bha ’kɔ ‑nu, ö dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu, ’nëdhoo ‑nu, ö dë ‑nu waa‑ ö dhe ‑nu, ö bha ’në ‑nu, ö bha ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑an ’plɛ to n ‑wun ’gü, ‑yö ‑dho ‑a yö ‑gwaa ꞊këng’ do ‑zë. ’Go mü, ’ö ꞊toëpö ‑këdhösü dho kë ‑an ‑bha ’ka. ³⁰’Kɛɛ mɛdhɛvadhɛ ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü bhë, ‑an mɛ ‑blɛɛzë ‑nu ‑wo ‑dho kë ‑tozlöömɛ ‑nu ’ka; ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑tozlöömɛ ‑nu ’ka, ’wo dho kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu ’ka.»

’Wun ’ö ‑gban yuökëmɛ ‑nu ’wo lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ‑an ‑bha

¹’Yö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Bhii pë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑yö bhɔ ‑a ‑bha, yö ꞊ga ꞊nɛ: Lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ do ‑yö ‑yö plaan ‑dhiadhiö tii ’gü. ‑Ya ‑kë ’dhö kö ’ö yuökëmɛ ‑nu ‑da ö ‑gɔ lɛzɛn ‑bhlö ’gü. ²’Ö waa‑ yuökëmɛ ‑nu ’ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ‑a ‑bha kö ’yaan‑ ‑an ꞊saan’ bho ꞊nɛ ‑kɔ do ’ö ’wo mɛ ‑nu ꞊saan’ bho ‑na ‑a ’ka ‑su ga do ’ka ‑dhɛkpaɔyi do ‑bha bhë ‑a ’dhö, ’yö ‑an bɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö yuö kë ꞊dhia. ³’Yö ko ’zü ’yö yö plaan ‑dhiadhiö ‑lan ’tëë ’gbee‑ ’ka, ’yö mɛ ’bhaa ‑nu yö kö ‑wo ꞊gbaannu ‑sü ’ka ’dhëëdhɛ ‑nu ‑bha, bhii yuö ’yaa ‑an ‑gɔ, ⁴’yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹Ka ‑de ’pö, ‑ka ’dho ’ka yuö kë n ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö, a ‑dho ka ꞊saan’ bho ’kpodhö.› ⁵’Ö ’wo dho yuö kë ꞊dhia lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö. ’Ö ko ’zü, ’ö yö plaan lan‑ ’gü; ’go mü ’zü, ’yö yö plaan ’wɔ ’yɛ ‑lan ’ka, ’ö mɛ ’bhaa ‑nu yö; pë do bhë ’ö‑ pö ‑an ‑dhë, ’wo dho ’pö. ⁶꞊Dhɛ ’ö ’kwa dɔ ’dho ‑lan ’ka, ’yö yö plaan, ’yö mɛ ’bhaa ‑nu yö kö ‑wo dɔ ‑sü ’ka ’dhëëdhɛ ‑nu bhë ‑a ‑bha. ’Yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: ‹‑Më ’yö ‑kë ’ka ꞊gloo zö ‑dhɛkpaɔyi ’ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü, ’ö ’kaa yuö gbɛ kë ꞊ɛ?› ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: ⁷‹’Ö tɔɔ mɛ gbɛ ’yaa ‑dhö ‑yaan yi ’sü yuö ’gü.› ’Ö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹꞊Dhɛ ’ö ’dhö, kö ‑ka ’dho ’ka yuö kë n ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö!›

⁸꞊Dhɛ ’ö ’yiniadhɛ ‑yö dɔ, ’yö ö bha mɛ ꞊saan’ bho ‑mɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö yuökëmɛ ‑nu ꞊saan’ bho, ‑a zü dɔ mɛ ‑nu ’wo ‑da yuö ’dhiö zlöö bhë ‑an ‑ta ’ü ’dho ’ü yöë yuökëmɛ ‑nu ’wo ‑da mü ’dhiö bhë ‑an ‑bha!› ⁹Mɛ ‑nu ’wo ‑da yuö ’dhiö ’dho ‑lan ’ka bhë ‑wo ‑nu, ’ö mɛ ’ö ‑dhö ’ö ö ‑bha ‑su ga do yö. ¹⁰꞊Dhɛ mɛ ‑nu ’wo ‑da yuö ’gü ’dhiö ‑blɛɛzë ’ka bhë ꞊wa nu, ‑wa ‑pö ‑bezë wo ‑bha ‑dho ziö mɛ ‑nu ’wo nu zlöö bhë ‑an ‑bha ‑ta, ’kɛɛ mɛ ’ö ‑dhö ‑wa ‑bha ‑su ga do do ‑nu ‑a ‑dhë. ¹¹‑An ‑bha ’wëü‑ ’sü ‑sü ’ka, ‑wo ’wun ‑blɛɛ wo ‑wo ꞊löö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ bhë ‑a ’ka. ¹²’Ö ’wo‑ pö: ‹Yuökëmɛ ‑nu ’wo nu zlöö, ’ö ’wo yuö ‑kë ’lɛlɛ do ’piö, ’ü ‑an ꞊saan’ bho ꞊nɛ yi ’yi yuö ‑kë ‑dhɛkpaɔyi do ’piö, lan‑ ’bhü ‑sü ‑ta ’ö yi ’gü ꞊ya ga ꞊nɛ yi ’dhö a?› ¹³’Kɛɛ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑ya ‑pö ‑a mɛ do ‑dhë: ‹N ’bhamɛ, n ’ka ü ‑püö, ü ‑we ‑a ‑bha ’ü yuö kë ‑su ga do ‑bha ‑dhɛkpaɔyi do ’ka, ’wun gia‑ ’yaa ‑mü ‑a? ¹⁴Kö ‑bhö ü ꞊saan’ bhë ‑a ’sü ’ü ü bha ’dho wo. Mɛ ’ö ‑da yuö ’gü zlöö bhë, a ‑dho ‑a ꞊saan’ bho ꞊nɛ ‑kɔ do ’a ü ꞊saan’ bho ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö ’pö. ¹⁵N ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö pë ’ö ‑dhi n ‑dhë, ’a‑ kë n ‑ma ’wëüga ’ka a? ’Iin n ‑ma ’glusë ‑wun ’kö bhë ’ö ꞊druɛi ‑yö ‑da ‑a ‑dhë ü ’gü i?› »

¹⁶꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ’zü ꞊nɛɛ: «Mɛ ‑nu ’wo ‑tozlöömɛ ’ka, ‑wo ‑dho kë mɛ ‑blɛɛzë ‑nu ’ka, ’ö mɛ ‑nu ’wo mɛ ‑blɛɛzë ’ka, ’wo dho kë ‑tozlöömɛ ‑nu ’ka.»

Yesu ‑yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑bha ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ ’zü ‑gwaa ‑yaaga ‑naa wo

(Maakö 10.32-34; Lukö 18.31-34)

¹⁷Yesu ‑yö ‑kë ’dho ꞊dhia Zeluzalɛmë; ’yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ bhë ’yö ‑an ‑sü ‑de ‑ta, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: ¹⁸«‑Ka ka ’to ’to, kwa ‑da ‑na Zeluzalɛmë kö ma Mɛgbö ‑waan n dɔ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kwɛɛ ‑waan ga za ‑lo n tuö. ¹⁹’Go mü ‑waan n dɔ mɛ ’waa Zuifö ’ka ‑an kwɛɛ. ‑Wo ‑dho duö ’luu sü n ‑ma, ’wo n ‑ma ‑klaaga ’ka; ‑wo ‑dho n ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha, ’ö ’wo n zë. ’Kɛɛ ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ‑naa ’ö bhë ‑a ’ka, a ‑dho go ga ’gü.»

Zakö waa‑ Zan ‑an dhe ‑bha ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü

(Maakö 10.35-45)

²⁰’Ö Zebede bɔɔ waa‑ ö bha ’në ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha. ’ö ‑an dhe ‑yö ‑gblü Yesu ’dhiö kö ’yaan‑ pë do ’bhaa ‑dhɛ ‑a ‑gɔ. ²¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më ’ü‑ ’piö e?» ’Ö‑ pö Yesu ‑dhë: «‑Bhö ‑a kë kö ma ’në ‑nu ꞊plɛ ’wo ꞊nɛ, yi ’ü dho kaa ‑gludë ’ka, kö ‑a mɛ do ‑yö ‑ya ü ꞊kwɛɛ‑ ’gü, ‑a mɛ do ‑yö ‑ya ü ꞊kwaa‑ ’gü!» ²²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ka‑ ‑dhɛ ‑na bhë, ’kaa‑ dɔ. Ka ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’yi ’güüzë ’a ’dhoë‑ ‑a mü ꞊nɛ ’kaa‑ ‑a mü ꞊a?» ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑mɔ ‑a ‑bha.» ²³’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «꞊Ii‑, ka ‑dho ma ’yi ’güüzë bhë ‑a mü, ’kɛɛ ma kun ’a dho mɛ ’ö dho ‑ya n ꞊kwɛɛ‑ ’gü ’iin n ꞊kwaa‑ ’gü ‑a ‑zɔn. ‑Ya dhɛ ‑nu ’wo bhë ‑wo mɛ ‑nu ’ö n Dë ‑yö ‑an ‑ya ‑an ‑bha ’ka bhë, ‑an ‑bha ’ka.»

²⁴꞊Dhɛ ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ’wo to bhë ꞊wa ’wun bhë ‑a ma, ’wo ’wun ꞊blɛɛ dhegluzë ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ’ka ‑an ꞊taa ‑bha wo ’ko ‑nu ziën. ²⁵’Ö Yesu ‑yö ‑an ’plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛɛ: ‑Gludë ‑nu ‑wo mɛ ‑nu ’gbee‑ ‑ta bho, ’ö mɛ ‑nu ’wo ’tɔbhɔmɛ ‑nu ’ka, ’wo mɛ ‑nu ꞊kɔɔn. ²⁶’Kɛɛ kö ꞊kun ’ö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö ka ziën; ‑abi’! ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö ka ziën ’ö‑ ’piö kö ’ö kë mɛ ꞊va ’ka, kö ‑yö ö ‑de kë ꞊nua ’ka ka ‑dhë. ²⁷’Go mü ’zü, mɛ ’ö‑ ’piö kö ’ö kë mɛ ‑blɛɛzë ’ka, kö ‑yö ö ‑de kë yuö ‑kë mɛ ’plɛ ’dhiö ‑mɛ ’ka. ²⁸‑Kɔ do bhë ’ö ma Mɛgbö ’a nuë; n ’ka nu kö ‑waan yuö kë n ’dhiö, ’kɛɛ kö ma ‑zë, ’aan‑ yuö kë mɛ ‑nu ’dhiö. ’Go mü, ’aan‑ n ‑ma ‑tosiadhe nu mɛdhɛvadhɛ ‑bho ’gan ’gü ‑sü ꞊sɔnng’ ’ka.»

Yesu ‑bha ’yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑dhɛ bo ‑kɔ

(Maakö 10.46-52; Lukö 18.35-43)

²⁹‑Wo ‑kë ’go ꞊dhia Zeliko, ’ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö Yesu ’piö. ³⁰’Yënngtiimɛ ꞊plɛ ‑wo ‑kë ꞊yaannu ‑sü ’ka zian ’to ’dhiö. ꞊Dhɛ ’wo‑ ma ꞊nɛ Yesu ‑yö ziö ‑na, ’wo yö ‑we ’gbee‑ ‑sü ’gü, ’wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, Davidö gbö, ‑bhö yi ’yena yö e!»

³¹’Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ’ka ‑sü ’gü, ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛ ‑wo wo ’dhi yö ’kuë‑. ’Kɛɛ ‑wo ‑yö ’we ‑sü ’gü ’gbee‑ ’ka ’zü ꞊nɛɛ: «Yi ‑Gɔmɛ, Davidö gbö, ‑bhö yi ’yena yö e!»

³²’Yö Yesu ‑yö ꞊gbaannu, ’ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö ‑an ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑Më ’ka‑ ’piö kö ’a‑ kë ka ‑dhë ‑ɛ?»

³³’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, ‑bhö ‑a kë kö ’yi ‑dhɛ yö!»

³⁴’Ö ‑an ’yena ‑yö ‑da Yesu ’gü; ’ö ‑pa ‑an ’yan ’ka, ’ö ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü, mɛ ꞊plɛ ’wo bhë ’ö ‑an ’yan ‑yö ‑po, ’yö ’wo ‑ziö Yesu ’piö.

Yesu ‑bha ‑da Zeluzalɛmë ‑kɔ

(Maakö 11.1-11; Lukö 19.28-40; Zan 12.12-19)

¹꞊Dhɛ ’wo ꞊yɔɔn ‑na Zeluzalɛmë ‑pö ’sɔɔ, ’wo bɔ Betefaze ‑pö ’ö Olivie ‑tɔn ’piö ꞊zian’ bhë ‑a ’gü. Yesu ‑yö ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ bɔ ö ’dhiö ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ²«‑Ka ’dho pödhɛ ’ö kwa ’dhiö bhë ‑a ’gü, ka ‑dho ꞊soofang mu ’ö‑ ’në ’dho ‑a ’piö ‑an yö kö ‑wo ‑klu ‑sü ’ka. ‑Ka ‑an ’po ’ka nu ‑an ’ka n ꞊dhia! ³꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ’bhaa ꞊ya ka ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ, ‑kaa pö ‑a ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑bha ’wun ‑yö ‑yö ‑an ‑bha.› ‑Yö ‑dhö ö ꞊kwaa’ ka ‑zü ’ka nuë n ꞊dhia zö!»

⁴Pë ‑nu ’wo bhë, ‑wo ‑kë ’dhö kö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ya pö ’dhiö bhë, ‑yaan ‑mɔ ’kuë ꞊nɛɛ: ⁵‑Bhö ‑a pö Siɔn ‑pö ‑dhë: ‑Dhɛ ‑ga, ü bha ‑gludë ‑yö nu ‑na ü ’piö, ‑yö pa ‑sü ’ka ‑kë ’lëëlë ‑sü ’ka; ’yö ‑ya ‑sü ’ka ꞊soofang ’në ꞊taa.

⁶’Ö ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ ’wo bhë ’wo dho ’wo‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Yesu ‑ya pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö. ⁷’Wo nu ꞊soofang mu waa‑ ö ’në bhë ‑an ’ka, ’wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑lo ‑an ꞊taa, ’ö Yesu ‑yö ‑ya ꞊soofang ’në ꞊taa. ⁸Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑po zian ‑gbloo ’piö, ’ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ’dhɛ ‑saa ‑nu ‑yɛ, ’wo ‑an ‑po zian ‑gbloo ’piö. ⁹Mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo yö Yesu ‑dhë ’dhiö waa‑ ‑an mɛ ‑nu ’wo ‑ziö ‑a ’piö, ‑wo ‑yö ’gɛi kë ‑sü ’gü ’gludhi ’ka ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Kwaa‑ ’yoo ‑mü! Kwaa‑ ’yoo ‑mü! ’Tɔbhɔdhe ‑yö ’to Davidö gbö ‑ta! ’Dhuë‑ ‑yö ’kpɔ mɛ ’ö nu kwa Dëmɛ ’tɔ ’gü ‑a ‑ta! ‑Zlan ’ö dhang‑ ‑nu ’gü ‑a ’tɔ ‑yö kë ꞊va!»

¹⁰꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑ya ‑da Zeluzalɛmë, ’ö plöömɛ ‑nu ’saadhö ‑wo yö wo ’ko ‑nu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’gü ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka ɛ?» ¹¹’Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo kë ziö Yesu ’piö ꞊dhia bhë, ’wo‑ pö: «Yesu, ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ’ö ’go Nazalɛtë, Galile ‑sɛ ’gü bhë yö ‑mü!»

Yesu ‑bha ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑kɔ

(Maakö 11.15-19; Lukö 19.45-48; Zan 2.13-22)

¹²Yesu ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë pë ‑nu ’dhɔɔ dɔ ꞊dhia waa‑ mɛ ‑nu ’wo ‑kë pë ‑nu ’dhɔ ꞊dhia mü bhë ’ö ‑an ‑kë, ’ö mɛ ’wo ‑kë ’wëü‑ ‑ta ‑bɔ ꞊dhia ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’wëü‑ ’ka ‑an ‑bha ’dhɔɔ dɔ ‑a ‑ta ꞊gba waa‑ ‑tönggö ’dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑bha ‑gbloo ‑nu ‑lo sia‑.

¹³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑ya ‑pö: ‑Wo ‑dho n ‑ma ’kɔ ‑dhɛ ‑bhɛa ‑a ’gü ‑kɔ, ’kɛɛ ka ‑zë, ’ka‑ ‑kë ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑bin ‑a ’gü ‑guö ꞊duudhɛ ’ka!»

¹⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ’yënngtiimɛ ‑nu waa‑ ‑gɛnlomɛ ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’yö ‑an ‑dhɛ bo.

¹⁵꞊Dhɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑mɛ ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ꞊wa ’wun ’gblüünzë ’ö‑ ‑kë bhë ꞊waa‑ yö waa‑ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’gbla ‑wo ’ö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ «Davidö gbö ’tɔ ‑yö kë ꞊va!» bhë ’ö ꞊waa‑ ma, ’ö ’wun ‑yö ‑na ‑an ‑zuë. ¹⁶’Ö ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «’Gbla ‑kɔ ꞊suu’‑ ’wo‑ kaa‑ ꞊nɛ, ’ü‑ ‑ma ‑a?» ’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «꞊Ii‑, a‑ ‑ma, ’kɛɛ ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: ‑We ü ’tɔ ’piö ‑sü ‑dho bɔ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu waa‑ ’në ’puu ‑nu ‑an ’dhii. ‑Wo ’ö bhë kaa‑ pö do ꞊a?»

¹⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö go ‑an ’piö pödhɛ bhë ‑a ’gü, ’ö dho Betani, ’yö ‑wɔ mü.

