Wira wa Selemani

Chitabu cha

WIRA MNONO WA SELEMANI

Tanga mbere

Chitabu cha “Wira mnono sana” choandikpwa ni mfalume Selemani karine ya kumi kabila ya Jesu kuvyalwa.

Hichi ni chitabu cha mawira ga mendzwa, ambago mchetu na mlume kala anaambirana jinsi amendzanavyo.

Kpwa Aeburania, chitabu chichi chinaonyesa mendzwa ya Mlungu kpwa Aiziraeli, na kpwa Afuasi a Jesu, chinaonyesa mendzwa ya Jesu kpwa kanisare, yani Afuasie.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Wira wa Kpwandza 1:1—2:7

Wira wa phiri 2:8—3:5

Wira wa hahu 3:6—5:1

Wira wa ne 5:2—6:3

Wira wa tsano 6:4—8:4

Wira wa sita 8:5–14

¹1:1 1 Afalume 4:32Wira mnono sana wa Selemani, kutsupa mawira gosi.

Wira wa kpwandza

Maneno ga mwanamwali

²Naanidonere na mromowe

mana mendzwaye ni nono kutsupa uchi wa zabibu

³Marashige gananukato,

dzinare rinanihamira dza viratu kungu nono ya marashi chigomwagika.

Ndiyo mana asichana anammendza.

⁴Nigbwira mkpwono huhende wangbwi!

Mfalume akaniphirika kpwakpwe chumbani.

Asichana

Hunahererwa kpwa ajili yenu

huna raha kpwa sababuyo ee, mfalume

kpwa kpweli mendzwayo i mtswano kutsupa uchi wa zabibu.

Ni sawa asichana kukumendza.

Maneno ga mwanamwali kpwa asichana

⁵Mwi achetu a Jerusalemu,

mimi myawenu dzagbwe ni mwiru, ela ni mnono

dzagbwe ni mwiru dza mahema kula Kedari

au paziya za mahema ga Selemani.

⁶Msinilole sana kpwa sababu ya wiru wangu

dzuwa ndiro chirohenda ngozi yangu ikale hivi.

Mana enehu a chilume anireyera,

achinishurutisha kutundza minda ya mizabibu.

Nami nchishindwa kutundza munda wangu wa mizabibu.

⁷Niambira uwe wangu wa moyoni,

go mangʼondzigo undagarisaphi rero?

Undagatindizha kuphi dzuwa ra mutsi?

Niambira sedze nkaonekana kuyeya kahi za arisa ayao.

Maneno ga mlume

⁸We mchetu mnono kuriko osi, napho kumanya

lunga ro gurufu ra mangʼondzi na mbuzi

na urise ana mbuzio phephi na mahema ga arisa.

⁹Wende wangu, uwe u wa samani na u mnono,

dza farasi mchetu kahi za farasi alume a kuvweha magari ga Farao.

¹⁰Mafundago mmanono na vipuli uchivyovwala vikakuajira,

na singoyo nono ikaajirwa ni mkpwufu uchiovwala.

¹¹Hundakutengezera mikufu ya zahabu,

ichiyodonwa na feza.

Maneno ga mwanamwali

¹²Wakati mfalume akasagala phakpwe kochini,

marashi gangu ga narido gananukato kosi.

¹³Naye wende wangu ni dza chikoba cha manemane

kahi-kahi ya nyaho zangu.

¹⁴Wende wangu ni dza viluwa chivyobumuka

kpwenye minda ya mizabibu ya Eni-Gedi.

Maneno ga mlume

¹⁵Lola, wende wangu, urivyo mnono,

u mnono sana; matsogo ganapendeza dza ga njiya manga.

Maneno ga mwanamwali

¹⁶Wende wangu, uwe piya u mnono,

tsona u mnono haswa.

Na phatu phehu pha kudziambalaza phana nyasi mbitsi.

¹⁷Nguzo za nyumba yehu ni muhi uihwao muerezi,

na maphaluge ni ga miboreshi.

