Lukö

’Wuntaɔsë

’ö ‑gban Yesu Klito ‑bha ’ö

Lukö

‑ya ꞊blɛɛ

¹Ma mɛ ‑wungbeezë Teofilö, mɛdhɛvadhɛ ꞊waa‑ këdhɛ ꞊mɛɛ’‑ kö ’wun ‑nu ’wo ‑kë yi ‑sɛ ’gü ’ö ‑gban Yesu Klito ‑bha bhë ‑waan ‑ya ’sëëdhɛ ’gü. ²’Wun ‑nu ’wo ‑kë ’ma bhë ‑wo ‑nu ’wo‑ ꞊blɛɛ yi ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑a züdɔyi ’ka, ’ö ‑kë ‑an ’yaan, ’ö ‑Zlan ‑wo pö ‑sü ‑yö ‑kë ‑an ‑bha yuö ’ka, ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑a ’dhö. ³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ma ‑de ’pö a ꞊dhɛɛ’ ‑nu ‑kpɔ; ’ö ma ꞊dhɛɛ’ ‑nu ‑wo ‑gban pë ‑nu ’wo ‑kë ‑a züdɔyi ’ka kpinngdhö ‑an ‑bha. ’Yö ꞊dhɛ ’a‑ ‑ga ‑a ’gü bhë, n dë, n ‑ma ’ka, ‑yö ‑kë n ‑dhë ‑së kö ’aan‑ ꞊blɛɛ’‑ ü ‑dhë, ‑a ‑ya ’sëëdhɛ ‑ta ‑sü ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ‑de bhë ‑a ’dhö. ⁴‑Yö ‑kë ’dhö kö ’üën‑ ’wun gia‑ dɔ mɛ ꞊daan’ ‑wo ’wo ü ꞊daan ’ka bhë ‑a ‑bha.

‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö Zan Batisö ‑bha bhɔ ‑sü ‑wun ‑blɛɛ

⁵’Töng ’ö Elɔdö ‑yö ꞊kaa’ ‑gludë ’ka Zude ‑sɛ ’gü, slabhomɛ ’wo‑ ‑dhɛ Zakali ‑yö ‑kë mü, ‑yö ‑kë Abia ‑bha slabhomɛ kpö ’ö bhë ‑a ’gü ‑mɛ do ’ka. ‑A ‑bha dhebɔ Elizabɛtö ‑de ’pö ‑yö ‑kë Aalɔn ’yö ‑kë slabhomɛ ꞊va ’ka bhë ‑a ꞊suu’‑ ‑ta ’në dhe do ’ka. ⁶꞊Dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑Zlan wö ’dhiö kpengdhö; ’wo ’wun ma ‑Zlan ‑bha tɔng ‑nu waa‑ ‑a ‑bha ‑dhiodɔwo ‑nu ’töüdhö ‑an ‑ta ’fɛfɛdhö. ⁷’Kɛɛ ’në gbɛ yaa kë ‑an ‑gɔ, bhii ’ö tɔɔ Elizabɛtö ‑yö ‑kë ’bhüödhe ’ka; yö do bhë ’zü, kö ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ ꞊wa kë ꞊klöö.

⁸Yi do ’ka Zakali ‑yö ‑kë yuö ’dhiö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, bhii ‑yö ‑kë slabhomɛ ‑nu kpö mɛ ’ö ‑kë ‑a ’gü bhë ‑an ‑bha yi ’ka. ⁹‑A yi bhë ‑a ’ka ‑wo ’töü‑ ‑bhö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑an ‑bha slabhomɛ ‑nu ‑bha wɔ ’dho ‑a ’ka ‑a ’dhö. ’Ö ’töü‑ ‑yö Zakali sü, ’yö dho ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ ’gü pë ’tëë ‑sëëzë ’wo‑ ‑dhɛ ansaan bhë ‑a ’güö ꞊dhia. ¹⁰Zuifö ‑nu gbung ‑wo ‑kë plaan ꞊bhɛa’ ꞊dhia ’yasa ’gü ’lɛlɛ ’yö ansaan ‑güö ‑a ’ka bhë ‑a ’ka. ¹¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo Zakali ’dhiö mü, ‑Zlan ‑bha sla‑ ‑bho ‑a ‑ta ‑pë ’wo ansaan ‑güö ‑na ‑a ‑ta bhë ‑a ’pian ’ö ꞊kwɛɛ‑ ’gü ꞊zian’ ‑a ’ka. ¹²꞊Dhɛ ’ö Zakali ‑ya yö, ’yö ’siö ‑yö ‑kan ‑a ’gluu, ’ö ’suö ‑ya ‑kë. ¹³’Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ü ‑suö, Zakali, bhii ‑Zlan ꞊ya ü bha ꞊bhɛa’ ‑wo ma ’saadhö, ü bha dhebɔ Elizabɛtö ‑dho ’në gɔɔn‑ do kpɔ ü ‑gɔ; ü ‑dho ‑a ‑dhɛ Zan. ¹⁴‑Yö ‑dho kë ü ꞊zuögludhi ‑wun ’ka, ’go mü mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho ‑a ‑bha bhɔ ‑sü ’gludhi kë, ¹⁵bhii ‑yö ‑dho kë mɛ ꞊va do ’ka ‑Zlan wö ’dhiö. Yö ’ka ’dho ‑drɔɔn ’iin müpë ‑nu ’dhiözë gbɛ mü; ‑yö ‑dho pa ‑Zuu ’slööslö ’ka, ’yö bhɔa. ¹⁶‑Yö ‑dho nu Izlaɛlö ’në ‑nu ꞊va ’ka Dëmɛ wo ‑bha ‑Zlan ’piö; ¹⁷yö gia‑ ‑de ‑yö ‑dho ’ta ‑sü ‑a ’dhiö ‑Zuu ’slööslö waa‑ ’piigbeedhɛ ’ö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Eli ’gü ’pö bhë ‑a ’ka kö ‑yaan ’në ‑nu waa‑ wo dë ‑nu ‑an kë do, kö ‑yaan nu mɛ ‑nu ’wo dɔ ‑Zlan ‑gɔ ’yënng ‑mɛ ’ka ‑an ’ka ‑waan kë ’kpaakpa ꞊nɛ mɛ kpengdhö ‑nu ’dhö. ‑Yö ‑dho ’sɛgümɛ ‑nu ‑ya ’yaan Dëmɛ ‑bha ’ka.»

¹⁸꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö Zakali ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: «‑Yö ‑dho kë ‑kɔklë kö ’wun ’ö ꞊nɛ ’aan‑ ‑dhɛ ’wun gia‑, ’kɛɛ kö ma ’dhö, ma dhebɔ ’dhö ’yië kë ꞊klöö ’saadhö ꞊nɛ ꞊ɛ?» ¹⁹’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «N tɔɔ Gabliɛlö, ma ꞊nɛ a dɔ ‑sü ’ka ‑Zlan wö ’dhiö kö ’aan‑ ‑a ‑bha yuö kë; ‑yö n ‑bɔ kö ‑naɔ ‑së ’ö bhë ’aan‑ bɔ ü ‑gɔ. ²⁰꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ’wun ‑nu ’ö ’a ‑an ‑blɛɛ ü ‑dhë bhë, ü ’ka ‑an ‑dhɛ ’wun gia‑, ’kɛɛ kö ‑a ’töng ꞊ya ‑lo ꞊sia, ‑an ‑de ‑dho kë bhë, ‑a ‑wun ’gü ü ‑dho kë ’tuunmɛ ’ka; ü ‑kɔ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’üën‑ ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑yaan ’dho ‑yaan yöë pë ‑nu ’wo bhë ‑an kë ‑yi ‑bha.»

²¹꞊Dhɛ kë ‑na ’pö zlöö kö mɛ gbung ‑nu ’wo ‑kë ꞊bhɛa’ ꞊dhia plaan ’yasa ’gü bhë ‑an ’te ꞊ya tun ꞊glɔɔ ’ö Zakali ꞊yaa‑ wo ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ ’gü bhë ‑a ‑wun ’gü. ²²’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö yö plaan, yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ’wun ꞊blɛɛ’‑, ’ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ’wo‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ Zakali ꞊ya ’yanpiöpë do ’bhaa yö ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ bhë ‑a ’gü. ’Ö Zakali ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ö ‑kɔ ’gü, ’yö to ’tuunmɛ ’ka.

²³Yi ’ö Zakali dho ö bha yuö kaa ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ mü bhë, ꞊dhɛ ꞊ya yën, ‑yö ‑dho ö ‑gɔ kɔɔ. ²⁴꞊Dhɛ ’töng ’bhaa ꞊ya ziö, ’ö Elizabɛtö ’yö ‑kë ‑a bɔɔ ’ka bhë, ’ö ’gu sü, ’yö ö ‑de ‑bin ’su ’sɔɔdhu ’piö, ‑a ‑pö ö ‑de ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ²⁵«Pë ’ö n Dëmɛ ‑ya ‑kë n ‑wun ’gü bhë, ‑kaa ‑ga ’dhɛ: ‑Yö ‑kë ‑a ‑dhë ‑së kö pë ’ö ‑kë ma lë‑ ‑wun ’ka mɛ ’bhee‑ ‑nu wö ’dhiö bhë ‑yaan ‑a bho n ‑ma.»

‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑bha Yesu ‑bha bhɔ ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü

²⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö ‑a ’su kë ’slado ‑naa bhë, ’ö ‑Zlan ‑yö ö bha bɔmɛ Gabliɛlö ‑bɔ Galile ‑pö do ’wo‑ ‑dhɛ Nazalɛtë ‑a ’gü. ²⁷’Yö dho ’nëdhezë ’ö yaa gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi’ dɔ ꞊kun, ’ö‑ ‑bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ bhë ’wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu, ’ö ‑kë ‑gludë Davidö ‑gɔ ’kɔɔmɛ ‑nu ꞊suu’‑ ‑ta do ’ka bhë ‑a ’piö. ’Nëdhezë ’yö bhë ‑a tɔɔ Mali. ²⁸꞊Dhɛ ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö ‑da ‑a ‑gɔ kɔɔ, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «’Bha ꞊büee! ‑Zlan ꞊ya ’wun ‑së ꞊va kë ü ‑dhë! Dëmɛ ‑yö ü ’piö!»

²⁹’Ö ’siö ‑yö ‑kan Mali ’gluu ‑büödawo ꞊suu’‑ ’ö bhë ‑a ‑wun ’gü, ’yö‑ pö ö ꞊zuö’ ’piö: «‑Büödawo ꞊suu’‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑gɛn tɔɔ ‑më ‑ɛ?» ³⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ü ‑kë, Mali, bhii ‑Zlan ꞊ya ö ’yan ‑së bɔ ü ’piö. ³¹Ü ‑dho ’gu sü, ’ü ’në gɔɔn‑ do kpɔ; ’ü ‑dho ‑a ‑dhɛ Yesu. ³²‑Yö ‑dho kë ꞊va, ’ö mɛ ‑nu dho ‑a ‑dhɛ ‑Zlan ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta bhë ‑a Gbö. Dëmɛ ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑a kë ‑gludë ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ ’bhɛma Davidö ꞊kaa’ ’dhiö bhë ‑a ’dhö. ³³’Go mü ‑yö ‑dho Izlaɛlö ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊toëpö ’ka; ‑a ‑bha mɛkɔɔnsü ’ö bhë, ‑a ’dhiötodhɛ yaa ’dho kë ‑dhö.»

³⁴’Ö Mali ‑ya pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: «’Wun ꞊nɛ ‑a kë ‑kɔ ‑dho kë ‑kɔklë, ’kɛɛ kö n ’ka gɔɔn‑ ‑wun ꞊tɛi’ dɔ ꞊kun ꞊nɛɛ?»

³⁵’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Zuu ’slööslö ‑yö ‑dho nu ü ’gü, ’ö ‑Zlan ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta bhë, ’ö‑ ‑bha ’piigbeedhɛ dho kpa ü ‑ta ꞊nɛ ‑dhɛbiëndhɛ ’dhö. Pë ’ö ‑kë ’ö ’në ’ö ’dhoë‑ bhɔ bhë ’wo dho ‑a ‑dhɛ: Mɛ ’ö ’slööslö ’yö ‑Zlan Gbö ’ka bhë ’ö bhë. ³⁶Elizabɛtö ’ö ka ‑nu ’ka ‑mɛɛzë bhë, yö ‑de ’pö ‑yö ’guzë, ’kɛɛ kö ꞊ya kë ꞊klöö; ’ö yö do bhë ’zü, mɛ ‑nu ‑wa pö ‑be ö ’ka ’dho ’në kpɔ bhë, ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑yö ’guzë ‑a ’su ’slado ’ö ꞊nɛ. ³⁷Bhii ‑Zlan ‑kɔ ‑kun ‑a ’ka ‑pë gbɛ ’yaa ’dhö.»

³⁸’Ö Mali ‑ya pö: «꞊Ɛɛ, a n Dëmɛ ‑bha yuökëdhe ’ka, kö ü ‑wo ’ö bhë ‑yö kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ü‑ pöë bhë ‑a ’dhö!»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö go ‑a ’piö mü ’ö ‑ziö.

Mali ‑dho ‑büö ‑da ꞊dhia Elizabɛtö ‑dhë

³⁹꞊Dhɛ ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö go mü, ‑a ‑dhɛ yaa ꞊glɔɔ, ’ö Mali ‑yö ‑da zian ‑ta, ’ö dho ’zozodhö pödhɛ do ’yö ‑tɔn ’piö Zude ‑sɛ ’gü bhë ‑a ’gü. ⁴⁰’ö dho, ’yö ‑da Zakali ‑gɔ kɔɔ, ’yö ‑büö ‑da Elizabɛtö ‑dhë. ⁴¹꞊Dhɛ ’ö ‑büödawo ’ö bhë Elizabɛtö ꞊yaa‑ ma, ’ö ’në ’yö‑ ‑guzë bhë, ’yö pa ö ‑deë. ’Ö ‑Zuu ’slööslö ‑yö Elizabɛtö pa, ⁴²’yö ‑we ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan ꞊ya ’dhuë‑ ’kpɔ ü ‑bha, dhoo ‑nu ’plɛ ziën, ’ö‑ ‑bha ’dhuë‑ ’dho ‑ya ‑sü ’ka ’në ’ü ’dhoë‑ ‑a kpɔ bhë ‑a ‑ta! ⁴³Dö ‑mü n ’ka ’ö n Dëmɛ dhe ‑yö nu n ‑gɔ kɔɔ ꞊ɛ? ⁴⁴Bhii ‑bhö ‑dhɛ ‑ga, ü ‑büödawo ’a‑ ma bhë, ’në ’a‑ ‑guzë ꞊nɛ ‑yö ‑pa ö ‑deë ’gludhi ’ka n ’guu. ⁴⁵Bhi ’ö ’wun ’ö go kwa Dëmɛ ’piö, ’ü‑ ma, ’yö ’ü‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ꞊nɛ, ‑yö ‑dho kë bhë, ’dhuë‑ ‑yö ü ‑ta!»

Mali ‑bha ’tan

⁴⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Mali ‑ya pö: «N nii ‑yö n Dëmɛ ‑bha ‑kë ꞊va ‑sü ’tɔ bhɔ, ⁴⁷n ꞊zuögludhi ‑sü ’ka n Dhamɛ ‑Zlan ‑wun ’gü!

⁴⁸Bhii ‑yö ö ’yan ‑bɔ ma ’a‑ ‑bha yuökëdhe ‑de ‑dho sia‑ ‑sü ‑zë ’ka n ’piö.

’Ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü mɛ ’bhee‑ ‑nu ’saadhö ’wo dho ‑a pö ’dhuë‑ ‑yö n ‑ta, ⁴⁹bhii ‑Zlan ’piigbeezë ꞊ya ’wun ‑së ꞊va kë n ‑dhë; ‑a ’tɔ ꞊yö ’slööslö!

⁵⁰Mɛ ‑nu ’wo ‑suö ‑a ‑dhë ‑a ꞊bhlë ’kpɔ ‑sü ’ka bhë, ‑yö ‑dho ‑an ’yena yö ’töng ’saadhö ’ka. ⁵¹꞊Ya ö bha yuö kë ö ‑kɔ ’piigbeezë ’ka, ’ö mɛ ‑nu ’ö ‑de ‑sü ꞊va ‑yö ‑an ꞊zuö’ pa bhë ‑an ‑zuö ö ‑kɔ ’yan ꞊taa.

⁵²꞊Ya ‑gludë ‑nu bho ‑an ‑bha ’gɔ ‑gbloo ’gü, ꞊ya ‑yadhɛ ꞊bhlëzë nu ‑de ‑dho sia‑ ‑mɛ ‑nu ‑dhë.

⁵³’Ö mɛ ‑nu ’ö din ’dho ‑an kë ‑na bhë, pë ’ö ‑an ‑bha ‑wun ’dho ‑a ‑bha, ꞊yaa‑ nu ‑an ‑dhë ꞊va ’ka, ’ö ꞊ya ꞊bhɔɔmɛ ‑nu kë, ꞊wa ’dho wo ‑kɔ ’kpaan ’ka.

^54-55꞊Ya nu ö bha yuökëmɛ Izlaɛlö ‑bha ’në ‑nu ‑dhë, bhii ’ö tɔɔ ‑a ‑zlö ’yaa trö Ablaamö ꞊suu’‑ ‑ta ‑mɛ ‑nu ’yena yö ‑sü ‑wun ’ka ꞊toëpö ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’yö‑ ꞊blɛɛ ‑a ’ka kwa ’bhɛma ‑nu ‑dhë bhë ‑a ’dhö.»

⁵⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Mali ‑yö ‑to Elizabɛtö ’piö mü ’su ‑yaaga ’ka ‑yaan ꞊tun ’dho ‑na ö ꞊plöö.

Zan Batisö ‑bha bhɔ ‑sü

⁵⁷꞊Dhɛ ’töng ’ö Elizabɛtö dho ’bë bhoë ꞊ya ‑lo, ’yö ’në gɔɔn‑ do kpɔ. ⁵⁸꞊Dhɛ ’ö ‑a dɔmɛ ‑nu waa‑ ‑a ‑gɔ ’kɔɔmɛ ‑nu ‑wa ma ꞊nɛ, Dëmɛ ꞊ya ’glusë kë Elizabɛtö ’ka, ’wo nu ’ö wo ’plɛsɛn ’wo ꞊zuögludhi ‑kë wo ’ko ꞊bhaa mü. ⁵⁹꞊Dhɛ ’ö ’në bhë ‑a bhɔ ‑dhɛkpaɔyi ꞊ya kë ’slɛaga, ’wo dhoë ’wo‑ ‑kë ’bɔn ’ka; ’wo‑ ‑kë ‑bezë kö ‑a dë Zakali ’tɔ bhë ‑waan ‑a ’kpɔ ‑a ‑bha. ⁶⁰’Yö‑ dhe ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Daa, ‑a tɔɔ Zan!»

⁶¹’Ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Mɛ ’wo‑ ‑dhɛ Zan ’yaa ü ‑gɔ ’kɔɔmɛ ‑nu ’gü!»

⁶²꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’wo yö ‑a dë ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha wo ‑kɔ ’gü kö ‑kɔ ’yö dho ö bha ’në bhë ‑a ’tɔ kpɔa kö ‑waan ‑a dɔ. ⁶³’Ö Zakali ‑yö pë ‑bɛɛn ‑a ‑ta ‑pë do ‑dhɛ ‑an ‑gɔ, ’ö Zan ‑tɔ bhë ’ö‑ ‑ya. ’Ö ‑an ’plɛ ’te ‑yö tun. ⁶⁴‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, ’ö Zakali ‑wo ‑yö yö plaan ’zü ‑dëüwo; ’yö yö ’sabla ‑Zlan ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ‑bha. ⁶⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ’suö ‑yö ‑da mɛ ’plɛ ’gü, ’ö ’pian ’yö bɔ ‑tɔn ’gü ꞊zian’ Zude ‑sɛ ’gü bhë ‑a ’ka, ’wun ‑nu ’wo ‑kë ꞊nɛ ’wo‑ ꞊blɛɛ wo ’ko ‑nu ‑dhë. ⁶⁶’Ö mɛ ‑nu ’wo ’wun ’ö ‑kë bhë ’wo‑ ma, ’wo yö wo ‑zo ’ta ‑sü ’gü ꞊nɛɛ: «’Në ’ö ꞊nɛ ‑yö ‑dho kë dö ’ka ‑o?» Bhii Dëmɛ ‑yö ‑kë ‑a ’piö ’sönggö ‑sönggö.

Zakali ‑bha ’tan

⁶⁷Zakali ’yö ‑kë ’në bhë ‑a dë ’ka bhë, ‑Zuu ’slööslö ‑ya pa, ’yö yö ‑Zlan ‑wo ’dhiö ‑lo ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: ⁶⁸«Kwa Dëmɛ ’tɔ ‑yö kë ꞊va, bhi ‑yö Izlaɛlö ’sɛgɔ ‑bha ‑Zlan ’ka! ’ö tɔɔ ‑yö ö ‑zo ‑kë ö bha ’sɛgɔ bhë ‑a ’piö, ’ö‑ bho ’gan ’gü.

⁶⁹꞊Ya ‑gludë Davidö ’yö ‑kë ‑a ‑bha yuökëmɛ ’ka bhë, ‑a ꞊suu’‑ ‑ta ‑mɛ do ’ö kwa Dhamɛ ’piigbeezë ’ka, ‑a nu kwa ‑dhë.

⁷⁰Pë ’ö‑ ꞊blɛɛ ö ‑wodhiölomɛ ’slööslö ‑nu ‑dhë, ’yö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ yö ‑mü.

⁷¹Yö gia‑ ‑ya ’tɔ ‑go kwa ‑dhë ’dhiö ꞊nɛ ö ‑dho kwa dha kwa yaagümɛ ‑nu waa‑ kwa ‑sanzëmɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü ‑gɔ.

⁷²‑Yö ‑dho kwa ’bhɛma ‑nu ’yena yö, ’ö‑ ‑zo dho ‑büö ‑a ‑bha ‑dhikuëdhe ’slööslö ’ö‑ ‑da kwa ‑nu kwa ziën bhë ‑a ’ka.

⁷³Bhii ‑yö ö ‑wo ‑bhö kwa ’bhɛma Ablaamö ‑dhë ꞊nɛ, ⁷⁴ö ‑dho kwa bho kwa yaagümɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ’gü, kö ’kwa yuö kë ‑a ‑dhë ‑zogbandhe ’ka.

⁷⁵‑Yö kë ’dhö kö ’kwa kë ’slööslö ’iin kpengdhö ‑a wö ’dhiö ‑dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ka, kwa ‑bha ‑tosiadhe kë ‑sü ’ka.

⁷⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ma ’në, ‑wo ‑dho ü ‑dhɛ ‑Zlan ’yö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta ‑a ‑wodhiölomɛ, bhii ü ‑dho ’ta sü Dëmɛ ’dhiö, ‑a ‑bha zian ‑gblooga ‑nu ‑yuö kë ‑sü ’ka, ⁷⁷kö ‑yaan ‑a ‑zɔn ‑a ‑bha ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ‑an dha, ‑ziö ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑sü ’ka.

⁷⁸Bhii kwa ’yena yö ‑sü ’gblüünzë bhë ‑a ‑wun ’gü, ‑Zlan ‑yö ‑dho ‑dhɛpuudhɛ ’yö go dhuö ‑a bhü kwa ‑ta ꞊nɛ lan‑ ꞊luu’ ‑kɔ ’ö ’bhü ‑na ’ka bhë ‑a ’dhö ⁷⁹kö ‑yaan ‑dhɛ ’po mɛ ‑nu ’wo ‑dhɛtiidhɛ ’gü waa‑ mɛ ‑nu ’wo ‑suö ga ‑dhë ‑an ‑ta, kö ‑yaan kwa ‑da ꞊zuöyagluu ‑zian ‑ta.»

⁸⁰’Në ’ö bhë ‑yö ‑kë ꞊kpɛa’ ꞊dhia kö ’wundɔdhe ‑yö kë ‑na ‑a ‑gɔ; ’yö ‑kë ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha ’ö dho ’ö yöë yi ’yö ö ‑de ‑zɔn ‑a ’ka Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ‑dhë ‑a ‑bha.

Yesu bhɔ ‑sü

(Matiö 1.18-25)

¹’Töng ’dhö bhë ‑a ’ka, ‑gludë ꞊va Ogitö ‑yö tɔng ‑da kö mɛ ‑nu ’wo Wlɔmë ‑mɛ ‑nu ‑bha tɔng ꞊löö ‑wo ‑an ’plɛ ’tɔ ‑ya. ²’Tɔyadhe ’ö ’dhö bhë ‑a ‑blɛɛzë ‑yö ‑kë ’töng ’ö Kilinisö ’yö kë ’sɛgɔ ’wo‑ ‑dhɛ Sili, ‑a ꞊kɔɔnmɛ do ’ka bhë ‑a ’ka. ³Mɛ ‑nu ’töüdhö ‑wo ‑dho wo ’tɔ ‑ya ꞊dhia, mɛ ’ö ‑dhö ‑a ’kpɔ ‑pö ’gü.

⁴Zozɛfu ‑de ’pö ‑yö ‑go Nazalɛtë Galile ‑sɛ ’gü, ’yö dho Zude ‑sɛ ’gü, pödhɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Betelɛmë ’ö ‑gludë Davidö ‑yö bhɔ ‑a ’gü bhë ‑a ‑bha, bhii ’ö tɔɔ yö gia‑ ‑yö ‑go Davidö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü. ⁵Yö ’dhö waa‑ ö bha ‑zo ‑tën ‑a ‑dhë ‑mɛ ’wo‑ ‑dhɛ Mali bhë ‑wo ‑dho ’wo wo ’tɔ ‑ya kö ‑yö ’guzë. ⁶‑Wo ‑kë Betelɛmë, ’ö‑ ’bëbhoyi ‑yö ‑lo, ⁷’yö ö bha ’në ‑blɛɛzë kpɔ; ‑yö ‑kë ’në gɔɔn‑ ’ka; ’yö sɔ ꞊ploo ‑a ’ka, ’yö‑ ‑da ‑du ‑bha pë ‑bhö ‑a ’gü ‑pë ’gü, bhii ’ö tɔɔ waa wɔdhɛ yö ‑nia ‑nu ‑wɔ ‑a ’gü ‑kɔ ’gü.

‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑yö ‑wo ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑ta

⁸’Pian gia‑ bhë ‑a ‑ta ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑wo ‑kë blöö mü gbeng wo ‑bha ‑tuë ‑maa kë ꞊dhia. ⁹’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö ‑wo ‑an ‑ta, ’ö ‑Zlan ’bhü ‑yö ꞊nië ‑an ‑zü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ’suö ꞊va ‑yö ‑da ‑an ’gü. ¹⁰’Yö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ bhë ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë, bhii a ‑nu ’wuntaɔsë ’yö dho Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu ’plɛ ꞊zuögludhi ꞊va bhë ‑a ’ka ka ꞊dhia: ¹¹Gbeng do ꞊nɛ ‑a ’gü, Davidö ‑gɔ plöö, ka Dhamɛ ꞊ya bhɔ, ’ö tɔɔ Dëmɛ ’ö Klito ’ka. ¹²Pë ’yö dho kë ꞊duakëpë ’ka kö ’wun ’a‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ꞊nɛ ’kaan‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ’ö tɔɔ: ’Ka ’dho, ka ‑dho ’në ’puu ’wo sɔ ꞊ploo ‑a ’ka ‑a yö kö ‑yö wɔ ‑sü ’ka ‑du ‑bha pë ‑bhö ‑a ’gü ‑pë ’gü.»

¹³’Yö ’kan ’wo‑ wo wo ‑ta kö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑gbaa ꞊va ꞊wa ’go dhang‑ ’gü, ꞊wa nu ‑a ‑bha bɔmɛ ’ö ꞊sia ‑a ’piö, ’wo yö ’tan bho ‑Zlan ’piö ‑sü ‑bha ’wo‑ pö: ¹⁴«’Tɔbhɔdhe ‑yö ‑Zlan ’yö dhang‑ ’gü ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta bhë ‑a ‑bha ’ka; ‑yö ö ‑bha ꞊zuöyagluu ‑nu mɛ ‑nu ’ö ‑an ‑dhɔ ‑ya ‑kë ’kpongtaa zö ‑an ‑dhë.»

‑Tuëmaakëmɛ ‑nu ‑dho Betelɛmë

¹⁵꞊Dhɛ ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊wa ’go ‑an ’piö ꞊wa ’dho dhang‑ ’gü, ’ö ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ’wo bhë ’wo‑ pö wo ’ko ‑nu ‑dhë: «Kö ‑kwa ’dho ’kwa ‑lo Betelɛmë, pë ’bhle ’yö ‑kë ’ö Dëmɛ ‑ya ‑zɔn kwa ‑dhë bhë ’kwa kwa ’yan dɔ ‑a ‑bha!»

¹⁶’Wo ꞊luu ’wo ‑ziö ’wo dho ’zozodhö ’wo ‑kpën Mali ’dhö, Zozɛfu ’dhö waa‑ ’në ’yö ‑kë wɔ ‑sü ’ka ‑du ‑bha pë ‑bhö ‑a ’gü ‑pë ’gü bhë ‑an ‑bha. ¹⁷꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ‑an yö, ’ö ’wun ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’yö ‑gban ’në bhë ‑a ‑bha bhë ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. ¹⁸’Ö mɛ ’saadhö ’wo ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ‑wo bhë ’wo‑ ma, ‑an ’te ‑yö ‑tun ’wun ’wo‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun ’gü. ¹⁹’Kɛɛ Mali ‑yö ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’plɛ ‑kpɔ ö ꞊zuö’ ’piö, ’ö yö ‑a ‑yö ’ko ’dhiö kë ‑sü ‑bha. ²⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ‑tuëmaakëmɛ ‑nu ’wo bhë ’wo ‑yɛ wo ’zü wo ’gbloo ‑ta, ’wo ‑Zlan ’tɔ ‑kë ꞊va, ’go mü ’wo‑ ’tɔ ’saa ‑blü pë ‑nu ’wo‑ ma, ’wo ‑an yö bhë ‑an ‑wun ’gü, bhii ‑an ’plɛ ‑wo ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑a ’dhö.

Yesu ’tɔ ’kpɔ ‑sü

²¹꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛkpaɔyi ’slɛaga ‑naa ꞊ya ‑lo, ’wo‑ ‑kë ’bɔn ’ka; ’wo‑ Yesu ‑tɔ kpɔ, bhii ’tɔ bhë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑ya ‑zɔn ’dhiö Mali ‑dhë ‑yaan ꞊tun ‑a ‑gu ’sü ‑na.

Yesu ‑zɔn ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ‑sü

²²꞊Dhɛ yi ’ö ‑an ‑bha ‑kë ’slööslö ‑yi ’ka bhë ꞊waa‑ yö ’ko ’dhiö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Moizö ‑yö tɔng ‑zɔn ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö. ’Yö Zozɛfu waa‑ Mali ‑wo nu ’në ’ö bhë ‑a ’ka Zeluzalɛmë kö ‑waan ‑a ‑zɔn ‑Zlan ‑dhë. ²³Bhii ‑yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha tɔng ’gü ꞊nɛɛ: ’Në ‑blɛɛzë ’wo ’kpɔ ‑na ’në gɔɔn‑ ’ka bhë, ‑wo ‑dho ‑a ‑ya ‑de ‑ta ‑Zlan ‑bha ’ka. ²⁴’Ö ’wo slabhopë ’ö ‑Zlan ‑bha tɔng ‑ya ‑zɔn bhë ’wo‑ nu slabhomɛ ‑dhë; ‑yö ‑kë ‑tönggö ꞊plɛ ’iin ‑an ꞊suu’‑ ‑bhloo ꞊plɛ ’ka.

²⁵Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë Zeluzalɛmë ’wo‑ ‑dhɛ Simeɔn. Gɔɔn‑ ’ö bhë ‑yö ‑kë kpengdhö; ’yö ‑Zlan ꞊bhlë ‑ya, ’ö ‑ya mɛ ’ö dho Izlaɛlö ‑sɛgümɛ ‑nu dha bhë ‑a ‑bha nu ‑sü ‑gɔ. ‑Zuu ’slööslö ‑yö ‑kë ‑a ’gü. ²⁶’Yö‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛ ‑yö ‑dho ö ’yan dɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’ö dhoë‑ bɔ bhë ‑a ‑bha ‑yaan ꞊tun ga ‑na. ²⁷‑Zuu ’slööslö ’ö bhë ‑yö ’dhiö ‑sü Simeɔn ’ka, ’yö nu ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ. ꞊Dhɛ Yesu ‑mɛ ‑nu ꞊wa nu ‑a ’ka, ‑yö kë ’dhö kö pë ’ö tɔng ‑ya pö ‑waan ‑a kë ‑a ‑wun ’gü, ²⁸’Ö Simeɔn ‑ya sü ’ö‑ kun ö kwɛɛ ’ö ‑Zlan zuö pö ꞊woë’ ꞊nɛɛ: ²⁹«꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, n Dëmɛ, pë ’ü‑ ’tɔ go bhë ’bha‑ ‑de kë, ü ꞊kwaa’ ma ’a ü bha yuökëmɛ ’ka n ‑zü, kö ’ü n ’sü ꞊zuöyagluu ’ka ’sabla, ^30-31bhii ü bha Mɛdhamɛ ’ö ’ü‑ ‑ya ’sɛgümɛ ‑nu ’plɛ ’dhiö ’ü‑ bɔ bhë, ma gia‑ n ’yan ꞊ya ‑kpën ‑a ‑bha. ³²Yö ’ö tɔɔ ‑dhɛpuudhɛ ’yö dho ü ‑zɔn ’kpongtaamɛ ‑nu ’saadhö ‑an ‑dhë. ’Go mü, ’yö dho ’tɔvadhɛ nu ü bha ’sɛgɔ Izlaɛlö ‑dhë.»

Simeɔn ‑bha ‑Zlan ‑wo ’dhiö ‑lo ‑sü

³³Yesu dë waa‑ dhe ‑an ’te ‑yö ‑tun ’wun ’ö Simeɔn ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’kluë‑ bhë ‑a ‑wun ’gü. ³⁴’Ö Simeɔn ‑yö ’dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha, ’go mü ’ö‑ pö Yesu dhe Mali ‑dhë: «‑Zlan ‑yö ’në ꞊nɛ ‑ya ‑ya kö ‑yaan kë Izlaɛlö ’gü ‑mɛ ‑nu ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ ‑bha ‑püö ‑gɛn ’ka, ’go mü ’zü ‑yaan kë ‑an mɛdhɛvadhɛ ‑nu ꞊luu’ ‑mɛ ’ka. ‑Yö ‑dho kë ‑Zlan ‑bha ꞊duakëpë do ’ö mɛ ‑nu dho dɔ ‑a ‑gɔ ’yënng ‑a ’ka. ³⁵’Go mü ’yö dho mɛdhɛvadhɛ ‑bha ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun ’yö ‑bin ‑sü ’ka, ‑an ’plɛ yö ‑dhɛgbɛadhɛ ’gü. Bhi ‑zë, dhebɔ, ꞊ya kë ü ‑bha ’ka, ꞊zuö’ ’klobhɔdhe ‑dho ü ꞊zuö’ pɛ ꞊nɛ ‑blaan ‑bha mɛ ’pɛ ‑kɔ ’dhö.»

Anë ‑yö ‑Zlan ‑wo ’dhiö ‑lo

³⁶Dhebɔ do ‑yö ‑kë ‑dhö ’pö, ’yö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölodhe ’ka ’wo‑ ‑dhɛ Anë; ‑yö ‑kë Fanuɛlö ’yö go Asɛɛ ‑gɔ ’gunng ’gü bhë ‑a ’dhu ’ka. ‑Yö ‑kë mɛ ꞊klöö ’ka. ‑Kwɛ ’slaplɛ ꞊nɛ ’ö waa‑ ö ꞊gɔn ’wo ‑kë wo ’ko ’piö, ³⁷’Ö to ꞊gɛandhe ’ka, ’ö‑ ‑kwɛ ‑kë ’gɔɔ‑ ’slɛaga ö ga ‑yiisië ‑naa ‑yö ꞊loë’. ’Yaa ’go ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ’gbɛɛdhö, ’yö yuö ‑kë ‑Zlan ‑dhë yi ’saadhö ’ka kö ‑yö ö ‑bɛn ’to ‑na kö ‑yö ꞊bhɛa’ ‑na. ³⁸Yö ‑de ’pö ‑yö ‑wo mü, ’ö yö ‑Zlan zuö pö ‑sü ‑bha. ’ö ’wun ’ö ‑gban ’në bhë ‑a ‑bha ’yö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ’saadhö ’wo ‑ya kö ‑Zlan ‑yö Zeluzalɛmë ‑dhɛ bho ’gan ’gü bhë ‑an ‑dhë.

‑An ‑bha ‑yɛ ’zü ‑sü ’wo dho Nazalɛtë

³⁹꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑mɛ ‑nu ꞊wa yën pë ’ö Dëmɛ ‑bha tɔng ‑ya pö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha, ’ö ’wo dho wo ‑gɔ plöö Nazalɛtë, Galile ‑sɛ ’gü. ⁴⁰’Në bhë ‑yö ‑kpɛa ’wundɔdhe waa‑ ’kpaakpadhɛ ‑an ’ka; ’ö ‑Zlan ‑kɔ ‑së ‑yö ‑kë ‑a ‑ta.

Yesu ‑bha ’dho ’ö‑ wo ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü kö ‑a ‑kwɛ ꞊ya kë ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ

⁴¹‑Kwɛ ’saadhö ’ka, Yesu ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑dho Zeluzalɛmë Paakö ’wlaan‑ ‑ta. ⁴²꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑kwɛ ꞊ya kë ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ, ‑wo ‑dho Paakö ’wlaan‑ ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ ’wo‑ ꞊kaa’ ‑kplawo ‑a ’dhö. ⁴³꞊Dhɛ ’ö ’wlaan‑ ꞊ya yën, ’ö Yesu ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑yɛ wo ’zü; Yesu ‑zë ’pö ‑yö ‑to Zeluzalɛmë, ’kɛɛ ‑a mɛ ‑nu waa‑ ꞊tɛi’ dɔ. ⁴⁴’Ö ‑an ‑bha ‑zotadhe ‑ya pö ‑bezë, Yesu ‑dho kë wo ‑ta ’kuë ‑mɛ ‑nu ’piö; ’wo ‑dhɛkpaɔyi do ꞊kaa’ ’ta ’sü ‑sü ’gü. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’wo yö ‑a ꞊mɛɛ’ ‑sü ‑bha wo ‑mɛ ‑nu waa‑ wo dɔmɛ ‑nu ziën zian ‑ta, ⁴⁵’kɛɛ waa‑ yö. ’Yö ’wo ‑yɛ wo ’zü ’wo nu Zeluzalɛmë ‑a ꞊mɛɛ’ ‑sü ’ka. ⁴⁶‑Dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë ’wo‑ yö kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka Zuifö ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑mɛ ‑nu ziën, ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü, ö ’to ’to ꞊dhia ‑an ‑wo ‑bha kö ‑yö ꞊dhɛɛ’ ‑nu ’kpɔ ‑na ‑an ‑gɔ, kö yö ‑de ’pö, ‑yö ‑an ‑bha ꞊dhɛɛ’ ‑nu ‑yɛ ’zü kë ‑na. ⁴⁷Mɛ ‑nu ’wo‑ ‑bha ’wun ‑daa ‑kë ‑kɔ ma, ‑an ’te ‑yö ‑tun ‑a ‑bha ’kpaakpadhɛ waa‑ ’wun ‑daa ‑nu ’yö‑ kë ‑na ‑an ‑gɔ bhë ‑a ‑wun ’gü. ⁴⁸꞊Dhɛ ’ö‑ ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ yö, ’ö‑ ‑wun ‑yö ‑an kun, ’ö‑ dhe ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ma ’në, ‑më ‑kë ’ü‑ ‑kë yi ‑gɔ ’dhö e? Ü dë ’dhö, ma ’dhö, yi ꞊zuö’ ꞊ya dɔ ‑gbɔudhö ü ꞊mɛɛ’ ‑sü ’ka!»

⁴⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ka n ꞊mɛɛ ꞊ɛ? ’Kaa‑ dɔa ꞊nɛ a ‑dho n ‑zo kë n Dë ‑bha yuö ‑nu ’piö a?»

⁵⁰’Kɛɛ ’wun ’yö‑ ꞊blɛɛ ’dhö bhë waa‑ ‑gɛn dɔ.

⁵¹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö Yesu ‑yö ꞊luu, ’yö ‑ziö ‑an ’piö ’wo dho Nazalɛtë; ‑yö ‑kë ’wun ‑ma ‑an ‑ta ꞊dhia. ‑A dhe ‑yö ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’plɛ ‑kpɔ ö ꞊zuö’ ’piö ‑dhɛ ꞊kpaɔ ꞊dhia’ ‑dhë. ⁵²’Ö Yesu ‑yö ‑kë ꞊kpɛa ꞊dhia ’kpaakpadhɛ ’ka; ’yö ‑kë ‑Zlan waa‑ mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑an wö ’dhiö ‑së.

Zan Batisö ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ

(Matiö 3.1-12; Maakö 1.1-8; Zan 1.19-28)

¹‑Kwɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ’sɔɔdhu ‑naa ’ö ‑kë ‑gludë ꞊va Tibɛɛ ꞊yënng ’gü bhë ‑a ’ka, Pɔnsö Pilatö ‑yö ‑kë Zude ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊dhia; Elɔdö ‑de ’pö ‑yö ‑kë Galile ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊dhia, ’ö‑ dheglu Filipö ‑de ’pö, ‑yö ‑kë Itule ‑sɛ waa‑ Trasonitö ‑sɛ ‑kpa ’kuë‑ ‑sü ꞊kɔɔn ꞊dhia; ’ö Lizania ‑yö ‑kë Abilɛnë ‑sɛ ꞊kɔɔn ꞊dhia, ²’Ö Anë waa‑ Kaifö ’wo ‑kë slabhomɛ ꞊va ’ka. ‑A ’töng gia‑ bhë ‑a ’ka ’ö Zan ’ö ‑kë Zakali gbö ’ka bhë, ’ö ‑Zlan ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë ’yënng ꞊taa. ³’Ö Zan ‑yö dho ’pian ’ö bɔ ’yiga ’wo‑ ‑dhɛ Zuudɛn ga bhë ‑a ’piö ꞊zian’, ’yö ‑dhoo bho ’ö‑ pö: «‑Ka nu ’ka ka ꞊zuö’ ꞊dhië’‑ ‑Zlan ’piö, ’ka bɔ yiö kö ‑yaan ziö kaa‑ ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta!» ⁴‑Kɔ bhë ’ö ꞊kaa’ ꞊nɛ pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑ya ꞊bɛɛn ‑a ’ka ö ‑gɔ ’sëëdhɛ ’gü ‑a ’dhö: Mɛ ‑wo ’ö ‑dhoo bho ‑na ’yënng ꞊taa bhë ‑ya ‑pö: ‑Ka Dëmɛ ‑bha zian ‑gblooga ‑nu ‑yuö kë, ’ka ‑an dɔ kpengdhö! ⁵’Yi goo ’gü ‑dhɛ ‑nu ’plɛ ’gü ‑dho ‑blü; ‑tɔn ‑nu, goo ‑nu ‑wo ‑dho ꞊wüü’‑, ’ö ‑an ‑ta ‑yö ‑mɔ ’kuë. ‑Kpinng ꞊kloo’ ‑dhɛ ‑nu ’plɛ ‑dho dɔ ’trüün ’piö, ’ö zian ‑gblooga ‑nu ’waa ‑së, ’ö‑ ’plɛ ‑dho kë ‑së. ⁶Mɛ ‑nu ’saadhö ‑wo ‑dho kwa dha ‑kɔ ’ö ‑Zlan ‑yö kwa dhaa bhë ‑a yö.

⁷Mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo ‑nu Zan ’piö kö ‑yö ‑an ‑bha ‑go ꞊sɔɔn yaa ’gü ‑bɔyiödhe kë, ’kɛɛ Zan ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «꞊Mɛɛziëmɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! ‑Yö ‑kë ka ‑zo ’piö ꞊nɛ ka ‑dho dha ‑Zlan ‑bha za ’ö ’dhoë‑ nu bhë ‑a ‑gɔ ‑a? ⁸‑Ka ’wun ‑nu ’yö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ’ka ka ꞊zuö’ ꞊dhië ‑Zlan ’piö ‑an kë; kö ꞊kun ’ka‑ pö ka ‑de ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹Yi dë ’ö tɔɔ Ablaamö,› bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛ ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔa kö ‑yaan ‑guö kpö ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an kë mɛ ’ka ‑waan kë Ablaamö ꞊suu’‑ ‑ta ‑nu ’ka! ⁹꞊Dua ‑yö ‑pë kë ‑sü ’ka kö mɛ ‑yaan ’lü bɔa. ’Lü ’ö ’yaa bha ö bhɛ ‑së ’ka, ‑yö ‑dho bɔ ’yö ‑lo ’siö ’gü.»

¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö mɛ gbung ‑nu ’wo bhë ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, kö ‑më ’yi dho ‑a kë ꞊ɛ?»

¹¹’Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ’ö ‑da ‑bha ‑sɔ ꞊plɛ ’dho ‑a ‑gɔ, ‑ya do nu mɛ ’ö‑ gbɛ ’yaa‑ ‑gɔ ‑a ‑dhë. ’Go mü, mɛ ’ö ‑bhöpë ’dho ‑a ‑gɔ, ‑ya ‑glu mɛ ’ö ’yaa ‑an ‑gɔ ‑an ’ka!»

¹²’Ö ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ‑de ’pö, ’wo nu Zan ’piö kö ‑yaan ‑an bɔ yiö, ’ö ’wo Zan ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, yi ‑de ’pö, yi ‑dho ‑a kë ꞊dhë ꞊ɛ?»

¹³’Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Kö ꞊kun ’ka bho ‑pë ’ö tɔng ‑ya pö ’kwa‑ bho bhë ’ö ’ka ‑lö ‑a ‑naa ‑zü!»

¹⁴’Ö ’dhasi ‑nu ‑de ’pö, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «Yi ‑de ’pö ’dhee, ‑më ’yi dho ‑a kë ꞊ɛ?»

’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ka ’wëü‑ gbɛ kun mɛ ‑nu ‑gɔ ’gügbeedhɛ ’ka, ‑kpla ‑ya ‑an ‑bha ‑sü ’ka; ‑ka ka ‑zo kë ka ꞊saan’ ’wo‑ bho ‑na bhë ‑a ’piö!»

¹⁵꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ’sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑ya ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑bha nu ‑sü ‑gɔ ’yan ‑to zian‑ ‑sü ’ka bhë, ‑a ‑wun ’gü mɛ ’ö ‑dhö ’yö ‑kë ‑a ‑zo ’piö ꞊nɛ Zan ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ. ¹⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Zan ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ’ö‑ ’pii ’dhö ’gbee‑ ’ö ꞊zië’ n ‑ta, ‑yö ‑dho nu; yaa n ‑ma ’kun poo kö ’aan‑ ꞊kloo’‑ ‑a ’dhiö ’aan‑ ‑a ‑bha ‑sakpa yun ꞊bhüö’ ’po. Ma ‑zë a ka ‑bɔ yiö, ’kɛɛ yö ‑zë ‑yö ‑dho ka pa ‑Zuu ’slööslö waa‑ ’siö ‑an ’ka. ¹⁷‑Yö ‑dho ’dhaa‑ kun ö kwɛɛ, pë ‑piö ‑pë ’ka kö ‑yaan ‑mlü ‑gbo bho ‑a ’flee‑ ‑nu ziën. ‑Yö ‑dho ö bha ‑mlü ’flee‑ ‑nu ‑lo ö ‑gɔ ’slëëdhö, ’yö ‑mlü ‑gbo ‑güö ’siö ’yaa ꞊dhuu ’gbɛɛdhö bhë ‑a ’gü.»

¹⁸‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, ’ö Zan ‑yö ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ ‑a ’ka ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ‑an ꞊faan’ ’më ‑wo ꞊plëëzë ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë ‑sü ’ka. ¹⁹’Töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, Zan ‑yö za ‑kpa ’sɛdë Elɔdö ‑bha, Elɔdiadö ’yö ‑kë ‑a dheglu bɔɔ ’ka bhë ‑a ’kun ’ö‑ wo ‑a ‑gɔ waa‑ ’wun ‑nu ’ö ’waa ‑së ’yö ‑an ‑kë bhë ‑a ‑wun ’gü. ²⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Elɔdö ‑yö ko ’zü, ’ö ’wun yaa ’bhaa do kë, ’ö tɔɔ Zan ’kun ’yö‑ wo ’yö‑ ‑da ‑kanso ’gü.

Yesu ‑bɔ yiö ‑sü

(Matiö 3.13-17; Maakö 1.9-11)

²¹’Sɛgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho ’wo ‑an bɔ yiö. Yesu ‑de ’pö, ’yö dho, ’ö Zan ‑ya bɔ yiö. ꞊Dhɛ ’ö ꞊bhɛa’ ‑na, ’yö dhang‑ ’dhi ‑yö ‑po, ²²’Ö ‑Zuu ’slööslö ‑yö go dhang‑ ’gü; ’kɛɛ ‑yö ‑kë ‑tönggö ’ka ’ö nu ’ö ꞊yɔɔ ‑a ‑ta dhuö; ’ö ‑wo ‑yö bɔ dhang‑ ’gü ’yö ‑we ’ö‑ pö: «Ü n Gbö ’ö‑ ‑dhɔ ‑yö n ‑kë ‑a ’ka, bhi ꞊nɛ ’ö n ’yi ‑kan ‑a ‑dhë ‑wun ’plɛ ’dho ü ’gü.»

Yesu ’bhɛma ‑nu

(Matiö 1.1-17)

²³꞊Dhɛ Yesu ‑kwɛ ꞊tɛi’ ꞊ya kë ꞊nɛ pë ’gɔɔ‑ ‑yaaga ’dhö, ’ö ‑ya ö bha yuö zü dɔ ‑sü ‑bha. Pë ’ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑zo ‑ta ‑a ’gü ’ö tɔɔ Zozɛfu gbö ‑mü ‑a ’ka. Zozɛfu ‑yö ‑kë Eli gbö ’ka, ²⁴yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Matatö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Levi gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Mɛlisi gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zanai gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zozɛfu gbö ’ka, ²⁵yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Matatiasö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Amɔsö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Naɔmë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Esili gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Nagai gbö ’ka, ²⁶yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Maatö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Matatiasö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Semeinë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zozɛsö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zoda gbö ’ka, ²⁷yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zoana gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Lesa gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zolobabɛlö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Salatiɛlö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Neli gbö ’ka, ²⁸yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Melisi gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Adi gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Kosamë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Elimadamë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Elö gbö ’ka, ²⁹yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Yesu gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Eliezɛɛ gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zɔlimë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Matatö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Levi gbö ’ka, ³⁰yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Simeɔn gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zuda gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zozɛfu gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zonamë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Eliakimë gbö ’ka, ³¹yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Melea gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Mɛna gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Matata gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Natan gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Davidö gbö ’ka, ³²yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zese gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Obɛdö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Boozö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Saala gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Naasɔn gbö ’ka, ³³yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Aminadabö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Ademinë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Aani gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Esilɔmë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Falɛ gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zuda gbö ’ka, ³⁴yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zakɔbö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Izaakö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Ablaamö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Tala gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Nasɔɔ gbö ’ka, ³⁵yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Selusö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Lagau gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Falɛkö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Ebɛlö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Saala gbö ’ka, ³⁶yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Kainamë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Aafazadö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Sɛmë gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Noe gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Lamɛkö gbö ’ka, ³⁷yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Matuzala gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Enɔkö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Zalɛdö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Maleleɛlö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Kainamë gbö ’ka, ³⁸yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Enɔsö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Sɛtö gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë Adan gbö ’ka, yö ‑de ’pö ’yö ‑kë ‑Zlan gbö ’ka.

