Afilipi

Baruwa ya Paulo yoandikira

AFILIPI

Tanga mbere

Paulo waandika baruwa hino wakati kala a jela, kuashukuru afuasi a Jesu hiko Filipi kpwa kumterya na kumvoyera. Anatumaini kutuluzwa jela ili aenderere kutangaza habari nono kuhusu Jesu, ela piya anamanya anaweza kuolagbwa. Baruwa hino Paulo anaandika kala ana raha sana. Hata dzagbwe a jela, ela ana raha mana wadzifundza siri ya kudzibaza kutosheka na hali zosi. Tsona anatambukira mbazi zosi arizohenderwa ni afuasi a hiko Filipi.

Paulo anaaonya afuasi ayae kala inawezekana nao piya akagaya. Mana Mlungu anaapha nafwasi ya kumkuluphira Jesu na piya kugayiswa dza vivyo arivyogayiswa, kpwa sababu ya kumkuluphira.

Hinyo afuasi a Jesu hiko Filipi kala ana tabu, kpwa sababu atu anjina kala anafundza handzo. Kala anaamba ni lazima atu alunge Shariya za Musa au taandakubaliwa ni Mlungu. Ela Paulo anaatambukiza kukala atu a Mlungu a kpweli ni hara anaomuabudu kpwa msada wa Rohowe (3:3).

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Shukurani na mavoyo 1:1–11

Paulo ana raha mana habari nono kuhusu Jesu zinatangazwa 1:12–30

Kalani apole dza Jesu 2:1–18

Paulo anapanga kuahuma Timothi na Epafrodito 2:19–30

Kummanya Jesu ni muhimu kuriko gosi 3:1—4:1

Paulo anaatiya moyo afuasi a Jesu hiko Filipi 4:2–20

Salamu 4:21–23

¹1:1 Mahendo 16:12Salamu hizi zila kpwangu mimi Paulo na myangu Timothi, atumishi a Jesu Muokoli.

Hunakulamusani mwimwi atakatifu a Mlungu mosi mkalao mudzi wa Filipi. Nakuandikirani mwimwi afuasi mosi a Masihi Jesu phamwenga na vilongozi enu na asaidizi ao.

²Baba Mlungu na Bwana Jesu Masihi naakujaliyeni na mkale salama.

Shukurani na mavoyo

³Namshukuru Mlungu wakati wosi nchikufikiriyani. ⁴Nami naona raha mwangu moyoni, chila wakati nchikala nakuvoyerani. ⁵Mana mwagbwirana nami kutangaza habari nono kuhusu Jesu Muokoli, hangu siku ya mwandzo mriphomkuluphira hadi sambi. ⁶Mlungu waandza kazi nono mwenu mioyoni. Nami nina hakika andaenderera nayo hadi Jesu Muokoli achiuya akale akaimala kabisa. ⁷Nakumendzani sana, ndio mana chila nihendaro nakufikiriyani mwangu moyoni. Hino ni sawa kpwa mana Mlungu wahujaliya kuhenda kazi phamwenga ambayo wahupha. Mwimwi mosi mwaniterya kutangaza habari nono kuhusu Jesu, na kuahakikishira atu kukala ni za kpweli, hata hivi nrivyo jela. ⁸Mlungu anamanya nagomba kpweli: naaza sana kukala namwi, na mendzwa yangu ila moyoni mwa Jesu Muokoli. ⁹Nakuvoyerani mzidi kumendzana, mmanyeto Mlungu na muweze kuelewa tafwauti ya sawa na makosa. ¹⁰Kpwa njira iyo mundaweza kutsambula kuhenda ra sawa, ili mkale bila ya makosa wala lawama hadi Jesu ndiphouya. ¹¹Piya mkale na maisha ga haki na tabiya nono kpwa uwezo wa Jesu Masihi. Atu achiona hivi andamtogola Mlungu na kuona utukufuwe.

Paulo ana raha mana habari nono kuhusu Jesu zinatangazwa

¹²Enehu, nalonda mmanye kukala higo garigoniphaha gaterya sana kueneza habari nono kuhusu Jesu Muokoli. ¹³1:13 Mahendo 28:30Matokeoge nkukala asikari osi arindao dzumba ra mfalume na atu anjina osi anamanya kala náfungbwa jela kpwa sababu ya kumuhumikira Jesu. ¹⁴Kufungbwa kpwangu kukaahenda afuasi anji a Jesu azidi kumkuluphira, na anainjira nguvu zaidi kutangaza chilume ujumbe wa Mlungu.