Maneno ga mwanamwali

¹Mimi ni dza ruwa kahi ya maruwa ganjina kpwenye tsi ya kugbwa ya Sharoni,

dza ruwa ra toro ko deteni.

Maneno ga mlume

²Dza ruwa ra toro kahi za miya,

ndivyo arivyo wende wangu kahi ya asichana ayae.

Maneno ga mwanamwali

³Dza mtofaa kahi ya mihi ya tsakani,

ndivyo arivyo wende wangu kahi za avulana ayae.

Naonato kusagala phakpwe pephoni na kurya matundage ga mtswano.

⁴Waniphirika kpwakpwe nyumbani kpwenye sharee,

achinibwiningiza na mahaba.

⁵Nimvunisani na zabibu za kuuma,

niburudishani na matofaa mana mahaba gananiolaga!

⁶Mkpwonowe wa kumotso u tsini ya chitswa changu,

na mkpwonowe wa kulume unaniphaphasa.

⁷Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kpwa kuhadza chiphala na kulungu a hiko weruni

kukala tamundalamusa wala kugondomola mkpwatyo

hadi wakatiwe ufike.

Wira wa phiri

Maneno ga mwanamwali

⁸Nasikira raka ra wende wangu,

lola, hiyu aredza

anaambuka myango na kuteremuka vidzangoni mairo.

⁹Wende wangu ana mairo dza chiphala ama chidzisa.

Lola! Hiye aimire nyuma ya ukuta wehu,

anatsungurira na dirishani

anatsungurira kutsupira paziya ya kulangala.

¹⁰Wende wangu wagomba nami achiniamba,

“Unuka, wende wangu,

wangu uriye mnono, ndzo huphiye vyehu!

¹¹Mana lola, minga ya mwaka ikasira

mvula ikatsupa.

¹²Maruwa gakabumula chila phatu,

wakati wa kuimba ukafika

na sauti za njiya zinasikirika kosi kpwenye tsi yehu.

¹³Mitini ina vidaka

na maruwa ga mizabibu ganagobumuka ganatuluza kungu nono.

Unuka, wende wangu,

wangu uriye mnono, ndzo huphiye vyehu!

¹⁴Aa njiya wangu, udzifwitsaye kpwenye panga za mawe

hebu nione usoo mnono.

Hebu nisikire rakaro ra kuvutiya

mana rakaro rinapendeza na usoo ni mnono.

¹⁵Hugbwirireni madiya mbewa, haswa mbewa adide-adide

kabila taadzangbwebananga minda yehu ya mizabibu

ibumulayo maruwa.”

Maneno ga mwanamwali

¹⁶Wende wangu ni wangu, nami ni wakpwe

iye nkurisa mifugoye kahi za matoro,

¹⁷hadi dzuwa ritswe na vivuri-vuri viangamike.

Uya mairo dza chiphala wende wangu,

dza chidzisa kpwenye mavoromoko ga myango.

Maneno ga mwanamwali

¹Usiku phangu chitandani

námuaza iye wangu wa moyoni.

Námuaza ela kedzere.

²Ndipho nchiamba, “Godza ntuluke, nkamuendze mo mudzini,

mo barabarani na kpwenye bustani.”

Námuendza ela simphahire.

³Asikari arindao mudzi aniona

wakati anazunguluka kuhenda kazi yao,

nchiauza, “Mkamuona ye wangu wa moyoni?”

⁴Nriphorichana nao tu,

námuona iye wangu wa moyoni.

Námgbwira ngingingi wala siyamtsuhula

hadi nriphomreha nyumbani mwa mayo,

nyumba nriyovyalwa.

⁵Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kpwa kuhadza chiphala na kulungu a hiko weruni

kukala tamundalamusa wala kugondomola mkpwatyo

hadi wakatiwe ufike.

Wira wa hahu — wira wa harusi

Maneno ga mwanamwali

⁶Ni ani yuya edzaye kula jangbwani?

