Injili irivyoandikpwa ni
MARIKO
Tanga mbere
Muandishi wa chitabu hichi ni Johana Mariko ambaye kala ni msenangbwa wa Petero na msaidizi wa Paulo na Barinaba (soma Mahendo ga Mitume 12:12, 25; 13:4–5; 15:37–39; Baruwa yoandikirwa Akolosai 4:10; Baruwa ya Phiri yoandikirwa Timothi 4:11). Kpwenye Baruwaye ya Kpwandza, sura ya 5:13, Petero anamuiha “mwanangu wa chiroho.” Inaonekana kukala Injili irivyoandikpwa ni Mariko ni Injili ya kpwandza kuandikpwa, chahi wakati Mariko na Petero kala achisagala mudzi mkpwulu wa Rumi, ambako Petero waolagbwa.
Injili irivyoandikpwa ni Mariko ni fupi kuriko injili zanjina. Ni chitabu chinachosemurira gara arigohenda Jesu, hasa vilinje arivyohenda, na vira arivyo na uwezo wa Mlungu wa kuokola atu. Chitabu hichi chinaonyesa kukala Jesu anaweza kuphoza makongo, kutuluza pepho na kuswamehe dambi, yani kutivya atu aphahe uzima wa kare na kare. Huchisoma chitabu hichi hunaona kukala Jesu ariphoandza kaziye tu, wahenda kare vilinje; ariphotsambula anafundzie a ne a kpwandza waphoza akongo na kutuluza pepho (1:16–28). Gosi arigohenda Jesu ganaonyesa kukala wagahenda kpwa uwezo wa Mlungu.
Msitari muhimu ni 10:45 ambapho Jesu anaeleza kaziye, “Mana mimi, Mutu Yela Mlunguni, sedzere kuhenderwa, ela nákpwedza kuhendera na kulavya maisha gangu ili gakale maripho ga kukombola atu anji.”
Maelezo muhimu kpwa chifupi
Kazi ya Johana Mʼbatizadzi 1:1–8
Jesu anabatizwa ni Johana na kujezwa ni Shetani 1:9–13
Kazi ya Jesu hiko Galilaya 1:14—9:50
Jesu anaphiya Jerusalemu na anafundzie 10:1–52
Sabaa ya mwisho ya Jesu kabila ya chifoche 11:1—15:47
Jesu anafufuka 16:1–8
Jesu anatsembukira anafundzie na kuphiya mlunguni 16:9–20
1Mahubiri ga Johana Mʼbatizadzi
(Mathayo 3:1–12; Luka 3:1–18; Johana 1:19–28)
1Hino ni Injili1:1 Injili manage ni habari nono. kuhusu Jesu Masihi, Mwana wa Mlungu. Habarize zaandza, 21:2 Malaki 3:1viratu irivyoandikpwa ni manabii Isaya kukala,
“Nindatanguliza muhumwa wangu mberezo,
ambaye andakutengezera njirayo.
31:3 Isaya 40:3Mutu hiye anakota kululu hiko weruni kuaambira atu:
‘Mtsengerani Mwenyezi Mlungu njira na muigolose.’ ”
4Phahi kpwakpwedza Johana Mʼbatizadzi hiko weruni naye kala anahubiri na kuambira atu abatizwe achiamba, “Tubuni dambi mʼbatizwe, ili Mlungu akuswameheni.” 5Atu anji kula jimbo ra Judea na Jerusalemu amlunga Johana ili asikize mahubirige. Ariphotubu dambi zao, waabatiza muho Joridani.
61:6 2 Afalume 1:8Johana kala achivwala vwazi rotengezwa na nyoya za ngamia na kala achidzifunga mkanda wa chingo chibiruni. Chakuryache chakala ndzije na asali. 7Kala achiatangazira atu kukala, “Ye edzaye bada ya mimi ana uwezo zaidi yangu, ambaye mimi sifwaha hata kuvula virahuvye. 8Mino nkakubatizani na madzi; ela iye andakubatizani na Roho Mtakatifu.”
Jesu anabatizwa ni Johana na kujezwa ni Shetani
(Mathayo 3:13—4:11; Luka 3:21–22; 4:1–13)
9Wakati hinyo Jesu wakpwedza kula Nazareti, mudzi wa jimbo ra Galilaya, na Johana achimʼbatiza muho Joridani. 10Phapho hipho Jesu ariphotuluka mura madzini, waona mlunguni kukafwenuka, na Roho Mtakatifu anatserera na mfwano dza wa njiya, achedzagbwa dzuluye. 111:11 Mwandzo 22:2; Zaburi 2:7; Isaya 42:1; Mathayo 3:17; 12:18; Mariko 9:7; Luka 3:22Chisha kpwatuluka sauti kula mlunguni ichiamba, “Uwe ndiwe mwanangu nikumendzaye, nawe unanihamira sana.”
12Phapho hipho Jesu walongozwa ni Roho Mtakatifu kuphiya hiko weruni. 13Phahi wakala hiko siku mirongo mine, iye na nyama a weruni bahi. Wakati wosi uho, Jesu wajezwa ni Shetani, ela malaika achedzamterya.
Jesu anaandza kuhubiri hiko Galilaya
(Mathayo 4:12–17; Luka 4:14–15; 5:1–11)
14Sambi bada ya Johana kutiywa jela, Jesu waphiya jimbo ra Galilaya achendatangaza habari nono kula kpwa Mlungu. 151:15 Mathayo 3:2Waamba, “Wakati ukatimia, na ufalume wa Mlungu ukafika. Phahi, tubuni na muamini hizo habari nono.”
Jesu anatsambula anafundzie a kpwandza
16Siku mwenga Jesu ariphokala anatsupa na kanda-kanda ya Ziya ra Galilaya, waona atu airi, Simoni na nduguye Anderea. Atu hinya kala anatsupha chimia ziyani mana kala ni avuvi. 17Phahi waambira, “Nilungani, nami nindakuhendani avuvi a atu.” 18Na phapho hipho aricha vimia vyao achimlunga.
19Jesu ariphosengera mbere chidide, waona Jakobo na nduguye Johana, anangbwa a Zebedayo. Kala a dauni anashona vimia vyao. 20Phapho hipho Jesu waaiha, achimrichira ise yao ro dau phamwenga na ahendadzi-kazi na achimlunga Jesu.
Jesu anatuluza pepho
21Jesu na hara arioatsambula aphiya hadi mudzi wa Kaperinaumu na Siku ya Kuoya iriphofika Jesu wainjira sinagogini achiandza kufundza. 221:22 Mathayo 7:28–29Atu aangalazwa ni mafundzoge, mana wafundza dza mutu ariye na uwezo, wala si dza alimu a Shariya afundzavyo.
23Phapho hipho mumo Sinagogini kala muna mutu wa pepho. 24Wakota kululu achiamba, “Unamini wee, Jesu wa Nazareti? Ukedzahumarigiza? Nakumanya! Uwe u Mutu wa Haki yela kpwa Mlungu.” 25Ela Jesu wamdemurira yuya pepho, achimuamba, “Nyamala, na utuluke!” 26Phahi yuya pepho wamuhenda yuya mutu akakame, achikota kululu ndipho achituluka. 27Atu osi aangalala na achiuzana enye kpwa enye, achiamba, “Ni utu wani huno? Hebu, ni mafundzo maphya ga uwezo! Hata anademurira pepho nao anamsikira!” 28Hipho nguma ya Jesu yaenea jimbo rosi ra Galilaya.
Jesu anaphoza atu anji
(Mathayo 8:14–17; Luka 4:38–41)
29Phapho hipho Jesu na anafundzie ariphotuluka mura sinagogini, Jesu, Jakobo, na Johana, aphiya phamwenga na Simoni na Anderea kpwao kaya. 30Ko kaya, mtsedza mchetu wa Simoni kala akadziambalaza kpwa sababu kala ana homa. Naye Jesu ariphofika phara kaya achiambirwa. 31Phahi wamgbwira mkpwono yuya mchetu, naye achiunuka. Phapho hipho homa richiphola achiandza kuahumikira.
32Dziloniye, Siku ya Kuoya kala ikasira naro jiza rinahanda, atu amrehera Jesu akongo osi na hara ambao kala ana pepho. 33Atu osi, mudzi mzima akpwedza pho muhalani, 34na Jesu achiphoza anji ariokala na makongo ga bazi nyinji. Piya watuluza pepho, ela kayaziricha zikagomba, mana kala zinamanya iye ni ani.
Jesu anahubiri Galilaya
35Siku ya phiriye, chimirimiri kabila ya atu kulamuka, Jesu watuluka achiphiya phatu kanda macheye achendavoya. 36Ela Simoni na ayae akpwendamuendza, 37na ariphomuona amuamba, “Atu osi anakuendza.” 38Ela Jesu achiaambira, “Nahuphiyeni midzi yanjina ili nikatangaze ujumbe wangu hiko nako, mana nakpwedza kpwa gago.” 391:39 Mathayo 4:23; 9:35Phahi wanyendeka Galilaya yosi, achitangaza ujumbe kula kpwa Mlungu masinagogini mwao na kutuluza pepho.
Jesu anaphoza mutu wa mahana
40Mutu mmwenga ambaye kala ana mahana wakpwedzachita mavwindi mbere za Jesu achimuamba, “Uchimendza unaweza kunitakasa.”1:40 Mutu wa mahana, kala ni najisi, kpwa hivyo kala karuhusiwa kuinjira Nyumba ya Kuvoya Mlungu, kuguta ama kugutwa ni myawe. Na achiphozwa kala ni akadzionyese kpwa mlavyadzi-sadaka, ndipho aweze kutsanganyikana na atu.41Jesu wamuonera mbazi sana, achigolosa mkpwonowe achimguta yuya mutu wa mahana, achimuamba, “Ehe! Nalonda, takasika.” 42Na phapho kare hura ukongo wa mahana uchiphola, mwiriwe uchikala mnono. 43Jesu achimuamba yuya mutu aphiye vyakpwe na achimsisitiza sana achimuamba, 441:44 Alawi 14:1–32“Usimuambire mutu yeyesi! Ela phiya ukadzionyese kpwa mlavyadzi-sadaka na ulavye sadaka ya kutakaswa dza vyolagiza Musa, ili ukale ushaidi kpwa atu kala ukaphola kpweli.” 45Ela yuya mutu wamuambira chila mutu yemuona kala akaphozwa ni Jesu, na habari zichigota hata ichikala Jesu kaweza tsona kuinjira midzini chingʼangʼa, ela akale ko vidze-vidze kusiko na atu. Hata hivyo atu amlunga vivyo kula chila phatu.
2Jesu anaswamehe dambi na kuphoza
1Jumwa na chisiku Jesu wauya Kaperinaumu, na atu achisikira kukala wakpwedza asegere ko asagalako. 2Hipho umati mkpwulu wa atu wakpwedza uchiodzala hadi atu achikala taaweza kusengerera mryango, naye Jesu achieleza atu mambo ga Mlungu. 3Chisha kpwakpwedza atu a ne ambao kala akatsukula mutu wa kuphola vilungo kumreha kpwa Jesu. 4Ela kpwa sababu ya hura umati wa atu, hara okala akatsukula mkpwongo, taayaweza kumfisa phara ariphokala Jesu. Phahi apanda dzulu ya hira nyumba, achielekeza phara ariphokala Jesu, achiphahenda mwanya, chisha achimtsereza yuya mkpwongo na chitandache. 5Jesu ariphoona hara atu vira amkuluphiravyo, wamuamba yuya mkpwongo, “Mwanangu, dambizo zikaswamehewa.”
6Phahi alimu anjina a Shariya ariokala asegere hipho adziuza mwao mioyoni, 7“Kpwa utu wani yuno anagomba vino? Anakufuru. Takuna mutu awezaye kuswamehe dambi siphokala Mlungu macheye.” 8Phapho hipho Jesu wamanya maazo gao, na achiauza, “Kpwa utu wani munaaza hivyo mwenu mioyoni? 9Ni riphi ra rahisi, ni kumuamba hiyu mutu wa kuphola vilungo, ‘Dambizo zikaswamehewa,’ hebu ni kumuamba, ‘Unuka, hala tandikoro uphiye vyako?’ 10Ela nindakuhendani mmanye kukala mimi, Mutu Yela Mlunguni, nina uwezo wa kuswamehe dambi himu duniani.” Chisha achimuamba yuya mkpwongo, 11“Nakuamba, unuka uhale tandikoro uphiye kaya.” 12Phapho kare achiunuka, achihala chitandache na achiuka kuno atu osi analola. Atu osi aangalala na achimtogola Mlungu, achiamba, “Mambo higa! Tahudzangbwegaona bii.”
Jesu anamtsambula Lawi
(Mathayo 9:9–13; Luka 5:27–32)
13Jesu waphiya tsona kanda ya ziya ra Galilaya. Kundi kulu ra atu richimlunga naye achiandza kuafundza. 14Ariphokala anaphiya vyakpwe, wamuona mtoza kodi aihwaye Lawi,2:14 Dzina ranjina ra Lawi ni Mathayo (soma Mathayo 9:9; Luka 5:27–29). mwana wa Alifayo, asegere phakpwe ofisini. Achimuamba, “Nilunga,” naye Lawi waunuka achimlunga.
15Badaye, Jesu na anafundzie akpwendarya chakurya nyumbani kpwa Lawi. Na ariphokala asegere anarya na atoza kodi na atu anjina ariokala achiharirwa kala ni achina-dambi akpwedzarya phamwenga nao. 16Alimu a Shariya okala ni a kundi ra Mafarisayo amuona Jesu anarya na atu hinya. Phahi achiauza anafundzie, “Mbona yuno anarya phamwenga na atoza kodi na achina-dambi?” 17Jesu ariphosikira waambira, “Azima taana haja ya mganga, ela hara akongo ndio ario na haja ya mganga. Mino siyakpwedzaiha atu adzionao ana haki, ela nákpwedzaiha achina-dambi.”
Jesu anauzwa kuhusu kufunga
(Mathayo 9:14–17; Luka 5:33–39)
18Wakati mmwenga ambapho Mafarisayo na anafundzi a Johana kala akafunga, atu anjina akpwedzamuuza Jesu, “Mbona anafundzi a Johana na a Mafarisayo anafunga ela anafundzio taafunga?” 19Jesu achiamba, “Hangu rini ajeni a harusini akafunga, naye bwana arusi achere phamwenga nao? Taaweza kufunga wakati bwana arusi achere phamwenga nao. 20Ela kuredza wakati ambapho bwana arusi andauswa asikale phamwenga nao, hinyo ndio wakati ndiphofunga.
21“Tsona takuna ashonaye chiraka chiphya nguwo ya kare; mana cho chiraka chiphya chindauyirana chirichane na cha kare, na hipho nguwo ya kare indazidi kuahuka. 22Wala takuna awezaye kutiya uchi muphya viriba2:22 Chiriba ni kama chiburu cha chingo. vya kare. Mana achihenda hivyo, hura uchi undaahula vyo viriba na nyo uchi, phamwenga na vyo viriba andavikosa. Ela uchi muphya utiywa viriba viphya.”
Jesu anauzwa kuhusu Siku ya Kuoya
232:23 Kumbukumbu 23:25Wakati mmwenga kala ni Siku ya Kuoya, Jesu na anafundzie atsapira minda ya nganu. Ariphokala anatsupa anafundzie aandza kukata na kuphulula masuche ga nganu achirya. 24Mafarisayo ariphoona vira, amuuza Jesu, “Mbona anafundzio anahenda kazi Siku ya Kuoya? Lola! Anahenda dzambo ambaro si shariya kpwehu swiswi Ayahudi kuhendwa Siku ya Kuoya.” 25Jesu achiaambira, “Kale tamdzangbwesoma arivyohenda Mfalume Daudi na ayae ariphosikira ndzala? 262:26 Alawi 24:92:26 1 Samueli 21:1–6Wakati Abiathari kala ndiye mlavyadzi-sadaka mkpwulu, Daudi wamenya hema ra kumuabudu Mlungu, achirya mabofulo gotengbwa kpwa kazi ya Mlungu. Chishariya, alavyadzi-sadaka bahi ndiokala anaruhusiwa kugarya, ela Daudi warya, tsona achiapha ayae.” 27Alafu Jesu achiaambira, “Siku ya Kuoya yaikirwa atu, wala siyo kukala atu aumbwa kpwa sababu ya Siku ya Kuoya. 28Kpwa hivyo, Mutu Yela Mlunguni, ndiye mwenye uwezo wa mambo gosi ga Siku ya Kuoya.”2:28 Chiyunani chinaamba, Ni Bwana hata wa siku ya kuoya.
