Malaki

Chitabu cha

MALAKI

Tanga mbere

Habari za chitabu hichi cha Malaki zakpwedza kama miaka mia ne na mirongo mitsano hadi mia ne kabila ya Jesu kuvyalwa. Habari hizi zaandikpwa bada ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu ya Jerusalemu kudzengbwa luphya tsini ya ulongozi wa Ezira. Hipha zaidi sana nabii anaalonda alavyadzi-sadaka aike luphya chilagane chao cha kukala aaminifu kpwa Mwenyezi Mlungu. Ni wazi kukala atu kala sio aaminifu katika masagazi gao na ibada zao kpwa Mwenyezi Mlungu. Alavyadzi-sadaka na atu kpwa jumula kala anamchenga Mwenyezi Mlungu mana kala taamupha sadaka afwahazo kuwewa na kala taaishi kulengana na mafundzoge. Ela phahi Mwenyezi Mlungu andakpwedza aamule na kutakasa atue na andatanguliwa ni muhumwawe ndiyetayarisha njira na kutangaza chilaganeche.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Mendzwa ya Mlungu kpwa Aiziraeli 1:1–5

Dambi za Aiziraeli 1:6—2:16

Uamuli wa Mlungu na mbazize 2:17—4:6

¹Hiri ni neno ra Mwenyezi Mlungu kpwa Aiziraeli kutsupira nabii Malaki.

Mendzwa ya Mwenyezi Mlungu kpwa Iziraeli

²1:2 Arumi 9:131:2 Isaya 34:5–17; 63:1–6; Jeremia 49:7–22; Ezekieli 25:12–14; 35:1–15; Amosi 1:11,12; Obadiya 1:1–14Mwenyezi Mlungu anaamba, “Hangu kare mino naaonyesa mendzwa.” Ela mwi munaamba, “Ukakala uchihuonyesadze mendzwa?”

Mwenyezi Mlungu anaamba, “Avi Esau ni nduguye Jakobo? Ela mino námmendza Jakobo, ³ela Esau námzira. Iyo myango anayosagala, ambayo ndiyo urisiwe, náibananga na kuihenda makalo ga mabawa a weruni.” ⁴Aedomu ambao ndio mbari ya Esau anaamba, “Dzagbwe hwapigbwa na midzi yehu ichibomolwa, hundauya tsona hwedze hugadzenge luphya higo magandzo gehu.” Ela hiye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Hata akadzenga tsona, chisha mino ndabomola hadi iyo tsi yao iihwe ‘tsi ya uyi’ na hinyo enye, aihwe ‘atu arioreyerwa ni Mwenyezi Mlungu hata kare na kare.’ ⁵Mwimwi Aiziraeli mundaona mambo higa na matso genu na muambe, ‘Mwenyezi Mlungu ni mkpwulu hata dzulu za tsi za kondze ya Iziraeli.’”

Sadaka zisizofwaha

⁶Mwenyezi Mlungu anaamba, “Mwana nkumuishimu ise na mtumishi akamuishimu tajiriwe. Haya ichikala mino ni sowe yenu yo ishima yangu i kuphi? Hebu ichikala ni Mwenyezi Mlungu wenu yo ishima yangu i kuphi?” Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Ni mwimwi alavyadzi-sadaka, ndimwi munaobera dzina rangu! Mbona mwi alavyadzi-sadaka munabera dzina rangu? Ela mwi munaamba ‘Ro dzinaro hunaribera viphi swino?’” ⁷Mwenyezi Mlungu anaamba, “Mnabera dzina rangu kpwa kunilavira chakurya najisi dzulu ya phatu phangu pha kulavira sadaka. Halafu munaamba, ‘Hunakuhendadze najisi?’ Mnanitiya najisi kpwa kukala munaamba, ‘Meza ya Mwenyezi Mlungu sio chitu cha mana.’ ” ⁸1:8 Kumbukumbu 15:21Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Dze, mlavyapho sadaka ya nyama asio matso, hebu enye virema, au akongo, sio uyi ni utu wani nyo? Hebu jezani kumlavira liwali wenu vitu dza hivyo. Dze, andafwahirwa kpweli? Dze, andakukubalini kpweli? ⁹Phahi ninakuraini mwimwi alavyadzi-sadaka mumvoye Mlungu ahuonere mbazi.” Mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Mchienderera kumlavira sadaka dza hizo, hiye kandakukubalini bii. ¹⁰Hata baha muifunge iyo Nyumba ya kuvoya Mlungu kuriko kpwenderera kuasa myoho nsiyoikubali dzulu ya hipho phatu phangu pha kulavira sadaka!” Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Mino sina raha namwi na hizo sadaka zenu mlavyazo sindaziphokera bii. ¹¹Mana dzina rangu nkulu kahi za mataifa kuandzira mlairo wa dzuwa hadi mtswerero wa dzuwa. Chila phatu uvumba unafukizwa na sadaka za nyama a kuriwa zinalaviwa kpwa sababu ya dzina rangu, mana dzina rangu nkulu kahi za mataifa, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba. ¹²Ela mwimwi munarikosera ishima dzina rangu kpwa kuririkana kukala phatu pha kulavira sadaka pha Mwenyezi Mlungu ni najisi na kulavya dzuluye vyakurya visivyokubaliwa.” ¹³Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Munaamba, ‘Mambo higa gakahuremweza swino na kpwa hivyo munagabera.’ Mwenyezi Mlungu anaamba, Mnahala nyama akuhenda iya, nyama a virema na hata nyama akongo phahi munanirehera mimi kama sadaka. Dze, sadaka hizo munaona ndaziphokera? ¹⁴Mutu mwenye nyama mlume kahi za mifugoye, achiika naziri kukala andamlavira Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, halafu amlavire nyama wa chirema, ana handzo na naalaniwe.” Mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Mimi ni mfalume mkpwulu na dzina rangu rinaogophewa kahi za mataifa.”