Ambaye anaonekana dza ingu ra mosi rinarounuka,

rinaronukia manemane na ubani

phamwenga na chila aina ya manukato garehwago ni achuuzi.

⁷Lolani, ni Selemani anarehwa

akaunulwa dzulu kpwenye kochire chiropambwa na mapaziya,

masujaa mirongo sita akamzunguluka,

Aiziraeli amanyao viha.

⁸Osi anamanya kuhumira upanga

na ujuzi wa kupigana viha.

Chila mmwenga ana upangawe chibiruni

kumrinda mfalume na uvamizi wa usiku.

⁹Mfalume Selemani watengezerwa kochi ra kutsukurirwa,

richipambwa na paziya

ratengezwa na mihi minono kula Lebanoni.

¹⁰Mihi ya kutsukurira ro kochi yapakpwa feza,

phatu pha kugandamira phapakpwa zahabu.

Mitoye ya kusagarira yakala ya rangi ya zambarau,

na himo ndani muchikala mukapambwa marembo ga kupendeza

ni asichana a Jerusalemu.

¹¹Tulukani, mwi asichana a Sayuni,

mwedze mlole mfalume Selemani,

akavwala tadzi ariyovwikpwa ni nine

siku ya arusiye,

siku yohamira sana moyowe.

Maneno ga mlume

¹Aa, u mnono wende wangu! Aa u mnono!

Matsogo ni dza ga njiya

unapholola kula ndani ya mtandiyoo wa kulangala.

Nyerezo ni nyiru na zikatserera mafuzini

dza chaa cha mbuzi chitsereravyo mavoromoko ga Giliadi.

²Menogo ni mereru dza mangʼondzi mereru

galago kunyolwani na kuogeswa,

chila mwenga rina patsaye,

na taphana hata mwenga ambaro rangʼoka.

³Madomogo ni dza chitambaa cha rangi ya kundu.

Na mromoo, ukaajiza.

Mafundago ni dza cheche mbiri za komamanga

ndani ya mtandiyoo.

⁴Singoyo ilaini na ichidengelesa dza mnara wa Daudi

na mkpwufuo ni dza ngao elufu mwenga za masujaa

chizotsomekpwa kpwenye nyo mnara.

⁵Nyahozo ni dza ana airi a chiphala,

Viphala vya patsa vinavyorisa kahi ya matoro.

⁶Kabila takudzangbwecha na jiza kuuka,

ndafika mwangoo uchioodzala manemane

na kpwenye chidzango cha ubani.

⁷Chila chitu kukuhusu nchinono, wende wangu;

unonoo tauna ila.

⁸Nahuuke Lebanoni wende wangu,

nahuuke Lebanoni.

Tserera kula chirere cha mwango Amana,

kula chirere cha mwango Seniri yani Herimoni.

Uka hiko kuriko na panga za simba

na mafwitso ga matsui.

⁹Mwenehu mchetu, wende wangu, moyo wangu ukaumala.

Ukaumala kpwa kunilola limwenga tu,

ukanimala kpwa mkpwufu mmwenga uchiovwala.

¹⁰Mendzwayo i mtswano mwenehu, wende wangu!

Mendzwayo ni nono kuriko uchi wa zabibu,

na harufuyo ya manukato ni nono kuriko aina zosi za vilungo.

¹¹Aa! Wende wangu, madomogo ga mtswano,

maziya na asali i mwako lilimini,

na kungu nono ya nguwozo ni dza ya Lebanoni.

¹²Mwenehu mchetu, wende wangu,

ni munda uriozungulusirwa lichigo,

pula ya madzi ichiyozibwa.

¹³Uwe u munda wa mikomamanga,

phamwenga na chila aina ya matunda ga mtswano, hina na narido,

¹⁴narido na zafarani, mchai na mdalasini,

na mihi yosi ilavyayo ubani, manemane na udi,

na vilungo vyosi vinukavyo vinono.

¹⁵Uwe u pula za madzi himo mindani,

chisima cha madzi gajerago,

kula myango ya Lebanoni.