3Jesu anaphoza mutu Siku ya Kuoya
(Mathayo 12:9–14; Luka 6:6–11)
1Siku yanjina Jesu wainjira sinagogini, namo kala muna mutu yefuwa mkpwono. 2Piya kala muna atu ambao kala anaendza chizigbwa cha kumshitakira Jesu. Atu hinyo amrorera aone ichikala andamphoza yuya mutu Siku ya Kuoya. 3Jesu achimuamba yuya mutu wa kufuwa mkpwono, “Ndzo hiku.” 4Chisha achiauza hara ariokala phara, “Ni riphi ra shariya kuhenda Siku ya Kuoya? Ni mutu kuhenda manono hebu kuhenda mai? Ni kutivya mutu hebu kuolaga?” Ela osi achinyamala. 5Hipho Jesu waatongʼorera matso kpwa utsungu, achisononeka kpwa sababu ya kukosa mbazi kpwao. Alafu achimuamba yuya mutu, “Golosa mkpwonoo,” naye achiugolosa na uchikala mzima. 6Phapho hipho Mafarisayo atuluka kondze achiungana na atu a chikundi cha Herode kupanga njama ya ndivyomuolaga Jesu.
Umati wa atu unamlunga Jesu
(Mathayo 12:9–14; Luka 6:6–11)
7Jesu na anafundzie auka achiphiya kanda-kanda ya ziya ra Galilaya, na kundi kulu ra atu kula Galilaya, jimbo ra Judea richimlunga. 8Piya kpwakpwedza atu anji kula Judea, Jerusalemu na jimbo ra Idumea, ngʼambo ya muho Joridani, na phephi na midzi ya Tiro na Sidoni. Hano osi akpwedza mana kala akasikira gara arigohenda Jesu. 9-103:9–10 Mariko 4:1; Luka 5:1–3Kpwa vira Jesu kala akaphoza atu anji, akongo osi kala analonda amgute. Phahi Jesu ariphoona hura umati, waambira anafundzie amsengezere dau akale andasagala asedze akafyehwa ni atu. 11Na atu a pepho ariphomuona, adzibwaga photsi mbereze na hinyo pepho achikota kululu achiamba, “Uwe u Mwana wa Mlungu!” 12Ela Jesu waaonya sana asimuambire mutu yeyesi kukala iye ni ani.
Jesu anatsambula mitume kumi na airi
(Mathayo 10:1–4; Luka 6:12–16)
13Alafu Jesu waphiya gambani na achiiha hara kala anaalonda, nao achimlunga. 14Watsambula kumi na airi, achiaiha “mitume.” Waatsambula ili akale phamwenga naye, aahume kpwendatangaza ujumbewe, 15na akale na uwezo wa kutuluza pepho. 16Phahi hara kumi na airi kala ni: Simoni (ariyemuiha Petero), 17Jakobo na Johana, ana a Zebedayo, (waaiha Boanerige, yani manage ni ana a Chiguruguru), 18Anderea, Filipu, Batholomayo, Mathayo, Tomasi, Jakobo mwana wa Alifayo, Thadayo, Simoni (ambaye piya kala achiihwa Mpiganiadzi Uhuru), 19na Juda Isikarioti, ambaye mwisho wamsalata Jesu.
Jesu ana nguvu kumshinda Shetani
(Mathayo 12:22–32; Luka 11:14–23; 12:10)
20Badaye Jesu wakpwendainjira nyumba fulani, na kundi ra atu richedza tsona hata ichikala Jesu na anafundzie taana nafwasi ya kurya. 21Atu a kpwao kaya ariphosikira, aphiya kpwendamuhala mana atu kala anaamba, “Ana koma!” 223:22 Mathayo 9:34; 10:25Piya alimu a Shariya ariphokpwedza kula Jerusalemu, aamba, “Analongozwa ni Belizebuli, mkpwulu wa pepho. Anatuluza pepho kpwa uwezo mkpwulu wa pepho.” 23Hipho Jesu waaiha, achibisha nao kuhumira ndarira, “Dze Shetani anawezadze kutuluza Shetani? 24Tsi yoyosi ambayo vilongozie anapingana taiweza kudumu, 25tsona nyumba iganyanayo makundi kupingana, nkutsamuka. 26Phahi ichikala kundi mwenga ra pepho rinapinga utawala wa Shetani, inaonyesa kukala ufalume hinyo unaganyana, nao tauweza kpwenderera, mana mwishowe u phephi. 27Wala takuna mutu awezaye kuinjira nyumba ya mutu wa mkpwotse ili amfute malize, isiphokala kpwandza, amfunge mikowa yuya mutu wa mkpwotse ndipho amfute malize.
28“Nakuambirani kpweli kukala atu andaswamehewa chila dambi na kufuru, 293:29 Luka 12:10ela yeyesi ndiyekufuru Roho Mtakatifu kandaswamehewa bii, andakala ana dambi ya kare na kare.” 30Jesu wagomba hivyo mana hara atu kala anaamba, “Hiyu ana pepho.”
Udugu wa kpweli
(Mathayo 12:46–50; Luka 8:19–21)
31Phapho hipho, nine na ndugu a chilume a Jesu akpwedza. Achiima kondze, achilagiza Jesu aihwe. 32Kundi ra atu kala risegere kumzunguluka; achimuamba, “Bwana! Mayoo na enenu a pho phondze analonda kukuona.” 33Jesu achiauza, “Mayo na enehu ni ano ani?” 34Alafu walola hara ariokala asegere kumzunguluka na achiamba, “Lolani, hinya ndio mayo na enehu! 35Yeyesi ahendaye alondago Mlungu, ndiye mwenehu na mayo.”
4Ndarira ya mkurima
14:1 Luka 5:1–3Siku yanjina Jesu waphiya tsona kanda ya Ziya ra Galilaya achiandza kufundza. Sambi kpwa vira umati mkpwulu kala ukamzunguluka, wapanda dauni achisagala. Nao atu osi amphundza pho kanda-kanda ya madzi. 2Wahumira ndarira kuafundza mambo manji, na kahi ya mafundzoge achiamba, 3“Phundzani! Mkurima mmwenga waphiya kpwakpwe mundani kpwendakumbira mbeyu. 4Ariphokala anakumbira, mbeyu zanjina zagbwa njirani, zichitsotwa ni nyama a mapha. 5Mbeyu zanjina zagbwa dzulu ya mawe kokala na mtsanga mchache. Zichimera upesi, kpwa sababu mtsanga kala sio munji. 6Ela kuriphokala na dzuwa kali, hira mimea yanyala, ichifwa kpwa vira miziye kala i dzulu-dzulu. 7Mbeyu zanjina zagbwa zichimera phamwenga na mbeyu za miya. Phokala zinakula, miya nayo yakula, hipho, hira mimea ichilingbwa-lingbwa ni hira miya hata taivyarire. 8Mbeyu zanjina nazo zagbwa mtsanga wa nguvu, zichimera na zichikula. Hizi zavyala masuche ga tembe mirongo mihahu, ganjina ga tembe mirongo sita na hata masuche ganjina gachivyala tembe gana.” 9Chisha achiamba, “Ariye na masikiro, naasikire!”
Sababu ya Jesu kuhumira ndarira
(Mathayo 13:10–17; Luka 8:9–10)
10Jesu ariphokala macheye, hara kumi na airi na anjina ambao kala akaphundza mahubirige amlunga, achendamuuza mana ya ndariraze. 11Jesu achiambira, “Mwimwi mwaajaliwa kumanya siri za ufalume wa Mlungu, ela nyo asioamini andatsuphirwa zo ndarira bahi 124:12 Isaya 6:9–10ili,
‘Alole na matso gao ela asione,
asikize na masikiro gao ela asielewe;
asedze akagaluka, akamuuyira Mlungu
na akaswamehewa.’ ”
Jesu anaeleza mana ya ndarira ya mkurima
(Mathayo 13:18–23; Luka 8:11–15)
13Alafu Jesu achiauza, “Kpwani ndarira hino tamuielewa? Sambi mundaelewadze hizo ndarira zanjina?” 14Ndipho naye achiaambira, “Mkurima ni dza mutu atangazaye neno ra Mlungu. 15Mbeyu zanjina phokala zinaphandwa zagbwa njirani na zichiriwa ni nyama a mapha. Hivyo ni dza atu asikirao neno, na phapho hipho Shetani akedzarihala ro neno richirophandwa mwao mioyoni. 16Nazo mbeyu zanjina zagbwa mtsanga wa tsangalawe, zichimera upesi ela kpwa vira mizi kala i dzulu-dzulu zafwa. Hivyo ni dza atu asikirao neno na mara mwenga akariphokera na raha, 17ela tarimenya ndani, nao nkpwenderera kurigbwira kpwa muda tu. Kpwa hivyo kuchizuka tabu na mateso gogosi kpwa sababu ya kulunga rira neno, atu hinyo nkuriricha mara mwenga. 18Mbeyu zanjina zagbwa miyani zichilingbwa-lingbwa hata zichikosa kuvyala. Hivi ni dza atu asikirao neno, 19ela mambo ga dunia, na tamaa za mali na mambo ganjina nkpwedzalinga-linga rira neno hata rikakala tarivyala. 20Ela mbeyu zogbwa mtsanga wa nguvu, ni mfwano wa atu asikirao neno chisha akariphokera. Nao nkuvyala matunda, dza viratu mbeyu vyovyala masuche ga tembe mirongo mihahu, ganjina mirongo sita, na ganjina gana.”
Jesu anafundza na mfwano wa taa
214:21 Mathayo 5:15; Luka 11:33Jesu wafundza achiamba, “Dze, mutu nkuasa taa akaibwiningiza bakuli au akayiika mvunguririni? Hata! Nkuyiika phatu pha dzulu. 224:22 Mathayo 10:26; Luka 12:2Mana chitu chofwitswa chindaonekana wazi, na chila siri indamanyikana. 23Ichikala mutu yeyesi ana masikiro naasikire.”
244:24 Mathayo 7:2; Luka 6:38Piya achiaambira, “Phundzani vinono gara msikirago! Chipimo mupimiracho ayawenu, ndicho ndichopimirwa mwimwi, na hata muenjerezwe zaidi. 254:25 Mathayo 13:12; 25:29; Luka 19:26Mana yeyesi ariye na chitu na kuchihumira andaenjerezwa. Ela asiyehumira chitu chidide aricho nacho, hata chicho chindahalwa.”
Mfwano wa mbeyu ikulavyo
26Jesu waambira ndarira yanjina achiamba, “Hino ni ndarira kuhusu ufalume wa Mlungu ndivyokala. Mutu nkukumbira mbeyu, 27alafu achaenderera na shuulize. Usiku na mutsi, dzagbwe mutu arere hebu a matso, mbeyu nkumera na kukula bila iye kumanya higo gahendekadze. 28Mana mtsanga nkuhenda mbeyu ikamera, ikatuluza chikodza kpwandza, alafuye ikakula, ikatuluza suche, chisha mwisho suche rikahenda tembe. 294:29 Joeli 3:13Mavuno gachiphera, ye mkurima nkuphiya na rumure achatsenga mana mavuno ga tayari.”
Ndarira ya tembe ya mgandi
(Mathayo 13:31–32,34; Luka 13:18–19)
30Jesu wagomba tsona achiamba, “Huambe ufalume wa Mlungu ni dza utu wani? Hebu, huhumire ndarira hiphi kueleza? 31Hinyo ni dza tembe ya mgandi, ambayo ni ndide kuriko zosi. 32Tembe hino ichiphandwa nkumera, ikakala muhi mkpwulu sana, hata nyama a mapha akedza dzenga nyumba zao dzulu ya pandaze ambapho taphafika dzuwa.”
33Phahi Jesu wahumira ndarira nyinji dza hino kufundza hura umati. Achisemurira chiasi ambacho angeweza kuelewa. 34Wakati wosi ariphogomba nao wahumira ndarira, ela ariphokala kanda na anafundzie wagomba wazi na kuaeleza chila chitu.
Jesu anahuriza phuto
(Mathayo 8:23–27; Luka 8:22–25)
35Dziloniye, Jesu waambira anafundzie, “Nahuvukeni ngʼambo.” 36Phahi aricha rira kundi ra atu, achimenya dauni arimokala Jesu na achiphiya naye. Na piya kala phana madau ganjina ga nyuma. 37Gafula kpwazuka phuto kali, maimbi gachiandza kpwedza dzulu hata dau richikala rinainjira madzi. 38Ela Jesu ye ta kala arere, akaejemeza chitswache mutoni nyuma ya dau. Anafundzie achimlamusa, achimuamba, “Mwalimu, unaona si chitu swino kuhoha?” 39Phapho hipho walamuka na achidemurira rira phuto na achigaambira maimbi, “Amani! Hurira!” Hipho phuto raricha na kuchihurira hu.
40Alafu Jesu achiauza anafundzie, “Mnaogophani? Dze tamnikuluphira?” 41Ela nyo atishirwa sana, achiuzana, “Yuno akale ni ani ambaye hata phuto na maimbi ganamphundza?”
5Jesu anaphoza mutu wa pepho
(Mathayo 8:28–34; Luka 8:26–39)
1Phahi Jesu na anafundzie avuka Ziya ra Galilaya achifika tsi ya Agerasi.5:1 Maandiko ganjina nkuiha tsi hino Gadara au Gerigesa.2Ariphotuluka dauni tu, Jesu wakutana na mutu yekala na pepho, ambaye kala ala vikurani. 3Mutu hiyu kala achiishi vikurani, wala takuna yeyesi ariyeweza kumfunga hata na silisili. 4Mana kano nyinji kala achifungbwa mikono na magulu, ela chila wakati anadusula zira silisili. Phahi, kpwa sababu ya mkpwotsewe, takuna yeyesi ariyeweza kumdinisa. 5Usiku na mutsi mutu hiyu kala achinyendeka ko vikurani na gambani kuno anakota kululu na kudzikata-kata na mawe. 6Ariphomuona Jesu aredza kpwa kure, wazola achendamgbwerera maguluni. 7Chisha pepho ariyekala ndani ya yuya mutu wakota kululu achiamba, “Jesu, Mwana wa Mlungu Ariye Dzulu Zaidi, unamini? Lapha kukala kundanigayisa!” 8Ye pepho wagomba vivi kpwa kukala Jesu kala akaamba, “Pepho mui we, mtuluke hiyu mutu!” 9Alafu Jesu achimuuza, “Uihwadze?” Naye achiamba, “Naihwa Jeshi, mana hu anji!” 10Achimʼbembeleza sana Jesu asiazole tsi hiyo.
11Sambi kala kuna chaa cha nguluwe anji chinarisa kanda-kanda ya gamba. 12Hara pepho achimvoya Jesu achimuamba, “Hulagize hukainjire hara nguluwe.” 13Jesu achikubali, na pepho achituluka yuya mutu, achendainjira hara nguluwe. Chaa chosi cha nguluwe elufu mbiri, chatserera mairo mteremukoni, chichiinjira ziyani, na nguluwe osi achihoha. 14Arisa ariphoona vira, azola achendaambira atu hiko mudzini na mindani gara gachigohendeka. Na atu anji akpwedzalola gokala gakahendeka, 15akpwedza phara ariphokala Jesu, na achimuona yuya mutu yekala akatuluzwa kundi ra pepho asegere akavwala nguwo na ana achilize, nao achitishirwa. 16Hara ambao kala akaona vyo vyokala vikahendeka asemurira ayawao, achiambira atu vira vyokala kpwa ye mutu, na gara goaphaha hara nguluwe. 17Ndipho atu a jimbo riro achiandza kumvoya Jesu auke tsi yao.