¹⁵Ni kpweli atu anjina anahubiri habari za Jesu na chidzitso, hinyo ni apindzani, mana analonda aphahe afuasi anji kuriko mimi. Ela anjina anahubiri moyo kutsuka. ¹⁶Hinyo ahubirio na nia nono anahenda hivyo kpwa kunimendza, kpwa vira anamanya kala Mlungu wanihuma hipha ili nikanire habari nono kuhusu Jesu. ¹⁷Na ahubirio kuhusu Jesu Masihi na lengo ra kunipinga, taahenda hivyo moyo kutsuka. Anaona andanienjerezera mashaka hivi nrivyo jela. ¹⁸Ela si chitu! Akale anahubiri na nia nono hebu mbii, kpwangu mino ni sawa, nahamirwa kukala Jesu anahubiriwa. Phahi kpwa sababu iyo nindazidi kuhamirwa. ¹⁹Mana namanya munanivoyera na Roho wa Jesu Masihi andaniterya na mwisho nindatuluzwa jela.

Lengo ra maisha ga Paulo ni kumuhumikira Jesu

²⁰Naaza sana na kutumaini nisishindwe nkaphaha waibu. Kula kare sitishirwa ni chitu chochosi. Hata sambi naaza vivi nrivyo vimtogole Jesu, nchikala mzima au nchiolagbwa. ²¹Kpwangu mino mana ga kuishi ni kumuhumikira Jesu na kufwa ni fwaida zaidi. ²²Ichikala ni nienderere kuishi, naweza kumuhendera kazi zaidi, ela simanya nitsambuleni! ²³Navwehwa pande mbiri. Nia yangu baha nifwe ili nikakale na Jesu, mana hiro ndiro nono zaidi kpwangu. ²⁴Ela kpwa fwaida yenu baha nienderere kuishi. ²⁵Namanya kpwa kpweli sindafwa sambi, ili nikuteryeni mzidi kumuadamira Mlungu, na kukala na raha kpwa sababu ya kumkuluphira. ²⁶Phahi nchedza kpwenu tsona mundakala na sababu kulu ya kumtogola Masihi Jesu kpwa higo arigonihendera.

²⁷Ra muhimu zaidi ni muhende viratu ziambavyo habari nono kuhusu Jesu Muokoli. Phahi nkedza, nkasakpwedza, bado mino nindasikira kukala mwadina chilume na roho mwenga. Nindamanya kukala munahenda kazi phamwenga na chadi, ili anjina nao aamini habari nono kuhusu Jesu. ²⁸Msiogophe atu ambao anakupingani. Kusaogopha kpwenu ni dalili ya wazi kukala atu hinyo andaangamizwa, ela mwimwi mundaokolwa. Mlungu mwenye ndiye agahendaye. ²⁹Mana wakuphani nafwasi ya kumkuluphira Jesu na wakati wanjina kugayiswa kpwa sababu ya kumkuluphira. ³⁰1:30 Mahendo 16:19–40Mwaniona nagaya hipho mwandzo, na bado mcheresikira kuhusu tabu zangu. Phahi namwi ni lazima mgaye dza vivyo.

Kalani a pole dza Jesu

¹Enehu mwamkuluphira Jesu naye anakutiyani nguvu. Nayo mendzwaye inakuhendani muoneto. Isitoshe, munashirikiana na Roho Mtakatifu kpwa kumendzana na kuonerana mbazi. ²Kpwa vira ni hivyo, phahi gbwiranani mkale chitu chimwenga ili nami nikale na raha tsetsetse. Mendzanani na mkale na moyo mmwenga mosi bu. ³Msishindane na apindzani enu wala kuhenda ngulu, ela kalani a pole na ayawenu muaone muhimu kuriko mwi enye. ⁴Chila mmwenga naasilole mamboge bahi, ela piya ni lazima adzishuulishe na mambo ga ayae.

⁵Ni lazima muririkane mambo gosi dza viratu Jesu Muokoli vyokala achiririkana. ⁶Hata dzagbwe Jesu kala ana asili ya Mlungu, ela kayagbwirira phapho pha kukala a sawa naye. ⁷Ela badala ya hivyo wakubali kuricha vyosi na kukala kama mtumishi. Wavyalwa dza swiswi na achikala na umbo ra mwanadamu. ⁸Wakala mpole na kumuogopha Mlungu hata achifwa chifo cha waibu kpwa kukotwa misumari Msalabani. ⁹Kpwa hivyo Mlungu wamuika phatu pha ishima kulu sana, na achimupha cheo chikulu kuriko vyeo vyosi; ¹⁰2:10 Isaya 45:23ili kpwa dzina ra Jesu, chila vwindi ripigbwe, mlunguni, duniani na kuzimu; ¹¹na chila lilimi rindagomba kukala Jesu Masihi ni Bwana, kpwa utukufu wa Mlungu Baba.