Maneno ga mwanamwali

¹⁶Phepho zuka kula vurini, phepho kula mwakani ndzo.

Naripige kutsupira munda wangu,

ili ritsukule kungu ya vilungo.

Richa wende wangu edze mundani

ili arye matunda manono.

Maneno ga mlume

¹Nredza kpwangu mundani,

mwenehu mchetu, wende wangu.

Nikakusanya manemane phamwenga na vilungo vyangu,

nikarya phalala ra asali yangu ya mtswano, nkanwa uchi wangu wa zabibu na maziya gangu.

Maneno ga asichana

Toshekani na mendzwa!

Mnaomendzana, nwani sana mendzwa.

Inweni kukolwa!

Wira wa ne

Maneno ga mwanamwali

²Kala nrere, ela moyo wangu uchikala matso.

Nchisikira wende wangu anabisha hodi mryangoni.

Maneno ga mlume

“Nivugurira, mwenehu mchetu, wende wangu,

njiya wangu, wangu ambaye kuna ila.

Mana chitswa changu chinadoda manena,

na nyere zangu zinazizima kpwa sababu ya guro ra usiku.”

Maneno ga mwanamwali

³“Nkavula kare vwazi rangu,

kpwa nini nrivwale tsona?

Nkasinga magulu,

dze, niuye kugatiya mtsanga?”

⁴Wende wangu watiya mkpwonowe kuriko na tumbuu ya mryango,

nao moyo wangu uchidunda kpwa ajiliye.

⁵Náunuka nimvugurire wende wangu,

nayo mikono yangu kala inadoda manemane,

nriphogbwira tumbuu ya mryango.

⁶Nchimvugurira wende wangu,

ela wende wangu kala akagaluka na kuuka,

moyo wangu uchikata tamaa ariphouka,

nchimuendza, ela simuonere,

nchimuiha, ela kayaihika.

⁷Asikari arindao mudzi ariphokala anazunguluka aniona,

achinipiga achinilumiza,

hinyo arindao kuta anifuta mtandiyo wangu.

⁸Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kukala muchimuona wende wangu,

mundamuambira kukala ni mnyonje kpwa mendzwa.

Maneno ga asichana

⁹We mchetu mnono kuriko osi,

ni utu wani unaomuhenda wendeo kukala muhimu kuriko alume anjina?

Ni utu wani unaomuhenda wendeo akale tafwauti na ayae,

hata huambire huape dza hivi?

Maneno ga mwanamwali

¹⁰Wende wangu ni mnono,

nawe unaweza kumtafwautisha kahi ya atu elufu kumi anjina.

¹¹Usowe waumbika vinono dza zahabu swafi.

Nyereze ni za likophya, nyiru pipipi dza nyoya za kunguru.

¹²Matsoge ni dza ga njiya achioima kanda-kanda ya vidzuho vya madzi,

njiya ereru dza maziya, asegereo kanda-kanda ya go madzi.

¹³Mafundage ni dza munda

uphandwao vilungo vinukavyo vinono.

Madomoge ni dza matoro,

chigotiywa manukato ga manemane.

¹⁴Mikonoye ni dza nguzo za zahabu,

zirizoimiswa na mawe ga samani.

Mwiriwe ni mnono dza pembe za ndzovu

zodonwa na yakuti ya rangi ya buluu.

¹⁵Maguluge ni dza nguzo za marumaru,

zoimiswa kpwenye misingi ya zahabu.

Na umbore ni dza Lebanoni,

ni nono dza mihi ya mierezi.

¹⁶Manenoge ga mtswano,

na chila chitu kumuhusu chinavutiya.

Hivi ndivyo wende wangu na msena wangu arivyo,

mwimwi achetu a Jerusalemu.

Asena a mwanamwali

¹We mchetu mnono kuriko achetu osi,

wendeo akaphiyaphi?

Akagbwira njira iphi?

Huambire ili hukuterye kumuendza.