18Jesu ariphokala anainjira dauni, yuya mutu ambaye kala akatuluzwa pepho wamvoya ruhusa aphiye naye. 19Ela Jesu achikahala, achimuamba, “Phiya kaya na ukaasemurire asenao mambo gosi Mlungu achigokuhendera na vira achivyokuonera mbazi.” 20Phahi yuya mutu wanyendeka kuko jimbo ra Midzi Kumi achendatangaza arigohenderwa ni Jesu, na osi ariogasikira achiangalala.
Jesu anaphoza mchetu wa mruwo na kufufula mwana wa Jairo
(Mathayo 9:18–26; Luka 8:40–56)
21Jesu ariphola tsi ya Agerasi, wavuka tsona na dau hadi ngʼambo ya phiri ya ziya. Waima kanda-kanda ya ziya, na kundi kulu ra atu richedza richimzunguluka. 22Alafu mutu mmwenga aihwaye Jairo, yekala mmwenga wa akulu a masinagogi wakpwedza phapho. Ariphomuona Jesu, wamgbwerera maguluni, 23achimvoya achiamba, “Mwanangu mchetu anafwa. Tafadhali huphiye ukamʼbandikire mkpwono, ili aphole na akale moyo.” 24Hipho Jesu achiuka naye, na atu anji achimlunga hata achikala anamfyeha.
25Mo kundini, kala muna mchetu mmwenga, ariyekala mkpwongo wa mruwo5:25 Mchetu wa mruwo chishariya kala ni najisi. kpwa miaka kumi na miiri. 26Mchetu hiyu kala akagaya sana. Wamala aganga, na kuhumira malize zosi, ela badala ya kuhenda baha, ukongo wazidi. 27-28Ariphosikira habari za Jesu, waaza mwakpwe moyoni, “Nchiguta yo nguwoye tu, nindaphola.” Ndipho wamlunga Jesu ko nyuma mo kundini, achiguta nguwoye. 29Ariphoiguta tu, mruwo uchituma na achidzisikira akaphola.
30Phapho hipho Jesu achimanya kala nguvuze zikaphoza mutu, achigalukira rira kundi ra atu achiauza, “Ni ani chiyeguta nguwo yangu?” 31Anafundzie achimuamba, “Uwe unaona atu akakuzunguluka, tsona unauza, ‘Ni ani chiyeniguta?’ ” 32Ela Jesu achienderera kuendza ili amanye ni ani achiyeguta nguwoye. 33Hipho yuya mchetu, kpwa vira kala akamanya chigomphaha, wakpwedzamgbwerera maguluni kuno anakakama kpwa wuoga, achisemurira chila chitu. 34Jesu achimuamba, “Mayo, kpwa sababu ya kunikuluphira ukaphola. Phiya salama mana kundagaya tsona.”
35Ariphokala acheregomba gaga, kpwakpwedza atu kula kaya ya yuya chilongozi, achiamba Jairo, “Pore, ela ye mwanao msichana akafwa, kpwa hivyo takuna haja ya kumyuga mwalimu tsona.” 36Ela Jesu kayagatiya nazi gara gobishwa ni hara atu, ela achimuamba Jairo, “Gasikuondose higo, kuluphira tu.” 37Phahi Jesu kayaruhusu mutu yeyesi kumlunga isiphokala Petero, Jakobo na mwanáo Johana.
38Ariphofika kaya pha yuya chilongozi wa sinagogi, Jesu wakuta atu anapiga kululu na kurira. 39Wainjira ndani achiaambira hara atu, “Mbona munarira na kusononeka? Hiyu mwanache kafwere, ela arere tu!” 40Atu achimtseka, ela ye achiatuluza kondze osi. Chisha achihala ise na nine a yuya mwanache na hara ariokala naye, achiinjira chumbani mokala akalazwa. 41Jesu achimgbwira mkpwono achigomba chikpwao achiamba, “Talitha koum.” Manage ni, “Msichana, nakuamba lamuka.” 42Phapho hipho yuya mwanache waunuka. Achiandza kunyendeka, na atu ariphomuona aangalala sana. Naye kala ni msichana wa miaka kumi na miiri. 43Hipho, Jesu waakahaza asimuambire mutu yeyesi dzambo hiro. Chisha achilagiza yuya mwanache ahewe chakurya.
6Jesu anaremewa hiko Nazareti
(Mathayo 13:53–58; Luka 4:16–30)
1Jesu wauka hipho phamwenga na anafundzie, achiphiya mudzi arikorerwa. 2-3Iriphofika Siku ya Kuoya, waandza kufundza sinagogini na anji ariosikira aangalala. Achiuzana, “Yuno, si ni yuyatu fundi wa mbao, mwana wa Maryamu, na ambaye nduguze ni Jakobo, Jose, Juda na Simoni. Na nduguze a chichetu hunasagala nao phapha. Ni marifwa gani arigohewa? Vyo kpweli, yuno ana uwezo wa kuhenda vilinje hivyo?” Phahi nyo atu taayafwahirwa na achimrema tsetsetse.
46:4 Johana 4:44Alafu Jesu achiaambira, “Nabii nkutogolwa chila phatu, isiphokala phao laloni pharipho na mbarize, na phao kaya pharipho na atue mwenye.” 5Jesu kayaweza kuhenda vilinje isiphokala waabandikira mikono akongo achache achiaphoza. 6Phahi Jesu waangalazwa ni hara atu kpwa sababu ya kusakuluphira kpwao.
Jesu anahuma anafundzie kumi na airi
Jesu waphiya chidzidzi hadi chidzidzi kuno anafundza. 7Chisha achiiha anafundzie kumi na airi na achiandza kuahuma airi-airi. Achiapha uwezo wa kutuluza pepho ayi. 8Ndipho achialagiza asitsukule chochosi isiphokala bakora bahi. Msitsukule chakurya, au mkoba ama pesa mabindoni mwenu. 9Msivwale nguwo mbiri, ela vwalani virahu. 10Na achiambira, “Phatu mundiphokaribishwa, kalani kahi ya nyumba iyo hadi mundiphouka kuphiya kpwanjina. 116:11 Mahendo 13:516:11 Luka 10:4–11Phophosi ambapho atu andarema kukukaribishani ama kukuphundzani phaukeni, na ichikala munauka kukutani vumbi ra mwenu maguluni, kuaonyesa kala akahenda makosa kpwa kusakuphundzani.” 12Phahi anafundzi akpwendahubiriya atu kuno anaambira atubu dambi zao. 136:13 Jakobo 5:14Achituluza pepho anji, na achiapaka mafuha akongo anji na achiphola.
Chifo cha Johana Mʼbatizadzi
146:14 Mathayo 16:14; Mariko 8:28; Luka 9:19Herode, mfalume wa jimbo ra Galilaya, wasikira mambo higa gosi, kpwa vira dzina ra Jesu kala rikaenea chila phatu. Atu anjina kala achiamba, “Johana Mʼbatizadzi akafufuka! Ndiyo mana anaweza kuhenda vilinje vinji.” 15Anjina kala achiamba, “Mutu hiyu ni Elija.” Anjina nao achiamba, “Hiyu ni nabii dza viratu manabii anjina a kare.” 16Ela Herode ariphosikira kuhusu Jesu, waamba, “Hiye ni Johana nriyemkata chitswa, akafufuka.”
17-186:17–18 Luka 3:19–20Hipho awali Herode walagiza Johana agbwirwe na afungbwe jela. Wahenda hivyo kpwa mana Johana kala akamuambira kala chishariya ni makosa sana kumlóla Herodiya, ambaye kala ni mkpwaza nduguye Filipu. 19Phahi, Herodiya wamzira sana Johana achilonda kumuolaga. Ela washindwa kuhenda hivyo 20kpwa sababu Herode kala anamrinda. Herode wamuogopha Johana kpwa mana wamanya kukala ni mutu wa haki na asiye na lawama. Herode wamendza kumphundza, dzagbwe kala anayugika mwakpwe moyoni.
21Ela wakati wa kusherekeya kumbukumbu ya kuvyalwa kpwa Herode, Herodiya waphaha nafwasi. Siku iyo Herode waatayarishira karamu atumia a ngambiye, akulu a viha, na vilongozi a Galilaya. 22Mwana mchetu wa Herodiya wakpwedzafwiha vinono mbere za hara atu, hata Herode na ajenie achihamirwa. Ndipho mfalume achimuamba yuya msichana, “Voya chochosi ulondacho nami nindakupha.” 23Chisha achihendaapa achiamba, “Nindakupha chochosi ndichovoya, hata ikale ni nusu ya ufalume wangu!”
24Hipho yuya msichana watuluka achendamuuza nine, “Mayo, nkavoyeni?” Nine achimuamba, “Kavoye chitswa cha Johana Mʼbatizadzi.” 25Ndipho yuya msichana achiuya kpwa mfalume upesi achendamuamba, “Nalonda uniphe chitswa cha Johana Mʼbatizadzi ndani ya chano.”
26Mfalume ariphosikira hivyo wasononeka sana, ela kpwa vira kala akaapa mbere za ajenie, kayamendza kumkahaza. 27Phapho hipho achihuma mutu arehe chitswa cha Johana, naye mutu achendamkata chitswa mumo jela. 28Chisha achireha chira chitswa ndani ya chano, achimupha yuya msichana, naye achimphirikira nine. 29Anafundzi a Johana ariphosikira habari hizo, akpwedzahala mwiriwe na achendauzika.
Jesu anarisa atu zaidi ya elufu tsano
(Mathayo 14:13–21; Luka 9:10–17; Johana 6:1–14)
30Hara mitume ariphouya kula charo chao cha kpwendahubiri, akutana phamwenga achimsemurira Jesu gosi arigohenda na kuhubiri. 31Phahi kpwa vira kala phana atu anji, edzao na aukao, akala taana nafwasi ya hata kurya. Hipho Jesu waambira anafundzie, “Nahuukeni hukakale machiyehu, ili huoye kpwa muda.” 32Phahi auka na dau achiphiya kpwahali kusikokala na atu, ili akakale machiyao.
33Ela Jesu waonewa anauka, nao atu anji kula midzi minji azola na kanda-kanda ya ziya hata Jesu na anafundzie ariphofika, nyo kala a kuko kare. 346:34 Isabu 27:17; 1 Afalume 22:17; 2 Nyakati 18:16; Ezekieli 34:5; Mathayo 9:36Jesu ariphotuluka dauni waona rira kundi kulu ra atu. Naye achiaonera mbazi mana kala ni dza mangʼondzi gasigo na mrisa. Phahi achiafundza mambo manji.
35Kuriphotswa anafundzie akpwendamuamba, “Mwalimu, hipha ni kure na midzi, na jiza rinahanda. 36Baha uambire aphiye mindani na vidzidzi virivyo phephi akagule chakurya.” 37Ela Jesu achiaambira, “Ariseni mwimwi.” Nao achimuamba, “Huyaphahaphi chakurya cha maelufu ga pesa ili chitoshe atu hinya?” 38Jesu achiauza, “Kpwani muna mabofulo mangaphi? Phiyani mukalole.” Ariphokpwendalola, achimuamba, “Huna mabofulo matsano, na ngʼonda airi.” 39Phahi Jesu waambira atu asagale nyasini madiba-madiba. 40Nao achisagala makundi ga atu mirongo mitsano-mitsano, na ga gana-gana. 41Jesu wahala gara mabofulo matsano na hara ngʼonda airi, achilola dzulu mlunguni achimshukuru Mlungu. Ariphomala kuvoya, wamega-mega gara mabofulo na hara ngʼonda achiapha anafundzie aaganyire atu. 42Atu osi arya kumvuna. 43Chisha anafundzie achitsola-tsola masaza ga mabofulo na ngʼonda goodzaza kaphu kumi na mbiri. 44Na hara ariorya mabofulo kala ni alume elufu tsano.
Jesu ananyendeka dzulu ya madzi
(Mathayo 14:22–36; Johana 6:15–21)
45Phapho hipho Jesu waambira anafundzie apande dau avuke ngʼambo aphiye Bethisaida. Ela ye mwenye wasala ko nyuma kuaambira atu auye makpwao. 46Bada ya kulagana na hara atu, waphiya gambani kpwendavoya Mlungu.
47Dziloni, dau kala rikafika kahi-kahi ya ziya, naye Jesu kala a macheye tsi kavu. 48Phahi waona anafundzie kpwa kure agayavyo na phuto kali kuhenda dau rao kuphiya mbere. Na iriphofika wakati wa dzogolo ra kpwandza kuika, waalunga anafundzie kuno ananyendeka dzulu ya madzi, achihenda avi anaatsupa. 49Ela anafundzie ariphomuona ananyendeka dzulu ya madzi, aona ni tsunusi. Nao achikota kululu kpwa wuoga, 50mana atishirwa ariphomuona. Ela phapho hipho Jesu waambira, “Msitishirwe! Ni mimi!” 51Chisha achiinjira mo dauni, naro phuto richihurira. Hinyo anafundzie aangalazwa sana ni gara arigogaona. 52Taayaelewa uwezo wa Jesu wa kurisa atu na mabofulo machache kala ulaphi, mana kala ni visoto na kala taamini.
53Bada ya kuvuka ziya, atuluka tsi kavu seemu za Genesareti, achitiya nanga. 54Jesu na anafundzie ariphotuluka dauni, phapho hipho atu amtambukira. 55Phahi atu azunguluka tsi yosi, achitsukula akongo ambao akalazwa michekani mwao, achiaphirika chila phatu ariphosikira Jesu akaphiya. 56Na kokosi Jesu arikophiya, vidzidzini, midzini ama mindani, atu asagika akongo cheteni. Nao achimvoya aaruhusu akongo agute hata dzagbwe ni mutse wa nguwoye ili aphozwe, nao osi arioriguta aphola.
7Kuhusu mila za Ayahudi
1Siku mwenga Mafarisayo na alimu a Shariya anjina ambao kala ala Jerusalemu, akpwedzakusanyana mbere za Jesu. 2Phapho aona anafundzi a Jesu anarya bila ya kutsukutsa mikono. 3Mana Mafarisayo na Ayahudi anjina osi nkulunga mila za akare ao; taarya chitu bila ya kutsukutsa mikono vinono. 4Tsona, achiuya kula cheteni taarya chochosi bila kutawaza. Piya kuna mila zanjina ambazo azirisi kula kpwa akare aho kama vira atsukutsavyo miyo ya kuririra na kujitira. 5Phahi, Mafarisayo na alimu a Shariya amuuza Jesu, “Kpwa utu wani anafundzio anavundza mila hurizorichirwa ni akare ehu? Mana nyo nkurya bila kutsukutsa mikono.”
67:6 Isaya 29:13Jesu achiaambira, “Mbavi mu anafiki mwi! Nabii Isaya wagomba kpweli kukuhusuni ariphotabiri ujumbe hinyu kula kpwa Mlungu.
Mana waamba, ‘Atu hinya nkuniogopha na maneno bahi,
ela mioyo yao i kure nami.
7Kuniabudu kpwao takuna mana,
mana anafundza atu alunge mafundzo ga chibinadamu
dza malagizo gangu.’
8“Mwimwi mkuricha shariya za Mlungu na kugbwiririra mila za atu.”
9Jesu achienderera kuaambira, “Mwimwi mnamanya kuricha shariya ya Mlungu chiwerevu ili mlunge mila zenu! 107:10 Kutsama 20:12; 21:17; Kumbukumbu 5:16; Alawi 20:9Mana nabii Musa walavya shariya achilagiza, ‘Ishimu sowe na mayoo.’ Na chisha achiamba, ‘Yeyesi alaphizaye ise na nine, ni lazima aolagbwe.’ 11Ela mwi munaruhusu mutu kuricha avyazie, kpwa kuambira, ‘Cho nricho nacho kpwa kukuteryani nkachilavya sadaka kpwa Mlungu.’ 12Kpwa hivyo karuhusiwa kuterya ise au nine tsona. 13Kpwa kulunga mila zenu mrizophokera kula kpwa akare enu na kuzifundza, munabera malagizo ga Mlungu. Namwi munahenda mambo manji ga kuigana na higo.”