’Wun ’ö ‑gban Yesu ‑bha ’kpöü ‑ya figö ‑lü do ‑bha ‑sü ‑bha

(Maakö 11.12-14, 20-24)

¹⁸꞊Dhɛ ’ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya ’po, kö Yesu ‑yö nu ‑na plöö ꞊zian’, ’ö din ‑ya ‑kun. ¹⁹‑Yö figö ‑lü do ‑yö zian ‑gbloo ’dhiö, ’yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ‑a bhɛ ‑wun ’gü, ’kɛɛ ‑a ’dhɛ ’kpaan ꞊nɛ ’ö‑ yö. ’Ö‑ pö figö ‑lü bhë ‑a ‑dhë: «Ü bhɛ gbɛ ’ka ’dhö kë ‑dhö gbɔ!» ’Ö figö ‑lü bhë ’ö to ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü ’ö ’kpɛa kun. ²⁰꞊Dhɛ ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ’wun ’ö ꞊nɛ ‑a ‑yö, ’ö ’tetundhe ‑yö ‑da ‑an ’gü, ’wo yö Yesu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’gü ꞊nɛɛ: «‑Më ’ö ‑kë ’piöklöözë ’ö figö ‑lü ꞊nɛ ’ö ’kpɛa kun ꞊i?»

²¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya kë ka ‑gɔ, ’ö ‑zogɔndhe yaa kë ‑a ’gü, ka ‑dho pë ’a‑ ‑kë figö ‑lü ’ka ꞊nɛ, ‑a kë ’pö ’ö yaa ’dhö kë ‑a ‑de ’sloo ’ka, ’kɛɛ ka ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’zü ’kaan‑ ‑a pö ‑tɔn ’ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ’go ü pin ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bha ’ü ’dho ’ü ‑püö ’yoo ꞊bhaa!› ‑Yö ‑dho kë ’dhö ’gbɛɛdhö. ²²Pë ꞊suu’‑ ’saadhö ’ka‑ ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊bhɛa’ ‑sü ’ka, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ꞊nɛ, ‑yö ‑dho kë, pë ’ka‑ ‑dhɛ bhë, ka ‑dho ‑a yö!»

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ ‑yö ‑go më ꞊ɛ?

(Maakö 11.27-33; Lukö 20.1-8)

²³Yesu ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ’ö yö mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ‑bha. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ’wo Zuifö ’ka, ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha, ’wo yö ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’gü ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu ’ü ‑an kë ‑na ’saadhö ꞊nɛ dö ’ö‑ pö ü ‑dhë ’ü‑ kë ꞊ɛɛ?»

²⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ma ‑de ’pö, a ‑dho ꞊dhɛɛ’ do kpɔ ka ‑gɔ. ꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka‑ ‑daa kë n ‑gɔ ꞊sia, a ‑dho pë ’ö ‑kë ’a ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ’a‑ kë ‑na bhë ‑a ‑gɛn pö ka ‑dhë. ²⁵Dö ’ö Zan bɔ ‑yaan mɛ ‑nu ‑bɔ yiö ꞊e? ‑Zlan ‑mü e, ’iin mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑mü e?»

’Kɛɛ ‑wo ‑yö ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha wo ’ko ‑dhë ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ’kwa‑ ‑daa kë ꞊nɛɛ: ‹‑Zlan ’yö‑ bɔ›, ‑yö ‑dho kwa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: ‹‑Më ’ö ‑kë kaa Zan ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑ɛ?› ²⁶Kwaa ’dho ‑mɔa ’kwa‑ pö ’pö ’sa: ‹Mɛ ’bhee‑ ‑nu ’wo‑ bɔ›; bhii kwa ‑suö ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ’ö tɔɔ ‑an ’plɛ ‑wo wo ‑zo ‑ta ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü Zan ’ka.»

²⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «’Yiëë‑ dɔ.» ’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’pö: «꞊Ɛɛ, ꞊dhɛ ’ö ’dhö, kö ma ‑de ’pö, n ’ka ’dho n ‑ma ‑gɛn pö ka ‑dhë ’pö.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban gɔɔn‑ do ‑bha ’në ‑nu ꞊plɛ ‑bha

²⁸’Ö Yesu ‑ya pö ꞊nɛɛ: «’Wun mɛ ’ö ꞊nɛ ka ‑dhɛ ‑ga ‑a ’piö ’dhɛ: Gɔɔn‑ do ‑bha ’në ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑dhö, ’yö‑ pö ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑dhë: ‹N gbö, ‑bhö ’dho yuö kë ‑dhiadhö ꞊dɛɛ n ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö!› ²⁹’Yö‑ ‑daa ‑kë ’ö‑ pö ö dë ‑dhë: ‹N ’kaa dho.› ’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö ’töng pë ’bhle ꞊ya ziö, ’ö‑ ꞊zuö’ ꞊ya ꞊kpaɔ, ’ö dho yuö bhë ‑a kë ꞊dhia. ³⁰’Go mü ‑an dë ‑yö pë do bhë ’ö‑ pö ö gbö mɛ ’ö to bhë ‑a ‑dhë. Ö‑ gbö mɛ ’ö bhë ’yö‑ pö ö dë ‑dhë: ‹꞊Ii‑, n dë, a ‑dho dho›, ’kɛɛ yaa ’dho gbɔ. ³¹’Në ‑nu ꞊plɛ ’wo bhë ‑a dö ‑zë ’ö ö dë ‑wo ‑kë ‑ɛ?» ’Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: «‑A mɛ ‑blɛɛzë ‑mü.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ’Nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ’wo mɛ ‑nu ꞊flüübhömɛ ‑nu ’ka, waa‑ mɛ ’ö ’wo ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu ’ka ‑wo ‑dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü ka ’dhiö. ³²Bhii Zan ‑yö ‑nu ka ’piö, ’ö zian ‑gbloo ’ö kpengdhö ’ö‑ ‑zɔn ka ‑dhë, ’ö kaa‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑, ’kɛɛ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu ’wo ꞊sɔɔnkëmɛ ‑nu ’ka ‑wa ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑. Yö do bhë ’zü, pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an yö ‑sü ’ka, kaa ’go ka ‑bha ꞊sɔɔn yaa ’gü kö ’kaan‑ ‑a ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban lɛzɛn ‑bhlö ‑yuökëmɛ ‑nu ‑kë ’wun yaazë ‑bha

(Maakö 12.1-12; Lukö 20.9-19)

³³’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü: «‑Ka ka ’to ’to, ’wun ꞊zuan’ mɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bha: Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë ‑dhö, ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ. ’Ö ‑gla ꞊nië ‑a ‑zü, ’ö ‑glu do pɔn ‑drɔɔn ’yi bho ‑a ’gü ‑pë ’ka, ’ö ’gbu ‑kɔ do ‑dɔ mü; ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ bhë ’ö‑ nu lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑dhë, ’yö dho ’ta ’gü.

³⁴꞊Dhɛ ’ö lɛzɛn ‑nu ‑kpa bho ‑yi ꞊ya ‑lo, ’yö ö bha yuökëmɛ ‑nu bɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ’piö kö ‑waan ö bha lɛzɛn ‑kpa dɔ ‑an ‑gɔ, ‑waan nuë ö ꞊dhia. ³⁵’Kɛɛ mɛ ‑nu ’ö ‑an bɔ bhë ‑wo ‑an ‑kun. ’Ö ’wo ‑an mɛ do ‑ma, ’ö ’wo‑ mɛ do zë, ’ö ’wo ‑an mɛ ‑yaaga ‑naa ‑zuö ‑guö ’ka; ’ö ’wo‑ zë. ³⁶’Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha bɔmɛ ‑nu ’bhaa ’ö ’wo ꞊va ’wo ꞊zië’ ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑nu ‑ta, ’ö ‑an bɔ. Pë do ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa ‑kë bɔmɛ ‑blɛɛzë ‑nu ’wo ’dhiö bhë ‑an ‑gɔ bhë, ’yö ’wo‑ kë ‑an ’ka ’pö. ³⁷’Wun bhë kö ‑yaan yën, ‑yö ö gbö ‑bɔ ‑a ‑pö ö ‑de ’gü ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Wo ‑dho n gbö ꞊bhlë ‑ya.› ³⁸’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ꞊waa‑ gbö yö, ’wo‑ pö wo ’ko ziën ꞊nɛɛ: ‹Dɔ, ‑ka ‑dhɛ ‑ga, mɛ ’ö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ’wo dho to ‑a ‑gɔ ’dhiö ꞊zian’ bhë ’ö ꞊nɛ! ‑Kwa ’dho ’kwa‑ zë kö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑waan ’to kwa ‑gɔ!› ³⁹’Ö ’wo ‑lo ‑a ‑ta, ’wo‑ kun, ’wo dho ‑a ’ka lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ꞊taa ‑bha, ’wo‑ zë.»

⁴⁰’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «Lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ nu ‑yi ’ka, ‑më ’ö dho ‑a kë yuö ‑kë ‑a ‑gɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ‑mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka ɛ?»

⁴¹’Wo‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ‑nu këwunyaazë ‑nu ’wo bhë ‑yö ‑dho ‑an ’plɛ zë, yaa ’dho ‑an ’yena yö; ’go mü, ’yö dho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ’ö bhë ‑a dɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu gbɛ ’ö yi ’ö lɛzɛn ‑kpa bho ‑yi ꞊ya ‑lo, ’wo dho ‑an bho ‑waan nu ‑a ‑bha ’ka bhë ‑an kwɛɛ.»

⁴²’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Wo do ‑yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: ‑Guö kpö ’ö ’kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ‑ga ‑guö yaa ’ka, ’wo‑ ꞊zong’ bhë yö ꞊nɛ ’ö ꞊ya kë ‑guö ’ö dɔ ‑sü ’ka ‑guö gia‑ ’ka ’kɔ ‑gɔ kpinngdhö ‑a ’ka. Pë bhë ꞊nɛ ’ö kwa Dëmɛ ‑ya ‑kë; ‑yö kwa ‑bha pë ’gblüünzë ’ka. ‑Wo mɛ ’ö bhë kaa‑ pö do ‑a?» ⁴³’Yö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë ꞊nɛɛ: «‑A ‑wun ’gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑dho kun ka ‑gɔ, ’yö nu ’sɛ gbɛ ’gü ‑mɛ ‑nu ’ö ‑an kë ‑sɔɔn dhö ‑a ꞊zuan’ ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑an ‑bha ’ka bhë ‑an ‑dhë ’dhɛ. ⁴⁴Mɛ ’ö ’dhoë‑ ‑püö ‑guö kpö ’ö ꞊nɛ ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ö pë ’bhaa yɛ; ’kɛɛ mɛ ’ö ‑guö kpö ‑zë bhë ꞊ya ‑püö ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ‑a zɔn ꞊trüütrüüdhö.»

⁴⁵꞊Dhɛ ’ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu, ꞊wa Yesu ‑wo ’ö ꞊nɛ ‑a ma, ’wo‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ wo ‑de gia‑ ’ö wo ‑bha ’wun ꞊blɛɛ’ ‑na bhë. ⁴⁶’Yö ’wo yö ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü ‑bha kö ’waan‑ Yesu ’kun, ’kɛɛ ’suö ‑yö ‑kë ‑an kë ꞊dhia mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo Yesu sü ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ’dhö bhë ‑an ‑dhë.

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban dhe ’sü ’wlaan‑ ‑bha

(Lukö 14.15-24)

¹Yesu ‑yö ‑ko ’zü, ’yö ’wun ꞊blɛɛ ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü ’ka, ’to ‑to ö ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑dhë ’ö‑ pö: ²«Pë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö bhɔ ‑a ‑bha ’ö tɔɔ: ‑Gludë do ‑yö ö gbö ‑bha dhe ’sü ’wlaan‑ yi ‑da ’dhuu. ³’Yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ’bhaa bɔ mɛ ‑nu ’yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’wlaan‑ ‑ta bhë ‑an ‑dhë kö ‑waan nu. ’Kɛɛ waa ’we ‑a ‑bha kö ‑waan nu. ⁴’Yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ’bhaa bɔ, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹‑Kaa pö mɛ ‑nu ’a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑an ‑dhë: ‑Bhöpë ꞊ya ma; ’ma ma ‑du ‑nu waa‑ ma ‑tuë ’ö‑ ’yɔn ꞊ya kë bhë, ’ma ‑an zë, pë ’plɛ ’dhiö ꞊ya ‑mɔ ’kuë; ‑ka nu dhe ’sü ’wlaan‑ ’ö bhë ‑a ‑ta!› ⁵’Kɛɛ ’wlaan‑ bhë ‑a ‑wun yaa kë ‑an ’gü ’wun gbɛ ’ka, ’ö ’wo dho wo kë yuö ‑nu ꞊taa. Mɛ ꞊ya ꞊luu’‑, ’dho ’ö‑ wo ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑, ’ö‑ mɛ ’bhaa ꞊ya ꞊luu’‑ ‑de, ’dho ’ö‑ wo ö bha pë ’dhɔɔ dɔ ꞊dhia. ⁶’Ö‑ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo yuökëmɛ ‑nu ’wo bhë ‑an kun. ꞊Dhɛ ’wo ‑an ’klo bhɔ, ’wo ‑an zë.

⁷’Ö ’wun ‑yö ‑na ‑gludë ‑zuë, ’yö ö bha ’dhasi ‑nu bɔ, ’ö mɛzëmɛ ‑nu ’wo bhë ’wo ‑an zë, ’wo ‑an ‑bha pödhɛ ‑güö. ⁸’Go mü ’ö‑ pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹Dhe ’sü ’wlaan‑ ‑pë ꞊ya ‑mɔ, ’kɛɛ mɛ ‑nu ’a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë, waa nu gbɔ. ꞊Dhɛ ’ö ’dhö, yaa ‑an ‑bha ’kun kö ‑waan ‑a ‑bhö. ⁹‑Ka ’dho ‑kpinngga ꞊vava ‑nu ’piö, mɛ ’saadhö ’ka ’dhoë‑ ‑an yö, ‑ka ‑an ꞊dhɔɔ kë, ‑wo nu ’wlaan‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑ta!› ¹⁰’Ö yuökëmɛ ‑nu ‑wo dho zian ‑gbloo ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ’wo mɛ këwunsëëzë ‑nu, mɛ këwunyaazë ‑nu, ’wo ‑an ꞊kpaa kpa ’kuë‑, ’wo nu ‑an ’ka, ’ö ’wlaan‑ ‑kë ‑a ’gü ‑kɔ ‑yö pa.

¹¹’Ö ‑gludë ‑yö ‑da kɔɔ kö mɛ ‑nu ’ö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë, ‑yaan ö ’yan dɔ ‑an ‑bha. ‑A ’yan ‑yö ‑da gɔɔn‑ do ’ö dhe ’sü ’wlaan‑ ‑sɔ yaa kë ‑a ‑bha ‑a ‑ta. ¹²’Ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹N ’bhamɛ, ü‑ ‑kë ‑kɔklë ’ü ‑da kɔɔ, ’kɛɛ kö dhe ’sü ’wlaan‑ ‑sɔ ’yaa ü ‑bha ‑ɛ?› Gɔɔn‑ bhë, ꞊dhɛɛ’ ’ö kpɔ ‑a ‑gɔ bhë, yaa‑ ‑daa kë.

¹³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑gludë ‑ya pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹‑Ka ‑a ‑gɛn ‑nu ‑lö, ’ka‑ ‑kɔ ‑nu ‑lö, ’ka‑ ‑zuö ‑dhɛtiidhɛ ’gü plaan, ‑dhɛ bhë ‑a ’gü, ’yö dho ’gbo ‑nu bɔ, ’yö ö ’sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.› »

¹⁴’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ’ö‑ pö: «Bhii ‑wo mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ꞊va, ’kɛɛ ‑an mɛ ‑nu ’wo dho sü ‑an ’gü ꞊wo ’tee.»

’Nii‑ ꞊sɔnng’ ‑bho Sezaa ‑dhë ‑sü

(Maakö 12.13-17; Lukö 20.20-26)

¹⁵Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ’kuë‑, ’wo ’slë ꞊mɛɛ kö ‑waan Yesu ’kun ö ‑de ‑wo ‑ta. ¹⁶’Ö ’wo wo ‑bha mɛ ’bhaa ‑nu waa‑ Elɔdö ‑bha mɛ ’bhaa ‑nu bɔ Yesu ’piö, ’ö ’wo Yesu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ ü ’wun gia‑ ‑blɛɛ, ’ö ’ü mɛ ‑nu ‑daan ’wun giagia ’ö zian ’ö dho ‑Zlan ’piö ’ö‑ ‑zɔn ‑a ’ka; ’bhaa ’suö mɛ ’bhee‑ ‑bha ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ‑dhë, bhii ü ‑zo ’yaa kë mɛ ‑nu ’yan ’dhiö ‑pë ’piö. ¹⁷꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ’wun ’ö ꞊nɛ ‑kɔ ’ü ü ‑zo ꞊taa’ ‑a ’gü ‑a ꞊blɛɛ’‑ yi ‑dhë, ’ö tɔɔ kwa ‑bha tɔng ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö ’kwa ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑gludë Sezaa ‑dhë ee, ’iin ‑daa ee?»

¹⁸Yesu ’yö ‑an ‑bha ‑zotadhe yaa ’ö ‑an ’gü ‑a ‑dɔ bhë, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! ‑Më ’yö ‑kë ’ka n ’gü dan ꞊ɛ? ¹⁹‑Ka ’wëü‑ ’wo ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑na ‑a ’ka bhë, ‑kaa do nu n ‑dhë ’a‑ ‑ga ’kwee‑!» ’Ö ’wo dönie ga do nu ‑a ‑dhë. ²⁰’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Dö ’ö‑ ‑gɔ ’bin waa‑ ‑a ’tɔ ’wo ‑ya ‑sü ’ka zö ꞊nɛ ꞊ɛ?» ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: ²¹«Sezaa ‑mü.»

’Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö pë ’ö Sezaa ‑bha ’ka, ‑ka ‑a nu Sezaa ‑dhë; ’ka pë ’ö ‑Zlan ‑bha ’ka, ’ka‑ nu ‑Zlan ‑dhë!»

²²꞊Dhɛ ’ö ’wun ‑daa ꞊suu’‑ kë ‑kɔ ’ö bhë ꞊waa‑ ma, ’ö ‑an ’te giagia ‑yö tun ’gbönggböng, ’yö ’wo‑ to mü, ’wo ‑ziö.

꞊Dhɛɛ’ do ’ö ‑gban ‑go ga ’gü ‑sü ‑bha

(Maakö 12.18-27; Lukö 20.27-40)

²³‑Dhɛkpaɔyi gia‑ bhë ‑a ’ka, Saduse ‑mɛ ‑nu ’wo‑ pö ‑na gamɛ ‑nu ’ka dho go ga ’gü bhë, ‑wo ‑nu Yesu ’piö, ’wo yö ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha ‑kɔ ꞊suu’‑ ꞊nɛ ‑a ’ka: ²⁴«Yi ‑Gɔmɛ, Moizö ‑ya ‑pö yi ‑dhë: ‹꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ yaa ’në ’kpɔ, ꞊ya ga, ‑a dheglu ’nëgɔɔnzë ꞊nɛ ’ö dho ‑a ‑bha ꞊gɛandhe bhë ‑a sü, ’ö ’wo ’në kpɔ ö dheglu ’ö ga bhë ‑a pin ꞊taa.› ²⁵’Kɛɛ yi ’piö zö dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ’slaplɛ ‑wo ‑kë ‑dhö, ’ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑yö dhe sü, ’ö yaa ’në ’kpɔ ’ö ga, ’ö ꞊gɛandhe ’ö bhë ’yö to ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑gɔ. ²⁶‑Kɔ do bhë ’ö ꞊kaa’ ‑a mɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑gɔ; ’ö ꞊kaa’ ’zü ‑a mɛ kë ‑yaaga ‑gɔ, ’ö dhegluzë ’slaplɛ ’wo bhë ’ö ‑kë ‑an ’plɛ ‑gɔ ’dhö.

²⁷꞊Dhɛ ’ö ‑an ’plɛ ꞊wa ga, ’yö dhebɔ ‑de ’pö, ’ö ga. ²⁸‑Go ga ’gü ‑yi ’ka, mɛ ’slaplɛ ’wo bhë, dö ‑zë ’yö dho kë ‑a bɔɔ ’ka ɛ? Bhii ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ’töüdhö ‑yö ‑kë ‑an ’plɛ bɔɔ ’ka.»

²⁹’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ka ‑de ‑püö ’ka ‑a wo bhë, ’ö tɔɔ ’kaa pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü waa‑ ‑Zlan ‑bha ’piigbeedhɛ ‑an gbɛ dɔ. ³⁰Bhii ‑go ga ’gü ‑yi ’ka, ’kosüdhe ’ka ’dho kë gɔɔn‑ waa‑ dhe ‑an ziën, ’kɛɛ ‑wo ‑dho kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ’wo dhang‑ ’gü bhë ‑an ’dhö. ³¹’Kɛɛ ‑a mɛ ’ö ‑gban mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑dhö gbɔ waa‑ ‑an ‑bha ‑go ga ’gü ‑sü ‑bha bhë, ’wun do ‑yö ‑dhö ’ö ‑kë ‑Zlan ‑wo ’ka, ’ö ‑ya ‑sü ’ka ‑a ‑bha ’sëëdhɛ ’gü. ‑A mɛ bhë kaa‑ pö ꞊a? ‑Ya ‑pö: ³²A Ablaamö ‑bha ‑Zlan ’ka, a Izaakö ‑bha ‑Zlan ’ka, ’ö ’a Zakɔbö ‑bha ‑Zlan ’ka. ‑Zlan ‑yö mɛ ‑nu ’wo ’bhee‑ ꞊toëpö ’ka ‑an ‑bha ‑Zlan ’ka, ’yaa gamɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan ’ka.»

³³Mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo‑ ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö bhë ‑a ma, ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ‑an ’gü.

Tɔng mɛ ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑

(Maakö 12.28-34; Lukö 10.25-28)

³⁴꞊Dhɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ma ꞊nɛ Yesu ‑bha ’wun ‑daa kë ‑kɔ bhë ꞊ya Saduse ‑mɛ ‑nu ’dhi yö ’kuë‑, ꞊wa ziö, ’ö ’wo dho wo ’ko ꞊bhaa. ³⁵’Ö ‑an ziën Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ do ‑yö go ‑an ’piö, ’ö‑ ‑kë kö ’yaan‑ ’slë ’kan Yesu ‑gɔ. ’Yö‑ ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ’ö‑ pö: ³⁶«N ‑Gɔmɛ, kwa ‑bha tɔng ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑a ‑mlë ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑ ‑e?» ³⁷’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑dho ü Dëmɛ, ü ‑bha ‑Zlan, ‑dhɔ kë ü ꞊zuöga ’plɛ ’ka, ü nii ’plɛ ’ka, ü ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ‑nu ’plɛ ’ka! ³⁸Yö ꞊nɛ ’ö tɔɔ tɔng ꞊vaazë ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑. ³⁹’Go mü ‑a mɛ ’ö yö ‑a ’piö ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑ ’ö bhɔ ‑a ‑blɛɛzë bhë ‑a ‑bha ’ö ꞊nɛɛ: Ü ‑ya ’yɔɔ ‑dhɔ ‑yö ü kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ’ü ü ‑de ‑dhɔ ꞊kaa’ ‑a ’dhö! ⁴⁰Moizö ‑bha tɔng ’saadhö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ’saadhö ’wo bhë ‑an ’plɛ ‑wo ‑gban tɔng ꞊plɛ ’wo ꞊nɛ ‑an ‑bha.»

’Wun ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ waa‑ Davidö ‑an ‑bha

(Maakö 12.35-37; Lukö 20.41-44)

⁴¹꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kë wo ’ko ꞊bhaa bhë, ’ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ, ’ö‑ pö: ⁴²«Ka ka ‑zo ‑ta ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑wun ’gü ‑kɔklë ꞊ɛ? ‑Yö ‑go dö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü i?» ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑go Davidö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü.»

⁴³’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑më ’ö ‑kë ’ö ‑Zuu ’slööslö ‑yö ’dhiö sü Davidö ’ka, ’ö Davidö ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ ‑ɛ? Bhii Davidö ‑ya pö ꞊nɛɛ: ⁴⁴N Dëmɛ (‑Zlan), ‑ya pö n Dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bha, ‑yö ‑dho ‑yö yöë yi ’a dho toë ‑a ’gbee‑ ’ka ü yaagümɛ ‑ta ‑sü nu ü ‑dhë bhë ‑a ‑bha! ⁴⁵꞊Dhɛ ’ö Davidö gia‑ ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ, ‑yö ‑kɔklë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑zë ‑yö go Davidö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü i?»

⁴⁶Mɛ do gia‑ yaa kë ‑dhö kö ‑yaan ‑a ‑daa kë ‑a ‑gɔ. ’Yö sü ‑a yi ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha, mɛ gbɛ ‑zo yaa ‑gban gbɔ kö ‑yaan ꞊dhɛɛ’ gbɛ ’kpɔ ‑a ‑gɔ.

Yesu ‑bha ’wun ’ö ‑gban ‑zo ‑kë ‑de ’piö ‑sü ’ö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑gɔ ‑sü bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü

(Maakö 12.38-39; Lukö 11.43, 46; 20.45-46)

¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya ‑pö mɛ ‑gbaa ‑nu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑an ‑dhë: ²«Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑yö ‑dɔ ‑an kwɛɛ ‑sü ’ka kö ‑waan Moizö ‑bha tɔng bho ’kou ‑an ‑dhë. ³꞊Dhɛ ’ö ’dhö, pë ’töüdhö ’wo dho ‑a pö ka ‑dhë bhë, ‑kaa kë! ’Kɛɛ kö ꞊kun ’ka ’wun ‑kë ꞊nɛ ‑an ‑bha ’wun kë ‑kɔ ’dhö! Bhii pë ’wo mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑na ‑a ’ka bhë, wo ‑zë ’waa ‑a kë. ⁴‑Wo ꞊kwɛɛ‑ ’gbiin‑ ‑sü, ’wo‑ dɔ mɛ ‑nu gban tuö, ’kɛɛ ’waa ’we ‑a ‑bha kö ‑wo wo ‑kɔnëga do gia‑ ‑de dɔ ‑an ‑gɔ, ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü ’ka. ⁵’Wo wo ‑bha ’wun ‑nu ‑kë, kö mɛ ‑nu ‑wo wo ’yan bɔ ‑an ’piö. ‑Kɔ bhë ꞊nɛ ‑a ’ka ’ö ‑Zlan ‑wo kpö kpö ‑nu ’wo ‑da ‑na wü kwi ꞊bhɔɔ’ ’gü, ’wo‑ ‑ya ‑na wo ‑kpong ‑nu waa‑ wo ‑gbiö ‑nu ‑bha bhë ’wo‑ ‑kë ’gbɛagbɛa. ’Ö ꞊ya kë ’zü, ’wo wo ‑bha gblang ’saa ‑nu ‑kë ꞊gbiingbiin. ⁶’Wo ‑yadhɛ ꞊vava ‑nu sü pë ‑bhö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ’ö ’wo ‑yadhɛ ‑sɛɛbɔ ‑nu sü Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü. ⁷’Ö ’wo‑ ‑dhɔ ‑kë ‑mɛɛ ‑kë wo ’ka ꞊bhlë ’ka ‑sü ’gü ’dhëëdhɛ ꞊vava ‑nu ‑bha, ’iin kö mɛ ‑nu ‑waan wo ‑dhɛ wo ‑gɔmɛ. ⁸’Kɛɛ ka ‑zë, kö ꞊kun ’ka‑ ‑kë ’wo ka ‑dhɛ ‑gɔmɛ. ⁹Kö ꞊kun ’ka mɛ gbɛ ‑dhɛ ’kpongtaa ka dë. Bhii ka dë ‑yö dosɛn ’kpaan, ’yö ’ö dhang‑ ’gü. ¹⁰Kö ꞊kun ’ka‑ ‑kë ’wo ka ‑dhɛ ꞊kɔɔnmɛ. Bhii ka ꞊kɔɔnmɛ ‑yö do, ’yö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ. ¹¹Mɛ ’ö dho kë mɛ ꞊va ’ka ka ziën, ‑yö kë ka ’dhiö ‑yuökëmɛ ’ka. ¹²Mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ‑de ꞊luu’‑, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a dho sia‑, ’ö mɛ ’ö ’dhoë‑ ö ‑de sü ’tee, ’ö ‑Zlan dho ‑a ꞊luu’‑.»

Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑an ’ka ‑an ‑bha mɛ ’yan ‑ta ‑pë ‑nu kë ‑sü ‑wun ’gü

(Maakö 12.40; Lukö 11.39-42, 44, 52; 20.47)

¹³’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «’Yena ‑wun ꞊ya kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ’ö ’ka mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’ka, ka ’ka! Bhii ka ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’dhi ‑ta mɛ ‑nu ‑gɔ. Ka gia‑ ‑de, ’ö ka ’ka ’dhö ‑da ‑a ’gü bhë ’ö ’kaa ’we ‑a ‑bha kö mɛ ‑nu ’wo‑ ’piö kö ‑wo ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü bhë, ‑wo ‑da ‑a ’gü.

¹⁴[’Yena ‑wun ‑dho kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka ’ka! Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! Ka ꞊gɛandhoo ‑nu ‑bha pë ’plɛ ‑kun ‑an ‑gɔ! ꞊Ya ’go mü, ’ö ’ka ꞊bhɛawodhe ꞊gbiingbiin ‑kë kö ’kaan‑ kë mɛ ‑nu wö ’dhiö mɛ kpengdhö ’ka. ‑A ‑wun ’gü ’klobhɔdhe ꞊va ‑yö ‑dho wɔ ka ‑ta!]

¹⁵Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu, ka ‑bha ‑yö ’yenazë; ’ö tɔɔ mɛ ’yaankunmɛ ‑mü kaa. ’Ka ꞊luu’ ꞊nëdhö kö ka ’dho ‑sü ‑mü ‑dhɛ ’saadhö ’gü ’kpongtaa ’yootadhɛ ‑nu ‑bha kö mɛ ‑nu ’ö ’waa Zuifö ’ka bhë, ’kaan‑ kë ‑waan ‑da ka ‑bha ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë ‑kɔ bhë ‑a ’gü. ’Ö ꞊ya kë mɛ ‑nu ’wo bhë, ꞊wa kë ‑dhö ka ‑gɔ ’dhö, ka ‑ko ’zü ’ka ‑an ‑kë ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü ‑mɛ ’ka ‑gwaa ꞊plɛ ‑naa wo ’wo ꞊zië’ ka ‑ta.

¹⁶’Yena ‑wun ‑yö kë ka ’ka, ‑yö mɛ ‑dhë ’dhiö ‑mɛ ‑nu ’yënngtiizë! Ka‑ ‑pö mɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’tɔ ’ka, kö yaa ‑wo ‑bhö ꞊kun; ’kɛɛ mɛ ’ö ꞊ya ‑wo ‑bhö ’sënng ’ö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü bhë ‑a ’tɔ ’ka, kö ꞊ya ‑sö gia‑ ‑bhö. ¹⁷’Kaa ’wun ‑bho ’kou dɔ, ’yënngtiimɛ ‑nu! Pë ꞊plɛ ’wo bhë, ‑a ‑mlë ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑ ‑e? ’Sënng ‑mü ee, ’iin ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ‑mü ee? Bhii ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ꞊nɛ ’ö ’sënng ‑kë ’slööslö. ¹⁸’Ka‑ pö ’zü: Mɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑bha slabhodhɛ ’tɔ ’ka kö yaa ‑wo ‑bhö, ’kɛɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö gbapë ’ö slabhodhɛ ‑bha bhë ‑a ’tɔ ’ka kö ꞊ya ‑wo gia‑ ‑bhö ꞊nɛ bhë. ¹⁹’Yënngtiimɛ ‑nu, pë ’plɛ ’wo bhë, ‑a ‑mlë ‑zë ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑ ‑e? Gbapë ‑mü ‑i, ’iin slabhodhɛ ’ö gbapë ‑kë ’slööslö bhë yö ‑mü ‑i? ²⁰’Kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ’ö ‑wo ‑bhö ‑na slabhodhɛ ’tɔ ’ka bhë, kö ꞊ya ‑wo ‑bhö gbapë waa‑ pë ‑nu ’ö ‑an ‑ta dhuö ’töüdhö ‑an ’tɔ ’ka. ²¹Mɛ ’ö ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’tɔ ’ka, kö ꞊ya ö ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ waa‑ ‑Zlan gia‑ ’ö ’kɔ bhë ‑a ’gü bhë ‑an ’tɔ ’ka. ²²Mɛ ꞊ya ‑wo ‑bhö dhang‑ ’gü ‑dhɛ ’tɔ ’ka, kö ꞊ya ‑wo ‑bhö ‑Zlan ‑bha ’gɔ ‑gbloo waa‑ ‑Zlan gia‑ ’ö ‑ya ‑na ‑a ’gü bhë ‑an ’tɔ ’ka.

²³’Yena ‑wun ꞊ya kë tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka ’ka! Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! ’Ka ka ‑bha tapë ‑nu ’tëëtëzë ’wo ’toodhɛɛdhö ‑a kë ’gɔɔ‑ do ‑naa nu ‑Zlan ‑dhë, ’kɛɛ ’ka mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑, ‑Zlan ‑bha tɔng ’ka bhë, ’ka‑ ‑san zë, ’ka ka ‑ta yö ‑kë kpengdhö ‑sü, mɛ ’yena yö ‑sü waa‑ ‑to ‑wo ’gü ‑sü ‑an ‑bha, ’kɛɛ kö wo ꞊nɛ ’ö ’ka dho ‑an ’kpuɛ‑ kpɔ ‑së ’ka. ’Go mü, kö ꞊kun ’ka ‑an mɛ ‑nu ’wo to, ’ka ‑an ‑san zë! ²⁴Ka ’ö ’ka ’yënngtiimɛ ’ka, ’ka‑ pö ’ka yö ’yënngtiimɛ ‑dhë ’dhiö a? Ka ka ‑bha ‑drɔɔn ‑nu ‑kë ’slööslö, ’kɛɛ kö ꞊kun ’ö ’ka zɛnpë bho ‑a ꞊bhaa, ’ö ka ‑yɔɔnmia ‑to ‑a ꞊bhaa ’ö ’ka‑ ꞊yɔɔ!

²⁵’Yena ‑wun ‑dho kë ka ’ka! Tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ’ö ’ka mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! Ka ka ‑bha ’yi ‑mü ‑a ’gü ‑pë waa‑ pë ‑bhö ‑a ’gü ‑pë ‑nu plaan ‑dhɛ ‑zlu, ’kɛɛ ‑an ’gü ꞊zian’ ‑wo pa ‑sü ’ka ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑nu, ka ꞊dhɔɔbhaapë yaa ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka. ²⁶Falizi ‑mɛ ’yënngtiizë ‑nu! Ü ‑bha pë ‑bhö ‑a ’gü ‑pë ‑nu ’gü ’zlu ’dhiö ‑blɛɛzë kö ’üën‑ ꞊tun ‑an plaandhɛ ’zlu ‑na kö ‑yaan kë ’puu.