Kalani mwanga duniani

¹²Asena angu, kare huriphokalani phamwenga, kala mchimuogopha Mlungu dii yosi. Phahi sambi zidini kuhenda hivyo hata vivi ambavyo sipho. Ni lazima mosi muhende chadi kumuogopha Mlungu kpwa wuoga na ishima, na kuhenda sawa kpwa atu ambao Mlungu waaokola. ¹³Mana Mlungu ndiye ahendaye kazi mwenu mioyoni. Nkukuhendani muaze alondago na kuhenda kulengana na mpangowe. ¹⁴Phahi, chila muhendaro, rihendeni bila ya kururumika wala kulumba, ¹⁵2:15 Kumbukumbu 32:5kpwa atu asiambe kala mu ayi. Ni lazima muishi bila lawama tse. Mkale ana a Mlungu akalao dunia ya atu a kufyuka na a kumendza dambi. Mwimwi mundakala dza mwanga mngʼale jizani. ¹⁶Ishini kulengana na neno ra kureha uzima wa kare na kare, ili siku Jesu achiuya, nikale na ngulu dza mutu wa kushinda mairo na kazi yangu ikale taiyakala ya bure. ¹⁷Mriphomkuluphira na kumuhumikira Jesu, vyakala kama sadaka mrizomupha. Mendzerepho mlatso wangu undamwagbwa phamwenga na sadaka hiyo.2:17 Mara zanjina kala ichikala nyama analaviwa sadaka nkumwagirwa uchi. Ichikala hivyo hosi hundahererwani phamwenga. ¹⁸Vivyo hivyo mwimwi namwi hererwani phamwenga nami.

Paulo anapanga kuhuma Timothi na Epafrodito

¹⁹Bwana Jesu achimendza, ndamhuma Timothi hiko kpwenu vi sambi sambi, ili wakati achedza hiku na habari zenu, zinitiye moyo. ²⁰Sina wanjina zaidi ya iye, ambaye anajali mambo genu chikpweli-kpweli. ²¹Mana atu anjina osi anadzishuulisha na mambo gao, wala sigo gara Jesu Masihi alondago. ²²Hata mwimwi enye mnamanya Timothi arivyo mutu mzuri. Hwahenda kazi ya kutangaza habari nono kuhusu Jesu phamwenga, kama mutu na ise. ²³Phahi mara mwenga nchimanya higo ndigoniphaha, natumaini kumhuma, ²⁴nami ninakuluphira kukala Bwana andanihenda nedze ko kpwenu vi sambi sambi.

²⁵Mwenehu Epafrodito ni muhendadzi-kazi na asikari myangu wa jeshi ra Bwana Jesu. Nriphotaka msada mwamhuma kpwedzaniterya. Ela vivi nikaona ni muhimu auye kuko kpwenu, ²⁶kpwa sababu anaaza sana kukuonani. Naye ana wasiwasi kpwa vira mwasikira ni mkpwongo. ²⁷Ni kpweli Epafrodito wakala mkpwongo hata achiamba afwe. Ela Mlungu wamuonera mbazi achimphoza. Na achinionera mbazi hata mimi piya, kpwa vira kayafwa siyaphaha utsungu zaidi ya hura nriokala nao. ²⁸Ndiyo mana naaza sana kumhuma, ili mumuone tsona na mkale na raha, na piya nisikale na wasiwasi. ²⁹Phahi mphokerenito na raha kama mfuasi wa Bwana Jesu. Atu dza hinya ni lazima muaishimu, ³⁰mana wahatarisha maishage kpwa kazi ya Jesu. Kala bado phadide afwe, kpwa kuniterya. Mana mwimwi kala mukure nami na tamuwezere kuniterya.

Kummanya Jesu ni muhimu kuriko gosi

¹Phahi enehu, zaidi ya hivyo nakuambirani, hererwani kpwa sababu ya Bwana Jesu. Mino siona vibaya kukuandikirani mambo gago kpwa gago. Mana gandakulongozani mkaleto.