Mambo gamtiyago mutu najisi
14Jesu waiha tsona rira kundi ra atu achiaambira, “Hebu niphundzani vinono mosi, na mmanye ninagokuambirani! 15Takuna chitu chochosi chiinjiracho ndani ya mutu kula kondze chinachoweza kumtiya najisi. Ela chilacho ndani ndicho chimtiyacho najisi. 16Ariye na masikiro, naasikire!”7:16 Vitabu vyanjina vya kare tavina msitari wa 16.
17Bada ya kurichana na hara atu, Jesu wainjira ndani ya nyumba. Himo nyumbani, anafundzie amuuza mana ya maneno arigogomba. 18Naye achiauza, “Hata mwimwi piya tamuelewa? Kpwani tammanya kukala chitu chimuinjiracho mutu kula kondze, tachiweza kumtiya najisi? 19Mana tachimuinjira moyoni, ela chinainjira ndanini na badaye chikanyewe.” (Kpwa kugomba hivyo, Jesu wahalalisha vyakurya vyosi.)
20Achienderera kuamba, “Maneno mai galago ndani ya mutu ndigo gamtiyago najisi. 21Mana kula ndani, moyoni mwa mutu, ndimo asili ya uyi wosi, kpwa mfwano maazo mai, udiya, wivi, kuolaga, 22uzembe, uroho, kuhenda mai, lihandzo, tamaa mbaya, chidzitso, lisengenyo, ngulu, na uzuzu. 23Uyi wosi hinyu ula moyoni mwa mutu, nao ndio umtiyao mutu najisi.”
Mayo asiyekala Myahudi anaamini
24Jesu ariphouka hiko Galilaya, waphiya seemu ya mudzi wa Tiro. Hiko wamenya nyumba mwenga achitaka asimanywe ni atu, ela kayaweza kudzifwitsa. 25-26Kpwakala mchetu mmwenga Myunani, yevyalwa Foinike ya Siria, ambaye kala ana mwana mchetu yekala ana pepho, phahi ariphosikira kukala Jesu akedza a pho laloni, wakpwendadzibwaga maguluni pha Jesu. 27Jesu achimuamba, “Richa anache amvune kpwandza, mana si vinono kuhala chakurya cha anache na kuchitsuphira madiya.” 28Ela yuya mchetu achimjibu achiamba, “Ni kpweli Bwana, ela amba madiya nkurya pukupuku zibwagbwazo ni nyo anache.” 29Alafu Jesu achimuamba, “Kpwa sababu ya maneno uchigogomba, phiya kaya. Pepho akamtuluka mwanao!” 30Phahi, waphiya kaya, na ariphofika achimuona mwanawe arere chitandani, pepho kala akamtophokpwa kare.
Jesu anaphoza bwibwi masito
31Chisha Jesu wauka seemu za midzi ya Tiro na Sidoni, achiphiya avi anauya seemu za ziya ra Galilaya, hadi achifika jimbo ra Midzi Kumi. 32Phahi atu amreha mutu ambaye kala ni bwibwi na masito, achimvoya Jesu amwiikire mikono ili aphole. 33Jesu wamuhala achiphiya naye kanda, kure na rira kundi ra atu. Achendamtiya mala ga masikiro, chisha achitsitsa mahe malani, achimguta lilimi. 34Chisha achilola dzulu mlunguni, achiuyiza mseho, achimuamba, “Efatha,” manage ni “Vuguka.” 35Phapho hipho yuya mutu achiandza kusikira na kugomba. 36Jesu achiaambira hara ariokala hipho asiseme na mutu yeyesi. Ela chila arivyozidi kuakahaza, ndivyo arivyozidi kutangaza sana. 37Atu aangalala sana, achiamba, “Mambo achigohenda ni manono sana, mana akahenda asioweza kusikira asikire, na mabwibwi agombe!”
8Jesu anarisa atu zaidi ya elufu ne
1Siku yanjina, kundi kulu ra atu rakusanyika phatu tsona, ela achikala taana chakurya. Hipho Jesu waiha anafundzie, achiamba, 2“Naaonera mbazi hinya atu, mana nkakala nao siku tahu, na hivi sambi taana chakurya. 3Nchiaricha aphiye vyao na ndzala, anaweza kpwendahirika mo njirani, mana anjina ao ala kure.” 4Nao achimuamba, “Mutu anawezadze kuarisa atu phano weruni?” 5Achiauza, “Kpwani muna mabofulo mangaphi?” Nao achiamba, “Sabaa.”
6Phahi Jesu waambira atu osi asagale. Chisha achihala gara mabofulo sabaa na achimshukuru Mlungu. Achigamega-mega, alafu achiapha anafundzie aaganyire atu, nao achihenda vivyo. 7Piya akala na ngʼonda achache. Phahi Jesu waajaliya, achilagiza aganyirwe atu piya. 8Atu osi arya kumvuna. Bada ya kurya anafundzie achitsola-tsola masaza goodzaza mabweko sabaa. 9Nao atu ariorya kala ni kama elufu ne. Bada ya higo Jesu walagana nao, achiuka. 10Phapho hipho wapanda dau phamwenga na anafundzie, achiphiya seemu za Dalimanutha.8:10 Maandishi ganjina ga kare ganaamba Mageda au Magidala.
Mafarisayo anamuamba Jesu aonyese dalili
118:11 Mathayo 12:38; Luka 11:16Badaye Mafarisayo akpwedzalumbana na Jesu kumhega achili, achimuamba “Uhendere ishara ya chilinje kuonyesa kala uwezoo ula mlunguni.” 128:12 Mathayo 12:39; Luka 11:29Ela Jesu achiuyiza mseho kpwa sonono, achiamba, “Mbona atu a chivyazi hichi analonda ishara? Nakuambirani kpweli kukala atu a chivyazi hichi taandaonyeswa dalili yoyosi.” 13Phahi, waaricha hara atu achipanda dauni tsona, achivuka ngʼambo ya rira ziya.
Onyo kuhusu mafundzo ga Mafarisayo na Herode
14Anafundzi kala akayala kutsukula mabofulo, ela himo dauni achikala na bofulo mwenga tu. 158:15 Luka 12:1Jesu achiaonya anafundzie, “Dzimanyirireni na unafiki wa Mafarisayo na wa Herode, ambao ni dza hamira.” 16Ela nyo abisha enye kpwa enye achiamba, “Anagomba hivyo kpwa kukala tahuna mabofulo.” 17Ela Jesu waamanya agombago, achiaambira, “Mbona munabisha kuhusu kusakala na mabofulo? Kpwani bado tamdzangbweelewa? Mbona muna mioyo mifu? 188:18 Jeremia 5:21; Ezekieli 12:2; Mariko 4:12Hangbwe muna matso na masikiro, ela tamuona wala kusikira! Kpwani tamtambukira, 19wakati nriphomega-mega gara mabofulo matsano na kuaganyira atu elufu tsano? Mwaodzaza kaphu ngaphi za masaza?” Nao achimuamba, “Kumi na mbiri.” 20Jesu achiauza tsona, “Na nriphomega-mega gara mabofulo sabaa goapha atu elufu ne, mwaodzaza mabweko mangaphi ga masaza?” Nao achimuamba, “Sabaa.” 21Phahi achiaambira, “Na tamdzangbweelewa?”
Jesu anaphoza chipofu hiko Bethisaida
22Jesu wafika Bethisaida phamwenga na anafundzie. Atu a hiko amrehera chipofu achimvoya Jesu amgute, ili aone. 23Jesu wamgbwira mkpwono yuya chipofu, achimphirika kondze ya chidzidzi. Achimtehera mahe matsoni, achimuikira mikono, chisha achimuuza, “Dze, unaweza kuona chitu?” 24Yuya mutu achilola, achiamba, “Naona atu vurungu-vurungu, avi mihi inanyendeka.” 25Chisha Jesu wauyira kumuikira mikono matsoni. Naye achikodola matso na uwezowe wa kuona uchimuuyira, achikala anaona chila chitu sawa-sawa. 26Jesu wamuamba aphiye kpwakpwe kaya mwenga kpwa mwenga, na achimkahaza asiphiye achazunguluka chidzidzini.
Petero anakubali kukala Jesu ndiye Yetsambulwa ni Mlungu
(Mathayo 16:13–20; Luka 9:18–21)
27Chisha Jesu waphiya phamwenga na anafundzie vidzidzi virivyo phephi na mudzi wa Kaisaria Filipi. Mo njirani, wauza anafundzie, “Atu nkuamba mino ni ani?” 288:28 Mariko 6:14–15; Luka 9:7–8Nao achimuamba, “Anjina nkuamba u Johana Mʼbatizadzi, anjina nkuamba u Elija na anjina nkuamba u mmwenga wa manabii.” 298:29 Johana 6:68–69Jesu achiauza, “Dze, mwino, munaamba mino ni ani?” Petero achimuamba, “Uwe ndiwe Masihi.”8:29 Masihi manage ni yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu.30Phahi Jesu waakahaza sana asimuambire mutu yeyesi kuhusu habarize.
Jesu anatabiri kuhusu kugaya na chifoche
(Mathayo 16:21–28; Luka 9:22–27)
31Jesu achiandza kuafundza anafundzie, waamba, “Ni lazima Mutu Yela Mlunguni ateswe na akahalwe ni vilongozi a Chiyahudi, na akulu a alavyadzi-sadaka, na alimu a Shariya na aolagbwe ela siku ya hahu andafufulwa.” 32Waambira anafundzie mambo higa chingʼangʼa. Hipho Petero wamuhala Jesu kanda achendaandza kumdemurira. 33Phahi Jesu achigaluka, achialola anafundzie, achimdemurira Petero achiamba, “Hebu niukira, Shetani wee! Maazogo ni ga chibinadamu bahi, sigo ga chimlungu.”
348:34 Mathayo 10:38; Luka 14:27Chisha achiiha kundi ra atu na anafundzie, achiaambira, “Yeyesi amendzaye kukala mfuasi wangu ni lazima ariche njiraze, akale tayari kugaya kpwa kutsukula msalabawe, na anilunge. 358:35 Mathayo 10:39; Luka 17:33; Johana 12:25Mana yeyesi ndiyelonda kuokola maishage himu duniani andaangamiza maishage ga kare na kare, ela aangamizaye maishage ga himu duniani kpwa sababu yangu na kpwa sababu ya kutangazira atu habari zangu,8:35 Chiyunani chinaamba, kpwa ajili ya injili. andagaokola. 36Mana indafwahani mutu achiphaha utajiri wosi wa dunia ndzima, ela rohoye yiangamike? 37Ama mutu anaweza kulavya chitu chani chikale badili ya uzima? 38Phundzani mwimwi atu ayi a chivyazi hichi msiokala aaminifu. Mmanye kukala mimi, Mutu Yela Mlunguni, ndakpwedza phamwenga na malaika, na utukufu ulao kpwa Baba. Mutu yeyesi ndiyenionera waibu, na kuonera haya maneno gangu wakati hinyu, nami nindamuonera haya wakati ndiphokpwedza.”
91Jesu waenderera kuaambira anafundzie, “Nakuambirani kpweli, phapha phana anjina ambao taandafwa hadi auone ufalume wa Mlungu ukedza kpwa nguvu.”9:1 Chiyunani chinaamba, kabila ya kuona ufalume wa Mlungu ukedza na uwezo mkpwulu.
Jesu anagaluka sura
(Mathayo 17:1–13; Luka 9:28–36)
29:2 2 Petero 1:17–18Bada ya siku sita, Jesu wauka na Petero, Jakobo na Johana, achiambuka nao mwango mure ili akakale machiyao. Ariphokala hiko mwangoni, mwiri wa Jesu wagaluka mbere yao. 3Nguwoze zangʼala sana zichikala nyereru hali ya kukala takuna mutu awezaye kuzifula dza hivyo. 4Phapho hipho Elija na Musa achiatsembukira, achikala anabisha na Jesu. 5Chisha Petero achimuamba, “Mwalimu, ni vinono swiswi kukala hipha. Phahi baha hudzenge vibanda vihahu. Chimwenga chako, cha phiri cha Musa, na cha hahu cha Elija.” 6Petero achikala kana ra kugomba mana iye na hara ayae atishirwa sana. 79:7 Mathayo 3:17; Mariko 1:11; Luka 3:22Chisha phatserera ingu richiabwiningiza, na kuchituluka sauti kula himo inguni ichiamba, “Hiyu ni mwanangu nimmendzaye sana. Muogopheni!” 8Phapho hipho hara anafundzi aphelephesa chila phatu, ela taonere mutu wanjina yeyesi ela Jesu macheye.
9Na wakati kala anatserera kula mwangoni, Jesu waakahaza asimuambire mutu yeyesi mambo achigogaona, hadi iye, Mutu Yela Mlunguni, ndiphofufuka. 10Phahi, agbwira lagizo hiro, ela achikala anadziuza, “Mana ya kufufuka nini?” 119:11 Malaki 4:5; Mathayo 11:14Nao achimuuza, “Mbona alimu a Shariya anaamba ati ni lazima Elija edze kpwandza?” 12Naye achiamba, “Ni kpweli Elija ni lazima edze kpwandza atayarishe chila chitu. Hata hivyo kpwa utu wani yaandikpwa kukala ni lazima mimi, Mutu Yela Mlunguni, niteswe sana na kukahalwa? 13Ela nakuambirani kukala Elija wakpwedza kare, na nyo atu achimgbwayisa vira arivyolonda, dza maandiko gaambavyo kumuhusu.”
Jesu anaphoza barobaro wa pepho
(Mathayo 17:14–21; Luka 9:37–43a)
14Jesu na hara anafundzi ahahu ariphofika kura kala kuna anafundzi ayawao, aona kundi kulu ra atu hipho. Na alimu anjina a Shariya akala analumbana nao. 15Rira kundi ra atu ririphomuona Jesu, osi aangalala, chisha achimzorera kpwendamlamusa. 16Jesu achiauza, “Mnalumbana nao chisa nini?” 17Mutu mmwenga kula mo kundini wamuamba, “Mwalimu, nkakurehera mwanangu barobaro, ana pepho yemuhenda bwibwi. 18Chila achigbwirwa ni hiye pepho, nkumʼbwaga akatuluka fulo ra mromo, akasaga meno na kudina mwiri mzima. Nkaambira anafundzio amtuluze hiyu pepho ela akashindwa.” 19Jesu ariphosikira hivyo, waamba, “Mwi atu msiomkuluphira Mlungu! Ndakala namwi hadi rini? Nindakuvumirirani hadi rini? Hebu mreheni ye mwanache.”
20Phahi amphirika yuya mwanache kpwa Jesu. Na phapho hipho pepho ariphomuona wamʼbwaga yuya mwanache na achimtiya chifwafwa. Yuya mwanache wagbwa achigalagala na achituluka fulo ra mromo. 21Jesu achimuuza ise wa yuya mwanache, “Mambo gano gamuandza rini?” Naye achiamba, “Hangu wanachewe. 22Mara nyinji hiye pepho nkumʼbwaga mohoni au madzini ili amuolage. Phahi ichikala unaweza kuhenda chochosi, huonere mbazi na huuterye!” 23Achiamba, “Hangbwe ichikala ninaweza! Chila chitu chinawezekana kpwa mutu aaminiye.” 24Phapho hipho yuya ise wa mwanache wakota kululu achiamba, “Naamini! Ela niterya niamini zaidi.”
25Jesu ariphoona kundi kulu ra atu rinaenjerezeka zaidi, wamdemurira yuya pepho, achiamba, “Uwe pepho yemuhenda bwibwi na masito hiyu mwanache, nakulagiza umtuluke na usimuuyire tsona!” 26Hipho yuya pepho wakota kululu, achimʼbwaga yuya mwanache na achimuhenda afurukute sana alafu achimtuluka. Yuya mwanache achizimiya, hata anji aho achiamba, “Akafwa.” 27Ela Jesu achimgbwira mkpwono achimuunula, naye yuya mwanache achiima.
28Phahi, Jesu ariphoinjira nyumbani, anafundzie achimuuza wakati kala a machiyao, “Kpwa utu wani swino tahuwezere kumtuluza yuya pepho?” 29Naye achiamba, “Aina hino ya pepho taiweza kutuluka isiphokala kpwa kufunga na kuvoya bahi.”