’Güdandhe ’ö nu Yesu ‑ta

(Matiö 4.1-11; Maakö 1.12-13)

¹Yesu ’ö ‑Zuu ’slööslö ‑ya pa bhë ‑a ‑go Zuudɛn ꞊bhaa ‑sü ’ka, ’ö ‑Zuu ’slööslö ‑yö yö ‑a ‑dhë ’dhiö, ’ö dhoë ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha bhë ‑a ’gü. ²‑Dhɛkpaɔyi ’gɔɔ‑ ‑yiisië ꞊nɛ ’yö‑ ‑kë mü. ’Töng ’ö ’dhö bhë yaa pë gbɛ ‑bhö ‑a ’ka. ꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛkpaɔyi ’gɔɔ‑ ‑yiisië ’wo bhë ’ö ꞊wa ziö, ’ö din ‑ya kun. ’Ö Satan ‑ya ’gü dan, ³’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka, ‑bhö ‑guö ’ö ꞊nɛ ‑a ’gla ‑bhöpë ’gü kö ’ü‑ ‑bhö!»

⁴’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Abi’, bhii pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö tɔɔ: Mɛ ’bhee‑ ’ka ’dho ‑tosiadhe kë ‑bhöpë ‑de ’sloo ‑ta!»

⁵’Yö‑ ‑sü ’yö ꞊daa’ ‑tɔn tuö ’yö ’kpongtaa ‑gludëdhɛ ‑pö ’plɛ ‑zɔn ‑a ‑dhë, ⁶’Ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ‑dho ü gbaa ‑wogbiindhɛ waa‑ ’tɔbhɔdhe ‑an ’ka ‑gludëdhɛ ‑pö ‑nu ‑bha zö, bhii ’ö tɔɔ pë ‑nu ’wo zö ‑wo n ‑gbaa ‑a ’plɛ ’ka, a ‑dho ‑a nu mɛ ’ö ‑dhi n ‑dhë ‑a ‑dhë. ⁷꞊Ya kë ꞊nɛ ’bha ’gblü n ’dhiö, ‑a ’plɛ ‑dho kë ü ‑bha ’ka.»

⁸’Ö Yesu ‑ya pö: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ’ö tɔɔ: ‑Bhö ü Dëmɛ, ü ‑bha ‑Zlan dosɛn ’kpaan gba ’ü yuö kë yö dosɛn ’kpaan ‑a ‑dhë.»

⁹’Ö Satan ‑ya sü ’zü, ’yö dhoë Zeluzalɛmë, ‑Zlan ‑bha ’kɔ ꞊va tuö, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka, ’go dhuö zö ’ü ‑püö sia‑ ‑de, ¹⁰bhii pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö tɔɔ: ‑Zlan ‑dho ‑a pö ö bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë ‑wo wo ‑kɔ ’kpɔ ü ‑gɔ zian‑ kö ꞊kun pë gbɛ dho kë ü ’ka. ¹¹’Go mü ’zü ‑wo ‑dho ü bun ‑së ’ka kö ꞊kun ü ‑gɛn dho ‑zuö ‑guö ‑bha. »

¹²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ’pö ’ö tɔɔ: Kö ꞊kun ’ü ü Dëmɛ ü ‑bha ‑Zlan ’gü dan! »

¹³꞊Dhɛ ꞊ya Yesu ’gü dan ‑kɔ ꞊suu’‑ ’saadhö ‑ta ’ö yaa‑ ’kundhɛ gbɛ yö, ’yö ‑ziö ’ö dho ’ö yöë yi gbɛ ‑bha.

Yesu ‑bha ö bha yuö zü ‑dɔ Galile ‑sɛ ’gü ‑sü

(Matiö 4.12-17; Maakö 1.14-15)

¹⁴Yesu ‑yö ‑yɛ ö ’zü ’ö dho Galile, pa ‑sü ’ka ‑Zuu ’slööslö ‑bha ’piigbeedhɛ ’ka. ‑Wo ‑yö ‑a ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ’gü ’sɛgɔ ’ö bhë ‑a ‑dhɛ ’saadhö ’gü. ¹⁵‑Yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan’ ꞊dhia Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü. ’Ö mɛ ‑nu ‑wa ’tɔ ‑kë ꞊va ‑dhɛ ’saadhö ‑a ‑bha.

‑Wo Yesu ‑kë Nazalɛtë

(Matiö 13.53-58; Maakö 6.1-6)

¹⁶Yesu ‑yö ‑go mü ’yö nu Nazalɛtë, ‑dhɛ ’ö ꞊kpɛa ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha. ’Ö Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka ’yö ‑da ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü ꞊nɛ ‑kɔ ꞊ya kë ’yö‑ ꞊kaa’ ‑kplawo bhë ‑a ’dhö; ’yö ꞊luu kö ‑yaan pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑a pö. ¹⁷’Wo nu ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Ezai ‑bha ’sëëdhɛ ‑be ’ka ‑a ꞊dhia. ’Sëëdhɛ ‑be bhë, ꞊dhɛ ’ö‑ ’dhi ‑po, ’ö‑ ’yan ‑yö ‑kpën pë ’ö ‑kë ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka‑ ‑bha ꞊nɛɛ: ¹⁸‑Zuu ’slööslö ’ö go n Dëmɛ ’piö ‑yö n ’piö, ‑yö n ‑sü ’yö n bɔ kö ’aan‑ nu ’wuntaɔsë ’ka ’yenamɛ ‑nu ꞊dhia. ‑Yö n ‑bɔ kö ’aan‑ mɛ ‑nu bho ’gan ’gü, ’aan‑ ’yënngtiimɛ ‑nu ‑dhɛ bo; ’go mü ’aan‑ mɛ ‑nu ’wo ’klobhɔdhe ’gü ‑an bho ‑a ’gü, ¹⁹kö ‑kwɛ ’ö Dëmɛ dho ö bha ’glusë kaa bhë, ’aan‑ ‑a ‑wun ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë.

²⁰’Yö Yesu ‑yö ’sëëdhɛ ‑be bhë ‑a kpa ’kuë‑, ’yö‑ nu yuökëmɛ ‑dhë, ’ö ꞊yaannu kö ‑yaan ‑an ꞊daan’‑. Mɛ ‑nu ’töüdhö ’wo ‑kë ‑bhɔkuëkɔ ’gü mü ’saadhö, ‑an ’yan ‑yö ꞊dhië Yesu ’piö dosɛn. ²¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Wun ‑dhɛ ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka, ’ka ’go ‑na ma ꞊dhia bhë, ‑a ‑de ‑ya kë ꞊dɛɛ ’töng gia‑ ’ka‑ ‑maa bhë ‑a ’ka.»

²²Mɛ ‑nu ’wo kë mü ‑wo ‑we ‑a ‑wo ‑bha, ’ö ‑an ’te ‑yö tun ’wun ‑sɛɛbɔ ’yö ’go ‑na ‑a dhiö bhë ‑a ‑wun ’gü, ’wo‑ pö wo ’ko ‑nu ‑dhë ꞊nɛɛ: «’E! Zozɛfu gbö ꞊nɛ ’yaa ‑mü ‑a?»

²³’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ‑dho ’wun ꞊zuan’ ’ö ꞊nɛ ‑a ‑zɔn n ‑dhë: ‹꞊Dhɔngtrɔ, ‑bhö ü ‑de dha!› ’Ka dho ‑a pö ’zü n ‑dhë: ‹Pë ‑nu ’ü‑ ‑kë Kapɛɛnaɔmë ’saadhö ’yi‑ ‑ma bhë, ‑bhö ‑an ’plɛ kë ü ‑de ‑gɔ plöö zö!› »

²⁴’Go mü ’zü ’yö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ’Waa ‑Zlan ‑wodhiölomɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya ö ‑de ‑gɔ plöö. ²⁵A ‑yɔɔn ‑a ‑ta dhuö ka ‑dhë ’zü ꞊nɛ kö Eli ‑yö ꞊tun ‑dhö bhë, ꞊gɛandhoo ‑nu ‑wo ‑kë ‑dhö ꞊va Izlaɛlö ‑sɛ ’gü zö, ’töng ’ö dha yaa ban ‑a ’ka ‑kwɛ ‑yaaga waa‑ ’su ’slado ‑an ‑bha. ’Yö‑ ’töng bhë ‑a ’ka ’yö din ꞊va ‑yö ‑da ’sɛ ꞊nɛ ‑a ‑ta, ²⁶’kɛɛ ‑Zlan yaa Eli bɔ ꞊gɛandhoo ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑an mɛ gbɛ ’piö ‑a ’ke yaa kë ꞊gɛandhe do ’yö ‑kë Salɛta, Sidɔn ‑sɛ ’ö ’sɛ gbɛ ’ka bhë ‑a ’gü ‑a ’ka. ²⁷’Go mü ’zü, ’ö ꞊weemɛ ‑nu ‑wo ‑kë ꞊va Izlaɛlö ‑sɛ ’gü ’töng ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ Elize ‑yö ꞊kaa’ mü ‑a ’ka, ’ö ‑an mɛ gbɛ ‑dhɛ yaa bo ‑a ’ke yaa kë Naama ’yö go Sili ‑dhɛ ’ö ’sɛ gbɛ ’ka bhë ‑a ’gü ‑a ’ka.»

²⁸Mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑bhɔkuëkɔ ’gü mü ’töüdhö bhë, ’wun ‑yö ‑na ‑an ‑zuë ’wun ’ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑wun ’gü. ²⁹’Wo ꞊luu ’wo‑ kun ’wo‑ ꞊gbɔɔ gbɔ ’wo bɔa woë‑ pödhɛ ’ö ‑kë ‑tɔn ’kluë‑ bhë ‑a ‑bha, ’wo dhoë ‑tɔn gia‑ bhë ‑a tuö kö ‑waan ‑a ‑zuö goo ’gü. ³⁰’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑bɔ ‑an ziën ’yö dho.

Yesu ‑bha gɔɔn‑ ’ö ‑zuu yaa ꞊yaa‑ ’tu bhɔ, ‑a ‑dhɛ bo ‑sü

(Maakö 1.21-28)

³¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö dho Kapɛɛnaɔmë plöö, Galile ‑sɛ ’gü, ’ö yö mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ‑bha Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka. ³²’Ö ‑an ’te ‑yö ‑tun ‑a ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑kɔ bhë ‑a ‑wun ’gü, bhii ’ö tɔɔ ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑wogbiindhɛ ’ka.

³³Gɔɔn‑ do ’ö ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü bhë, ‑yö ‑kë ‑bhɔkuëkɔ ’gü mü ’pö, ’ö yö ’we ‑sü ’gü ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: ³⁴«’Aa! ‑Më ‑mü ‑i, Yesu ’go Nazalɛtë? Ü ‑nu kö ’üën‑ yi ’gü ꞊siö’ ꞊a? A‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ, ü mɛ ’slööslö ’ö ‑Zlan ‑ya bɔ ‑a ’ka!»

³⁵’Ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑zuu yaa bhë ‑a ’ka ’gbee‑ ’ka ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ’dhi yö ’kuë‑ ’ü ’go gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü!»

’Yö ‑zuu yaa ‑yö gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑zuö sia‑ mɛ ’plɛ wö ’dhiö mü ’ö go ‑a ’gü; yaa pë yaa gbɛ kë ‑a ’ka. ³⁶’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ’te ‑yö tun, ’ö ’wo‑ pö wo ’ko ‑nu ‑dhë: «’Wun ꞊blɛɛ’‑ ‑wo ꞊suu’‑ ‑mlë ’ö ꞊nɛ ꞊ɛ? ’E, gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑zuu yaa ‑nu ’ka ‑wogbiindhɛ waa‑ ’piigbeedhɛ ’ka, ’ö ’wo go mɛ ‑nu ’gü ’dhö e?»

³⁷’Ö Yesu ’tɔ ‑yö ‑pɛn ’pian ’ö ’dhö bhë ‑a ‑ta mɛ ’plɛ ’dhi.

Yesu ‑yö ’yuamɛ ‑nu ꞊plëëzë ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 8.14-17; Maakö 1.29-34)

³⁸Yesu ‑yö ‑go ‑bhɔkuëkɔ ’gü mü ’ö dho Simɔ ‑gɔ kɔɔ. Simɔ ꞊da ‑ta yaa kë ’po ‑sü ’ka, ’ö tɔɔ ’gii‑ ‑kɔ ‑yö ‑kë ‑a ‑bha ’gbee‑ ’ka; ’ö mɛ ‑nu ‑wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yaan ‑a ‑dhɛ bo. ³⁹’Ö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’yö ’wun ꞊blɛɛ ’gbee‑ ’ka ’gii‑ bhë ‑a ’ka, ’ö go ‑a ’gü, ’ö to mü ’ö ꞊luu ’ö yö ‑an ‑bhöpë ‑yuö kë ‑sü ‑bha ‑an ‑dhë.

⁴⁰꞊Dhɛ lan‑ ꞊ya ‑püö, ’ö ’wo nu mɛ ‑nu ’ö ’yua ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ‑yö ‑an ‑kë ‑an ’ka Yesu ’piö; ’yö ‑an ‑dhɛ bo ö ‑kɔ ‑kpa ‑an ‑ta dhuö ‑sü ’ka. ⁴¹’Ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go mɛ ‑nu ꞊plëëzë ’gü ꞊gblaa ’gbla ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka!» ’Kɛɛ Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ’ka, kö ꞊kun ’wo dho ’wun gbɛ ꞊blɛɛ’‑, bhii ’ö tɔɔ wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa’ ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ‑a ’ka.

Yesu ‑yö ‑Zlan ‑wo ‑blɛɛ Zude ‑sɛ ’gü

(Maakö 1.35-39)

⁴²꞊Dhɛ ’ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ’po, Yesu ‑yö ‑go plöö ’yö dho ö ‑de ’sloo ’ka ‑dhɛ do ’bhaa ‑bha. ’Ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo yö ‑a ꞊mɛɛ’ ‑sü ’gü. ꞊Dhɛ ’ö ꞊waa‑ yö, ’wo‑ kuënnu kö ‑yaan ’to wo ’piö mü. ⁴³’Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «A ‑dho ’wuntaɔsë ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha, ‑a ꞊blɛɛ pödhɛ mɛ ‑nu ’wo to ‑an ’gü; bhii pë ’ö ‑Zlan ‑yö n bɔ ‑a ‑wun ’gü bhë ’ö bhë.»

⁴⁴’Yö ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü Zude ‑sɛ ’gü.

Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑blɛɛzë ’sü ‑sü

(Matiö 4.18-22; Maakö 1.16-20)

¹Yi do ’ka Yesu ‑yö ‑kë Zenezalɛtö ’yipuë ’kpong ’dhiö, ’ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu ’wo ꞊nië ‑a ‑zü zian ’plɛ ’ka kö ‑waan wo ’to ‑to ‑Zlan ‑wo ‑bha. ²‑Dhɛ bhë ‑a ’gü ’yitagɔ ꞊plɛ ‑wo ‑kë ’yi ’kpong ’dhiö kö mɛ ‑nu ’wo ’yiblükëmɛ ‑nu ’ka, ꞊wa ’go ‑a ’gü ꞊wa ’dho wo ‑bha ’kplö ’zlu ꞊dhia. ³’Ö Yesu ‑yö ‑da ’yitagɔ mɛ ’ö ‑kë Simɔ ‑bha ’ka bhë ‑a ’gü, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë ‑ya ’bhe ’tee ꞊yɔɔn ’yi ‑ta; ’ö ꞊yaannu ‑a ’gü ’ö yö ‑an ꞊daan’ ‑sü ‑bha.

⁴꞊Dhɛ ꞊ya yën ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’ö‑ pö Simɔ ‑dhë: «‑Bhö ꞊yɔɔn ’yitagɔ ’ka ’yi ziëndhɛ gia‑ ‑bha kö bhi ’dhö, ü ’bhamɛ ‑nu ’dhö ’ka ka ‑bha ’kplö ‑zuö yiö ’kaan‑ ’yuö‑ ’sü!»

⁵’Ö Simɔ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yi ’yi ‑blü ‑kë gbenggbeng, ’kɛɛ yiëë pë gbɛ yö. ꞊Ao’, ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ bhi gia‑ ’ü‑ pö ’a‑ kë bhë kö a ‑dho ‑a kë ü ‑wo ’ka.»

⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo ’kplö ‑zuö yiö, ’ö ’yuö‑ ‑yö ‑an ‑bha ’kplö pa, ꞊dhɛ ’to ‑na zlöö kö ‑yö ꞊kaan’ ‑na. ⁷’Ö ’wo ꞊üü‑ ‑blü wo ’bhamɛ ‑nu ’wo ‑kë ’yitagɔ gbɛ ’gü bhë ‑an ‑gɔ kö ‑waan nu wo ‑dhë. ’Ö ’wo nu ’wo ’yitagɔ ꞊plɛ bhë ’wo ‑an ’plɛ pa ’yuö‑ ’ka, ꞊dhɛ ’to ‑na zlöö kö ’yitagɔ ‑nu ’wo bhë ‑wo ’dho ‑na ’yi ꞊löö.

⁸꞊Dhɛ ’ö Simɔ Piɛɛ ꞊ya pë ‑nu ’wo bhë ‑an yö, ’yö nu ’yö ‑lo ö kpɔn ’gü Yesu ’dhiö, ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö ꞊yɔɔn ’ma ’ü ’go n ’sɔɔ; ma ’a ꞊nɛ ’wunyaakëmɛ ‑mü n ’ka!»

⁹Pë ’ö ‑kë ’ö‑ pö ’dhö bhë ’ö tɔɔ ’suö ‑yö ‑da yö gia‑ waa‑ mɛ ‑nu ’wo to ‑an ’gü ’yuö‑ ꞊va ’wo‑ sü bhë ‑a ‑wun ’gü. ¹⁰‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö ꞊kaa’ Simɔ ’bhamɛ ‑nu Zakö waa‑ Zan ’wo ‑kë Zebede gbö ‑nu ’ka bhë ‑an ‑gɔ ’pö. ’Kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö Simɔ ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ü ‑kë! ’Go ꞊dɛɛ ‑bha zlöö a ‑dho ka kë ’kplö ‑zuö mɛ ‑nu ‑gɔ ‑mɛ ’ka kö ’ka nu ‑an ’ka n ꞊dhia.»

¹¹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’wo nu wo ‑bha ’yitagɔ ’ka ’yi ’kpong ’dhiö, ’ö ’wo pë ’plɛ to mü ’wo ‑ziö Yesu ’piö.

Yesu ‑yö ꞊weemɛ do ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 8.1-4; Maakö 1.40-45)

¹²Yesu ‑yö ‑kë pödhɛ do ’bhaa ’gü, ’ö mɛ do ’ö ꞊wee ‑ya ‑kë bhë ’yö nu. ꞊Dhɛ ꞊ya Yesu yö, ’yö ‑gblü ‑a ’dhiö ’yö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑yö ü ‑dhi ‑a ‑dhë ‑wun ’ka, ‑bhö n bun kë ’slööslö!»

¹³’Ö Yesu ‑yö ö ‑kɔ ‑po ’ö pa ‑a ’ka ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «A ‑we ‑a ‑bha, ü bun kë ’slööslö!»

‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, ’ö ꞊wee ‑yö go gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑bha. ¹⁴’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Wun ’ö ꞊nɛ kö ꞊kun ’ü‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë, ’kɛɛ ‑bhö ’dho ’ü ü ‑de ‑zɔn slabhomɛ ‑dhë ’ü ü bun ‑kë ’slööslö ‑sü sla‑ bho ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Moizö ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö kö ‑yaan ‑a ‑zɔn mɛ ’plɛ ‑dhë ꞊nɛ ü ‑dhɛ ꞊ya bo!»

¹⁵’Ö Yesu ’tɔ ‑yö ‑pɛn ‑dhɛ ’saadhö ’gü; mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë ‑nu ‑a ’piö ꞊dhia mü kö ‑waan wo ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha, kö ‑yö mɛ ’bhaa ‑nu dha ‑na ‑an ‑bha ’yua ‑nu ‑gɔ. ¹⁶’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑go ‑an ziën mü, ’yö dho ö ’sloo ’ka ‑dhɛ ‑nu ‑bha kö ‑yaan ꞊bhɛa’‑.

Yesu ‑yö ’tinngmɛ do ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 9.1-8; Maakö 2.1-12)

¹⁷Yi do ’ka Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan’ ꞊dhia. ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo go Galile waa‑ Zude ‑pö ‑nu ’gü ’iin Zeluzalɛmë plöö ‑wo ‑kë ꞊yaannu ‑sü ’ka ‑a ’sɔɔ mü. Dëmɛ ‑bha ’piigbeedhɛ ‑yö ‑kë Yesu ’gü, ’yö‑ ‑kë ’ö mɛ ‑nu ‑bha ’yua bo ‑a ’ka. ¹⁸Mɛ ‑nu ‑wo gɔɔn‑ do ’yö ’tinng ꞊yua’ ‑ya ‑kë ‑a bun ’nuu ’gü ’wo nuë; ’wo‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö ’waan‑ dhoë Yesu ’dhiö kɔɔ. ¹⁹’Kɛɛ bɔdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö ‑an ‑gɔ mɛ gbung ’wo ‑kë ’kɔ ’dhiö bhë ‑a ‑wun ’gü. ’Yö ’wo ‑da ‑a ’ka ’kɔ tuö, ’wo ‑dhɛ ’dhi do bho ’wo‑ to ö ‑bha ’nuu ’gü, ’wo‑ ꞊yɔɔ mɛ ‑nu gbung ’gü kɔɔ mü Yesu ’dhiö ‑dhɛ gia‑ ‑bha. ²⁰꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑bha ‑zo ‑yö ö ‑bha ‑sü yö, ’yö‑ pö ’yuamɛ bhë ‑a ‑dhë: «N ’bhamɛ, ’ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

²¹’Ö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo yö wo ’ko ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ ꞊nɛ ‑a ’ka ’yö ’wun ꞊blɛɛ ‑Zlan ‑gɔ ꞊nëdhö e? Dö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ‑a ’ke yaa kë ‑Zlan dosɛn ’kpaan ’ka ɛ?»

²²’Kɛɛ ‑zotadhe ’yö ‑kë ‑an ’gü bhë, Yesu ‑ya ‑dɔ; ꞊dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö ‑zotadhe ꞊suu’‑ ‑nu ’wo ꞊nɛ ’wo ‑kë ka ’gü i? ²³‑A pö ‑sü ‹’ma ziö ü ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta› ’iin ‹‑bhö ꞊luu’‑ ’ü ’ta ’sü› bhë ‑a ‑mlë ’ö ’pëëpë ‑ɛ? ²⁴’Kɛɛ a‑ ’piö kö ’ka‑ dɔa ꞊nɛ ‑kɔ ‑mɔ ’wuën‑ ‑sü ‑yö ma ’a Mɛgbö ’ka n ‑gɔ ’kpongtaa zö kö ’aan‑ ziö mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ’tinngmɛ bhë ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë, ‑bhö ꞊luu’‑ ’ü ü bha ’nuu ’sü ’ü ’dho ü ‑gɔ kɔɔ!»

²⁵‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, gɔɔn‑ ’ö bhë ’yö ꞊luu ’ö dɔ ö ‑gɛan mɛ ’kpɛkpɛ wö ’dhiö mü, ’yö ö bha ’nuu sü ’yö dhoë ö ‑gɔ kɔɔ ’tan ‑bho ‑Zlan ’tɔ ’piö ‑sü ’ka. ²⁶‑An ’te ‑yö ‑tun, ’wo yö ‑Zlan ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ‑bha, ’kɛɛ ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü ’wo‑ pö: «’Yië pë ’gblüünzë yö ꞊dɛɛ!»

Yesu ‑yö Levi ꞊dhɔɔ ‑kë

(Matiö 9.9-13; Maakö 2.13-17)

²⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑go pödhɛ bhë ‑a ’gü; ‑a ‑bha ’dho ‑sü ’ka, ‑yö ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Levi ‑a ‑yö kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ’nii‑ ꞊sɔnng’ ‑kun ‑a ’gü ‑kɔ ’gü. ’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ziö n ’piö!»

²⁸’Yö Levi ‑yö ꞊luu, ’yö pë ’plɛ to sia‑, ’yö ‑ziö ‑a ’piö.

²⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Levi ‑yö Yesu ꞊bhlë ‑kë ö ‑gɔ kɔɔ. ’Nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑dhɛ ꞊va ‑dhɛ waa‑ mɛ ’waa gbɛ ‑nu, ‑wo ‑kë ‑an ’piö pë ‑bhö ꞊dhia mü. ³⁰Mɛ ‑nu ’wo ‑kë Falizi ‑mɛ ‑nu ’ka waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ’wun ‑blɛɛ ‑wo ꞊löö wo ’ko ‑dhë, ’ö ’wo‑ pö Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö ’ka pë ‑bhö, ’ka müpë mü ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu waa‑ ’wunyaakëmɛ ‑nu ‑an ’piö e?»

³¹’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ’ö ’yua ’yaa ‑an ‑bha bhë, ‑an ‑bha ‑wun ’yaa ꞊dhɔngtrɔ ‑bha, ’kɛɛ mɛ ‑nu ’ö ’yua ’dho ‑an ‑bha ꞊nɛ ’wo ꞊dhɔngtrɔ ꞊mɛɛ. ³²N ’ka nu mɛ ‑nu ’wo kpengdhö ‑an ’piö, ’kɛɛ mɛ ‑nu ’waa kpengdhö ꞊nɛ ’a nu ‑an ’piö kö ‑waan wo ꞊zuö’ ꞊dhië’‑ ‑Zlan ’piö.»

Yesu ‑yö ’wun ’ö ‑gban ‑bɛn ’to ‑sü ‑bha ‑a ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 9.14-17; Maakö 2.18-22)

³³Yi do ’ka, mɛ ‑nu ‑wa ‑pö Yesu ‑dhë ’zü: «꞊Ya kë Zan ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo wo ‑bɛn ‑to, ’ö ꞊ya kë ’wo ꞊bhɛa. ‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ꞊kaa’; ’kɛɛ ü bha ꞊guë’ ‑nu ’waa wo ‑bɛn ’to.»

³⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ka ‑dho ‑mɔa kö mɛ ‑nu ’wo ‑an ꞊dhɔɔ kë ‑na dhe ’sü ’wlaan‑ ‑ta bhë ’kaan‑ pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun ’ö ’wo pë ‑bhö, ’kɛɛ kö dhe ‑gɔn ‑yö ‑an ’piö a? ‑Yö ‑dho kë ka ‑de ’gü ’dhö! ³⁵’Kɛɛ ‑abi’, yi ’ö dhe ‑gɔn dho go ‑a ’ka ‑an ’piö ꞊ya ‑lo, ’ö ’wo dho wo ‑bɛn to.»

³⁶’Ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’zü ’wun ꞊zuan’ ’ka ’ö‑ pö: «Mɛ gbɛ yaa ’dho ‑mɔa kö ‑yaan sɔ ‑dëü ’klu ’kan ‑yaan yö sɔ zii ’blëdhɛ ‑bha ‑yaan ‑a ‑wɔ. ꞊Ya kë ’dhö kö ꞊ya sɔ ‑dëü ꞊siö’‑; ’go mü sɔ ‑dëü waa‑ ‑a zii waa dhi wo ’kuë‑. ³⁷’Iin ’zü mɛ gbɛ ’ka ’dho yɔ ’gbee‑ yö ꞊puu’ ’wɔɔnwɔn ’gü ‑yaan ‑a ’dhi ‑ta. ꞊Ya kë ’dhö yɔ ‑dho ꞊puu’ ’ö ’dhö bhë ‑a wü ’ö ’daawo ’ö ‑an ’plɛ ’gü‑ ꞊siö. ³⁸’Kɛɛ ‑abi’! ‑Ka yɔ ’gbee‑ yö ꞊puu’ ‑dëü ’gü! ³⁹’Ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑dhɔ kë yɔ ’slëënslën ’ka kö ꞊ya ’go yɔ ’gbee‑ mü ꞊dhia, bhii ‑wa pö: ‹Yɔ ’gbee‑ ꞊nɛ ’ö ‑së!› »

Yesu ‑yö ’wun ’ö ‑gban ꞊glooyi ‑bha ‑a ‑blɛɛ

(Matiö 12.1-8; Maakö 2.23-28)

¹꞊Glooyi do ’ka Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑kë bɔ ꞊dhia ’blee‑ ’wo ꞊bluu’‑ kë ‑na ‑a ’ka ‑a ‑bhlö ‑nu ’gü. ’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊bluu’‑ ‑kpa ’bhaa ‑nu bho ’wo‑ ꞊sii si wo kwɛɛ ’ö ’wo‑ ga ‑nu ‑bhö. ²Falizi ‑mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë mü, ’wo‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö pë kwaa‑ tɔng ‑ya pö kö ꞊kun ’kwa‑ ‑kë ꞊glooyi ’ka ’ö ’ka‑ ‑kë ‑ɛ?»

³’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ, yi do ’ka Davidö waa‑ ö bha mɛ ‑nu din ‑yö ‑an ‑kun bhë kaa‑ pö ꞊a?

⁴‑Ya ‑pö yi bhë ‑a ’ka ‑yö ‑dho ’yö ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ, ’yö ꞊bluu’‑ ’wo‑ ‑ya ‑Zlan ‑bha ’ka bhë ’ö slabhomɛ ꞊va ‑ya nu ‑a ‑dhë ’yö‑ ‑bhö ’yö‑ ’bhaa nu ö bha mɛ ‑nu ‑dhë, ’kɛɛ kö kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö sla‑ ‑bho ‑Zlan ‑dhë ‑mɛ ‑nu ‑de ’sloo ꞊nɛ ’wo dho ꞊bluu’‑ bhë ‑a ‑bhö. ꞊Ya kë ’dhö kö pë ma ꞊guë’ ‑nu ‑wa ‑kë bhë, ’yaa ’wun yaa ꞊va ’kpaan ’ka.»

⁵’Ö Yesu ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «Ma Mɛgbö, ’a tɔɔ ꞊glooyi ‑de gia‑ bhë ‑a ‑gɔmɛ.»

Mɛ‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha

(Matiö 12.9-14; Maakö 3.1-6)

⁶꞊Glooyi do ’bhaa ’ka Yesu ‑yö ‑da Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do ’gü, ’ö yö ‑an ꞊daan’ ‑sü ‑bha. Gɔɔn‑ do ‑yö ‑kë mü, ’ö‑ ꞊kwɛɛ‑ ’gü ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha. ⁷Tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ’yan ‑yö ‑kë Yesu ‑bha, kë ꞊nɛ ‑yö ‑dho mɛ ‑dhɛ bo ꞊glooyi ’ka kö ‑waan ‑a dɔ, bhii pë ’wo ‑kë ‑a ꞊mɛɛ’ ꞊dhia ’ö tɔɔ ’wun ’wo dho ‑a dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ꞊ya ’wun yaa kë. ⁸꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ Yesu ‑yö ‑an ‑bha ‑zotadhe ‑dɔ bhë, ’yö‑ pö mɛ ’yö‑ ‑gbiö ‑yö ga ‑a ‑bha bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü dɔ ü ‑gɛan mɛ ’plɛ ’dhiö zö!»

Mɛ ’ö bhë ’yö ꞊luu ’yö dɔ ö ‑gɛan mü. ⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A ‑dho ka ꞊dhɛɛ’ kpɔ: ‑Më ’ö kwa ‑bha tɔng ‑ya pö ’kwa‑ kë ꞊ɛ? ‑Wo ’wun ‑së kë ꞊glooyi ’ka i ’iin ‑wo ’wun yaa kë e? ‑Wo mɛ dha ꞊i ’iin ‑wo mɛ ’gü ꞊siö’‑ e?»

¹⁰꞊Dhɛ ’yö ‑an ’plɛ ‑ta ‑ga, ’yö‑ pö mɛ ’ö bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ‑gbiö ’po!»

’Yö ö ‑gbiö ‑po ’ö‑ ‑gbiö ‑yö to mü ’ö bo. ¹¹’Ö ’wun ‑yö ‑na mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ‑zuë ’sönggö ‑sönggö, ’wo yö pë ’wo dho ‑a kë Yesu ’ka ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha wo ’ko ‑nu ‑dhë.

Yesu ‑bha ö bha bɔmɛ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’sü ‑sü

(Matiö 10.1-4; Maakö 3.13-19)

¹²’Töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, Yesu ‑yö ‑dho ‑tɔn tuö kö ‑yaan ꞊bhɛa’‑; ’ö gbeng ‑yi do sü ’ö ꞊bhɛa ‑a ’ka ‑Zlan ‑dhë. ¹³꞊Dhɛ ’ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ’po, ’yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö ‑an ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ sü ‑an ’gü; ’yö ‑an ’tɔ kpɔ bɔmɛ ‑nu ’ka. ¹⁴Mɛ ’wo ’dhö bhë ‑an ’tɔ ’ö ꞊nɛ: Simɔ ’yö‑ ’tɔ kpɔ Piɛɛ ’ka waa‑ ö dheglu Andre, Zakö, Zan, Filipö, Baatelemi, ¹⁵Matiö, Toma, Zakö Alefe gbö, Simɔ ’wo‑ ’tɔ kpɔ ’yënngsiömɛ ’ka ö ‑bha ’sɛgɔ ‑wun ’gü. ¹⁶Zakö gbö Zudë waa‑ Zuda Ikaliɔtö ’yö dho zlöö ’yö ‑kë Yesu ’dhɔɔdɔmɛ ’ka.

Yesu ‑bha mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü waa‑ ‑a ‑bha ’yuamɛ ꞊plëëzë ‑dhɛ bo ‑sü

(Matiö 4.23-25)

¹⁷Yesu waa‑ mɛ ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑go ‑tɔn tuö ’wo dho ’wo ꞊gbaannu ‑dhɛ ’kpɛkpɛ ‑dhɛ do ‑bha. ‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë mü. ’Go mü ’zü ’ö mɛ ‑gbaa ꞊va ’wo go Zude ‑sɛ ‑nu, Zeluzalɛmë plöö ‑dhɛ ‑nu ’iin pödhɛ ‑nu ’wo ‑an ‑zütodhɛ ‑nu ’gü ‑nu, Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑nu ’wo ’yoo ’kpong ’dhiö, ¹⁸‑wo ‑nu ‑a ’piö mü kö ’waan‑ wo ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha, ’iin kö ‑yö ‑an ‑bha ’yua ‑nu bho ‑an ’gü. ’Ö mɛ ‑nu ’ö ‑zuu yaa ꞊ya ‑an ’tu bɔ bhë ’yö ‑an ‑dhɛ bo ’pö. ¹⁹Mɛ ’plɛ ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö ’waan‑ ’pa ‑a ’ka, bhii ’ö tɔɔ ꞊ya kë ’dhö ’piigbeedhɛ ‑yö ‑go ‑a ’gü, ’yö ‑an ’plɛ ‑dhɛ bo.

Yesu ‑yö mɛ ‑daan ‑tɔn do tuö

(Matiö 5.1-12)

²⁰꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑ga, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu ’ka ’yenazë ka ‑gɔ, bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑dho kë ka ‑bha ’ka.

²¹꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu ’ö din ’dho ka kë ‑na bhë ka ‑gɔ, bhii ’ö tɔɔ ‑bhöpë ‑nu ‑dho kë ka ‑gɔ ꞊va.

꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu ’ka ’gbo bɔ ‑na bhë ka ‑gɔ, bhii ’ö tɔɔ ka ‑dho ’yee to ’dhiö ꞊zian’.

²²꞊Zuögludhi ‑yö kë ka ‑gɔ, ’kö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ‑wo ‑ya ka ‑san ’ka, ’ö ’wo ‑kan ka ‑bha, ’iin ’wo ’si ‑nu bho ka ‑gɔ, ’ö ’wo ka bho yunng, ma ’a Mɛgbö ’ka n ’tɔ ‑wun ’gü ’dhee!

²³‑Ka ꞊zuögludhi kë yi ’ö pë ‑nu ’wo bhë ’wo dho kaa ka ’ka ‑a ’ka; ‑ka ‑lö ꞊zuögludhi ’ka, bhii ’ö tɔɔ ka ’kian ꞊va ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ka ‑gɔ dhang‑ ’gü. ‑Kɔ do ’ö bhë ‑a ’ka, ’ö ‑an ’bhɛma ‑nu ‑wa ꞊kaa’ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’ka ’pö ’dhiö ‑be.

²⁴’Kɛɛ ’yena ‑wun ‑yö ‑dho kë ꞊bhɔɔmɛ ‑nu ka ’ka, bhii ’ö tɔɔ ’ka ka ‑bha ’wun ‑së ‑nu ’plɛ yö ’saadhö.

²⁵’Yena ‑wun ‑dho kë pëyagɔmɛ ‑nu ka ’ka, bhii ’ö tɔɔ din ‑yö ‑dho ka kë! ’Yena ‑wun ‑yö ‑dho kë mɛ ‑nu ’ka ’yee ’to ‑na ka ’ka, bhii ’ö tɔɔ ka ‑dho kë ꞊zuö’ ’klobhɔdhe waa‑ ’gbo bɔ ‑sü ‑an ’gü!

²⁶’Yena ‑wun ‑yö ‑dho kë mɛ ‑nu ’ö mɛ ’plɛ ’dho ’wun ‑së ꞊blɛɛ’ ‑na ka ‑gɔ bhë ka ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑kɔ do ’ö bhë ‑a ’ka ’ö ‑an ’bhɛma ‑nu ‑wa ꞊kaa’ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ꞊suazë ‑nu ‑gɔ!

(Matiö 5.38-48; 7.12a)

²⁷’Kɛɛ mɛ ‑nu ’ka ka ’to ’to ‑na n ‑ma ꞊nɛ, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ka yaagümɛ ‑nu ‑dhɔ kë, ’ka ’wun ‑së kë mɛ ‑nu ’wo ka ‑san zë ‑na bhë ‑an ‑dhë. ²⁸‑Ka ’dhuë‑ ’kpɔ mɛ ‑nu ’wo ’wun ’kpöü ‑ya ‑na ka ‑bha bhë ‑an ‑bha, ’ka ꞊bhɛa’‑ mɛ ‑nu ’wo ’wun ’gbee‑ wɔ ‑na ka ‑ta bhë ‑an ‑wun ’gü. ²⁹꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ü ’to ‑ma, ‑bhö ‑a kë ꞊plɛ ‑naa ‑zɔn ‑a ‑dhë, ’iin mɛ ꞊ya ü bha gblang ’sü, ‑bhö ü ꞊kwaa’ ‑a ‑zü ‑yö ü bha ‑dasɔ ’sü ’pö. ³⁰Mɛ ꞊ya pë ‑dhɛ ü ‑gɔ, ‑bhö ‑a nu ‑a ‑dhë, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya pë ’sü ü ‑gɔ, kö ꞊kun ’ü‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ gbɔ. ³¹Pë ’ka‑ ’piö kö mɛ ‑ya kë ka ‑dhë bhë, ‑kaa kë ’pö ‑an ‑dhë.

³²꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka‑ ‑dhɔ kë mɛ ’ö ka ‑dhɔ ‑kë ‑a ’ka, ‑a ꞊truën ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më ’ka ɛ? ’Kɛɛ kö ’wunyaakëmɛ ‑nu ‑wa ‑dhɔ ‑kë mɛ ‑nu ’wo ‑an ‑dhɔ ‑kë ‑an ’ka ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a ’dhö ’pö. ³³’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka ’wun ‑së kë mɛ ’ö ’wun ‑së ‑kë ka ‑dhë ‑a ‑dhë, ‑a ꞊truën ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më ’ka ɛ? ’Kɛɛ kö ’wunyaakëmɛ ‑nu ‑wa ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ do bhë ‑a ’dhö! ³⁴’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka ’pë dɔ mɛ ’ka‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ, ‑yö ‑dho ka ‑bha ’pë bho ‑a ‑bha, ‑a ꞊truën ‑dho kë ka ‑gɔ ‑më ’ka ɛ? ’Wunyaakëmɛ ‑nu ‑wo ’pë ‑dɔ wo ’ko ‑nu ‑bha. ‑Yö ‑kë ’dhö kö ’pë ‑nu ’wo‑ dɔ wo ’ko ‑nu ‑bha bhë, ‑waan ‑a ‑yɛ ’zü kë wo ’ko ‑nu ‑dhë! ³⁵‑Abi’! Ka ‑bha ’ka, ‑kaa ‑dhɔ kë ka yaagümɛ ‑nu ’ka, ’ka ’wunsë kë ‑an ‑dhë. ’Go mü ’ka pë ‑nu nu ‑an ‑dhë, kö ꞊kun ’ka ka ‑zo ‑kë ‑a ‑yɛ ’zü ’piö. ꞊Ya kë ’dhö ka ‑dho ka ’kian ꞊va yö, ’ö ’ka dho kë ‑Zlan ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta bhë ‑a ‑bha ’në ‑nu ’ka, bhii ‑a këwun ꞊yö ‑së mɛ ‑nu ’waa mɛ ‑ya ’ti kë waa‑ ’gluyaamɛ ‑nu ‑an ’ka. ³⁶Ka ’pö, ‑ka pa mɛ ‑nu ’yena yö ‑sü ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ka Dë ‑Zlan ’dho pa ‑sü ’ka mɛ ‑nu ’yena yö ‑sü ’ka bhë ‑a ’dhö!

(Matiö 7.1-5)

³⁷Kö ꞊kun ’ka za dɔ mɛ gbɛ ‑bha, ‑yö ‑kë ’dhö kö ꞊kun ’ö ‑Zlan ‑dho za dɔ ka ‑bha. Kö ꞊kun ’ka za ‑lo mɛ gbɛ tuö, ‑yö ‑kë ’dhö kö ꞊kun ’ö ‑Zlan dho za ‑lo ka tuö. ‑Ka ziö mɛ ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta, ꞊ya kë ’dhö, ‑Zlan dho ziö ka ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ’pö. ³⁸‑Ka pë nu mɛ ‑nu ‑dhë, ꞊ya kë ’dhö ‑Zlan ‑yö ‑dho pë nu ka ‑dhë ’pö; ‑yö ‑dho pë dan papasü ’ö‑ ‑lo ka ‑bha gblang ’yuö‑ ’gü, bhii ’ö tɔɔ ‑yö ‑dho ö bha gbaɔ dan ’yö‑ nu ka ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ka‑ nuë ka ’ko ‑nu ‑dhë bhë ‑a ’dhö.»

³⁹’Ö Yesu ‑yö ’wun ꞊zuan’ do ‑zɔn ‑an ‑dhë ’zü ’ö‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ’yënngtiimɛ ‑nu ꞊wa ’dhiö ‑sü wo ’ko ’ka, ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ wo ’ka ’dho ‑püö ‑glu ’kpa ’dhi do ’gü a? ⁴⁰꞊Guë’ gbɛ ’yaa ꞊va yaa zië ö ‑gɔmɛ ‑ta, ’kɛɛ ꞊guë’ mɛ ’ö ꞊ya pë dɔ ꞊duö ‑së ’ka, ‑yö ‑dho kë ꞊nɛ ö ‑gɔmɛ ’dhö.

⁴¹‑Më ’yö‑ ‑kë ’ö ꞊blëë’ ’yö ü dheglu ’yënngdhö bhë ’ü‑ ‑ga, ’kɛɛ kö ü ‑bha ’lü ‑gba ‑yö ü ’yënngdhö ꞊e? ⁴²Ü ‑dho ‑a pö ‑kɔklë ü dheglu ‑dhë: ‹N dheglu, dɔ! ’A ꞊blëë’ bho ü ’yënngdhö›, kö bhi ‑de ’pö ü ‑bha ’lü ‑gba ‑yö ü ’yënngdhö ꞊e? Mɛ ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ, ‑bhö ü ‑bha ’lü ‑gba ’yö ü ’yënngdhö bhë ‑a bho mü ꞊kun kö ’ü ‑dhɛ yö ‑së ’ka ’üën‑ ꞊tun ü dheglu ‑bha ꞊blëë’ bho ‑a ’yënngdhö ‑süë.

(Matiö 7.16-20; 12.33-35)

⁴³’Lü ‑së ’yaa bha ö bhɛ yaa ’ka ’iin ’lü yaa ‑de ’pö ’yaa bha ö bhɛ ‑së ’ka. ⁴⁴’Lü ’ö ‑dhö ‑wa ‑dɔ ö bhɛ ‑bha. ’Waa figö bhɛ bho ’ginng ‑kpɔɔ ’gü ’iin ’waa lɛzɛn ‑kpa bho dankpɔɔ ’gü. ⁴⁵‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö mɛ këwunsëëzë ‑yö ö ‑bha pë ‑së sü ö ꞊zuö’ ’gü, ’ö mɛ këwunyaazë ‑de ’pö ’yö ö bha ’wun yaa sü ö ꞊zuö’ ’gü, bhii ’wun ’yö mɛ ꞊zuö’ pa, ö ’dhi ‑ya ꞊blɛɛ.»

’Wun ’ö ‑gban ’kɔ ꞊plɛ ‑bha

(Matiö 7.24-27)

⁴⁶’Ö‑ pö: «‑Më ’ö ‑kë ’ka n ‑dhɛ ka Dëmɛ, ’ö pë ’a‑ pö ka ‑dhë ’kaa‑ kë ꞊ɛ? ⁴⁷A ‑dho mɛ ’yö n ‑wo ma ’yö‑ kun ‑së ’ka, ‑a ‑bhɔa ‑zɔn ka ‑dhë: ⁴⁸‑Yö ‑bhɔ mɛ ’ö dho ö bha ’kɔ dɔ ꞊dhia, ’yö ’sɛ pɔn ꞊gbiin, ’yö dho ’ö yöë ‑guö ‑bha ‑a zü ꞊luu’‑ ‑sü ’ka ‑a ‑bha. ’Kö ‑kë ꞊nɛ ’yiga ‑nu ‑wo ‑pa, ’wo ‑ma ’kɔ ’dhö bhë ‑a ‑bha, ‑dɔ gɛnngdhö ‑sü ‑ya ‑gɔ, bhii ’ö tɔɔ ’kɔ bhë ‑yö ‑dɔ ‑së ’ka. ⁴⁹’Kɛɛ mɛ ’yö ö ’to to n ‑wo ‑bha ’ö yaa‑ ’kun, ‑yö ‑bhɔ mɛ ’ö dho ö bha ’kɔ dɔ ꞊dhia, ’yö‑ zü ‑gban ’sɛ ‑ta dhuö ‑dhɛ gia‑ ‑bha ’ö ’yaa ’sɛidhö ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ ’ö ’yiga ‑nu ꞊wa pa, ’ö ’yi ‑nu ‑wo ‑ma ‑a ‑bha ’ö to mü ’ö ‑lo; ’yö‑ ’plɛ ‑yö ꞊wüü ’töüdhö.»

Yesu ‑yö Wlɔmë ’dhasi ‑gɔmɛ ‑bha yuökëmɛ ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 8.5-13)

¹꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ’ö bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë, ’yö dho Kapɛɛnaɔmë. ²‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha, Wlɔmë ’dhasi ‑gɔmɛ do ‑yö ‑kë mü, ’yö‑ ‑bha yuökëmɛ do ‑wungbeezë ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ. Yuökëmɛ ’ö bhë ’yua ‑yö ‑kë ‑a kë ꞊dhia, ’ö‑ ‑wun ’gü ꞊ya ’to ’tee kö ‑yaan ga. ³꞊Dhɛ ’ö ’dhasi ‑gɔmɛ ’ö bhë ꞊ya Yesu ’tɔ ma, ’yö Zuifö ‑nu ‑bha mɛ zii ’bhaa ‑nu bɔ kö ‑waan pö Yesu ‑dhë ‑yö nu ‑yaan ö bha yuökëmɛ bhë ‑a ‑dhɛ bo. ⁴’Wo dho ’wo ‑lo Yesu ’piö, ’wo yö ‑bhɛa ‑a ‑dhë ‑sü ‑bha ꞊naazë ’ka, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Gɔɔn‑ ’ö bhë, ‑nu ‑a ‑dhë ‑sü ‑ya ‑ma ‑kun, ⁵’ö tɔɔ yië‑ ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhɔ ‑ya ‑kë, ’go mü ’zü yö ꞊nɛ ’yö yië‑ ‑bhɔkuëkɔ dɔ.»

⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑ziö ‑an ’piö. ꞊Dhɛ ’ö ꞊wa yö ’kɔ ’ka ꞊klöö’, ’ö ’dhasi ‑gɔmɛ bhë ’yö ö ’bhamɛ ‑nu bɔ kö ‑waan pö ‑a ‑dhë ö ‑wo ’ka ꞊nɛɛ: «N ‑Gɔmɛ, kö ꞊kun ’ü ü ‑de ꞊sëë’ bho ’kpaan, ’ö tɔɔ yaa n ‑ma ’kun kö ’üën‑ ‑da n ‑gɔ kɔɔ. ⁷‑A ‑wun ’gü ꞊nɛ ’a n ‑de yö ꞊nɛ yaa n ‑ma ’kun kö ’a nu ü ’dhiö, ’kɛɛ ‑bhö ü ‑wo ’kpaan pö, ꞊ya kë ’dhö ma yuökëmɛ ‑dho dha. ⁸Ma ‑de gia‑ n ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑wo ‑dhö, ’ö go mü ma ’dhasi ‑nu ’a ‑an ꞊kɔɔn ’wo ‑dhö. ’Ö ’ma‑ pö ‑a mɛ do ‑dhë: ‹‑Bhö ’dho!› ’ö dho n ‑wo ’ka; ’ö ’ma‑ pö ‑a mɛ do ’bhaa ‑dhë ’zü: ‹‑Bhö nu!› ’ö nu n ‑wo ’ka; ’ö ’ma‑ pö yuökëmɛ ‑dhë: ‹Pë ’ö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a kë!› ’ö‑ ‑kë n ‑wo ’ka.»

⁹꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊yaa‑ ‑wo ’ö ꞊nɛ ‑a ma, ’yö ’dhasi ‑gɔmɛ ‑wun ‑ya ’te tun, ’ö ꞊dhië mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ‑ziö ‑a ’piö bhë ‑an ’piö ꞊zian’, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë n ’ka ‑zo yö n ‑ma ‑sü ’ö ꞊suu’‑ ’dhö ꞊nɛ ‑a yö do, ‑abi’, ‑a mɛ gbɛ ’yaa ’dhö Izlaɛlö ‑sɛ ‑de ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü!»

¹⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑yɛ wo ’zü ’wo dho ’dhasi ‑gɔmɛ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ, ’ö ’wo yuökëmɛ ’ö ꞊sia ’wo‑ yö kö ‑a ‑bha ’yua ꞊ya bo.

Yesu ‑yö ꞊gɛandhe do ‑bha ’në ‑bho ga ’gü

¹¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑dho pödhɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Nainë bhë ‑a ’gü. ‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu waa‑ mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a ’piö. ¹²꞊Dhɛ ’wo ꞊yɔɔn ‑na ‑da plöö ‑dhɛ ’sɔɔ kö mɛ ‑nu ‑wo ’dho ‑na mɛ do ’ö ga bhë ‑a ‑bin ꞊dhia. Gɔɔn‑ ’ö bhë ‑yö ‑kë dhe ’ö ꞊gɛandhe ’ka ‑a ‑bha ’në dosɛn ’kpaan ’yö‑ ‑gɔ ‑a ’ka. Mɛ ‑gbaa ꞊va ’wo go pödhɛ ’ö bhë ‑a ’gü, ‑wo ‑kë dhebɔ ’ö bhë ‑a ’piö mü. ¹³꞊Dhɛ ’ö dhebɔ ’ö bhë Dëmɛ ꞊yaa‑ yö, ’ö‑ ’yena ‑ya ‑kë ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ü ’gbo bɔ gbɔ!»

¹⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ꞊glöö ‑bun ‑a ’gü ‑pë bhë ‑a ‑bha ’yö pa ‑a ’ka ’ö mɛ ꞊glöö bun ‑mɛ ‑nu ’wo bhë ’wo ꞊gbaannu, ’ö Yesu ‑ya pö: «’Në gɔɔn‑ ’ü ꞊nɛ, a‑ ‑pö ü ‑dhë, ‑bhö ꞊luu’‑!»