²⁷’Yena ‑wun ‑dho kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka ’ka! Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! Ka ‑bhɔ blɔɔn‑ ’wo‑ ‑flö ’yɔɔ ’ka kö ‑yaan kë ‑së ‑a ‑bha, ’kɛɛ ‑an ’gü ꞊zian’ bhë, mɛ ga ga ’lü ‑de ’sloo waa‑ pë ’bu ‑sü ꞊nɛ ’wo ‑an pa. ²⁸Ka ‑de gia‑, ka bun ‑bha, ka ‑kë mɛ ‑nu wö ’dhiö ‑së, ’kɛɛ ka ’gü ꞊zian’, ka pa ‑sü ’ka mɛ ’yan ‑ta ‑wun kë ‑sü waa‑ pë yaa ‑an ’ka.»

Yesu ‑bha ’klobhɔdhe ’ö dho nu ‑a ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü

(Lukö 11.47-51)

²⁹’Go mü ’zü ’ö Yesu ‑ya pö: «’Yena ‑wun ‑dho kë Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu kaa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ka ’ka! Mɛ ‑nu ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu! ’Ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu blɔɔn‑ ‑dɔ ‑së ’ka, ’ö ’ka mɛ ‑nu ’wo ‑kë kpengdhö, ’ka ‑an blɔɔn‑ ‑yuö ‑kë ‑së ’ka. ³⁰’Ö ’ka‑ pö: ‹꞊Ya kë ꞊nɛ yi ‑kë yi ’bhɛma ‑nu ‑bha ’töng ’ka ‑be, yi ’ka ’dho kë ꞊nɛ ‑an ’dhö, kö yi ’plɛ ’yiën‑ kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zëmɛ ‑nu ’ka›. ³¹꞊Ya kë ’dhö kö ka ka ‑de ‑dɔ ꞊nɛ, ka mɛ ‑nu ’wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë bhë ‑an ꞊suu’‑ ‑ta ‑nu ’ka! ³²꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑ka ’dho ka ’dhiö, ’ka yuö ’ö ka ’bhɛma ‑nu ’wo ’dhiö ꞊zian’ ’wo‑ kë bhë, ’ka‑ ’dhiö ’to! ³³꞊Mɛɛ ‑nu, ꞊bhöü‑ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’ka ꞊nɛ! Ka ‑dho ‑a kë ‑kɔklë kö ꞊kun ’ö ’ka dho ’klobhɔdhe ’ö ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü bhë ‑a yö ꞊ɛ? ³⁴‑A ‑wun ’gü, ‑ka ka ’to ’to! A ‑dho ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu, mɛ ’kpaakpa ‑nu, mɛ ‑nu ’wo pë dɔ ‑nu, ‑an bɔ ka ‑dhë; ka ‑dho ‑a mɛ ’bhaa ‑nu zë, ’ka‑ mɛ ’bhaa ‑nu dɔ ‑gaatalü ‑bha, ’ka ‑an mɛ ’bhaa ‑nu ‑ma ‑klaa ’ka, ka ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’ö ’ka dho ziö ‑an ’piö pödhɛ ‑nu ’wo dhö bɔ ‑an ‑bha ‑a ’gü kö ’kaan‑ ‑an ’klo bhɔ. ³⁵‑Kɔ ’ö bhë ‑a ’ka, ka ’klo ‑dho bhɔ mɛ ‑nu ’ö waa pë gbɛ kë ’ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an zë, ’ö‑ zü ‑yö dɔ Abɛlö ’ö kpengdhö ‑a ‑ta, ’ö dho ’ö yöë Zakali ’ö Balasi gbö ’ka, ’ö ’ka ‑an zë ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ waa‑ slabhodhɛ ‑an ziën bhë ‑a ‑bha. ³⁶A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka ꞊nɛɛ: Mɛ zë ‑sü ’klobhɔdhe ‑nu ’wo bhë ‑an ’plɛ ‑wo ‑dho nu mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü bhë ‑an ‑ta.»

’Wun ’ö ‑gban Zeluzalɛmë ‑a ꞊blɛɛ’ ’ö Yesu ‑ya wo

(Lukö 13.34-35)

³⁷’Yö Yesu ‑ya pö: «Zeluzalɛmë, Zeluzalɛmë, bhi ’ü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë ‑na, ’ü mɛ ‑nu ’ö ‑Zlan ’dhö ‑an bɔ ‑na, ’ü ‑an zë ‑na ‑guö ’ka! ‑A ‑gwaa kë ꞊dhë ‑naa ’a‑ ’piö kö ’a ü ’gü ‑mɛ ‑nu ’kpɔ ’kuë‑ n ’piö ꞊nɛ ‑tɔ mu ‑yö ö bha ’në ‑nu kpɔa ’kuë‑ ö gban ꞊löö bhë ‑a ’dhö, ’kɛɛ ü ’ka ’we ‑a ‑bha. ³⁸꞊Dhɛ ’ö ’dhö, kö ‑Zlan ‑kwaa ü bha ’kɔ ‑wun ‑zü ‑sü ‑mü ö ’plɛ ’ka. ³⁹‑A ‑kë ’dhö ‑sü ’ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ’Go ꞊dɛɛ ‑bha zlöö, ka ’ka ’dhö n yö gbɔ ’ö dho ’ö yöë yi ’ö ’ka dho ‑a pöë: ‹’Dhuë‑ ‑yö ’to mɛ ’ö nu ‑na kwa Dëmɛ ’tɔ ’gü ‑a ‑ta!› bhë ‑a ‑yi ‑bha.»

Yesu ‑yö ‑Zlan ‑bha ’kɔ ’wü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ

(Maakö 13.1-2; Lukö 21.5-6)

¹Yesu ‑yö ‑go ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü. ‑Yö ‑kë ’dho ꞊dhia, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɔɔn ‑a ‑bha kö ‑waan ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ‑nu ‑kë ‑së ‑kɔ bhë ‑a ‑zɔn ‑a ‑dhë. ²’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Pë ‑nu ’wo ꞊nɛ, ka ‑an ‑yö ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑Guö ‑nu gbɛ ’ka ’dho to wo ’ko ‑ta dhuö zö, ‑an ’plɛ ‑wo ‑dho ‑lo.»

’Yena ‑wun ’yö dho ‑kë ’kpongtaadhɛ ‑bha yën ‑yi ’dhiö

(Maakö 13.3-13; Lukö 21.7-19)

³Yesu ‑yö ‑dho Olivie ‑tɔn tuö, ’ö ꞊yaannu; ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑de ’sloo ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo ꞊dhɛɛkpɔdhe ‑kë ‑a ‑gɔ ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho kë ’töng ‑mlë ’ka, ’iin ꞊duakëpë ‑mlë ’yö dho kë kö ‑yaan ü bha nu ‑yi waa‑ ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi ‑an ‑zɔn ‑ɛ?»

⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö kö ꞊kun mɛ gbɛ‑ ka ‑püö! ⁵Bhii mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho nu n ’tɔ ’ka ’ö ’wo‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü wo ’ka. ‑Wo ‑dho mɛdhɛvadhɛ ‑püö. ⁶Ka ‑dho ‑glu ‑drinng ‑nu ma ka ’sɔɔ ‑dhɛ ‑nu ‑bha; ’ka ‑glu ‑wun ‑taɔ ma ka ’ka ꞊gbiin. Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë ’gbɛɛdhö! Pë ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho kë, ’kɛɛ kö ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi ’yaa ‑mü ꞊kun. ⁷’Sɛgɔ ‑dho ‑glu gɔn ö ’bha ’sɛgɔ ’ka, ’ö ‑gludëdhɛ ‑kpa ’kuë‑ ‑sü nu dho ‑glu gɔn ‑an ‑kpa ’kuë‑ ‑sü gbɛ ’ka. Din ‑bha ‑da dhe waa‑ ’sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü ‑nu ‑dho kë ’sɛgɔ ’bhaa ‑nu ’gü. ⁸Pë ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho kë ꞊nɛ ’në ’kpɔ ‑sü ‑bha ’yënngbhɔdhe zü dɔ ‑sü ’dhö dhebɔ ‑gɔ.

⁹꞊Ya kë ’dhö ’sɛgümɛ ‑nu ’saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë; n ‑wun ’gü ‑wo ‑dho ka dɔ mɛ ‑gɔ ꞊taa ‑mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑waan ka ’klo bhɔ, ’go mü ‑waan ka zë.

¹⁰’Ö‑ ’töng ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛdhɛvadhɛ ‑dho kan ‑zo yö ‑sü ‑bha; ‑wo ‑dho wo ’ko ‑püö, ’ö ’wo wo ’ko ‑nu ‑san zë. ¹¹‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑dho nu, ’wo mɛdhɛvadhɛ ‑püö. ¹²’Wun yaa kë ‑sü ‑dho dho ’dhiö ’ö sa ‑dhɛ ’saadhö ‑a ’gü. ꞊Ya kë ’dhö zlöö kö ‑a ‑dhɔ ‑kë ’ko ’ka ‑sü ‑dho kan mɛ ‑nu ‑ta. ¹³’Kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ dɔ gɛnngdhö ‑yaan ’dho ‑yaan yöë ‑a ’dhiötoyi ‑bha, ‑a mɛ ’ö bhë ‑yö ‑dho dha. ¹⁴’Wuntaɔsë ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha bhë ‑yö ‑dho ꞊blɛɛ’‑ ’sɛ ’saadhö ‑a ’gü; ‑yö ‑kë ’dhö kö ’kpongtaamɛ ‑nu ’saadhö ‑waan ‑a ma. ꞊Ya kë ’dhö zlöö, ’ö ’kpongtaadhɛ ‑yö yën.»

Pë yaa ꞊lɔɔzë

(Maakö 13.14-23; Lukö 21.20-24)

¹⁵’Yö Yesu ‑ya pö ’zü: «Ka ‑dho pë ’wo‑ ‑dhɛ «pë yaa ꞊lɔɔzë» ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Daniɛlö ‑ya ‑wun ꞊blɛɛ bhë, ‑a yö kö ‑yö dɔ ‑sü ’ka ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ ‑bha. Mɛ ’ö ’sëëdhɛ ‑be ’ö Daniɛlö ‑ya ꞊bɛɛn, ’yö‑ pö ‑na bhë ‑ya ‑gɛn ma ‑së ’ka! ¹⁶꞊Ya kë ’dhö, mɛ ‑nu ’wo Zude ‑sɛ ’gü ‑wo ꞊duë, ’wo dho ‑tɔn ‑nu ’piö ꞊zian’. ¹⁷‑A ’töng bhë ‑a ’ka, mɛ ’ö ’dhoë‑ kë ö ‑gɔ ’kɔ tuö, ꞊ya ꞊yɔɔ’, kö ꞊kun ’ö dho kɔɔ kö ‑yaan pë ‑nu ’sü ‑yaan zië. ¹⁸Mɛ ’ö ’dhoë‑ kë ö ‑gɔ ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha, kö ꞊kun ’ö nu kɔɔ kö ‑yaan ö bha gblang ’sü. ¹⁹꞊N ’n, ‑më ’yena ‑wun ’ö bhë yi ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, dhoo ‑nu ’wo ’guzë waa‑ ‑an mɛ ‑nu ’wo ’bëë‑ ’ka ‑an ‑bha ’ka ‑o! ²⁰’Kɛɛ ‑ka ‑bhɛa ‑Zlan ‑dhë kö ꞊kun ’ö ka ‑bha ꞊duë ‑yi ‑yö ‑kë ’nɛnɛ nu ’töng, ’iin ꞊glooyi ‑an ’ka! ²¹Bhii ’töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, ’klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ꞊gbaɔnsü, ’yö ꞊zië’ ‑an mɛ ‑nu ’wo kë ’kpongtaadhɛ züdɔyi ’ka, ’ö nu ’ö yöë ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ‑bha bhë ‑an ‑ta, ’ö‑ ꞊suu’‑ gbɛ ’ka ’dho kë gbɔ. ²²꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan yaa ‑dhɛkpaɔyi ‑nu ’wo bhë ‑an ’bhaa bho ’piö ‑bezë, kö ‑kë ‑a ’gü ‑mɛ gbɛ ’yaa ’dhö kë ‑dhö. ’Kɛɛ ‑yö ‑dhɛkpaɔyi ‑bhɔ züë ö bha mɛ ‑nu ’ö ‑an sü bhë ‑an ‑wun ’gü.

²³’Töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka mɛ ꞊yaa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Dhɛ ‑ga zö, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö zö!› ’iin ‹‑yö ‑de!›, kö ꞊kun ’ka‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑! ²⁴Bhii ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ꞊suazë ‑nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑wo ‑dho nu ‑waan wo ‑bha ꞊duakëpë ‑nu waa‑ ‑dhidhaapë ‑nu ‑an kë kö ‑waan mɛ ‑nu ’ö ‑Zlan ꞊ya ‑an ’sü ’saadhö bhë ‑an ‑püö ‑sü ꞊mɛɛ’‑. ²⁵꞊Dhɛ ’ma‑ yi ’to ’dhiö ’ma‑ ꞊blɛɛ’‑ ka ‑dhë bhë kö ’ka kë ’slë ’ka!

²⁶’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊waa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga zö, ‑yö ’yënng ꞊taa!›, kö ꞊kun ’ka dho ’ma! ’Go mü ’zü, mɛ ‑nu ꞊waa‑ pö ka ‑dhë: ‹‑Yö ‑bin ‑sü ’ka kɔɔ zö›, kö ꞊kun ’ka‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑! ²⁷‑Kɔ do ’ö dha ’dhö ’ö ’yan bɔ ‑na ‑a ’ka lan‑ ꞊luu’‑ ‑zian waa‑ lan‑ ‑püö ‑zian ‑an ’ka bhë, ‑kɔ do bhë ‑a ’ka ’pö, ’ö ma Mɛgbö ’a dho nuë. ²⁸Bhii ‑dhɛ ’ö pë ꞊glöö ‑nu ’dhö ‑a ‑bha, ‑dhɛ bhë ’ö ’gblübhaa ‑nu ‑wo dho wo ’kuë‑ ‑a ‑bha.»

Mɛgbö ‑bha nu ‑sü

(Maakö 13.24-27; Lukö 21.25-28)

²⁹’Yö Yesu ‑ya pö: «’Yënngbhɔyi ‑nu ’wo bhë ꞊wa ziö, lan‑ ‑dho trö, ’su ‑de ’pö yaa ’dho bhü, ’susongga ‑nu ‑wo ‑dho go dhang‑ ‑nu ‑bha, ’wo ‑püö, ’ö ’piigbeedhɛ ‑nu ’wo dhang‑ ‑nu ’gü, ’wo ꞊zluu. ³⁰Kö ma Mɛgbö n ‑ma ꞊duakëpë ‑wo ‑sü ‑mü dhang‑ ’gü. ’Sɛgümɛ ‑nu ’saadhö ‑wo ‑dho ma Mɛgbö n yö kö a nu ‑na dha kpö ‑nu ‑ta dhang‑ ’gü ’piigbeedhɛ waa‑ ’tɔbhɔdhe ꞊va ‑an ’ka. ꞊Ya kë ’dhö, ‑wo ‑dho ’gbo bɔ wo ‑de ꞊maa ’ma ‑sü ’ka. ³¹’Truu ’we ‑wo ꞊va ‑yö ‑dho kë. ꞊Ya kë ’dhö, ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ’wo n ’piö bhë, a ‑dho ‑an bɔ ’kpongtaadhɛ ’pian ‑yiisië ‑ta, ‑waan n ‑ma mɛ ‑nu ’ö ’a ‑an sü ’kpongtaadhɛ ’dhiötodhɛ do do ’ö ‑dhö ‑a ‑bha bhë, ‑an kpɔ ’kuë‑ ‑dhɛ do ’gü.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban figö ‑lü ‑bha

(Maakö 13.28-31; Lukö 21.29-33)

³²’Yö‑ pö ’zü: «Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban figö ‑lü ‑bha ꞊nɛ, ‑kaa ‑ga bhë ’dhɛ: ’Ö tɔɔ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑wo ꞊kpɛa’ ‑na, ‑a ’dhɛ ‑nu ‑wo bhɔ ‑na, kö ’ka‑ dɔa ꞊nɛ ꞊kpɔɔ ꞊ya yö ꞊klöö’. ³³‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ’ka ‑an yö, kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ma Mɛgbö n nu ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö’.

³⁴A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ‑nu ’wo ’bhee‑ ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü zö ꞊nɛ, pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑wo ‑dho kë kö ‑an ’plɛ waa ga ꞊kun. ³⁵Dhang‑ waa‑ ’kpongtaadhɛ ‑wo ‑dho ziö, ’kɛɛ n ‑wo ‑nu ’ka ’dho ziö ’gbɛɛdhö»

‑Zlan dosɛn ꞊nɛ ’ö ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi dɔ

(Maakö 13.32-37; Lukö 17.26-30, 34-36)

³⁶’Yö‑ pö ’zü: «’Kɛɛ mɛ gbɛ ’yaa‑ yi ‑nu, ‑a ’lɛlɛ ‑nu gbɛ dɔ; ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑de ’wo dhang‑ ’gü, ma ‑de ’a‑ Gbö ’ka bhë, ’yiëë‑ yi dɔ; n Dë dosɛn ꞊nɛ ’ö‑ yi dɔ. ³⁷Pë do ’yö ‑kë Noe ‑bha ’töng ’ka bhë, pë do bhë ’ö dho kë ’zü, ’töng ’ö ma Mɛgbö ’a dho nuë bhë ‑a ’ka. ³⁸‑A ’töng ’ö bhë ‑a ’ka kö ’yi ꞊va yaa pa ꞊kun, mɛ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑nu ‑bhö ‑sü ’gü, müpë ‑nu mü ‑sü ’gü; gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑kë dhe ‑nu ’sü ‑sü ’gü, ’ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑bha ’në dhoo ‑nu dɔ gwaan ’ö dho ’ö yöë yi ’ö Noe ‑yö ꞊daa’ ’yitagɔ ’gü ‑a ‑bha. ³⁹‑An ‑zo yaa kë ’wun ’gbee‑ ’yö dhö nu ‑an ‑ta bhë ‑a ’piö, ’ö dho ’ö yöë yi ’ö ’yi ꞊va ‑yö nuë, ’ö sɔ ‑an ’plɛ ‑zü ‑a ‑bha. ‑Kɔ do bhë ’yö dho kaa ma Mɛgbö n nu ‑yi ’ka ’pö.