Jesu anagomba tsona kuhusu chifoche
(Mathayo 17:22–23; Luka 9:43–45)
30Jesu na anafundzie auka hipho, na ariphokala anaphiya, atsupira seemu za Galilaya. Jesu kayamendza atu amanye kura ariko, 31kpwa mana kala anafundza anafundzie. Wagomba achiamba, “Wakati ukafika mimi, Mutu Yela Mlunguni, niyalaviwa kpwa anadamu ambao andaniolaga. Ela siku ya hahu bada ya kuolagbwa, ndafufuka.” 32Ela hara anafundzie taaelewere mana ya mambo higo, na achiogopha kumuuza.
Ni ani mkpwulu kuriko osi?
(Mathayo 18:1–5; 20:26–27; Luka 9:46–48)
33Phahi aphiya Kaperinaumu. Na Jesu ariphokala akainjira nyumbani, waauza anafundzie, “Che munalumbana nani kura njirani?” 349:34 Luka 22:24Ela nyo achinyamala, mana himo njirani kala analumbana kuhusu ndiyekala mkpwulu kahi yao. 359:35 Mathayo 20:26–27; 23:11; Mariko 10:43–44; Luka 22:26Phahi bada ya Jesu kusagala, waiha hara anafundzi kumi na airi achiaambira, “Mutu achilonda kukala wa kpwandza ni lazima akale wa mwisho na akale mtumishi wa osi.” 36Chisha achigbwira mkpwono mwanache mdide, achimuimisa mbere zao. Achimuika chifuwani alafu achiaambira, 379:37 Mathayo 10:40; Luka 10:16; Johana 13:20“Mutu yeyesi ndiyemkaribisha mwanache dza hiyu kpwa sababu yangu, ananikaribisha mimi. Na kanikaribisha mimi bahi, ela anamkaribisha hiye ariyenihuma.”
Asiyehupinga ni myawehu
38Johana achimuamba, “Mwalimu, hwamuona mutu anahumira dzinaro kutuluza pepho, naswi huchimkahaza, kpwa kukala siye myawehu.” 39Ela Jesu achiaambira, “Msimzuwiye, mana takuna awezaye kuhenda vilinje kpwa uwezo wangu, chisha phapho akagomba mai kunihusu. 409:40 Mathayo 12:30; Luka 11:23Mana mutu ambaye kahupinga, manyani ni myawehu. 419:41 Mathayo 10:42Mutu yeyesi ndiyekuphani chikombe cha madzi ga kunwa kpwa sababu mu atu a Masihi,9:41 Chiyunani chinaamba Masihi, yani mutu yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. nakuambirani kpweli andatuzwa.”
Mambo gatiyago mutu dambini
42Jesu waenderera kugomba achiamba, “Shakare yeyesi ndiyehenda mmwenga wa hano adide anikuluphirao kuhenda dambi; mutu hiye baha afungbwe lala kulu singoni akatsuphiwe ndani ya bahari. 439:43 Mathayo 5:30Na mkpwonoo uchikuhenda uhende dambi, ukate. Mana ni baha uinjire uzima wa kare na kare na mkpwono mmwenga, kuriko kukala na mikonoyo miiri na utsuphiwe moho wa kare na kare usiozimika.9:43 Vitabu vyanjina vya kare vina misitari ya 44 na 46, ambayo ni sawa na msitari wa 48.45Na chigulucho chichikuhenda uhende dambi, chikate. Mana ni baha uinjire uzima wa kare na kare na chigulu chimwenga, kuriko kukala na magulugo mairi chisha utsuphiwe kuzimu. 479:47 Mathayo 5:29Na dzitsoro richikuhenda uhende dambi, risokole! Ni baha kuinjira ufalume wa Mlungu na tsongo, kuriko kukala na matsogo mairi na utsuphiwe kuzimu. 489:48 Isaya 66:24Hiko atu andariwa ni mabulu ambago tagafwa, na andaochwa ni moho usiofwa. 49Chila mmwenga andasafishwa na moho, dza viratu chakurya chitiywavyo munyu. 509:50 Mathayo 5:13; Luka 14:34–35Munyu ni mzuri, ela uchibanangika taufwaha na tauweza kuhendwa ukafwaha tsona. Kpwa hivyo kundi renu rikale dza munyu, yani mdinise kuishi na amani na ayawenu.”
10Jesu anafundza kuhusu kulólana na kurichana
1Alafu Jesu wauka achiphiya seemu ya Judea, ngʼambo ya Muho wa Joridani. Atu madiba-madiba amlunga tsona, naye achiafundza kama vyokala tabiyaye. 2Hipho, Mafarisayo anjina akpwendamuuza ili kumhega achili, achiamba, “Dze, shariya inamruhusu mutu kumricha mchewe?” 3Naye achiamba, “Kpwani Shariya za Musa zinaambadze?” 410:4 Kumbukumbu 24:1–4; Mathayo 5:31Nao achiamba, “Musa waruhusu mlume amuphe mchewe cheti cha talaka na amriche.” 5Jesu achiamba, “Musa wakuandikirani shariya iyo kpwa sababu ya mioyo yenu mifu. 610:6 Mwandzo 1:27; 5:2Ela hangu dunia iumbwe, ‘Mlungu waumba mlume na mchetu.’ 710:7 Mwandzo 2:24‘Kpwa sababu hiyo, mlume andaricha ise na nine, agbwirane na mchewe, 8nao osi airi andakala mwiri mmwenga.’ Phahi atu hinyo si airi tsona ela ni mwiri mmwenga. 9Kpwa hivyo ariounganishwa ni Mlungu, mwanadamu asiatenganishe.”
10Badaye, ariphokala ndani ya nyumba, anafundzie amuuza tsona dzulu ya dzambo hiri. 1110:11 Mathayo 5:32; 1 Akorintho 7:10–11Naye achiaambira, “Mutu arichaye mchewe akalóla mchetu wanjina, nkukala anazinga. 12Na mchetu arichaye mlumewe na akalólwa ni mutu wanjina, nkukala anazinga.”
Jesu anajaliya anache adide
(Mathayo 19:13–15; Luka 18:15–17)
13Atu amrehera Jesu anache adide ili aagute na kuajaliya, ela anafundzie achiademurira hara atu. 14Ariphoona hivyo, wareya sana achiaambira, “Aricheni hinyo anache adide edze kpwangu, wala msiazuwiye, mana ufalume wa Mlungu ni wa anache dza hinya. 1510:15 Mathayo 18:3Nakuambirani kpweli, mutu asiyekuluphira ufalume wa Mlungu dza mwanache akuluphiravyo ise, kandauinjira.” 16Chisha waakusanya phakpwe chifuwani, achiabandikira mikono kpwa kuajaliya.
Mutu tajiri
(Mathayo 19:16–30; Luka 18:18–30)
17Jesu ariphokala anaandza kuuka, mutu mmwenga wamtsolokera mairo achimgbwerera maguluni, achimuuza, “Mwalimu mnono, nihendedze mino ili Mlungu aniphe uzima wa kare na kare?” 18Jesu achimuamba, “Kpwa utu wani unaniiha mnono? Takuna ariye mnono isiphokala Mlungu macheye. 1910:19 Kutsama 20:12–16; Kumbukumbu 5:16–20Avi unamanya malagizo ga Mlungu: ‘Usiolage, usizini, usiiye, usizige myao na dzambo ra handzo, usichenge, tsona muishimu sowe na mayoo.’ ” 20Yuya tajiri achimuamba, “Mwalimu, higo gosi nágalunga hangu wanache wangu.” 21Jesu achimlola na achimmendza. Chisha achiamba, “Ukaphungukirwa ni chitu chimwenga tu. Phiya ukaguze chila chitu urichonacho, na pesaze ukaziganyire achiya, nawe undakala na akiba hiko mlunguni. Chisha ndzo unilunge.” 22Yuya tajiri ariphosikira higo wasononeka, achiphiya vyakpwe na kureya, mana kala ana mali nyinji.
23Jesu waalolato hara anafundzie osi, chisha achiaambira, “Indakala vigumu sana tajiri kuinjira kpwenye ufalume wa Mlungu.” 24Nao anafundzie aangalazwa ni manenoge. Achiaambira tsona, “Anangu, indakala vigumu sana10:24 Vitabu vyanjina vya kare tavina seemu hino: kpwa hara ambao anaona utajiri wao undaaokola. kuinjira kpwenye ufalume wa Mlungu! 25Ni rahisi zaidi ngamia kutsapira na tundu ya sindano kuriko tajiri kuinjira kpwenye ufalume wa Mlungu.” 26Anafundzie achiangalala achiuzana, “Pho sambi ni ano ani ambao anaweza kuokolwa?” 27Ela Jesu waalolato na achiamba, “Dzambo hiri tariwezekana kpwa anadamu, ela kpwa Mlungu ni chitu chidide. Kpwa Mlungu chila chitu chinawezekana.”
28Petero achimuuza, “Dze swino? Kpwani hwaricha vitu vyehu vyosi huchikulunga hukale anafundzio!” 29Jesu achiamba, “Nakuambirani kpweli, mutu yeyesi arichaye mudziwe ama ndugu alume na achetu, ise ama nine, anae, ama minda kpwa sababu yangu na kpwa sababu ya kutangazira atu habari zangu,10:29 Chiyunani chinaamba, kpwa ajili ya injili.30andaphaha kano gana zaidi. Himu duniani andaphaha midzi, ndugu alume na achetu, mayo, ana na minda. Ela andateswa piya. Na wakati wedzao andaphaha uzima wa kare na kare. 3110:31 Mathayo 20:16; Luka 13:30Ela anji ambao ni a kpwandza andakala a mwisho, na anji a mwisho andakala a kpwandza.”
Jesu anagomba tsona kuhusu chifoche
(Mathayo 20:17–19; Luka 18:31–34)
32Phahi, aenderera na charo chao cha kuphiya Jerusalemu, na Jesu wakala mbere anaalongoza. Hara anafundzi achitezeka na atu ariomlunga-lunga achitishirwa. Tsona Jesu wahala hara anafundzi kumi na airi achiphiya nao njama, na kuaambira gara ambago andahenderwa. 33“Phundzani, vivi hunaphiya Jerusalemu, ambako mimi, Mutu Yela Mlunguni, nindalaviwa kpwa akulu a alavyadzi-sadaka na alimu a Shariya, nao andaniamula kuolagbwa. Chisha andanilavya kpwa atu ambao sio Ayahudi. 34Nao andanizemerera, andanitehera mahe, andanichapa viboko na kuniolaga. Ela bada ya siku tahu nindafufuka.”
Jakobo na Johana anamvoya Jesu aaphe vyeo
35Jakobo na Johana anangbwa a Zebedayo, amlunga Jesu achendamuamba, “Mwalimu, hunalonda huuhendere chitu chochosi ndichokuvoya.” 36Naye achiauza, “Mnalonda nikuhendereni utu wani?” 37Nao achimuamba, “Wakati uchitawala, hunakuvoya mmwenga asagale uphandeo wa kulume na wanjina uphandeo wa kumotso.” 3810:38 Luka 12:50Ela achiaambira, “Tammanya mvoyaro. Dze, munaweza kuvumirira mateso ambago gandaniphaha? Hebu munaweza kugaya dza vivyo ndivyogaya mimi?” 39Nao achimuamba, “Hunaweza.” Achiaambira, “Mateso ndigophaha, namwi mundagaphaha, na mundagaya dza vivyo ndivyogaya. 10:39 Maandiko ganjina ganaamba, “Dze, munaweza kunwerera chikombe ndichochinwerera au kubatizwa kama ndivyobatizwa?” Nao achijibu “Hunaweza.” Jesu achiaambira, “Chikombe ndichonererwa mundachinererwa kpweli, na mundabatizwa kama ndivyobatizwa.”40Ela kusagala uphande wangu wa kulume au wa kumotso siyo kazi yangu kupanga. Dzambo hiro andahewa hara ambao aikirwa kare.”
41Hara anafundzi kumi ariphosikira hivyo, aandza kureyera Jakobo na Johana. 4210:42 Luka 22:25–26Ela Jesu waiha anafundzie na achiaambira, “Mnamanya kukala atawala a himu duniani nkutawala atu aho chinguvu-nguvu, na hinyo vilongozi nkuatawala atu aho na uwezo wao. 4310:43 Mathayo 23:11; Mariko 9:35; Luka 22:26Ela kpwenu mwimwi taindakala hivyo. Amendzaye kukala mkpwulu ni lazima akale mtumishi wa ayae, 44na amendzaye kukala wa kpwandza kahi yenu, ni lazima akale mtumwa wa osi. 45Mana, ye Mutu Yela Mlunguni, kedzere kuhumikirwa, ela wakpwedzahumikira na alavye uzimawe ukale mzamana wa kukombola atu anji.”
Jesu anaphoza chipofu aihwaye Batimayo
46Jesu na anafundzie atsupira mudzi wa Jeriko. Ariphokala anauka mudzi hinyo phamwenga na kundi kulu ra atu, chipofu, yeihwa Batimayo (manage ni mwana wa Timayo), kala asegere kanda-kanda ya barabara anavoya-voya. 47Phahi hiye Batimayo, ariphosikira kukala Jesu wa Nazareti a pho phephi, waandza kukota kululu achiamba, “Jesu, Mwana wa Daudi,10:47 Manage ni chivyazi cha Mfalume Daudi, yani mutu yetsambulwa ni Mlungu kutawala atue. nionera mbazi!” 48Atu anji amdemurira anyamale, ela ye achizidi kukota kululu, “Jesu, Mwana wa Daudi, nionera mbazi!” 49Jesu ariphosikira waima achiamba, “Muiheni.” Phahi, atu amuiha yuya chipofu, achimuamba, “Dziphe moyo! Unuka, anakuiha.” 50Naye wabwaga nguwoye ya tadzi, achingʼoka, achiphiya kpwa Jesu. 51Jesu achimuuza, “Unalonda nikuhendereni?” Yuya chipofu achimuamba, “Mwalimu, navoya nione.” 52Jesu achimuamba, “Kpwa sababu ya kunikuluphira ukaphola, kpwa hivyo phiya salama.” Phapho hipho yuya chipofu achikala anaona, na achimlunga-lunga Jesu.
11Jesu anainjira Jerusalemu
(Mathayo 21:1–11; Luka 19:28–40; Johana 12:12–19)
1Jesu na anafundzie ariphofika phephi na Jerusalemu afika Bethifage na Bethania, ko Mwango wa Mizaituni. Midzi iyo kala i phephi na Jerusalemu. Hipho Jesu wahuma anafundzie airi, 2achiaambira, “Phiyani hinyo mudzi wa pho mbere, na mchiinjira tu mundaona mwana punda akafungbwa, naye kadzangbwepandwa ni mutu. Mvuguleni mumrehe. 3Na mutu ndiyekuuzani, ‘Mnayeni ye mwana punda, mbona munamvugula?’ Muambeni, ‘Bwana ana haja naye na achimala andamuuyiza mara mwenga.’ ”
4Phahi aphiya na achendakuta mwana punda akafungbwa mryangoni phatu phereru. Ariphokala anamvugula, 5atu ariokala aimire phephi aauza, “Mnahendadze! Mbona munamvugula ye mwana punda?” 6Nao achigomba viratu arivyolagizwa ni Jesu; na atu achiarichira aphiye vyao. 7Ariphomrehera Jesu yuya mwana punda, ahandika nguwo zao dzuluye, naye achipanda achisagala. 8Atu anji ahandika nguwo zao barabarani, na anjina achihandika makandza ga mitende ambago kala akagakata mo mindani.11:8 Ayahudi ahenda hivyo kuonyesa ishima yao kpwa mutu muhimu, ama kuonyesa ushindi wakati mfalume anauya kula vihani.911:9 Zaburi 118:25–26Phahi ariokala mbere na ariokala nyuma osi akota kululu achiamba:
“Mlungu naatogolwe!”
“Naajaliwe iye edzaye kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu!”
10“Naujaliwe ufalume wedzao wa baba Daudi!”
“Mlungu ariye dzulu mlunguni naatogolwe!”
11Jesu ariphofika Jerusalemu, wakpwendamenya Nyumba ya Kuvoya Mlungu. Bada ya kulola chila chitu, kpwa vira kala kukatswa waphiya vyakpwe Bethania phamwenga na anafundzie kumi na airi.