¹⁵’Ö mɛ ’ö ga bhë ’yö ꞊luu ’ö ‑ya ö ‑gɛan ’ö yö ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’ö Yesu ‑ya nu ö dhe ‑dhë.

¹⁶’Suö ‑yö ‑da mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ’plɛ ’gü, ’ö ’wo yö ‑Zlan ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ‑bha ’wo‑ pö: «‑Zlan ꞊ya ö ‑wodhiölomɛ do ꞊va bɔ kwa ‑dhë!» ’Go mü ’wo‑ pö ’zü: «‑Zlan ꞊ya nu ‑dɔ ö bha ’sɛgümɛ ‑nu ‑gban ‑gɔ ꞊dhia!»

¹⁷’Ö ’wun ’ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ’ö ‑pɛn Zude ‑sɛ waa‑ ‑a ‑zütodhɛ ‑nu ’saadhö ’gü.

Zan Batisö ‑bha bɔmɛ ‑nu

(Matiö 11.2-19)

¹⁸Zan Batisö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑nu, ’ö ’wun ‑nu bhë ’wo‑ ’plɛ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. ’Ö Zan ‑yö ‑an mɛ ꞊plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, ¹⁹’yö ‑an bɔ Dëmɛ ’piö kö ‑waan ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ꞊nɛɛ: «Ü mɛ ’yi‑ dɔa ꞊nɛ ‑yö ‑dho nu bhë ‑a ’ka i, ’iin ’yi ‑ya mɛ gbɛ ‑gɔ e?» ²⁰꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ’dho ꞊wa ‑lo Yesu ’piö, ’ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Zan Batisö ’ö yi bɔ kö ’yiën‑ ü ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ꞊nɛɛ ü mɛ ’yi ‑ya ‑a ‑bha nu ‑sü ‑gɔ bhë ‑a ’ka i, ’iin yi ‑dho ‑ya mɛ gbɛ ‑gɔ e?»

²¹‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, ’ö Yesu ‑yö yö ’yuamɛ ꞊plëëzë waa‑ ’tɔsiömɛ ‑nu ‑an ‑dhɛ bo ‑sü ‑bha, kö ‑yö ‑zuu yaa bho ‑na mɛ ‑nu ’gü, kö ‑yö ’yënngtiimɛ ‑nu ꞊plëëzë ’yan ’po ‑na. ²²꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’ö Yesu ‑ya pö Zan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë: «‑Ka ’dho, pë ’ka‑ yö ’iin ’ka‑ ma ꞊nɛ ’ka‑ ꞊blɛɛ Zan ‑dhë ꞊nɛɛ: ’Yënngtiimɛ ‑nu ‑wo ‑dhɛ yö ‑na, ‑gɛntɔsiömɛ ‑nu ‑wo ’ta ‑na, ꞊weemɛ ‑nu ‑bha ꞊wee ‑yö ’go ‑na ‑an ‑bha, ’totamɛ ‑nu ‑wo ’wun ma ‑na, gamɛ ‑nu ‑wo ’go ‑na ga ’gü, ’wuntaɔsë ‑yö ꞊blɛɛ’ ‑na ’yenamɛ ‑nu ‑dhë. ²³꞊Ao’! ꞊Zuögludhi ‑yö kë mɛ ’ö yaa ’dho go ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ’gü ‑a ‑gɔ!»

²⁴꞊Dhɛ ’ö Zan ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊wa ’yɛ wo ’zü ꞊wa ’dho, ’ö ’wun ’ö ‑gban Zan ‑bha, ’ö Yesu ‑yö yö ‑a ‑blɛɛ mɛ gbung ’wo bhë ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: «’Yënngtaadhɛ ’ö Zan ‑yö ‑kë ‑a ‑bha bhë, ’dho ’ö ’ka‑ wo ‑a ‑bha bhë, ‑më ’ö ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ’ma ɛ? ’Lü ’në ’ö ’tëë ’dho ‑a ꞊tuun’ ‑na bhë ’ö ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ꞊a? ²⁵’Yaa ’dhö, ‑më ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ꞊ɛ? Gɔɔn‑ do ’ö sɔ ‑së ’dho ‑a ‑bha yö ‑mü ‑a? ’Kɛɛ ꞊dhɛ ’a ‑ga ‑a ’gü bhë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ’ö sɔ ꞊sɔnng’ ’gbeezë ’dho ‑an ‑bha bhë, ‑an këdhɛ ’ö tɔɔ ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ ’gü, ‑wo ‑kë ‑gludë ‑nu ‑bha wɔ ‑a ’gü ‑kɔ ’gü. ²⁶꞊Dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, ‑më ’ka dho ‑a ‑ga ꞊dhia ’sa? ‑Zlan ‑wodhiölomɛ do ‑mü ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka ꞊nɛɛ: ꞊Ii‑, ’ö ‑de, mɛ ’ka‑ yö bhë, ‑yö ‑ziö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑ta, ²⁷bhii Zan ’ö bhë pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö ‑gban ‑a ‑bha ‑ya ‑pö: ‑Zlan ‑ya ‑pö: ’Ma ma bɔmɛ do bɔ ü ’dhiö, kö ‑yaan ü bha zian ‑gblooga ‑pë kë. »

²⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ’ö‑ ’tɔ dho kë ꞊va ‑yaan ꞊zië’ Zan ‑ta ’yaa ’dhö, ’kɛɛ kë‑ wo ’dhö bhë, mɛ ’ö ’gügaazë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü, ꞊yö ꞊va ’yö ꞊zië’ ‑a ‑ta.»

²⁹’Sɛgümɛ ‑nu waa‑ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑nu, ’ö ’wo wo ’to to ‑a ‑wo ‑bha; ’ö ’wo‑ dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ’ö bhë ‑yö kpengdhö, ’ö ’wo nu Zan ’piö, ’yö ‑an ‑go ꞊sɔɔn yaa ’gü ‑bɔyiödhe ‑kë. ³⁰’Kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa ’we ‑a ‑bha kö Zan ‑yaan wo bɔ yiö. ‑A ‑kë ’dhö ‑sü ’ka, pë ’ö ‑Zlan dho ‑a kë ‑an ‑dhë ‑be bhë, ‑wa ‑bhɔ wo ‑dhë ꞊taa’.

³¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, a ‑dho mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ‑yi ꞊nɛ ‑a ’gü, ‑an ‑zɔn dö ’ka ɛ? ‑Wo ‑bhɔ dö ‑bha ‑ɛ? ³²‑Wo ‑bhɔ ’në ‑nu ’wo ‑ya ‑sü ’ka pö‑ ’dhëë ziën ’wo ’we ‑na wo ’ko ‑nu ’piö ‑an ‑bha: ‹’Ö ’yië ’truu ’piö kö ’kaan‑ ’tan kë ‑a ‑bha ’ö ’kaa ’tan kë! ’Ö ’yië gaa‑ ‑tan bho kö ’kaan‑ ’gbo bɔ ’ö ’kaa ’gbo bɔ ꞊nɛ!› ³³‑A ‑gɛn ’ö tɔɔ: Zan Batisö ‑yö ‑nu, ’ö ’yaa ‑bhöpë ’waa gbɛ ‑bhö, ’iin ’yaa ‑drɔɔn mü, ’ö ’ka‑ pö ꞊nɛɛ: ‹‑Zuu yaa ‑ya ’gü!› ³⁴’Ö ma ’a Mɛgbö ’ka, ’a nu ’a pë ‑bhö ’ö ’a ‑drɔɔn mü ’ö ’ka‑ pö: ‹Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑yö ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu waa‑ ’wunyaakëmɛ ‑nu ‑an ’bhamɛ ’ka; yö do bhë ꞊yö ‑siözë!› ³⁵’Kɛɛ ‑Zlan ‑bha ’kpaakpadhɛ bhë mɛ ‑nu ’ö ꞊waa‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑wa dɔ ꞊nɛ ‑yö kpengdhö.»

Yesu ‑yö ‑dho Simɔ ’ö ‑kë Falizi ‑mɛ ’ka bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ

³⁶Falizi ‑mɛ do ‑yö Yesu ꞊dhɔɔ ‑kë yi do ’ka kö ’waan‑ pë ‑bhö wo ’ko ꞊bhaa, ’ö Yesu ‑yö dho gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ kö ’waan‑ pë ‑bhö. ³⁷Pödhɛ ’ö bhë ‑a ’gü ꞊sɔɔnkëdhe do ‑yö ‑kë mü. ꞊Dhɛ ’ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ Yesu ‑yö pë ‑bhö ꞊dhia Falizi ‑mɛ bhë ‑a ‑gɔ kɔɔ, ’yö dho ‑guö ‑kpo ’lü ’bhlöngbhlöng ’ö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ‑ya pa bhë ‑a ’ka, ³⁸’yö bɔ Yesu ꞊zlöö ꞊zian’ ’yö dho ‑a ‑gɛn ’piö ’ö ’gbo bɔ, ’ö‑ ’yënng ‑yö ‑lo Yesu ‑gɛn ’dhɛadhö. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ö bha wun ‑ta ‑a ‑gɛan ’yö ö ‑bɛn ‑yɛ ‑a ‑gɛn ‑bha ꞊nɛ ‑kɔ ’wo mɛ ’kpeng mü ‑na ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö, ’yö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë bhë ’yö‑ ꞊kpënng ‑a ‑gɛn ‑ta dhuö. ³⁹꞊Dhɛ ’ö Falizi ‑mɛ ’ö Yesu ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ’ö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, ’yö‑ pö ö ‑de ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑mü ’gbödhö, kö ‑yö ‑dho dhebɔ ’yö paa ꞊nɛ ‑a dɔ, ’go mü ’ö mɛ ’ö‑ ’ka ’yö‑ dɔ, bhii ‑yö ꞊sɔɔnkëdhe ’ka.»

⁴⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö Falizi ‑mɛ bhë ‑a ‑dhë: «Simɔ, ’wun do ’bhaa ‑yö n ‑gɔ kö ’aan‑ ꞊blɛɛ’‑ ü ‑dhë.» ’Ö Simɔ ‑ya pö: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhöë ꞊blɛɛ’‑!»

⁴¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Pëdɔmɛ do ‑bha ’wëü‑ ‑yö ‑kë mɛ ꞊plɛ ‑bha, mɛ do ‑bha ’ö tɔɔ dönie ꞊këng’ ’sɔɔdhu, ’ö mɛ do ‑bha ‑yö ‑kë ’pö ‑a ’gɔɔ‑ ’sɔɔdhu ’ka. ⁴²꞊Dhɛ ’ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑kɔ yaa ’dho ‑mɔ ‑a bho ‑sü ‑bha, ’yö ö bo ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ꞊plɛ ö bha ’pë ’yö ‑an ‑bha bhë ‑a ’ka. ꞊Ya kë ’dhö mɛ ꞊plɛ ’wo ’pë dɔ ‑an ‑bha bhë, dö ’ö dho ‑a ‑dhɔ kë ’pëdɔmɛ ’ka ꞊duö ꞊e?»

⁴³’Ö Simɔ ‑ya ‑daa ‑kë ’ö‑ pö: «A n ‑zo ‑ta ꞊nɛ, mɛ ’ö ‑a ‑bha ’wëü‑ ‑yö ‑kë ꞊va, ’ö ö ꞊kwaa ‑a ‑wun ‑zü bhë ꞊nɛ, ’yö dho ‑a ‑dhɔ kë ‑a ’ka ꞊duö.»

’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «’Wun gia‑ ’ü‑ ꞊blɛɛ.»

⁴⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ꞊sië dhebɔ ’ö bhë ‑a ’piö, ’yö‑ pö Simɔ ‑dhë ꞊nɛɛ: «Dhebɔ ꞊nɛ ü‑ ‑yö ‑a? Nu ’a‑ wo ü ‑gɔ kɔɔ ꞊nɛ, ü ’ka ’yi nu n ‑dhë kö ’aan‑ n ‑gɛn ’zlu ‑a ’ka (꞊nɛ ‑kɔ ’ö kwa ‑bha wɔ ‑kɔ ’dhö ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö), ’kɛɛ yö ’pö ‑yö n ‑gɛn ‑zlu ö ’yënng ’ka, ’yö ö bha wun ‑ta ‑a ‑bha. ⁴⁵Ü ’ka nu n ‑gɔ zian‑ n ’kpeng mü ‑sü ’ka, ’kɛɛ ’yö sü n ‑ma ‑da ü ‑gɔ kɔɔ ‑sü ‑bha ꞊sia, yaa ö bo ö ‑bɛn ‑yɛ n ‑gɛn ‑bha ‑sü ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’wo mɛ ’kpeng mü ‑na ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö; ⁴⁶ü ’ka ’yɔn gbɛ ‑lo n tuö, ’kɛɛ yö ’pö ‑yö pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ‑lo n ‑gɛn ‑ta dhuö. ⁴⁷‑A ‑wun ’gü ’a‑ pö ü ‑dhë: ‑Dhɔ ꞊va ’yö‑ ‑zɔn bhë ‑ya ‑zɔn ꞊nɛ ‑Zlan ꞊ya ziö ‑a ‑bha ꞊sɔɔn yaa ꞊plëëzë ‑nu ’plɛ ‑ta, ’kɛɛ mɛ ’ö ‑Zlan ꞊ya ziö ‑a ‑bha ’wun yaa ’bhe ’tee ‑ta, ‑a ‑bha ‑Zlan ‑dhɔ ꞊yö ’tee.»

⁴⁸꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö dhebɔ bhë ‑a ‑dhë: «’Ma ziö ü bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta!»

⁴⁹’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑a ’piö pë ‑bhö ꞊dhia bhë, ’wo‑ pö wo ‑de ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: «Dö ‑mü gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka ’yö ziö ‑na mɛ ‑nu ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ‑ta ꞊nɛɛ?» ⁵⁰Yesu ‑yö ‑to mü ’yö‑ pö dhebɔ bhë ‑a ‑dhë: «Ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü dha, ‑bhö ’dho ꞊zuöyagluu ’ka!»

Dhoo ‑nu ‑wo ‑ziö Yesu ’piö

(Maakö 15.40-41)

¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑dho pö‑ ꞊vava waa‑ pö‑ ’sɛnsɛn ’gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ’ ‑sü ’ka; ’yö ’wuntaɔsë ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha, ’yö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë. ‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑wo ‑kë ‑a ’piö. ²‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö dhoo ‑nu ’bhaa ‑nu ’yö ‑zuu yaa ‑nu bho ‑an ’gü waa‑ ‑a mɛ ‑nu ’yö ‑an ‑bha ’yua ‑nu bho ‑an ’gü bhë, ’wo ‑ziö ‑a ’ka ‑a ’piö ’pö. ‑A mɛ ’bhaa ‑nu ’tɔ ’ö ꞊nɛ: Mali ’ö go Madala ’ö Yesu ‑yö ‑zuu yaa ’slaplɛ bho ‑a ’gü ’dhiö ‑be bhë, ³Zanë ’yö ‑kë Elɔdö ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑gɔmɛ Suza bɔɔ ’ka bhë oo, Sizanë waa‑ dhoo ‑nu ꞊plëëzë ’ö ’wo pë ‑nu ’wo ‑kë ‑an ‑gɔ, ’wo‑ nu Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë, ‑nu ‑an ‑dhë ‑sü ’ka.

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban pëgatamɛ ‑bha

(Matiö 13.1-9; Maakö 4.1-9)

⁴Pö‑ ’saadhö ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ‑wo ‑go mü, ’wo nu Yesu ’piö. ꞊Dhɛ mɛ ‑gbaa ꞊va ꞊wa nu wo ’ko ꞊bhaa ‑a ’piö mü bhë, Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka ’ö‑ pö: ⁵«Mɛ do ‑yö ‑dho ö bha pëga ‑pɛn ꞊dhia ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑. ‑Yö ‑kë ö bha pëga ‑pɛn ꞊dhia, ’ö ‑a ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö zian ‑gbloo ’piö, ’ö mɛ ‑nu ‑wo ꞊taa ‑a ‑ta, ’ö ‑ma ‑nu ‑wa ‑bhö. ⁶’Ö‑ ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ’sɛ ’ö gwa ‑ta dhuö ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ ’ö ‑a ’plüün ‑nu ꞊wa bhɔ ’dhö, ’wo ’kpɛa kun, ’ö tɔɔ ‑dhɛ bhë ’yaa ‑saa. ⁷’Ö‑ ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ’zü ꞊blëë’ ’ginngzë ’plüün ’gü, ’ö waa‑ pëga ‑së ꞊sia ’wo ꞊kpɛa wo ’ko ꞊yië’, ’ö ꞊blëë’ ’ginngzë ‑yö sɔ ‑a ‑ta. ⁸’Kɛɛ ‑a ga ’bhaa ‑nu ‑wo ‑püö ’sɛ ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ ’gü; ’wo bhɔ ’wo ꞊kpɛa, ’ö‑ ‑kpa ‑yö ‑ya; ‑a ’bhaa ‑nu ‑kpa ga ‑wo ‑kë ꞊këng’ do.»

꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «‑Ka ka ’to ’to ‑së ’ka, ꞊ya kë ꞊nɛ ka ’wun ma ‑to ‑yö ‑dhö, kö ’wun ꞊nɛ, ‑kaa ‑gɛn dɔ!»

Yesu ‑bha ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑gɛn

(Matiö 13.10-17; Maakö 4.10-12)

⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa ꞊dhɛɛ’ kpɔ, ’wun ꞊zuan’ ’yö‑ ‑zɔn bhë ‑a ‑gɛn ’ka. ¹⁰’Yö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ka ’pö, ’wundɔdhe ’yö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha ’yö ‑bin ‑sü ’ka, ’ma ‑dhɛ ’po ‑a ‑ta kö ’kaan‑ ‑gɛn dɔ; ’kɛɛ mɛ ‑nu ’wo to ‑an ‑bha ’ka, a‑ ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑a ‑zɔn ’wun ꞊zuan’ ’gü ‑sü ’ka; ‑yö kë ’dhö kö ‑waan ‑a ‑ga ’kɛɛ kö ‑waan ’kun ‑a yö ‑sü ’ka, ’iin kö ‑waan ‑a ma ’kɛɛ kö ‑waan ’kun ‑a ‑bho ’kou dɔ ‑sü ’ka.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban pëgatamɛ ‑bha bhë ‑a ‑gɛn

¹¹’Ö‑ pö: «’Wun ꞊zuan’ ’a‑ ‑zɔn bhë ‑a ‑gɛn ꞊ga ꞊nɛ: Pëga ’wo‑ ‑pɛn ‑na bhë ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑wo. ¹²Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑bhɔ zian ‑gblooga ’ö pëga ‑yö ‑püö ‑a ‑ta bhë ‑a ‑bha; ’wo ‑Zlan ‑wo ‑ma, ’kɛɛ dü ‑yö nu ’yö ‑Zlan ‑wo bho ‑an ꞊zuö’ ’piö. ‑Yö kë ’dhö kö ꞊kun ’wun ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑sü waa‑ dha ‑sü dho kë ‑an ‑gɔ.

¹³Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑bhɔ gwatadhɛ ’ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑ta bhë ‑a ‑bha. ꞊Wa ‑Zlan ‑wo ma ’wo‑ kun ꞊zuögludhi ’ka, ’kɛɛ ‑an yun ’yaa ’dhö; ‑wo ’wun ‑dhɛ ’wun gia‑ ’töng ’bhaa ’ka; ꞊ya kë ꞊nɛ ’güdandhe ꞊ya nu ‑an ‑ta, ’wo wo ꞊kwaa ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ‑zü.

¹⁴‑Dhɛ ꞊blëë’ ’ginngzë ’dho ‑a ‑bha, ’ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑bha bhë ‑ya ‑zɔn mɛ ‑nu ’wo ‑Zlan ‑wo ma ’wo wo ꞊kwaa wo ‑de ‑zü wo ‑bha ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑wun, ꞊bhɔɔpë ‑wun, waa‑ ‑de ꞊dhɔɔbhaapë ’ö ’kpongtaa ‑a ‑wun ’gü, ’wo ꞊nëng ’ö‑ ‑kpa ‑nu ’waa kë ‑dhö.

¹⁵’Sɛ ‑dhɛ ‑së ‑dhɛ ’ö pëga ‑nu ‑wo ‑püö ‑a ‑ta bhë, ‑ya ‑zɔn mɛ ‑nu ’wo ‑Zlan ‑wo ma, ’wo‑ ‑da wo ꞊zuö’ ’gü, ‑a ‑kun ‑së ‑sü ’plɛ ’ka, ’wo to wo ‑wo ’gü ’ö ‑an ‑kpa ‑yö ‑kë ‑dhö.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊labang ‑bha

(Maakö 4.21-25)

¹⁶’Ö‑ pö: «Mɛ gbɛ ’yaa ꞊labang dɔ, ’yaa ’gbonggbo ’gblü ‑a ‑ta, ’iin ’yaa‑ dɔ ꞊gba ꞊löö, ’waa‑ kë ’dhö. Pë ꞊ya kë ’wo‑ ‑kë ’ö tɔɔ ‑a dɔ ’wo‑ wo ‑a ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑ta. ‑Yö kë ’dhö mɛ ’kpɛkpɛ ’wo ‑da ‑na kɔɔ kö ‑waan ‑dhɛpuudhɛ yö. ¹⁷’Ö pë ’ö ‑dhö ’ö ‑bin ‑sü ’ka, ’yö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü ’ka ’yaa ’dhö. Yö do bhë ’zü, ’sloo ’ka ‑wun ’yö dho kun ‑yö ‑dhɛgbɛadhɛ ‑bha ‑sü ’ka ’yaa ’dhö.

¹⁸‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö ka ‑bha ’wun ma ‑kɔ ‑wun ’gü! Bhii mɛ ’ö pë ’dhoë‑ kë ‑a ‑gɔ ‑a ’bhaa ‑dho ‑da ‑a ‑ta; ’kɛɛ mɛ ’ö pë gbɛ ’yaa‑ ‑gɔ, ‑a pë ’bhe ’tee ’ö ö ‑zo ’ta ‑na ‑a ‑wun ’gü bhë, ‑yö ‑dho kë ‑kun ‑a ‑gɔ ‑pë ’ka.»

Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu ‑a ’piö

(Matiö 12.46-50; Maakö 3.31-35)

¹⁹Yesu dhe waa‑ ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo ‑nu wo ’yan dɔ ‑a ‑bha ꞊dhia, ’kɛɛ ‑a këdhɛ gbɛ yaa kë ‑dhö ‑an ‑gɔ kö ‑waan ‑lo ‑a ’piö mɛ gbung ꞊va ’wo ‑kë mü bhë ‑a ‑wun ’gü. ²⁰’Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑an ‑bha nu ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ Yesu ‑dhë ’wo‑ pö: «Ü dhe waa‑ ü dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ‑wo plaan, ‑wa ’piö kö ‑wo wo ’yan dɔ ü ‑bha.»

²¹’Yö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «N dhe waa‑ n dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ’wo tɔɔ mɛ ‑nu ’wo wo ’to to ‑Zlan ‑wo ‑bha ’ö ’wo‑ ‑wo ‑kë.»

Yesu ‑yö ’buu ’gbee‑ ‑dho sia‑

(Matiö 8.23-27; Maakö 4.35-41)

²²Yi do ’ka Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑da ’yitagɔ do ’gü, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Kwa ’yipuë ’kan ’kwa ’dho ‑a ꞊zlöö ꞊zian’!» ’Ö ’wo dho.

²³‑An ‑bha ’dho ‑sü ’ka, Yesu ‑yö yi zë. ’Kan ’wo‑ wo wo ‑ta ꞊nɛ kö ’buu ’gbee‑ ‑yö ziö ‑sü ’gü ’yipuë bhë ‑a ‑ta; ’yitagɔ ‑yö ‑kë pa ‑dhiadhö ’yi ’ka, ’ö‑ ‑dhɛ ‑yö to ’tee kö ‑wo ‑dho ’yi ꞊löö. ²⁴’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha ’wo pa ‑a ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ! Yi ‑Gɔmɛ! Kwa ’dhoë‑ ga ‑ɔ!» ’Ö Yesu ‑yö ‑büö, ’yö ’wun ꞊blɛɛ ’buu waa‑ ’yikpö ꞊vava ‑nu ’wo bhë ‑an ’ka ’gbee‑ ’ka, ’ö ’buu ‑yö dho sia‑, ’ö ’yi ‑yö ꞊gbaannu, ’ö ‑dhɛ ‑yö ga diindhö. ²⁵’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «’Öö! Ka ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ‑yö ’më ꞊ɛ?»

’Kɛɛ ’suö ‑yö ‑da ‑an ’plɛ ’gü ’ö ‑an ’te ‑yö tun ’wo‑ pö wo ’ko ‑nu ‑dhë: «Dö ‑mü gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka, ’ö ’wun ꞊blɛɛ ’buu waa‑ ’yi gia‑ ‑de ‑an ‑dhë, ’ö ’wo ’wun ma ‑a ‑wo ‑ta ꞊nɛɛ?»

Yesu ‑yö ‑zuu yaa ‑nu ‑bho mɛ do ’gü

(Matiö 8.28-34; Maakö 5.1-20)

²⁶꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’wo ‑lo Zelazeni ‑sɛ ’ö ‑ya ‑sü ’ka Galile ‑sɛ wöödhö ’yi ꞊zlöö ꞊zian’ bhë ‑a ‑bha. ²⁷꞊Dhɛ Yesu ‑yö ꞊yɔɔ, mɛ do ‑yö ‑go plöö ꞊zian’ ’yö nu ‑a ‑gɔ zian‑. Mɛ ’ö bhë ‑zuu yaa ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ’gü. ꞊Dhɛ ’ö yaa sɔ kë ö ‑bha ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. ’Yaa wɔ kɔɔ gbɔ, ‑a këdhɛ ‑nu ’wo tɔɔ blɔɔn‑ ꞊taa ‑dhɛ ‑nu. ²⁸꞊Dhɛ ꞊ya Yesu yö, ‑yö ‑gbla ’gbee‑ ’ka ’yö nu ’yö ‑gblü ‑a ꞊gɛɛndhö ’ö‑ pö ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «‑Më ‑mü ‑i, ‑Zlan ’ö ‑ziö pë ’plɛ ‑ta ‑a Gbö Yesu? ꞊Bhɛa’‑ ’a‑ wo ü ‑dhë kö ꞊kun ’ü n ‑dɔ ‑gbɔudhö!»

²⁹Pë ‑kë ’yö‑ pö ’dhö bhë ‑a ‑gɛn tɔɔ Yesu ‑ya ‑pö ‑zuu yaa ’ö mɛ ’ö bhë ‑a ’gü bhë ‑a ‑dhë ’dhiö ‑yö ’go ‑a ’gü. Mɛ bhë ꞊ya kë ‑wa ‑kɔ ‑nu ‑lö, ’ö ’wo‑ ‑gɛn ‑nu ‑lö ꞊yɔɔ’ ’ka kö ‑waan kuënnu, ’kɛɛ ‑zuu yaa ꞊ya nu ‑a ‑ta, ‑yö ꞊yɔɔ’ bhë ‑ya ’plɛ ꞊kaan ’ö‑ sü ’ö dhoë ‑dhɛ ‑nu ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha. ³⁰’Ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Ü tɔɔ dö poo ꞊e?» ’Yö‑ ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «N tɔɔ yi ꞊va!» Pë ‑kë ’yö‑ pö ’dhö bhë ’ö tɔɔ ‑zuu yaa ‑nu ꞊plëëzë ‑wo ‑kë ‑a ’gü. ³¹’Ö ‑zuu yaa ‑nu ’wo bhë ’wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ꞊kun ’yö dho wo kë ‑waan ’dho ‑glu ’kpa ’dhi ꞊va ’gü.

³²‑Bhɔtii ‑gbaa ‑nu ‑wo ‑kë wo ‑bha ‑bhöpë ‑nu ꞊mɛɛ’ ꞊dhia ‑tɔn ’piö mü. ’Ö ‑zuu yaa ‑nu ’wo bhë ’wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö ’we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ ’wo ’dho ‑bhɔtii ‑nu ’wo bhë ‑an ’gü. ’Yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ. ³³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑zuu yaa ‑nu ’wo bhë ’wo go gɔɔn‑ bhë ‑a ’gü, ’wo dho ‑bhɔtii ‑nu ‑an ’gü. ’Ö ‑bhɔtii ‑gbaa ‑nu ‑blazë ’wo ꞊yɔɔ ‑tɔn ‑bha, ’yö ‑an ’plɛsɛn ‑wo dho ’wo ‑lo yiö ’töüdhö.

³⁴꞊Dhɛ ‑bhɔtii ‑nu ‑maakëmɛ ‑nu ꞊wa ’wun ’ö bhë ‑a yö, ’yö ‑an ’plɛ ‑wo ꞊duë ’wo dho ’wuntaɔ ’yö bhë ‑a ’ka ꞊plöö, ’ö ’wo dho bhlö‑ ‑gbaa ’gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ’ka. ³⁵’Ö mɛ ‑nu ‑wo ‑ziö, ’wo dho pë ’ö ‑kë bhë ‑a ‑ga ꞊dhia. ꞊Dhɛ ’wo dho, ’wo ‑lo Yesu ’piö ‑dhɛ gia‑ bhë ‑a ‑bha, ’ö mɛ ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑a ’gü bhë, ’wo‑ yö kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka Yesu ꞊gɛɛndhö kö ꞊ya ö bha sɔ ‑nu ‑da ö ‑bha, kö ꞊ya ö ‑de dɔ, ’ö ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü. ³⁶Pë ‑nu ’wo ‑kë bhë mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑a ’töng ’ka, ‑wo gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑bha ‑zuu yaa ‑nu ‑bho ‑a ’gü ‑kɔ bhë, ‑a ‑wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë.

³⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, mɛ ‑nu ’wo go Zelazeni ‑sɛ ’gü bhë, ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü ’wo ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö ’go wo ꞊plöö. ’Ö Yesu ‑yö ‑da ’yitagɔ ’gü ’yö dho.

³⁸’Ö gɔɔn‑ ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑wo go ‑a ’gü ꞊sia bhë, ’yö ꞊bhɛa Yesu ‑dhë kö ‑yö ’we ‑a ‑bha ’yö ’to ‑a ’piö, ’kɛɛ Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ³⁹«‑Bhö ’yɛ ü ’zü ’ü ’dho ü ‑gɔ kɔɔ kö pë ’ö ‑Zlan ‑ya ‑kë ü ‑dhë ꞊nɛ ’ü‑ ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë.» ’Ö gɔɔn‑ bhë ’yö dho, ’ö pë ’ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑dhë bhë ’yö‑ ꞊blɛɛ plöödhɛ bhë ‑a ‑dhɛ ’saadhö ‑a ’gü.

Zailusö ’dhu ‑bho ga ’gü ‑sü waa‑ dhebɔ ’yö ‑pa Yesu ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’ka

(Matiö 9.18-26; Maakö 5.21-43)

⁴⁰꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑yö ‑lo ’yipuë ꞊zlöö zian gbɛ ’ka bhë, mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ‑kë ‑dɔ ‑a ‑gɔ ꞊dhia, ’yö ’wo ‑nu ‑a ‑gɔ zian‑ ‑kpɛ ’ka. ⁴¹’Yö mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zailusö ’yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëgɔmɛ do ’ka bhë, ’yö nu ’yö ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö ’yö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö nu ö ‑gɔ kɔɔ, ⁴²’Ö tɔɔ ‑a ’dhu ’yö ‑kë ‑a ‑bha ’në do ’ka, ’ö‑ ‑kwɛ ꞊ya ‑mɔ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑bha, ‑yö ’dhoë‑ ga.

꞊Dhɛ Yesu ’dhö ’dho ‑na ‑a ‑gɔ kɔɔ, mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a ’piö ‑glüü ‑a ‑bha ‑sü ’ka zian ’plɛ ’ka.

⁴³Dhebɔ do ’ö fɛi yën ꞊yua’ ꞊yaa‑ ’yënng bhɔ ‑kwɛ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’piö ‑yö ‑kë mü. Pë ‑nu ’wo ꞊naɔpë ’ka ‑a ‑gɔ kɔɔ, ꞊yaa‑ ’plɛ ’gü ꞊siö’ ꞊dhɔngtrɔ ‑nu ’piö, ’kɛɛ mɛ gbɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑dhɛ bo ‑sü ‑bha. ⁴⁴’Ö bɔ Yesu ꞊zlöö ꞊zian’, ’yö pa ‑a ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’ka, ’yö‑ ‑bha ’yua ‑yö bo ‑dhɛ do bhë ‑a ’gü. ⁴⁵’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Dö ’yö pa n ’ka bhë ꞊ɛ?»

’Yö ‑an ’plɛ ‑wa pö ’waa ‑mü. ’Ö Piɛɛ ꞊ya pö: «N ‑Gɔmɛ, bhi ’ö mɛ ’plɛ ꞊wa ꞊nië’ ü ‑zü, ꞊wa ü ꞊nëng zian ’saadhö ‑a ’ka bhë ’ö ’ü ꞊dhɛɛ’ kpɔ a?»

⁴⁶’Yö Yesu ‑ya ‑pö: «Mɛ do ꞊ya pa n ’ka, bhii a‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’piigbeedhɛ do ’bhaa ꞊ya ’go n ’gü.»

⁴⁷꞊Dhɛ dhebɔ ’ö bhë ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ö ‑ta ’ka ’dho ‑bin, ’yö nu ’yö ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö ꞊zluun ‑sü ’ka. Pë ’ö ‑kë ’ö pa Yesu ‑bha sɔ ’to ’dhiö ’ka, ’iin ‑kɔ ’yö‑ ‑bha ’yua ‑yö to mü ’ö boë bhë, ’yö‑ ’plɛ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö ’dhiö mü. ⁴⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ’dhu, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü dha, ‑bhö ’dho ꞊zuöyagluu ’ka!»

⁴⁹Yesu ‑yö ‑to ’wun bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü, ’ö bɔmɛ do ‑yö ‑go Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑gɔmɛ ‑gɔ kɔɔ, ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ü ‑Gɔmɛ ꞊sëë’ bho ’kpaan, ü ’dhu ꞊ya ga ’saadhö.»

⁵⁰Yesu ‑yö ‑wo bhë ‑a ‑ma; ꞊dhɛ ‑kë ’dhö ’ö‑ pö Zailusö ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ü ‑kë, ‑bhö ü ‑zo yö n ‑ma dosɛn, pë gbɛ ’ka ’dho ü ’dhu kë.»

⁵¹꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ’dho ꞊ya ‑lo kɔɔ, yaa ’we ‑a ‑bha kö mɛ gbɛ ‑yaan ziö ö ’piö ‑a ’ke yaa kë Piɛɛ ’dhö, Zan ’dhö, Zakö ’dhö waa‑ ’në bhë ‑a dë waa‑ ‑a dhe ‑an ’ka. ⁵²Mɛ ’plɛ ‑wo ‑kë ’gbo bɔ ‑sü ’gü ‑wo ‑de ꞊maa ’ma ‑sü ’ka ’në bhë ‑a ‑wun ’gü. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ka ’gbo bɔ, ’në bhë yaa ga; ’kɛɛ yi ꞊nɛ ’ö‑ zë ‑na bhë.»

⁵³’Ö ’wo wo ‑wo ‑lo ‑a ’ka, bhii ’ö tɔɔ ‑an ’plɛ ‑wa ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’në bhë ꞊ya ga ’saadhö. ⁵⁴꞊Dhɛ ‑kë ’dhö Yesu ‑yö ‑ya ‑a ‑kɔ ‑bha ’ö‑ pö ‑a ‑dhë ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «’Nëdhezë, ‑bhö ꞊luu’‑!»

⁵⁵’Ö‑ ‑zuu ‑yö ‑yɛ ö ’zü ’yö nu ‑a ’gü, ’yö to mü ’ö ꞊luu. ’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑mɛ ‑nu ‑dhë: «‑Kaa gbaa ‑bhöpë ’ka!» ⁵⁶’Ö ’në bhë ’ö ‑a ‑mɛ ‑nu ’te ‑yö tun. ’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë kö ꞊kun ’wo ’wun ’yö‑ ‑kë bhë ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë.

Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ‑bɔ

(Matiö 10.5-15; Maakö 6.7-13)

¹Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü waa‑ ‑wogbiindhɛ nu ‑an ‑dhë kö ‑waan ‑zuu yaa ‑nu ’plɛ bho ‑a ’ka mɛ ‑nu ’gü, ’go mü kö ‑waan mɛ ‑nu ‑dhɛ bo. ²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ‑an bɔ kö ’wun ’ö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha bhë ‑waan ‑a ꞊blɛɛ’‑ ’iin kö ‑waan ’yua ‑nu bho mɛ ‑nu ’gü. ³’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ka ‑taatalü ‑nu, ’tasübhɔɔ ‑nu, ’bluu‑ ‑nu, ’wëüga ‑nu, ‑dabhasɔ kë ꞊plɛ ‑naa ‑nu, ‑an gbɛ sü ka ‑bha ’ta ’sü ‑pë ’ka! ⁴‑Dhɛ ’saadhö ‑bha, ’kɔ ’wo ’dhoë‑ ka ‑nia kun ‑a ’gü bhë, ‑ka ’to ’kɔ do bhë ‑a ’gü ‑yö ’dho ‑yö yöë ka ‑go mü ‑yi ‑bha. ⁵’Ö pö‑ ’oo pö‑ ’ö ’wo ’ka dho ka ‑nia kun ‑a ’gü bhë, ‑ka ’go ‑a ’gü. ’Go mü, ka ’dho ‑na, ‑ka ka ‑gɛn ꞊kpënng ‑büö ‑bi ‑yö ’go ka ‑gɛn ‑nu ‑bha, ‑yö ‑dho kë ‑an ‑zo ‑büö ‑an ‑de ‑wun ’ka ‑sü ꞊duakëpë do ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü ’ka.»

⁶’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo dho ’wo bɔ ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’ ‑sü waa‑ mɛ ‑nu ‑dha ’yua ‑gɔ ‑sü ’ka pödhɛ ’saadhö ’plɛ ’gü.

Elɔdö ‑bha ‑dɔ ‑de ꞊zɔnng’ ‑ta ‑sü

(Matiö 14.1-12; Maakö 6.14-29)

⁷’Töng ’dhö bhë ‑a ’ka, Elɔdö ’ö ‑kë ’sɛdë ’ka, ‑yö pë ‑nu ’wo‑ ‑kë ’töüdhö bhë ‑a ‑ma; ’yö ‑ya ö ‑zo ’ta ‑sü ‑bha, bhii ’ö tɔɔ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑pö: «Zan Batisö ꞊ya ’go ga ’gü!»

⁸’Ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ꞊nɛɛ: «Eli ’ö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ’ka ’kpa bhë yö ꞊nɛ ’ö nu bhë!»

’Ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ’zü ꞊nɛɛ: «‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’wo ‑kë ’dhiö bhë ’ö‑ mɛ do ‑yö go ga ’gü bhë!»

⁹’Yö Elɔdö ‑ya ‑pö: «Zan ’pö ’ma‑ ‑gɔ ’kan ’saadhö, ꞊dhɛ ‑kë ’dhö ꞊nɛ gɔɔn‑ ‑mlë ’wo‑ ‑bha ’wun ‑nu ꞊blɛɛ’ ‑na ‑kplawo ꞊nɛ ꞊ɛ?» ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’yö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö ‑yaan ‑kpën Yesu ‑bha.

Yesu ‑bha mɛ ‑vuu ’sɔɔdhu ’dhi ‑gba ‑sü

(Matiö 14.13-21; Maakö 6.30-44; Zan 6.1-14)

¹⁰Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yɛ wo ’zü, ’ö pë ‑nu ’wo‑ ‑kë ’ma ’töüdhö bhë ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑a ‑dhë. ’Yö ‑an sü ’wo ‑ziö, ’wo dho wo ‑de ’sloo ’ka pö‑ do ’wo‑ ‑dhɛ Betesaida ‑a ‑zian ’ka. ¹¹’Kɛɛ mɛ ‑gbaa ‑nu ‑wa ‑bha ’dho ‑sü ‑wun ‑ma, ’wo nu ’wo ‑ziö ‑a ’piö. ’Ö ‑an nu ‑sü ’yi ‑yö ‑kan Yesu ’dhi; ’yö yö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ‑sü ‑bha, ’ö mɛ ‑nu ’ö ’yua ꞊ya ‑an ꞊sëë’ bho, ’yö ‑an ‑dhɛ bo.

¹²꞊Dhɛ ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ꞊waa‑ yö ꞊nɛ ’bin ‑yö ’më ‑na, ’wo ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ü ꞊kwaa’ mɛ gbung ’wo ꞊nɛ ‑an ‑zü kö ‑wo ’dho pödhɛ ‑nu waa‑ bhlö‑ ‑gbaa ’gü ‑dhɛ ‑nu ‑bha kwa ‑zü ’to kö ‑waan wɔdhɛ ‑nu waa‑ ‑bhöpë ‑nu ꞊mɛɛ’‑, bhii ‑dhɛ ’ö ꞊nɛ mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha.»

¹³’Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «Ka gia‑, ‑ka ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë!»

’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö yi ‑gɔ zö ’ö tɔɔ ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu waa‑ ’yuö‑ ꞊plɛ. Ü‑ ’piö kö ’yi ’dho mɛ gbung ’ö ꞊nɛ ‑an ‑bha ‑bhöpë ’dhɔ ꞊dhia ꞊a?»

¹⁴Gɔɔn‑ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ꞊tɛi’ ‑kë ꞊nɛ mɛ ‑lü ‑vuu ’sɔɔdhu ’dhö. ’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Kaa ‑an ‑ya kpöë ‑an dan ‑sü ’ka ’gɔɔ‑ ’sɔɔdhu ’gɔɔ‑ ’sɔɔdhu!»

¹⁵’Ö ’wo‑ ‑kë ’dhö, ’wo ‑an ’plɛ ꞊yaannu. ¹⁶꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’ö Yesu ‑yö ꞊bluu’‑ bhɛ ’sɔɔdhu waa‑ ’yuö‑ ꞊plɛ ’wo bhë ‑an sü, ’yö ö ’yan ꞊luu dhang‑ ’gü ꞊bhɛa’ ‑sü ’ka, ’yö ‑Zlan zuö pö ‑bhöpë bhë ‑a ‑ta, ’yö ‑an ’klu ꞊kaan, ’ö‑ nu ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a ‑glu mɛ gbung bhë ‑an ’ka. ¹⁷‑An ’plɛ ‑wa ‑bhö ’ö ‑an ’gu ‑yö dɔ. ‑A ’kluklu ‑nu ’wo to, ’wo ꞊kpasɛn ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ pa, ’wo dho ‑a ’ka.

Piɛɛ ‑ya ‑pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü Yesu ’ka

(Matiö 16.13-28; Maakö 8.27–9.1)

¹⁸Yi do ’ka Yesu waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑dho wo ’sloo ’ka, ’ö Yesu ‑yö ‑bhɛa. ’Yö ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ‑nu ‑wa ‑pö dö ‑mü n ’ka ɛ?»

¹⁹’Wo ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’wo‑ pö: «Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö Zan Batisö ‑mü ü ’ka; mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑pö Eli ‑mü ü ’ka, ’ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö ’zü ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’wo ’dhiö bhë ‑a mɛ do ’yö go ga ’gü yö ‑mü ü ’ka.» ²⁰’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü ’ö‑ pö: «’Kɛɛ ka ’pö ’dhee, ka‑ ‑pö dö ‑mü n ’ka ɛ?»

’Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ’ö‑ pö: «‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü ’ka!»

Yesu ‑bha ö bha ga ‑sü waa‑ ö ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü

²¹’Ö Yesu ‑yö ‑an ’paan bho ’gbee‑ ’ka ꞊nɛ kö ꞊kun mɛ ’ö‑ ’ka ’wo‑ ꞊blɛɛ mɛ gbɛ ‑dhë. ²²’Yö‑ pö ’zü ꞊nɛɛ: «Ma ’a Mɛgbö ’ka n ’yënng ‑dho bhɔ ꞊va, ’ö tɔɔ mɛ ziizii ‑nu, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu waa ’dho ’we n ‑wun ‑bha; ‑wo ‑dho n zë; ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë ’a goë ga ’gü.»

²³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ’plɛ ‑dhë: «Mɛ ’ö‑ ’piö kö ’ö ziö n ’piö, kö ‑yö ö ꞊kwaa’ ‑zo ‑ta ö ‑de ‑wun ’gü ‑sü ‑zü, ‑yö ö ‑bha ‑gaatalü ’sü ‑dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ka, ‑yö ziö n ’piö. ²⁴Bhii mɛ ’ö‑ ’piö kö ’ö ö ‑de ‑bha ‑tosiadhe kë ö ‑de ‑ta, ‑yö ‑dho ‑a ’gü ꞊siö’‑ ’kpaan, ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ö bha ‑tosiadhe ’gü ꞊siö’‑ n ‑wun ’gü, ‑yö ‑dho dha ‑sü yö. ²⁵‑A ꞊truën ‑dho kë ‑më ’ka kö ’kpongtaapë ’plɛ ‑yö ‑kë mɛ ‑gɔ, ’kɛɛ kö ‑an ’gü ‑yö ꞊siö’‑ ‑sü ’ka ɛ? ²⁶꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya lë‑ kë n ‑gɔ ’iin n ‑wo ‑nu ‑gɔ, ma ’a Mɛgbö ’ka, ma ‑de ’pö a ‑dho lë‑ kë ‑a ‑gɔ yi ’a ’dhoë‑ nuë ma ’tɔbhɔdhe waa‑ n Dë waa‑ ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu ’slööslö ’wo n ’piö ‑an ‑bha ’tɔbhɔdhe ’ka ‑a ’ka. ²⁷A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ‑nu ’wo zö ꞊nɛ, ‑an ’bhaa ‑nu waa ’dho ga kö waa ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ yö ꞊kun.»

Yesu ‑bha ‑dhië bun gbɛ ’gü ‑sü

(Matiö 17.1-8; Maakö 9.2-8)

²⁸꞊Dhɛ ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi ‑kë ꞊nɛ pë ’slɛaga ’dhö kö ꞊ya yën ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha bhë, ’ö Yesu ‑yö Piɛɛ ’dhö, Zan ’dhö waa‑ Zakö ’dhö ‑an kpa ö ‑bha, ’wo dho ‑tɔn tuö ꞊bhɛa’ ꞊dhia. ²⁹‑Wo ‑kë ꞊bhɛa’ ꞊dhia, ’ö‑ wöödhɛ ‑yö ꞊dhië ‑kwaa, ’ö‑ ‑bha sɔ ‑nu ‑wo ‑kë ’puu ’ö ꞊zië’ ‑naa ’gü. ³⁰꞊Dhɛ ’wo‑ ‑ga kö mɛ ꞊plɛ ꞊wa nu Yesu ’piö mü, kö wo ‑nu ‑wo ’wun ꞊blɛɛ’ ‑na wo ’ko ꞊bhaa. Mɛ ꞊plɛ ’wo bhë ’wo tɔɔ Moizö waa‑ Eli ’wo dhang‑ ’gü ’wo nu ‑a ’piö mü. ³¹’Ö ’wo nu ‑dhɛpuudhɛ ’bhü ‑sü ’ö go dhang‑ ’gü bhë ‑a ’gü. Waa‑ Yesu ‑nu ‑wo ’wun ꞊blɛɛ wo ’ko ꞊bhaa ‑kɔ ’ö Yesu dho ö bha yuö ’dhiö ꞊mɔa’ ’kuë ‑a ga ‑kɔ ’ka Zeluzalɛmë bhë ‑a ‑wun ’gü. ³²’Yö Piɛɛ waa‑ ö ’bhamɛ ‑nu ‑wo ‑püö yië‑ ‑ziögɔüsüzë. ’Kɛɛ ꞊dhɛ ꞊wa ‑büö, ‑wo Yesu ‑bha ‑dhɛpuudhɛ ’bhü waa‑ mɛ ꞊plɛ ’wo ‑kë ‑a ’piö mü bhë ‑an ‑yö. ³³꞊Dhɛ mɛ ‑nu ’wo bhë ’wo ’go ‑na Yesu ’piö (kö waa ’dho ꞊gbiin ꞊kun), ’ö Piɛɛ ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ꞊yö ‑së kö ’kwa ’to zö, ’kwa sɔ ’kɔ ‑yaaga dɔ, ‑a do‑ kë ü ‑bha ’ka, ‑a do‑ kë Moizö ‑bha ’ka, ‑a do‑ kë Eli ‑bha ’ka!» ’Wun ‑nu ’yö‑ ꞊blɛɛ bhë yaa‑ gbɛ dɔ ö ‑de ‑gɔ.

³⁴‑Yö ‑to ’wun ’ö bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü, ’yö dha kpö ‑yö ‑nu ‑an ‑ta dhuö, ’yö‑ ’bin ‑yö sɔ ‑an ‑zü. ’Ö ’suö ‑yö ‑da ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gü, dha kpö ’ö sɔ ‑an ‑ta bhë ‑a ‑wun ’gü. ³⁵‑Wo do ’bhaa ‑yö ‑we dha kpö bhë ‑a ’gü, ’ö ‑we ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ n Gbö (do ’ö n ‑gɔ,) ’a‑ ‑ya; ‑ka ka ’to kë ‑a ‑wo ‑bha!»

³⁶꞊Dhɛ ’ö ‑wo ’ö bhë ꞊ya yën, Yesu dosɛn ’kpaan ꞊nɛ ’wo‑ yö zlöö; ’yö ‑an ’dhi ‑yö kun. ’Ö go ’töng ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha, ’ö pë ’wo‑ yö bhë waa‑ ꞊blɛɛ’‑ mɛ gbɛ ‑dhë.

Yesu ‑bha ‑zuu yaa ‑bho ’në do ’gü ‑sü

(Matiö 17.14-18; Maakö 9.14-27)

³⁷‑Dhɛkpaɔyi mɛ ’ö yö ‑a ’piö, ‑wo ‑yɔɔ ’wo go ‑tɔn bhë ‑a tuö, ’ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu Yesu ‑gɔ zian‑. ³⁸Mɛ do ‑yö ‑kë mɛ ‑gbaa ‑nu ziën mü, ’ö yö ’gbla ‑sü ‑bha ꞊woë’ ꞊nɛɛ: «N ‑Gɔmɛ, ꞊bhɛa’‑ ’a‑ wo ü ‑dhë, ‑bhö ma ’në ’ö ꞊nɛ ‑a ‑ga, ma ’në ga do ’kpaan ‑mü! ³⁹꞊Ya kë ‑zuu yaa ‑yö ‑püö ‑a ‑ta, ’ö ꞊gblaa gbla, ’go mü ’yö‑ ꞊zaan zan ’gbee‑, ’yö‑ ’dhee ’vuu ‑yö dɔ ‑gbɔudhö; ’yö‑ ’yënng bhɔ; ’ö ‑a ‑go ‑a ’gü ‑sü ‑yö ‑kë ’gbee‑. ⁴⁰A‑ ‑bhɛa ü bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ‑a bho ‑a ’gü, ’kɛɛ ‑an ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha.»

⁴¹’Ö Yesu ‑ya pö: «Mɛ ‑nu ’ö ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ’yaa ka ‑gɔ, ’ö ka këwun ’dhö ya, ’töng ꞊dhë ’a dho ‑a sü ’zü ’kwaan‑ kaa‑ kwa ’ko ꞊bhaa ꞊ɛ? ’Töng ꞊dhë ’a dho ‑a sü ’zü ’aan‑ dɔ ‑a ’ka ka ‑gban ‑gɔ ‑ɛ?» ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö mɛ ’ö bhë ‑a ‑dhë: «‑Bhö nu ü bha ’në bhë ‑a ’ka!»