²Dzimanyirireni na hinyo atu ayi aambirao ayawao ni lazima mutu atiywe tsatsani kama shariya za Musa ziambavyo. Atu hinyo msiagbwire gao, ahendeni atu a koma. ³Mana swiswi ndio atu a Mlungu kpwa kpweli. Hunamuabudu kpwa msada wa Rohowe, tsona hunadzikarya kuhusu mambo hurigohenderwa ni Jesu Muokoli. Tahuadamira mambo gahendwago ni mwanadamu, wala tsatsa ya mwiri. ⁴Ichikala kuna mutu awezaye kuhendera ngulu mahendoge kala ganaweza kumuokola, phahi angekala mimi. Kpwa kpweli mimi ninazo sababu za kukola kuamba hivyo. ⁵3:5 a Arumi 11:1; b Mahendo 23:6; 26:5Mino nátiywa tsatsani nriphomala sabaa mwenga. Chisha ni chivyazi cha Iziraeli, wa mbari ya Benjamini, nao avyazi angu ni Aeburania, yani mimi ni Mueburania mwenye-mwenye. Tsona, nálunga Shariya za Musa kulengana na mafundzo ga Mafarisayo. ⁶3:6 Mahendo 8:3; 22:4; 26:9–11Kulengana na hizo shariya za Chiyahudi kala nina haki, bila lawama tse. Phahi kala namendza sana kugayisa afuasi a Jesu.

⁷Ela mambo gosi nrigogaona ga mana, hipha sambi nagaona upuzi na tagana fwaida kpwa sababu ya Jesu. ⁸Kpwa kpweli, chila chitu nrichokala nchihenda nachiona tachina mana nchifwananisha na samani kulu ya kummanya Masihi Jesu, Bwana wangu. Náricha vitu vyosi kpwa sababuye, na sambi naviona dza uchafu wa kutsupha dzalani. Maazo gangu ni nikale wa Jesu bahi, ⁹na nigbwirane naye ngingingi. Sina haki yangu mwenye kpwa kulunga Shariya, ela nina haki kpwa kumkuluphira Jesu. Mana Mlungu anaapha haki atu amukuluphirao. ¹⁰Nalonda nimmanye vinono, chisha nimanye uwezo uriomfufula. Tsona nalonda nigaye dza vivyo arivyogaya iye, na nikale dza iye, hata ichikala ni kufwa, nifwe, ¹¹ili nami nifufulwe.

Mairo ga kuwaniya kushinda

¹²Siamba kukala nákala kare vira Mlungu alondavyo, aa sidzangbwekamilisha lengo hiro bii. Ela nawaniya kufika hipho, mana Masihi Jesu wanitsambula na analonda nihende hivyo. ¹³Enehu, sidzitsukula kala nafikira lengo hiro, hata chidide. Ela chitu nihendacho ni kuyala ga kare na kuwaniya kuphiya mbere. ¹⁴Phahi nazola mbere kushinda, ili niphahe zawadi. Mana wakati Mlungu achiniiha hiko dzulu andanipha zawadi hiyo, kpwa kukala namkuluphira Jesu Muokoli. ¹⁵Kpwa hivyo swiswi huriophera chiroho nahuazeni dza vivyo. Ela ichikala anjina anaaza tafwauti ya hivyo, Mlungu andaangʼaza matso. ¹⁶Phahi chitu muhimu ni lazima hulungeni ukpweli hurio nao kare kuhusu Jesu.

¹⁷3:17 1 Akorintho 4:16; 11:1Enehu, nalonda mosi mwimwi muishi kuniiga mimi. Tsona phundzani sana atu ambao anaishi kulunga mfwano wa sawa huriokuonyesani. ¹⁸Nákuambirani kano nyinji na vino nakuambirani tsona kuno nasononeka: atu anji anaishi kama maadui ga Jesu wala taajali chifoche msalabani. ¹⁹Analongozwa ni tamaa mbii za miri yao, na kudzikarya na mambo ga waibu ahendago. Kazi yao ni kuaza mambo ga himu duniani bahi. Mwisho wao ni mohoni. ²⁰Ela swiswi hu enyezi a dzulu mlunguni. Naswi hunamgodza Muokoli wehu kula mlunguni kpwa hamu sana, naye ni Bwana Jesu Masihi. ²¹Andahumira uwezowe ambao unaweza kutawala chila chitu, ili agaluze hino miri yehu minyonje ifwayo. Andaihenda kama mwiriwe wa ajabu ariouphaha bada ya kufufulwa.

¹Enehu, nakumendzani sana na nina hamu ya kukuonani. Mwimwi mu zawadi ya kazi yangu na nina raha sana kpwa sababu yenu. Phahi asena angu dinani chilume mzidi kumkuluphira Bwana Jesu.