Jesu analani muhi wa mtini
12Siku ya phiriye, Jesu ariphokala anauya kula Bethania, kala ana ndzala. 13Waona muhi uihwao mtini kure chidide, uriokala na makodza, achiaphuka kpwendalola ichikala wavyala. Ela ariphofika hipho wakuta makodza mahuphu, mana kala sio msimu wa tini. 14Alafu waulani hura muhi achiamba, “Atu taandarya matundago tsona bii!” Na anafundzie achisikira gara maneno.
Jesu anazoresa achuuzi kula ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu
(Mathayo 21:12–17; Luka 19:45–48; Johana 2:13–22)
15Jesu ariphofika Jerusalemu, wamenya Nyumba ya Kuvoya Mlungu na achiandza kuzoresa atu ariokala anahenda bishara mo ndani. Achipendula-pendula meza za hara okala anabadilisha pesa na vihi vya hara okala anaguza njiya, 16wala kayamruhusu mutu yeyesi kutikanya na chitu cha kuguza mura ndani. 1711:17 Isaya 56:7; Jeremia 7:11Alafu achiafundza hara atu, “Maneno ga Mlungu gaandikpwa, ‘Nyumba yangu indaihwa nyumba ya mavoyo kpwa atu a mataifa gosi.’ Ela mwino munaihenda kukala mwamdzifwitso wa aivi!” 18Akulu a alavyadzi-sadaka na alimu a Shariya ariphosikira higo aendza njira ya kumuolaga. Mana amuogopha, kpwa sababu kundi kulu ra atu kala rikaangalazwa ni mafundzoge. 19Dziloniye, Jesu na anafundzie auka mudzi hinyo.
Fundzo kuhusu hura muhi wa mtini
20Ligundzure Jesu na anafundzie ariphokala anaphiya Jerusalemu aona hura muhi wa mtini ukanyala wosi hadi mizi. 21Petero achitambukira, achimuamba, “Mwalimu, lola! Hura mtini urio ulani dzana, ukanyala.” 22Jesu achiajibu achiamba, “Mkuluphireni Mlungu. 2311:23 Mathayo 17:20; 1 Akorintho 13:2Nakuambirani kpweli, mutu anaweza kuuambira mwango hinyu, ‘Ngʼoka ukadzitiye baharini.’ Mutu hiye achikuluphira bila wasiwasi kukala go agombago gandakala, naye Mlungu andamuhendera. 24Kpwa hivyo, nakuambirani chochosi ndichomvoya Mlungu, kuluphirani kukala mkachiphokera, namwi mundachiphaha. 2511:25 Mathayo 6:14–15Na muimapho kuvoya, na phana mutu yeyesi ariyekukoserani, mswameheni kpwandza, ili Sowe yenu ariye mlunguni piya aswamehe makosa genu.” 26Ela ichikala tamundaaswamehe, phahi Sowe yenu ariye mlunguni kandaswamehe makosa genu.11:26 Vitabu vyanjina vya kare tavina msitari wa 26.
Jesu anauzwa kuhusu uwezowe
(Mathayo 21:23–27; Luka 20:1–8)
27Jesu na anafundzie auya tsona Jerusalemu, na achendainjira Nyumba ya Kuvoya Mlungu. Jesu ariphokala ananyendeka himo, akulu a alavyadzi-sadaka, alimu a Shariya, na vilongozi anjina a Chiyahudi amlunga, 28achendamuuza, “We, gano unagogahenda, unahenda kpwa uwezo wa ani? Ni ani yekupha uwezo huno wa kuhenda mambo higa?” 29Achiaambira, “Nindakuuzani swali, mchinijibu, nami nindakuambirani nahenda mambo higa kpwa uwezo wa ani. 30Niambirani, uwezo wa Johana wa kubatiza, wala kpwa Mlungu hebu wala kpwa atu?” 31Phahi aphiya njama, achendabisha enye kpwa enye, achiamba, “Huchiamba, ‘Wala mlunguni,’ andahuamba, ‘Sambi mbona tamyamkuluphira?’ 32Na tahuweza kuamba, ‘Wala kpwa atu.’ ” (Agomba hivyo kpwa sababu aogopha kuphaha tabu, mana atu osi akubali kukala Johana kala ni nabii kpweli.) 33Phahi amuamba Jesu, “Tahumanya.” Naye achiaambira, “Wala nami sindakuambirani nahenda mambo higa kpwa uwezo wa ani.”
12Ndarira ya akurima ayi
(Mathayo 21:33–46; Luka 20:9–19)
112:1 Isaya 5:1–2Chisha Jesu wahumira ndarira kugomba na hara vilongozi a Chiyahudi. Achiambira, “Kpwakala na mutu mmwenga yephanda mizabibu mwakpwe mundani. Achiizungulusira lichigo, achitsimba phatu pha kuminyira zabibu, na piya achidzenga uringo. Chisha hura munda achiukodishira akurima, naye mwenye achiphiya tsi yanjina. 2Wakati wa kuvuna zabibu uriphofika, yuya mchina-munda wahuma mtumishiwe aphiye kpwa hara akurima ariokodisha mundawe, ili akahewe fungure ra mavuno. 3Hara ariokodi achimgbwira yuya mtumishi, achimpiga, na achimuuyiza mikono mihuphu. 4Alafu mchina-munda wahuma mtumishi wanjina. Nao hara ariokodisha hura munda, ampiga, achimlumiza chitswa na achimuhenda mambo ga waibu. 5Chisha, mchina-munda wahuma mtumishi wanjina ambaye amuolaga, na tsona achiagayisa anjina dza vivyo, kuapiga na anjina kuaolaga.
6“Sambi wasala na mutu mmwenga bahi; mutu hiye kala ni mwanawe ammendzaye sana. Phahi wamuhuma kpwa hara akurima, achifikiri achiamba, ‘Hakika hiyu andamuishimu, mana ni mwanangu.’ 7Ela hara akurima aambirana, ‘Hiyu ni mwanawe ndiyemrisi, phahi nahumuolageni ili huno munda ukale wehu.’ 8Phahi amgbwira, achimuolaga, na achimtsupha kondze ya hura munda wa mizabibu.
9“Dze! Ye mchina-munda achedza, andahendadze? Andakpwedzaaolage hara akurima, na hura munda aukodishe akurima anjina. 1012:10 Zaburi 118:22–23Hakika mnamanya Maandiko higa ga Mlungu gaambago:
‘Dziwe roremewa ni adzengi,
ndipho rikakala dziwe kulu ra msingi.
11Mwenyezi Mlungu ndiye yehenda dzambo hiri,
naro huchirilola rinahuangalaza.’ ”
12Phahi hara vilongozi a Chiyahudi amanya kukala akagomba ndarira iyo kuonyesa kala aho ndio akurima ayi ariokodisha hura munda. Kpwa hivyo alonda kumgbwira Jesu kpwa nguvu ili amutiye jela. Ela amricha, nao achiphiya vyao, mana aogopha rira kundi ra atu.
Jesu anajibu swali kuhusu kuripha kodi
(Mathayo 22:15–22; Luka 20:20–26)
13Mafarisayo anjina, na atu a chikundi cha Herode, ahumwa ni vilongozi a Chiyahudi akamuuze Jesu maswali kumhega achili. 14Amuuza, “Mwalimu, hunamanya kukala uwe u mutu muaminifu, kulunga maoni ga atu mana cheo si chochosi kpwako. Tsona unafundza kpweli kuhusu Mlungu alagizago. Dze, shariya zehu zinahuruhusu kuripha kodi kpwa Kaisari, mtawala wa Chirumi? Huriphe hebu husiriphe?”12:14 Muhego wao wakala hinyu: ichikala angejibu ndiyo, angevundza shariya za Chiyahudi ambazo zinakahaza kuripha kodi kpwa atu asiokala Ayahudi. Angerema kukala atu asiriphe kodi, atu a chikundi cha Herode angephaha nafwasi ya kumshitaki kpwa mkpwulu wa Chirumi, mana chikundi hicho kala chinaunga mkpwono utawala wa Chirumi.15Ela Jesu wamanya lengo rao ra kpweli, achiamba, “Mbona munanipima achili? Hebu, nireherani pesa ya Chirumi, nami nindakuambirani.” 16Ariphomupha hira pesa, Jesu achiuza, “Sura na dzina ni ra ani?” Nao achimuamba, “Ni vya Kaisari.” 17Ndipho achiaambira, “Phahi, vya Kaisari mupheni Kaisari, na vya Mlungu, mupheni Mlungu.” Jibu hiri raangalaza hara atu.
Jesu anauzwa kuhusu atu kufufulwa
(Mathayo 22:23–33; Luka 20:27–40)
1812:18 Mahendo 23:8Siku mwenga Jesu watsolokerwa ni Masadukayo anjina. Nao Masadukayo ni kundi ra Ayahudi asioamini kukala atu achifwa andafufuka. Phahi achimuamba, 1912:19 Kumbukumbu 25:5“Mwalimu, Musa wahuandikira kpwenye Shariya kukala, mutu achifwa na achikala karichire mwana, nduguye ni lazima ahale ufwa hiye gungu, na amvyarire ana yuya mufwa. 20Hipho kare kpwahenda ndugu sabaa. Wa mwandzo walóla mchetu, na ariphofwa karichire ana. 21Mdidewe achihala ufwa yuya gungu, naye achifwa bila kuricha ana. Dzambo hiro rakala vivyo na ndugu wa hahu. 22Osi sabaa alóla hiyu gungu ela afwa osi bila kuricha mwana. Mwisho, yuya mchetu naye piya wafwa. 23Dze, siku ndiphofufulwa atu, yuya mchetu andakala mkpwaza ani? Mana ndugu osi sabaa amlóla.”
24Ela Jesu waambira, “Makosa genu nkukala tammanya Maandiko wala uwezo wa Mlungu. 25Atu ndiphofufuka andakala dza malaika hiko mlunguni ambao taalóla wala taalólwa. 2612:26 Kutsama 3:6Mwasoma vitabu vya Musa ela tamdzangbwemanya kukala atu andafufulwa! Seemu ihusuyo chira chitsaka chokala chinaaka moho, Mlungu wamuamba Musa, ‘Mimi ni Mlungu wa Burahimu, wa Isaka na wa Jakobo.’12:26 Ndani ya Chitabu cha Kutsama 3:6 na 3:15, Mlungu wamuambira Musa maneno higa miaka minji ambapho Burahimu, Isaka na Jakobo kala akafwa kare.27Kpwa hivyo, iye ni Mlungu wa atu hinyo dzagbwe afwa kare. Higa ganaonyesa kukala afwadzi kpwakpwe achere moyo. Mwimwi Masadukayo munakosera sana.”
Shariya muhimu
(Mathayo 22:34–40; Luka 10:25–28)
28Mwalimu mmwenga wa Shariya watsoloka na achisikira Jesu na Masadukayo anashindana kuhusu mambo ga kufufulwa. Ariphoona Jesu akaajibu vinono, wadzituluza, achimuuza, “Kulengana na shariya zosi za Mlungu ni iphi ya muhimu kuriko zosi?” 2912:29 Kumbukumbu 6:4–5Jesu wajibu achiamba, “Ya muhimu zaidi ni hino: ‘Phundzani mwimwi Aiziraeli! Mwenyezi Mlungu wehu, Mwenyezi Mlungu ni mmwenga. 30Mmendzeni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu na mioyo yenu yosi, na roho zenu zosi, na achili zenu zosi na mkpwotse wenu wosi.’ 3112:31 Alawi 19:18Na ya phiri inaamba, ‘Mmendze myao dza vyo udzimendzavyo mwenye.’ Takuna shariya muhimu zaidi kuriko hizi.”
3212:32 Kumbukumbu 4:35Yuya mwalimu wa Shariya wamuamba Jesu, “Mwalimu u sawa, ukagomba kpweli kuamba Mlungu ni mmwenga, wala takuna wanjina isiphokala iye. 3312:33 Kumbukumbu 6:5; Hosea 6:6Kpwa kpweli ni lazima mutu amendze Mlungu na moyowe wosi, na rohoye yosi, na achilize zosi na mkpwotsewe wosi, na umendze myao dza vyo udzimendzavyo mwenye. Na kulunga mambo higa ni muhimu zaidi kuriko kulavya sadaka zosi za nyama na za kuocha nyama mzima kama hutakpwavyo ni Shariya.”
3412:34 Luka 10:25–28Jesu ariphoona kukala hiyu mutu akagombato, wamuamba, “Uwe kukure na ufalume wa Mlungu.” Bada ya higo atu osi aogopha kumuuza swali rorosi.
Swali dzulu ya Yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu
(Mathayo 22:41–46; Luka 20:41–44)
35Jesu ariphokala anafundza muhalani, muhala wa Nyumba ya Kuvoya Mlungu, wauza, “Kpwani alimu a Shariya a sawa achiamba Masihi12:35 Yani Masihi. ni chivyazi cha Mfalume Daudi? 3612:36 Zaburi 110:1Ambapho Daudi mwenye walongozwa ni Roho Mtakatifu achiamba:
‘Mwenyezi Mlungu wamuamba Bwana wangu,12:36 Bwana wangu manage ni Masihi (soma Chitabu cha Zaburi 110:1).
Sagala uphande wangu wa kulume,
hadi nihende maaduigo akale chihicho cha kuikira magulu.’
37“Ichikala Daudi anamuiha hiye mutu, ‘Bwana wangu,’ vinakaladze akale ni chivyaziche?” Naro kundi kulu ra atu ramphundzato sana.
Jesu anademurira alimu a Shariya
(Mathayo 23:1–36; Luka 11:39–52; 20:45–47)
38Wakati Jesu kala anafundza waamba, “Dzimanyirireni na alimu a Shariya! Mana nkumendza kuvwala kandzu nyire na kutsupa-tsupa hiko cheteni ili alamuswe na ishima mbere za atu. 39Piya anamendza kusagala vihi vya mbere-mbere masinagogini na karamuni. 40Ela nkuafuta magungu vitu vyao, na kudzihenda kala ni atu anono kpwa kuvoya mavoyo mare! Siku ya mwisho atu dza hinyo andaphaha adabu kali sana.”
Gungu analavya sadaka
41Jesu ariphokala ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu, wasagala phephi na sanduku ra kuikira pesa za sadaka. Achikala analola kundi kulu ra atu atiyavyo pesa mura sandukuni. Matajiri anji alavya pesa nyinji. 42Chisha phachedza mayo mmwenga gungu mgbwayi, achilavya senti mbiri. 43Phahi Jesu achiaambira anafundzie, “Lolani hiyu mayo. Nakuambirani kpweli, hiyu gungu mchiya akatiya pesa nyinji kuriko anjina osi. 44Mana anjina osi akatiya kulengana na fwaida ya mali arizo nazo. Ela hiyu mayo, dzagbwe ni mchiya, akalavya pesa zosi achizokala nazo, hata vivi kana chitu cha kumterya kuishi.”
13Mateso ndigokpwedza
(Mathayo 24:1–22; Luka 21:5–24)
1Jesu ariphokala anatuluka kula Nyumba ya Kuvoya Mlungu, mwanafundziwe mmwenga wamuamba, “Mwalimu, lola vira higa mawe garivyo manono na dzengo ririvyo nono ra ajabu!” 2Naye achimuamba, “Dze, unagaona gara madzengo makulu? Taphana hata dziwe mwenga ndirosala dzulu ya ranjina, chila chitu chindabomolwa.”
3Badaye aphiya Mwango wa Mizaituni, ambao unalolana na Nyumba ya Kuvoya Mlungu. Wakati Jesu kala asegere hiko, Petero, Jakobo, Johana na Anderea amlunga achikala naye machiyao, achimuuza, 4“Huambire mambo higo gandakala rini? Ni dalili yani ndiyoonyesa kukala mambo higa gosi ga phephi gahendeka?” 5Naye Jesu achiaambira, “Dzimanyirireni sedze mkachengbwa. 6Mana kundakpwedza anji ahumire dzina rangu, nao andachenga atu anji, na kuamba, ‘Mimi ndiye iye Masihi!’13:6 Yani Masihi. (Misitari 21 na 22.)7Na mchisikira habari za viha na ndziyendziye za viha, msitishirwe. Mana mambo higa ni lazima gakale, ela mwisho wa dunia undakala taudzangbwe. 8Tsi mwenga indapigana na tsi yanjina, mfalume mmwenga andapigana na mfalume wanjina. Dunia indakala ichisumba kpwatu kunji na kundakala na ndzala. Mambo higa ni dza viratu mwandzo wa utsungu wa mayo alondaye kudzivugula.