⁴²꞊Dhɛ ’ö ’në bhë ’ö ꞊yɔɔn ‑na Yesu ’sɔɔ, ’ö ‑zuu yaa ‑ya ‑zuö sia‑, ’yö‑ ꞊zaan zan ’gbee‑ ’ka. ’Ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ’gbee‑ ’ka ‑zuu yaa bhë ‑a ’ka, ’yö go ’në bhë ‑a ’gü, ’yö dha, ’yö‑ nu ö dë ‑dhë. ⁴³’Ö ‑an ’te ‑yö tun ‑Zlan ‑bha ’piigbeedhɛ ‑kë ꞊va ‑sü ‑wun ’gü.

Yesu ‑yö ö bha ga ‑sü waa‑ ö bha ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ‑blɛɛ ’zü ‑dëüwo

(Matiö 17.22-23; Maakö 9.30-32)

꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑an ’plɛ ’te ꞊ya ’tun pë ’saadhö ’ö Yesu ‑ya ‑kë ‑a ‑wun ’gü bhë, ’ö Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: ⁴⁴«‑Ka ka ‑zo kë ’wun ‑nu ’a‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ka ‑dhë ꞊nɛ ‑a ’piö: Ma ’a Mɛgbö ’ka, ‑wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ.»

⁴⁵’Kɛɛ ’wun ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ bhë, waa‑ ‑gɛn gbɛ dɔ; ‑a ‑gɛn giagia ’wo dho ‑a dɔ ‑yö ‑kë ‑bin ‑sü ’ka ‑an ‑gɔ; ’ö ’suö ‑yö ‑an ‑kë Yesu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’ka ’wun ’yö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ‑gɛn ‑wun ’ka.

Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑bha wo ’ko ’kun ‑sü mɛ ’ö dho kë mɛ ꞊va ’ka wo ziën ‑a ‑wun ’gü ‑sü

(Matiö 18.1-5; Maakö 9.33-37)

⁴⁶Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑yö za ‑ya wo ’ko ‑bha ‑sü ’gü mɛ ’ö dho kë mɛ ꞊va ’ka wo ziën ‑a ‑wun ’gü. ⁴⁷’Kɛɛ ‑an ‑bha ‑zotadhe bhë Yesu ‑ya ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’yö ’në ’tee do sü ’yö‑ dɔ ö ’sɔɔ, ⁴⁸’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ’ö ’dhoë‑ ’në ’tee ’ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊nɛ ‑a ’dhö ‑a kun ‑së n ‑wun ’gü, kö ꞊ya ma gia‑ n ’kun ‑së; ’ö mɛ ’yö ’dhoë‑ n kun ‑së, kö ꞊ya mɛ ’ö n bɔ, ‑a ’kun ‑së ’pö; bhii mɛ ’ö ‑de ‑sü ’tee ‑mɛ ’ka ka ’plɛ ka ziën bhë ꞊nɛ ’ö tɔɔ kaa‑ mɛ ꞊va ‑Zlan wö ’dhiö.»

Mɛ ’ö yaa nu ka ‑gɔ kö kaa‑ mɛ ‑mü

(Maakö 9.38-40)

⁴⁹Zan ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, yi mɛ do ‑yö kö ‑yö ‑zuu yaa ‑nu bho ‑na mɛ ‑nu ’gü ü ’tɔ ’ka, ’ö ’yi‑ pö ‑a ‑dhë kö ꞊kun ’ö‑ ‑kë ’dhö gbɔ, bhii ’yaa kwa ’piö.»

⁵⁰’Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa’ ‑a ‑zü, bhii mɛ yaa nu kwa ‑gɔ kö kwaa‑ mɛ ‑mü.»

Samali pö‑ do ’gü ‑mɛ ‑nu ‑bha ‑kɔ Yesu ‑bha ‑da plöö ‑sü ’ka ‑sü

⁵¹꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑bha ‑dho dhang‑ ’gü ‑yi ’dho yö ‑na ꞊klöö’, kö ‑dho Zeluzalɛmë ‑sü ꞊yaa‑ ‑kaan wo; ’yö ‑da zian‑. ⁵²꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’yö mɛ ‑nu bɔ ö ’dhiö, ’wo dho ’wo ‑da Samali ‑pö do ’gü kö ‑waan ‑a ‑bha wɔdhɛ ‑wun ’yan bhɔ. ⁵³’Kɛɛ pö‑ bhë ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu waa ’we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ kö ‑wo wɔ ‑an ‑gɔ plöö, bhii ‑wo ‑kë ’dho ꞊dhia Zeluzalɛmë ꞊zian’. (Kë‑ wo ’dhö bhë ‑a ‑gɛn ’ö tɔɔ Samali ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ’waa wo ’ko ‑dhë ‑së.) ⁵⁴꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, Zakö waa‑ Zan ’wo‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’ka bhë ’wo‑ pö: «Yi Dëmɛ, ü‑ ’piö kö ’yi ’siö ‑dhɛ ’yö go dhang‑ ’gü kö ‑yaan ‑an ’gü ꞊siö’‑ ‑a?»

⁵⁵Yesu ‑yö ‑dhië ‑an ’piö ’ö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ’ka giagiawo, [’ö‑ pö: «‑Zuu ’ö ka ’gü ’ö ’ka pë kë ‑na ‑a ꞊kwaa’ bhë ’kaa‑ dɔ. ⁵⁶’Ö tɔɔ ma Mɛgbö, n ’ka nu kö mɛ ‑nu ’gü ‑yaan ꞊siö; ’kɛɛ a ‑nu kö ‑waan dha ꞊zian’.»] ’Ö ’wo go mü, ’wo dho pödhɛ gbɛ ’gü.

‑Ziö Yesu ’piö ‑sü ‑dhɔ

(Matiö 8.19-22)

⁵⁷‑Wo ‑kë zian ‑gbloo ’piö, ’ö mɛ do ‑ya ‑pö Yesu ‑dhë: «‑Dhɛ ’saadhö ’ü dho ‑a ‑bha, a ‑dho ziö ü ’piö.»

⁵⁸Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ꞊dua’ ꞊nɛ diɔng ‑wɔ ‑a ’gü ‑du ‑yö ‑dhö, ’ö ‑ma ‑nu ‑wɔ ‑a ’gü ‑kɔ ’dhö ‑dhö, ’kɛɛ ma ’a Mɛgbö ’ka, ma ‑dhɛ do ’a dho wɔ ‑a ‑bha kö ’aan‑ n ’tɛɛ pa ’yaa ‑dhö.»

⁵⁹’Ö Yesu ‑ya pö mɛ do ’bhaa ‑dhë: «‑Bhö ziö n ’piö!»

’Kɛɛ mɛ ’ö bhë ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö ’we ‑a ‑bha n ‑gɔ, ’a ’dho poo ꞊kun ’a ‑ya n dë ’sɔɔ kö ‑yaan ’dho n ’yaan!»

⁶⁰’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Bhö ü ꞊kwaa’ gamɛ ‑nu ‑zü, ‑wo wo ’ko ‑bin, bhi ’pö ’ü ’dho ’ü ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ꞊blɛɛ’‑ mɛ ‑nu ‑dhë!»

⁶¹Mɛ do ’bhaa ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «A ‑dho ziö ü ’piö, n Dëmɛ; ’kɛɛ ‑bhö ’we ‑a ‑bha n ‑gɔ, ’a ’dho ’a n ‑wo ‑da n ‑mɛ ‑nu ‑dhë.»

⁶²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ ’ö ꞊ya ‑ya ‑dhɛ ‑ya ‑sü ‑bha, ’go mü ’ö ‑dhɛ ‑ga ‑na ö zlöö bhë, yaa ‑mɔa kö ‑yö yuö kë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha ’ka.»

Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ ’slaplɛ ö ga ꞊plɛ ‑bɔ

¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’bhaa ‑sü; ‑wo ‑kë ’gɔɔ‑ ’slaplɛ ö ga ꞊plɛ, ’yö ‑an dan ꞊plɛ ꞊plɛ, ’yö ‑an bɔ ö ’dhiö pödhɛ ‑nu ’saadhö waa‑ ‑dhɛ ‑nu ’töüdhö ’ö yö gia‑ ’ö dho bɔ ‑a ‑bha ‑a ’gü. ²’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Mlü ꞊ya ga ꞊va, ’kɛɛ ‑a ’kanmɛ ‑nu ‑wo ’tee. ‑Ka ꞊bhɛa’‑ bhlö‑ dëmɛ ‑dhë kö ‑yö yuökëmɛ ’bhaa bɔ kö ‑waan ‑a ‑bha ‑mlü ’kan. ³‑Ka ’dho! A ka ‑bɔ ꞊nɛ ’bhlanë ‑nu ’dhö ‑tɔn ‑bha gbɛn‑ ‑nu ziën. ⁴Kö ꞊kun ’ka ’wëüga ‑nu gbɛ sü; kö ꞊kun ’ka ’ta ’sü ꞊bhɔɔ’ ‑nu gbɛ sü; kö ꞊kun ’ka ‑sakpa gbɛ sü; kö ꞊kun ’ka ꞊gbaannu ’ka ‑mɛɛ ‑kë mɛ gbɛ ’ka zian ‑gbloo ‑nu ‑ta. ⁵’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka ‑da ’kɔ do ’gü, ‑kaa ‑a pö ‑blɛɛzë ’ka: ꞊Zuöyagluu ‑yö kë ’kɔ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü! ⁶’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ’bhaa ’ö dho we ka ‑bha ’dhuë‑ ‑wun ‑bha ꞊ya kë mü, ka ‑bha ’dhuë‑ ‑yö ’to ‑a ‑ta; ’yaa ’pö ka ‑bha ’dhuë‑ bhë ‑yö ’to ka ‑gɔ. ⁷‑Ka wɔ ka ‑nia ‑kun ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ’ka ‑bhöpë ‑nu ’ö mɛ ‑nu ’dhoë‑ nu ka ‑dhë bhë ’ka‑ ‑bhö, bhii ‑yö yuökëmɛ ‑bha ’ka kö ‑waan ‑a ꞊saan’ bho. Kö ꞊kun ’ka ‑nië kɔɔtodhɛ ‑nu ‑bha! ⁸꞊Ya kë ꞊nɛ ’ka ‑da pödhɛ do ’gü, ’ö ꞊wa ka ‑nia ’kun, ‑ka ‑bhöpë ‑nu ’ö mɛ ‑nu dho nuë ka ꞊dhia bhë ‑an ‑bhö. ⁹‑Ka mɛ ‑nu ‑dhɛ bo pödhɛ bhë ‑a ’gü, ’go mü ’ka‑ pö pö‑ ’ö bhë ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu ‑dhë: ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ka ’ka ꞊klöö’. ¹⁰’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ’ka ‑da pödhɛ ’bhaa ’gü ’ö waa ’we ‑a ‑bha kö ‑wo ka ‑nia ’kun, ‑ka ‑da zian ‑ta ’ka‑ pö ‑an ‑dhë: ¹¹’Sɛ ‑de ’yö to yi ‑gɛn ‑bha bhë ’yi‑ bho ‑na yi ‑gɛn ‑bha pë ’ka‑ ‑kë bhë ‑a ‑wun ’gü ꞊nɛ, ’kɛɛ ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya yö ka ’ka ꞊klöö’. ¹²A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë: ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, pö‑ ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha ’klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ꞊va ’giasü ’ö ꞊zië’ Sodɔmë ‑mɛ ‑nu ’ö ’wo ‑kë ’kpa ꞊zuö’ yaa ‑mɛ ‑nu ’ka bhë ‑an ‑bha ‑ta!»

Pödhɛ ‑nu mɛ ’ö ‑an ’gü ‑mɛ waa ’we Yesu ‑wun ‑bha

(Matiö 11.20-24)

¹³’Yö Yesu ‑ya pö ’zü: «’Yena ‑wun ꞊ya kë ka ’ka, Kolazɛn ‑mɛ ‑nu! ’Yena ‑wun ꞊ya kë ka ’ka, Betesaida ‑mɛ ‑nu! Bhii ‑dhidhaapë ‑nu ’wo ‑kë ka ꞊plöö ꞊nɛ, ‑wo ‑kë Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑nu ‑an ‑bha ‑bezë, kö pödhɛ ‑nu bhë ‑an ’gü ‑mɛ ‑nu ꞊wa wo ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑kwaa ‑a ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ ’saadhö, ’iin kö ꞊wa ꞊bhɔɔ’ ’kaazë ‑da wo ‑bha ’iin ꞊wa ’yoo ‑lo wo ‑bha.

¹⁴‑A ‑wun ’gü, ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, ka ‑bha ’klobhɔdhe ‑yö ‑dho kë ꞊va ’giasü ’ö ꞊zië’ Tii ‑dhɛ waa‑ Sidɔn ‑dhɛ ‑an ‑bha ‑ta. ¹⁵꞊Dhɛ ‑kë ’dhö bhi ’dhee, Kapɛɛnaɔmë, ‑yö ‑kë ü ‑de ’gü ꞊nɛ ü ‑gɔ ‑dho yö dhang‑ ‑bha! ’Kɛɛ ‑abi’! Ü ‑gɔ ‑dho ꞊yɔɔ’‑ ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü.»

¹⁶’Ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ’zü: «Mɛ ꞊ya ö ’to kë ka ‑wo ‑bha, kö ꞊ya ö ’to kë n ‑wo ‑bha; mɛ yaa bɔ ka ’ka kö yaa bɔ n ’ka ꞊nɛ bhë; ’ö mɛ yaa bɔ n ’ka, kö mɛ ’ö n bɔ bhë ꞊nɛ yaa bɔ ‑a ’ka bhë.»

꞊Guë’ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑bha ‑yɛ ’zü ‑sü

¹⁷꞊Guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ ’slaplɛ ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑wo ‑yɛ wo ’zü ’wo nu ꞊zuögludhi ’ka, ’ö ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑zuu yaa ‑nu ‑de ’yië ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑an ’ka ü ’tɔ ’gü, ‑wo ’wun ‑ma yi ‑ta ’wo go mɛ ‑nu ’gü.»

¹⁸’Ö Yesu ꞊ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «A Satan ‑bha ‑go dhang‑ ’gü ‑sü ’yö ‑püö bhë ‑a ‑yö ꞊nɛ pë ‑bha ’yan bɔ ‑sü ’dhö. ¹⁹’Kɛɛ ‑ka ka ’to ’to: A ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ‑nu ka ‑dhë kö ’kaan‑ ꞊taa’‑ ꞊mɛɛ ‑nu, gian ‑nu ‑an ‑ta, ’iin ’kaan‑ dü ‑bha ’piigbeedhɛ ’plɛ ’gü ꞊siö’‑; ’go mü pë gbɛ yaa ’dho pë ’dhiö‑ kë ka ’ka. ²⁰’Kɛɛ kö ꞊kun ’ö ka ꞊zuö’ ’glu ‑yö ’dhi, ‑zuu yaa ‑bha ’wun ‑ma ka ‑ta ‑sü ‑wun ’gü; ka ꞊zuögludhi ꞊zian’ ka ’tɔ ‑bha ‑ya ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑sü ‑wun ’gü!»

Yesu ‑bha ꞊zuögludhi ‑wun

(Matiö 11.25-27; 13.16-17)

²¹’Töng gia‑ ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, Yesu ‑yö ‑pa ꞊zuögludhi ’ka ‑Zuu ’slööslö ꞊kwaa’ ’yö‑ pö: «O n Dë, ’ü dhang‑ waa‑ ’kpongtaadhɛ ꞊kɔɔnmɛ ’ka, a ü zuö ‑pö pë ’ü‑ ‑bin mɛ ‑nu ’wo ’kpaakpa waa‑ ’wundɔmɛ ‑nu ‑an ‑gɔ, ’ü‑ ‑zɔn mɛ ‑nu ’wo wo ‑de ‑sü ’tee ‑an ‑dhë bhë ‑a ‑wun ’gü; ꞊ii‑, n Dë, ‑yö ‑kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö, bhii ’ö tɔɔ bhi gia‑ ü ’yi ‑kan ‑a ‑dhë ‑wun ‑mü.»

²²’Go mü ’yö‑ pö: «N Dë ‑yö pë ’plɛ ‑lo n kwɛɛ; mɛ gbɛ ’yaa ma ’a‑ Gbö ’ka n dɔ ‑a ’ke yaa kë n Dë ’ka. ’Ö go mü mɛ gbɛ ’yaa n Dë dɔ ‑a ’ke yaa kë ma ’a‑ Gbö ’ka waa‑ mɛ ‑nu ’ö ’a‑ ‑zɔn ‑na ‑an ‑dhë bhë ‑an ’ka.»

²³꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ’to wo ’sloo ’ka, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuögludhi ‑yö kë ka ‑gɔ, pë ‑nu ’ö ’ka ‑an yö bhë ‑an ‑wun ’gü, ²⁴bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë mɛdhɛvadhɛ ’wo ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’ka waa‑ ‑gludë ‑nu ’wo ’dhiö ‑be, ‑wa ‑dhɔ ‑kë kö n këpë ‑nu ’ö ’ka ‑an yö ‑na ꞊nɛ ’waan‑ ‑an yö ’kɛɛ waa ‑an yö; ’iin pë ‑nu ’ka ‑an ma ꞊nɛ ’waan‑ ‑an ma ’ö waa ‑an ma.»

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban Samali mi këwunsëëzë ‑bha

²⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, tɔnggɔmɛ do ‑yö ‑luu ’yö Yesu ’gü dan ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ’ka ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ, a ‑dho ‑a kë ꞊dhë kö ꞊toëpö ‑këdhösü ‑yaan kë n ‑gɔ ‑ɛ?»

²⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha tɔng ’gü i? ’Bha ‑a pö, ü‑ ‑ma ‑kɔklë ꞊ɛ?»

²⁷’Ö gɔɔn‑ bhë ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ’ö tɔɔ: ‑Bhö ü Dëmɛ ü ‑bha ‑Zlan ‑dhɔ kë ü ꞊zuöga ’plɛ ’ka, ü nii ’plɛ ’ka, ü ꞊faan’ ’plɛ ’ka, ü ‑zo ‑ta ’gü ‑wun ’plɛ ’ka! ’Go mü, ‑bhö ü ‑ya ’yɔɔ ‑dhɔ kë ꞊nɛ ü ‑de ’dhö!»

²⁸꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «Ü‑ ‑daa ‑kë ‑së, ‑bhö ‑a kë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö bhë ‑a ’dhö, ü ‑dho kë ‑dhö ꞊toëpö ’ka!»

²⁹’Kɛɛ tɔnggɔmɛ ’ö bhë ’yaa‑ ’piö kö za ‑yö ö ’kun. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö Yesu ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’zü ꞊nɛɛ: «Dö tɔɔ n ‑ya ’yɔɔ ꞊ɛ?»

³⁰’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’wun ꞊zuan’ ‑zɔn ‑a ‑dhë ‑sü ’ka, ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ do ‑yö ‑go Zeluzalɛmë, ’yö ‑kë ’dho ꞊dhia Zeliko. ꞊Dhɛ ’ö këpëyaamɛ ‑nu ꞊wa ‑lo ‑a ‑ta zian‑, ’wo‑ ‑bha pë ‑nu ’plɛ kun ‑a ‑gɔ ’wo‑ ‑ma, ’ö to ‑an kwɛɛ ’ö ꞊fuë. ’Wo‑ to sia‑ mü ’wo ‑ziö. ³¹‑Zlan ‑bha slabhomɛ do ‑yö ‑kë zian bhë ‑a ‑ta ’pö ziö ‑dhiadhö. ꞊Dhɛ ꞊ya gɔɔn‑ bhë ‑a yö, ’yö bɔ ‑kpinng ’to ’pian gbɛ ‑ta, ’ö ‑ziö.

³²‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö mɛ do ’yö go Levi ‑nu ꞊suu’‑ ’gü ’yö nuë. ꞊Dhɛ ꞊ya yö ‑a ꞊tɛi’ ’ka, ’yö ꞊yɔɔn gɔɔn‑ bhë ‑a ‑bha. ꞊Dhɛ ’ö ꞊yaa‑ yö, ’yö saan ’yö bɔ ‑kpinng ’to gbɛ ‑ta ’ö ‑ziö.

³³’Kɛɛ Samali (‑sɛ ’ö‑ ’gü ‑mɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ’waa wo ’ko ‑dhë ‑së bhë ‑a) mi do ’yö ‑kë ’dho ꞊dhia ’ta ’gü; ‑yö ‑kë zian ‑gblooga do bhë ‑a ‑ta; ’yö ‑wo ‑a ‑ta mü. ꞊Dhɛ ’ö ꞊yaa‑ yö, ’yö‑ ’yena ‑yö ‑da ‑a ’gü, ³⁴’yö ꞊yɔɔn ‑a ‑bha, ’yö ‑drɔɔn waa‑ ’yɔn yö ‑a ‑bha bhüö ‑nu ’gü, ’yö ‑an ‑lö sɔ ’pɛn ’ka. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ ‑ya ö bha ꞊soofang ꞊taa ’yö dhoë ‑wɔ ‑a ’gü ‑kɔ ’wo‑ ꞊saan’ bho ‑na bhë ‑a do ’gü. ‑Dhɛ bhë ‑a ’gü, ’yö ö ‑zo ‑kë ‑a ’piö. ³⁵꞊Dhɛ ’ö ‑a ‑tadhɛ ꞊ya ’po, ’yö dönie ꞊plɛ sü ’yö‑ nu ‑wɔ ‑a ’gü ‑kɔ bhë ‑a ‑gɔmɛ ‑dhë ‑a pö ‑a ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö ü ‑zo kë mɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ’piö; ꞊ya kë ꞊nɛ a ’yɛ ‑na n ’zü a ’dho ‑na n ꞊plöö, pë ‑nu ’ü ’dhoë‑ kë ‑a ‑wun ’gü ’töüdhö bhë a ‑dho ü ‑bha ‑yɛ ’zü kë.› »

³⁶’Yö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë ’zü: «꞊Ya kë ’dhö kö mɛ ‑yaaga ’wo bhë ‑a dö ‑zë ’yö tɔɔ mɛ ’ö këpëyaamɛ ‑nu ‑wa ‑ma bhë ‑a ‑ya ’yɔɔ ꞊ɛ?»

³⁷’Ö tɔnggɔmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «’Ö tɔɔ mɛ ’ö‑ ’yena yö bhë.»

꞊Dhɛ ‑kë ’dhö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Kö ‑bhö ’dho ’ü‑ kë ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö!»

Yesu ‑bha ‑dho Maatö waa‑ Mali ‑an ‑gɔ kɔɔ ‑sü

³⁸꞊Dhɛ Yesu waa‑ ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ‑da zian ‑ta, ‑wo ‑dho ’wo ‑da pödhɛ do ’gü. Dhebɔ do ‑yö ‑kë mü, ’wo‑ ‑dhɛ Maatö; ’yö Yesu ‑nia kun ö ‑gɔ kɔɔ. ³⁹‑A dheglu ’nëdhe ’wo‑ ‑dhɛ Mali, ‑yö ‑kë ꞊yaannu ꞊süë’ Dëmɛ ꞊gɛɛndhö ö ’to ‑to ‑a ‑bha ‑mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑bha ꞊dhia. ⁴⁰Maatö ‑yö ‑kë yuö ꞊plëëzë kë ꞊dhia, ’yö nu ’ö‑ pö: «N Dëmɛ, kö n dheglu ‑yö yuö ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑ya ’plɛ ’to n ‑kɔ ‑ta ꞊nëdhö ꞊nɛ, ’yaa ü ‑dhë pë gbɛ ’ka a? ‑Bhöë pö ‑a ‑dhë ‑yö nu n ‑dhë!»

⁴¹’Yö Dëmɛ ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «Maatö, Maatö, ‑zo ‑ta ’wun ’gü ‑sü waa‑ pë ꞊plëëzë kë ‑dhɔ ‑yö ü ‑kë, ⁴²’kɛɛ ’wun do ‑yö mü, ’ö‑ ‑wun ’dhö ’gbee‑. Yö ꞊nɛ ’ö Mali ’dhoë‑ ’piö bhë; yaa ’dho ’go ‑a ‑gɔ gbɔ.»

’Wun ’ö ‑gban ꞊bhɛa’ ‑kɔ ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’‑ ’ö Yesu ‑ya wo

(Matiö 6.9-13; 7.7-11)

¹Yi do ’ka Yesu ‑yö ‑dho ꞊bhɛa’ ꞊dhia ‑dhɛ do ’gü. ꞊Dhɛ ꞊ya yën ꞊bhɛa’ ‑sü ‑bha, ’yö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu mɛ do ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö yi ꞊daan’ ꞊bhɛa’ ‑kɔ ’ka ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Zan ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊daan ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö!»

²’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka ’dhoë‑ ꞊bhɛa’‑, ‑kaa pö:

Yi Dë, ü ’tɔ ’slööslö bhë, mɛ ‑nu ‑wa ꞊bhlë ‑ya.

Ü ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö kë ’kpongtaa.

³‑Dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ka, ‑bhöpë ’ö ‑mɔ yi ꞊tian’ ‑a nu yi ‑dhë!

⁴‑Bhö ziö yi ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta ꞊nɛ ‑kɔ ’yi ꞊zië’ mɛ ‑nu ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑nu ‑ta bhë ‑a ’dhö.

Kö ꞊kun ’ü ü ꞊kwaa yi ‑zü ’ö dü ‑yö yi ‑püö!»

⁵’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: «‑Ka ka ‑zo ’ta ’wun ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ꞊ya kë ‑dhö ka ziën, ‑a ’bhamɛ ꞊ya kë ‑dhö, ꞊ya ’dho ‑a ’piö gbeng ziën ‑yaan pö ‑a ‑dhë: ‹N ’bhamɛ, ‑bhö ’bluu‑ bhɛ ‑yaaga ’pë dɔ n ‑ma, ⁶bhii ’ö tɔɔ n ’bhamɛ do ’yö go ’ta ’gü, ’yö ‑wo n ‑ta ꞊nɛ, pë gbɛ ’yaa n ‑gɔ kö ’aan‑ nu ‑a ‑dhë.› ⁷’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ, ‑a ’bhamɛ ꞊ya bɔ kɔɔ ꞊yaa‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü ꞊kwaa’ n ‑zü ’sengdhö! ’Ma ’kwɛɛ ta ’saadhö ꞊lakele ’ka, yië‑ ma ’në ‑nu ’yië ꞊waannu, n ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’a ꞊luu’‑ ’aan‑ ’bluu‑ nu ü ‑dhë!›

⁸꞊Ao’, a‑ ‑pö ka ‑dhë yaa ’dho ꞊luu’ ‑yaan ’bluu‑ nu ‑a ‑dhë, ‑an ‑bha ‑kë ’kobaɔngzë ’ka ‑sü ‑wun ’gü, ’kɛɛ ‑yö ‑dho ꞊luu’‑ ’ö pë ’ö ‑dhɔ ꞊kaa’ bhë ’ö‑ nu ‑a ‑dhë ’kwɛɛ ‑ta ’ö ‑ma ‑na ‑kplawo bhë ‑a ‑wun ’gü. ⁹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ma ‑zë a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka pë ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ, ‑yö ‑dho ‑a nu ka ‑dhë; ‑ka pë ꞊mɛɛ’ ‑Zlan ’piö, ka ‑dho ‑a yö; ‑ka ’kwɛɛ ‑ta ‑ma, ‑Zlan ‑yö ‑dho ’kwɛɛ po ka ‑gɔ. ¹⁰Bhii mɛ ’oo mɛ ’ö pë ‑dhɛ ‑Zlan ‑gɔ, ‑ya ‑nu ‑a ‑dhë; ’ö mɛ ’ö pë ꞊mɛɛ ‑a ’piö, ’yö‑ yö; ’ö ’kwɛɛ ‑po mɛ ’yö ’kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑a ‑gɔ. ¹¹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ziën mɛ do ‑yö ‑dhö ’ö‑ ‑bha ’në ’dho ‑dhö, ꞊ya ’yuö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ, ‑yö ‑dho ꞊mɛɛ nu ‑a ‑dhë ‑a? ¹²’Iin ꞊ya pë ‑yan ‑dhɛ ‑a ‑gɔ, ‑yö ‑dho gian nu ‑a ‑dhë ‑a? ¹³’Wunyaakëmɛ ‑nu ’ka dɔ ꞊nɛ, ka pë ‑së ‑nu kaa‑ ’në ‑nu ‑dhë ‑dhɛ ‑dɔ. ꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑më ’yö ‑kë ’ö ka Dë ’yö ‑ya ‑sü ’ka dhang‑ ’gü, yaa ’dho ‑Zuu ’slööslö nu mɛ ’ö‑ ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ‑a ꞊dhë ꞊ɛ?»

’Wun ’wo‑ dɔ Yesu ‑bha bhë ‑a ‑daa ’yö‑ ‑kë ‑an ‑gɔ

(Matiö 12.22-30; Maakö 3.22-27)

¹⁴Mɛ do ‑yö ‑kë ’tuunzë, bhii ‑zuu yaa ‑yö ‑kë ‑a ’gü. ꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑ya bho ‑a ’gü, ’yö yö ’we ‑sü ‑bha. ’Ö mɛ gbung ’wo ‑kë mü bhë ’ö ‑an ’te ‑yö tun. ¹⁵’Kɛɛ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kë mü ’wo‑ pö: «Bɛɛzebilö ’ö tɔɔ dü ’ö ‑zuu yaa ‑nu ‑gɔmɛ ’ka bhë, ’yö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu ‑a ‑dhë, ’ö ‑zuu yaa ‑nu kë ‑na ‑a ’ka bhë!»

¹⁶’Ö mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa ‑kë kö ’waan‑ ‑a ’gü dan ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ‑dhidhaapë do ’yö dho ‑a ‑zɔn ꞊nɛ ü bha ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü bhë ‑yö ‑go ‑Zlan ’piö ‑a kë!» ¹⁷Yesu ‑yö ‑an ‑bha ‑zotadhe ‑dɔ. ꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Sɛgɔ ꞊suu’‑ ’oo ꞊suu’‑ ’wo ’ko zë ‑na wo ’ko ’ka ‑an ’dhiötodhɛ ’ö tɔɔ ‑an ’gü ꞊siö’ ‑sü, ‑an ‑bha ’kɔ ‑nu ‑wo ‑dho ‑lo. ¹⁸꞊Ya kë ꞊nɛ dü ꞊ya ’ko zë ö ‑de ’ka, ‑a ‑bha ’sɛgɔ ‑dho ꞊glɔɔ ‑kɔklë ꞊ɛ? Bhii ka‑ ‑pö ꞊nɛɛ a ‑zuu yaa ‑kë mɛ ‑nu ’gü, ’ö tɔɔ Bɛɛzebilö ꞊nɛ ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu n ‑dhë. ¹⁹꞊Ya kë ’dhö kö dö ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü nu ka ‑bha mɛ ‑nu ‑dhë ’wo ‑zuu yaa ‑kë ‑a ’ka ɛ? Ka ‑de ‑bha mɛ ‑nu ‑wa ‑zɔn ꞊nɛ za yaa ‑yö ka ’piö. ²⁰’Wun gia‑ ’ka, ‑Zlan ‑bha ’piigbeedhɛ ꞊nɛ ’a ‑zuu yaa ‑kë ‑a ’ka, kö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ꞊ya nu ka ’piö ’saadhö.

²¹Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ ’gügbeezë ’ö ’ko ꞊zaa’ ‑piö ’dhoë‑ ‑gɔ, ꞊ya ö ‑zo kë ö bha ’kɔ ’piö, ‑a ‑bha kɔɔpë ’plɛ ‑dho ꞊waannu ‑së ’ka.

²²’Ö gɔɔn‑ do ’yö‑ ’gü ’dho ’gbee‑ ’yö ‑ziö ‑a ‑ta, ꞊ya ‑wo ’ö ꞊ya ’to ‑a ’gbee‑ ’ka ‑a ‑ta, ‑ya ‑bha ’ko ꞊zaa’ ‑piö ’yö ö ‑zo yö ‑a ‑bha bhë ‑ya ’plɛ ‑sü ‑a ‑gɔ; ’go mü ’yö‑ ‑bha pë ‑nu ’yö‑ sü bhë, ’yö‑ ‑glu ö ‑bha mɛ ‑nu ’ka.

²³A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ’yaa n ’piö, kö ma mɛ ’yaa ‑mü; ’go mü mɛ ’ö yaa nu n ‑dhë ma pë ‑kpɔ ’kuë‑ ‑sü ’gü, kö ‑yö ‑nu n ‑ma pë ’pɛn ꞊dhia.»

’Wun ’ö ‑gban ‑zuu yaa ‑bha ‑yɛ ’zü ‑sü ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’‑ ’ö Yesu ‑ya wo

(Matiö 12.43-45)

²⁴’Yö Yesu ‑ya pö: «‑Zuu yaa ꞊ya ’go mɛ ‑nu ’gü, ’yö dho ’ö ꞊nië nië ‑dhɛ ’ö mɛ gbɛ ’yaa‑ ‑bha ‑a ‑bha kö ‑yaan ö ‑yadhɛ ꞊mɛɛ’‑. ꞊Ya kë ꞊nɛ ’yaa‑ yö ‑na, ’yö‑ pö ö ‑de ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹A ‑dho yɛ n ’zü ’a dho n ‑yadhɛ ’a go ‑a ‑bha bhë ‑a ‑bha.› ²⁵’Ö ‑yɛ ö ’zü ’yö nu; ’yö ‑dhɛ mɛ ’ö ‑kë ‑a ‑bha ’dhiö bhë ‑a yö kö ꞊ya kë ꞊nɛ ’kɔ ’ö ‑a ’gü ‑dhɛ ’dho go ‑sü ’ka, ’ö pë ’plɛ ’dho ‑dho ’kuë‑ ‑sü ’ka ‑a ’gü bhë ‑a ’dhö. ²⁶꞊Ya kë ’dhö ’ö ‑zuu yaa ’slaplɛ ’ö ‑an këwun ’dho ya ’ö ꞊ziö’ ‑a ‑ta bhë ’yö ‑an kpa ö ‑bha, ’ö wo ’plɛ ’wo nu ’wo wo ‑yadhɛ kun ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha. ꞊Ya kë ’dhö zlöö kö gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a ‑bha ’wun kë ‑kɔ ꞊ya kë ya, ꞊ya ziö ‑a mɛ ’ö ’dhiö ‑a ‑ta.»

꞊Zuögludhi ‑wun giagia

²⁷꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ’ö bhë ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha, ’ö dhebɔ do ‑yö ‑bɔ mɛ gbung ’gü, ’yö‑ pö: «꞊Zuögludhi ‑yö kë dhebɔ ’yö ü ‑gu sü ’yö ü gbaa ’yɔn ’ka bhë ‑a ‑gɔ!»

²⁸’Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: «꞊Zuögludhi ‑yö kë ꞊zian’ mɛ ’wo ‑Zlan ‑wo ma ’ö ’wo‑ ꞊bhlë ‑ya ‑an ‑gɔ.»

‑Dhidhaapë do ‑dhɛ ‑sü

(Matiö 12.38-42)

²⁹꞊Dhɛ ’ö mɛ ‑nu ’dho bhɔ ‑na ’kuë‑ ꞊va Yesu ‑zü, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Mɛ ’bhee‑ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ꞊nɛ ‑an këwun ’yaa ‑së; wo ’ö ’wo ’dhö bhë, ’wo ‑dhidhaapë ’yö dho kë ꞊duakëpë ’yö go ‑Zlan ’piö ’wo‑ ꞊mɛɛ, ’kɛɛ ‑dhidhaapë gbɛ ’ka ’dho kë ‑a ’ke yaa kë Zonasö ‑bha ‑dha ga ‑gɔ ‑sü ’ka; (’kɛɛ kö ꞊ya ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga kë ’yuö‑ ’guu). ³⁰‑Kɔ do ’ö Zonasö ‑yö ꞊kaa’ ꞊duakëpë do ’ka, mɛ ‑nu ’wo Ninivö ‑an ‑bha ’ka ’dhiö ‑be bhë, ‑kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö ma ’a Mɛgbö ’ka ’a dho kaa mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑an ‑bha ꞊duakëpë do ’ka. ³¹‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, ‑gludhe ’yö ‑kë Seba ‑sɛ ꞊kɔɔnmɛ ’ka bhë ‑yö ‑dho ꞊luu’‑ mɛ ’bhee‑ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑an ‑gɔ, ’yö za ‑lo ‑an tuö; bhii ’ö tɔɔ ‑yö ‑go ’sɛ ꞊gbiin gbɛ ‑ta, ’yö nu ’yö ö ’to to Salomɔ ‑wo ’ö ’kpaakpadhɛ ’ö ‑Zlan ‑ya nu ‑a ‑dhë bhë ‑a ‑bha. Yö do bhë ’zü, ‑dhɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü mɛ do ’yö ꞊va ’ö ꞊zië’ Salomɔ ‑ta ‑yö zö. ³²’Go mü ‑Zlan ‑bha zakanyi ’ka, mɛ ‑nu ’wo Ninivö ‑wo ‑dho ꞊luu’‑ mɛ ’bhee‑ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑an ‑gɔ, ’wo za ‑lo ‑an tuö, bhii ’ö tɔɔ ꞊dhɛ Zonasö ꞊ya ‑Zlan ‑wo ꞊blɛɛ’‑ ‑an ‑dhë, ‑wo wo ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië ‑kwaa ‑Zlan ’piö, ’kɛɛ kö mɛ ’yö ꞊va ’yö ꞊zië’ Zonasö ‑ta ’yö zö.»

Bun ‑bha ‑dhɛpuudhɛ

(Matiö 5.15; 6.22-23)

³³’Ö‑ pö: «’Waa ꞊labang dɔ kö ‑waan ‑a ‑bin, ’iin kö ‑waan ’gbonggbo ’gblü ‑a ‑ta. ‑Abi’! ‑Wa ‑dɔ ꞊zian’ ö ‑dɔ ‑a ‑ta dhuö ‑pë ‑ta; ‑yö ‑kë ’dhö kö mɛ ‑nu ’wo ‑da ‑na kɔɔ bhë ‑waan ‑dhɛpuudhɛ yö. ³⁴Mɛ ’yan ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ bun ‑bha ꞊labang ’dhö. ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑potaasü ꞊ya kë ‑an ‑gɔ, kö bun ‑yö ‑dhɛpuudhɛ ’gü; ’kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑potaasü ’yaa ‑an ‑gɔ kö bun ‑yö ‑dhɛtiidhɛ ’gü. ³⁵꞊Dhɛ ’ö ’dhö kö ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, kö ꞊kun ’ö ‑dhɛpuudhɛ ’yö ka ’gü bhë ’yö ‑kë ka ‑gɔ ‑dhɛtiidhɛ ’ka. ³⁶’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka bun ‑dhɛ ’saadhö ꞊ya ’bhü, ’ö ‑a ‑dhɛ gbɛ yaa ’to ‑dhɛtiidhɛ ’gü, ‑dhɛpuudhɛ ‑dho ‑a pa ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ꞊labang ’dho ö bha ’bhü ‑sü yö ‑na ‑a ’ka kɔɔ bhë ‑a ’dhö ’papadhö.»

Yesu ‑yö Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu këwun ‑nu ‑blɛɛ

(Matiö 23.1-36; Maakö 12.38-40)

³⁷꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha ’dhö, ’ö Falizi ‑mɛ do ‑ya ꞊dhɔɔ ‑kë ö ‑gɔ kɔɔ kö ’waan‑ pë ‑bhö. Yesu ‑yö ‑dho ‑a ‑gɔ kɔɔ, ’yö‑ ‑nia kun kö ‑waan pë ‑bhö. ³⁸Falizi ‑mɛ bhë ‑a ’te ‑yö ‑tun ‑kɔ ’ö Yesu yaa‑ ’zlu ꞊nɛ ‑an ‑bha wɔ ’dhö ‑yaan ꞊tun pë ‑bhö ‑na bhë ‑a ‑wun ’gü. ³⁹’Ö Dëmɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu, ’ka ‑a ’ka, ꞊ga ’ö ꞊nɛ: Ka ’yi mü ‑kɔɔ ‑nu waa‑ ’tia‑ ‑nu ‑an bun ’kpaan ‑zlu ’kɛɛ ’kaa ‑an ’gü ‑dhɛ ’zlu; ka ‑de ꞊zuö’ ’piö, ka ‑ya ‑sü ’ka ꞊kwaan ‑sü waa‑ ’glu yaa ‑an ‑wuën! ⁴⁰’Wun ‑yö ’yaan ‑mɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! ‑Zlan ’yö pë plaan ‑dhɛ ‑pë ‑kë bhë, yö do kun ’ö pë ’gü ‑dhɛ ‑yuö ‑kë ’pö a? ⁴¹‑Ka pë ‑nu nu ka ꞊zuöga ’plɛ ’ka ꞊zian’, ’ka pë ‑nu ’wo ka ‑gɔ ‑an nu ’yenamɛ ‑nu ‑dhë; ꞊ya kë ’dhö ka ‑bha pë ’plɛ ‑dho kë ’slööslö.

⁴²’Yena ‑wun ‑dho kë ka ’ka, Falizi ‑mɛ ‑nu, ’ö tɔɔ ka ka ‑bha pë ’gɔɔ‑ do ‑naa ‑bho ka ‑bha ’too ꞊dhɛɛ’ ‑pë ’sɛnsɛn ’plɛ ’ka, ’ö ’kaa ka ‑zo ‑kë ka ‑de ’piö, ‑kë kpengdhö ‑sü ’ka waa‑ ‑Zlan ‑dhɔ ‑ya ka ꞊zuö’ ’piö ‑sü ’ka bhë. Pë ’ö ’ka dho ‑a kë ‑bezë ’ö bhë, kö ‑yaan ’to ‑an mɛ ‑nu ’wo to ‑an ‑bha.

⁴³’Yena ‑wun ‑dho kë ka ’ka, Falizi ‑mɛ ‑nu, ’ö tɔɔ ka‑ ‑dhɔ ‑kë ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑nu ’ö ’wo ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü bhë ‑an ’ka ’iin kö mɛ ‑nu ‑wo ‑mɛɛ kë ka ’ka ꞊bhlë ’gü ’dhëëdhɛ ‑nu ’gü.

⁴⁴’Yena ‑wun ‑dho kë ka ’ka, ’ö tɔɔ ka ‑kë ꞊nɛ blɔɔn‑ ’ö mɛ gbɛ ’yan ’yaa‑ yö ’ö ’wo ꞊taa ‑a ‑ta, ’waa ‑a ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ mɛ ꞊glöö ’buu ‑ya ’gü bhë ‑a ’dhö!»

⁴⁵꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’ö tɔnggɔmɛ do ‑ya pö Yesu ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ü ’wun ꞊blɛɛ’ ‑na ꞊nɛ ‑kɔ bhë ‑a ’dhö kö ’si ’ü‑ bho ‑na yi ‑de ’pö yi ‑gɔ bhë!» ⁴⁶’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «’Yena ‑wun ‑dho kë tɔnggɔmɛ ‑nu ka ‑de ’pö ka ’ka! Bhii ’ö tɔɔ ka ꞊kwɛɛ‑ ꞊va ‑sü ’ka‑ dɔ mɛ ‑nu tuö ’ö ’kaa nu ‑an ‑dhë ’bhe ’tee wo kö ’kaan‑ ‑an ‑bha ꞊kwɛɛ‑ ‑nu bho ‑an ‑ta.

⁴⁷’Yena ‑wun ‑dho kë ka ’ka! Bhii ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’ö ka ’bhɛma ‑nu ‑wo ‑an zë bhë ka‑ blɔɔn‑ ‑ta dhuö ‑dhɛ ‑pë ‑kë. ⁴⁸‑A ‑kë ’dhö ‑sü ’gü ka‑ ‑zɔn ꞊nɛ ka ’bhɛma ‑nu ‑bha yuö kë ‑kɔ ’yi‑ ‑kan ka ’dhii! Bhii wo ‑zë ‑wo ‑an ‑zë, ’ö ka ‑zë ’ö ’ka ’kɔ ‑nu dɔ ‑an blɔɔn‑ ‑ta. ⁴⁹Bhii ‑Zlan ‑ya ‑blɛɛ ö ‑bha ’kpaakpadhɛ ’ka ’dhiö ‑be ꞊nɛɛ: A ‑dho ma ‑wodhiölomɛ ‑nu waa‑ ma bɔmɛ ‑nu bɔ ‑an ‑dhë; ‑wo ‑dho ‑a mɛ ’bhaa ‑nu zë ’ö ’wo‑ mɛ ’bhaa ‑nu ’klo bhɔ.

⁵⁰’Kɛɛ pë dho kë ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü bhë, ‑an ’klo ‑dho bhɔ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’wo ‑an zë ’ö sü ’kpongtaadhɛ züdɔyi ‑bha bhë ‑a ‑wun ’gü ⁵¹’Ö sü Abɛlö zë ‑yi ’ö ‑kë mɛ zë ‑sü ‑blɛɛzë ’ka ’kpongtaa zö bhë ‑a ‑bha ‑yö yöë Zakali ’wo‑ zë sla‑ bho ‑dhɛ waa‑ ‑dhɛ ’slööslö ‑dhɛ ꞊duö ‑an ziën bhë ‑a ‑wun ’gü. A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë giagia ’ka ꞊nɛɛ: Mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, ‑an ’klo ‑dho bhɔ mɛ zë ’ö ‑an ’bhɛma ‑nu ‑wa wo bhë ‑a ‑wun ’gü.

⁵²’Yena ‑wun ‑dho kë ka ’ka, tɔnggɔmɛ ‑nu, bhii ’ö tɔɔ ’ka ꞊lakele ’yö dho ’kwɛɛ po mɛ ‑nu ‑gɔ kö ‑waan ‑Zlan ‑bha ’wun ‑nu dɔ bhë, ’ka‑ sü ’ö ka ’ö ka ’ka ’dho ‑da kɔɔ bhë, ’ka‑ ‑kë ’ö mɛ ‑nu ’wo‑ ‑dhɔ ꞊kaa’ kö ’waan‑ ‑da kɔɔ bhë, ’kaa ’we ‑a ‑bha kö ‑wo ‑dakɔɔdhɛ yö.»

⁵³꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ’go ‑dhɛ bhë ‑a ’gü, tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo yö ‑ziö ‑a ’piö ‑sü ’gü ‑naazuëdhe ’ka, ’ö ’wo ꞊dhɛɛ’ ‑nu kpɔ ‑a ‑gɔ ’wun ‑nu ꞊plëëzë ‑gɛn ’ka; ⁵⁴’kɛɛ ‑yö ‑kë ’slë ’ka ’wo‑ ‑kan ‑a ‑gɔ ‑a këdhɛ ꞊mɛɛ’ ‑sü ’ka kö ‑waan ‑a ’kun ö ‑wo ‑nu ‑ta.

‑Zo ‑kë ‑de ’piö mɛ ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu ‑gɔ ‑sü

(Matiö 10.26-27)

¹‑A ’töng bhë ‑a ’ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ’ko ꞊bhaa ‑vuu ꞊plëëzë ’ka. ’Ö ꞊dhɛ to zlöö kö ‑wo ꞊taa’ ‑na wo ’ko ‑nu ‑gɛn ’dhɛ ‑ta, ’ö Yesu ‑yö ꞊dhië ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö Falizi ‑mɛ ‑nu ’ö ‑an ‑bha ’wun kë ‑kɔ ‑yö ‑kë ꞊nɛ ꞊bluubhɛɛpë ’dhö bhë ‑an ‑gɔ, ’ö tɔɔ mɛ ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu ‑mü ‑an ’ka! ²Pë ’yö ‑bin ‑sü ’ka ‑a ’plɛ ‑yö ‑dho yö ‑dhɛgbɛadhɛ ’gü; ’ö ’sloo ’ka ‑wun ’yö ‑bin ‑sü ’ka ’yö dho yö plaan. ³‑A ‑wun ’gü, ’wun ‑nu ’ka dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑dhɛtiidhɛ ’gü, ’wo dho ‑a ma ‑dhɛ ’po ‑sü ’gü; ’ö ’wun ‑nu ’ka dho ‑an ꞊blɛɛ’‑ ka ’ko ’toodhö ka ‑gɔ kɔɔdhɛ ‑nu ‑bha, ’wo dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ mɛ ‑nu ziën.»

‑Suö ‑a ‑dhë ‑mɛ

(Matiö 10.28-31)

⁴«’Wun mɛ ’ö ꞊nɛ a‑ ‑blɛɛ mɛ ’ka n ’bhamɛ ‑nu ’ka ka ‑dhë: Kö ꞊kun ’ka ‑suö mɛ ‑nu ’wo dho ka zë, ’ö ’go mü waa ’dho pë ’waa gbɛ kë gbɔ bhë ‑an ‑dhë. ⁵A ‑dho mɛ ’ka dho suö ‑a ‑dhë ‑a ‑zɔn ka ‑dhë: ‑Ka ’suö ‑Zlan ’ö ꞊ya mɛ ’sü ’ö ‑kɔ ‑mɔ ’wun ‑bha ‑sü ’dhoë‑ ‑gɔ kö ‑yaan mɛ ‑zuö ꞊glöötiaandhö ’siö ’gü bhë ‑a ‑dhë. ꞊Ii‑, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ’suö ‑a ‑dhë ’dhɛ!

⁶Kë ’kwa‑ wo ꞊nɛ ’waa ꞊zöng’ ’sɔɔdhu ’dhɔɔ dɔ ’wëü‑ ’tama ga ꞊plɛ ‑bha ‑a? ’Kɛɛ kö ‑Zlan ‑zlö ’yaa trö ‑a do ‑de ‑bha. ⁷’Go mü ’ö ka tuö ‑wun ’plɛ ’dho ꞊dhong’ ‑sü ’ka. Kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë, ka ‑wun ꞊yö ’gbee‑ ’yö ꞊zië’ ꞊zöng’ ‑nu ‑ta!»

‑We Yesu ‑wun ‑bha ‑sü ’iin ‑kploo ‑a ‑wun ’ka ‑sü

(Matiö 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

⁸’Ö‑ pö: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ’oo mɛ ’yö ’dhoë‑ ‑a pö mɛ ‑nu ziën ‑yö n ‑ma ’ka, ma ’a Mɛgbö ’ka ’pö a ‑dho ‑a pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë ‑yö n ‑ma ’ka. ⁹’Kɛɛ mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ pö mɛ ‑nu ziën ’yaa n dɔ, ma ’a Mɛgbö ’ka ’pö, a ‑dho ‑a pö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë ’maa‑ dɔ.

¹⁰Mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ma ’a Mɛgbö ’ka n ’ka, ‑Zlan ‑dho ziö ‑a ‑bha ’wun yaa ’ö ’dhö bhë ‑a ‑ta; ’kɛɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ ’wun yaa ꞊blɛɛ’‑ ‑Zuu ’slööslö ‑gɔ, yö ’ka ’dho ziö ‑a ‑bha ’wun yaa ’ö ’dhö bhë ‑a ‑ta.

¹¹꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa ka ’kun, ’to ’ka‑ wo ‑na n ’piö bhë ‑a ‑wun ’gü, ’ö ꞊wa ’dho ka ’ka Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ’gü, ’iin ’dhiö ‑sü ‑mɛ ’ka ‑mɛ ‑nu, ’iin ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑an ’dhiö kö ‑waan ’wun dɔ ka ‑bha, kö ꞊kun ’ka dɔ pë ’ka dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ka ‑de ‑gɔ ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü; ¹²bhii ‑Zuu ’slööslö ‑dho ’wun ’ka dho ‑a ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑zɔn ka ‑dhë ’töng gia‑ bhë ‑a ’ka.»

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ ’ö ’yaa ’wun dɔ ‑a ‑bha

¹³’Töng bhë ‑a ’ka, mɛ do ‑yö ‑bɔ mɛ gbung ziën ’ö‑ pö Yesu ‑dhë: «N Dëmɛ, ‑bhö ‑a pö n dheglu ‑dhë, pë ‑nu ’ö yi dë ‑ya to yi ‑gɔ bhë ’yi ‑an ‑glu!»

¹⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ, dö ’ö n ‑ya kö ’aan‑ kë ü bha za ‑nu ’kan ‑mɛ ’ka, ’iin ’aan‑ kaa‑ pë ‑nu ‑glu ka ’ka ɛ?»