⁴⁰A‑ ‑pö ka ‑dhë ’zü: ‑A yi bhë ‑a ’ka, mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë ꞊bhlöö‑, ‑a mɛ do ‑dho sü, ’ö‑ mɛ do ‑yö to. ⁴¹Dhoo ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë pë zɔn ‑dhiadhö, ‑a mɛ do ‑dho sü, ’ö‑ mɛ do ‑yö to. ⁴²‑Ka ‑ya ka ’yaan, bhii ’kaa yi ’ö ka Dëmɛ dho nuë ‑a dɔ. ⁴³’Wun mɛ ’ö ꞊nɛ ‑ka ‑a ‑gɛn ma ‑së ’ka! ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’kɔdëmɛ ‑yö ’töng ’ö ꞊kwaanmɛ dho nuë gbeng ‑a ‑dɔ ‑bezë, kö ‑yö ‑dho ‑ya ö ’yaan kö ꞊kun ’ö dho ‑da ö ‑gɔ kɔɔ ‑wun ’gü.

⁴⁴‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö! Bhii ma Mɛgbö, a ‑dho nu ’lɛlɛ ’ö ka ‑zo ’yaa‑ ‑dhë bhë ‑a ’ka.»

Yuökëmɛ ‑towogüsüzë waa‑ ‑a mɛ ’ö ’yaa ’to ö ‑wo ’gü

(Lukö 12.41-48)

⁴⁵’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «Dö ’pö ’ö tɔɔ yuökëmɛ ‑towogüsüzë ’ö ’wun dɔ ꞊ɛ? ’Ö tɔɔ mɛ ’ö‑ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑lo ‑a kwɛɛ ‑yaan ö ‑zo kë ‑an ’piö, kö ‑yaan ‑an ’dhi gba ‑an ’dhi ‑gba ’töng ’ka bhë. ⁴⁶꞊Ɛɛ, yuökëmɛ ’ö‑ dëmɛ ‑yɛ ’zü ‑sü ’ka, ‑yaan nu ö plöö, ’ö dho ‑a yö kö ‑a ‑zo ‑yö yuö ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑an ’piö bhë, ꞊zuögludhi ‑yö kë ‑a ‑gɔ. ⁴⁷A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑A dëmɛ ‑yö ‑dho ö ‑bha pë ‑sɛɛbɔ ‑nu ’ö‑ ‑gɔ bhë ‑a ’plɛ ‑lo ‑a kwɛɛ. ⁴⁸’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ yuökëmɛ këwunyaazë ‑mü ‑a ’ka, ‑yö ‑dho ‑a pö ö ‑de ’gü ꞊nɛɛ: ‹N dëmɛ ’yaa nu ‑na ’siö‑›, ⁴⁹’ö dho ‑ya ö ’bhamɛ ‑nu ’ö ‑an ‑bha yuö ’dhö do ‑an ma ‑sü ‑bha; ’go mü ’ö waa‑ yɔ ’yi mü ‑mɛ ‑nu ’wo pë ‑nu ‑bhö, ’wo yɔ ‑nu mü wo ’ko ꞊bhaa, ⁵⁰‑a dëmɛ ‑dho nu yi ’ö ’yaa‑ dɔ, ’iin ’lɛlɛ ’ö ’yaa‑ dɔ ‑a ’ka. ⁵¹‑Yö ‑dho yuökëmɛ ’ö ’dhö bhë ‑a ’klo bhɔ ꞊gbaɔnsü ’ka, ’ö‑ bɔ mɛ ’yan ‑ta ‑pë kë ‑mɛ ‑nu ’piö. ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü ’ö ‑an ’plɛ dhö ’gbo ‑nu bɔ ‑waan wo ’sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ’nëdhoo ‑nu ’gɔɔ‑ do ‑bha

¹’Ö Yesu ‑ya pö: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’yö dhang‑ ’gü bhë ‑yö bhɔ ’në dhoo ‑nu ‑dadhëü ’gɔɔ‑ do ’wo wo ‑bha ꞊labang sü ’wo dho dhe ’sü ‑gɔɔn ‑gɔ zian‑ ‑an ‑bha. ²‑An mɛ ’sɔɔdhu ’waa ’kpaakpa, ’kɛɛ ‑an mɛ ’sɔɔdhu ‑wo ’kpaakpa. ³’Ö ‑an mɛ ’sɔɔdhu ’waa ’kpaakpa bhë ’wo wo bha ꞊labang sü, ’kɛɛ waa ’siö ’yi ’wo dho ‑a kun wo ‑kɔ ’piö ‑a ’sü. ⁴’Ö ‑an mɛ ’wo ’kpaakpa bhë ’wo wo ‑bha ’siö ’yi sü ‑sandhe ’gü, ’wo‑ kpa woë‑ ꞊labang ‑bha.

⁵’Në dhoo ‑nu ’gɔɔ‑ do ’wo bhë, yi ‑yö ‑an ‑kun ’ö ’wo yi zë kö dhe ’sü ‑gɔɔn yaa nu ꞊kun.

⁶꞊Dhɛ ꞊wa dɔ gbeng ziën, ’ö ‑wo do ‑yö ‑we ’wo‑ ma: ‹Dhe ‑gɔn ꞊ya nu! ‑Ka yö plaan ’ka ’dho ‑a ‑gɔ zian‑!› ⁷’Ö ’në dhoo ‑nu ’gɔɔ‑ do ’wo bhë ’wo ‑büö ’wo yö plaan, ’wo yö wo ‑bha ꞊labang ‑nu ’yan ꞊luu’ ‑sü ‑bha. ⁸’Ö ‑an mɛ ‑nu ’waa ’kpaakpa bhë ’wo‑ pö ‑an mɛ ’wo ’kpaakpa bhë ‑an ‑dhë: ‹‑Ka ’siö ’yi pë ’tee nu yi ‑dhë ‑ɛ, yi ‑bha ꞊labang ‑nu ‑wo ꞊dhuu’ ‑na!› ⁹’Ö ‑an mɛ ’kpaakpazë ‑nu ’wo bhë ’wo‑ pö: ‹‑Abi’, bhii yaa ’dho ‑mɔ kwa ‑bha. ‑Ka ’dho ’siö ’yi ’dhɔɔdɔmɛ ’piö ’ka ka ‑bha ’dhɔ!›

¹⁰’Ö ‑an mɛ ‑nu ’waa ’kpaakpa bhë ’wo dho wo ‑bha ’siö ’yi ’dhɔ ꞊dhia, ’kɛɛ ’töng gia‑ bhë ‑a ’ka, ’ö dhe ‑gɔn ‑yö nu. ’Në dhoo ‑nu ’sɔɔdhu mɛ ’ö ’wo wo ‑de ‑pë ‑kë bhë, ’ö waa‑ dhe ‑gɔn ‑nu ’wo ‑da dhe ’sü ‑kɔ ’gü, ’ö mɛ ‑nu ‑wo ’kwɛɛ ta ꞊lakele ’ka.

¹¹꞊Dhɛ ’ö‑ ‑dhɛ ’bhle ’tee ꞊ya ꞊glɔɔ, ’ö ’në dhoo ‑nu ’sɔɔdhu ’wo to bhë ’wo nu, ’wo yö ’gbla ‑sü ’gü ꞊nɛɛ: ‹Yi ‑gɔmɛ, yi ‑gɔmɛ, ‑bhö ’kwɛɛ ’po yi ‑gɔ ‑ɛ!› ¹²’Kɛɛ dhe ‑gɔn ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka ’maa kaa dɔ!› »

¹³’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe kë ꞊nɛɛ: «‑Ka ‑ya ka ’yaan, bhii ’kaa‑ yi ‑nu ’iin ’lɛlɛ ‑nu ‑an gbɛ dɔ!»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban yuökëmɛ ‑yaaga ‑bha

(Lukö 19.11-27)

¹⁴’Ö Yesu ‑ya pö: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö dhang‑ ’gü bhë ‑yö ‑dho bhɔ gɔɔn‑ do ’yö dho ’ta ’gü ‑a ‑bha. ’Yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö ö bha pë ‑nu ‑lo ‑an kwɛɛ. ¹⁵’Yö ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu nu ‑a mɛ do ‑dhë, ’ö‑ mɛ kë ꞊plɛ bhë ’yö‑ ꞊këng’ ꞊plɛ nu ‑a ‑dhë; ‑a mɛ kë ‑yaaga bhë ’yö‑ ꞊këng’ do nu ‑a ‑dhë. ‑Ya ‑nu ‑an ‑dhë mɛ ’ö ‑dhö ‑a ‑bha ’dhɔɔ ‑siögüdhe kë ‑kɔ ꞊faan’ ‑bha.

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ to ’ö dho. ¹⁶Yuökëmɛ ’ö ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu yö bhë ’yö dho ’ö‑ ‑siögüdhe ‑kë, ’ö ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu ’bhaa yö. ¹⁷Mɛ ’ö‑ ‑bha ‑yö ‑kë ’pö ꞊këng’ ꞊plɛ bhë, ’yö‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a ’dhö; ’yö‑ ꞊këng’ ꞊plɛ ’bhaa yö ’pö. ¹⁸’Kɛɛ mɛ ’ö‑ ‑bha ‑yö ‑kë ꞊këng’ do bhë ‑yö ‑dho, ’yö ’sɛ pɔn, ’yö ö ‑gɔmɛ ‑bha ’wëü‑ bhë ’yö‑ ‑bin.

¹⁹꞊Dhɛ ’ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ, yuökëmɛ ‑nu ’wo bhë ’ö ‑an ‑gɔmɛ ‑yö nu, ’wo yö yuö ‑nu ’wo‑ ‑kë bhë ‑a ’kluën bho ‑sü ‑bha.

²⁰Yuökëmɛ ’ö ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu ‑yö nu ‑a ‑dhë bhë, ‑yö ‑nu ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu gbɛ ’ka, ’ö‑ pö ö ‑gɔmɛ ‑dhë: ‹N ‑gɔmɛ, ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu ꞊nɛ ’ü‑ nu n ‑dhë, ’kɛɛ ‑a ꞊këng’ ’sɔɔdhu ’bhaa ’a‑ yö ‑a ’piö ’ö ꞊nɛ.› ²¹’Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹꞊Yö ‑së, ma yuökëmɛ këwunsëëzë, ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑mü ü ’ka; ü ü ‑zo ‑kë pë ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ’gian ’yaa ‑an ‑bha ‑an ’piö; a ‑dho ‑an mɛ ’ö ‑an ’tɔ ’dho ‑an ‑bha ‑a nu ü ‑dhë. ‑Bhö nu ’ü ꞊zuögludhi kë n ’piö!›

²²’Ö yuökëmɛ mɛ ’ö ’tama ꞊këng’ ꞊plɛ ‑yö nu ‑a ‑dhë bhë, ’ö ꞊yɔɔn ö ‑gɔmɛ ‑bha ’ö‑ pö: ‹N ‑gɔmɛ, ’sënng ’tama ꞊këng’ ꞊plɛ ’ü‑ nu n ‑dhë bhë, ‑dhɛ ‑ga, ‑a ꞊këng’ ꞊plɛ ’bhaa ’a‑ yö ‑a ’piö ꞊ga ꞊nɛ!› ²³’Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹꞊Yö ‑së, yuökëmɛ këwunsëëzë, ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ‑mü ü ’ka; ’ö tɔɔ pë ‑nu ’ö‑ ’tɔ ’gian ’yaa ’dhö ‑a ’gü, ü ü ‑zo ‑kë ‑an ’piö. ꞊Dhɛ ’ö ’dhö, pë ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ’dho ’gian ‑a nu ü ‑dhë. ‑Bhö nu, ’ü ꞊zuögludhi kë n ’piö!›

²⁴’Ö yö ’sabla yuökëmɛ mɛ ’ö ’tama ꞊këng’ do ‑yö nu ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑bha, ’ö ꞊yɔɔn ö ‑gɔmɛ ‑bha ’ö‑ pö: ‹N ‑gɔmɛ, a‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ ü mɛ ’ö ’gbee‑ ‑a ’ka, pë ’ö ü ’ka‑ ta, ü‑ ‑bho, ’ö pëga ’ö ü ’ka‑ ta, ’ü‑ ‑kan. ²⁵’Ö ’suö ‑yö n ‑kë. ‑A ‑wun ’gü ’a dho ’a ü bha ’wëüga bhë ’a‑ ‑bin ’sɛidhö. ‑Dhɛ ‑ga zö, ü bha pë bhë ꞊ga ꞊nɛ.› ²⁶’Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Yuökëmɛ yaa, ü ’fiasü, ü‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ pë ’ö n ’ka‑ ta, a‑ ‑bho, ’ö pëga n ’ka‑ ta, ’a‑ ‑kan. ²⁷꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ü ꞊dua’ ‑mü ‑be kö ma ’wëü‑ bhë ’ü‑ ‑da ’wëü‑ ‑da ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, kö n ‑yɛ ’zü ‑sü ’ka, ma gia‑ ’aan‑ ‑a bho mü kö ‑a ꞊truën ‑yaan kë ‑a ‑ta!› ²⁸’Ö‑ pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹’Sënng ’tama ꞊këng’ do bhë ‑kaa ’kun ‑a ‑gɔ ’ka‑ nu mɛ ’ö ’sënng ’tama ꞊këng’ ’sɔɔdhu ’dho ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë. ²⁹Bhii mɛ ’oo mɛ ’ö pë ’dhoë‑ ‑gɔ, ‑wo ‑dho ‑a ꞊taɔ’ nu ‑a ‑dhë, ’ö pë ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊va, ’kɛɛ mɛ ’ö pë ’yaa‑ ‑gɔ, ‑a pë ’bhle ’tee ’yö‑ ‑gɔ, ‑wo ‑dho ‑a kun ‑a ‑gɔ. ³⁰꞊Ya ’to yuökëmɛ ’ö‑ ꞊truën gbɛ ’yaa ‑dhö ꞊nɛ ‑a ‑bha ’ka, ‑kaa ꞊zong’ plaan ‑dhɛtiidhɛ ’gü! ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, ’yö dho ö ’sɔn ‑nu ‑bhö ‑a ‑bha, ‑yaan ’gbo ‑nu bɔ ‑a ‑bha.› »

‑Zlan ‑bha zakanyi ‑kaanta

³¹’Go mü ’zü ’ö Yesu ‑ya pö: «Yi ’ö ma ’a Mɛgbö ’ka ’a dho nuë ‑gludë ’ka, yië‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ’saadhö yi ‑dho nu. ‑A yi bhë ‑a ’ka a ‑dho ‑ya ma ‑gludëdhɛ kë ’gɔ ‑gbloo ’gü. ³²’Sɛgɔ ’saadhö ’gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho dho wo ’kuë‑ n wö ’dhiö, ’a mɛ ‑nu zë ’gü do do ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑tuëmaakëmɛ ’dho ’bhla ‑nu bho ‑na ’ka ‑bho ‑nu ziën bhë ‑a ’dhö. ³³A ‑dho ’bhla ‑nu bɔ n ꞊kwɛɛ‑ ’gü ꞊zian’, ’a ‑bho ‑nu bɔ n kwaa‑ ’gü ꞊zian’.

³⁴꞊Ya kë ’dhö, ma ‑gludëmɛ, a ‑dhoë pö mɛ ‑nu ’ö ’wo n ꞊kwɛɛ‑ ’gü ꞊zian’ bhë ‑an ‑dhë: ‹‑Ka nu, mɛ ‑nu ’ö n Dë ꞊ya ’dhuë‑ ’kpɔ ka ‑bha, ’ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’ö‑ ‑ya ’kpongtaadhɛ kë ‑yi züdɔyi ’ka bhë, ‑yö ‑ya ka ‑bha ’ka. ³⁵Bhii din ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, ’ö ’ka n gbaa ‑bhöpë ’ka. ’Yi mü ‑dhɔ ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, ’ö ’ka n gbaa ’yi ’ka. A ‑kë ‑nia ’ka, ’ö ’ka n ‑nia ’kun ‑së. ³⁶A ‑kë n ’kpaan ’ka, ’ö ’ka sɔ ‑da n ‑ma. ’Yua ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, ’ö ’ka ka ‑zo ‑kë n ’piö. A ‑kë ‑kanso ’gü, ’ö ’ka bhɔ n ꞊dhia.›

³⁷Mɛ kpengdhö ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho ‑a pö n ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ, yi ü ‑yö ’më kö din ‑yö ü kë ‑na, ’yi ü gbaa ‑bhöpë ’ka ɛ? ’Yi ü yö ’më kö ’yi mü ‑dhɔ ‑yö ü kë ‑na, ’yi ü gbaa ’yi ’ka ɛ? ³⁸Yi ü ‑yö ’më kö ü ‑nia ’ka, ’yi ü ‑nia kun ‑së ‑ɛ? Ü ‑kë ü ’kpaan ’ka ’më, ’yi sɔ ‑da ü ‑bha ‑ɛ? ³⁹Yi ü ‑yö ’yua ’gü ’më, ’ö ’yi ü yö ‑kanso ’gü ’më, ’yi ‑bhɔdhia ‑kë ü ‑gɔ ‑ɛ?› ⁴⁰꞊Ya kë ’dhö, ma ‑gludëmɛ, a ‑dho ‑a pö ‑an ‑dhë: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia ’ka: Pë ‑së ’saadhö ’ö ’ka‑ ‑kë mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑an ꞊bhlë ‑ya ’ö ’wo n dheglu ’ka ‑a mɛ do ‑dhë bhë, kö ma ꞊nɛ ’ö ’ka‑ ‑kë n ‑dhë.›

⁴¹’Go mü ’zü, ma ‑gludëmɛ, a ‑dho ‑a pö mɛ ‑nu ’wo n ꞊kwaa‑ ’gü ꞊zian’ bhë ‑an ‑dhë: ‹‑Ka bhɔ n ‑dhë ꞊taa’, mɛ ’ö ‑Zlan ꞊ya ’dhangga ‑ya ka ‑bha! ‑Ka ’dho ꞊toëpö ’siö ’ö ꞊glöötiaandhö ‑dhɛ ’ka ’ö ‑ya ‑sü ’ka dü waa‑ ö bha bɔmɛ ‑nu ‑an ‑dhë bhë ‑a ’gü! ⁴²Bhii din ‑yö ‑kë n kë ꞊dhia, kaa n gbaa ‑bhöpë ’ka, ’yi mü ‑dhɔ ‑yö n ‑kë, kaa n gbaa ’yi ’ka. ⁴³A ‑kë ‑nia ’ka, kaa n ‑nia ’kun, a ‑kë n ’kpaan ’ka, kaa sɔ ‑da n ‑ma. A ‑kë ’yua ’gü, a ‑kë ‑kanso ’gü, kaa bhɔ n ꞊dhia.›

⁴⁴‑Wo ‑dhoë pö: ‹Yi Dëmɛ, yi ü ‑yö ’më kö din ‑yö ü kë ‑na, kö ’yi mü ‑dhɔ ‑yö ü kë ‑na, kö ü ‑nia ’ka, kö ü ’kpaan ’ka, kö ü ’yua ’gü, kö ü ‑kanso ’gü, ’ö yiëë nu ü ‑dhë ‑ɛ?›

⁴⁵꞊Ya kë ’dhö, ma ‑gludëmɛ, a ‑dho ‑a ‑daa kë ‑an ‑gɔ ꞊nɛɛ: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia ’ka: Pë ‑nu ’ö kaa‑ kë mɛ ‑nu ’waa ‑an ꞊bhlë ‑ya ꞊nɛ ‑a mɛ do ‑dhë bhë, ma ꞊nɛ ’ö kaa‑ kë n ‑dhë.› ⁴⁶Mɛ ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑wo ‑dho dho ꞊toëpö ’klobhɔdhɛ ‑bha. ’Ö mɛ kpengdhö ‑nu ‑wo dho ’pö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑dhɛ ‑bha.»

Mɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑dho Yesu ‑klu ’gü

(Maakö 14.1-2; Lukö 22.1-2; Zan 11.45-53)

¹꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ‑nu bhë ‑an ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’ö‑ pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: ²«Ka‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ, Paakö ’wlaan‑ ‑dho kë ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ ‑bha, ma Mɛgbö, n dɔ ‑sü ‑mü mɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑waan n dɔ ‑gaatalü ‑bha.»

³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ ’sɛgümɛ ‑nu mɛ ziizii ‑nu ’wo Zuifö ’ka, ‑wo ‑nu wo ’ko ꞊bhaa slabhomɛ ꞊va ’wo‑ ‑dhɛ Kaifö bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. ⁴’Ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ’kuë‑, kö ‑waan Yesu ’kun ‑bin ‑blü ’waan‑ zë; ⁵’wo‑ pö: «Kwa ’ka ’dho ‑a kun ’wlaan‑ kë ‑yi ’ka. ꞊Ya kë ’dhö, ’sɛgümɛ ‑nu ‑dho ꞊luu’ ’wo nu kwa ‑gɔ.»

Dhebɔ do ‑yö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ’daawo Yesu ‑gɔ ‑ta

(Maakö 14.3-9; Zan 12.1-8)

⁶Yesu ‑yö ‑kë Betani, Simɔ ’ö ꞊wee ꞊yua’ ‑ya ‑kë ‑be bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ. ⁷’Ö dhebɔ do ‑yö ꞊yɔɔn ‑guö ‑kpo ’lü ’ö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ꞊sɔnng’ ’gbeezë ‑ya pa bhë ‑a ’ka ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ Yesu ’dhö pë ‑bhö ‑na, ’yö‑ ’daawo ‑a ‑gɔa.

⁸꞊Dhɛ ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊waa‑ yö, yaa dhi ‑an ‑dhë, ’wo‑ pö: «Pë ’gü ꞊siö’ ‑sü ’kpaan kun ꞊nɛ ꞊a? ⁹Pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ꞊nɛ ‑wa ’dhɔɔ dɔ ꞊sɔnng’ ’gbee‑ ’ka ‑bezë, ’ö‑ ’wëü‑ ‑nu bhë ’wo‑ nu ’fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë kö ’yaa ‑së ‑a!»

¹⁰Bhii ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ Yesu ‑yö ’wun ’wo ‑kë ‑a ꞊blɛɛ’ ꞊dhia bhë ‑a ‑ma bhë, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö dhebɔ ꞊nɛ ’ka‑ ꞊kɔɔ’ ꞊yɛɛ ꞊ɛ? Pë ’ö‑ ‑kë n ‑dhë bhë ꞊yö ‑së. ¹¹Bhii ’fɛɛmɛ ‑nu ‑wo ‑dho kë ka ’piö zö ‑kplawo, ’kɛɛ ma ‑zë n ’ka ’dho to ka ’piö zö. ¹²Dhebɔ ꞊nɛ ‑yö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ꞊nɛ ‑a ‑lo n ‑ma n ꞊glöö ꞊baa’ ‑pë ’ka. ¹³A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia ’ka: ‑Dhɛ ’saadhö ’wo ’dhoë‑ ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’ ‑a ‑bha ’kpongtaadhɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, pë ’ö dhebɔ ꞊nɛ ’ö‑ ‑kë bhë ‑wo ‑dho ‑a ꞊blɛɛ’‑, ’ö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö ‑a ‑wun ’ka.»

Zuda ‑ya ’piö ’yö Yesu dɔ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu kwɛɛ

(Maakö 14.10-11; Lukö 22.3-6)

¹⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑a mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zuda Ikaliɔtö bhë, ’yö dho ’ö yö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑bha, ¹⁵’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Ma Yesu dɔ ka kwɛɛ ꞊sia, ‑më ’ka dhoë‑ nu n ‑dhë ‑ɛ?» ’Ö ’wo ’wëü‑ ’puu ’tama ’gɔɔ‑ ‑yaaga ꞊dhong, ’wo‑ nu ‑a ‑dhë. ¹⁶’Ö sü yi bhë ‑a ‑bha, Zuda ‑yö ‑kë ‑a ꞊mɛɛ’ ꞊dhia kö ’yaan‑ Yesu dɔ ‑an kwɛɛ.

Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo Paakö ’wlaan‑ ‑pë ‑bhö wo ’kuë‑

(Maakö 14.12-21; Lukö 22.7-14, 21-23; Zan 13.21-30)

¹⁷’Dhɔɔgɔ ’ö ’wo ’bluu‑ ’ö‑ ꞊bhɛɛpë ’yaa‑ ’piö, ’wo‑ ‑bhö ‑na ‑a ’ka bhë, ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑blɛɛzë ’ka, ’yö ꞊guë’ ‑nu ’wo Yesu ꞊dhɛɛ’ ‑kpɔ, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Dhɛ ‑mlë ’ü‑ ’piö kö ’yi ü bha Paakö ’wlaan‑ ‑bhöpë kë ‑a ‑bha ‑ɛ?»

¹⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑wo ’dho plöö; ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa ‑da plöö ‑wo yö gɔɔndë do ‑bha; ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊woë’ ꞊nɛɛ: «Yi ‑gɔmɛ ‑ya ‑pö ö ‑bha ’lɛlɛ ꞊ya yö ꞊klöö’; ’kɛɛ ‑dhɛ ’ö ü ‑gɔ kɔɔ ꞊nɛ ’ö waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’wo dho Paakö ’wlaan‑ ‑pë ‑bhö ‑a ‑bha.»

¹⁹’Ö ꞊guë’ ‑nu ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Yesu ‑ya pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö. ’Wo dho ’wo Paakö ‑bhöpë ‑yuö ‑kë ’kɔ bhë ‑a ’gü.

²⁰꞊Dhɛ ’yiniadhɛ ꞊ya dɔ, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑wo ‑dho pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ’dhiö. ²¹‑Wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë giagia ’ka: Mɛ do ‑yö ka ziën, yö ꞊nɛ ’ö dho n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ.»

²²‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu wöödhɛ ‑yö ‑siö ꞊gbaɔnsü, ’wo yö ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha do do ’ka ꞊nɛɛ: «N Dëmɛ, ma ‑mü ‑a?»

²³’Ö Yesu ‑ya pö: «Mɛ ’yö ö bha ꞊bluu’‑ ‑sɔ n ’piö pë ‑bhö ‑a ’gü ’tia‑ ’gü ꞊nɛ yö ‑mü. ²⁴Ma Mɛgbö, a ‑dho ga ꞊nɛ ‑kɔ ’ö pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü n ‑wun ’gü ’ö‑ ’ka‑ ’dhö. ’Kɛɛ ‑më ’yena ‑wun ’yö ꞊nɛ gɔɔn‑ ’ö ’dhoë‑ ma Mɛgbö n dɔ n yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë ‑a ‑bha ’ka! Gɔɔn‑ ’ö ’dhö yaa bhɔ ‑bezë, kö ꞊yö ‑së ‑a ‑bha ’ka!»

²⁵Zuda ’ö dho ‑a dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë, ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ma ‑mü ‑a?» ’Ö Yesu ‑ya pö: «Ü‑ ‑kpɔ ü ‑de ’yaan.»

‑Bhöpë ’slööslö

(Maakö 14.22-26; Lukö 22.15-20; 1 Kolɛntö 11.23-25)

²⁶‑Wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, ’ö Yesu ‑yö ꞊bluu’‑ ‑sü; ꞊dhɛ ’ö ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’yö‑ ꞊kaan, ’ö‑ nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Kaa ’sü, ’ka‑ ‑bhö, ‑a mɛ ꞊nɛ tɔɔ n bun.»

²⁷’Ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ do sü; ꞊dhɛ ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’yö‑ nu ‑an ‑dhë ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Ka ’plɛ ‑kaa mü! ²⁸Bhii ‑a mɛ ꞊nɛ tɔɔ n fɛi. Fɛi bhë ꞊nɛ ’ö ‑Zlan ‑bha ‑dhi ’kuë‑ gën ’ka. Yö ꞊nɛ ’ö ‑lo ‑ziö mɛdhɛvadhɛ ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑ta ‑pë ’ka. ²⁹A‑ ‑pö ka ‑dhë: N ’ka ‑dho ‑drɔɔn mü ka ’piö gbɔ, ’ö dho ’ö yöë ‑drɔɔn ‑dëü gbɛ ’a dho ‑a mü ka ’piö n Dë ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü bhë ‑a yi ‑bha.»

³⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo ’wlaan‑ ‑ta ’tan ‑nu bho, ’wo dho Olivie ‑tɔn tuö.

Piɛɛ ‑bha ꞊kploo ö‑ wo Yesu ’ka

(Maakö 14.27-31; Lukö 22.31-34; Zan 13.36-38)

³¹’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «Gbeng ‑yi gia‑ ꞊nɛ ‑a ’gü, ka ’plɛ ka ‑dho n to ’ka ‑ziö, bhii pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑ya ‑pö: A ‑dho ’bhla ‑maakëmɛ zë, ’ö ’bhla ‑tuë ‑nu ‑wo ‑pɛn ‑dhɛ ’saadhö ‑a ’gü. ³²’Kɛɛ ’ma ’go ga ’gü, a ‑dho dho ka ’dhiö Galile ‑sɛ ’gü.»

³³’Ö Piɛɛ ‑ya pö: «’Kö ‑kë ꞊nɛ mɛ ’plɛ ‑wo ü ‑to, ma ‑zë, n ’ka ’dho ü to ’gbɛɛdhö.»

³⁴’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë giagia ’ka: Gbeng ‑yi gia‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, ‑a kë ‑sü ’ka kö ‑tɔ gɔn ‑yaan ’we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaaga ‑zë ꞊nɛ ’bhaa n dɔ.»

³⁵’Ö Piɛɛ ‑ya pö: «’Kö ‑kë ꞊nɛ ko zë ‑wun ‑mü ’dhee, n ’ka ’dho ‑a pö ’gbɛɛdhö ’maa ü dɔ!» ’Ö pë do bhë mɛ ’wo to ’wo‑ pö ’pö.

Yesu ‑bha ꞊bhɛa’ ’ö‑ wo Zesemane

(Maakö 14.32-42; Lukö 22.39-46)

³⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ’wo ‑lo ‑dhɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zesemane bhë ‑a ‑bha, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ꞊yaannu zö, kö ’a ’dho ‑de ꞊bhɛa’ ꞊dhia!» ³⁷Piɛɛ ’dhö, Zebede gbö ‑nu ꞊plɛ ’dhö, ’yö ‑an sü ö ’piö. ’Yö ‑wɛɛ ‑yö ‑kpɔ ‑a ‑ta. ³⁸’Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «N ꞊zuö’ ꞊ya pa ga ‑sü ’yena bhë ‑a ’ka. ‑Ka ’to zö, ’kwa ‑ya kwa ’yaan!»

³⁹꞊Dhɛ ’ö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa’ ’bhe ’ka, ’ö ö ‑gɔ ‑gblü ’sɛi ’ö ꞊bhɛa ö ‑wo ‑ta ꞊nɛɛ: «N Dë, ‑a këdhɛ ꞊ya kë ‑dhö, ’yi ’güüzë ’ö ꞊nɛ, ‑a bhɔ n ‑dhë ꞊taa’! Kë‑ wo ’dhö ’püë‑ wo bhë n ’ka‑ pö, ma ’pö n ’yi ꞊kaan ‑dhë ‑wun, ’kɛɛ bhi ‑zë, ü ’yi ꞊kaan ‑dhë ‑wun ‑yö kë.»

⁴⁰’Ö ‑yɛ ö ’zü ’ö nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑yaaga bhë ‑an ’piö, ’ö ‑an yö kö ‑wo yiö, ’ö‑ pö Piɛɛ ‑dhë: «’E! Kaa ‑ya ka ’yaan n ’piö ’lɛlɛ do gia‑ ’ka a? ⁴¹‑Ka ‑ya ka ’yaan, ’ka ꞊bhɛa’‑, kö ꞊kun ’ö ’ka dho ‑püö ’güdandhe ’gü, a‑ ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ ka‑ ’piö ’ka ‑ya ka ’yaan, kë‑ wo ’ö ꞊faan’ ’yaa bun ‑gɔ bhë yö ‑mü.»

⁴²’Ö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa’ ‑gwaa kë ꞊plɛ ‑naa wo, ’ö ꞊bhɛa ‑wo ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka: «N Dë, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’yi ’güüzë ‑kɔɔ ’ö ꞊nɛ yaa ’dho bhɔ n ‑dhë ꞊taa’, kö ü ’yi ꞊kaan ‑dhë ‑wun ‑yö kë!» ⁴³’Ö nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö, ’yö ‑an yö kö ꞊wa yi zë ’zü, bhii ’ö tɔɔ yi ‑yö ‑kë ‑an ’yënngdhö.

⁴⁴’Ö Yesu ‑yö go ‑an ’piö ’zü, ’yö dho ꞊bhɛa’ ꞊dhia ‑gwaa ‑yaaga ‑naa wo, ‑wo do bhë ‑a ’ka. ⁴⁵’Ö nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka yi zë ‑na ‑kplawo ꞊a? Ka ka ’tɛɛ ‑nu pa ‑na ‑a? ‑Ka ‑dhɛ ‑ga: ’Lɛlɛ ꞊ya ‑lo kö ma Mɛgbö ’aan‑ dɔ ꞊sɔɔnyaamɛ ‑nu kwɛɛ. ⁴⁶‑Ka ꞊luu’‑ ’kwa ’dho! Gɔɔn‑ ’yö dho n ’dhɔɔ dɔ bhë, ꞊ya ‑lo zö ’saadhö!»

Yesu ’kun ‑sü

(Maakö 14.43-50; Lukö 22.47-53; Zan 18.3-12)

⁴⁷Yesu ‑yö ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑a mɛ do ’ö Zuda ’ka bhë, waa‑ mɛ ‑gbaa ꞊va ’ö ‑blaan ‑nu, ’lü ’klu ‑nu ’dhö ‑an ‑gɔ, ‑wo ‑kë ‑a ’piö ’wo nu. Mɛ ‑nu ’wo nu bhë, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö mɛ ziizii ‑nu ꞊nɛ ’wo ‑an bɔ. ⁴⁸Zuda ’ö Yesu dɔ ö yaagümɛ ‑nu kwɛɛ bhë, ‑yö ꞊duakëpë ’wo dho Yesu kun ‑a ‑bha ‑a ‑zɔn mɛ ‑gbaa ꞊va bhë ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «Mɛ ’a ’dhoë‑ ‑a ’kpeng mü bhë ’ö tɔɔ mɛ ’ka‑ ’piö bhë kö ‑kaa ’kun!» ⁴⁹’Yö Zuda ‑yö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha ’ö‑ pö: «’Bha ꞊büee, n ‑Gɔmɛ!»

’Ö to mü ’ö‑ ’kpeng mü. ⁵⁰’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ’bhamɛ, pë ’ü nu kö ’üën‑ ‑a kë bhë, ‑bhö ‑a kë!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, mɛ ‑nu ’wo bhë ’wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’ö ’wo‑ kun.