913:9 Mathayo 10:17–20; Luka 12:11–12“Ela mwimwi dzimanyirireni. Mana atu andakuphirikani mkashitakiwe mbere ya vilongozi vya chidini, na andakuchapani viboko ndani ya masinagogi. Chisha mundagbwirwa mphirikpwe mbere za atawala na afalume kpwa sababu yangu. Hino indakala nafwasi yenu ya kunishuhudiya mbere zao. 10Na kabila dunia kuangamizwa, ni lazima habari nono kunihusu13:10 Chiyunani chinaamba injili. itangazwe kpwa atu a mataifa gosi. 11Na wakati achikugbwirani na kukushitakini, msitangetange ra kugomba kabila tamdzangbweshitakiwa. Ela gombani rorosi ndirohewa ni Mlungu; mana si mwimwi ndiogomba, ela Roho Mtakatifu. 12Mutu andafyakatsira nduguye na amulavye aolagbwe, baba andamfyakatsira mwanawe, nao ana andaagalukira avyazi aho aafyakatsire ili aolagbwe. 1313:13 Mathayo 10:22Atu osi andakuzirani kpwa sababu yangu. Ela ndiyevumirira hadi mwisho, andaokolwa.
1413:14 Danieli 9:27; 11:31; 12:11“Kundakpwedza wakati muone ‘Chitu cha kutsukiza na cha kubananga,’ chiimire phatu phasiphokala phakpwe, nyo, (Asomadzi naamanye manage.) Ndiokala Judea naachimbirire myangoni. 1513:15 Luka 17:31Ndiyekala kondze ya nyumba naasiuye mwakpwe nyumbani kuhala chitu. 16Na ariye mundani naasiuye kaya kpwedzahala nguwoye. 17Shaka rani ro achetu a mimba na amwisao siku hizo! 18Tsona voyani Mlungu ili mambo higa gasikale minga ya mnyevu. 1913:19 Danieli 12:1; Maono 7:14Mana wakati hinyo kundakala na tabu kulu ambazo tazidzangbwekalako kula Mlungu aumbe dunia hadi rero, wala tazindahendeka tsona. 20Ela Mlungu wapanga kare kuphunguza siku za mateso kpwa ajili ya atu arioatsambula. Kala Mlungu kahendere hivyo, takungesala mutu.”
21Jesu waenderera kugomba achiamba, “Siku hizo mutu achikuambirani, ‘Lolani, ye Masihi hiyu hipha!’ Au ‘Hiye hiko!’ Musimphundze. 22Mana kundazuka manabii a handzo na atu ambao andadziamba ni ye Masihi. Andahenda vilinje na maajabu ili aachenge atu na hata ichiwezekana piya aangamize atu ariotsambulwa ni Mlungu kukala afuasi angu. 23Phahi dzimanyirireni. Nakuambirani chimbere mambo higa gosi kabila tagadzangbwehendeka.
Wakati wa Mutu Yela Mlunguni kuuya
(Mathayo 24:29–44; Luka 21:25–36)
2413:24 Isaya 13:10; Joeli 2:10–31; 3:15; Maono 6:12; Ezekieli 32:7“Ela siku zizo, bada ya mateso gago kutsupa, dzuwa rindakala jiza, na mwezi taundangʼala. 2513:25 Isaya 34:4; Maono 6:13; Joeli 2:10Nyenyezi zindagbwa kula dzulu, na nguvu za dzulu mlunguni zindasumbiswa. 2613:26 Danieli 7:13; Maono 1:7Ndipho atu ndiphoniona mimi, Mutu Yela Mlunguni, nchitsembuka mainguni kpwedza na nguvu na utukufu munji. 27Chisha nindahuma malaika angu ili akusanye ariotsambulwa kula chila pembe ya dunia na chila pembe ya mlunguni.
28“Dzifundzeni kula kpwa mfwano hinyu wa mtini: Panda za mtini zinaphotula, mkumanya wakati wa kuvuna u phephi. 29Mwimwi namwi mchiona mambo higa ganahendeka, manyani kukala mimi, Mutu Yela Mlunguni, ni phephi na kuuya. 30Nami nakuambirani kpweli, chivyazi hichi tachindasira kufwa kabila ya mambo higa gosi kuhendeka. 31Dzulu mlunguni na dunia kundasika, ela maneno gangu tagana mwisho.”
3213:32 Mathayo 24:36Jesu waenderera kuaambira, “Ela takuna mutu amanyaye siku wala saa indakala rini ndiphohendeka mambo gaga, hata nyo malaika a mlunguni, wala Mwana taimanya bii. Baba macheye ndiye aimanyaye. 33Kpwa hivyo chesani, mana tammanya mambo gaga gandahendeka rini. 3413:34 Luka 12:36–38Kuuya kpwangu kundakala dza hivi. Mutu mmwenga wapanga kuphiya charo. Phahi warichira atumishie madaraka, chila mmwenga na kaziye, na badaye achimuamba mrindzi wa mryango akale matso. 35Atumishi taamanya mchina-nyumba andauya rini. Inawezekana andauya dziloni, usiku wa manane, pepho za kucha au ligundzu. Phahi dzimanyirireni! 36Kalani matso ili nchedza gafula nisedze nkakukutani murere. 37Kpwa hivyo, gago ambago nakuambirani, ninagaambira chila mmwenga: Kalani matso!”
14Chugo cha kumuolaga Jesu
(Mathayo 26:1–5; Luka 22:1–2; Johana 11:45–53)
114:1 Kutsama 12:1–27Phokala bado siku mbiri kabila ya Sikukuu ya Pasaka na Sikukuu ya Mikahe Isiyotiywa Hamira,14:1 Sikukuu ya mikahe isiyotiywa hamira ni sikukuu ya Chiyahudi ambayo nkukala siku sabaa bada ya Pasaka. Soma chitabu cha Kutsama 12:1 hadi 13:10. akulu a alavyadzi-sadaka na alimu a Shariya akala anaendza njira ya kumgbwirira Jesu chisiri ili amuolage. 2Ela aphahana kukala dzambo hiro risihendeke wakati wa sikukuu, sedze atu akahenda fujo.
Jesu anapakpwa marashi hiko Bethania
(Mathayo 26:6–13; Johana 12:1–8)
314:3 Luka 7:37–38Jesu ariphokala hiko chidzidzi cha Bethania, wainjira nyumba ya Simoni, yekala na mahana. Wakati Jesu kala asegere anarya chakurya, phainjira mchetu mmwenga yekala akatsukula tupa ya marashi ga samani kulu.14:3 Marashi higa gala kpwa mizi ya muhi uihwao narido, na tupa yotengezwa na dziwe ra samani roihwa alabasta. Yuya mchetu wavundza hira tupa achimmwagira Jesu chitswani. 4Atu anjina ariokalapho atsukirwa sana, achiuzana, “Hasara hino ya marashi ni yani? 5Marashi higa che ganaweza kuguzwa pesa nyinji kama mshahara wa mwaka mzima, na pesaze zikahewa agayi!” Nao achimlaumu sana yuya mchetu.
6Ela Jesu achiamba, “Kpwa utu wani munamyuga yuno mchetu? Mricheni, mana akanihendera dzambo ra mana sana. 714:7 Kumbukumbu 15:11Mana siku zosi, agayi mundakala nao, namwi munaweza kuaterya wakati wowosi mmendzao. Ela mino sindakala namwi siku zosi. 8Hiyu mayo akahenda awezavyo, akaumwagira mwiri wangu marashi kuutayarisha kpwa mazishi gangu. 9Nakuambirani kpweli kukala kokosi dunia ndzima ndikotangazwa habari nono,14:9 Chiyunani chinaamba injili. dzambo hiri achirohenda hiyu mchetu rindahadzwa kpwa kumtambukira.”
Juda anakubali kumsalata Jesu
(Mathayo 26:14–16; Luka 22:3–6)
10Phahi Juda Isikarioti, ambaye piya kala ni mwanafundzi wa Jesu, waphiya kpwa akulu a alavyadzi-sadaka akamsalate Jesu. 11Nao ariphosikira habari hizo ahererwa sana, achilaga kumupha pesa. Phahi Juda waandza kuendza nafwasi ya kumsalatira Jesu.
Jesu anadzitayarisha kurya ya Pasaka
(Mathayo 26:17–25; Luka 22:7–14,21–23; Johana 13:21–30)
1214:12 Kutsama 12:15–20Siku ya kpwandza ya Sikukuu ya mikahe isiyotiywa hamira, wakati ambao Mwana ngʼondzi wa Pasaka nkutsindzwa kpwa sadaka, Jesu wauzwa ni anafundzie, “Unalonda huphiyephi hukakutayarishire chakurya cha Pasaka?” 13Phahi Jesu wahuma anafundzie airi achiaambira, “Phiyani Jerusalemu, namwi mundakutana na mlume achiyedzihika nyungu ya madzi. Mlungeni-lungeni 14hadi nyumba ndiyoinjira, mkamuambe mchina-nyumba, ‘Mwalimu anauza kukala, chumba ambacho nindarya chakurya cha Pasaka phamwenga na anafundzi angu nchiphi?’ 15Naye andakuonyesani chumba chikulu dzulu gorofani ambacho chikatayarishwa kare. Huandazireni chakurya mumo.” 16Phahi hara anafundzi airi auka kuphiya mudzini, na achendakuta viratu Jesu arivyoaambira. Achitayarisha chakurya cha Pasaka mumo.
17Kuriphofika dziloni, Jesu wafika phamwenga na anafundzie kumi na airi. 1814:18 Zaburi 41:9Nao ariphokala anarya chakurya, waamba, “Nakuambirani kpweli, mmwenga wenu ambaye narya naye phapha, andanisalata.” 19Hipho anafundzie asononeka sana, na achiandza kumuuza, mmwenga-mmwenga achiamba, “Dze! Ikale ni mimi?” 20Jesu achiaambira, “Iye ni myawenu, naye anatsotsa mkpwahe bakuli mwenga nami. 21Mana mimi, Mutu Yela Mlunguni, nindafwa kama Maandiko gaambavyo, ela shakare ye ndiyenisalata! Baha kala mutu iye kavyarirwe.”
Chakurya cha Bwana
(Mathayo 26:26–29; Luka 22:14–20; 1 Akorintho 11:23–25)
22Ariphokala anarya na anafundzie, wahala mkpwahe na achimshukuru Mlungu. Chisha achiumega-mega na achiapha anafundzie, achiamba, “Halani murye; hinyu ni mwiri wangu.” 23Tsona achihala chikombe cha uchi wa zabibu, achimshukuru Mlungu. Alafu achiapha, nao achinwa osi. 2414:24 Kutsama 24:8; Jeremia 31:31–34Ndipho Jesu achiaambira, “Hinyu ni mlatso wangu ambao unaika chilagane14:24 Vitabu vyanjina vinaenjereza chiphya. cha Mlungu na atue, nao unamwagbwa kpwa fwaida ya atu anji. 25Nakuambirani kpweli, sindanwa tsona uchi wa zabibu hadi siku iyo ndiphounwa luphya kahi ya ufalume wa Mlungu.”
Jesu anatabiri kukala Petero andamtsamalala
(Mathayo 26:30–35; Luka 22:31–34; Johana 13:36–38)
26Bada ya kuimba wira wa kumtogola Mlungu,14:26 Desturi ya Ayahudi ni kuimba Zaburi 115–118 bada ya kurya Pasaka. auka achiphiya Mwango wa Mizaituni. 2714:27 Zakariya 13:7Chisha Jesu achiaambira anafundzie, “Mwimwi mosi mundakala na wasiwasi nami na kuniricha, mana Mlungu anaamba katika Maandikoge anaamba:
‘Nindampiga mrisa,
nago mangʼondzi gandatsamukana.’
2814:28 Mathayo 28:16“Ela bada ya kufufulwa, nindakutanguliyani kuphiya Galilaya.” 29Ela Petero achimuamba, “Hata osi achikala andakuricha, mino sindakuricha bii.” 30Naye Jesu achimuamba, “Nakuambira kpweli kukala usiku uhu wa rero, kabila ya dzogolo kuika kano mbiri, undanitsamalala kano tahu.” 31Ela Petero wahenda likani, achiamba, “Hata ichikala ni kufwa, nahufwe hosi, ela sindakutsamalala bii!” Chisha hara anjina osi nao achigomba dza vivyo.
Jesu anavoya Mlungu hiko Gethisemane
(Mathayo 26:36–46; Luka 22:39–46)
32Chisha auka hadi phatu phaihwapho Gethisemane, na Jesu achiaambira anafundzie, “Sagalani hipha wakati ninavoya.” 33Achimuhala Petero, Jakobo na Johana. Hipho waandza kusononeka sana na kuvundzika moyo, 34achiaambira, “Yo sonono nriyo nayo, naona indanirya! Phahi kalani hipha muchese.” 35Na ariphosengera mbere chidide, wagbwa chimabumabu, achivoya kukala ichiwezekana wakati hinyo wa mateso asiuphahe. 36Achiamba, “Baba, mambo gosi kpwako ganawezekana. Niusira mateso chigonilenga; bora isikale vira nimendzavyo mimi, ela ulondavyo uwe.” 37Achiauyira hara anafundzie, na achiakuta arere. Achimlamusa Petero achimuamba, “Simoni, mbona urere? Kuweza kukala matso hata dzagbwe ni dzisaa dzimwenga? 38Chesani kuvoya ili Shetani asedze akakutiyani dambini, mana roho inamendza kuhendato, ela mwiri tauweza.”
39Bada ya kugomba higo, wauka tsona achendavoya vivyo hivyo vya mwandzo. 40Ariphouya tsona achiakuta arere, mana kala akashindwa ni usingizi. Nao achikala taana ra kumjibu. 41Chisha achiauyira hara anafundzie kano ya hahu, na achialamusa kuno anaamba, “Mbona mchere rere na kuoya? Vikatosha! Saa ikafika, nami, Mutu Yela Mlunguni, ni phephi na kulaviwa kpwa atu a dambi. 42Unukani, huphiyeni vyehu. Lolani, mutu ndiyenisalata aredza.”
Jesu anagbwirwa
(Mathayo 26:47–56; Luka 22:47–53; Johana 18:3–12)
43Jesu ariphokala acheregomba, Juda, ambaye piya kala ni mwanafundziwe, wakpwedza na kundi ra atu ariokala akatsukula panga na marungu. Atu hinyo kala akahumwa ni akulu a alavyadzi-sadaka, alimu a Shariya na vilongozi a Chiyahudi. 44Juda kala akaapha dalili achiamba, “Ye ndiyemdonera kumlamusa ndiye iye, mgbwireni, muuke naye na mumrinde.” 45Phahi ariphofika wamsengerera Jesu, achimuamba, “Mwalimu!” Chisha achimdonera, 46na hinyo atu achimgbwira. 47Ela mmwenga wa hara okala aimire na Jesu, watsomola upanga achimkata sikiro mtumwa wa mlavyadzi-sadaka mkpwulu. 48Chisha Jesu achiaambira, “Mbona mkedza na panga na marungu avi mkedzagbwira jambazi? 4914:49 Luka 19:47; 21:37Hwakalani hosi ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu, na chila siku kala nchifundza. Mbona tamuyanigbwira? Ela ni lazima Maandiko gatimiye.” 50Hipho anafundzie osi amricha achichimbira.
51Jesu aripholongozwa, barobaro mmwenga, yekala akavwala shuka bahi, wamlunga-lunga. Hinyo atu ariphojeza kumgbwira, 52yuya barobaro waahepa. Achiricha hira shuka, achidiganya chitsaha.