¹⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö ‑an ’plɛ ‑dhë: «Kö ꞊kun ’ka ‑klu ꞊bhɔɔpë ‑nu ‑bha, bhii mɛ ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü yaa ’dho yö ꞊bhɔɔpë ‑nu ‑bha ‑kë ‑a ‑gɔ ‑sü ‑bha, ’kö ‑kë ꞊nɛ ‑yö ꞊bhɔɔzë ꞊duö ’dhee.»

¹⁶’Yö Yesu ‑yö ’wun ꞊zuan’ do ‑zɔn ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë do ’ö tapë ‑nu ‑wo ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊va ‑yö ‑kë ‑dhö; ’yö pë ‑yö ‑dhi ‑a ‑gɔ. ¹⁷’Yö ö ‑zo ‑ta ’ö‑ pö ö ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: ‹A ‑dho ‑a kë ‑kɔklë ꞊oo? ꞊Dhɛ ’a dho ma pë ‑nu ‑lo ‑a ‑bha, ’maa‑ yö ‑na!› ¹⁸’Yö‑ pö ö ꞊zuö’ ’piö ’zü ꞊nɛɛ: ‹Pë ’a dho ‑a kë ’ö ꞊nɛ: A ‑dho ma ’slëëdhɛ ‑nu wü ’a‑ gbɛ ꞊va kë, ’ö ’a ma ‑mlü ‑nu waa‑ ma pë ‑sɛɛbɔ ’töüdhö ’a ‑lo ‑a ’gü. ¹⁹꞊Ya kë ’dhö kö ma pë ’plɛ ’dhiö ꞊ya ‑mɔ, bhii kö n ‑bhöpë ‑nu ꞊wa kë ꞊va ‑kwɛ ꞊plëëzë ‑bha ’ka, kö n ꞊yaannu ‑sü ‑mü ’aan‑ n ’tɛɛ pa, ’aan‑ ‑bhöpë ‑nu ‑bhö ’aan‑ müpë ‑nu mü ꞊zuögludhi ’ka.›

²⁰’Kɛɛ ‑Zlan ‑ya ‑pö mɛ ’ö ’dhö bhë ‑a ‑dhë: ‹Gɔɔn‑ ’ö ’yaa‑ ’wun dɔ ꞊nɛ, gbeng ‑yi do ’ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ꞊nɛ ü bha ’të ‑sü ‑yö ‑dho ꞊gbaannu, ꞊ya kë ’dhö pë ‑nu ’ü ‑an ꞊waannu ü ‑bha ’ka ꞊nɛ, dö ’yö dho to ‑a ‑gɔ ‑ɛ?› »

²¹’Ö Yesu ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «‑Kɔ do ’ö ꞊nɛ ’yö dho kë ‑a ’ka mɛ ’yö ö ‑bha ꞊bhɔɔpë ‑nu ’kpuɛ‑ ’kpɔ ‑na yö gia‑ ö ‑bha ’ka ö ‑de ‑yö ꞊bhɔɔzë ‑sü ’ka bhë ‑a ’ka, ’kɛɛ kö ‑yö ’fɛɛzë ‑Zlan wö ’dhiö.»

‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü

(Matiö 6.25-34)

²²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑A ‑wun ’gü a‑ ‑pö ka ‑dhë: Kö ꞊kun ’ka dɔ ‑bhöpë ’ka dhoë ‑bhö ’kaan‑ ‑tosiadhe kë ‑a ‑ta ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta, ’iin sɔ ‑nu ’ka dhoë ‑da ka ‑bha ‑an ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ’pö, ²³bhii ‑kë ‑a ’gü ‑sü ‑wun ꞊yö ’gbee‑ ’ö ꞊zië’ ‑bhöpë ‑wun ‑ta, ’ö kwa bun ‑wun ’dho ’gbee‑ ’ö ꞊zië’ sɔ ’ka dho ‑a ‑da ka ‑bha ‑a ‑wun ‑ta. ²⁴‑Ka mua‑ ‑nu ‑ga! ’Waa pë gbɛ ta ‑waan ’dho ‑a ’kan, ’ö ‑an ‑bha ’siödhɛ ’iin ’slëëdhɛ gbɛ ’yaa ‑dhö, ’kɛɛ ‑Zlan ‑yö ‑bhöpë ‑nu ‑an ‑dhë ’sa. Ka ‑wun ꞊yö ’gbee‑ ’ö ꞊zië’ ‑ma ‑nu ‑ta! ²⁵Dö ‑mü ka ziën ’yö dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ö ‑de ‑bha yi ‑da ’dhiö ‑a ‑bha ‑dɔ ‑de ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ‑sü ‑wun ’gü i? ²⁶꞊Dhɛ ’ö ka ‑kɔ gbɛ ’ka ’dho ‑mɔ pë ’sɛnsɛn ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an kë ‑sü ‑bha ꞊nɛ, ‑më ‑kë ’ka dɔ ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta pë ‑nu ’wo to ‑a ‑wun ’gü i? ²⁷‑Ka ’lübin ‑kë ‑së ‑kɔ ‑nu ‑ga bhë ’dhɛ! ’Waa yuö gbɛ kë ’iin ’waa ꞊yee’‑ ꞊zloo’‑ ‑waan ’dho sɔ bɔ, ’kɛɛ a‑ ‑pö ka ‑dhë ka gia‑, ka Salomɔ ’ö ‑kë ‑gludë ’ka ’kpa bhë ‑a ‑bha ‑kë ꞊bhɔɔzë ‑kɔ ‑wun ‑dɔ. ‑Yö ‑kë ’dhö ’kɛɛ sɔ ’yö ’yan dho kë ‑së ꞊nɛ ’lübin ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an do ’dhö yaa kë ‑a ‑gɔ. ²⁸꞊Ya kë ꞊nɛ ’lübin ’ö bhlö‑ lënng ꞊nɛ, ‑Zlan ꞊yaa‑ ‑kë ‑së, ’kɛɛ kö ꞊dhia’ ‑wo ‑dho ‑a ‑güö, ‑më ’yö‑ ‑kë ka ‑de ’pö yaa ’dho ö ‑zo kë ka buënpë ‑nu ‑wun ’piö ’pö e? Ka ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü bhë, kë ’ö‑ wo ’tee bhë yö ‑mü! ²⁹Kö ꞊kun ’ka dɔ pë ’ka dho ‑a ‑bhö waa‑ pë ’ka dho ‑a mü ‑a ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta ‑an ꞊mɛɛ’ ‑sü ’ka ‑kplawo, ’iin kö ꞊kun ’ka ka ‑zo ‑ta pë gbɛ ‑wun ’gü, ³⁰bhii ’kpongtaamɛ ‑nu ’ö ’waa ‑Zlan dɔ bhë ꞊nɛ ’ö‑ ‑wun ’gü ’wo pë ‑nu bhë ’wo ‑an ꞊mɛɛ’ ‑na ‑kplawo bhë. ’Kɛɛ ka ‑zë ka Dë ‑ya ꞊tɛi’ ‑dɔ ꞊nɛ pë ‑nu ’wo bhë ka ‑bha ‑wun ‑ya ‑bha. ³¹’Wun ‑nu ’wo ‑gban ‑Zlan ‑bha, ‑kaa ‑an ꞊mɛɛ’ ’dhiö ꞊kun; ꞊ya kë ’dhö, ‑yö ‑dho pë ‑nu ’wo to ‑an nu ka ‑dhë.»

꞊Bhɔɔpë ‑nu ’wo dhang‑ ’gü

(Matiö 6.19-21)

³²’Ö‑ pö: «Ma ꞊guëzë ‑nu, ’kö ‑kë ꞊nɛ ka ’tee ’dhee, kö ꞊kun ’ö ’suö ‑yö ka ‑kë, bhii ‑yö ‑kë ka Dë ‑dhë ‑së kö ’ka kë ‑a ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü ‑në ‑nu ’ka! ³³Ka ‑bha pë ‑nu ’wo ka ‑gɔ, ‑ka ‑an ’dhɔɔ dɔ, ’ka‑ ꞊naɔ ‑nu nu ’fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë. ‑Ka ka ‑bha ꞊naɔ ‑da ‑a ’gü ‑pë ‑nu ’ö‑ ’gü ’yaa ꞊siö’‑ ‑a ‑yuö kë, ’ka ka ‑bha ꞊naɔ ‑nu ‑da dhang‑ ’gü ‑dhɛ ’ö‑ ’gü ‑yö ’ka ’dho ꞊siö’‑ ’gbɛɛdhö bhë ‑a ’gü, bhii ꞊kwaanmɛ gbɛ ’ka ’dho ‑wo ’ma ’iin ’lɔɔn ‑nu gbɛ ’yaa ’ma ‑yaan ‑a ꞊siö’‑. ³⁴Bhii ‑dhɛ ’ö ü bha ꞊naɔpë ‑nu ’dho ‑a ‑bha, ’ö ü ꞊zuö’ ’dhoë‑ ‑bha ’pö.»

Yuökëmɛ ‑nu ’wo ‑ya wo ’yaan

³⁵’Ö‑ pö: «‑Ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, ’ka ka ‑bha ‑du kwi dɔ sɔ ‑ta, ’ka ka ‑bha ꞊labang dɔ! ³⁶‑Ka kë ꞊nɛ yuökëmɛ ‑nu ’wo ‑ya wo ‑gɔmɛ ‑gɔ ‑an ’dhö! ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ‑an ‑gɔmɛ ꞊ya ’go ’wlaan‑ ‑ta ꞊ya nu yi ’oo yi ’ka, ’ö ꞊ya ’kwɛɛ ‑ta ‑ma kö ‑waan ’to mü ‑waan ’kwɛɛ ’po ‑a ‑gɔ. ³⁷꞊Zuögludhi ‑yö kë yuökëmɛ ‑nu ’ö ‑an ‑gɔmɛ ꞊ya nu, ’ö dho ‑an yö ‑ya ’yaan ‑sü ’ka ‑an ‑gɔ! Bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka ‑an ‑gɔmɛ ‑yö ‑dho ö bha ‑du kwi dɔ sɔ ‑ta ’yö ‑yadhɛ nu ‑an ‑dhë kö ‑waan pë ‑bhö, ’yö ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë. ³⁸’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya nu gbeng ziën ’iin ’töng gbɛ ’ka, ꞊ya ‑an yö ‑ya ’yaan ‑sü ’ka, kö ꞊zuögludhi ‑yö kë mɛ ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑an ‑gɔ! ³⁹‑Yö kë ka ’yaan ꞊nɛ ’kɔdëmɛ ‑yö ꞊kwaanmɛ nu ‑yi ‑dɔ ‑bezë, yaa ’dho ö ꞊kwaa’ ‑a ‑zü kö ‑yaan ‑da kɔɔ. ⁴⁰Kö ka ‑de ’pö, ‑ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö, bhii ma ’a Mɛgbö ’ka, n ‑yɛ ’zü ‑yi ’a dho nuë bhë ’kaa‑ dɔ!»

Yuökëmɛ ‑to ‑wo ’gü ‑sü ‑zë waa‑ yuökëmɛ ’ö ’yaa ’to ö ‑wo ’gü

(Matiö 24.45-51)

⁴¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Piɛɛ ‑ya ‑pö: «N Dëmɛ, ’wun ꞊zuan’ ’ö ꞊nɛ ü‑ ‑zɔn yi ‑de ’sloo yi ‑dhë, ’iin ü‑ ‑kë mɛ ’saadhö yi ‑dhë e?»

⁴²’Ö Dëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «Yuökëmɛ ’ö to ö ‑wo ‑ta ’yö ’wun dɔ, ’ö tɔɔ mɛ ’ö‑ ‑gɔmɛ ’dho ’wun ’plɛ ‑lo ‑na ‑a kwɛɛ kö mɛ ‑nu ’wo to ‑yaan ‑an ‑bha ‑bhöpë nu ‑an ‑dhë ’töng ’wo dho ‑bhöpë ꞊bhöë’ ‑a ’ka bhë. ⁴³꞊Zuögludhi ‑yö kë yuökëmɛ ’ö‑ ‑gɔmɛ ‑yɛ ’zü ’töng ’ka ‑yaan nu ö ꞊plöö ’yö dho ‑a yö yuö ‑nu ’yö‑ nu ‑a ‑dhë bhë ‑a ’dhiö bhë ‑a ‑gɔ. ⁴⁴A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑A ‑gɔmɛ ‑yö ‑dho ö bha pë ‑nu ’saadhö ‑a ’kluën bho ‑a ‑bha. ⁴⁵’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ yuökëmɛ ’ö ’dhö bhë ꞊yaa‑ pö ö ‑de ’gü ꞊nɛɛ: ‹N ‑gɔmɛ ’yaa nu ‑na ’siö‑›, ’ö ꞊ya ‑ya yuökëgɔɔn ‑nu ’iin yuökëdhoo ‑nu mɛ ’wo to ‑an ‑ma ‑sü ’gü, ’ö ‑ya ö ‑de nu pë ‑bhö ‑sü waa‑ ‑drɔɔn ’yi mü ‑sü ‑an ‑dhë, ⁴⁶‑a ‑gɔmɛ ‑dho nu yi ’ö ’yaa‑ dɔ ’iin ’lɛlɛ ’yaa‑ dɔ ’pö ‑a ’ka. ‑Yö ‑dho yuökëmɛ ’ö bhë ‑a ’klo bhɔ ’gbee‑ ’ka, ’yö‑ ‑kë ’yö dho mɛ ‑nu ’ö ’waa ‑Zlan ‑bha mɛ ’ka ‑an ’piö.

⁴⁷Yuökëmɛ ’ö pë ’yö‑ ‑gɔmɛ ’dho ‑a ’piö ’yö‑ dɔ, ’kɛɛ ’ö ’yaa‑ ’piö kö ’yö ‑an kë bhë, ‑a ’klo ‑dho bhɔ ‑klaa ‑yan ꞊plëëzë ‑sü ‑a ‑bha ‑sü ’ka, ⁴⁸’Ö ꞊zië’ yuökëmɛ ’ö pë ’ö‑ ‑gɔmɛ ’dhoë‑ ’piö ’yaa‑ dɔ, ’kɛɛ ’ö ’wun ‑nu ’ö ’waa ‑së ’ö ‑an ‑kë, ’ö‑ ‑bha ‑klaa ‑yan ‑dho kë ’tee bhë ‑a ‑ta. Mɛ ’ö ’wo pë nu ‑a ‑dhë ꞊va ꞊nɛ, ’wo dho pë ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ’pö ꞊va. ’Ö mɛ ’wo pë ’kluën bho ‑a ‑bha ꞊va, ’wo dho ‑a ‑dhɛ ‑a ‑gɔ ꞊va ’zü!»

Yesu ‑yö ‑kë ’gügludhe ’ö dho ‑da mɛ ‑nu ziën bhë ‑a ‑bɔa ‑ta ’ka

(Matiö 10.34-36)

⁴⁹’Yö‑ pö ’zü: «A ‑nu ’siö ‑da ꞊dhia ’kpongtaa. ‑Më ’kpaan ’ö dho kë n ‑dhë ‑së ‑yaan zië ‑a ‑bha ’kun ‑sü ‑ta ‑ɛ! ⁵⁰’Kɛɛ ’dhiö ‑blɛɛzë a ‑dho bɔ ’yënngbhɔdhe ’gü; n ꞊zuö’ ꞊ya ‑da ‑dewo ‑a ’yena ’gü ‑yaan ’dho ‑yaan yöë ‑a ’dhiö ‑mɔ ’kuë ‑yi ‑bha! ⁵¹‑Yö ‑kë ka ‑zo ’piö ꞊nɛ a ‑nu ꞊zuöyagluu nu ꞊dhia ’kpongtaamɛ ‑nu ‑dhë ‑a? A‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Abi’, ’kɛɛ ’gügludhe ‑da ka ziën ‑sü ‑mü ꞊zian’, bhii ’ö tɔɔ mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑dho we n ‑wun ‑bha, ’ö ‑an ’bhaa ‑nu ‑wo ‑kɔ n ‑wun ’ka. ⁵²꞊Dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü zlöö, ’gügludhe ‑yö ‑dho ‑da ’kɔ do ’gü ‑mɛ ‑nu ’wo wo ’kuëdhö ’sɔɔdhu ‑an ziën; mɛ ‑yaaga ‑wo ‑dho ‑trö mɛ ꞊plɛ ‑bha, ’ö mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑ya mɛ ‑yaaga ‑bha. ⁵³’Nëdë ‑dho dɔ ö bha ’në ‑gɔ ’yënng, ’ö ’në ‑de ’pö ’yö dɔ ö dë ‑gɔ ’yënng; ’ö dhe dho dɔ ö ’dhu ‑gɔ ’yënng, ’ö‑ ’dhu ‑de ’pö ’yö dho dɔ ö dhe ‑gɔ ’yënng. ’Në gɔɔn‑ dhe ‑dho dɔ ö bha ’në bɔɔ ‑gɔ ’yënng, ’ö ’në bɔɔ ‑de ’pö ’yö dɔ ’në gɔɔn‑ dhe ‑gɔ ’yënng.»

꞊Duakëpë ‑nu dɔ ‑sü

(Matiö 16.2-3)

⁵⁴Yesu ‑ya ‑pö ’zü mɛ gbung ’wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: «’Sɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, ꞊ya kë ꞊nɛ dha ꞊ya nu lan‑ ‑püö ꞊zian’, ’ö ’ka to mü ’ka‑ pö dha ’dhoë‑ ban; ꞊ya kë ’ö‑ ‑de ‑kë. ⁵⁵’Ö ’ka‑ ma ꞊nɛ ’tëë ‑yö ‑piö ‑na lan‑ ’sian ’piö ꞊kwɛɛ‑ ’gü ꞊zian’, ’ka‑ pö ’siö ’dhoë‑ dɔ, ꞊ya kë ’ö‑ ‑de ‑kë. ⁵⁶’Ö, mɛ ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu! Ka ‑kɔ ‑yö ‑mɔ ‑a ‑bha ’ka ꞊duakëpë ‑nu ’wo dho kë sia‑ ’iin dhang‑ ’gü ‑an dɔ; ꞊dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ‑më ’yö‑ ‑kë ’wun ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü bhë ’ö ’kaa‑ ‑gɛn kpinngdhö dɔ ꞊ɛ?

Dhidhe ’ü dho ‑a ꞊mɛɛ’ kaa‑ ü yaagümɛ ka ziën

(Matiö 5.25-26)

⁵⁷‑Më ‑kë ka gia‑ ’kaa ’wun ’ö kpengdhö ‑a ‑bho ’kou dɔ ꞊nɛɛ? ⁵⁸꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ’wun dɔ ü ‑bha, ’ka ’dho ‑na zakanmɛ ‑nu ’dhiö, ‑bhöë këdhɛ ꞊mɛɛ’ ka ‑wo ‑yö ‑mɔ ’kuë kö ka ꞊tun zian ‑ta; ‑yö ‑kë ’dhö kö ꞊kun ’ö dho ü dɔ zakanmɛ ‑nu kwɛɛ, kö zakanmɛ ‑nu ‑de ’pö ‑waan ü dɔ ’dhasi ‑nu kwɛɛ, kö ’dhasi ‑nu ‑de ’pö ‑waan ü ‑zuö ‑kanso ’gü. ⁵⁹A‑ ‑pö ü ‑dhë ꞊nɛɛ: Ü’ka ’dho go ‑kanso ’kɔɔdhö ‑a ’ke ü ’ka ‑su ga ’pë ’ö to ü ‑bha bhë ‑a ’dhiö ’to nu ‑a ’ka!»

‑Ka ka ‑ta yö ka wɔ ‑kɔ yaa ‑bha ’ka ꞊sië’‑ ‑Zlan ’piö

¹’Töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pilatö ‑yö Galile ‑mɛ ’bhaa ‑nu ‑zë ’töng ’ö ’wo sla‑ bhoë ‑Zlan ‑dhë bhë ‑a ’ka!» ²’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Yö ‑kë ka ’gü ꞊nɛ mɛ ‑nu ’wo Galile ’wo ‑an zë bhë, ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ꞊yö ꞊va ’ö ꞊zië’ Galile ‑mɛ ‑nu mɛ ’wo to bhë ‑an ‑ta, ’ö‑ ‑wun ’gü ’ö ’klobhɔdhe ꞊suu’‑ bhë ’ö nu ‑an ‑ta ‑a? ³A‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Abi’, ’kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ kaa ka ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑kwaa, ka ’plɛ ka ‑dho ga ’töüdhö ꞊nɛ ‑an ’dhö! ⁴’Iin ꞊dhɛ ’ka‑ ‑ga ‑a ’gü ’sengdhö bhë, mɛ ‑lü ’gɔɔ‑ do ö ga ’slɛaga ’ö böü‑ ’kplong ’ö Siloe ’ö ‑an zë ’töng ’ö ꞊loë’ ‑a ’ka bhë ’wun ‑bha ‑to ‑an tuö ‑sü bhë, ‑yö ꞊gbaɔnsü ’yö ꞊zië’ mɛ ‑nu mɛ ’wo to ’wo Zeluzalɛmë bhë ‑an ‑ta ‑wun ‑mü ‑a? ⁵A‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Abi’, ’kɛɛ kaa ka ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑kwaa, ka ’plɛ ka ‑dho ga ꞊nɛ ‑an ’dhö ’pö ’töüdhö!»

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban figö ‑lü ’ö ’wo‑ ta ’ö‑ ‑yö ‑a ‑bha ‑pë gbɛ ’yaa ’dhö bhë ‑a ‑bha

⁶’Go mü, Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka ’ö‑ pö: «Mɛ do ‑yö ö ‑bha figö ‑lü do ‑ta ö ‑bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö; ’yö nu ‑kpɔɔ ‑a bhɛ ‑wun ’gü ꞊dhia, ’kɛɛ yaa‑ bhɛ gbɛ yö ‑a tuö. ⁷’Yö‑ pö yuö ‑kë ‑a ’gü ‑mɛ ‑dhë: ‹‑Bhö ‑dhɛ ‑ga ’dhɛ! Figö ‑lü ’ö ꞊nɛ, ꞊dhɛ ’a yö ‑kpɔɔ ‑a bhɛ ‑wun ’gü ‑sü ‑bha, ‑a ‑kwɛ kë ‑yaaga; ’kɛɛ n ’ka‑ bhɛ gbɛ yö ‑a tuö do. ‑Bhöë ’kan! ‑Më ’bhaa ’yö‑ kë ‑na ‑dhɛ ’ö dɔ ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑a ‑bha ‑kplawo bhë ꞊ɛ?› ⁸’Yö yuö ‑kë ‑a ’gü ‑mɛ ‑ya pö: ‹N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ü ꞊kwaa’ ‑a ‑zü ‑kwɛ mɛ ’ö ꞊nɛ ‑yö ziö, a ‑dho ’sɛ pɔn ’a ꞊nië ‑a ’ka ‑a ‑zü ’a ’dunng ‑lo ‑a ’piö. ⁹꞊Ya kë ’dhö ’ma ‑dhɛ ‑ga, ‑kwɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ kë ꞊kwɛa, ‑yö ‑dho ö bhɛ ‑ya, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ yaa bha, to ’a‑ ꞊kaan.› »

Yesu ‑yö dhebɔ do ’ö‑ ’tɔ‑ ‑siö, ‑a ‑dhɛ ‑bo Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka

¹⁰Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi do ’ka, Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan’ ꞊dhia ‑an ‑bha ‑bhɔkuëkɔ do ’gü. ¹¹Dhebɔ do ’ö‑ ’tɔ‑ ‑siö ‑zuu yaa ꞊kwaa’, ’ö‑ ‑kwɛ ꞊ya kë ’gɔɔ‑ do ö ga ’slɛaga, ’ö ’yaa ‑dɔ zɛnngdhö ‑dhɛ yö ‑yö ‑kë mü.

^12-13꞊Dhɛ ’ö Yesu ‑ya yö, ’yö‑ ꞊dhɔɔ ‑kë ’yö ö ‑kɔ ‑lo ‑a tuö ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Dhebɔ, ü ’tɔsiödhɛ ꞊ya bo!» ‑Dhɛ do bhë ’wo to ‑a ‑bha, ’yö ‑po zɛnngdhö, ’yö yö ’tan ‑bho ‑Zlan ’tɔ ’piö ‑sü ‑bha. ¹⁴’Kɛɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑gɔmɛ bhë, ’wun bhë yaa kë ‑a ‑dhë ‑së ’ö bhii kö Yesu ꞊ya mɛ ‑dhɛ bo ’ö‑ wo wo ‑bha ꞊glooyi ’ka bhë. ’Yö‑ pö mɛ gbung ’wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë: «‑Dhɛkpaɔyi ’slado ꞊nɛ ’ö tɔɔ yuö kë ‑yi, ‑ka nu ‑a ‑bha kö ‑waan ka ‑dhɛ bo, kö ꞊kun ’ka nu ꞊glooyi ’ka!»

¹⁵’Ö Dëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «Mɛ ’yan ‑ta ‑wun kë ‑mɛ ‑nu ’ka ꞊nɛ! ꞊Glooyi ’ka, ka ka ‑bha ‑du ‑nu ’iin ꞊soofang ‑nu ‑po ’ka dho ‑an ’ka ’yi mü ꞊dhia! ¹⁶’Yö ꞊dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, ‑më ‑kë ’ö dhebɔ ’ö Ablaamö ꞊suu’‑ ‑ta ‑në ’ka ’ö Satan ‑ya ‑lö ’ö ‑kwɛ ꞊ya kë ’gɔɔ‑ do ö ga ’slɛaga ꞊nɛ, ’yaa ‑së kö ’a ꞊bhüö’ ’wo ꞊löë’ bhë ‑a ’po ꞊glooyi ’ka ɛ?»

¹⁷‑A ‑daa ’ö Yesu ‑ya ‑kë bhë, ‑yö lë‑ ‑kpɔ ‑dɔ ‑a ‑gɔ ’yënng ‑mɛ ‑nu ’wo bhë ‑an ‑ta; ’ö mɛ gbung ’wo ‑kë mü bhë ’yö ‑an ꞊zuö’ ’glu ‑yö dhi ’wun ‑sɛɛbɔ ‑nu ’ö ‑an kë bhë ‑a ‑wun ’gü.

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban mutaadö ga ‑bha

(Matiö 13.31-32; Maakö 4.30-32)

¹⁸Yesu ‑dho ’dhiö ö bha mɛ ꞊daan’ ‑sü ’ka, ’ö‑ pö: «‑Më ’ö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö bhɔ ‑a ‑bha ‑ɛ? ’Iin ‑më ’a dho ‑a ꞊zuan’ ꞊ɛ? ¹⁹‑Yö ‑kë ꞊nɛ mutaadö ’ö bhɔ ꞊kplɔɔ’ ga ‑bha, ’ö mɛ do ‑ya ‑da ’sɛidhö ö bha pë ta ‑dhiadhö ‑a ’dhö; ’yö bhɔ, ’ö ꞊kpɛa ’ö ‑ma ‑nu ‑wo wo ’kɔ dɔ ‑a ‑kɔ ‑nu ‑ta, ‑a ‑bha kë ꞊va ‑sü ‑wun ’gü.»

’Wun ꞊zuan’ ‑yö ‑gban ꞊bluubhɛɛpë ‑bha

(Matiö 13.33)

²⁰Yesu ‑ya ‑pö ’zü ꞊nɛɛ: «‑Më ’a dho ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑zɔn ‑a ’ka ɛ? ²¹A ‑dho ‑a ‑zɔn ꞊bluubhɛɛpë ’ö dhebɔ do ’dho ‑a ‑da ‑na ’bluubi ’kilong ’gɔɔ‑ ꞊plɛ ö ga ’sɔɔdhu ’piö ’ö ꞊yaa‑ ’yi bho ’ö ‑da ‑na bhë ‑a ’ka.»

’Kɔdhi ’sɔɔsɔ

(Matiö 7.13-14, 21-23)

²²Yesu ‑yö ‑bɔ pödhɛ ꞊vava ‑nu waa‑ pödhɛ ’sɛɛn‑ ‑nu ‑an ’gü mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ’ka, ’ö dhoë Zeluzalɛmë ꞊zian’. ²³’Yö mɛ do ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «N ‑Gɔmɛ, mɛ ‑nu ’wo dho dhasü yö bhë, ‑wo ’teete ‑a?» ’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: ²⁴«‑Ka ka ’gü dɔ ka ‑de ‑gɔ ’gbee‑ ’ka ‑da kɔɔ ’kɔdhi ’sɔɔsɔ ‑bha, bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho ‑a kë ‑dhë ꞊mɛɛ’, ’kɛɛ wo ’ka ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha.

²⁵’Kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ’kɔ dëmɛ ꞊ya ö bha ’kɔdhi ta ꞊lakele ’ka, ka ‑zë ka ‑dho to plaan ’ö ’ka yö ’kwɛɛ ‑ta ‑ma ‑sü ’gü ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹Yi Dëmɛ, ‑bhö ’kwɛɛ ’po yi ‑gɔ!› ’Kɛɛ ‑yö ‑dhoë pö ka ‑dhë: ‹’Maa ka dɔ!› ²⁶꞊Ya kë ’dhö ka ‑dho ‑a pö ‑a ‑dhë: ‹Kwa pë ‑bhö ’kwa müpë ‑nu mü kwa ’ko ꞊bhaa, ’ö ’ü yi ꞊daan ‑kpinngga ‑nu ’piö yi ‑gɔ pödhɛ ‑nu ‑bha!› ²⁷‑Yö ‑dhoë pö ka ‑dhë ’zü ꞊nɛɛ: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë ’maa ka dɔ; ‑ka bhɔ n ‑dhë ꞊taa’! ’Wunyaakëmɛ ‑nu ‑mü ka ’ka!› ²⁸’Ö yi ’ka dho Ablaamö ’dhö, Izaakö ’dhö, Zakɔbö ’dhö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’töüdhö ’wo ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü ‑an yö, ka ‑zë ka ‑dho ꞊zong plaan, ’ö ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha ’ka ’gbo ‑nu bɔ ’ka ka ’sɔn ‑nu ‑bhö mü. ²⁹Mɛ ‑nu ‑wo ‑dho go ‑dhɛ ’saadhö ’gü ’kpongtaa, ’ö ’wo ‑yadhɛ sü ‑Zlan ’piö ‑dhɛ ‑bha. ³⁰‑Kaa dɔa ꞊nɛ mɛ ’bhaa ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ’wo zlöö bhë ’wo dho kë mɛ ‑blɛɛzë ’ka, ’ö mɛ ’bhaa ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ’wo mɛ ‑blɛɛzë ’ka bhë, ’wo dho kë ‑tozlöömɛ ’ka.»

Yesu ‑yö Zeluzalɛmë ‑wo ‑kpɔ

(Matiö 23.37-39)

³¹’Töng ’dhö bhë ‑a ’ka, Falizi ‑mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ꞊yɔɔn Yesu ‑bha, ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’go zö ’ü ’dho ‑dhɛ gbɛ ’gü, bhii ’ö tɔɔ Elɔdö ‑ya ’piö kö ’yö ü zë!» ³²’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «‑Ka ’dho ’ka‑ pö ’slëkanmɛ ‑gɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: A ‑zuu yaa bho ‑na mɛ ‑nu ’gü, a ’wun ‑yö ’ko ’dhiö ‑sü ‑zë kë ‑na mɛ ‑nu ‑dhɛ bo ‑sü ’ka ꞊dɛɛ waa‑ ꞊dhia’, ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa ’ka bhë ’a dho ma yuö ’dhiö to ‑a ’ka. ³³‑Yö ‑kë ‑kɔ ’oo ‑kɔ ‑ta, a ‑dho ‑da zian ‑ta ꞊dɛɛ waa‑ ꞊dhia’ ’ö dho ’ö yöë ‑dhɛkpaɔyi mɛ ’ö yö ‑a ’piö ‑a ‑bha. Bhii ’yaa ‑së kö ‑wo ‑Zlan ‑wodhiölomɛ zë ‑dhɛ gbɛ ’gü ‑a ’ke yaa kë Zeluzalɛmë plöö ‑dhɛ ‑bha.»

³⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ pö: «Zeluzalɛmë ‑mɛ ‑nu, Zeluzalɛmë ‑mɛ ‑nu, ka ’ka ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu zë, ’ka mɛ ‑nu ’ö ‑Zlan ‑yö ‑an bɔ ka ‑dhë ’ka ‑an zë ‑an ‑zuö ‑guö ’ka ‑sü ’ka ꞊nɛ, ‑a ‑gwaa ꞊ya kë ꞊plëëzë, ’ö ’ma‑ kë kö ’aan‑ ka ꞊kpaakpa ’kuë‑ ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑tɔ mu ’dhö ö ’në ‑nu ꞊kpaakpa ‑na ’ka ’kuë‑ ö gban ꞊löö bhë ‑a ’dhö! ’Kɛɛ kaa ’we ‑a ‑bha! ³⁵꞊Dhɛ ’ö ’dhö, ‑Zlan ‑dho ö ꞊kwaa’ ka ‑bha ’kɔ ‑nu ‑wun ‑zü zlöö ö ’plɛ ’ka. ’Kɛɛ ‑yö kë ka ’yaan ꞊nɛ kaa ’dho n yö gbɔ ’ö dho ’ö yöë yi ’ka ‑dho ‑a pö ‑a ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Zlan ‑yö ’dhuë‑ ’kpɔ mɛ ’ö ’dhoë‑ nu ‑a ’tɔ ’gü ‑a ‑bha!› »

Yesu ‑yö ’yuamɛ do ‑dhɛ ‑bo

¹Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ’ka, Yesu ‑yö ‑da Falizi ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ do ‑gɔ kɔɔ kö ‑waan pë ‑bhö. Mɛ ‑nu ’wo ‑kë kɔɔ ‑an ’yan ‑yö to ‑a ’piö. ²’Yö mɛ do ’ö ‑bhla ꞊yua’ ‑ya ‑kë, ’yö ‑kë Yesu ’dhiö mü. ³’Ö Yesu ‑yö tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ Falizi ‑mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü bhë ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Kwa ‑bha tɔng ‑ya ’piö kö ’kwa mɛ ‑dhɛ bo ꞊glooyi ’ka i, ’iin ꞊dhë ꞊ɛ?»

⁴’Kɛɛ ‑an ’dhi ‑yö ‑kun ’ö waa ’we ‑a ‑bha ‑waan ‑a ‑daa kë ‑a ‑gɔ. ꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ’yuamɛ bhë ‑a ‑bha ’yua ‑bo ’ö‑ pö ‑a ‑dhë ‑yö ’dho. ⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ziën zö, mɛ do ‑bha ’në ’iin ‑a ‑bha ‑du ꞊ya ‑püö ‑klɔng ‑glu ’gü ꞊glooyi ’ka, yaa ’dho ‑a gan mü ꞊a?»

⁶Mɛ gbɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha kö ꞊dhɛɛ’ ’yö‑ kpɔ bhë ‑yaan ‑a ‑daa kë ‑a ‑gɔ.

‑Kë ’wlaan‑ ‑ta ‑sü

⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, mɛ ‑nu ‑wo ‑nu pë ‑bhö ꞊dhia. Mɛ ‑nu ’wo ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’wlaan‑ ‑ta bhë, ‑an ‑bha ‑yadhɛ ‑sɛɛbɔ ’sü ‑kɔ bhë, Yesu ’yan‑ ‑to ‑a ’piö. ’Yö‑ pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ’töüdhö bhë ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka ꞊nɛɛ: ⁸«Mɛ ꞊ya ü ‑dhɛ dhe ’sü ’wlaan‑ ‑ta, kö ꞊kun ’ü dho ’ü ‑ya ‑yadhɛ ‑së ‑bha, bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ’bhaa ’ö‑ ’tɔ ’dhö ‑a ‑bha ’ö ꞊zië’ ü ‑ta, ꞊waa‑ ꞊dhɔɔ kë ’pö, ꞊ya nu ⁹kö mɛ ’ö ka ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑ya pö ü ‑dhë: ‹‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ’go mɛ ꞊nɛ ‑a ‑gɔ ‑gbloo ’gü, ‑yö ‑ya mü, bhi ‑zë ’dho ’ü ꞊yaannu zlöö ‑de!› ꞊Ya kë ’dhö kö lë‑ ꞊ya ’kpɔ ü ‑ta. ¹⁰꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊wa ü ꞊dhɔɔ kë ’wlaan‑ ‑ta, ‑bhö ’dho ’ü ‑ya ‑yadhɛ mɛ ’ö zlöö ‑a ‑bha. ꞊Ya kë ꞊nɛ mɛ ’ö ü ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ꞊ya nu ꞊yaa‑ pö ü ‑dhë: ‹N ’bha, ‑bhö nu dhuö ’nö ’ü ‑ya ‑yadhɛ ‑së ‑dhɛ ‑bha!› ꞊Ya kë ’dhö ‑yö ‑dho kë ü ꞊bhlë ’kpɔ ‑wun ꞊va ’ka, mɛ ‑nu ’wo ’dhoë‑ kë ü ’piö pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ‑ta bhë ‑an ‑dhë. ¹¹Bhii mɛ ’oo mɛ ’ö ö ‑de ꞊luu’, ‑yö ‑dho dho sia‑; ’ö mɛ ’yö ’dhoë‑ ö ‑de ꞊yɔɔn sia‑, ’ö dho ꞊luu’‑ ’dhuu.»

¹²’Go mü ’ö Yesu ‑ya pö mɛ mɛ ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑a ‑dhë: «’Bha mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ kë kö ’kaan‑ pë ‑nu ‑bhö ka ’ko ꞊bhaa, kö ꞊kun ’ü ü ’bhamɛ ‑nu, ü dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu, mɛ ka ‑nu ’ka ‑mɛɛzë ‑nu ’iin ü dɔmɛ ꞊bhɔɔzë ‑nu gbɛ ꞊dhɔɔ ‑kë, bhii wo ‑de ’pö ‑wo ‑dho ü ꞊dhɔɔ kë ’pö; ꞊ya kë ’dhö kö ’wun ‑së ’ü‑ ‑kë bhë ꞊wa ü ‑bha ‑yɛ ’zü kë. ¹³’Kɛɛ ü ’dhoë‑ mɛ ꞊dhɔɔ kë ü bha ’wlaan‑ ‑ta, ‑bhö ’yenamɛ ‑nu, ’tɔsiömɛ ‑nu, ’yënngtiimɛ ‑nu ‑an ꞊dhɔɔ kë. ¹⁴Ü ꞊zuö’ ’glu ‑dho dhi, bhii ’ö tɔɔ waa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑waan ü ‑bha ‑yɛ ’zü kë, ’kɛɛ ü ‑bha ‑yɛ ’zü ‑yö ‑dho kë yi ’ö mɛ ‑nu ’wo kpengdhö ’wo dho goë ga ’gü bhë ‑a ’ka.»

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban ’wlaan‑ ꞊va ‑bha

(Matiö 22.1-10)

¹⁵꞊Dhɛ ’ö ’wun ‑nu ’wo ꞊nɛ ꞊wa bhɔ ‑a ma ‑sü ‑bha, mɛ ‑nu ’wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia bhë ’ö‑ mɛ do ‑ya pö Yesu ‑dhë: «’Gludhi ‑yö kë mɛ ’ö ’dhoë‑ ‑bhöpë ‑bhö ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü bhë ‑a ‑gɔ!»

¹⁶’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Mɛ do ‑yö ö bha ’wlaan‑ ꞊va ‑yi ‑da ’dhuu, ’yö mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ꞊va ’ka kö ‑waan nu ‑a ‑ta. ¹⁷꞊Dhɛ ’ö pë ‑bhö ’töng ꞊ya ‑lo, ’yö ö bha yuökëmɛ bɔ mɛ ‑nu ’yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë bhë ‑an ’piö kö ‑ya pö ‑an ‑dhë: ‹N ‑gɔmɛ ‑ya ‑pö ’ka nu, bhii pë ’plɛ ’dhiö ꞊ya ‑mɔ ’kuë!› ¹⁸’Ö mɛ ’ö ‑dhö ’yö‑ pö ꞊nɛɛ: ‹‑A ‑bha ’gën ‑mü, n ’ka nu gbɔ.› ’Ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑ya pö bɔmɛ bhë ‑a ‑dhë: ‹’Ma ma ꞊bhlöödhɛ do ’dhɔ, a ‑dho dho ‑wo mü ꞊dhia, ꞊bhɛa’‑ ’a‑ wo ‑a ‑dhë ‑yö ’dho ö ’dhiö!› ¹⁹’Ö‑ mɛ do ‑ya pö ’zü: ‹’Ma ma ‑du ’gɔɔ‑ do ’dhɔ, a ’dho ‑na yuö kë ‑kɔ ‑ga ꞊dhia, ‑yö ’dho ö ’dhiö!› ²⁰’Ö mɛ do ’bhaa ‑ya pö ’zü: ‹A ‑go ma dhe ’sü ꞊dhia ’piöklöözë ꞊nɛ; ꞊dhɛ ‑kë ’dhö n ’ka ’dho nu, ‑yö ’dho ö ’dhiö!› ²¹’Ö bɔmɛ ‑yö ‑yɛ ö ’zü, ’yö nu ‑a ‑yɛ ’zü ’ka ö ‑gɔmɛ ꞊dhia. ’Ö ’wun ‑yö na ‑gɔmɛ ‑zuë, ’ö‑ pö ö bha yuökëmɛ bhë ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ’dho ’siösiö ’dhɔɔkuëdhɛ ‑nu, plöö ‑kpinng ’piö ‑dhɛ ‑nu ‑bha, ’ü nu ’yenamɛ ‑nu, ’tɔsiömɛ ‑nu, ’yënngtiimɛ ‑nu ‑an ’ka!›

²²꞊Dhɛ ’ö ’töng ’bhe ’tee ꞊ya ziö, ’ö‑ ‑bha yuökëmɛ ‑yö nu ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹N ‑Gɔmɛ, ‑wo ’ü‑ pö bhë, ‑a ’plɛ ꞊ya kë, ’kɛɛ ‑yadhɛ ’bhaa ‑yö ꞊tun ‑dhö.› ²³’Ö‑ ‑gɔmɛ ‑ya pö ’zü ö bha yuökëmɛ ‑dhë: ‹‑Bhö ’yɛ ü ’zü, ’ü ’dho zian ‑gbloo ‑nu ’piö, bhlö‑ ‑gbaa ‑nu ’gü; mɛ ’oo mɛ ’ü ’dhoë‑ ‑a yö, ‑bhö ‑gban ‑a ‑bha ꞊naazë ’ka ‑yö nu. ‑Yö ‑kë ’dhö kö ‑yadhɛ mɛ ’wo to bhë ‑waan pa. ²⁴A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ‑nu ’a ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë ’dhiö bhë, ‑a mɛ gbɛ yaa ’dho ma ‑bhöpë ’ö ꞊nɛ ‑a ‑bhö gbɔ.› »

Pë Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ‑wa kë

(Matiö 10.37-38)

²⁵Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑kë ‑ziö Yesu ’piö ꞊dhia. ’Yö Yesu ‑yö ꞊dhië ö ‑zü ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: ²⁶«Mɛ ’ö nu n ’piö ’ö ꞊ya ö dë ’dhö, ö dhe ’dhö, ö bɔɔ ’dhö, ö bha ’në ‑nu ’dhö, ö dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu, ’nëdhoo ‑nu ’dhö, ö ‑de ‑wun gia‑ ’dhö ‑an ‑dhɔ kë ‑yaan ziö n ‑wun ‑ta, kö yaa ’dho kë ma ꞊guë’ ’ka. ²⁷Mɛ ’ö yaa ö bha ‑gaatalü ’sü, ‑yaan ziö n ’piö, kö yaa ’dho kë ma ꞊guë’ ’ka. ²⁸Bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ‑yö ‑dhö ka ziën, ’yö dho ö bha ’kɔ ꞊va do dɔ, ‑yö ‑dho ꞊yaannu poo ꞊kun ’yö ö ‑zo ‑ta ‑a ꞊sɔnng’ ‑yö ’ko ’dhiö ‑sü ’ka; ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ‑dhɛ ‑ga ‑a ’gü ’sengdhö ’wëü‑ ꞊ya kë ‑a ‑gɔ ꞊va kö ‑yaan yuö ’ö bhë ‑a ’dhiö ’to, ’ö‑ yuö zü dɔ. ²⁹’Yaa ’dhö ‑yö ‑dho ’kɔ zü ꞊luu’‑, ’ö‑ ‑kɔ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yaan ‑a böü‑ ’kplong ꞊luu’‑. ꞊Ya kë ’dhö mɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ’dhi ‑sü ‑a ’gü ’wo‑ pö: ³⁰‹꞊N n, gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ’kɔ ’ö‑ zü dɔ bhë ‑a ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ’dhiö ’to ‑sü ‑bha gbɔ!›

³¹‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, ‑gludë ‑yö ’dhoë‑ dho ‑glu gɔn ꞊dhia ö ’bha ‑gludë ’ka, ‑yö ꞊yaannu ’yö ö ‑zo ‑ta kö ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö waa‑ ö bha mɛ ‑lü ‑vuu ’gɔɔ‑ do ’wo bhë ‑wo ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ’waan‑ ’ko zë ö yaagümɛ ’ö nu ‑na ö ‑gɔ ’pö mɛ ‑lü ‑vuu ’gɔɔ‑ ꞊plɛ ’ka bhë ‑an ’ka ‑a ‑wun ’gü. ³²’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha, ’yö mɛ ‑nu bɔ ‑gludë mɛ ’ö nu ‑na ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë kö ‑yö ꞊tun ’ma ꞊gbiin; ‑yö kë ’dhö, kö ’yö dhidhe ꞊mɛɛ’‑ ‑a ’piö.»

³³’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë, ’ö‑ pö: «‑Yö ’dhö ‑kɔ do bhë ‑a ’ka ’dhö: Mɛ gbɛ yaa ’dho kë ‑dhö ka ziën ‑yaan kë ma ꞊guë’ ’ka ‑a ’ke yaa ö ꞊kwaa’ pë ‑nu ’ö‑ ‑wun ’dho ‑a ‑gɔ ’gbee‑ ‑a ‑wun ‑zü.»

Kweezö ’ö‑ ’kun ‑pë gbɛ ’yaa ’dhö gbɔ

(Matiö 5.13; Maakö 9.50)

³⁴’Ö Yesu ‑ya pö ’zü: «Kweezö ‑yö pë do ‑së ’ka, ’kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ ‑a din ꞊ya ’go ‑a ‑bha kö ‑a këdhɛ yaa ’dho kë ‑dhö kö ‑yö kë ‑së gbɔ. ³⁵Wo ’ka ’dho ‑a ‑pɛn sia‑ ’püë‑ wo poo kö ‑yaan kë pëdhipë ’ka, ’kɛɛ ‑a ꞊zong’ ’wo dho ‑a wo ’kpaan ’ka. ‑Ka ka ’to ’to, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ka ’wun ma ‑to ‑yö ‑dhö kö ’kaan‑ ‑a ‑gɛn dɔ!»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ’bhla ’yö ꞊dhɔng ‑a ‑bha

(Matiö 18.12-14)

¹’Nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu waa‑ mɛ ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ꞊ya ꞊siö’‑, ‑wo ‑yɔɔn Yesu ‑bha kö ’waan‑ wo ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha. ²‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ’wun ꞊blɛɛ wo ‑wo ꞊löö ’wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑yö ’wunyaakëmɛ ‑nu ’yi ‑kan, ’ö wo ‑nu ’wo pë ‑bhö wo ’ko ꞊bhaa.»

³’Ö Yesu ‑yö ’wun ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka ’ö‑ pö: ⁴«Mɛ do ꞊ya kë ‑dhö ka ziën ’ö ’bhla ꞊këng’ do ꞊ya kë ‑a ‑gɔ, ’ö‑ do ꞊ya ꞊dhɔng ‑an ziën, yaa ’dho ‑a ’gɔɔ‑ ’sɛisië ö ga ’sɛisië ’wo bhë ‑an to ‑an këdhɛ ‑bha ‑yaan ’dho ‑a do ’ö ꞊dhɔng bhë ‑a ꞊mɛɛ’ ꞊dhia ‑yaan ’dho ‑yaan ‑a yö ꞊a? ⁵꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, ꞊zuögludhi ‑yö ‑kë ‑a ‑gɔ, ꞊ya kë ’dhö, ’ö ’bhla bhë ’yö ‑da ö ‑gban ‑ta, ⁶’yö nuë ö ‑gɔ kɔɔ, ’yö ö ’bhamɛ ‑nu, ö dɔmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹‑Kwa ꞊zuö’ ’glu ‑yö dhi, bhii ’ö tɔɔ ma ’bhla ’ö ꞊dhɔng bhë ’ma‑ yö!› ⁷‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Zuögludhi ‑yö ‑dho kë dhang‑ ’gü mɛ do ’yö ’dhoë‑ go ö bha ꞊sɔɔn yaa ’gü ‑a ‑bha ’ka ’ö ‑ziö mɛ ‑lü ’gɔɔ‑ ’sɛisië ö ga ’sɛisië ’wo wo ‑de ‑sü kpengdhö ’ö ’waa wo ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑Zlan ’piö bhë ‑an ‑ta!»

’Wëü‑ ’yö ꞊dhɔng ’go mü ’ö yö

⁸’Ö‑ pö: «’Go mü ’zü ꞊ya kë ꞊nɛ dhebɔ do ꞊ya ö bha ’wëü‑ ’tama ’gɔɔ‑ do ꞊waannu, ’ö‑ do ꞊ya ꞊dhɔng, ‑yö ‑dho ꞊labang dɔ ’yö ‑dhɛ ‑go ’kɔbhongtodhɛ ‑nu ’plɛ ‑bha ’ö‑ ꞊mɛɛ ꞊naazë ’ka, ’yö dho ’ö‑ yö. ⁹꞊Ya kë ꞊nɛ ꞊yaa‑ yö, ’yö ö ’bhamɛ ‑nu, ö dɔmɛ ‑nu ꞊dhɔɔ ‑kë ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: ‹Kwa ꞊zuö’ ’glu ‑yö dhi, bhii ’ö tɔɔ ma ’wëü‑ ’tama ga ’yö ꞊dhɔng bhë, ’ma‑ yö!› ¹⁰‑Kɔ do bhë ‑a ’ka, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Zuögludhi ‑yö ‑dho kë ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑gɔ, mɛ do ’kpaan ’yö ’dhoë‑ go ö bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ’gü bhë ‑a ‑wun ’gü!»