Paulo anaatiya moyo afuasi a Jesu

²Sambi kuna gano magoma mairi yani Yodia na Sintike, ambao analumbana. Navoya ariche na akale na nia mwenga, mana osi ni a Bwana Jesu. ³Phahi uwe mtumishi myangu muaminifu, nakuvoya uaterye hano achetu. Mana náhenda nao kazi ya kutangaza habari nono kuhusu Jesu, phamwenga na Kilementi na ahendadzi-kazi ayangu anjina ambao madzina gao gaandikpwa ndani ya chitabu cha uzima.4:3 Chitabu cha uzima: Ni chitabu cha Mlungu chiricho na madzina gosi ga atu arioatsambula.

⁴Phahi chila wakati hererwani kpwa sababu mu a Bwana Jesu! Tsona nakuambirani, hererwani! ⁵Chila mutu naamanye kukala mu a pole. Piya mmanye kala Bwana Jesu a phephi na kuuya. ⁶Msihende wasiwasi kuhusu chochosi. Ela maitaji genu gosi mumvoye Mlungu, na mumshukuru kpwa chila chitu. ⁷Phahi Mlungu andakuphani amani ambayo mwanadamu kaweza kuielewa. Amani iyo naitawale mioyo na achili zenu kpwa sababu munamkuluphira Jesu Muokoli.

⁸Chimarigizo, enehu nakuambirani, achili zenu nazitawalwe ni mambo higa: mambo ga kpweli, ga ishima, ga haki, na mambo gasigo na lawama. Chila wakati azani mambo gahamirago atu, ga nguma nono, na mambo manono zaidi, ambago ganaweza kulikpwa ni atu. ⁹Hendani chila chitu nrichokufundzani na mchikubali. Nákuambirani mambo manji na mchiniona nihendavyo. Sambi nalonda mlunge mfwano hinyo, naye Mlungu arehaye amani, andakurindani.

Paulo anashukuru Afilipi kpwa misada yao

¹⁰Namshukuru sana na kumtogola Bwana Jesu kpwa kukala mwauya kunishuulikiya tsona. Siamba kala mwaricha kunishuulikiya, aa ela ni vira kala tamuna nafwasi. ¹¹Tsona siamba hivyo kpwa sababu nina shida, hata, ela katika hali yoyosi mino nádzibaza kutosheka. ¹²Namanya kuishi bila chitu, na namanya kuishi na vitu vinji. Nádzifundza siri ya kuishi hali zosi, kurya na kusaza, au kukala na ndzala, kukala na vinji au kukosa. ¹³Mana naweza kuhenda chila chitu kpwa msada wa iye aniphaye nguvu. ¹⁴Ela náonato mwimwi kugbwirana nami na kuniterya tabu zangu.

¹⁵Mwi Afilipi, mnamanya vira irivyokala mwandzo nriphoandza kutangaza habari nono kuhusu Jesu hiko kpwenu. Nriphouka jimbo renu ra Makedonia, ni mwimwi machiyenu ndimwi kala huchiteryana, mana mwanipha msada wa pesa. Takuna kundi ranjina ra afuasi a Jesu ariohenda hivyo. ¹⁶4:16 Mahendo 17:14:16 2 Akorintho 11:9Piya nriphokala mudzi wa Thesalonike mwaniterya si mara mwenga si kano mbiri. ¹⁷Siamba hivi kpwa nalonda mniterye, ngʼo, ela nalonda mphahe zawadi kpwa mbazi zenu. ¹⁸4:18 Kutsama 29:18Kpwa vi sambi enehu, nina chila chitu nilondacho, hata na zaidi. Mana náphaha vitu vyosi virivyorehwa ni Epafrodito kula kpwenu. Vitu hivyo ni dza sadaka ya kunukato, ambayo Mlungu anaikubali na inamhamira. ¹⁹Naye Mlungu wangu andakutimizirani maitaji genu gosi na utajiriwe wa ajabu, kpwa sababu ya vira Jesu Muokoli arivyohenda. ²⁰Phahi enehu, Mlungu Baba wehu naatogolwe hata kare na kare. Amina.

²¹Niphozerani atu a Mlungu osi ario a Jesu Muokoli. Piya mkaphozwa ni afuasi ayangu ario hiku. ²²Atu a Mlungu osi hipha akakuphozani, hasa atu a nyumba ya Kaisari, Mtawala wa Chirumi.

²³Navoya Bwana wehu Jesu Masihi akujaliyeni mosi.

03-Mar-2006@15:25, Backup Description=27-Feb-2006@08:56, Steve -