Maneno ga mwanamwali

²Wende wangu akatserera kpwakpwe mundani,

phatu ambapho vilungo vinakuzwa.

Acharisa mangʼondzige,

na kutsola-tsola matoro.

³Mimi ni wa wende wangu, naye ni wangu;

iye nkurisa mifugoye kahi za matoro.

Wira wa tsano

Maneno ga mlume

⁴Wende wangu, uwe u mnono dza mudzi wa chifalume wa Tirisa,

u mnono dza Jerusalemu,

uwe unavutiya dza anajeshi chiogbwira bendera.

⁵Galuza matsogo usinilole, usinilole dza hivyo,

mana gananivutiya.

Nyerezo zikatserera mafuzini

dza chaa cha mbuzi chitsereravyo mavoromoko ga Giliadi.

⁶Menogo ni mereru dza mangʼondzi mereru,

galago kunyolwani na kuogeswani.

Chila mwenga rina patsaye,

napho taphana hata mwenga ambaro rangʼoka.

⁷Mafundago ni dza cheche mbiri za komamanga,

ndani ya mtandiyoo.

⁸Kunaweza kukala Malikia mirongo sita,

anachetu mirongo minane

na asichana anji ambao taadzangbwelólwa asioolangika!

⁹Ela njiya wangu a kamili, iye ni wa chimacheye.

Iye ni mwana mchetu wa macheye kpwa nine,

ndiye chipendzi cha ye ariyemvyala.

Asichana amuona nao achiamba,

“Lolani arivyojaliwa!”

Malikia na anachetu piya alika unonowe.

¹⁰Ni ani yuno mchetu mnono anayengʼala dza kombezi,

mnono dza mwezi, swafi dza mwanga wa dzuwa,

anayevutiya dza anajeshi chiogbwira bendera?

¹¹Nátserera hadi munda ambao mihi ya matunda nkumera

kpwendalola maruwa hiko deteni,

kpwendalola ichikala mizaituni ikafundula makodza,

na ichikala mikomamanga ikabumula maruwa.

¹²Kabila ya kudzimanya,

maazo gangu ganiphirika ndani ya gari ra kuvwehwa ni farasi ra chifahari

phephi na ye wangu yetukuka.6:12 Mana ya chifungu hichi taiwazi Chieburania.

¹³Uya, uya, uwe msichana kula Shulamu,

uya, uya ili hulole unonoo.6:13 Chifungu hichi tachiwazi Chieburania.

Kpwa utu wani mnalonda kumlola ye msichana kula Shulamu

kadiri anavyotsapa kahi-kahi ya mikungo miiri ya avwinadzi?

Maneno ga mlume

¹Magulugo ni manono uchivwala virahu,

uwe mwana wa Malikia.

Nyongazo zichidengelesa dza mawe ga samani,

kazi ya fundi mangungu.

²Tovuyo ni dza chibakuli cha mviringo, naaza chisisire uchi siku zosi.

Ndaniyo ni dza chitsuri cha nganu

ichiyozungulukpwa ni matoro.

³Nyahozo ni dza ana airi a chiphala,

viphala vya patsa.

⁴Singoyo yagoloka dza mnara wa pembe za ndzovu.

Matsogo ganangʼala dza vidibwa vya madzi ga Heshiboni,

virivyo kanda-kanda ya ryango riihwaro Bathi-Rabimu.

Pulayo yaima dza mnara wa Lebanoni,

mnara ulolao uphande wa Damasikasi.

⁵Chitswacho chaima dza mwango Karimeli.

Nyerezo nyire, nyiru na za kunyinyiha

hata mfalume anahamirwa ni unonowe.

⁶Aa, u mnono wende wangu,

unanihamira, uwe nikumendzaye!

⁷Uwe umboro ni ra kupendeza dza mtende.

Na nyahozo ni dza chendze cha matundage.

⁸Nami nadziambira, “Ndaupanda nyo mtende

ili nifikire vyendzevye.”

Nyahozo nazinikarire mtswano dza zabibu,

uphuyeo uninukireto dza matofaa.