’Në dho ’sɛ ’piö

¹¹’Ö Yesu ‑ya pö ’zü ‑an ‑dhë: «Mɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö, ’ö‑ ‑bha ’në ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑dhö. ¹²’Ö‑ ’teezë ‑ya pö ö dë ‑dhë: ‹N dë, pë ‑nu ’ü dho ‑a nu n ‑dhë ’dhiö ꞊zian’ bhë, ‑bhö ‑an nu n ‑dhë ꞊klöödhö!› ’ö ‑an dë ‑yö pë ’ö‑ ‑bha pë ’ka bhë ’yö‑ ‑glu ö bha ’në ‑nu ‑peedë ’wo bhë ‑an ’ka. ¹³꞊Dhɛ ’töng pë ’bhle ꞊ya ziö, ’ö‑ ’teezë ‑yö ö bha pë ‑nu ’wo bhë ’yö ‑an ’plɛ sü, ’yö dho ‑a ’ka ’sɛgɔ ꞊gbiin gbɛ ’gü. ’Sɛ bhë ‑a ’gü ’yö ‑ya ꞊naɔ ’ö bhë ‑a ’gü ꞊siö’ ‑sü ‑bha ’wun yaya ‑nu ’gü. ¹⁴꞊Dhɛ pë ‑nu ’wo‑ ‑gɔ ꞊yaa‑ ’plɛ ’gü ꞊siö’ ’töüdhö, ’ö din ‑yö ‑da ’sɛgɔ ’ö bhë ‑a ’gü, ’ö pë ‑wun ‑saan ‑yö yö ‑a kë ‑sü ‑bha. ¹⁵’Ö dho ’ö ‑da yuö ’gü ’sɛ bhë ‑a ’gü mi do ’piö, ’ö ’wo‑ bɔ ꞊bhlöö‑ kö ‑yaan ‑bhɔtii ‑nu ‑maa kë. ¹⁶‑Ya ‑dhɔ ‑kë ‑a ’ka kö ‑bhöpë ‑nu ’wo‑ nu ‑na ‑a ’ka ‑bhɔtii ‑nu ꞊dhia bhë kö ‑waan ö ‑bha nu, ’kɛɛ mɛ gbɛ ’yaa‑ nu ‑a ‑dhë. ¹⁷꞊Dhɛ ‑kë ’dhö, ’ö ‑ya ö ‑zo ’ta ‑sü ‑bha ö ‑de kë ‑kɔ ‑wun ’gü, ’yö‑ pö ö ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: ‹‑Bhöpë ‑yö n dë ‑bha yuökëmɛ ‑nu ‑gɔ ꞊va, ’ö ’waa‑ ’plɛ ‑bhö, ’ö ma ’pö ’a ’dhoë‑ ga din ‑dhë zö ’kpaan ꞊nɛ! ¹⁸A ‑dho dho n dë ’piö kö ’a‑ pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: N dë, ’ma ꞊sɔɔn yaa kë ‑Zlan ’ka, ’go mü, ’ma‑ kë ü ’ka, ¹⁹yaa n ‑ma ’kun gbɔ kö ’üën‑ n ‑dhɛ ü bha ’në, ‑bhö n ’sü zlöö ꞊nɛ ü bha yuökëmɛ do ’dhö!› ²⁰꞊Dhɛ ꞊ya ö ‑zo ’ta ’dhö, ’ö ꞊luu ’ö dho ö dë ’piö.

‑Yö ‑to ꞊gbiin, ’ö‑ dë ‑ya yö, ’ö‑ ’yena ‑yö ‑da ‑a ’gü, ’yö dho ‑a ‑gɔ zian‑ ‑bla ’ka ’ö wü ‑a ‑bha ‑a ’kpeng mü ‑sü ’ka.

²¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö‑ gbö ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹N dë, ’ma ꞊sɔɔn yaa kë ‑Zlan ’ka, ’go mü ’ma‑ kë ü ’ka, yaa n ‑ma ’kun gbɔ kö ’ü n ‑dhɛ ü bha ’në!› ²²’Yö‑ dë ‑ya ‑pö ö bha yuökëmɛ ‑nu ‑dhë: ‹‑Kaa kë ’siösiö ’ka nu sɔ ‑së do ’ka kö ’a‑ ‑da ‑a ‑bha, ’ka ‑vaaga do yö ‑a ‑kɔ ‑bha, ’ka ‑sakpa ‑nu yö ‑a ‑gɛn ‑bha! ²³‑Ka nu ‑du ‑gbɔng ’ö ’kwa‑ ‑to bhë ‑a ’ka, ’ka‑ zë, ’kwa ’wlaan‑ kë! ²⁴Bhii ma ’në ’ka‑ ‑ga ‑na ꞊nɛ, ‑yö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a ’dhö, ’kɛɛ ꞊ya ’go ga ’gü; ‑yö ‑dhɔng ’kɛɛ ’ma‑ yö!› ’Ö ꞊zuögludhi ’wlaan‑ zü ‑yö dɔ.

²⁵꞊Dhɛ ’wo‑ kë ‑na ’dhö kö mɛ bhë ‑a ‑bha ’në ‑blɛɛzë ‑yö ꞊bhlöö‑. ꞊Dhɛ ’yö ’go ‑na ꞊bhlöö‑, ’ö ꞊yɔɔn ‑na ’kɔ ’sɔɔ, ’ö ’tan bho ‑wo ‑nu, ꞊troo’ ‑drinng ‑nu ma. ²⁶’Ö yuökëmɛ do ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ pë ’wo‑ kë ‑na bhë ‑a ‑gɛn ’ka. ²⁷’Ö yuökëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ꞊nɛɛ: ‹Ü dheglu ’yö nu bhë, ’yö ü dë ‑yö ‑du ’në ‑gbɔng ’ö ’kwa‑ ‑to bhë ’yö‑ zë, ’ö tɔɔ ‑yö ö gbö ‑yö ‑potaasü ’ka.› ²⁸’Ö ’wun ‑yö na ‑a gbö ‑blɛɛzë ‑zuë, ’yö‑ pö ö ’ka ’dho ‑da kɔɔ. ’Ö‑ dë ‑yö yö plaan, ’yö ꞊bhɛa ‑a ‑dhë kö ‑yö nu kɔɔ. ²⁹’Kɛɛ ‑a gbö ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö ü ’to ’to, ‑a ‑kwɛ ꞊plëëzë ’ö ꞊nɛ ’ö ’a yuö kë ‑na ü ’dhiö, ’ö ü ‑wo ‑nu ’ü‑ pö n ‑dhë ’ö n ’ka‑ gbɛ ’to, ’ö ü ’ka ‑bho ’në do gia‑ nu n ‑dhë kö yië‑ n ’bhamɛ ‑nu ’yiën‑ ’wlaan‑ kë yi ’ko ꞊bhaa ‑a ’ka, ³⁰’kɛɛ ꞊ya kë ü gbö ’ö nu, ’ö ü bha ’kɔɔpë ‑nu ’plɛ ꞊siö ꞊sɔɔnkëdhe ‑nu ‑bha ’töüdhö bhë ‑a ‑bha ’ka, ’ü ‑du ‑gbɔng ’ö ’kwa‑ ‑to bhë ’ü‑ zë ‑a ‑dhë!›

³¹’Ö‑ dë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Ma ’në, bhi ’pö ü n ’piö zö ‑kplawo, ’ö pë ‑nu ’wo n ‑ma ’ka, ’ö‑ ’plɛ ’dhö ü bha pë ’ka. ³²’Kɛɛ kwa ꞊dua’ ‑mü kö ’kwa ꞊zuögludhi ’wlaan‑ kë, ’go mü kwa ꞊zuö’ ’glu ‑yö dhi, bhii ü dheglu ’ü‑ ‑ga ‑na ’ö ‑kë ꞊nɛ mɛ ꞊ya ga ‑a ’dhö bhë, ꞊ya ’go ga ’gü, ‑yö ‑dhɔng ’kɛɛ ’ma‑ yö!› »

‑Zo ‑kë ꞊naɔpë ’piö ‑sü

¹Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ ’ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’gü ’zü ’ö‑ pö: «꞊Bhɔɔmɛ do ‑bha ‑zo ‑kë ꞊naɔpë ’piö ‑mɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö. ’Ö mɛ ‑nu ‑wo nu ’wo‑ ‑pö ꞊bhɔɔmɛ ‑dhë: ‹Ü ‑bha ‑zo ‑kë ü ‑bha ꞊naɔpë ’piö ‑mɛ ’yö bhë ‑yö ü ‑bha pë ‑nu ꞊siö’ ‑na.› ²’Yö‑ ꞊dhɔɔ ‑kë ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Më ‑wun ‑nu ’a‑ ma ‑na ü ’piö ꞊nɛɛ ꞊ɛ? ‑Bhö pë ‑nu ’a‑ to ü ‑gɔ ’töüdhö bhë ‑kɔ ’ü‑ ‑kë ‑a ’ka ‑a ’kluën bho n ‑ma, bhii ü ’ka ’dho kë ’yan ‑to ma ꞊naɔpë ‑bha ‑mɛ ’ka gbɔ.› ³’Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë ’piö ‑mɛ ‑ya pö ö ‑de ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: ‹N ’gü ’yaa ’gbee‑ ꞊duö kö ’aan‑ yuö ‑nu kë ꞊bhlöödhɛ ‑nu ‑bha, ’ö pë ‑gba ‑dhɛ mɛ ‑nu ‑gɔ ‑sü dho kë n ‑dhë lëzë ꞊nɛɛ. ⁴’Yö bhë! Pë ’a dho ‑a kë ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊wa n bho ma ‑yadhɛ bhë ‑a ‑bha kö mɛ ‑nu ‑waan wo ‑kɔ ’kpɔ n ‑gɔ ’ma‑ yö!›

⁵’Ö mɛ ‑nu ’ö‑ ‑gɔmɛ ‑bha ’pë ’dho ‑a ‑bha, ’yö ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë do do; ’yö‑ pö ‑a mɛ ‑blɛɛzë ‑dhë: ‹N ‑gɔmɛ ‑bha ‑më ’ö ’pë ’dho ü ‑bha ‑ɛ?› ⁶’Ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹’Yɔn ꞊baligo ꞊këng’ do.› ’Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë ’piö ‑mɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹’Pë ’yö ü ‑bha bhë ‑a ’sëëdhɛ ’ö ꞊nɛ, ‑bhö ꞊yaannu ’siösiö ’ü ’gɔɔ‑ ’sɔɔdhu ‑ya!›

⁷’Go mü ’yö‑ pö ‑a mɛ do ’bhaa ‑dhë ꞊nɛɛ: ‹Bhi ‑de ’pö, ü ‑bha ‑yö ꞊dhë ꞊ɛ?› ’Ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹’Blee‑ ’kaa ꞊bhɔɔ’ ꞊këng’ ’sɔɔdhu.› ’Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë ’piö ‑mɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë ’pö: ‹Ü bha ’pë ’ü dho ‑a bho ’ö bhë ‑a ’sëëdhɛ ’ö ꞊nɛ, ‑bhö ꞊këng’ ‑yiisië ‑ya!› ⁸’Ö ‑zo ‑kë ꞊naɔpë ’piö ‑mɛ ’ö ꞊flüübhömɛ ’ka bhë, ‑a ‑gɔmɛ ‑yö yö ‑a ’tɔ dhi ‑sü ‑bha ‑a ‑bha ‑kë ‑glengzë ‑sü ‑wun ’gü, bhii ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ’waa ‑Zlan dɔ bhë, ‑wo wo ‑bha ’wun ‑nu ‑yö ’ko ’dhiö këdhɛ ‑dɔ wo ’ko ‑nu ziën ’wo ꞊zië’ mɛ ‑nu ’wo ‑Zlan ‑bha ’ka ‑an ‑ta.»

⁹’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuö ‑a ‑ta dhe ‑kë ꞊nɛɛ: «Ma ’pö, a‑ ‑pö ka ‑dhë: ‑Ka ’bhadhɛ ’kun ꞊bhɔɔpë ‑nu ’wo ’kpongtaa zö ‑an ’ka, ‑yö ‑kë ’dhö kö yi ’ö dho yën ‑a ’ka ka ‑gɔ, kö ‑Zlan ‑yö ö ‑kɔ ’kpɔ ka ‑gɔ ꞊toëpö ‑tosiadhe këdhɛ ‑bha.

¹⁰Mɛ ’ö ‑to ö ‑wo ’gü ‑mɛ ’ka ’wun pë ’sɛɛn‑ ‑nu ’gü, ‑yö ‑to ö ‑wo ’gü ’pö ’wun ꞊vava ‑nu ’gü; ’ö mɛ ’yaa ’to ö ‑wo ’gü ’pö ’wun pë ’sɛɛn‑ ‑nu ’gü bhë, ’ö ’yaa ’to ö ‑wo ’gü ’pö ’wun ꞊vava ‑nu ’gü. ¹¹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kaa kë ’kpëdhö ꞊naɔ ‑nu ’wo ’kpongtaa zö ‑a kë ‑kɔ ‑wun ’gü, dö ’yö dho ‑Zlan ‑bha ꞊naɔ ‑nu giagia ’kluën bho ka ‑bha ‑ɛ? ¹²’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ kaa kë ’kpëdhö mɛ gbɛ ‑bha pë ‑nu ‑wun ’gü, ‑Zlan ‑yö ‑dho pë ’ö‑ ‑ya ka ‑bha ’ka ‑a nu ka ‑dhë ‑kɔklë ꞊ɛ?

¹³Yuökëmɛ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö yuö kë ‑gɔmɛ ꞊plɛ ’piö; ‑yö ‑dho ’yan ꞊ziö’ kë ‑a mɛ do ’ka, ’ö‑ mɛ do ‑dhɔ ‑ya ‑kë; ‑yö ‑dho to ö ‑wo ’gü mɛ do ‑dhë, ’ö‑ ’yan ‑yö ‑ziö ‑a mɛ do ’gü. Mɛ gbɛ yaa ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha kö ‑yö ‑Zlan waa‑ ꞊naɔ ‑an ‑dhɔ kpa ’kuë‑ do ö ꞊zuö’ ’gü.»

Yesu ‑bha ’wun ‑gwaa ꞊plëëzë ꞊blɛɛ’ ‑sü

(Matiö 11.12-13; 5.31-32; Maakö 10.11-12)

¹⁴꞊Dhɛ Yesu ‑wo bhë ’ö Falizi ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ ma, ’wo ꞊kaan ‑a ‑wo ‑bha, bhii ’ö tɔɔ ‑wo ‑kë mɛ ’dönggö ‑dönggö ‑nu ’ka. ¹⁵’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka mɛ ‑nu ’wo wo ‑de sü ’wun kpengdhö kë ‑mɛ ’ka ‑an ’ka mɛ ‑nu wö ’dhiö, ’kɛɛ kö ‑Zlan ‑yö ka ꞊zuögüdhɛ ‑dɔ; bhii pë ’ö mɛ ‑nu ’dho ‑a ‑ga ‑na ꞊nɛ pë ‑wun ’gbeezë ’dhö bhë, ‑Zlan ‑ya ‑san ‑zë. ¹⁶’Töng ’ö ‑Zlan ‑yö tɔng nu ‑a ’ka Moizö ‑dhë bhë waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo ‑yö ‑glɔɔ ’ö dho ’ö yöë Zan Batisö ‑bha nu ‑yi ‑bha. ’Ö sü ’töng ’ö ’dhö bhë ‑a ‑bha, ’wuntaɔsë ’yö ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑bha ‑yö ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü; ‑a kë ’dhö ‑sü ’gü, mɛ ’ö ‑dhö ‑ya këdhɛ ꞊mɛɛ’ ‑na ’gbee‑ ’ka kö ‑yö ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’ö bhë ‑a ’gü. ¹⁷’Kɛɛ dhang‑ waa‑ ’sɛ ‑an ‑bha ziö ‑sü ‑yö ‑dho kë ’pëëpë ’ö ꞊zië’ tɔng ’bin pë ’tee do ‑bha ziö ‑sü ‑ta. ¹⁸Gɔɔn‑ ’oo gɔɔn‑ ’ö ’dhoë‑ ö bɔɔ kë, ’go mü ‑yaan dhe gbɛ ’sü kö ꞊ya ‑da dhe ’piö; ’ö gɔɔn‑ ’ö ’dhoë‑ dhebɔ ’ö‑ ꞊gɔn ‑ya ‑kë ‑a sü ö bɔɔ ’ka kö ꞊ya ‑da dhe ’piö ’pö.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊bhɔɔmɛ waa‑ Lazaa ‑an ‑bha

¹⁹’Ö‑ pö: «꞊Bhɔɔmɛ do ‑yö ‑kë ‑dhö, ’yö ꞊ya kë ’ö ö dhu sɔ ‑sɛɛbɔ ’ka. ’Ö yi ’saadhö ‑a ’ka, ’yö ‑kë ö bha ’gludhi kë ꞊dhia ’wlaan‑ kë ‑sü ’ka ‑kplawo. ²⁰Gɔɔn‑ ’yenazë do ’wo‑ ‑dhɛ Lazaa ’ö bhüö ‑yö ‑kë ‑lo ‑sü ’ka ‑a kwi ‑dhɛ ’saadhö ’gü, ‑yö ‑kë wɔ ꞊dhia ’pö ꞊bhɔɔmɛ ’ö bhë ‑a ‑gɔ ’kɔ ’dhiö. ²¹‑Bhöpë ’peepee ‑nu ꞊ya kë ’wo ’go ‑na ꞊bhɔɔmɛ ‑gɔ pë ‑bhö ‑a ‑ta ꞊gba ‑ta, ’wo ‑püö ‑na sia‑ bhë ꞊nɛ ꞊ya kë ’yö‑ ‑bhö. ’Go mü gbɛn‑ ‑nu ‑wo ‑nu ’wo‑ ‑bha bhüögüdhɛ ‑nu pa. ²²’Yenamɛ ’ö bhë ꞊dhɛ ’yö ga, ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa sü ’wo dho ‑a ’ka Ablaamö ’piö dhang‑ ’gü. ’Ö ꞊bhɔɔmɛ ‑de ’pö, ’yö ga ’wo‑ ‑bin. ²³꞊Bhɔɔmɛ ’klo ‑yö ‑kë bhɔ ꞊dhia ꞊glööbɔɔ, ’yö ‑dhɛ ꞊ya ‑ga dhuö ꞊zian’, ’yö ‑dhɛ ‑ga ’ma ꞊gbiin, ’yö Ablaamö yö kö Lazaa ‑ya ’piö. ²⁴’Yö ‑gbla ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: ‹N dë Ablaamö, ‑bhö n ’yena yö, ’ü Lazaa bɔ n ‑dhë kö ‑yö ö ‑kɔnëga zë ’yi ’ka ‑ya ’yɛ n nɛ‑ ‑bha kö ‑yaan n ꞊zuötadhɛ pë ’tee kë ‑saa, bhii n ’klo ‑yö bhɔ ‑sü ’gü ’siö ’gü zö yaa ’ka.› ²⁵’Ö Ablaamö ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹Ma ’në, ü ‑zo ‑yö ‑büö ꞊nɛ ü ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ’ka ’kpongtaa, ü pë ‑sɛɛbɔ ‑nu ‑yö, ’kɛɛ Lazaa ‑bha ’ka ’yena ‑yö ‑kpɔ ‑a ‑ta ꞊va; ’kɛɛ ꞊dɛɛ ‑yi ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ ‑a ’yënng ꞊dhuë’ ‑yi kö bhi ’pö, ü ’klo ‑yö bhɔ ‑na. ²⁶’Go mü ’zü, ’ö ‑glu ’kpa ’dhi ꞊va ’dho kwa ziën; mɛ ’ö dho go zö ‑yaan nu ka ’piö ’yaa ’dhö, ’iin mɛ gbɛ yaa ’dho kë ‑dhö ‑yaan ’go ka ’piö ’ma ‑yaan nu ‑dhɛ ’yi‑ ‑bha ’nö ꞊nɛ ‑a ‑bha.› ²⁷’Ö ꞊bhɔɔmɛ ‑ya pö: ‹꞊Dhɛ ’ö ’dhö bhë, ꞊bhɛa’‑ ’a‑ wo ü ‑dhë, n dë, ‑bhö Lazaa bɔ n dë ‑gɔ kɔɔ ²⁸‑dhɛ ’ö n dheglu ’në gɔɔn‑ ’sɔɔdhu ‑nu ’wo‑ ‑bha bhë ‑a ’gü, kö ‑yö ‑an ‑zo ‑büö kö ꞊kun ’wo dho nu ‑dhɛ ’ö n ’klo ’dho bhɔ ‑na ‑a ‑bha ꞊nɛ ‑a ‑bha.› ²⁹’Ö Ablaamö ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Ü dheglu ’në gɔɔn‑ ‑nu ’wo ’ma bhë, ‑Zlan ‑bha tɔng ’ö Moizö ‑ya nu waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha ’sëëdhɛ ‑nu ‑wo ‑an ’piö kö ‑waan ‑an ‑zo ‑büö; ‑wo wo ’to ’to ‑an ‑wo ‑bha!› ³⁰’Ö ꞊bhɔɔmɛ ‑ya pö: ‹Yaa ’dho ‑mɔ, n dë Ablaamö, ’kɛɛ ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ do ꞊ya ’go ꞊glööbɔɔ zö ꞊ya ’dho ꞊ya ‑an yö, ꞊ya kë ’dhö ‑wo ‑dho wo ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑kwaa.› ³¹’Kɛɛ Ablaamö ‑ya ‑pö ‑a ‑dhë: ‹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ waa wo ’to ’to Moizö waa‑ ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha ’sëëdhɛ ‑wo ‑bha, ’ö mɛ do ‑yö go ꞊glööbɔɔ ’ö dho ‑an ’piö ’dhee, waa ’dho we ‑a ‑wo ‑bha.› »

‑Ziö mɛ ‑bha ’wun ꞊zaa’ ‑sü ‑ta ‑sü

(Matiö 18.6-7, 21-22; Maakö 9.42)

¹Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «Pë ’yö dho kë mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑da ꞊sɔɔn yaa ’gü ‑pë ’ka, ‑yö ‑dho kë ‑kplawo, ’kɛɛ ’yena ‑wun ‑yö ‑dho kë mɛ ’ö dho bɔ ‑a ‑ta ‑a ’ka! ²꞊Yö ‑së ‑a ‑bha ’ka kö ‑wo ‑guökpö ꞊va do dun ‑a bhɔ ‑bha, ‑wa ‑zuö ’yoo ꞊bhaa ’yö ꞊zië’ ma mɛ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑a mɛ do ‑püö ’wun yaa ’gü ‑sü ‑ta. ³‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö ‑së ’ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ ü dheglu ꞊ya ’wun yaa kë ü ’ka, ‑bhö ’wun ꞊blɛɛ’‑ ‑a ‑dhë ‑së ’ka. ’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ’gën nu ü ‑dhë, ‑bhö ziö ‑a ‑bha ’wun yaa ‑nu bhë ‑an ‑ta. ⁴’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ’wun yaa kë ü ’ka ‑gwaa ’slaplɛzë ‑dhɛkpaɔyi do ’ka, ’ö go mü ‑gwaa ’slaplɛzë ꞊ya nu ꞊yaa‑ pö ü ‑dhë: ‹Ü bha ’gën ‑mü›, ‑bhö ziö ‑a ‑bha ’wun yaa ‑nu bhë ‑an ‑ta!»

‑Zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü

⁵’Ö Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö yi ‑bha ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü ꞊taɔ’ kë!»

⁶’Ö Dëmɛ ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «’Kö kë ꞊nɛ ‑zo ‑yö ‑Zlan ‑bha ‑sü pë ’tee ’ö ‑kë ꞊nɛ mutaadö ga ’dhö ꞊ya kë ka ‑gɔ, ka ‑dho ‑a pö ’lü ꞊va ’ö ꞊nɛ ‑a ‑dhë: ‹’Lü ꞊va dɔ ꞊nɛ, ‑bhö wo ’ü ’dho ’ü ‑gban ’yoo ꞊bhaa!›, ‑yö ‑dho kë ka ‑wo ’ka.»

Pë ’ö yuökëmɛ dho ‑a kë

⁷’Ö Yesu ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «꞊Ya kë ꞊nɛ ka ziën mɛ do ‑bha yuökëmɛ ꞊ya kë ‑dhö, ‑yö ‑kë ‑dhɛyamɛ ’ka o, ’iin ‑tuëmaakëmɛ ’ka o, ꞊ya kë ꞊nɛ ꞊ya ’go ꞊bhlöö‑ ꞊ya nu, ‑yö ‑dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹‑Bhö nu ’siösiö ’ü pë ‑bhö› ‑a? ⁸’Kɛɛ ‑abi’, ‑yö ‑dho ‑a pö ‑a ‑dhë ꞊zian’ ꞊nɛɛ: ‹‑Bhö ma ‑bhöpë ‑yuö kë ’ü sɔ gbɛ ’sü ’ü‑ ‑da ’ü nu ma ‑bhöpë ’ka! ꞊Ya kë ꞊nɛ ’ma pë ‑bhö, ’ma ’yi mü ’ma yën ’üën‑ ꞊tun pë ‑bhö ‑na ’pö!› ⁹Yaa ’dho yuö ’ö‑ nu ö bha yuökëmɛ ‑dhë ’ö‑ kë bhë ‑a zuö pö ‑a ‑wun ’gü, ꞊sua ‑mü ‑a? ¹⁰‑Kɔ do bhë ’ö dho kaa ka ‑bha ’ka. ꞊Ya kë ꞊nɛ pë ’wo‑ pö ’ka‑ kë bhë, ’ka yën ‑a ‑bha, ‑kaa pö: ‹Yuökëmɛ ’kpaan ‑mü yi ’ka, pë yi ‑bha kö ’yiën‑ ‑a kë ’yi‑ ‑kë bhë.› »

Yesu ‑yö ꞊weemɛ ’gɔɔ‑ do ‑dhɛ ‑bo

¹¹꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑da zian ‑ta kö ‑yö ’dhoë‑ Zeluzalɛmë, ‑yö ‑bɔ Samali ‑sɛ waa‑ Galile ‑sɛ ‑an ziën. ¹²‑Yö ‑kë ‑da pödhɛ do ’gü ꞊dhia, ’ö ꞊weemɛ ’gɔɔ‑ do ‑wo dɔ ꞊gbiin ’wo‑ yö, ¹³’wo yö ’gbla ‑sü ’gü ꞊nɛɛ: «Yesu, yi ‑Gɔmɛ, ‑bhö yi ’yena yö ꞊ee!»

¹⁴’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ’dho ’ka ka ‑de ‑zɔn slabhomɛ ‑nu ‑dhë!» ꞊Dhɛ ’wo ’dho ‑na, ’ö ‑an ’plɛ ‑dhɛ ‑yö bo zian‑. ¹⁵꞊Dhɛ ’ö‑ mɛ do ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ ö ‑dhɛ ꞊ya bo, ’yö ‑yɛ ö ’zü ’ö nu ‑Zlan zuö pö ‑sü ’ka ö ‑wo ‑ta dhuö ’gbee‑ ’ka, ¹⁶’yö‑ ‑püö Yesu ꞊gɛɛndhö ’yö ‑gblü ’sɛi ‑a zuö pö ‑sü ’ka. Mɛ ’ö ’dhö bhë ‑yö ‑kë Samali mi ’ka. ¹⁷’Ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: «Mɛ ’gɔɔ‑ do ’wo bhë ‑an ’plɛ ‑dhɛ ‑yö ‑bo ‑kɛ, ’kɛɛ ‑a mɛ ’sɛisië ’wo to bhë, ‑wo më ꞊ɛ? ¹⁸‑A mɛ gbɛ ‑zo yaa ‑büö giawo ‑yaan ’yɛ ö ’zü yaa nu ‑yaan ‑Zlan zuö pö ‑a ’ke yaa kë ‑niagɔɔn ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka a?»

¹⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ꞊luu’‑ ’ü ’dho, ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo!»

‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü

(Matiö 24.23-28, 37-41)

²⁰Falizi ‑mɛ ‑nu ‑wo Yesu ꞊dhɛɛ’ ‑kpɔ ’wo‑ pö: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ‑dho nu yi ‑mlë ’ka ɛ?» ’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü bhë ’yan ‑dɔ ‑a ‑bha ‑pë ’yaa ‑mü. ²¹Waa ’dhoë‑ pö: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö zö!› ’iin ‹‑yö ‑dhɛ ’ö ‑de ‑a ’gü!›, bhii ‑kaa ꞊dɔa’ ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑yö ka ziën.»

²²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «Yi do ‑yö nu ‑na ’ö ’ka dho ‑a ‑dhɔ kë kö ma ’a Mɛgbö ’ka, ’ka ka ’yan dɔ n ‑ma ’zü ‑dëüwo, ’kɛɛ ka ’ka ’dho n yö. ²³‑Wo ‑dho ‑a pö ka ‑dhë: ‹‑Ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö zö!› ’iin: ‹‑ka ‑dhɛ ‑ga, ‑yö ‑de!›, ’kɛɛ kö ꞊kun ’ka ’dho, kö ꞊kun ’ka ziö ‑an ’piö! ²⁴‑Kɔ ’ö dha ’dhö ’yan bhɔ ‑na ‑a ’ka, ’ö‑ ’bhü ’dho yö ‑na dhang‑ ‑dhɛ ’saadhö ’gü bhë, ‑kɔ do bhë ’ö ma ’a Mɛgbö ’ka ’ö n nu ‑sü dho kaa. ²⁵’Kɛɛ ’dhiö ꞊kun ‑yö n ‑ma kö n ’yënng ‑yö bhɔ ꞊va; mɛ ‑nu ’wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’gü ‑wo ‑dho n ‑zuö wo ‑kɔ ’yan ꞊taa. ²⁶Pë ’ö ‑kë Noe ‑bha ’töng ’ka bhë, ’ö dho kë ma ’a Mɛgbö ’ka n nu ‑yi ’ka ’pö. ²⁷Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, müpë ‑nu mü ꞊dhia, dhe ‑nu ’sü ꞊dhia, ’go mü ’wo ‑kë wo ‑bha ’nëdhoo ‑nu ‑dɔ gwaan ꞊dhia, ’ö dho ’ö yöë Noe ‑bha ‑da ’yitagɔ ꞊va ’gü ‑yi ‑bha; ’ö ꞊dhɛ ’yi pa ‑sü ꞊ya nu, ’ö ‑an ’plɛ ’gü ‑yö ꞊siö. ²⁸‑Yö ‑dho kë ’zü ꞊nɛ Lɔtö ‑bha ’töng ’dhö: Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë pë ‑bhö ꞊dhia, ’yi mü ꞊dhia, pë ‑nu ’dhɔ ꞊dhia, pë ‑nu ’dhɔɔ dɔ ꞊dhia, pë ‑nu ta ꞊dhia, ’iin ’kɔ ‑nu dɔ ꞊dhia. ²⁹’Kɛɛ yi ’ö Lɔtö ‑yö go ‑a ’ka Sodɔmë, ’siö waa‑ blɔɔn ‑wo ‑go dhang‑ ’gü ’wo ‑lo ‑an ‑ta ꞊nɛ dha ‑bha ban ‑sü ’dhö, ’ö ‑an ’plɛ ’gü‑ ꞊siö. ³⁰‑Kɔ do bhë ’yö dho kaa ma ’a Mɛgbö ’ka, ma nu ‑yi ’ka ’pö.

³¹‑A yi ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛ ’ö ’dhoë‑ kë ö ‑gɔ ’kɔ tuö, yaa ’dho ꞊yɔɔ’‑ ‑yaan ’dho kɔɔ ö bha pë ‑nu ’sü ꞊dhia. ‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö mɛ ’ö ’dhoë‑ kë ö ‑gɔ ꞊bhlöö‑ bhë, yaa ’dho yɛ ö ’zü ‑yaan nu ö ‑gɔ kɔɔ. ³²Ka ‑zo ‑yö ‑büö Lɔtö bɔɔ ‑wun ’ka! ³³Mɛ‑ ’piö kö ‑yö ö ‑de dha, yö ’ka ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha; ’kɛɛ mɛ ’ö dhoë ö ꞊kwaa’ ö ‑bha ‑tosiadhe ‑zü, ‑yö ‑dho ‑a yö. ³⁴’Ö ’a‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑A gbeng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë ꞊sɛɛ’ do ‑ta, ‑a mɛ do ‑yö ‑dho sü ’ö‑ mɛ do ‑yö to. ³⁵Dhebɔ ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë pë zɔn ‑dhiadhö, ‑a mɛ do ‑yö ‑dho sü ’ö‑ mɛ do ‑yö to. ³⁶[Gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ‑wo ‑dho kë ꞊bhlöö‑, ‑a mɛ do ‑yö ‑dho sü, ’ö‑ mɛ do ‑yö to.]»

³⁷’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑dhɛ ‑mlë ’ö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ’wo dho kë ‑a ‑bha ‑ɛ?»

’Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö ‑pö: «‑Dhɛ ’ö pë ꞊glöö ’dhoë‑ kë ‑a ‑bha bhë, ’ö ’gblübhaa ‑nu dho dho wo ’kuë‑ ‑a ‑bha.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban ꞊gɛandhe waa‑ zakanmɛ ‑an ‑bha

¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ’wundankuëdhe do ‑kë ‑an ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka, ‑yö kë ’dhö kö ‑wo ꞊bhɛa’ ‑sü ‑wun ’kun ’gbee‑ ’iin kö ꞊kun ’ö ‑an ’gü ‑yö ga; ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: ²«Pödhɛ do ’gü, mɛ do ’ö ‑kë zakanmɛ ’ka ’ö ’yaa kë ’suö ꞊dhia ‑Zlan ‑dhë ’iin ’yaa kë mɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya ꞊dhia, ‑yö ‑kë mü. ³’Ö pödhɛ bhë ‑a ’gü, ꞊gɛandhe do ‑yö ‑kë mü ’pö. ’Ö ꞊ya kë ’yö nu ‑a ’piö ‑kplawo kö ‑yaan ö bha za ’kan ’ö‑ pö ‑a ‑dhë: ‹A‑ ’piö ’ü za ’kan yië‑ n yaagümɛ ‑nu yi ziën.› ⁴’Ö‑ wo ’dhö ‑kplawo, ’kɛɛ zakanmɛ ’ö bhë ’yaa‑ ‑daa kë ‑a ‑gɔ ’gbɛɛdhö; ’yö ꞊dhɛ ’ö yö mü ’ö zakanmɛ bhë ’yö‑ pö ö ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: ‹’Wun gia‑ ’ka, ’maa ’suö ‑Zlan ‑dhë ’iin ’maa mɛ gbɛ ꞊bhlë ‑ya, ⁵’kɛɛ ꞊dhɛ ‑kë ꞊nɛ ꞊gɛandhe ’ö ꞊nɛ ‑yö n ’piö kë ‑na ‑kplawo ꞊nɛ, a ‑dho ‑a ‑bha za ’ö ꞊nɛ ‑a kan, ’yaa ’dhö ‑yö ‑dho nu ’dhö ‑kplawo ’ö n ‑kë ’muamua.› »

⁶’Ö Dëmɛ ‑ya pö ’zü ꞊nɛɛ: «’Wun ’ö zakanmɛ yaa ‑ya ꞊blɛɛ bhë ka‑ ‑ma! ⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, mɛ ‑nu ’ö ‑Zlan ‑yö ‑an ‑ya ö ‑bha ’ka, ꞊wa ’we ‑a ’piö ‑kplawo bhë, yaa ’dho ‑an ‑bha pë ‑nu kë ‑an ‑dhë ꞊nɛ ‑kɔ ’ö‑ ’ka kpengdhö ‑a ’dhö ‑a? ‑Yö ‑dho ‑an ‑wo bho ö ’tou ‑kplawo ꞊a? ⁸A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ꞊nɛɛ: ‑Abi’, ‑yö ‑dho ‑an ‑bha ’wun ‑nu kë kpengdhö ‑an ‑dhë ’zodhö. ’Kɛɛ ma ’a Mɛgbö ’ka, n nu ‑yi ’ka, a ‑dho ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü gia‑ do yö ’kpongtaa ’gbödhö ꞊a?»

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban Falizi ‑mɛ ‑nu waa‑ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑an ‑bha

⁹Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü bhë, ‑an mɛ ’bhaa ‑nu ’wo wo ‑de yö kpengdhö ‑Zlan wö ’dhiö, ’wo ꞊zië’ mɛ ‑nu ’wo to ‑an ‑ta ‑wo ‑kë ‑an ziën mü ’pö, ’wo yö ‑an ‑san zë ‑sü ‑bha. ’Ö Yesu ‑yö ’wun ‑gban ‑an ‑bha, ö‑ pö: ¹⁰«Mɛ ꞊plɛ ‑wo ‑kë ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ꞊bhɛa’ ꞊dhia. ‑A mɛ do ‑yö ‑kë Falizi ‑mɛ ’ka, ’ö‑ mɛ do ‑yö ‑kë ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ’ka. ¹¹Falizi ‑mɛ ‑yö ‑dɔ ‑gɛan, ’ö ꞊bhɛa ö ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛɛ: ‹Oo ‑Zlan, a ü zuö ‑pö, kë n ’ka‑ wo ꞊nɛ mɛ ‑nu ’wo to ’wo ‑kë ꞊kwaanmɛ ‑nu, mɛ këwunyaazë ‑nu, ’iin ‑dadhepiömɛ ‑nu ‑an ’dhö bhë ‑a ‑wun ’gü. A ü zuö ‑pö ’zü, kë n ’ka‑ wo ꞊nɛ ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ’dhö bhë ‑a ‑wun ’gü. ¹²A n ‑bɛn ‑to ‑dhɛkpaɔyi ꞊plɛ ’ka ’dhɔɔgɔ do ’gü, ’go mü pë ‑nu ’wo n ‑ma ’ka ’a‑ kë ’gɔɔ‑ do ‑naa ‑nu ü ‑dhë.›

¹³’Ö ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑de ’pö ’yö dɔ zian gbɛ ’ka, ’yaa ö wö ꞊luu’‑ ‑dewo dhang‑ ’gü, ’yö ö ‑tong ‑ta ‑ma ’ö ‑pö: ‹Oo ‑Zlan, ma ’pö a ’wunyaakëmɛ ’ka, ‑bhö n ’yena yö!› » ¹⁴’Ö Yesu ‑yö ö ‑wo ‑zuöatadhe ‑kë ꞊nɛɛ: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: Mɛ ’ö bhë ‑Zlan ‑yö ‑ziö ‑a ‑bha këwun yaa ‑nu ‑ta ‑yaan ꞊tun ’dho ‑na ö ‑gɔ kɔɔ, ’kɛɛ Falizi ‑mɛ ‑bha ’ka, ‑a ‑bha këwun ‑yö ‑to ‑a ‑bha. Bhii ’ö tɔɔ mɛ ’yö ö ‑de ꞊luu’‑, ‑a ‑gɔ ‑yö ‑dho dho sia‑, ’ö mɛ ’yö ö ‑de ’dho sia‑, ’ö‑ ‑gɔ dho ꞊luu’‑.»

Yesu ‑yö ’dhuë‑ ‑kpɔ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ‑bha

(Matiö 19.13-15; Maakö 10.13-16)

¹⁵Mɛ ‑nu ‑wo ‑nu ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’ka Yesu ꞊dhia kö ‑yaan ’dhuë‑ ’kpɔ ‑an ‑bha. ꞊Dhɛ Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ꞊wa ‑an yö, ’wo yö ’wun ‑blɛɛ ‑an ’ka ‑sü ’gü. ¹⁶’Ö Yesu ‑ya ‑pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: «‑Ka ka ꞊kwaa’ ‑an ‑zü, ‑wo nu n ’piö! Kö ꞊kun ’ka ‑an ‑kë! Bhii ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ’wo wo ‑de ‑kë ’tee ꞊nɛ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’dhö, ‑wo ‑dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü. ¹⁷A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ’ö yaa ’we ‑Zlan ‑wun ‑bha ö ‑de ‑kë ’tee ‑sü ’ka ꞊nɛ ’në ’sɛɛn‑ ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ’dhö, yaa ’dho ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü.»

’Wun ’ö ‑gban gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’‑ ’ö Yesu ‑ya wo

(Matiö 19.16-30; Maakö 10.17-31)

¹⁸Zuifö ‑nu ꞊kɔɔnmɛ do ‑yö Yesu ꞊dhɛɛ’ ‑kpɔ ’ö‑ pö: «N ‑Gɔmɛ këwunsëëzë, a ‑dho ‑a kë ꞊dhë kö ’a ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑sü yö ꞊e?»

¹⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «‑Më ’yö ‑kë ’ü n ‑dhɛ këwun ‑së ‑mɛ ‑ɛ? Mɛ gbɛ këwun ’yaa ‑së ‑a ’ke yaa kë ‑Zlan dosɛn ’ka. ²⁰Tɔng ‑nu ’wo ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ’wo ꞊nɛ: Kö ꞊kun ’ü ‑da dhe ’piö; kö ꞊kun ’ü mɛ gbɛ ‑bha gɔɔn‑ ꞊mɛɛ; kö ꞊kun ’ü mɛ zë; kö ꞊kun ’ü ꞊kwaan; kö ꞊kun ’ü ꞊sua ‑kë mɛ gbɛ ‑gɔ; ‑bhö ü dë waa‑ ü dhe ‑an ꞊bhlë ’kpɔ, ü ‑an ‑dɔ ‑a?»

²¹’Ö gɔɔn‑ bhë ’ö‑ ‑daa ‑kë ’ö‑ pö: «Tɔng ‑nu ’wo bhë ’ö sü n ’tee ’gü ‑bha a ‑an ’plɛ ‑kun.»

²²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ: «Pë do ’bhaa ‑wun ‑yö ꞊tun ü ‑bha: ‑Bhö ü ‑gɔ pë ‑nu ’plɛ ’dhɔɔ dɔ ’ü‑ ’wëü‑ ‑nu bhë ’ü‑ ‑glu ’fɛɛmɛ ‑nu ’ka; ’go mü ’ü nu ’ü ziö n ’piö! ꞊Ya kë ’dhö ü ‑dho ꞊bhɔɔpë ‑nu yö dhang‑ ’gü.»

²³’Kɛɛ gɔɔn‑ ’ö bhë, ꞊dhɛ ‑wo ’ö ꞊nɛ ꞊yaa‑ ma, ’ö‑ wö ‑yö ꞊siö, bhii ’ö tɔɔ ‑yö ‑kë ꞊bhɔɔmɛ ꞊va ’ka. ²⁴꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊yaa‑ yö ꞊nɛ gɔɔn‑ ’ö bhë ‑a wöödhɛ ꞊ya ꞊siö’‑, ’yö‑ pö: «‑Yö ’gbee‑ ꞊bhɔɔmɛ ‑nu ‑bha ’ka kö ‑waan ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü. ²⁵‑Yö ’pëëpë ‑yɔɔnmia ‑bha ’ka kö ‑yaan bɔ miiga ’dhi ’gü ’ö ꞊zië’ ꞊bhɔɔmɛ ‑bha ‑da ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ’gü ‑sü ‑ta.»

²⁶’Yö mɛ ‑nu ’wo ‑kë wo ’to ’to ꞊dhia bhë ’wo‑ pö: «꞊Ya kë ’dhö kö dö ’yö dho dha ‑a ’gü ’sa?»

²⁷Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ’ö‑ pö: «Pë ’ö mɛ ‑kɔ yaa ‑mɔ ‑a ‑bha bhë, ‑Zlan ‑kɔ ‑yö ‑mɔa.»

²⁸’Ö Piɛɛ ‑ya pö ꞊nɛɛ: «‑Dhɛ ‑ga, yi yi ‑bha pë ‑nu ’plɛ ‑to ’yi ziö ü ’piö!»

²⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë ꞊nɛɛ: «A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Mɛ ꞊ya ö bha ’kɔ ’dhö ’iin ö bha dhebɔ, ö ’zlaa‑ ‑nu, ö ‑mɛ ‑nu, ö bha ’në ‑nu ’to ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ’gü, ³⁰‑yö ‑dho ‑a ꞊truën ꞊va yö ’töng ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, ’go mü ’yö dho ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑sü yö ‑dhɛ ꞊kpaɔ ꞊dhia’ ‑bha.»

Yesu ‑yö ö ‑bha ga ‑sü waa‑ ö ‑go ga ’gü ‑sü ‑wun ꞊blɛɛ ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa wo

(Matiö 20.17-19; Maakö 10.32-34)

³¹Yesu ‑yö ö bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑sü ö ’piö ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Kwa ‑da ‑sü ‑mü Zeluzalɛmë kö pë ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑wa ꞊bɛɛn ma ’a Mɛgbö ’ka n ‑wun ’gü bhë, ‑a ’dhiö ‑yaan ‑mɔ ’kuë. ³²‑Wo ‑dho n dɔ mɛ ‑nu ’waa ‑Zlan dɔ ‑an kwɛɛ, ’wo ’yee to n ‑ma, ’wo ’si bho n ‑gɔ, ’wo wo ’dhee ‑nu bho n ‑ma, ³³‑wo ‑dho n ‑ma ‑klaa ’ka, ’go mü ’wo n zë; ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë ’a go ‑a ’ka ga ’gü.»

³⁴’Kɛɛ ‑a ‑bha ꞊guë’ ‑nu waa‑ ‑gɛn gia‑ dɔ; bhii ‑yö ‑kë ‑bin ‑sü ’ka ‑an ‑gɔ, ’go mü ’ö ’wun ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ bhë waa‑ ‑gɛn ’zü dɔ.

Yesu ‑yö ’yënngtiimɛ do ‑dhɛ ‑bo

(Matiö 20.29-34; Maakö 10.46-52)

³⁵‑Wo ‑kë ꞊yɔɔn ꞊dhia Zeliko ‑dhɛ ’sɔɔ. ’Yënngtiimɛ do ’ö ‑kë ‑gba ‑dhɛ mɛ ‑nu ‑gɔ ꞊dhia, ‑yö ‑kë ꞊yaannu ꞊dhia zian ’sɔɔ. ³⁶꞊Dhɛ ’ö mɛ ‑gbaa ‑nu ’dho ziö ‑na, ’yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ‑an ziö ‑gɛn ’ka. ³⁷’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Yesu ’go Nazalɛtë ꞊nɛ ’ö nu ‑na bhë.» ³⁸’Yö ‑gbla ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «Yesu Davidö gbö, ‑bhö n ’yena yö ꞊ee!»

³⁹’Ö mɛ ‑nu ’wo ‑kë ’ta ꞊dhia Yesu ’dhiö bhë ’wo ’wun ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑a pö ‑sü ’ka‑ ‑dhë ‑yö ö ’dhi yö ’kuë‑, ’kɛɛ ‑yö ‑gbla ’zü ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «Davidö gbö, ‑bhö n ’yena yö ꞊ee!»

⁴⁰’Ö Yesu ‑yö ꞊gbaannu ’ö‑ ‑pö ‑an ‑dhë ‑wo nu ‑a ’ka ö ꞊dhia. ꞊Dhɛ ’ö ’yënngtiimɛ ’ö bhë ꞊ya nu ‑a ’sɔɔ, ’ö Yesu ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: ⁴¹«‑Më ’ü‑ ’piö kö ’a‑ kë ü ‑dhë ‑ɛ?»

’Ö ’yënngtiimɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, a‑ ’piö kö n ’yan ‑yö ‑dhɛ yö ’zü ‑dëüwo.»

⁴²’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Ü ’yan ’dhi ‑yö ’po! Ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü ꞊ya ü ‑dhɛ bo!»

⁴³‑Dhɛ do bhë ‑a ’gü, ’ö‑ ’yan ‑yö ‑po, ’ö ‑dhɛ yö, ’yö ‑ziö Yesu ’piö ‑Zlan ’tɔ kë ꞊va ‑sü ’ka. ꞊Dhɛ ’ö mɛ ‑gbaa ‑nu ‑de ’pö ’wun ’ö ꞊nɛ ꞊waa‑ yö, ’wo yö ‑Zlan zuö pö ‑sü ’gü.

Zase ‑yö ‑kpën Yesu ‑bha

¹꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ‑da Zeliko plöö, ‑yö ‑kë ziö ‑sü ’gü, ²gɔɔn‑ ꞊bhɔɔzë do ’wo‑ ‑dhɛ Zase ’yö ‑kë ’nii‑ ꞊sɔnng’ ’kun ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ ’ka bhë ’yö ‑kë mü. ³’Yö‑ këdhɛ ꞊mɛɛ kö mɛ ’ö Yesu ’ka ’yaan‑ ‑a dɔ. ’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö kë ꞊nɛ ‑yö ‑kë ꞊klöö’, yaa ’dho Yesu yö mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo bhë ‑an ‑dhë bhë, ⁴’Ö ‑bla sü ’ö dho ‑an ’dhiö ’ö ‑da ’lü do tuö, kö ꞊ya kë ꞊nɛ Yesu ‑yö ziö ‑na ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha kö ’yaan‑ ‑a yö. ⁵꞊Dhɛ Yesu ꞊ya ‑lo ‑dhɛ bhë ‑a ꞊tɛi’ ’ka, ’yö ö ’yan ꞊luu ’ö‑ pö Zase ‑dhë: «‑Bhö ꞊yɔɔ’‑ ’siösiö, Zase, ꞊dɛɛ tɔɔ ꞊dɛɛ, a ‑dho dho ü ‑gɔ kɔɔ!»

⁶’Ö Zase ‑yö ꞊yɔɔ ‑bla ’ka, ’yö‑ ‑nia kun ꞊zuögludhi ’ka ö ‑gɔ kɔɔ. ⁷Mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑wo ’wun ‑blɛɛ wo ‑wo ꞊löö ’wo‑ pö: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ꞊ya ’dho ꞊ya wɔ ’wunyaakëmɛ ‑gɔ kɔɔ!»

⁸’Ö Zase ‑yö ꞊luu ’ö‑ pö Dëmɛ ‑dhë: «N ‑Gɔmɛ, ‑bhö ü ’to ’to ’dhɛ! A ‑dho ma pë ‑nu ’wo n ‑gɔ, ‑a ‑kɔ ’pian do nu ’fɛɛmɛ ‑nu ‑dhë, ’go mü ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑yö ‑dhö ’a pë kun ‑a ‑gɔ ꞊flüü ’ka, ’a dho ‑a ‑bha ‑yɛ ’zü kë ‑gwaa ‑yiisië ‑zë.»

⁹’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Dha ‑sü ꞊ya ‑da ü ‑gɔ kɔɔ ꞊dɛɛ bhii ’ö tɔɔ ü Ablaamö ꞊suu’‑ ‑ta ‑mɛ do ’ka ’pö. ¹⁰Bhii ma ’a Mɛgbö ’ka, a ‑nu mɛ ‑nu ’ö ‑an nii ꞊ya dɔ ’gü ꞊siö’ ‑zian ‑ta ‑an ꞊mɛɛ’ ꞊dhia kö ’a ‑an dha.»

’Wun ꞊zuan’ ’yö ‑gban ’sënng ’tama ‑nu ‑bha

(Matiö 25.14-30)

¹¹Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ ’wun ꞊zuan’ ’ka mɛ ‑nu ’wo go ’wun ’ö‑ ꞊blɛɛ bhë ‑a ma ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë. ꞊Dhɛ ’ö ‑kë ꞊nɛ kö ꞊ya ꞊yɔɔn Zeluzalɛmë ‑dhɛ ’sɔɔ bhë, ‑yö ‑kë ‑an ‑zo ’piö ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑dhö to mü ’ö ‑lo wo ‑ta ꞊klöödhö.

¹²’Kɛɛ pë ’yö‑ pö ꞊ga ꞊nɛ: «‑Gludë ꞊suu’‑ ‑ta do ’gü ‑mɛ ‑yö ‑dho ’sɛ do ꞊gbiin ’gü kö ‑waan ‑a kë ‑gludë ’ka. ꞊Ya kë ’dhö kö ‑yaan ’yɛ ö ‑zü ‑yaan nu ö ‑gɔ ’sɛ ’gü. ¹³‑A kë ‑sü ’ka kö ‑yaan ’dho, ‑yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ’gɔɔ‑ do ꞊dhɔɔ ‑kë, ’yö mɛ ’ö ‑dhö ’ö ’sënng ’wëü‑ ’tama ga do do nu ‑a ‑dhë ‑a ‑pö ‑an ‑dhë ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: ‹‑Ka pë ‑nu ’dhɔ ’ka ‑an ’dhɔɔ dɔ ’wëü‑ ’a‑ nu ka ‑dhë bhë ‑a ’ka ‑yö ’dho ‑yö yöë n nu ‑yi ‑bha!› ¹⁴’Kɛɛ ‑a ‑bha ’sɛgümɛ ‑nu ‑wa ‑san ‑zë, ’ö ’wo wo ‑bha bɔmɛ ‑nu bɔ ‑a ’piö kö ‑waan ‑a pö ‑a ‑dhë ꞊nɛɛ ’waa‑ ’piö kö ‑yö kë ‑gludë ’ka wo ‑gɔ ’dhiö.

¹⁵꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ’yɛ ö ’zü ꞊ya nu kö ꞊waa‑ ‑ya ‑gludë ’ka ö ‑gɔ ’sɛ ’gü, ’yö ö bha yuökëmɛ ‑nu ’ö ’wëü‑ nu ‑an ‑dhë bhë ‑an ꞊dhɔɔ ‑kë kö mɛ ’ö ‑dhö pë ’yö‑ yö ‑yaan ‑a ‑zɔn.