⁵¹’Yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë Yesu ’piö bhë ‑a mɛ do ‑yö ö ‑bha ‑blaan ‑gan ‑kloo ’gü, ’ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑bha yuökëmɛ zaa ö ’tonëga ‑bha, ’ö‑ ’klu ‑kan. ⁵²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü bha ‑blaan ‑da ‑kloo ’gü, mɛ ’saadhö ’wo ‑blaan ’sü ‑na bhë, ‑wo ‑dho to ‑blaan ꞊kwaa’. ⁵³’Bhaa‑ dɔa ꞊nɛ a ‑mɔ ‑a ‑bha ’a‑ ‑dhɛ n Dë ‑gɔ kö ‑yö nu n ‑dhë, kö ‑dhɛ do ꞊nɛ ‑a ’gü ’yö ö bha bɔmɛ ‑nu ’wo ‑ziö ‑vuu ’gɔɔ‑ ’slaplɛ ö ga ꞊plɛ ‑ta bɔ n ‑dhë ‑a? ⁵⁴’Kɛɛ ꞊ya kë ’dhö ‑bezë, pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑a ’dhiö ‑dho ‑mɔ ’kuë ‑kɔklë ꞊ɛ? Bhii ‑yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ꞊nɛ pë ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho kë ꞊nɛ ‑kɔ ꞊nɛ ‑a ’dhö.»

⁵⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ka nu n ’kun ꞊dhia ‑blaan ‑nu, ’lü ’klu ‑nu ‑an ’ka ꞊nɛ ꞊dhɛ ’wo‑ pö ‑a ‑bha ’kpa pëyaakëmɛ ‑mü n ’ka ‑a ’dhö e? Yi ’saadhö ’ka, a ‑kë ꞊yaannu ‑sü ’ka ka ’piö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ’ka, ’ö kaa n ’kun. ⁵⁶’Kɛɛ pë ‑nu ’wo bhë ’saadhö, ‑wo ‑kë kö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü bhë, ‑a ’dhiö ‑yaan ‑mɔ ’kuë.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’plɛ ‑wo ꞊duë ’wo ‑kan ‑a ‑zü ’kuë‑.

Yesu ‑bha ‑dho zakanmɛ ꞊va ’dhiö ‑sü

(Maakö 14.53-65; Lukö 22.54-55, 63-71; Zan 18.13-14, 19-24)

⁵⁷Mɛ ‑nu bhë ꞊dhɛ ’wo Yesu kun, ‑wo ‑nu ‑a ’ka Kaifö ’ö ‑kë slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ’ka bhë ‑a ’dhiö. ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ ‑an ‑bha mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑kë wo ’kuë‑ mü. ⁵⁸Piɛɛ ‑yö ‑ziö Yesu ’piö, ‑gɛntozlöödhe ’ka, ’ö nu ’ö ꞊daa’ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ‑gɔ ’kwɛandhö, ’ö waa‑ ’yan ‑to ’kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑wo ꞊yaannu mü, kö ‑kɔ ’ö ’wun bhë ’ö dho yën ‑a ’ka, ’yaan‑ ‑a dɔ.

⁵⁹Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ’wo zakanmɛ ꞊vava ’ka bhë waa‑ zakanmɛ ꞊vava ’wo to, ‑wo ꞊sua ‑wun ’wo dho ‑a dɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan kë ’wun ‑dɔadhe ’ka ‑waan ‑za ‑lo ‑a tuö ‑yaan kë ‑a zë ‑gɛn ’ka bhë, ‑wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ’ ꞊dhia. ⁶⁰‑Wo ‑bɔ mü ’dhö do do ’ka wo ‑bha ꞊sua ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’ka, ’ö ‑an ‑wo yaa ’ö ’ko ’sü. ’Ö mɛ ‑kaanta ꞊plɛ ‑wo nu ⁶¹’wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑ya pö ‑yö ‑dho ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ꞊wüü’‑, ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’ka ’ö‑ gbɛ dɔ.» ⁶²’Ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ’yö ꞊luu, ’ö‑ pö Yesu ‑dhë: «’Wun ’ö mɛ ‑nu ꞊nɛ ’wo‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ü ‑gɔ bhë, ü ’ka ’dho ‑a gbɛ ‑daa kë ꞊a?»

⁶³’Kɛɛ Yesu yaa ‑daa kë ‑a ‑gɔ. ’Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊va ‑ya pö ‑a ‑dhë ’zü: «‑Zlan ’ö ’bhee‑ ‑a ’tɔ ’ka, a‑ ‑dhɛ ü ‑gɔ kö ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a Gbö, ‑a ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü ’ka ’ü‑ ꞊blɛɛ’‑ yi ‑dhë ‑wo ‑bhö ‑sü ’ka!»

⁶⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «꞊Ii‑, yö gia‑ ’ü‑ ꞊blɛɛ bhë, ’kɛɛ a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: ’Ö sü ꞊dɛɛ ‑bha zlöö, ka ‑dho ma Mɛgbö n yö kö ’a ‑ya ‑sü ’ka ‑Zlan ’piigbeezë ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha. Ka ‑dho n yö ’zü dha kpö ‑nu ’gü kö a nu ‑na.»

⁶⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, slabhomɛ ꞊va ‑yö ö ‑bha gblang ‑blë ‑naazuëdhe ’ka ’ö‑ pö: «‑Më ’kwa ‑yaa ‑gɔ ‑ɛ? ꞊Ya ’si bho ‑Zlan ‑gɔ! Kwa ‑bha ‑wun ’yaa ‑tɔmɔ ‑bha gbɔ, ’wun ’ö ’go ‑na ‑a ꞊blɛɛ’ ꞊dhia ‑Zlan ’ka bhë, ka‑ ‑ma. ⁶⁶Ka ‑bha ‑zotadhe tɔɔ ‑më ‑ɛ?» ’Wo‑ ‑daa ‑kë ’wo‑ pö: «꞊Ee‑, ‑a zë ‑sü ‑ya ‑ma ‑kun!»

⁶⁷’Wo wo ’dhee ‑nu ‑suö ‑a wöödhö, ’wo‑ ‑ma ‑kɔ kpö ’ka kö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ’to ‑ma ‑na ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ⁶⁸«‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ, mɛ ’ö ü ‑ma bhë, ‑a ’tɔ pö yi ‑dhë!» (Bhii ꞊dhɛ kë ‑na ’dhö kö ꞊wa sɔ ‑klu ‑a woë‑.)

Piɛɛ ‑bha ‑kploo Yesu ‑wun ’ka ‑sü

(Maakö 14.66-72; Lukö 22.56-62; Zan 18.15-18, 25-27)

⁶⁹Piɛɛ ‑yö ‑kë ‑ya ‑sü ’ka plaan ’kwɛandhɛ bhë ‑a ’yasa ’gü ‑dhɛ ‑bha, ’ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑bha yuökëdhe do ‑yö ꞊yɔɔn Piɛɛ ‑bha ’ö‑ pö: «Bhi ‑de ’pö, ü ‑kë Yesu ’ö go Galile bhë ‑a ’piö!»

⁷⁰’Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo Yesu ‑wun ’ka mɛ ’plɛ wö ’dhiö mü ’ö‑ pö: «Pë ’ü‑ ’piö kö ’ü‑ ꞊blɛɛ’‑ bhë ’maa‑ dɔ!»

⁷¹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’ö Piɛɛ ‑yö dho ‑yö plaan ‑zian ’ka, ’ö ‑ko ’zü ’ö yuö kë ’në dhe do ’bhaa ‑ya yö ’ö‑ pö mɛ ‑nu ’wo kë mü ‑an ‑dhë: «Mɛ ꞊nɛ ‑yö ‑kë Yesu, Nazalɛtë mi bhë ‑a ’piö!»

⁷²’Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo ’zü ‑dëüwo ’ö‑ pö: «A‑ ‑blɛɛ ‑Zlan ‑dhë ꞊nɛ, gɔɔn‑ ’ö bhë ’maa‑ dɔ!»

⁷³꞊Dhɛ ’töng pë ’tee ꞊ya ziö, mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ’wo ꞊yɔɔn Piɛɛ ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Giagia ’ka, mɛ ‑nu ’wo bhë ü ‑an mɛ do ’ka, bhii ü ’wun ꞊blɛɛ’ ‑wo ‑yö ü ’godhɛ ‑zɔn yi ‑dhë.»

⁷⁴꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö Piɛɛ ‑yö yö ‑wo ‑bhokuëdhe kë ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊sua ’ka, ‑Zlan ‑yö n ’klo bhɔ! A‑ ‑blɛɛ ‑Zlan ‑dhë ꞊nɛ, gɔɔn‑ bhë ’maa‑ dɔ!» ‑Dhɛ bhë ’ö to ‑a ‑bha ’ö ‑tɔgɔn ‑yö ‑we. ⁷⁵’Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö, ‑wo ’ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë bhë ‑a ’ka ꞊nɛɛ: «‑A kë ‑yi ’ka, ‑tɔgɔn ‑yaan ’we, ü ‑dho ꞊kploo n ‑wun ’ka ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ, ’bhaa n dɔ.» ’Ö yö plaan ’ö ’gbo bɔ ’yenazë ’ka.

’Dho ’wo‑ wo Yesu ’ka Pilatö ’dhiö waa‑ Zuda ‑bha ga ‑kɔ

(Maakö 15.1; Lukö 23.1-2; Zan 18.28-32)

¹‑Dhiadhiö tii ’gü, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ’töüdhö waa‑ Zuifö mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑kpɔ wo ’kuë‑ kö ’waan‑ Yesu zë. ²’Wo‑ ‑lö ’wo dhoë ’wo‑ dɔ ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö kwɛɛ.

³꞊Dhɛ Zuda ’ö Yesu ’dhɔɔ dɔ bhë ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ꞊wa za ‑lo Yesu tuö, ’ö‑ ꞊zuö’ ‑yö za dɔ ‑a ‑bha, ’ö ‑yɛ ö ’zü, ’ö dho ’wëü‑ ’puu ga ’gɔɔ‑ ‑yaaga bhë ‑a ’ka slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑an ꞊dhia, ⁴’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Sɔɔn yaa ’a‑ ‑kë mɛ yaa ’wun yaa kë bhë, ’a‑ dɔ ka kwɛɛ ’kaan‑ ‑a zë bhë ‑a ’ka.» ’Kɛɛ ‑wa ‑pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑bha ’wun gbɛ ’yaa‑ ’gü, bhi ꞊nɛ ’ö ü bha ’wun ’dhö ‑mü!»

⁵’Ö Zuda ‑yö ’wëü‑ bhë ’yö‑ ‑pɛn sia‑ ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü mü, ’ö ‑ziö ’ö dho, ’yö ö ‑de dun ’lü ‑bha.

⁶’Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo ’wëüga bhë ‑a sü ’wo‑ pö: «Kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö kö ꞊kun ’kwaa fɛi ꞊sɔnng’ ‑da ꞊gbëü ’ö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü bhë ‑a ’gü. Bhii ’ö tɔɔ mɛ ’wo‑ zë ‑a ꞊sɔnng’ ‑mü.»

⁷꞊Dhɛ ’ö ‑an ‑wo ꞊ya ’kpɔ ‑a ‑bha, ’wëüga bhë ’wo gbɔdɔmɛ ‑bha ꞊bhlöödhɛ dhɔ ‑a ’ka, ’ö ‑kë ‑nia ‑nu mɛ ꞊wa ga ‑an ‑bindhɛ ’ka. ⁸‑A ‑wun ’gü ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü, ‑wo ꞊tun ‑dhɛ bhë ‑a ‑dhɛ «mɛ fɛi ‑dhɛ». ⁹‑Kɔ ’ö ꞊kaa’ ’ö ‑wo ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Zelemi ‑ya pö ’kpa ’ö‑ ’dhiö ‑yö ‑mɔ ‑a ’ka ’kuë ’ö bhë. Bhii ‑ya ‑pö: ‑Wo ’wëü‑ ’puu ’gɔɔ‑ ‑yaaga ’ö ‑kë ’wëü‑ ’ö Izlaɛlö ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑kpɔ ’kuë‑ do kö ‑waan dhɔa bhë ‑wa ‑sü, ¹⁰’wo gbɔdɔmɛ ‑bha ꞊bhlöödhɛ dhɔ ‑a ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’ö kwa Dëmɛ ‑Zlan ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö.

Pilatö ‑bha Yesu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü

(Maakö 15.2-5; Lukö 23.3-5; Zan 18.33-38)

¹¹Yesu ‑yö ‑dho ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ’dhiö, ’yö‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü ’ka a?» ’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ꞊blɛɛ bhë.»

¹²Go mü ꞊dhɛ ’ö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ’dho ’wun dɔ ‑na ‑a ‑bha, yaa‑ ‑daa kë gbɔ. ¹³’Ö Pilatö ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Wun ‑nu ’wo‑ dɔ ‑na ü ‑bha ꞊nɛ, ’bhaa‑ ma ꞊a?»

¹⁴’Kɛɛ Yesu yaa‑ ‑daa do gbɛ ’sü ‑a ’gü, yaa‑ kë ‑a ‑gɔ. ‑A ‑wun ’gü ’tetundhe ꞊va ‑yö ‑da ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ’gü.

Yesu ‑bha ‑da ’klobhɔdhe ’gü ‑kɔ

(Maakö 15.6-15; Lukö 23.13-25; Zan 18.39–19.16)

¹⁵Paakö ’wlaan‑ ’saadhö ‑a ’ka, ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ Pilatö ‑yö mɛ ’ö ’sɛgümɛ ‑nu ’dho ‑a ’piö, ‑a ‑bho ‑kanso ’gü ‑an ‑dhë. ¹⁶Gɔɔn‑ do ’ö mɛ ’plɛ ‑wa dɔ ’wo‑ ‑dhɛ Balaba, ‑yö ‑kë ‑kanso ’gü mü. ¹⁷’Ö Pilatö ‑ya pö mɛ ‑nu ’wo nu wo ’ko ꞊bhaa ‑a wö ’dhiö mü bhë ‑an ‑dhë: «Dö ’ka‑ ’piö kö ’a‑ bho mü ꞊i? Balaba ’iin Yesu ’wo‑ ‑dhɛ Klito bhë e?» ¹⁸Bhii ‑ya ꞊dɔa’ ꞊nɛ ‑wo Yesu ‑dɔ ö kwɛɛ ꞊druɛi ’ö ‑da ‑an ’gü bhë ‑a ‑wun ’gü.

¹⁹Pilatö ‑yö ‑kë zadɔkɔ ’gü, ’ö‑ ‑bha dhebɔ ‑yö mɛ ‑bɔ ‑a ‑dhë ’ö‑ pö: «Kö ꞊kun ’ü pë gbɛ ‑kë gɔɔn‑ ’ö ’wun yaa gbɛ ’yaa‑ ‑bha bhë ‑a ’ka! Bhii yiö ꞊zian’ ꞊dɛɛ, n ꞊sëë’‑ ‑yö ‑bho ‑a ‑wun ’gü ꞊duö.»

²⁰’Kɛɛ slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑wo ‑gban mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ‑an ‑bha, kö ‑wo Balaba bho mü, kö ‑wo Yesu ‑zë zë. ²¹’Ö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü ’ö‑ pö: «Mɛ ꞊plɛ ’wo bhë, ‑a dözë ’ka‑ ’piö kö ’a‑ bho mü ꞊i?» ’Ö ’wo‑ pö: «Balaba ꞊nɛ ’yi‑ ’piö!» ²²’Ö Pilatö ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «Kö ’a ‑më kë Yesu ’ö‑ ’tɔ ‑yö ‑kë Klito ’ka bhë ‑a ’ka ɛ?»

’Ö ‑an ’plɛ ‑wa ‑pö: «‑A dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

²³’Ö Pilatö ‑ya pö: «‑Më ‑wun yaa ’ö gɔɔn‑ ꞊nɛ ’ö‑ ‑kë ‑ɛ?»

’Kɛɛ ‑wo ‑yö ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’gü wo ꞊faan’ ’plɛ ’ka ꞊nɛɛ: «‑Bhö ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

²⁴꞊Dhɛ ’ö Pilatö ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ö ‑wo ’yaa ‑mɔ ‑na, ’kɛɛ ‑an ‑wo ’dho ‑na ’dhiö ‑kplawo, ’ö ’yi sü ’yö ö ‑kɔ ‑zlu, mɛ ‑gbaa ‑nu ’plɛ wö ’dhiö mü, ’ö‑ pö: «N ‑kɔ ’yaa gɔɔn‑ ’ö kpengdhö ꞊nɛ ‑a zë ‑sü ‑wun ’gü, ‑a mɛ bhë ka ‑bha ’wun ‑mü!»

²⁵’Ö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ’wo‑ pö: «‑A fɛi ‑wun ‑yö ‑lo yi ‑nu, yië‑ yi ‑bha ’në ‑nu, yi tuö!»

²⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Pilatö ‑yö Balaba bho ‑kanso ’gü ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ’ö Yesu nu ’dhasi ‑nu ‑dhë, ’wo‑ ‑ma. ’Go mü, ’ö‑ dɔ ‑an kwɛɛ kö ’waan‑ ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha.

’Dhasi ‑nu ‑wo duö ’luu ‑sü Yesu ‑bha

(Maakö 15.16-20; Zan 19.2-3)

²⁷’Dhasi ‑nu ‑wo ‑dho Yesu ’ka Pilatö ‑gɔ kɔɔ, ’ö ’dhasi ‑nu mɛ ’wo to ’ö ‑an ’plɛ ‑wo nu wo ’ko ꞊bhaa mü. ²⁸’Wo Yesu ‑bha sɔ ‑nu bho ‑a ‑bha, ’wo gblang nuɛazë do ‑da ‑a ‑bha, ²⁹’wo ’ginng ‑gbloo ꞊gblaa’ do ‑kë, ’wo‑ ‑kë ‑a ‑bha ’gɔ ꞊gblaa’ ’ka, ’wo‑ ‑ya ‑a tuö, ’ö ’wo ’lünë do dɔ ‑a ꞊kwɛɛ‑ ’gü ‑kɔ ’gü. ’Go mü, ’wo ‑lo wo kpɔn ’gü ‑a ’dhiö duö ’luu ‑sü ‑a ‑bha ‑sü ’ka, ’wo‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë, ’bha ꞊büee!»