⁹Madonerigo ganahama dza uchi wa mtswano.

Maneno ga mwanamwali

Uchi uho naumuinjire wende wangu,

ujere phakpwe madomoni hadi menoni.

¹⁰Mimi ni wa wende wangu,

naye hamuye kulu ni mimi.

¹¹Ndzo huphiye kondze ya mudzi, wende wangu.

Huphiye hukalale ko vidzidzini.

¹²Hundalamuka ligundzu huphiye kpwenye minda ya mizabibu

hukalole ichikala mizaituni ikafundula makodza matsanga,

na hukaone ichikala mikomamanga ikabumula maruwa.

Hiko ndakupha mendzwa yangu.

¹³Mitungudza inatuluza kungu nono,

na phehu miryangoni phana chila aina ya matunda manono,

maphya na ga kare,

ambago nkakuandazira uwe, wende wangu.

Maneno ga mwanamwali

¹Kalapho u mwenehu wa chilume,

mmwenga wa nyumba yehu,

phahi ningekudonera chingʼangʼa

na takungekala na mutu wa kuhuoloha na chala cha lawama.

²Ningekuhala na kukulongoza kuphiya nyumbani kpwa mayo,

hadi chumbani kpwa ye yenivyala,

na kuko ningekupha uchi wangu wa zabibu uchiotiywa vilungo,

uchi wa makomamanga gangu.

³Mkpwonoo wa kumotso ungekala tsini ya chitswa changu,

na mkpwonoo wa kulume unaniphaphasa.

⁴Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kukala tamundalamusa wala kugondomola mkpwatyo

hadi wakatiwe ufike.

Wira wa sita

Asichana a Jerusalemu

⁵Ni ani yuya edzaye kula weruni,

achiyegadzamira wendewe?

Maneno ga mwanamwali

Phapho kolo ya mtofaa nakulamusa,

phapho ambapho mayoo wakala na utsungu wa kudzivugula,

phapho ambapho mayoo wakuvyala.

⁶Andika dzina rangu phako moyoni,

dzirinde kpwa sababu yangu tu,

mana mendzwa ina nguvu dza nguvu za chifo!

Wivu ni mkali dza kuzimu,

nao unaaka dza moho mkali

na ukaliwe ni wa kuolaga.

⁷Ela vidzuho vya madzi taviweza kuzimya moho wa mendzwa,

hata myuho mikulu taiweza kuuzimya.

Ichikala mutu angehumira maliye yosi kugula mendzwa,

atu angemʼbera tsetsetse!

Ndugu a chilume a Mwanamwali

⁸Huna mwenehu wehu mchetu,

ambaye bado kadzangbwemera nyaho.

Hundamuhenderani mwenehu wehu,

ndiphokpwedzaposwa?

⁹Ichikala ye mwenye ni ukuta,

hundampamba dza minara ya feza.

Ela achikala ni ryango,

phahi hundamrinda na mbao za muerezi.

Maneno ga mwanamwali

¹⁰Mimi nákala dza ukuta,

na nyaho zangu kala zikaima dza minara!

Kpwa hivyo wende wangu anaphonilola

anaphaha amani na anaona kukala nkatosheka.

¹¹Selemani kala ana munda wa mizabibu hiko Baali-Hamoni,

ambao kala nkuukodi kpwa akurima.

Chila mmwenga kala nkuripha vipande elufu vya feza

bada ya kuvuna matunda gao.

¹²Munda wangu wa mizabibu ni wangu mwenye,

uwe Selemani kala na elufuzo za feza,

na chila anayetundza matundage

naasale na maganage mairi.

¹³Uwe usagalaye mundani,

ayangu anagodzera kusikira sautiyo,

ela mimi tu na nisikire rakaro!

Maneno ga mwanamwali

¹⁴Henda wangbwi, wende wangu,

mairo dza ga chiphala,

ama chidzisa,

dzulu ya vidzango ambako vilungo nkumera!