¹⁶’Ö mɛ ‑blɛɛzë ‑yö nu ’ö‑ pö: ‹N ‑Gɔmɛ, ’sënng ’tama ’gɔɔ‑ do ’a‑ yö, ‑a mɛ ’ü‑ nu n ‑dhë bhë ‑a ‑yö ‑a ’piö ’ka.› ¹⁷’Ö ‑gludë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹꞊Yö ‑së, ma yuökëmɛ këwunsëëzë. ꞊Dhɛ ‑kë ꞊nɛ ‑wa ‑mɔa ’wo wo ‑zo tën ü ‑dhë pë ‑nu ’ö ‑an ’tɔ ’gian ’yaa ‑an ‑bha ‑an ’gü bhë, a ‑dho ü ‑ya pödhɛ ’gɔɔ‑ do ꞊kɔɔnmɛ ’ka.›

¹⁸’Ö yuökëmɛ kë ꞊plɛ ‑naa ‑yö nu ’ö‑ pö: ‹N ‑Gɔmɛ, ’sënng ’tama ’sɔɔdhu ’a‑ yö ‑a mɛ ’ü‑ nu n ‑dhë bhë ‑a ‑yö ‑a ’piö ’ka.› ¹⁹’Ö ‑gludë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Bhi ‑de ’pö, a ‑dho ü ‑ya pödhɛ ’sɔɔdhu ꞊kɔɔnmɛ ’ka.›

²⁰’Ö‑ ‑bha yuökëmɛ do ’bhaa ‑yö nu ’ö‑ pö: ‹N ‑Gɔmɛ, ü bha ’sënng ’wëüga bhë ’ö ꞊nɛ; a‑ ‑bin ‑ta wöödhö ‑sɔ ’gü, ²¹bhii a ‑suö ü ‑dhë, ’ö tɔɔ ü gɔɔn‑ ’dhiözë ’ka, pë ’ö ü ’ka‑ ꞊waannu ü ‑de ꞊kwaa’ ’ü‑ ‑sü, ’ö pë ’ö ü ’ka‑ ta ü ‑de ꞊kwaa’ ’ü‑ kan.› ²²’Ö ‑gludë ‑ya pö ‑a ‑dhë: ‹Yuökëmɛ yaa, ü ‑de ‑wo ’ü‑ pö bhë ’a dho ü ‑bha za kan ‑a ‑bha; bhi gia‑ ü‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ a mɛ ’dhiözë ’ka, ’ö pë ’yaa n ‑ma ’ka, ’a‑ sü, ’iin pë ’ö n ’ka‑ ta n ‑de ꞊kwaa’, ’a‑ ‑kan! ²³꞊Dhɛ ’ö ’dhö ꞊nɛ, ‑më ‑kë ü ’ka dho ma ’wëüga bhë ‑a ’ka ü ’ka‑ ‑da ’wëükɔ ’gü kö n nu ‑yi ’ka ma gia‑ ’aan‑ ‑a bho mü n ‑de ꞊kwaa’ kö n ꞊truën ‑yaan kë ‑dhö ‑e?›

²⁴꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’ö ‑gludë ‑ya pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ‑dhë: ‹’Sënng ’wëüga do ’yö‑ ‑gɔ bhë, ‑kaa ’kun ‑a ‑gɔ ’ka‑ nu mɛ ’ö ’sënng ga ’gɔɔ‑ do ’dhö ‑a ‑gɔ bhë ‑a ‑dhë!› ²⁵’Wo‑ pö: ‹Yi ‑Gɔmɛ, mɛ ’ö bhë ‑a ’gɔɔ‑ do ꞊ya nu ‑a ‑dhë ’saadhö!› ²⁶’Ö ‑gludë ‑ya pö: ‹A‑ ‑pö ka ‑dhë mɛ ’ö pë ’dhoë‑ ‑gɔ, ‑a ‑taɔ ‑dho kë; ’kɛɛ mɛ ’ö pë ’yaa‑ ‑gɔ ꞊va, ‑a ’bhe ’tee ‑de ’ö bhë ‑yö ‑dho kun ‑a ‑gɔ. ²⁷’Ö go mü, ‑ka mɛ ‑nu ’wo n yaagümɛ ’ka ’ö waa ’we ‑a ‑bha kö a ‑kë wo ‑bha ‑gludë ’ka bhë, ‑ka nu ‑an ’ka ’ka ‑an zë n ’dhiö zö!› »

Yesu ‑yö ‑da Zeluzalɛmë

(Matiö 21.1-11; Maakö 11.1-11; Zan 12.12-19)

²⁸꞊Dhɛ Yesu ꞊ya yën ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑bha ’dhö, ’ö zian ’ö dho Zeluzalɛmë ’yö ‑da ‑a ‑ta. ²⁹꞊Dhɛ ’ö ꞊yɔɔn ‑na Betefaze ‑dhɛ waa‑ Betani ‑dhɛ, ’ö ‑tɔn ’ö mü ’wo‑ ‑dhɛ Olivie ‑tɔn bhë ‑a ’sɔɔ, ’yö ö bha ꞊guë’ ꞊plɛ bɔ ö ’dhiö, ³⁰’Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ’dho pödhɛ ’ö kwa ’sian ’piö zö ꞊nɛ ‑a ’gü. ’Ka ‑lo ꞊sia, ka ‑dho ꞊soofang ’në do ’ö mɛ gbɛ yaa ‑ya ‑a ꞊taa do ꞊kun ‑a yö kö ‑yö ‑klu ‑sü ’ka, ‑kaa ’po ’ka nu ‑a ’ka! ³¹’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ’bhaa ꞊ya ka ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ꞊sia ꞊nɛɛ: ‹‑Më ‑kë ’ka‑ po ꞊e?›, ‑kaa pö ‑a ‑dhë: ‹Yi Dëmɛ ‑bha ‑wun ‑ya ‑bha›.»

³²’Yö bɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho; ’ö pë ‑nu ’wo bhë ’wo‑ yö ꞊nɛ ‑kɔ ‑de gia‑ ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö. ³³‑Wo ‑to ꞊soofang ’në bhë ‑a ’po ꞊dhia, ’ö‑ dëmɛ ‑nu ‑wa pö: «‑Më ‑kë ’ka ꞊soofang ’në bhë ’ka‑ po ꞊e?»

³⁴’Wo‑ pö ‑an ‑dhë: «Yi Dëmɛ ‑bha ‑wun ‑ya ‑bha.»

³⁵’Ö ’wo nu ꞊soofang ’në bhë ‑a ’ka Yesu ꞊dhia, ’ö ’wo wo ‑bha gblang ‑nu ‑po ‑a ꞊taa, ’ö ’wo Yesu sü ’wo‑ ‑yaa ꞊taa. ³⁶‑Yö ‑kë ’dho ꞊dhia, ’ö mɛ ‑nu ‑wo wo ‑bha gblang ‑kpɔ zian ‑gblooga ‑ta ‑a ’dhiö. ³⁷꞊Dhɛ ’ö ꞊guë’ ‑nu ‑gbaa bhë ’wo ꞊yɔɔn ‑na Zeluzalɛmë plöödhɛ ’sɔɔ, zian ’yö ꞊yɔɔ Olivie ‑tɔn ’piö ꞊zian’ ‑a ’ka bhë, ’yö ꞊zuögludhi ‑yö ‑an pa; ’yö ’wo yö ’gɛi kë ‑sü ’gü ‑Zlan ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ’ka ’gbee‑ ’ka ‑dhidhaapë ‑nu ’yö ‑an ‑kë ’wo‑ yö bhë ‑an ‑wun ’gü, ³⁸’wo‑ pö: «Kwaa‑ ’yoo ‑mü! Kwaa‑ ’yoo ‑mü! ’Dhuë‑ ‑yö ’kpɔ ‑gludë ’ö nu Dëmɛ ’tɔ ’gü ‑a ‑bha, ꞊zuöyagluu ‑yö kë dhang‑ ’gü, ’go mü ‑Zlan ’tɔ‑ kë ꞊va!»

³⁹’Ö Falizi ‑mɛ ’bhaa ‑nu ’wo ‑kë mɛ ‑gbaa ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an ziën bhë, ’wo‑ pö Yesu ‑dhë: «Yi ‑Gɔmɛ, ‑bhöë pö ü bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë ‑wo wo ’dhi yö ’kuë‑ ‑ɛ!»

⁴⁰’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë: ꞊Wa wo ’dhi ‑yö ’kuë‑ ꞊sia, ‑guö ‑nu ‑wo ‑dho gbla!»

Yesu ‑yö ’gbo ‑bɔ Zeluzalɛmë ‑dhɛ ‑wun ’gü

⁴¹꞊Dhɛ ’ö Yesu ꞊ya ꞊yɔɔn pödhɛ ’sɔɔ, ’ö ꞊ya ö ’yan ‑da pö‑ ‑ta ’ö yö ’gbo bɔ ‑sü ’gü Zeluzalɛmë ‑wun ’gü, ⁴²’Ö‑ pö: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ dɔ ’ö ’kwa‑ wo ꞊dɛɛ ꞊nɛ, pë ’yö dho ü gbaa ꞊zuöyagluu ’ka ü‑ ‑dɔ ‑bezë, kö ꞊yö ‑së ꞊dhɛɛ, ’kɛɛ yö ꞊ga ꞊ya ‑bin ü ‑gɔ bhë, ⁴³bhii yi ‑nu ‑wo ‑dho nu ü ‑bha ’ka, ü yaagümɛ ‑nu ‑wo ‑dho ꞊nië’ ü ‑zü, ’wo pë ‑nu dɔ ’kuëdhö ‑waan bɔ böü‑ ’kplong ‑zü; ‑wo ‑dho sɔ ü ‑ta ’ö ’wo ü ‑nëng zian ’saadhö ’ka. ⁴⁴Bhi ’dhö, ü ’gü ‑mɛ ‑nu ’dhö, ‑wo ‑dho ka ’gü ꞊siö’‑ ’fɛfɛdhö, ‑guö gbɛ yaa ’dho to ö ’bha ‑guö ‑ta zö. Bhii ’töng ’ö ‑Zlan ‑yö nuë ü ‑dhë bhë ü ’ka‑ dɔ!»

Yesu ‑yö ’dhɔɔdɔmɛ ‑nu ‑kë ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ

(Matiö 21.12-17; Maakö 11.15-19; Zan 2.13-22)

⁴⁵Yesu ‑yö ‑da ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ, ’ö yö ’dhɔɔdɔmɛ ‑nu ’wo ‑kë mü ‑an kë ‑sü ’gü ⁴⁶‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑ya pö: Ma ’kɔ ‑yö ‑dho kë ‑bhɛa ‑a ’gü ‑kɔ ’ka, ’kɛɛ ka ’pö, ’ka‑ ‑kë ka ‑bha ꞊kwaanpë ‑bin ‑a ’gü ‑guö ꞊duudhɛ ’ka!»

⁴⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ‑ya mɛ ‑nu ꞊daan’ ‑sü ‑bha ‑dhɛkpaɔyi ’saadhö ’ka ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ. Slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛtɔzë ‑nu ꞊ya kë, ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö ’waan‑ Yesu zë, ⁴⁸’kɛɛ ‑a kë ‑kɔ ’wo dho ‑a kaa waa‑ dɔ, bhii ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ’saadhö ‑wo wo ’to ‑to Yesu ‑wo ‑bha kpinngdhö wo ‑zo ‑kë ‑a ’piö ‑sü ’ka.

Yesu ‑bha ‑wogbiindhɛ ’godhɛ

(Matiö 21.23-27; Maakö 11.27-33)

¹‑Dhɛkpaɔyi do ’ka Yesu ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ꞊daan’ ꞊dhia ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü. ’Yö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ ziizii ‑nu ‑wo ‑nu, ²’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ‑nu ’ü‑ kë ‑na ꞊nɛ, dö ’ö‑ pö ü ‑dhë ’ü‑ kë ꞊ɛ?»

³’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Ma ‑de ’pö, a ‑dho ꞊dhɛɛ’ do kpɔ ka ‑gɔ: ⁴Dö ’ö Zan bɔ kö ‑yaan mɛ bɔ yiö ꞊e? ‑Zlan ‑mü ‑i, ’iin mɛ ‑nu ‑mü ‑i?»

⁵’Kɛɛ ‑wo ‑yö ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü wo ’ko ‑dhë ’wo‑ pö: «’Kwa‑ ‑daa kë ꞊sia ꞊nɛ ‑Zlan ’yö‑ bɔ, ‑yö ‑dhoë pö kwa ‑dhë ‑më ‑kë kwaa‑ ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑ɛ? ⁶’Iin ’kwa‑ pö ꞊sia ’zü ꞊nɛ mɛ ‑nu ’wo‑ bɔ, mɛ ‑nu ’töüdhö ‑wo ‑dho kwa ‑zuö ‑guö ’ka ’wo kwa zaa, bhii ’ö tɔɔ mɛ ’plɛ ‑wo Zan ‑ya ’ti ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ’ka.»

⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo‑ pö: «Mɛ ’ö‑ bɔ kö ‑yaan mɛ bɔ yiö bhë ’yiëë‑ dɔ.» ⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö bhë kö ma ‑de ’pö, mɛ ’ö‑ pö n ‑dhë ’a pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an kë bhë, n ’ka ’dho ‑a ’tɔ pö ka ‑dhë ’pö.»

’Wun ꞊zuan’ ’ö ‑gban lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ yuökëmɛ ’gluyaazë ‑nu ‑bha

(Matiö 21.33-46; Maakö 12.1-12)

⁹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Yesu ‑yö ’wun ‑blɛɛ mɛ ‑nu ‑dhë ’wun ꞊zuan’ ’ka ’ö ‑pö: «Gɔɔndë do ‑yö ö bha lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑kë, ’ö‑ ‑lo lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ yuökëmɛ ‑nu kwɛɛ, ’ö‑ to ’ö dho ’ta ’gü ‑glɔɔ ’ma ‑dhiadhö.

¹⁰꞊Dhɛ ’ö lɛzɛn bho ‑yi ꞊ya ‑lo, ’yö ö bha yuökëmɛ do bɔ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ yuökëmɛ ‑nu ‑dhë kö ‑waan ö ‑bha ‑kpa bɔ ö ‑dhë. ’Kɛɛ lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa ‑kun ’wo‑ ‑ma ’wo‑ ‑yɛ ’zü ö ‑kɔ ’kpaan ’ka.

¹¹’Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑yö ö bha yuökëmɛ do bɔ ’zü, ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ‑wa kun, ’wo‑ ‑ma, ’wo ’si ‑nu bho ‑a ‑gɔ, ’wo‑ ‑yɛ ’zü ö ‑kɔ ’kpaan ’ka ’pö.

¹²’Yö ö ‑bha yuökëmɛ ‑gwaa kë ‑yaaga ‑naa bɔ; ‑a mɛ bhë ‑wa ‑gi ’wo‑ bho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö, ’wo‑ ‑zuö zian gbɛ ’ka.

¹³’Ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ‑ya pö: ‹‑Më ’a dho ‑a kë ꞊o? Dɔ, ’a n gbö ‑dhɔkaasüzë ꞊duö ꞊nɛ ‑a bɔ, ‑yö ‑kë yö ‑zë ‑wo ‑dho lë‑ ‑kë ‑a ‑gɔ.›

¹⁴’Kɛɛ ꞊dhɛ ’ö yuö ‑kë lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ‑mɛ ‑nu ꞊waa‑ yö, ’wo‑ pö wo ’ko ‑nu ‑dhë: ‹Mɛ ’ö pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ’wo dho to ‑a ‑gɔ ’dhiö ꞊zian’ ö ꞊ga ’ö ꞊nɛ! ‑Kwaa zë kö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ’ö ꞊nɛ ‑yaan ’to kwa ‑gɔ!› ¹⁵’Ö ’wo‑ kun, ’wo‑ bho lɛzɛn ꞊dhɛɛdhö ’wo‑ zë.»

’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «꞊Ya kë ’dhö, lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ dëmɛ ꞊ya nu, ‑më ’yö dho ‑a kë ꞊ɛ? ¹⁶A‑ ‑pö ka ‑dhë: Pë ’ö dho ‑a kë ’ö tɔɔ ‑yö ‑dho nu ’ö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ ‑yuökëmɛ ‑nu ’wo bhë ’yö ‑an zë, ’yö lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ bhë ’yö‑ nu mɛ ’waa gbɛ ‑nu ‑dhë.»

꞊Dhɛ ’ö mɛ ‑nu ꞊waa‑ ‑wo ’ö bhë ‑a ma ’wo‑ pö: «’Wun mɛ ’ö ꞊suu’‑ ’dhö bhë kö ꞊kun ’ö‑ ‑kë!»

¹⁷’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑an ‑ga ‑piindhö ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ’ö ‑kë ’dhö, ‑më ‑kë ’ö ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ꞊bɛɛn’ ‑wo ‑ya pö: ‑Guö ’ö ’kɔdɔmɛ ‑nu ‑wa ꞊zong ’dhiö ‑be bhë, yö gia‑ bhë ’ö ‑kë ’kɔ kuënnu ‑guö ’ka zlöö bhë ꞊ɛ?» ¹⁸’Ö Yesu ‑yö ꞊yɔɔn ö ‑wo ‑ta ’ö‑ pö: «Mɛ ’oo mɛ ’ö ’dhoë‑ ‑püö ‑guö ’ö bhë ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ö ‑de yɛ, ’ö mɛ ’oo mɛ ’ö ‑guö bhë ꞊ya ‑püö ‑a ‑ta, ‑yö ‑dho ‑a ꞊wüü’‑.»

’Nii‑ ꞊sɔnng’ ‑bho ’sɛgɔ ꞊kɔɔnmɛ ‑dhë ‑sü

(Matiö 22.15-22; Maakö 12.13-17)

¹⁹Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu waa‑ slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu ‑wa këdhɛ ‑mɛɛ kö ’waan‑ Yesu ’kundhɛ gia‑ bhë ‑a ’gü, bhii ’ö tɔɔ wo gia‑ ‑wa ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’wun ꞊zuan’ ’ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ‑ö ‑gban lɛzɛn ꞊dhɛɛdhɛ waa‑ ö dëmɛ ‑nu ‑an ‑bha bhë, ‑yö ‑gban wo gia‑ wo ‑bha, ’kɛɛ ’suö ‑yö ‑an ‑kë ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë. ²⁰’Yö ’wo yö naɔ ‑kë Yesu ‑bha ‑sü ’gü; ’wo mɛ ‑nu bɔ kö ‑waan naɔ kë ‑a ‑bha. Mɛ ‑nu ’wo bhë ‑wo wo ‑de ‑kë mɛ ‑nu këwunsëëzë ’ka kö ’waan‑ ’slë ’kan ‑a ‑gɔ ꞊dhɛɛ’ ‑nu ‑kpɔ ‑a ‑gɔ ‑sü ’ka. Bhii pë ’yö dho kë ‑a ‑bɔ ‑a ‑ta ’ka kö ’waan‑ ‑a dɔ ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ kwɛɛ bhë ꞊nɛ ’wo‑ ꞊mɛɛ’. ²¹’Ö ’wo ꞊dhɛɛ’ kpɔ Yesu ‑gɔ ’wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, yi‑ ꞊dɔa’ ꞊nɛ ’wun ‑nu ’ü‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë o, ’iin ü ‑bha mɛ ꞊daan’ ‑wo bhë o, ‑an ’plɛ ‑wo kpengdhö; ’ö ’bhaa mɛ ‑nu zë ’gü kë, ’kɛɛ ü mɛ ‑daan ’ko ’trüün ’piö ’wun giagia ’ö ‑Zlan ‑bha zian ‑ta ‑a ’ka. ²²Kwa ‑bha tɔng ‑ya ‑pö ’kwa ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑gludë Sezaa ‑dhë e, ’iin kö ꞊kun ’kwa‑ bho ‑a ‑dhë e?»

²³’Kɛɛ Yesu ‑yö ‑an ‑bha ’slëkanwo bhë ‑a ꞊tɛi’ ‑dɔ; ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: ²⁴«‑Ka dönie ga do ‑zɔn n ‑dhë! Dö ’ö‑ ’tɔ waa‑ ‑a ‑gɔ ’bin ’dho ‑ya ‑sü ’ka ‑a ‑ta ꞊nɛɛ?» ’Ö ’wo‑ pö: «Sezaa ‑mü.»

²⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «꞊Dhɛ ’ö ’dhö, pë ’ö Sezaa ‑bha ’ka, ‑kaa bho ‑a ‑dhë; ’ka pë ’ö ‑Zlan ‑bha ’ka, ’ka‑ bho ‑Zlan ‑dhë ’pö!»

²⁶Waa‑ ’kundhɛ yö gbɔ ö ‑wo ‑ta ’wun ’yö‑ ꞊blɛɛ mɛ ‑nu wö ’dhiö bhë ‑a ‑wun ’gü, ’kɛɛ pë ’ö ‑kë ꞊zian’ ’ö tɔɔ ‑an ’te ’yö tun ’wun ‑daa kë ‑kɔ ꞊suu’‑ ’ö Yesu ‑ya ‑kë bhë ‑a ‑wun ’gü; ’ö ‑dhɛ ‑yö ga ‑an ‑ta diindhö.

꞊Dhɛɛ’ do ’ö ‑gban ‑go ga ’gü ‑sü ‑bha

(Matiö 22.23-33; Maakö 12.18-27)

²⁷Saduse ‑mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ‑nu Yesu ’piö; wo ꞊nɛ ’wo‑ pö mɛ ꞊ya ga ö ’ka ’dho go ga ’gü gbɔ bhë, ’ö ’wo yö ‑a ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha ²⁸’wo‑ pö: «Yi ‑Gɔmɛ, tɔng ’ö Moizö ‑ya nu yi ‑dhë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ’ö ꞊nɛɛ: ꞊Ya kë ꞊nɛ gɔɔn‑ do ’ö‑ dhe ’dho ‑a ‑gɔ ꞊ya kë ‑dhö, ‑a dheglu ’në gɔɔn‑ ꞊ya kë ‑dhö; waa‑ ö bɔɔ waa ’në ’kpɔ gbɔ, ꞊ya ’to ’dhö ꞊ya ga kö ‑a bɔɔ ꞊gɛandhe bhë ‑yö ‑dho to ‑a dheglu ’piö, ’ö ’wo ’në kpɔ ‑a pin ꞊taa. ²⁹’Kɛɛ kö ’töng do ’ka bhë, dhegluzë ’slaplɛ ‑wo ‑kë ‑dhö; ’ö‑ mɛ ‑blɛɛzë ‑yö dhe sü, ’ö waa ’në gbɛ ’kpɔ ’ö ga. ³⁰’Ö‑ bɔɔ ꞊gɛandhe ‑yö to ‑a mɛ kë ꞊plɛ ‑naa bhë ‑a ’piö, ³¹’ö to ‑a mɛ kë ‑yaaga ‑naa ’piö ’pö. ‑Kɔ do bhë ‑a ’ka ’ö ‑dhɛ ’wo‑ ‑bha ’slaplɛ ’wo‑ ‑kë ‑a ’ka, ’ö waa ’në gbɛ ’kpɔ, ’ö ‑an ’plɛ ‑wo ga. ³²’Ö dhebɔ ‑de ’pö ’yö ga.

³³꞊Ya kë ’dhö, yi ’ö gamɛ ‑nu dho go ‑a ’ka ga ’gü, ‑a dö ’yö dho kë ‑a ꞊gɔn ’ka kpinngdhö ꞊e? Bhii ’ö tɔɔ ‑dhɛ ’ö ’wo‑ ‑bha ’slaplɛ ‑wo ‑kë ‑a ꞊gɔn ’ka!»

³⁴’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu ‑wo ’kpongtaa zö ‑wo wo ’ko ‑sü, ³⁵’kɛɛ gɔɔn‑ ‑nu, dhoo ‑nu, mɛ ’ö ‑an ‑ma ꞊kun kö ‑waan ’go ga ’gü kö ‑waan ‑kë ‑a ’gü ‑sü mɛ ’ö zlöö ꞊toëpö ’ka ‑a yö bhë, waa ’dho wo ’ko sü, ³⁶wo ’ka ’dho ga gbɔ, bhii kö waa‑ ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑an ꞊suu’‑ ꞊ya kë do; kö ꞊wa kë ‑Zlan ‑bha ’në ‑nu ’ka, bhii ’ö tɔɔ ꞊wa ’go ga ’gü. ³⁷’Go mü ’zü Moizö ‑ya ‑zɔn ’wun gia‑ ’ka ꞊nɛ gamɛ ‑nu ‑wo ‑dho go ga ’gü, bhii pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑a ‑bha ’sëëdhɛ ’gü, ’wun ’ö ‑gban ’ginngkpɔɔ ‑bha, ’ö tɔɔ ‑yö kwa Dëmɛ ‑dhɛ Ablaamö ‑bha ‑Zlan, Izaakö ‑bha ‑Zlan waa‑ Zakɔbö ‑bha ‑Zlan. ³⁸Kö ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑yö mɛ ’bhee‑ ‑nu ‑bha ‑Zlan ’ka, ’yaa gamɛ ‑nu ‑bha ‑Zlan ’ka, bhii mɛ ’wo ’bhee‑ bhë ‑wo ’bhee‑ ’dhö ‑a ‑bha ’ka.»

³⁹’Yö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu mɛ ’bhaa ‑nu ‑wa pö: «Ü‑ ‑blɛɛ ‑së, yi ‑Gɔmɛ!»

⁴⁰Bhii ’ö tɔɔ ꞊dhɛɛ’ gbɛ ’kpɔ ‑dhɔ yaa ‑an kë ‑a ‑gɔ zlöö gbɔ.

꞊Dhɛɛkpɔdhe ‑nu ’wo ‑gban ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑bha

(Matiö 22.41-46; Maakö 12.35-37)

⁴¹’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ‑kɔklë ’wo‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’pö ‑yö ‑go Davidö ꞊suu’‑ ‑ta ’gü i? ⁴²’Kɛɛ kö Davidö gia‑ ‑ya ‑pö ’Tan ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: N Dëmɛ (‑Zlan) ‑ya ‑pö n Dëmɛ ‑dhë: ‑Bhö ‑ya ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ’gü ꞊zian’ ⁴³‑yö ’dho ‑ö yöë yi ’a dho ü yaagümɛ ‑nu kaa ü ‑gɛn ‑ta ‑a ‑ta dhuö ‑pë ’ka ‑a ‑bha. ⁴⁴꞊Dhɛ Davidö gia‑ ‑ya ‑dhɛ ö Dëmɛ, ‑yö ‑kɔklë ’ö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑yö ‑go ‑a ꞊suu’‑ ‑ta ’gü ’zü i?»

‑Kë ’slë ’ka ‑sü ’ö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ’piö

(Matiö 23.1-36; Maakö 12.38-40)

⁴⁵Mɛ gbung ’wo ‑kë mü bhë ‑an ’plɛ ’to ‑ya ‑wo ‑bha. ’Yö Yesu ‑ya pö ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë: ⁴⁶«‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo‑ ‑dhɔ kë ‑na ꞊nië gblang ꞊gbiin ‑nu ’ka ‑sü ’ka, ’ö ’wo‑ ’piö kö ‑wo ‑mɛɛ ‑nu kë wo ’ka ꞊bhlë ’gü ’dhëëdhɛ ꞊vava ‑nu ‑bha, ’ö ’wo ‑ya ‑gbloo ‑sɛɛbɔ ‑ta ‑an ‑gɔ ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’wo ‑yadhɛ ‑sɛɛbɔ sü ’wlaan‑ ‑nu ‑ta; ⁴⁷wo bhë ‑wo ꞊gɛandhoo ‑nu ‑bha pë ‑nu ’ö ‑an ‑gɔ ‑a kun ‑an ‑gɔ, ’ö ꞊wa ’go mü ’wo ꞊bhɛa ꞊gbiin kö ’waan‑ kë mɛ ‑nu këwunsëëzë ’ka mɛ ‑nu wö ’dhiö. Bhii ‑wo ‑dho ’klobhɔdhe ꞊va ‑ziögɔüsüzë yö.»

꞊Gbaapë ’yö go ꞊gɛandhe ’fɛɛzë kwɛɛ

(Maakö 12.41-44)

¹Yesu ‑yö ‑dhɛ ‑ga ö ‑zü ’to, ’ö‑ ’yan ‑yö ‑da ꞊bhɔɔmɛ ‑nu ’wo wo ‑bha ꞊gbaapë ‑da ‑na ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑pë ’gü, ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë ‑an ‑ta. ²’Ö‑ ’yan ‑yö ‑da ’zü ꞊gɛandhe ’fɛɛzë do ’bhaa ‑ta kö ‑yö ’wëü‑ ’sɛɛn‑ ga ꞊plɛ ‑da ‑na ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑pë ’ö bhë ‑a ’gü ’pö.

³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö mɛ ‑nu ’wo ‑kë mü bhë ‑an ‑dhë: «A‑ ‑pö ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Dhebɔ ’fɛɛzë ’ö ꞊nɛ ’wëü‑ ’ö‑ ‑da mü bhë, ꞊yö ꞊va ’ö ꞊zië’ mɛ ‑nu ’wo to ’saadhö ‑an ‑bha ‑ta. ⁴Bhii mɛ ‑nu ’wo bhë ’wëü‑ ’ö‑ nu ‑sü ’yaa ’më ‑an ’ka bhë ꞊nɛ ’wo‑ ‑kë gbaɔ ’ka; ’kɛɛ yö ’pö, ‑a ‑bha ’fɛɛdhɛ ’gü pë ’ö to ‑a ‑gɔ ‑tosiadhe këpë ’ka bhë ’ö‑ ’plɛ ‑nu bhë.»

Yesu ‑yö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’wü ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 24.1-2; Maakö 13.1-2)

⁵Mɛ ’bhaa ‑nu ‑wo ’wun ‑blɛɛ ‑Zlan ‑bha ’kɔ bhë ‑a ‑bha ’wo‑ pö: «‑Guö ‑nu ’wo ’kɔ dɔa ꞊nɛ ꞊wo ‑së ꞊dhɛɛ! ’Ö pë ‑nu ’wo‑ nu ꞊gbaapë ’ka ’wo‑ ’gü bhë, ‑wo ‑së ’pö ꞊dhɛɛ!» ⁶’Ö Yesu ‑ya pö: «Pë ‑nu ’ka ‑an ‑ga ‑na bhë, yi do ‑yö nu ‑na, ‑guö gbɛ yaa ’dho to ö ’ko ‑ta dhuö mü, ‑an ’plɛ ‑wo ‑dho ‑lo.»

’Yena ‑wun ‑nu ‑dho kë ’kpongtaa yën ‑yi ’dhiö

(Matiö 24.3-14; Maakö 13.3-13)

⁷’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑wo ‑dho kë yi ‑mlë ’ka ɛ? ꞊Duakëpë ‑mlë ’yö dho pë ‑nu ’wo bhë ‑an yi ‑zɔn ‑ɛ?»

⁸’Ö Yesu ‑ya pö: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö! Kö ꞊kun ’ka ka ꞊kwaa’ ka ‑de ‑zü ’wo ka ‑püö! Bhii mɛdhɛvadhɛ ‑wo ‑dho nu n ’tɔ ’gü, ’wo‑ pö: ‹Ma ’pö, ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü n ’ka! Ma nu ’töng ꞊ya ‑lo!›, ’kɛɛ kö ꞊kun ’ka ‑ziö ‑an ’piö! ⁹’Ka ‑glu gɔn ‑wun ‑nu ’iin ‑dɔ ’ko ‑gɔ ’yënng ‑wun ‑nu ma, kö ꞊kun ’ö ’siö ‑yö ‑kan ka ’gluu! Pë ‑nu ’wo ’dhö ‑wo ‑dho kë ’dhiö ‑blɛɛzë, ’kɛɛ yaa ’dho kë ’kpongtaadhɛ ’dhiö ’to ‑sü ’ka.»

¹⁰’Go mü ’yö‑ pö ’zü ꞊nɛɛ: «’Sɛgɔgümɛ ‑nu ‑wo ‑dho ’ko zë wo ’bha ’sɛgɔgümɛ ‑nu ’ka, ö ‑gludë dho ‑glu ‑da ö ’bha ‑gludë ‑ta; ¹¹’sɛ ‑bha ꞊zluun ‑sü ’gbee‑ ‑dho kë ‑dhö, ’ö din ‑nu, ‑sü ’kuë‑ ꞊yua’ ‑nu dho nu ’sɛgɔ ’bhaa ‑nu ’gü, ’siö ‑kan mɛ ’gluu ‑pë waa‑ ꞊duakëpë ‑wo ‑dho kë dhang‑ ’gü. ¹²’Kɛɛ ‑a kë ꞊yië’ kö pë ‑nu ’wo ’dhö bhë ‑waan kë, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ka kun, ’wo pë ’dhiö‑ ‑nu kë ka ’ka, ’wo ka dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑bhɔkuëkɔ ‑nu ’gü, ’wo dho ka ‑zuö ‑kanso ’gü ‑waan za dɔ ka ‑bha ‑gludë ‑nu waa‑ ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu ‑an ’dhiö n ‑wun ’gü. ¹³‑Yö ‑dho kë ka ‑bha bɔdhɛ ’ka kö ’kaan‑ kë n ꞊goo‑ ‑nu ’ka. ¹⁴‑Ka ka ‑zo ‑gban kö ꞊kun ’ka dɔ ka ‑de ‑wun ꞊zɔnng’ ‑ta za ’ö dɔ ka ‑bha bhë, ka ‑bha ꞊blɛɛ’ ‑sü ‑wun ’gü, ¹⁵bhii ꞊ya kë ꞊nɛ mɛ ‑nu ꞊wa ’dho ka ’ka zakanmɛ ‑nu ’dhiö, ma gia‑, a ‑dho ‑wo ’ö ’kpaakpadhɛ ’ö ka yaagümɛ gbɛ ’ka ’dho ‑mɔ ‑a ‑bha ’iin ‑yaan dɔ ‑a ‑gɔ ‑a dɔ ka ’dhii. ¹⁶Ka dë ‑nu, ka dhe ‑nu, ka dheglu ‑nu, ka mɛ ‑nu, ka ’bhamɛ ‑nu ‑de gia‑, ‑wo ‑dho ka dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ, ’wo mɛ ’bhaa ‑nu zë ka ’gü. ¹⁷Mɛ ’saadhö ‑wo ‑dho ka ‑san zë n ‑wun ’gü, ¹⁸’kɛɛ ka tuö ‑wun ga do ’ka ’dho ꞊dhɔng. ¹⁹‑Ka ka ’gü dɔ ’gbee‑, ’ka‑ kë ’dhö, ’ka dho ka ‑bha ꞊toëpö ‑kë ‑a ’gü ‑sü yö.»

Yesu ‑yö Zeluzalɛmë ꞊siö’ ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 24.15-21; Maakö 13.14-19)

²⁰’Ö‑ pö: «Yi ’ka dho Zeluzalɛmë ‑dhɛ yöë kö ‑glugɔnmɛ ‑nu ꞊wa ꞊nië’ ‑a ‑zü bhë, ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑a ’gü ꞊siö’‑ ‑yi ꞊ya yö ꞊klöö’. ²¹꞊Ya kë ’dhö mɛ ‑nu ’wo Zude ‑wo ‑dho ꞊duë, ‑wo ’dho ‑tɔn ‑nu ’piö ꞊zian’; mɛ ‑nu ’wo dho kë Zeluzalɛmë plöödhɛ ‑bha, ‑wo ‑dho go wo pin ‑bha; mɛ ‑nu ’wo dho kë zian ‑gbloo ‑nu ’piö, kö ꞊kun ’wo ‑da plöö, ²²bhii ‑yö ‑dho kë ’klobhɔdhe ‑yi ’ka. ‑Yö kë ’dhö, kö pë ‑nu ’wo ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ‑an ’dhiö ‑nu ‑waan ‑mɔ ’kuë. ²³‑Më ’yena ‑wun ’ö dho kë yi ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, dhoo ‑nu ’wo ’guzë waa‑ dhoo ‑nu ’wo ’bëë‑ ’ka ‑an ‑bha ’ka ‑oo! Bhii ꞊zuö’ ‑da ’yenagüdhe ꞊va ‑yö ‑dho kë ’sɛ ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü, ’ö ’wun ‑yö na ‑Zlan ‑zuë ‑a ’gü ‑mɛ ‑nu buëndhö. ²⁴‑Wo ‑dho ‑an zë ‑blaan ’ka, ’wo ‑an kun ’gan ’ka, ’wo dho ‑an ’ka ’sɛgɔ ’gü ‑dhɛ ’saadhö ‑bha, ’ö mɛ ‑nu ’waa ‑Zlan ‑bha mɛ ‑nu ’ka ’wo dho Zeluzalɛmë ‑pö ꞊siö’ ‑yaan ’dho ‑yaan yöë ’töng ’ö ‑Zlan ‑ya nu ‑an ‑dhë bhë ‑a yën ‑yi ‑bha.»

Mɛgbö ‑dho nu

(Matiö 24.29-31; Maakö 13.24-27)

²⁵’Ö‑ pö: «꞊Duakëpë ‑nu ‑dho kë lan‑ ’gü, ’yö ‑kë ’su ’gü, ’yö ‑kë ’susongga ‑nu ’gü; ’ö sia‑ zö, ’kpongtaamɛ ‑nu ꞊zuö’ dho ‑da ꞊wabhödhe ’gü, ’ö ’suö ꞊va dho ‑da mɛ ‑nu ’gü, ’yoo ‑drinng ’gbee‑ ‑bha dɔ ‑sü waa‑ ’yoo kpö ‑bha ‑ma ‑sü ‑wun ’gü. ²⁶Mɛ ‑nu ‑dho ga ’suö ‑dhë, ‑zo ‑ta ‑a ’gü ‑pë ’ö dho kë ’kpongtaa zö bhë ‑a ‑wun ’gü, bhii ’piigbeedhɛ ‑nu ’wo dhang‑ ’gü ‑wo ‑dho ꞊zluun. ²⁷꞊Ya kë ’dhö ‑wo ‑dho ma ’a Mɛgbö ’ka n yö kö a nu ‑na dha kpö ‑ta ’piigbeedhɛ waa‑ ’tɔbhɔdhe ꞊va ’ka. ²⁸’Töng ’ö pë ‑nu ’wo bhë ’wo dho kaa, ‑ka ka ‑zo ‑gban ’ka ka ‑gɔ ‑nu ꞊luu’‑, bhii kö ka ‑bha ‑go ’gan ’gü ‑sü ꞊ya yö ꞊klöö’.»

Mɛ ꞊daan’ ‑wo ’ö ‑gban figö ‑lü ‑bha

(Matiö 24.32-35; Maakö 13.28-31)

²⁹Yesu ‑yö ’wun ꞊zuan’ do ‑zɔn ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «‑Ka figö ‑lü waa‑ ’lü mɛ ‑nu ’wo to ‑an ‑ga! ³⁰’Ka ‑an ’dhɛ ‑dëü ‑nu yö, kö ꞊ya kë ka ’yaan ꞊nɛ ꞊kpɔɔ ꞊ya yö ꞊klöö’. ³¹‑Kɔ do bhë ‑a ’ka pë ‑nu ’wo bhë ’ka ‑an yö, ‑kaa dɔa ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑bha nu ‑sü ꞊ya yö ꞊klöö’. ³²A‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: Pë ‑nu ’wo ’dhö ‑wo ‑dho kë kö mɛ ‑nu ’wo ’töng ꞊nɛ ‑a ’gü ꞊nɛ ‑an ’plɛ waa ga ꞊kun. ³³Dhang‑ waa‑ ’sɛ ‑wo ‑dho ziö, ’kɛɛ n ‑wo ’ka ’dho ziö ’gbɛɛdhö.»

‑Ya ’yaan ‑gɛn

³⁴’Ö‑ pö: «‑Ka ka ‑zo kë ka ‑de ’piö! Kö ꞊kun ’ö ’ka ka ‑de ’bɔn ‑kan ‑bhöpë ꞊vava ‑bhö ‑sü ‑nu, yɔ ’yi ꞊vava mü ‑sü ‑nu waa‑ ‑zo ‑ta ’kpongtaapë ‑wun ’gü ‑sü ‑an ꞊kwaa’, ’yaa ’dhö n nu ‑yi ‑dho ‑wo ka tii ’ka. ³⁵Bhii ‑yö ‑dho ‑lo ka ‑ta ꞊nɛ ’kplö ’dhö ’kpongtaamɛ ’plɛ ‑ta. ³⁶‑Ka ‑ya ka ’yaan, ‑ka ꞊bhɛa’‑ ’töng ’saadhö ‑a ’ka, kö ka ’gü ‑yaan kë ’gbee‑ ’kaan‑ dha pë ‑nu ’wo ’dhoë‑ nu ’töüdhö bhë ‑an ‑gɔ, ’iin ’kaan‑ dɔ ka ‑gɛan ma ’a Mɛgbö ’ka n ’dhiö.»

³⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö yi ’saadhö ’ka, Yesu ‑yö mɛ ‑nu ‑daan ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü; ’yö ’bin ꞊ya ’më, ’yö dho Olivie ‑tɔn tuö ‑wɔ ’ma ꞊dhia. ³⁸’Ö ‑dhiadhiö ’ö mɛ ‑nu ‑wo ‑so ’wo nu ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑waan wo ’to ’to ‑a ‑wo ‑bha.

Slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ’kuë‑ Yesu ‑gɔ

(Matiö 26.1-5; Maakö 14.1-2; Zan 11.45-53)

¹’Bluu‑ ’ö‑ ꞊bhɛɛpë ’yaa‑ ’piö bhë ‑a ’wlaan‑ kë ‑yi ’wo‑ ‑dhɛ Paakö bhë, ꞊dhɛ ’ö‑ yi ꞊ya yö ꞊klöö’, ²’Ö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wa këdhɛ ꞊mɛɛ kö ’waan‑ Yesu zë, ’kɛɛ ’suö ‑yö ‑an ‑kë ’sɛgümɛ ‑nu ‑dhë.

Zuda ‑mɔ ‑a ’gü ‑sü ‑mü kö ‑yaan Yesu dɔ mɛ ‑nu kwɛɛ

(Matiö 26.14-16; Maakö 14.10-11)

³’Ö Zuda ’wo‑ ‑dhɛ Ikaliɔtö, ’yö ‑kë Yesu ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑a mɛ do ’ka bhë, ’ö Satan ‑yö ‑da ‑a ꞊zuö’ ’gü. ⁴’Yö Zuda ‑yö ‑luu ’yö dho ’yan ‑to ‑Zlan ‑bha ’kɔ ‑bha ‑mɛ ‑nu ‑gɔmɛ ’piö ’ö ‑kɔ ’ö dhoë kaa kö ’yaan‑ Yesu dɔ ‑an kwɛɛ bhë, ’yö‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë. ⁵’Ö ‑an ꞊zuö’ ’glu ‑yö ‑dhi giagiawo, ’wo ’wëüga ’tɔ go ‑a ‑dhë. ⁶Zuda ‑yö ‑we ‑a ‑bha; ’yö yö ‑a ’slë ꞊mɛɛ’ ‑sü ’gü kö ‑yaan Yesu dɔ ‑an kwɛɛ ‑ziö ‑a ’piö ‑mɛ ‑nu tii.

Yesu ‑yö mɛ ‑bɔ kö pë ’ö dho ‑bhö Paakö ‑ta ‑waan ‑a ‑yuö kë

(Matiö 26.17-25; Maakö 14.12-21; Zan 13.21-30)

⁷Paakö ’ö ’wlaan‑ ‑yi do ’ö ꞊ya kë ’wo ’bhlanë ‑gbɔng zë ’wo‑ ‑bhö ꞊bluu’‑ ’ö‑ ꞊bhɛɛpë ’yaa‑ ’piö ‑a yi ’ka bhë, ꞊dhɛ ꞊ya ‑lo, ⁸’Ö Yesu ‑yö Piɛɛ waa‑ Zan ‑an bɔ ’ö‑ pö: «‑Ka ’dho ’ka kwa ‑bha pë ’kwa dho ‑a ‑bhö Paakö ‑ta, ‑a ‑yuö kë!»

⁹’Ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «꞊Dhɛ ‑mlë ’ü‑ ’piö kö ’yi‑ ‑yuö kë ‑a ‑bha ‑ɛ?»

¹⁰’Yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ka ’to ’to! Ka ‑bha ‑da Zeluzalɛmë plöö ‑sü ’ka, ka ‑dho ‑kpën gɔɔn‑ do ’ö ’yi ‑gbɔ ’dho ‑a ‑gɔ ‑a ‑bha. ‑Ka ’to ‑a ’piö, ’ka ’dho ’kɔ ’ö ’dhoë‑ ‑sɔ ‑a ’gü bhë, ’ka ‑sɔ ‑a ’gü ¹¹’ka‑ pö ’kɔ dëmɛ ‑dhë: ‹Yi ‑gɔmɛ ‑yö ꞊dhɛɛkpɔdhe do ‑dɔ yi ‑gɔ kö ’yiën‑ ‑a ’kpɔ ü ‑gɔ; ‑ya ‑pö ’kɔdhi ‑mlë ’ö waa‑ ö ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’wo dho Paakö ‑pë ‑bhö ‑a ’gü i?› ¹²‑Yö ‑dho ’kɔdhi do ꞊va ’ö ‑dɔ kɔɔpë ’plɛ ꞊ya ‑mɔ ‑a ’gü ‑a ‑zɔn ka ‑dhë ’kɔ ‑ta dhuö ‑kɔ ’gü. ‑Dhɛ bhë ’ka dho ‑bhöpë ‑nu ‑yuö kë ‑a ‑bha.»

¹³’Ö ’wo dho ’wo pë ‑nu ’wo bhë ’wo ‑an yö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö Yesu ‑ya ꞊blɛɛ ‑a ’ka ‑an ‑dhë bhë ‑a ’dhö; ’ö ’wo ‑bhöpë ’ö dho kë Paakö ‑ta bhë ’wo‑ ‑yuö ‑kë.

‑Bhöpë ’slööslö

(Matiö 26.26-30; Maakö 14.22-26; 1 Kolɛntö 11.23-25)

¹⁴꞊Dhɛ ’ö ’töng ꞊ya ‑lo, ’ö Yesu waa‑ ö bha bɔmɛ ‑nu ‑wo dho pë ‑bhö ꞊dhia, ¹⁵’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ‑kë n ‑dhë ‑së ꞊duö kö ’kwa Paakö ‑bhöpë ’ö ꞊nɛ ’kwa‑ ‑bhö kwa ’ko ꞊bhaa n ’klo yaa ꞊tun bhɔ ‑na. ¹⁶Bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë: N ’ka ’dho ‑a gbɛ ‑bhö gbɔ ’ö dho ’ö yöë Paakö sla‑ bho ‑sü ’ö bhë ‑a ‑gɛn ‑yö ’ko ’dhiö ‑yi ‑bha ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ ‑pö ’gü.»

¹⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ ‑yaan do sü ’ö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta ’ö‑ nu ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «Pë ꞊nɛ, ‑kaa ‑a ’sü ’ka‑ ‑glu ka ’kuë ’ka‑ mü, ¹⁸bhii a‑ ‑pö ka ‑dhë ’ö sü ꞊dɛɛ ‑bha n ’ka ’dho ‑drɔɔn mü gbɔ ’ö dho ’ö yöë ‑Zlan ‑bha ‑gludëdhɛ nu ‑yi ‑bha.»

¹⁹꞊Dhɛ ꞊yaa‑ pö ’dhö, ’yö ’bluu‑ sü; ꞊dhɛ ꞊ya ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’yö‑ ’klu ‑kan ’yö‑ nu ‑an ‑dhë ’ö‑ pö: «Pë ꞊nɛ tɔɔ n bun, ’a‑ nu ka ‑wun ’gü. Ka‑ ‑bhö ‑na, ka ‑zo ‑yö ‑büö n ‑wun ’ka!»

²⁰‑Kɔ do bhë ‑a ’ka; ’ö ‑drɔɔn ‑kɔɔ ‑yaan do nuë ‑an ‑dhë kö ꞊wa yën pë ‑bhö ‑sü ‑bha, ’ö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Drɔɔn ‑kɔɔ ‑yaan ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑dhikuëdhe ‑dëü ’ö bɔ n fɛi ‑ta ’ö ‑lo ka ‑wun ’gü. ²¹’Kɛɛ ‑ka ‑dhɛ ‑ga, mɛ ’ö dho n ’dhɔɔ dɔ, ‑yö n ’piö pë ‑bhö ꞊dhia zö! ²²Ma ’a Mɛgbö ’ka, a ‑dho ga ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑Zlan ‑ya yö ‑a ’ka ’ko ’dhiö kö ‑yaan kaa ‑a ’dhö; ’kɛɛ gɔɔn‑ ’ö ’dhoë‑ n ’dhɔɔ dɔ bhë ’yena ‑wun ꞊ya kaa ꞊dhɛɛ!»

²³’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo yö wo ’ko ‑nu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha, mɛ ’ö dho ’wun ꞊suu’‑ ’ö ’dhö bhë ‑a kë ‑a ‑wun ’gü.

Dö ’yö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ?

²⁴‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo za ‑ya wo ’ko ‑bha, mɛ dho kë mɛ ꞊va ’ka wo ziën ‑a ‑wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’ka. ²⁵’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Kpongtaa zö, ‑gludë ‑nu ‑wo mɛ ‑nu ‑kɔɔn, mɛ ‑nu ꞊nuadhɛ ‑kë wo ‑sü ’ka, ’ö mɛ ‑nu ’ö ‑wogbiindhɛ ’dho ‑an ‑gɔ, ’wo ‑an ‑dhɛ mɛ këpësëëzë ‑nu, ²⁶’kɛɛ ka ‑bha ’ka, yaa ’dho kë ’dhö. Pë ’ö dho kë ꞊zian’ ’ö tɔɔ mɛ ’ö mɛ ꞊va ’ka ka ziën, kë ’ö dho ‑a wo ꞊nɛ ’në ’tee ’dhö; ’ö mɛ ’ö mɛ ꞊kɔɔnmɛ ’ka, ’yö dho kë ꞊nɛ yuö ‑kë mɛ ’dhiö ‑mɛ ’dhö. ²⁷꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ꞊nɛ dö ’ö tɔɔ mɛ ꞊va ꞊ɛ? Mɛ ’ö pë ‑bhö ꞊dhia ꞊i, ’iin mɛ ’ö ‑an gbaa ‑na ‑bhöpë ’ka i? Mɛ ’ö pë ‑bhö ꞊dhia ’yaa ‑mü ‑a? ’Kɛɛ ma ’pö, a ka ziën ꞊nɛ mɛ ’dhi gbamɛ ’dhö. ²⁸’Ka ꞊glɔɔ n ’piö piindhö ’wun ’gbee‑ ‑nu ’wo nu n ‑ta ‑a ’gü. ²⁹‑Kɔ do ’ö n Dë ‑yö ö ‑bha ‑gludëdhɛ ‑wun ‑lo ‑a ’ka n kwɛɛ bhë, ’ö ’a dho ka ‑da ‑a ’ka n ’piö, ³⁰kö ’kwa pë ‑nu ‑bhö, ’kwa müpë ‑nu mü kwa ’ko ꞊bhaa ‑Zlan ’piö; ’go mü ’ka dho ‑ya ’gɔ ‑gbloo ’gü ’ö ’ka Izlaɛlö ’gunng ‑gɔ ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑bha za kan.»

Yesu ‑yö ꞊kploo ’ö Piɛɛ dho ‑a wo ö ‑wun ’ka bhë ‑a ‑wun ‑blɛɛ

(Matiö 26.31-35; Maakö 14.27-31; Zan 13.36-38)

³¹’Ö Yesu ‑ya pö Piɛɛ ‑dhë: «Simɔ, Simɔ, ‑bhö ü ’to ’to! Satan ꞊yaa‑ ‑dhɛ kö ‑yaan ka ꞊zaan ’zan ꞊nɛ mɛ ‑mlü ‑piö, ³²’kɛɛ ’ma ꞊bhɛa’‑ ü ‑wun ’gü, ‑yö kë ’dhö kö ꞊kun ’ö ü ‑bha ‑zo ‑yö n ‑ma ‑sü dho go ü ‑gɔ. ꞊Ya kë ꞊nɛ ’bha ’yɛ ü ’zü ’bha nu n ’piö, ‑bhö ü dheglu ‑nu ꞊faan’ ’më!»