³⁰’Wo wo ’dhee bho ‑a ‑bha, ’ö ’wo ’lü ’wo‑ dɔ ‑a kwɛɛ bhë, ’wo‑ kun ‑a ‑gɔ, ’wo‑ ꞊maa’ ‑a ‑gɔ ‑bha.

³¹꞊Dhɛ ’ö ꞊wa yën duö ’luu ’sü ‑sü ‑bha ‑a ’ka, ’ö gblang bhë ’wo‑ bho ‑a ‑bha, ’wo‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑da ‑a ‑bha; ’wo dho ‑a ’ka kö ‑waan dɔ ‑gaatalü ‑bha.

Yesu ‑bha ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü

(Maakö 15.21-32; Lukö 22.26-43; Zan 19.17-27)

³²꞊Dhɛ ’wo ’dho ‑na, ’ö ’wo ‑kpën gɔɔn‑ do ’ö go Silɛnë, ’wo‑ ‑dhɛ Simɔ ‑a ‑bha, ’wo‑ ’gbee‑ ‑ta bho kö ‑yö Yesu ‑bha ‑gaatalü bun. ³³’Wo dho ’wo ‑lo ‑dhɛ do ’bhaa ’wo‑ ‑dhɛ «Gɔɔgota» ‑a ‑bha, ‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ «mɛ ‑gɔ ‑klëë ‑lo ‑dhɛ».

³⁴‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, ’wo ‑drɔɔn ’wo pë ’këü ’yi ’güüzë ꞊kaan ‑a ’ka bhë ’wo‑ nu ‑a ‑dhë. ꞊Dhɛ ’ö ꞊yaa‑ dan, yaa ’we ‑a ‑bha gbɔ kö ‑ya mü. ³⁵’Wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha ꞊taan ‑nu ‑gban ‑a ‑gɛn waa‑ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑an ‑ta ‑sü ’ka. ’Go mü ’wo‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑glu wo ’ko ’ka ’töü‑ ‑bhö ‑sü ’ka, ³⁶’wo ‑ya mü, wo ’yan ‑to ‑a ‑bha ‑sü ’ka. ³⁷‑A ‑gɔ ‑ta dhuö pë ’ö‑ zë ‑gɛn ’ka, ’wo‑ ‑ya mü ’ö tɔɔ: «Mɛ ꞊nɛ ’ö tɔɔ Yesu ’ö Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ’ka.» ³⁸‑Wo ꞊kwaan ‑gludamɛ ‑nu ꞊plɛ ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha Yesu ’pian ’piö mü; ‑a mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ ’gü, ’ö‑ mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwaa‑ ’gü.

³⁹Mɛ ‑nu ’wo ‑kë ziö ꞊dhia mü, ‑wo wo ‑gɔ zë ’gü ’si ‑nu ‑bho Yesu ‑gɔ ‑sü ’ka. ⁴⁰‑Wo ‑kë ‑a pö ꞊dhia ‑a ‑dhë: «Bhi ’ü‑ ‑kë kö ’üën‑ ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’wü, kö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’piö ’üën‑ ‑a gbɛ dɔ bhë, ‑bhö ü ‑de dha; ’ö ’go mü, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka, ‑bhö ’go ‑gaatalü ‑bha ’ü yö sia‑ ’sa!»

⁴¹‑Kɔ do bhë ‑a ’ka slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊vava ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu, ’wo yö duö ’luu ‑sü ‑a ’ka ‑sü ’gü ’pö, ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ⁴²«Mɛ ‑nu dha ’yö‑ wo, ’kɛɛ ’yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ö ‑de dha! ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Izlaɛlö ‑bha ‑gludë ‑mü ‑a ’ka, kö ‑yö ö ‑de bho ‑gaatalü ‑bha kö ’yiën‑ ‑a ‑wo ‑dhɛ ’wun giagia. ⁴³‑Yö ö ‑zo yö ‑Zlan ‑bha ’ö‑ pö: ‹A ‑Zlan Gbö ’ka›; ꞊dhɛ ’ö ’dhö, ‑kwa ‑a ‑ga kö ‑a ‑dhɔ ‑dho ‑Zlan kë, ’yö‑ dha ’sabla kɔ.»

⁴⁴’Ö ꞊kwaan ‑gludamɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑gaatalü ‑bha ‑a ’piö mü bhë, ’wo ’si ‑nu ‑bho ‑a ‑gɔ ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a ’dhö ’pö.

Yesu ‑bha ga ‑sü

(Maakö 15.33-41; Lukö 23.44-49; Zan 19.28-30)

⁴⁵꞊Dhɛ ’kwa dɔ lënngü, ’ö ‑dhɛ ‑yö ‑trö ’sɛ ‑dhɛ ’saadhö ‑ta, ’ö dho ’ö yöë ’wɔ ’yɛ ‑lan ‑bha. ⁴⁶꞊Dhɛ ’kwa dɔ ’wɔ ’yɛ ‑lan ’ka, ’ö Yesu ‑yö ‑gbla ‑wo ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «Eli, Eli, lema sabasötani!» (‑A ‑gɛn ’ö tɔɔ «n ‑ma ‑Zlan, n ‑ma ‑Zlan, ‑më ’yö ‑kë ’ü ü ꞊kwaa n ‑wun ‑zü ‑i?»)

⁴⁷Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ‑a mɛ do do ‑nu ‑wa ‑wo ‑ma, ’ö ’wo‑ pö: «‑Yö Eli ꞊dhɔɔ kë ‑na!»

⁴⁸’Ö mɛ do ‑yö go ‑an ’gü ‑bla ’ka, ’yö dho ’yö ꞊fuu’‑ sü, ’ö‑ zë ‑drɔɔn ’yi ꞊gliisü ’ka, ’yö‑ ‑ya ’lünë ’dhiö, ’yö‑ ꞊yɔɔn Yesu ’dhi ’sɔɔ kö ‑yaan ‑a mü. ⁴⁹’Kɛɛ ‑an mɛ ’wo to ‑wa pö: «‑Bhö dɔ, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ Eli ‑dho nu ’ö‑ dha kö ’kwaan‑ ‑a yö.»

⁵⁰’Ö Yesu ‑gbla ‑dëüwo ’gbee‑ ’ka ’ö ga.

⁵¹’Ö to mü, ‑dun ’kɔdhi ‑bha ‑sɔ ’ö ‑kë ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü bhë, ’ö ‑pɛ dhuö ’ö nu ’ö yöë sia‑ ‑tɛidhö; ’ö ’sɛ ‑nu ‑wo ꞊zluun, ’ö ‑guö ‑tɔn ‑nu ‑wo ’fa bho. ⁵²’Ö blɔɔn‑ ‑nu ’dhi ‑yö ‑po, ’ö ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ’ö ’wo ga ’dhiö, ’ö ‑an ꞊plëëzë ꞊glöö ‑wo go ga ’gü, ⁵³’wo go blɔɔn‑ ’gü ’wo yö plaan. ꞊Dhɛ Yesu ‑yö go ga ’gü, ’ö mɛ ‑nu ’wo bhë ’wo nu Zeluzalɛmë plöö, ’ö mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑an yö.

⁵⁴Wlɔmë mi ’ö ‑kë ’dhasi ꞊këng’ do ‑gɔmɛ ’ka waa‑ ’dhasi ‑nu mɛ ’wo ‑kë wo ’yan ‑to Yesu ‑bha ꞊dhia bhë ‑wo ’sɛ ꞊zluun ‑kɔ waa‑ pë ‑nu ’wo ‑kë ’töüdhö bhë ‑an ‑yö. ’Ö ’suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an ’gü ’wo‑ pö: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ‑yö ‑Zlan Gbö giagia ’ka!» ⁵⁵Dhoo ‑nu ꞊plëëzë ’wo dɔ ꞊gbiin ’wo ‑dhɛ ‑ga, ‑wo ‑kë ‑ziö Yesu ’piö ꞊dhia kö ‑yö Galile, ’wo yuö ‑nu ‑kë ‑a ‑dhë. ⁵⁶Mali ’go Madala ’dhö, Mali Zakö waa‑ Zozɛfu ‑an dhe, waa‑ Zebede bɔɔ ‑wo ‑kë mü, dhoo ‑nu ’wo bhë ‑an ziën.

Yesu ‑da ꞊gluudhö ‑sü

(Maakö 15.42-47; Lukö 23.50-56; Zan 19.38-42)

⁵⁷꞊Dhɛ ’yiniadhɛ ‑yö dɔ, gɔɔn‑ do ꞊bhɔɔzë ’yö ‑kë Alimate mi ’ka ’wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu, yö ‑de ’pö ‑yö ‑kë Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu mɛ do ’ka, ⁵⁸’Ö dho Pilatö ’piö, ’yö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ. ’Ö Pilatö ‑yö ‑we ‑a ‑bha kö ‑wo Yesu ꞊glöö nu ‑a ‑dhë.

⁵⁹’Ö Zozɛfu ‑yö Yesu ꞊glöö dhu sɔ ’puu ‑dëü do ’ka, ⁶⁰’ö‑ ‑bin ‑guö ‑du do ‑dëü ’yö‑ pɔn ö ‑de ‑bha blɔɔn‑ ’ka bhë ‑a ’gü. ’Go mü ’yö ‑guö ’fa ’gbiin‑ do ꞊glöng glö ’ö‑ yö ‑guö ‑du bhë ‑a ’dhiö, ’ö‑ to ’ö dho. ⁶¹Mali ’go Madala waa‑ Mali kë ꞊plɛ ‑naa, ‑wo ‑kë ‑ya ‑sü ’ka blɔɔn‑ bhë ‑a wö ’dhiö mü.

‑Zo ‑kë blɔɔn‑ ’piö ‑mɛ ‑nu

⁶²꞊Dhɛ Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑de ‑pë kë ‑yi ꞊ya ziö, ’ö‑ ‑ta ‑dhɛ ꞊ya ’po, ’ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo dho wo ’kuë‑ ’wo dho Pilatö ’piö. ⁶³’Ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi dëmɛ, yi ‑zo ꞊ya ‑büö bhii ꞊suamɛ ’ö bhë kö yaa ga ꞊kun, ‑ya ‑pö ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa ’ka, ‑yö ‑dho go ga ’gü. ⁶⁴‑Bhöë pö ’dhasi ‑nu ‑dhë ‑wo wo ‑zo ‑kë ‑a blɔɔn‑ ’piö ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’ka, ‑yö kë ’dhö kö ꞊kun ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu dho nu ‑waan ‑a ꞊glöö ꞊kwaan, kö ‑waan pö ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ꞊ya ’go ga ’gü. Kwaa‑ kë ’dhö, ꞊sua ‑wun ‑mɛ ’ö bhë ‑yö ‑dho kë ꞊gbaɔnsü ’ö ꞊zië’ ‑a ‑blɛɛzë ‑ta.»

⁶⁵’Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Dhasi ‑nu ’wo dho wo ’yan to ‑a blɔɔn‑ ‑bha ’wo ꞊nɛ. ‑Ka ’dho, ‑kɔ ’wo dho wo ‑zo kaa ‑a ’piö ‑së ’ka ka ‑dhë, ’ka‑ kaa!»

⁶⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö blɔɔn‑ ’dhitapë bhë ꞊bhüö’ ‑ziö ‑a ’dhiö, ’wo‑ ꞊dua’ ‑kë, ‑yö kë ’dhö kö ꞊kun ’ö‑ ’dhi dho po. ’Go mü, ’wo ’dhasi ‑nu ‑ya ‑a ‑maa.

Yesu ‑bha ‑go ga ’sü ‑sü

(Maakö 16.1-10; Lukö 24.1-12; Zan 20.1-10)

¹꞊Dhɛ ’ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ꞊ya ziö, ‑dhɛ mɛ ’ö ‑po ‑a ’piö, ‑a ‑dhiadhiö tii ’gü bhë ’ö Mali ’go Madala waa‑ Mali kë ꞊plɛ ‑naa bhë ’wo nu blɔɔn‑ ꞊taa. ²’Ö to mü ’sɛ ‑yö yö ꞊zluun ‑sü ‑bha ’gbee‑ ’ka, ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö go dhang‑ ’gü ’yö nu mü, ’ö ‑guö bhë ’yö‑ ‑blü ’pian ’piö, ’ö dho ‑a ‑ta dhuö, ’yö ꞊yaannu. ³’Ö‑ ’bhü ‑yö yö ꞊nɛ dha ‑bha ’yan bɔ ‑sü ’bhü ’dhö, ’ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë ’puu ꞊nɛ bhlo kpö ’dhö.

⁴’Dhasi ‑nu ‑wo ‑zluun ’suö ’ka, ’ö ꞊dhɛ to zlöö kö ꞊wa kë ꞊nɛ mɛ ꞊wa ga ‑an ’dhö.

⁵’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö dhoo ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë! Bhii a‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ Yesu ’wo‑ dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë ’ka‑ ꞊mɛɛ. ⁶’Yaa zö gbɔ, ꞊ya ’go ga ’gü ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ pöë ka ‑dhë ’dhiö bhë ‑a ’dhö. ‑Ka nu ‑dhɛ ’ö ‑wɔ ‑a ‑bha bhë ’ka‑ ‑ga!» ⁷’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «‑Ka ’dho ‑bla ’ka ’ka‑ pö ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: ‹꞊Ya ’go ga ’gü, ‑yö ’dho ‑na ka ’dhiö Galile ‑sɛ ’gü. ‑Dhɛ bhë ’ka dho ‑a yö ‑a ‑bha›. ’Wun ’yö ‑kë n ‑gɔ ’aan‑ ꞊blɛɛ’‑ ka ‑dhë bhë ’ö bhë.»

⁸Waa ꞊glɔɔ mü gbɔ, ‑wo ‑go blɔɔn‑ ꞊taa mü, ’suö waa‑ ꞊zuögludhi ꞊va ’yö ‑an pa bhë ‑a ’ka. ’Wo ‑bla sü, ’wo dho ’wuntaɔsë ’ö bhë ‑a ’ka Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhia.

⁹‑Wo ‑kë ’dho ꞊dhia, ’ö ’kan ’wo‑ wo ‑ta, kö Yesu ‑yö nu ‑na ‑an ‑gɔ zian‑, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Ka ꞊büee!»

’Wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo pa ‑a ‑gɛn ’ka, ‑gblü ‑a ꞊gɛɛndhö ‑sü ’ka. ¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë! ‑Ka ’dho ’ka‑ pö n dhegluzë ‑nu ‑dhë ‑wo ’dho Galile, ‑dhɛ bhë ’wo dho n yö ‑a ‑bha.»

Pë ‑nu ’wo ‑kë bhë, ’dhasi ‑nu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’ ‑kɔ

¹¹Kö dhoo ‑nu ’wo bhë ꞊wa ‑da zian ‑ta, ’dhasi ‑nu ’wo wo ‑zo ‑kë Yesu blɔɔn‑ ’piö bhë, ‑an mɛ ’bhaa ‑nu, ‑wo ‑dho plöö, ’ö pë ‑nu ’wo ‑kë ’töüdhö bhë, ’wo‑ ꞊blɛɛ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑dhë. ¹²’Yö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑wo yö mɛ ziizii ‑nu ‑bha, ’ö ‑an ‑wo ‑yö kpɔ ‑a ‑bha, ’wo ’wëüga ꞊va sü ’wo‑ nu ’dhasi ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë, ¹³’Ö ’wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑dho ‑a pö mɛ ‑nu ‑dhë: ‹‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑nu gbeng, ’wo‑ ꞊glöö sü kö yi yiö.› ¹⁴꞊Ya kë ꞊nɛ ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ꞊yaa‑ ma, yi ‑dho ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑dhë, ’ö ’yi ka bho ’wun bhë ‑a ’gü.»

¹⁵’Ö ’dhasi ‑nu ‑wo ’wëü‑ bhë ’wo‑ sü, ’ö ’wo‑ ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ ’wo‑ pöë ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö. ’Ö ‑an ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’ ‑kɔ bhë, ’ö‑ ‑taɔ ‑yö ‑pɛn ‑dhɛ ’saadhö ’gü, ’ö dho ’ö yöë ꞊dɛɛ ‑bha.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë

(Maakö 16.14-18; Lukö 24.36-49; Zan 20.19-23; Këyuö ‑nu 1.6-8)

¹⁶꞊Guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga do ’wo bhë ‑wo ‑dho Galile ‑tɔn do ’ö Yesu ‑ya ‑zɔn ‑an ‑dhë bhë ‑a tuö. ¹⁷꞊Dhɛ ’ö ꞊waa‑ yö, ’wo ‑gblü ‑a ꞊gɛɛndhö; ’kɛɛ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑an ziën yaa ‑an ‑zo ’kun ꞊nɛ Yesu gia‑ ‑mü ‑a ’ka. ¹⁸Yesu ‑yö ‑yɔɔn ‑an ‑bha, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü ’saadhö ‑yö ‑nu n ‑dhë ‑sü ’ka dhanggüdhɛ waa‑ ’kpongtaadhɛ ‑an ‑ta. ¹⁹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ‑ka ’dho mɛ ‑nu ’piö ’sɛ ’saadhö ’gü, ’ka ‑an kë ma ꞊guë’ ‑nu ’ka! ’Go mü, ’ka ‑an ‑bɔ yiö n Dë ‑Zlan ’dhö, ‑a Gbö ’dhö, ‑Zuu ’slööslö ’dhö ‑an ’tɔ ’gü! ²⁰‑Ka ‑an ꞊daan’‑, ‑wo ‑nu ’saadhö ’a ka ꞊daan ‑an ’ka bhë ‑an ’ka, kö ‑wo ‑an ’kun! ’Go mü, ’ka‑ dɔa ꞊nɛ a ka ’piö ‑dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ka, ’ö dho ’ö yöë ’kpongtaadhɛ ’dhiötoyi ‑bha.»