Jesu anaphirikpwa mbere za ngambi
(Mathayo 26:57–68; Luka 22:54–55,63–71; Johana 18:13–14,19–24)
53Phahi Jesu waphirikpwa kaya kpwa mlavyadzi-sadaka mkpwulu ambako akulu osi a alavyadzi-sadaka phamwenga na alimu a Shariya na vilongozi anjina a Chiyahudi kala akakutana. 54Petero wamlunga kpwa kure, hadi achifika muhala wa nyumba ya mlavyadzi-sadaka mkpwulu. Wasagala phamwenga na arindzi achioha moho.
55Phahi akulu a alavyadzi-sadaka na ngambi yosi yaendza ushaidi wa handzo, wa kutosha wa kumshitakira Jesu ili aphahe kumuolaga, ela tauphahire. 56Mana atu anji alavya ushaidi wa handzo kumuhusu, ela ushaidi wao tauyagbwirana. 57Mwisho anjina aima achilavya ushaidi wa handzo achiamba, 5814:58 Johana 2:19“Hwamsikira anaamba, ‘Nindabomola hino Nyumba ya Kuvoya Mlungu yodzengbwa ni atu, na kpwa siku tahu nindadzenga yanjina isiyodzengbwa ni atu.’ ” 59Ela hata hivyo, ushaidi wao tauyagbwirana. 60Phahi mlavyadzi-sadaka mkpwulu waima, achimuuza Jesu, “Ikale kuna ra kudzihehera kuhusu mashitaka ga atu hinya?” 61Ela Jesu wanyamala zii. Mlavyadzi-sadaka Mkpwulu achimuuza swali ranjina, “We ndiwe Masihi,14:61 Masihi, manage ni mutu yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. yani Mwana wa Mlungu?” 6214:62 Zaburi 110:1; Danieli 7:13Jesu achiamba, “Ehe ndimi. Tsona mundaniona mimi, Mutu Yela Mlunguni, nisegere mkpwono wa kulume wa Mwenyezi Mlungu, phatu pha ishima kulu sana, na chisha mundaniona nchedza dzulu ya maingu.”
63Hipho mlavyadzi-sadaka mkpwulu wakpwanyula nguwoze, na achiamba, “Kuna haja yani ya mashaidi zaidi? 6414:64 Alawi 24:16Mkasikira enye achivyokufuru! Hebu munaonadze?” Osi achigomba chivyamwenga kala anafwaha kuolagbwa. 65Phahi anjina aandza kumtehera mahe, achimfunga chigungu, achimuudula makonde kuno anamuuza, “Huambire ni ani achiyekupiga.” Nao arindzi amuhala na achimuwanga makofi.
Petero anamtsamalala Jesu
(Mathayo 26:69–75; Luka 22:56–62; Johana 18:15–18,25–27)
66Petero ariphokala bado achere pho muhalani, mtumishi wa chichetu wa mlavyadzi-sadaka mkpwulu wakpwedza. 67Ariphomuona Petero anaoha moho, wamlolato, achimuamba, “Hata uwe wakala phamwenga na yuya Jesu Mnazareti.” 68Ela achirema, achiamba, “Simanya wala sielewa unaambadze.” Chisha achiuka, na ariphofika mryangoni kuphiya kondze, dzogolo richiika. 69Yuya mtumwa, ariphomuona tsona, waambira atu ariokala aimire hipho, “Mutu hiyu piya ni myawao.” 70Ela Petero achienderera kumtsamalala.
Bada ya muda, hara okala aimire phephi naye, amuamba Petero tsona, “Hakika uwe u myawao, mana hata uwe u mwenyezi wa Galilaya.” 71Phahi Petero waandza kudzilani na kuapa achiamba, “Mutu hiye munayegomba habarize simmanya tsetsetse!” 72Phapho hiphos dzogolo richiika kano ya phiri. Ndipho, naye Petero achitambukira maneno arigoambirwa ni Jesu, kukala, “Kabila ya dzogolo kuika kano mbiri, undanitsamalala kano tahu.” Phahi warira matsozi fwafwafwa kpwa sonono.
15Jesu anaphirikpwa mbere za Pilato
(Mathayo 27:1–2,11–14; Luka 23:1–5; Johana 18:28–38)
1Chiti kuriphocha, akulu a alavyadzi-sadaka osi, phamwenga na alimu a Shariya na vilongozi anjina a Chiyahudi, yani angambi osi, akutana achibisha. Amfunga Jesu mikowa achimphirika kpwa Pilato, liwali wa jimbo ra Chirumi. 2Pilato achimuuza, “We ndiwe Mfalume wa Ayahudi?” Naye achimuamba, “Kama uchivyogomba.” 3Nao akulu a alavyadzi-sadaka amshitaki na mambo manji. 4Phahi Pilato wamuuza tsona Jesu, “Sikira go mashitaka manji anagokushitakira. Dze, vino kundadzikanira?” 515:5 Isaya 53:7Ela kayajibu neno, hata Pilato achiangalala.
Jesu anahukumiwa kuolagbwa
(Mathayo 27:15–26; Luka 23:13–25; Johana 18:39—19:16)
6Kawaida chila Sikukuu ya Pasaka, Pilato kala nkuavugurira Ayahudi mfungbwa mmwenga ariyemtsambula enye. 7Wakati hinyo, kpwakala na mutu mmwenga yeihwa Baraba, ambaye kala akafungbwa phamwenga na atu anjina. Atu hinyo kala akahenda fujo na kuolaga atu. 8Kundi kulu ra atu ramlunga Pilato achendamvoya aahendere kama kawaidaye. 9Pilato achiauza, “Mnalonda nikuvugurireni Mfalume wa Ayahudi?” 10Pilato wagomba hivyo mana kala akamanya kukala, akulu a alavyadzi-sadaka kala akamreha Jesu kpwakpwe kpwa sababu ya chidzitso. 11Ela akulu a alavyadzi-sadaka afyakatsira atu amuambe Pilato aavugurire Baraba badala ya Jesu.
12Pilato achiauza tsona, “Vino mnalonda nimuhendedze yuno mumuihaye Mfalume wa Ayahudi?” 13Atu achikota kululu chivyamwenga achiamba tsona, “Naakotwe msalabani!” 14Ela Pilato achiauza, “Kpwa utu wani? Kpwani wahenda uyi wani?” Ela nyo achizidi kukota kululu, achiamba, “Naakotwe msalabani!” 15Kpwa vira Pilato kala analonda kufurahisha rira kundi ra atu, waavugurira Baraba. Achilagiza Jesu achapwe viboko sana, chisha achimlavya akakotwe msalabani.
Asikari anamnyetera Jesu
(Mathayo 27:27–31; Johana 19:2–3)
16Asikari amphirika Jesu dzumba ra liwali wa jimbo ra Chirumi, nao achiiha chikosi chosi cha asikari chichimzunguluka. 17Achimvwika kandzu ya zambarau, rangi ya chifalume, achisuka chiremba cha miya achimvwika chitswani. 18Ndipho achiandza kumlamusa achimuamba, “Ikpwa ni Mlungu, mfalume wa Ayahudi!” 19Achimchapa chitswani na mlawa na achimtehera mahe na achidzihenda anachita mavwindi mbereze. 20Bada ya kumnyetera, amvula hira kandzu ya zambarau, achimvwika nguwoze. Chisha achimphirika kpwendakotwa msalabani.
Jesu anakotwa misumari msalabani
(Mathayo 27:32–44; Luka 23:26–43; Johana 19:17–27)
2115:21 Arumi 16:13Ariphokala achere njirani, akutana na mutu mmwenga yeihwa Simoni. Mutu hiye kala ni isengbwa wa Isikanda na Rufo, mwenyezi wa mudzi wa Kirene. Wakati uho kala anainjira Jerusalemu kula vidzidzini. Phahi asikari amlazimisha atsukule msalaba wa Jesu. 22Chisha achimphirika Jesu hadi phatu phaihwapho Gologotha, manage ni, “Zekeya ra Chitswa.” 23Atu amupha uchi wa zabibu uriotsanganywa na dawa ya kuusa mavune,15:23 Chitabu cha Zaburi 69:21. ela kayaunwa. 2415:24 Zaburi 22:18Phahi asikari amkota Jesu msalabani. Chisha achipiga kura kuganya nguwoze ili amanye ni ani ndiyeziphaha. 25Ariphomkota msalabani yakala saa tahu za ligundzu. 26Dzulu ya msalaba kala phakakotwa chibao chikaandikpwa shitakare, Hiyu ni Mfalume wa Ayahudi.2715:27 Isaya 53:12Piya, asikari akota akora airi misalaba yanjina, mmwenga uphandewe wa kulume na wanjina uphande wa kumotso. 28Higa gatimiza Maandiko gaambago, “Amuhenda avi ni mkora.”15:28 Vitabu vyanjina vya kare tavina msitari wa 28. Soma chitabu cha Isaya 53:12.
2915:29 Zaburi 22:7; 109:25; Mariko 14:58; Johana 2:19Atu ariokala anatsupa phatu hipho amlaphiza na kusukasuka vitswa na kuamba, “Haya! We wadzikarya kukala unaweza kubomola Nyumba ya Kuvoya Mlungu na kuidzenga tsona bada ya siku tahu. 30Sambi amba tserera pho msalabani udzitivye!” 31Vivyo hivyo akulu a alavyadzi-sadaka na alimu a Shariya amnyetera, achiambirana, “Waokola anjina, ela kaweza kudziokola mwenye! 32Hangbwe iye ndiye Masihi,15:32 Masihi: Yani Muokoli, mutu yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. ati Mfalume wa Iziraeli! Amba naatserere msalabani ili huone na kuamini.” Hata hara aivi ariokotwa phamwenga naye, piya nao amlaphiza.
Chifo cha Jesu
(Mathayo 27:45–56; Luka 23:44–49; Johana 19:28–30)
33Kala ni kama saa sita za mutsi, na kpwakala na jiza tsi ndzima hadi saa tisiya. 3415:34 Zaburi 22:1Saa tisiya iriphofika, Jesu warira na kululu achiamba, “Eloi, Eloi, lama sabakithani?” Manage ni, “Mlungu wangu, Mlungu wangu, mbona ukaniricha?” 35Atu anjina ariokala akaima phephi ariphosikira hivyo aamba, “Phundzani! Anamuiha Elija.” 3615:36 Zaburi 69:21Mutu mmwenga wazola achendahala demu achirivwika uchi wa ngbwadu, achirigbwadzika mgongoni. Chisha achimupha Jesu afyondze, achiamba, “Godzani, hulole ichikala Elija andakpwedzamtsereza msalabani.”
37Jesu wakota kululu tsona, na achidosa roho.
3815:38 Kutsama 26:31–33Paziya ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu yaahuka pande mbiri, kula dzulu hadi photsi. 39Mkpwulu wa asikari yekala aimire kuelekezana naye wasikira chiriroche. Na ariphoona Jesu achivyofwa waamba, “Hakika mutu hiyu ni Mwana wa Mlungu!”
4015:40 Luka 8:2–3Piya phakala na achetu ambao kala aimire kure chidide kulola. Anjina aho kala ni Maryamu kula Magidala, Salome, phamwenga na Maryamu ninengbwa wa Jose na Jakobo mdide. 41Hinya kala achimlunga-lunga Jesu ariphokala Galilaya ili amuhumikire. Piya phakala na achetu anjina anji ambao kala akedza Jerusalemu phamwenga naye.
Jesu anazikpwa
(Mathayo 27:57–61; Luka 23:50–56; Johana 19:38–42)
42Siku iyo kala ni Ijumaa, dzuwa kala rinatswa, wakati wa kuandza Siku ya Kuoya. 43Phahi phakpwedza Yusufu mwenyezi wa Arimathaya, ariyeishimiwa sana. Iye piya kala anagodzera kpwa hamu ufalume wa Mlungu. Phahi, wamlunga Pilato bila chiwewe, achivoya ahewe mwiri wa Jesu. 44Pilato waangalala ariphosikira kukala Jesu kala akafwa kare. Phahi wamuiha mkpwulu wa asikari, achilonda kumanya ichikala ni kpweli. 45Pilato ariphoambirwa ni hiye mkpwulu wa asikari kukala Jesu akafwa, wamruhusu Yusufu kuuhala hura mwiri. 46Phahi Yusufu wagula shanda ya katani, achitsereza hura mwiri, achiulinga-linga hira shanda. Chisha achiwiika mbirani, mbira ambayo kala ikatsongbwa mwambani, achipingilisira dziwe phara mryangoni. 47Nao Maryamu kula Magidala, na Maryamu nine wa Jose, aona phatu Jesu ariphozikpwa.
16Jesu anafufuka
(Mathayo 28:1–8; Luka 24:11–12; Johana 20:1–10)
1Dziloni bada ya Siku ya Kuoya kusira, Maryamu kula Magidala, Salome, na Maryamu nine wa Jakobo agula marashi ili akapake mwiri wa Jesu. 2Siku ya kpwandza ya wiki chiti, afika mbirani, dzuwa kala rinatuluka. 3Nao achikala anauzana-uzana, “Ni ani ndiyehupingilisira rira dziwe phara mryango wa mbira?” 4Naro ro dziwe kala ni kulu sana, ela ariphololato, aona dziwe rikapingiliswa kare.
5Hara achetu amenya mbirani, nao achimuona barobaro yekala akavwala kandzu nyereru, asegere uphande wa kulume wa hira mbira. Nao achiangalala sana, 6ela ye barobaro waambira, “Msiangalale. Mnamuendza Jesu wa Nazareti, yekotwa msalabani. Phahi akafufuka, kapho hipha. Lolani! Hipha ndipho phatu ambapho kala akamlaza. 716:7 Mathayo 26:32; Mariko 14:28Phiyani mkaambire anafundzie phamwenga na Petero kukala akakutanguliyani kuphiya Galilaya. Mundamuona hiko kama arivyokuambirani.”16:7 Mariko 14:28.8Phahi atuluka mairo mo mbirani, kuno anakakama kpwa wuoga na kuangalala. Tayaambira mutu yeyesi mana kala ni aoga.16:8 Vitabu vinji vya kare tavina misitari ya 9 hadi 20.
Jesu anaatsembukira atu anji
(Mathayo 28:9–10,16–20; Luka 24:13–53; Johana 20:11–22; Mahendo 1:6–11)
9[Jesu ariphofufuka chiti cha siku ya Jumapili, kpwandza wadzionyesa kpwa Maryamu kula Magidala, ambaye kala akamtuluza pepho sabaa. 10Maryamu waphiya achendaambira hara ariokala phamwenga na Jesu, na wakati uho akala ana sonono na kurira. 11Ela ariphosikira kukala Jesu a moyo tsona na kukala iye akamuona, taayaamini.
12Badaye, Jesu waatsembukira anafundzie airi njirani, nao kala ala Jerusalemu. Ela tayamtambukira mana kala akagaluka chivyanjina. 13Aho piya auya achendaambira ayawao, ela hata hivyo taayaamini. 14Mwishowe Jesu waatsembukira anafundzie kumi na mmwenga wakati kala anarya. Achiademurira kpwa kusakuluphira kpwao na usoto wao, mana taayaamini hara kala akamuona bada ya kufufuka. 1516:15 Mahendo 1:8Ndipho achiaambira, “Phiyani chila phatu duniani mkatangaze habari nono kunihusu16:15 Chiyunani chinaamba injili. kpwa makabila gosi duniani. 16Yeyesi ndiyekuluphira na kubatizwa andaokolwa, naye asiyeamini andahukumiwa. 17Na Mlungu andaapha hara anikuluphirao uwezo wa kuhenda dalili hizi. Andatuluza pepho kpwa uwezo wangu na andagomba kpwa luga ambazo taazimanya. 18Andagbwira nyoka na mikono yao, na hata achinwa chochosi chiricho na sumu kali tachindaazuru. Piya andabandikira mikono akongo, nao andaphola.”
1916:19 Mahendo 1:9–11Bwana Jesu ariphomala kugomba higo na anafundzie, wahalwa kuphiya mlunguni, ambako asegere mkpwono wa kulume wa Mlungu, phatu pha ishima kulu sana. 20Anafundzie aphiya kpwendatangaza nenore chila phatu. Bwana Jesu achiaterya na vira vilinje arivyohenda vyaonyesa kala ujumbe wao ni wa kpweli.]
03-Mar-2006@15:25, Backup Description=27-Feb-2006@08:56, Steve -