³³’Ö Piɛɛ ‑ya pö ‑a ‑dhë: «N Dëmɛ, n ‑mɔ ‑a ’gü ‑sü ‑mü kö mɛ ’plɛ ‑waan ko ‑da ‑kanso ’gü kö ’koën‑ ga ko ’kuë.»

³⁴’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «A‑ ‑pö ü ‑dhë, Piɛɛ, ‑a kë ‑sü ’ka gbeng do ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü kö ‑tɔgɔn ‑yaan ’we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ ’bhaa n dɔ.»

Yesu ‑bha ’wun ’ö ‑gban ’wëü‑ ‑da ‑a ’gü ‑pë ’dhö, ꞊bhɔɔ’ ’dhö, ‑blaan ’dhö ‑an ‑bha ‑a ꞊blɛɛ’ ‑sü

³⁵’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «Ka bɔ ’a‑ wo ’dhiö ‑be, ’a‑ pö kö ꞊kun ’ka ’wëü‑ ‑da ‑a ’gü ‑pë ‑nu, ꞊bhɔɔ’ ‑nu, ‑sakpa ‑nu gbɛ sü bhë, ꞊dhɛ ’ka ’dho, ‑më ’ö‑ ‑wun ‑yö ka ‑kë ‑ɛ?» ’Wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Daa ’dee‑!»

³⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «’Kɛɛ zlöö ꞊nɛ bhë, mɛ ’ö‑ ‑bha ’wëü‑ ‑da ‑a ’gü ‑pë ’dhö ‑dhö ‑ya ’sü. ‑Kɔ do bhë ’ö mɛ ’ö‑ ‑bha ꞊bhɔɔ’ ’dhö ‑dhö ‑ya ’sü, mɛ ’ö ‑blaan ’yaa‑ ‑gɔ, ‑yö ö bha gblang ’dhɔɔ dɔ, ‑yö ‑blaan do ’dhɔ! ³⁷Bhii a‑ ‑blɛɛ ka ‑dhë ‑yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ꞊nɛɛ: ‑Wa ‑kpa këpëyaamɛ ‑nu ‑bha. ’Wun ‑nu ’wo bhë ‑an ’plɛ ’dhiö ‑dho ‑mɔ ’kuë; pë ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka n ‑wun ’gü, ‑a ’plɛ ’dhoë‑ kë.»

³⁸’Ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wa pö ‑a ‑dhë: «Yi Dëmɛ, ‑blaan ꞊plɛ ’wo ꞊nɛ!» ’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «‑Yö ’to ’pö.»

Yesu ‑yö ‑bhɛa Olivie ‑tɔn tuö

(Matiö 26.36-46; Maakö 14.32-42)

³⁹Yesu ‑yö ‑yö plaan, ’yö dho Olivie ‑tɔn tuö ꞊nɛ ‑kɔ ’yö‑ ꞊kaa’ ‑kplawo bhë ‑a ’dhö. ‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu ‑wo ‑ziö ‑a ’piö. ⁴⁰꞊Dhɛ ꞊wa ’dho ꞊wa ‑lo ‑dhɛ bhë ‑a ‑bha, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Ka ꞊bhɛa’‑, ‑yö ‑kë ’dhö kö ꞊kun ’ö Satan dho ka ‑püö!»

⁴¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö bhɔ ‑an ‑dhë ꞊taa’ ’dɛdɛ ’ka, ’yö ‑lo ö kpɔn ’gü ’yö ꞊bhɛa ⁴²‑wo ’ö ꞊nɛ ‑a ’ka ’ö‑ pö: «N Dë, ’ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’bha ’we ‑a ‑bha, ‑bhö ’yi ’güüzë ’ö ꞊nɛ ‑a bhɔ n ‑dhë ꞊taa’, ’kɛɛ n ’ka‑ pö ma ’pö n ꞊dhɔɔbhaa ‑yö kë, bhi ‑zë, ü ‑zo ’kun ‑wun ‑yö kë ꞊zian’!»

⁴³[’Ö ‑Zlan ‑bha bɔmɛ do ‑yö go dhang‑ ’gü ’yö nu kö ‑yaan ꞊faan’ nu ‑a ‑dhë.] ⁴⁴’Ö‑ ꞊zuö’ ‑yö ‑da ga ’siö ‑bha mɛ ’sü ‑sü ’gü, ’yö ‑bhɛa ö ꞊faan’ ’plɛ ’ka, ꞊dhɛ ’to ‑na zlöö kö föyi ’yö go ‑na ‑a ‑bha, ’yö ban ‑na sia‑ bhë, ꞊ya kë fɛi ’ka.

⁴⁵꞊Dhɛ ’ö ꞊ya yën ꞊bhɛa’ ‑sü ‑bha, ’ö ꞊luu ’ö nu ’zü ö bha ꞊guë’ ‑nu ’piö, ’yö ‑an yö kö ꞊wa yi zë ‑an ꞊zuö’ ’yö ‑kaan ’kuë bhë ‑a ‑wun ’gü, ⁴⁶’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ka yi zë ꞊ɛ? ‑Ka ꞊luu’‑ ’ka ꞊bhɛa’‑, ‑yö kë ’dhö kö ꞊kun ’ö Satan dho ka ‑püö!»

Yesu ’kun ‑sü

(Matiö 26.47-56; Maakö 14.43-50; Zan 18.3-11)

⁴⁷Yesu ‑yö ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ’ö mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo nu. ‑A ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga ꞊plɛ ’wo bhë ‑a mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Zuda ꞊nɛ ’ö yö mɛ ‑gbaa ’wo bhë ‑an ‑dhë ’dhiö, ’ö ꞊yɔɔn Yesu ‑bha ’ö‑ ’kpeng mü (‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü ’ka). ⁴⁸’Ö Yesu ‑ya pö ‑a ‑dhë: «Zuda, ma ’a Mɛgbö ’ka n ‑püö ‑kɔ ’ö tɔɔ n ’kpeng mü ‑sü ‑a?»

⁴⁹꞊Dhɛ mɛ ‑nu ’wo ‑kë Yesu ’piö ꞊waa‑ dɔa ꞊nɛ ‑wo ‑nu ‑a ’kun ꞊dhia, ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ꞊nɛɛ: «Yi Dëmɛ, ’yi ‑an ‑zë yi ‑bha ‑blaan ‑nu ’ka a?»

⁵⁰’Ö to mü ‑a mɛ do ‑yö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ꞊va ‑bha yuökëmɛ zë ‑blaan ’ka, ’ö‑ ꞊kwɛɛ‑ ’gü ’tonëga ‑kan. ⁵¹’Ö Yesu ‑ya pö: «Ü ꞊kwaa’ ‑a ‑zü, ’wun mɛ bhë ‑yö ’to ’dhö!»

’Ö Yesu ‑yö pa gɔɔn‑ bhë ‑a ’to ’ka ’yö‑ bo.

⁵²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu, ‑Zlan ‑bha ’kɔ ‑maakëmɛ ‑gɔmɛ ‑nu, waa‑ mɛ ziizii ‑nu, ’wo nu ‑a ’kun ꞊dhia bhë ‑an ‑dhë: «‑Më ’ö ‑kë ’ka nu n ‑gɔ ‑blaan waa‑ ’lü ’klu ‑nu ’ka ꞊nɛ ꞊dhɛ ’wo‑ pö ‑a ‑bha ’kpa ’wunyaakëmɛ ‑mü n ’ka ‑a ’dhö e? ⁵³‑Dhɛkpaɔyi ’saadhö a ‑kë ka ’piö ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ, ’ö kaa n ꞊mɛɛ’ ’iin kaa n ’kun; ’kɛɛ yi ’ö ꞊nɛ ’ö tɔɔ yi ’ö ‑Zlan ‑ya ‑ya kö ’kaan‑ n kuën, ‑yö ‑dhɛtiidhɛ ‑bha ’piigbeedhɛ ‑zɔn ‑yi ’ka ’pö.»

Piɛɛ ‑yö ‑kploo Yesu ‑wun ’ka

(Matiö 26.57-58, 69-75; Maakö 14.53-54, 66-72; Zan 18.12-18, 25-27)

⁵⁴‑Wo Yesu ‑kun ’wo dhoë slabhomɛ ‑gɔmɛ ꞊va ‑gɔ kɔɔ. Piɛɛ ‑yö ‑ziö ‑an ’piö ‑gɛntozlöödhe ’ka. ⁵⁵‑Wo ’siö ’gba ‑ya ’kwɛandhɛ bhë ‑a ziëndhɛ gia‑ ‑bha. Piɛɛ ‑yö ‑kë mɛ ‑nu ’wo ‑kë ‑ya ’siö ‑blü ꞊dhia mü bhë ‑an ’piö. ⁵⁶Yuökëdhe do ‑ya ‑yö kö ‑yö ‑ya ‑sü ’ka ’siö ’piö. ꞊Dhɛ ’ö‑ ’yan ꞊ya ‑da Piɛɛ ‑ta, ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑yö ‑kë ‑a ’piö ’pö!»

⁵⁷’Ö Piɛɛ ‑yö ꞊kploo ’ö‑ pö: «Dhebɔ, mɛ ’ü ’we ‑na ‑a ’ka bhë ’maa‑ dɔ!»

⁵⁸꞊Dhɛ ’ö‑ ‑dhɛ pë ’tee ꞊ya ꞊glɔɔ, ’ö mɛ do ’bhaa ’yan ‑yö ‑da Piɛɛ ‑ta, ’yö‑ pö: «Bhi ‑de ’pö, ‑a ‑bha mɛ do ‑mü ü ’ka!»

’Ö Piɛɛ ‑ya pö gɔɔn‑ bhë ‑a ‑dhë: «‑Abi’, ’maa ‑mü!»

⁵⁹꞊Dhɛ ’ö pë ’yö ‑mɔ ’lɛlɛ do ‑bha ꞊ya ziö, ’ö mɛ do ’bhaa ‑yö pë do bhë ’ö‑ pö ‑wo ’gbee‑ ’ka ꞊nɛɛ: «’Wun gia‑ ’ka, gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ‑yö ‑kë ‑a ’piö ’pö, bhii Galile mi ‑mü ‑a ’ka!»

⁶⁰’Ö Piɛɛ ‑ya ‑daa ‑kë ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ, pë ’ü‑ ꞊blɛɛ’ ‑na bhë ’wun gia‑ ’yaa ‑mü!» ‑Yö ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia ’ö ‑tɔgɔn ‑yö ‑we. ⁶¹’Ö Dëmɛ ‑yö ꞊dhië ö ‑zü ’ö Piɛɛ ‑ga piindhö. ’Ö Piɛɛ ‑zo ‑yö ‑büö Dëmɛ ‑wo ’ö‑ pö ‑a ‑dhë ’dhiö bhë ‑a ’ka ꞊nɛɛ «‑a kë ‑yi ’ka gbeng do ’ö ꞊nɛ ‑a ’gü kö ‑tɔgɔn ‑yaan ’we, ü ‑dho ‑a pö ‑gwaa ‑yaagazë ꞊nɛ ’bhaa n dɔ» ’ka. ⁶²’Ö Piɛɛ ‑yö yö plaan ’gbo ’yenazë bɔ ‑sü ’ka.

’Si ’wo‑ bho Yesu ‑gɔ waa‑ ‑a ‑ma ’wo‑ wo

(Matiö 26.67-68; Maakö 14.65)

⁶³Mɛ ‑nu ’wo wo ’yan ‑kë Yesu ‑bha bhë, ‑wo ’yee ‑nu ‑to ‑a ‑bha ’wo‑ ‑ma ‑nu wo, ⁶⁴’Ö ’wo sɔ ‑klu ‑a ’yan ‑bha ’wo‑ ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’wo‑ pö: «Mɛ ’ö ü ma bhë, ‑bhöë ’tɔ pö!»

⁶⁵’Go mü ’wo ’si ‑nu bho ‑a ‑gɔ ꞊plëëzë ’ka.

Yesu ‑yö zakanmɛ ꞊vava ’dhiö

(Matiö 26.59-66; Maakö 14.55-64; Zan 18.19-24)

⁶⁶꞊Dhɛ ’ö ‑dhɛ ꞊ya ’po, Zuifö ‑nu ‑bha mɛ ziizii ‑nu ’wo ’sɛgɔ bhë ’wo‑ ’gü, slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ tɔnggɔmɛ ‑nu ‑wo ‑dho wo ’kuë‑ do ’wo‑ pö ‑wo ’dho Yesu ’ka zakanmɛ ꞊vava ’dhiö. ⁶⁷’Ö ’wo yö Yesu ꞊dhɛɛ’ ’kpɔ ‑sü ‑bha ’wo‑ pö: «꞊Ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü ’ka, ‑bhö ‑a ꞊blɛɛ’‑ yi ‑dhë!»

’Ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ ’ma‑ pö ka ‑dhë ꞊ii‑, ka ’ka ’dhoë‑ ‑dhɛ ’wun gia‑, ⁶⁸’iin ’ma ꞊dhɛɛ’ do ’kpɔ ka ‑gɔ ’wun ’ö ꞊nɛ ‑a ‑wun ’gü, ka ’ka ’dho ‑a ‑daa kë n ‑gɔ. ⁶⁹’Ö sü ꞊dɛɛ ‑bha, ma ’a Mɛgbö ’ka, n ‑ya ‑sü ‑mü ‑Zlan ’piigbeezë ‑bha ‑yadhɛ ꞊bhlëzë ‑bha.»

⁷⁰꞊Dhɛ ‑kë ’dhö ’yö ‑an ’plɛ ‑wa pö ‑a ‑dhë: «꞊Ya kë ’dhö kö ‑Zlan Gbö ‑mü ü ’ka a?»

’Ö‑ ‑daa ‑kë ‑an ‑gɔ ’ö‑ pö: «꞊Ii‑, ‑a Gbö ‑mü n ’ka.»

⁷¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo‑ pö: «꞊Aa! Kwa gia‑ ’kwa‑ ‑de ‑wo ma; kwa ’ka ’dho ꞊goo‑ gbɛ ꞊mɛɛ’ gbɔ!»

‑Wo ‑dho Yesu ’ka Pilatö ’dhiö

(Matiö 27.1-2, 11-14; Maakö 15.1-5; Zan 18.28-38)

¹꞊Dhɛ ‑kë ’dhö mɛ ‑nu ’wo dho wo ’ko ꞊bhaa bhë ‑wo ‑luu ’wo dho Yesu ’ka Pilatö ’dhiö. ²꞊Dhɛ ’wo ‑lo, ’wo yö ’wun ‑dɔ ‑a ‑bha ‑sü ‑bha ‑a pö ‑sü ’ka ꞊nɛɛ: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ, yi‑ ‑yö kö ꞊ya kwaa‑ wɔ ‑kɔ ’plɛ bho zian; ‑ya ‑pö mɛ ‑nu ‑dhë kö ꞊kun ’wo ’nii‑ ꞊sɔnng’ bho ‑gludë Sezaa ‑dhë ’iin ’go mü ‑ya ‑pö yö gia‑ ’ö tɔɔ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’ö ‑gludë ’ka.»

³’Ö Pilatö ‑ya ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü ’ka a?»

’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ’ö‑ pö: «꞊Ii‑.»

⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, Pilatö ‑ya ‑pö slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ mɛ gbung ’wo bhë ‑an ‑dhë: «Mɛa‑, ’wun yaa ’ö mɛ ’ö ꞊nɛ dho ‑a kë kö ‑yaan kë ‑a ’klo bhɔ ‑gɛn ’ka ’yaa ’dhö!»

⁵’Kɛɛ ‑wo ‑yö ’wun ꞊blɛɛ’ ‑sü ’gü ‑wo ꞊faan’ ’ka ’wo‑ pö: «꞊Ya ’sɛgümɛ ‑nu ‑blü dɔ ’yënng ‑sü ’ka ö bha mɛ ꞊daan’ ‑wo bhë ‑a ’ka, ‑ya zü ‑dɔ Galile ’ö bɔ ‑a ’ka Zude ’sɛgɔ ’saadhö ’gü, ö ꞊ga ’ö ꞊ya nu ꞊ya ꞊loë’ zö bhë.»

Yesu ‑bha ‑dho Elɔdö ’dhiö ‑sü

⁶꞊Dhɛ ’ö Pilatö ꞊ya ‑an ‑wo ma, ’yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «Gɔɔn‑ ꞊nɛ Galile mi ‑mü ‑a?»

⁷’Ö ꞊dhɛ ’ö ꞊yaa‑ ma ꞊nɛ ‑yö go ’pian ’ö Elɔdö ‑ya ꞊kɔɔn bhë ‑a ’ka, ’ö‑ bɔ Elɔdö ’yö ‑kë Zeluzalɛmë ’töng ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka bhë ‑a ‑dhë. ⁸Elɔdö ꞊zuö’ ’glu ‑yö ‑dhi kö waa‑ Yesu ‑waan ‑kpën wo ’kuë‑, bhii ’ö tɔɔ ‑yö Yesu ’tɔ ‑ma ’ö‑ ‑dhɛ ꞊ya ꞊glɔɔ. ‑Ya ‑ya ꞊zuö’ ’piö kö ‑yaan ‑kpën ‑a ‑bha, ‑yö kë ’dhö kö ‑yaan ‑dhidhaapë do kë ö ’yaan ’ka. ⁹’Ö ꞊dhɛɛ’ ꞊plëëzë kpɔ ‑a ‑gɔ, ’kɛɛ Yesu yaa‑ gbɛ ‑daa kë. ¹⁰Slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ Zuifö ‑nu ‑bha tɔnggɔmɛ ‑nu ’wo ‑kë mü, ‑wo ‑kë ’wun dɔ ꞊dhia Yesu ‑bha ’gbee‑ ’ka. ¹¹Elɔdö waa‑ ö bha ’dhasi ‑nu ‑wo ’yan ꞊ziö’ ꞊kaa’, ’wo lë‑ ‑kpɔ ‑a ‑ta. ꞊Dhɛ ’ö ꞊wa sɔ do ’gianzë ‑së ‑da ‑a ‑bha, ’yö ’wo‑ bɔ Pilatö ‑dhë ’zü. ¹²Yi gia‑ ’ö bhë ‑a ’ka, ’ö Elɔdö waa‑ Pilatö ’wo kaa ’bhazë ’ka, ’kɛɛ ’dhiö ‑bezë, ‑siödhe ‑kë ‑an ziën.

꞊Wa ’wun ‑lo Yesu tuö kö ‑waan ‑a zë

(Matiö 27.15-26; Maakö 15.6-15; Zan 18.39–19.16)

¹³Pilatö ‑yö slabhomɛ ‑gɔmɛ ‑nu, ’dhiö ‑sü mɛ ’ka ‑mɛ ‑nu, waa‑ ’sɛgümɛ ‑nu ‑an ’plɛ ꞊dhɔɔ ‑kë wo ’ko ꞊bhaa, ¹⁴’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ka‑ ‑kun ’ka nuë n ꞊dhia, ’ö ’ka‑ pö ꞊nɛɛ ꞊ya ’sɛgümɛ ‑nu bho zian ‑ta, ’kɛɛ n dë, ‑a ꞊dhɛɛ’ ’a‑ ‑kpɔ ka ’plɛ ka wö ’dhiö ꞊nɛ pë yaa ’yö dho ‑a kë kö ‑a ‑wun ‑yaan ‑lo ‑a tuö ’maa‑ yö ‑na. ¹⁵Elɔdö ‑de ’pö yaa ’wun yaa gbɛ yö ‑a ‑bha. Pë ‑kë ’yö‑ bɔ kwa ‑dhë bhë. Kö gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ’wun yaa gbɛ ’ö dho kë ‑a ’kun ‑gɛn ‑waan zë ’yaa ’dhö. ¹⁶꞊Dhɛ ’ö ’dhö kö ‑yö ‑dho ‑ma ‑klaa ’ka kö ’aan‑ n ꞊kwaa’‑ ‑a ‑zü.»

¹⁷[’Töng bhë ‑a ’ka, Paakö ‑yi ’saadhö ’ka, Pilatö ꞊dua’ ‑mü kö ‑yö mɛ do bho ‑an ‑dhë ‑kanso ’gü.]

¹⁸’Yö ‑an ’plɛ ‑wo ‑gbla wo ’kuë ꞊nɛɛ: «Mɛ ’ö ꞊nɛ, ‑bhö ‑a zë ’ü Balaba ‑zë bho mü ꞊zian’ yi ‑dhë!»

¹⁹Balaba ’ö bhë ‑yö ‑dho ‑kanso ’gü dɔ ’yö‑ wo mɛ ‑nu ‑gɔ ’yënng pö‑ do ’gü waa‑ mɛ zë ’yö‑ wo bhë ‑an ‑wun ’gü. ²⁰꞊Dhɛ kë ꞊nɛ Pilatö ‑ya ‑kë kö ’yö ö ꞊kwaa’ Yesu ‑zü bhë, ’yö ’wun ꞊blɛɛ ’zü ‑dëüwo mɛ gbung ’wo bhë ‑an ‑dhë. ²¹’Kɛɛ ‑an ’plɛ ‑wo ‑we ‑a ’piö ’gbla ‑sü ’ka ’wo‑ pö: «‑Bhö ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha! ‑Bhö ‑a dɔ ‑gaatalü ‑bha!»

²²’Ö Pilatö ‑ya pö ‑an ‑dhë ‑gwaa kë ‑yaagazë ꞊nɛɛ: «Pë yaa ‑mlë ’ö‑ ‑kë ‑ɛ? ’Wun yaa gbɛ ’ö dho kë ‑a zë ‑gɛn ’ka, ’maa‑ yö ‑na. A ‑dho ‑a kë ’wo‑ ‑ma ‑klaa ’ka kö ’aan‑ n ꞊kwaa’‑ ‑zü.»

²³’Kɛɛ ‑wa ‑pö ‑kplawo wo ‑wo ’gbee‑ ’ka ꞊nɛ Yesu ‑yö dɔ ‑gaatalü ‑bha. ’Ö ‑an ‑wo ‑yö dho ’ö to ‑a ‑bha. ²⁴’Ö Pilatö ‑yö ‑we ‑a ‑bha ‑an ‑gɔ kö pë ’wo‑ ‑dhɛ ’yaan‑ ‑a nu ‑an ‑dhë. ²⁵’Ö gɔɔn‑ ’ö dɔ ’yënng ’go mü ’yö mɛ zë ’wo‑ ’tɔ pö bhë ’yö ö ꞊kwaa‑ ‑zü, ’yö Yesu dɔ ‑an kwɛɛ kö pë ’yö ‑dhi ‑an ‑dhë ‑waan kaa.

Yesu ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü

(Matiö 27.32-44; Maakö 15.21-32; Zan 19.17-27)

²⁶꞊Dhɛ ’wo ’dho ‑na Yesu ’ka, ‑wo ‑kpën mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Simɔ ’ö go Silɛnë ‑a ‑bha kö ‑yö ’go ‑na ꞊bhlöö‑; ’wo‑ kun ’gbeetadhɛ ’ka ’ö Yesu ‑dɔ ‑a ‑ta ‑lü bhë ’wo‑ nu ‑a ‑dhë kö ‑ya bun ‑a ’piö.

²⁷Mɛ ‑gbaa ꞊va ‑wo ‑ziö ‑a ’piö, ’ö dhoo ‑nu ’wo ‑kë ‑an ’piö ’wo ’gbo bɔ wo ‑de ꞊maa ’ma ‑sü ’ka Yesu ‑wun ’gü. ²⁸Yesu ‑yö ꞊dhië dhoo ‑nu bhë ‑an ’piö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Zeluzalɛmë dhoo ‑nu, kö ꞊kun ’ka ’gbo bɔ n ‑wun ’gü! ‑Ka ’gbo bɔ ꞊zian’ ka gia‑ waa‑ kaa‑ ’në ‑nu ka ‑wun ’gü, ²⁹bhii yi ‑nu ‑wo ‑dho nu, ’ö ’töng ’dhö bhë ‑a ’ka mɛ ‑nu ‑dhoë pö: ‹Dhoo ‑nu ’wo ’bhüödhe ’ka ’ö waa ’në ’kpɔ ’ö waa ’yɔn ‑da ’në ’dhii ‑an ’glu ‑yö dhi!› ³⁰‑A yi ’ö ’dhö bhë ‑a ’ka, mɛ ‑nu ‑wo ‑dho ‑a pö ‑tɔn ‑nu ‑dhë: ‹‑Ka ‑püö yi ‑ta zö!› ’Wo‑ pö ’zü goo ‑nu ‑dhë: ‹‑Ka yi ‑ta ‑kpa!› ³¹Bhii ’wun ꞊suu’‑ ꞊nɛ ‑a kë ’wo‑ wo ‑na ’lü ‑saa ’ka ꞊nɛ kö ’lü ’kpɛazë, ‑më wo ’ka ’dho kë ‑a ’ka ɛ?»

³²‑Wo ‑kë ’dho ꞊dhia gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ këpëyaazë ’ka, ’wo ‑an kpa Yesu ‑bha kö ‑waan ‑an zë ’pö. ³³꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ‑lo ‑dhɛ ’wo‑ ‑dhɛ «mɛ ‑gɔ ‑klëë» ‑a ‑bha, ’wo Yesu dɔ ‑gaatalü ‑bha, ’wo ꞊taan ‑gban ‑a ‑kɔ ‑nu waa‑ ‑a ‑gɛn ‑nu ‑ta. ‑Wo këpëyaamɛ ꞊plɛ ’wo bhë ‑wo ‑an ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ’pö, ‑a mɛ do ‑yö ‑kë ‑a ꞊kwɛɛ‑ ’gü, ’ö‑ mɛ do ‑yö dɔ ‑a ꞊kwaa‑ ’gü. ³⁴’Ö Yesu ‑ya pö: «N Dë, ‑bhö ü ‑zo bho ‑an ‑bha ꞊sɔɔn yaa ‑nu ’piö, bhii pë ‑nu ’wo‑ kë ‑na bhë ’waa‑ dɔ wo ‑de ‑gɔ.»

’Wo‑ ‑bha sɔ ‑glu wo ’kuë ’töü‑ ‑bhö ‑sü ’ka. ³⁵Mɛ ‑nu ‑wo ‑kë mü ‑a ‑ga ‑sü ’gü, ’ö Zuifö ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu ‑wo yö duö ’luu ‑sü ‑a ‑bha ‑sü ’gü, ’wo‑ pö: «Yö ’ö mɛ ’waa ‑nu dha ꞊nɛ, ꞊ya kë ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’ö‑ sü yö ‑mü ‑a ’ka kö ‑yö ö ‑de dha ’pö ee!»

³⁶’Dhasi ‑nu ‑de ’pö ‑wo duö ’luu ‑sü ‑a ‑bha, ’wo ‑drɔɔn ꞊gliisü ’yi sü ’wo ꞊yɔɔn ‑a ’ka, ‑a ’dhi ’sɔɔ, ³⁷’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «’Ö ꞊ya kë ꞊nɛ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë ‑mü ü ’ka, ‑bhö ü ‑de dha ’kwa‑ ‑ga!»

³⁸‑A ‑gɔ ‑ta dhuö ‑gaatalü ‑bha, pë ’wo‑ ꞊bɛɛn ’ö tɔɔ: «Mɛ ꞊nɛ ’ö tɔɔ Zuifö ‑nu ‑bha ‑gludë».

³⁹Këpëyaamɛ ‑nu ’wo ‑an dɔ ‑gaatalü ‑bha bhë ’yö‑ mɛ do ‑yö ö ’dhi sü Yesu ’gü ’ö‑ pö: «Ü ’ka‑ pö ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ‑mü ü ’ka a? ‑Bhö ü ‑de dha ’ü yi dha ’pö ee!»

⁴⁰’Yö‑ mɛ do ‑yö ’wun ‑blɛɛ ö ’bhamɛ bhë ‑a ’ka ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Bhi ’ö ’klobhɔdhe do bhë ’ü‑ ’gü ꞊nɛ ‑a ’dhö, ’suö ’yaa ü kë ‑Zlan ‑dhë ‑a? ⁴¹Ko ‑bha ’ka, koë‑ ’klobhɔdhe ‑yö ko ‑ma ‑kun, bhii ’ö tɔɔ pë ‑nu ’ko‑ ‑kë bhë ’ko‑ ꞊truën yö ‑na bhë; ’kɛɛ yö ‑zë, yaa pë yaa gbɛ kë.»

⁴²꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö Yesu ‑dhë: «Yesu, ü ‑zo ‑yö ‑büö n ’ka ’töng ’ü ’dhoë‑ nuë ü bha ’tɔbhɔdhe ’gü bhë ‑a ’ka!»

⁴³’Ö Yesu ‑ya ‑daa ‑kë ‑a ‑gɔ ’ö‑ pö: «A‑ ‑pö ü ‑dhë ’wun gia‑ ’ka: ‑Dhɛkpaɔyi gia‑ ’ö ꞊dɛɛ ꞊nɛ ‑a ’ka, ’ü dho kaa n ’piö ’tɛɛpadhɛ ’ö ‑Zlan ’piö ‑a ‑bha.»

Yesu ‑bha ga ‑sü

(Matiö 27.45-56; Maakö 15.33-41; Zan 19.28-30)

^44-45꞊Dhɛ ’ö lan‑ ꞊ya dɔ ’dhëë ziën, ’ö‑ ‑bha ’bhü ‑sü ‑yö ꞊gbaannu, ’ö ‑dhɛ ‑yö ‑trö ’sɛ ‑ta ’ö dho ’ö yöë ’wɔ ’yɛ ‑lan ‑bha; ’yö ‑dun ’kɔdhi ‑bha ‑sɔ ’ö ‑kë ‑Zlan ‑gɔ kɔɔ bhë ’yö ‑pɛ ziën. ⁴⁶’Ö Yesu ‑yö ‑gbla ‑wo ’gbee‑ ’ka ’ö‑ pö: «N Dë, ’ma n nii ‑lo ü kwɛɛ!»

꞊Dhɛ ’ö ꞊ya ö bo ‑wo ’ö bhë ‑a pö ‑sü ’ka, ’ö‑ ‑bha ’të ‑sü ‑yö ꞊gbaannu. ⁴⁷꞊Dhɛ ’wun bhë ’dhasi ‑gɔmɛ ꞊yaa‑ yö, ’ö yö ‑Zlan ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ‑bha ’ö‑ pö: «’Wun gia‑ ’ka, gɔɔn‑ ’ö ꞊nɛ ’wun ’kpaan ’wo‑ dɔ ‑a ‑bha!»

⁴⁸’Ö mɛ ‑gbaa ’wo kë mü bhë ’ö ’wun ‑nu bhë ’ö ‑kë ‑an ’yaan. ꞊Dhɛ ’go mü, ‑wo ‑yɛ wo ’zü ’wo dho wo ‑gɔ kɔɔ wo ‑tong ‑ta ‑ma ‑sü ’ka. ⁴⁹Yesu ’bhamɛ ‑nu waa‑ dhoo ‑nu ’wo ‑kë ‑a ’piö kö ‑yö Galile bhë, ‑wo ‑dɔ ꞊gbiin ’ö pë ‑nu ’wo ‑kë bhë ’wo ‑an yö.

Yesu ‑da ꞊gluudhö ‑sü

(Matiö 27.57-61; Maakö 15.42-47; Zan 19.38-42)

^50-51Mɛ do ‑yö ‑kë mü, ’wo‑ ‑dhɛ Zozɛfu ’yö go Zuifö ‑pö do ’wo‑ ‑dhɛ Alimate ‑a ’gü. Mɛ ’ö bhë ‑yö ‑kë mɛ këwunsëëzë ’ö kpengdhö ‑a ’ka ’ö dɔ mɛ ’ö ‑Zlan ‑ya ‑ya Mɛdhamɛ ’ka, ‑a ‑bha nu ‑sü ‑gɔ. ‑Yö ‑kë zakanmɛ ‑nu ꞊vava bhë ‑an mɛ do ’ka, ’kɛɛ ‑a ‑wo yaa kë zakanmɛ ‑nu ’wo ’dhö ‑an ‑wo ’yö kpɔ ’wun ’ö bhë ‑a kë ‑sü ‑bha bhë ‑an ’piö. ⁵²’Ö ‑ziö ’ö dho Pilatö ’piö, ’ö Yesu ꞊glöö ‑dhɛ ‑a ‑gɔ. ⁵³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ꞊glöö bho ‑gaatalü ‑bha, ’ö sɔ do ꞊ploo ‑a ’ka ’ö‑ sü ’yö‑ ‑da ‑guö ‑du do ’ö ’pɔn ‑sü ’ka, ’ö waa mɛ ꞊glöö gbɛ ‑da mü do ꞊kun ‑a ’gü. ⁵⁴‑Yö ‑kë Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ‑waamayi ’ö ‑an ‑bha ꞊glooyi züdɔyi ’ka bhë ‑a ’ka.

⁵⁵Dhoo ‑nu mɛ ’wo go Galile ‑sɛ ’gü ’wo ‑ziö Yesu ’piö bhë, ‑wo ‑ziö Zozɛfu ’piö, ’wo ‑dhɛ ‑ga ‑glu ’ö bhë ‑a ’gü, ’ö ‑kɔ ’ö Yesu ꞊glöö ‑yö ꞊wɔa’ bhë ’wo‑ yö. ⁵⁶꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo nu wo ꞊plöö ’wo ’yɔn ‑nu, pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ‑nu ‑pë ‑kë kö ’waan‑ ‑lo Yesu ꞊glöö ‑ta. ’Ö ꞊glooyi ’ka ’wo wo ’tɛɛ pa ꞊nɛ ‑kɔ ’ö ‑an ‑bha tɔng ’dhö ‑a ’ka ‑a ’dhö.

Yesu ‑bha ‑go ga ’gü ‑sü

(Matiö 28.1-10; Maakö 16.1-8; Zan 20.1-10)

¹꞊Dhɛ Zuifö ‑nu ‑bha ꞊glooyi ꞊ya ziö, ‑dhɛkpaɔyi mɛ ’ö yö ‑a ’piö bhë ‑a ‑dhiadhiö tii ’gü, dhoo ‑nu ’wo bhë ‑wo ‑dho ‑a blɔɔn‑ ꞊taa; ‑wo ‑dho ’yɔn ‑nu, pë ’yi ’tëë ‑sëëzë ‑nu, ’wo‑ ‑yuö ‑kë bhë ‑a ’ka; ²’yö ꞊dhɛ ꞊wa ‑lo ’ma, ’wo ‑guö ’fa ’yö yö ‑glu bhë ‑a ’dhiö bhë ’wo‑ yö kö ꞊ya ’go ‑glu ’dhi ’dhiö. ³’Ö ’wo ‑da ꞊gluudhö mü, ’kɛɛ waa Dëmɛ Yesu ꞊glöö yö.

⁴꞊Dhɛ ’ö ꞊wa ‑dhɛ ‑ga ’wun bhë ‑a ’gü ’sengdhö ’ö ’waa‑ ’slë gbɛ yö ‑na wo ‑de ‑gɔ, ’ö gɔɔn‑ ‑nu ꞊plɛ ’ö sɔ ’bhü ‑sü ’dhö ‑an ‑bha bhë, ’wo ‑wo ‑an ’dhiö mü. ⁵’Ö ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü, ’ö ’wo wo ‑gɔ ‑gblü ’sɛi. ’Ö gɔɔn‑ ‑nu ’wo bhë ’wo‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö mɛ ’ö ’bhee‑ ’ka‑ ꞊mɛɛ gamɛ ziën ꞊ɛ? ⁶’Yaa zö gbɔ ꞊ya ’go ga ’gü, ka ‑zo ‑yö ‑büö ’wun ’ö‑ ꞊blɛɛ ka ‑dhë kö ‑yö ꞊tun Galile bhë ‑a ’ka. Kë‑ wo bhë ‑ya pö: ⁷Mɛgbö ‑dho dɔ ’wunyaakëmɛ ‑nu kwɛɛ kö ‑wa dɔ ‑gaatalü ‑bha. ’Go mü kö ‑yaan ’go ga ’gü ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa ’ka!»

⁸꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö ‑an ‑zo ‑yö ‑büö Yesu ‑wo ’ö bhë ‑a ’ka. ⁹’Ö ’wo go ‑glu bhë ‑a ’gü, ’wo dho ’wo‑ ꞊blɛɛ ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga do ’wo bhë waa‑ mɛ ’bhaa ‑nu ’wo to ‑an ‑dhë. ¹⁰Dhoo ‑nu ’wo bhë ’wo tɔɔ Mali ’ö go Madala ’dhö, Zanë ’dhö waa‑ Mali Zakö dhe ’dhö, ’iin dhoo ‑nu ’bhaa ‑nu ’wo ‑kë ziö ꞊dhia ‑an ’piö bhë, wo ’plɛ ’wo ’wun ’ö ꞊nɛ ’wo‑ ꞊blɛɛ Yesu ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑dhë. ¹¹’Kɛɛ ’yö ‑kë ‑a ‑bha bɔmɛ ‑nu ꞊zuö’ ’piö ꞊nɛ pë ’kpaandhö, waa ‑an ‑wo ‑dhɛ ’wun gia‑. ¹²’Ö Piɛɛ ‑yö ꞊luu ’ö dho ‑bla ’ka blɔɔn‑ ꞊taa ’ma, ’yö ꞊kloo ö ‑dhɛ ‑ga kö sɔpɛn ’wo‑ ꞊ploo Yesu ’ka bhë ‑a ’flëë ꞊nɛ ’ö mü. ’Yö ‑yɛ ö ’zü ’yö nu ö ‑gɔ kɔɔ ’tetundhe ꞊va ’ka, pë ’yö ‑kë bhë ‑a ‑wun ’gü.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë’ ‑nu ꞊plɛ ‑dhë ‑kɔ ’ö ꞊kaa’ Emaisö ‑zian ’piö

(Maakö 16.12-13)

¹³Yi gia‑ bhë ‑a ’ka ’ö Yesu ‑bha ꞊guë’ ꞊plɛ ‑wo ‑da zian ’ö dho Emaisö plöö ‑dhɛ ’ö ’go mü ’dho Zeluzalɛmë ’yö dho ‑mɔ ’kilong ’gɔɔ‑ do ö ga do ‑bha bhë ‑a ‑ta. ¹⁴‑An ‑bha ’dho ‑sü ’ka, ’wun ‑nu ’wo ‑kë ’saadhö bhë, ‑wo kë ‑a ‑ta ’dɔɔ dɔ ꞊dhia. ¹⁵‑Wo ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ’ö Yesu gia‑ ‑yö ‑yɔɔn ‑an ‑bha ’ö ’wo ’ta ‑da ‑bhüö ’gü. ¹⁶‑Wa ‑yö, ’kɛɛ pë do ’bhaa ‑ya ‑kë ’ö waa‑ dɔ ‑a ‑bha ‑kë Yesu ’ka ‑sü ’ka. ¹⁷’Ö Yesu ‑yö ‑an ꞊dhɛɛ’ kpɔ ’ö‑ pö: «‑Më ‑wun ’ö ’ka‑ ꞊blɛɛ’ ‑na ka ’ko ‑dhë ’ka ’ta ’sü ‑sü ’ka ꞊nɛɛ?» ’Ö mɛ ꞊plɛ ’wo bhë, ‑an ꞊zuö’ ‑yö ‑da ’yena ’gü, ’yö ’wo ꞊gbaannu.

¹⁸’Ö‑ mɛ do ’wo‑ ‑dhɛ Kleopa bhë ’yö‑ pö ‑a ‑dhë: «Ü ‑dho kë do ’ö Zeluzalɛmë plöö, ’ö pë ‑nu ’wo kë yië ꞊plɛ ꞊nɛ ’ö ’bhaa‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊a?» ¹⁹’Yö‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Më ‑wun ‑nu ’wo ‑kë ‑ɛ?»

’Ö ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «Pë ’ö ‑kë Yesu ’go Nazalɛtë ’yö ‑kë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ’piigbeezë ’ka ö bha yuö ‑nu waa‑ ’wun ꞊blɛɛ’ ‑wo ‑nu ’gü ‑Zlan waa‑ ’sɛgümɛ ‑nu ‑an ’dhiö bhë ’bhaa‑ dɔ ꞊a? ²⁰Yi ‑bha slabhomɛ ‑nu ‑gɔmɛ ‑nu waa‑ ’dhiö ‑sü yi ’ka ‑mɛ ‑nu ‑wa ‑kun ’wo‑ dɔ ’sɛ ꞊kɔɔnmɛ ‑nu kwɛɛ ’wo‑ zë ‑a ‑dɔ ‑gaatalü ‑bha ‑sü ’ka. ²¹Yi yi ‑zo ‑gɔn ‑be ꞊nɛ, mɛ ’ö dho Izlaɛlö bho ’gan ’gü ’yö ‑mü ‑bezë; ’kɛɛ ꞊dhɛ pë ‑nu ’wo bhë ’wo ‑kë ꞊nɛ ‑a ‑dhɛkpaɔyi ‑yaaga ’ö ꞊nɛ. ²²’Ö dhoo ‑nu ’bhaa ‑nu ’wo yi ’piö ’wo yi dɔ ‑gbɔudhö ’zü ꞊nɛɛ, ’ö bhii ꞊dhɛ ꞊wa ‑so ‑dhiadhiö tii ’gü ꞊wa ’dho ‑a blɔɔn‑ ꞊taa, ²³waa‑ ꞊glöö yö; ’yö ’wo nu ’wo‑ pö yi ‑dhë wo ‑Zlan ‑bha bɔmɛ ‑nu ‑yö, ’ö ’wo‑ pö wo ‑dhë ꞊nɛ ꞊ya ’go ga ’gü. ²⁴Yö do bhë ’zü, gɔɔn‑ ’bhaa ‑nu ’wo yi kpö ’gü ‑wo dho ’wo ‑lo ‑a blɔɔn‑ ꞊taa ’ma ’ö pë ‑nu ’wo bhë ’wo‑ yö ꞊nɛ ‑kɔ ’ö dhoo ‑nu ‑wa ꞊blɛɛ ‑a ’ka bhë ‑a ’dhö, ’kɛɛ Yesu ’pö waa‑ yö.»

²⁵꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑ya pö ‑an ‑dhë: «’Oo gɔɔn‑ ‑nu ’ö ’wunbhokoudɔdhe gbɛ ’yaa ‑an ‑gɔ, ’ö pë ‑nu ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’dho ‑a ꞊blɛɛ’ ‑na, ’ö ’kaa‑ ‑dhɛ ’wun gia‑ ’siö‑! ²⁶’Yaa ’dhö ꞊nɛ ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’yënng ‑dho bhɔ ‑yaan ꞊tun ‑da ‑na ö ‑bha ’tɔbhɔdhe ’gü a?»

²⁷꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ’wun ’ö ‑gban ö ‑bha ’ö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ’ö‑ zü ‑yö dɔ Moizö ‑bha ’sëëdhɛ ’gü ’ö dho ’ö yöë ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ’saadhö ‑an ‑bha ’sëëdhɛ ‑be ‑bha, ’yö‑ ‑gɛn pö ‑an ‑dhë.

²⁸꞊Dhɛ ’ö ’wo ꞊yɔɔn ‑na pödhɛ ’wo ’dho ‑na ‑a ’gü bhë ‑a ’sɔɔ, ’ö Yesu ‑ya kë ꞊nɛ mɛ ’ö ’dhoë‑ pödhɛ gbɛ ’gü ‑a ’dhö. ²⁹’Yö ’wo‑ ‑gban ‑a ‑bha ’wo‑ pö ‑a ‑dhë: «‑Bhö ’to yi ’piö, lan‑ ꞊ya ‑püö ’saadhö, ’bin ꞊ya bhɔ ’më ‑sü ‑bha!» ’Ö to ‑an ’piö ’wo dho ‑an ‑gɔ kɔɔ. ³⁰꞊Dhɛ ꞊wa ’dho pë ‑bhö ꞊dhia, ’ö ꞊bluu’‑ sü, ’yö ‑Zlan zuö pö ‑a ‑ta, ’yö‑ ’klu kan ’ö‑ nu ‑an ‑dhë. ³¹꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö ‑an ’yan ’dhi ‑yö ‑po, ’ö ’wo‑ dɔa Yesu ’ka. ’Yö to mü ’yö ꞊dhɔng ‑an wö ’dhiö mü. ³²’Wo yö ‑a ‑pö wo ’ko ‑dhë ‑sü ‑bha ꞊nɛɛ: «Pë ‑nu ’wo ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka, ꞊dhɛ ’ö ‑an ‑gɛn pö ‑na ko ‑dhë zian ‑gbloo ’piö ꞊sia bhë, pë ’ö ‑kë ꞊nɛ ꞊zuögludhi ’dhö ‑a ’siö ‑yö ‑ya n ꞊zuö’ ’gü, (꞊yaa‑ kë ü ‑gɔ ’dhö ’pö a)?»

³³꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’wo ꞊luu ’wo dho Zeluzalɛmë plöö, ’ö‑ ‑bha ꞊guë’ ‑nu ’gɔɔ‑ do ö ga do ’wo bhë waa‑ wo ’bhamɛ ‑nu ’wo ‑an yö wo ’ko ꞊bhaa mü, ³⁴’wo‑ pö mɛ ꞊plɛ ’wo bhë ‑an ‑dhë: «Dëmɛ ꞊ya ’go ga ’gü giagiawo, ‑yö ö ‑de ‑zɔn Simɔ ‑dhë!»

³⁵’Ö wo ‑de ’pö pë ‑nu ’wo ‑kë zian ‑gbloo ’piö waa‑ ‑kɔ ’wo Yesu dɔ ‑a ’ka kö ꞊ya ꞊bluu’‑ ’klu ’kan bhë, ’wo‑ ꞊blɛɛ ‑an ‑dhë ’pö.

Yesu ‑yö ö ‑de ‑zɔn ö bha ꞊guë’ ‑nu ‑dhë

(Matiö 28.16-20; Maakö 16.14-18; Zan 20.19-23; Këyuö ‑nu 1.6-8)

³⁶‑Wo ‑to ’wun ꞊blɛɛ’ ꞊dhia, ’ö Yesu gia‑ ‑yö ‑wo ‑an ziën mü, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «꞊Zuöyagluu ‑yö kë ka ‑gɔ!»

³⁷’Yö ’siö ‑yö ‑kan ‑an ’plɛ ’gluu, ’ö ’suö ‑yö ‑da ‑an ’gü, bhii pë ’ö ‑kë ‑an ꞊zuö’ ’gü ‑bezë ’ö tɔɔ ’wa mɛ ‑zii yö. ³⁸’Ö Yesu ‑ya ‑pö ‑an ‑dhë: «‑Më ‑kë ’ö ’siö ‑yö ‑kan ka ’gluu i? ‑Më ‑kë ’ka dɔ ’dudhö ꞊e? ³⁹‑Ka n ‑kɔ ‑nu waa‑ n ‑gɛn ‑nu ‑an ‑ga ’dhɛ! ꞊Taanga pin ‑nu ’waa ‑mü ‑a? Ma gia‑ ‑mü! ‑Ka ’pa n ’ka, ’ka n ‑ga, bhii mɛ ‑zii kwi waa‑ ‑a ga ’waa ‑dhö ꞊nɛ ‑kɔ ’a‑ ’ka ꞊nɛ ‑a ’dhö!»

⁴⁰’Wun bhë ‑ya ‑blɛɛ ‑an ‑dhë ö ‑kɔ ‑nu, ö ‑gɛn ‑nu ‑a ‑zɔn ‑an ‑dhë ‑sü ’ka. ⁴¹꞊Dhɛ ’ö‑ ꞊tɛi’ dɔ ꞊nɛ ö ‑wun ‑dhɛ ’wun gia‑ ‑sü yaa kë ‑an ‑gɔ ‑së ’ka ꞊kun bhë, ꞊zuögludhi ꞊va waa‑ ’tetundhe ’yö ‑kë ‑an ’gü bhë ‑a ‑wun ’gü, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «‑Bhöpë ’bhaa ‑yö ka ‑gɔ zö ꞊a?»

⁴²’Ö ’wo ’yuö‑ ‑pla ‑sü ’klu do nu ‑a ‑dhë. ⁴³’Yö‑ sü ’ö‑ ‑bhö ‑an wö ’dhiö mü. ⁴⁴꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’yö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë ’a‑ pö ka ‑dhë kö a ꞊tun ka ’piö yö ꞊ga ’ö ꞊nɛ: Pë ’yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka n ‑wun ’gü tɔng ’ö Moizö ‑ya nu ‑a ’gü, ‑a mɛ ’ö ‑Zlan ‑wodhiölomɛ ‑nu ‑bha ’sëëdhɛ ’gü, ‑a mɛ ’ö ’Tan ’sëëdhɛ ’gü, ‑an ’plɛ ’dhiö ‑dho ‑mɔ ’kuë.»

⁴⁵’Ö ‑an ꞊zuö’ ’dhi ‑po ’wunbhokoudɔdhe ‑gɔ kö ‑waan pë ‑nu ’wo ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka bhë ‑an ‑gɛn dɔ. ⁴⁶’Ö‑ pö ‑an ‑dhë: «Pë ’yö ꞊bɛɛn’ ‑sü ’ka ‑Zlan ‑bha ’sëëdhɛ ’gü, yö kun tɔɔ: ‑Zlan ‑bha ‑Yamɛ ’yënng ‑dho bhɔ, ’ö ga, ’ö‑ ‑dhɛkpaɔyi kë ‑yaaga ‑naa bhë ’yö goë ga ’gü. ⁴⁷Pë ’ö dho kë ’ö tɔɔ mɛ ‑nu ‑dho ’wuntaɔsë ꞊blɛɛ’‑ ‑a ’tɔ ’gü ’sɛgümɛ ’saadhö ‑an ‑dhë; ‑a zü ‑dho dɔ Zeluzalɛmë plöö ‑waan mɛ ‑nu ꞊dhɔɔ kë kö ‑waan wo ‑bha ‑kë ‑a ’gü ‑sü ꞊dhië’ ‑Zlan ’piö kö ‑yaan ziö ‑an ‑bha ‑wun yaa ‑nu ‑ta. ⁴⁸Ka ’ka tɔɔ pë ‑nu ’wo ꞊nɛ ‑an ꞊goo‑. ⁴⁹’Ö ma gia‑ ’a dho pë ’ö ‑Zlan ‑ya ’tɔ go ka ‑dhë bhë ‑a bɔ ka ‑dhë. ’Kɛɛ ‑ka ’to plöö zö ‑yö ’dho ‑yö yöë ’piigbeedhɛ ’ö go ‑Zlan ’piö ‑a ‑bha ‑yɔɔ ka ‑ta ‑yi ‑bha.»

Yesu ‑dho dhang‑ ’gü

(Maakö 16.19-20; Këyuö ‑nu 1.9-11)

⁵⁰꞊Dhɛ ꞊ya kë ’dhö, ’ö Yesu ‑yö ‑an sü ’ö go ‑an ’ka plöö ’ö dho ‑an ’ka ’pian ’ö bɔ Betani ꞊zian’ ‑a ’ka. ‑Dhɛ bhë ‑a ‑bha ’yö ö ‑kɔ ꞊luu ’ö ’dhuë‑ kpɔ ‑an ‑bha. ⁵¹‑Yö ‑to ’dhuë‑ ‑kpɔ ‑an ‑bha ꞊dhia, ’ö go ‑an ’piö mü ’ö dho dhang‑ ’gü. ⁵²Wo ’pö ‑wa ’tɔ ’saa ‑blü, ’wo ‑yɛ wo ’zü, ’wo nu Zeluzalɛmë ꞊zuögludhi ꞊va ’ka; ⁵³‑wo ‑to zlöö ‑Zlan ‑gba ‑a ’gü ‑kɔ ’gü ‑a ’tɔ ’saa ‑blü ‑sü ’ka.