Alavyadzi-sadaka anaonywa

¹Sambi phahi, amuri hino ni kpwa ajili yenu mwimwi, alavyadzi-sadaka. ²Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, Niphundzani! Kpwa mana napho tamundaniphundza na kudzifundza kuniishimu, phahi ndakulanini phamwenga na hizo baraka zenu mrizo nazo. Kpwandza hata nkazilani kare kpwa sababu tamniishimu moyo kutsuka. ³Lolani nindademurira ana enu na nihale ufumba wa hinyo nyama enu mualavyao sadaka nipake nyuso zenu. Bada ya hivyo kundakpwedza atu akuhaleni phamwenga na hinyo ufumba. ⁴2:4 Isabu 3:11–13Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, bada ya higo ndipho mtakaphomanya kukala mimi náapha amuri hino, ili chilagane changu na chivyazi cha Lawi chienderere. ⁵2:5 Isabu 25:12Chilagane changu nao kala ni chilagane cha uzima na amani. Nami higo náapha ili aniishimu. Phahi nao achiniishimu chikpweli-kpweli na achiogopha dzina rangu. ⁶Hinyo Alawi afundza Shariya ya kpweli na mafundzo gao tagayakala na uyi wowosi. Maisha gao gosi anilunga katika amani na haki na achiahenda anji achiricha uyi. ⁷Mana alavyadzi-sadaka analondwa atundzeto marifwa na atu analondwa aphiye kpwao akafundzwe shariya mana alavyadzi-sadaka ni ahumwa a Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi. ⁸Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Mwimwi mwairicha iyo njira ya sawa na muchihenda atu anji aikose kpwa higo mafundzo genu. Mwimwi mkavundza chilagane changu na Alawi. ⁹Kpwa hivyo, nkakuhendani mʼberwe na kuaibishwa mbere za atu osi, kpwa vira mwaricha njira zangu mchipendeleya atu anjinae katika uamuli wenu wa mambo ga Shariya.”

Atu asivyo aaminifu kpwa Mlungu

¹⁰Avi hosi baba yehu ni mmwenga? Tsona avi hosi hwaumbwa ni Mlungu mmwenga? Mbona hunavundza chilagane cha akare ehu kpwa kusahenderana uaminifu? ¹¹Atu a Juda taakakala aaminifu kpwa Mlungu. Anahenda mambo ga kutsukiza hiko Jerusalemu na katika tsi ndzima ya Iziraeli. Akaphatiya najisi phatu phatakatifu aphamendzapho Mwenyezi Mlungu kpwa kulóla achetu avoyao vizuka. ¹²Mutu yeyesi ahendaye mambo higo, Mwenyezi Mlungu naamtenge kabisa na atu a chivyazi cha Jakobo, hata dzagbwe mutu hiye nkureha sadaka mbere za Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi.

Mlungu anatsukizwa ni talaka

¹³Dzambo ranjina muhendaro ni hiri: munaphaodzaza matsozi phatu pha kumlavira sadaka Mwenyezi Mlungu, kpwa kurira na kuula, kpwa sababu Mwenyezi Mlungu kaphokera tsona hizo sadaka zenu mana tazimfwahira. ¹⁴Ela mwi munauza munaamba, Ni kpwa utu wani kaphokera sadaka zehu? Ni kpwa kukala Mwenyezi Mlungu wakala shaidi wa chilaganecho na mcheo wa uhanani. Ukakala siwe muaminifu kpwakpwe dzagbwe ndiye myao wa chitseko na ngʼandzi na ndiye mcheo wa ndowa. ¹⁵Dze, Mlungu kayaaumba uwe na mcheo mkale chitu chimwenga? Mosi mu akpwe hangu roho hata mwiri. Sababu ya Mlungu kuhenda hivyo kala ni mvyale ana ndiomuogopha iye. Kpwa hivyo manyirirani roho zenu sedze mutu akakosa uaminifu kpwa mchewe wa uhanani. ¹⁶Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Mino natsukirirwa mutu arichaye mchewe. Tsona nazira mutu ahenderaye mchewe mambo ga ujaili, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba.2:16 Tsona nazira mutu ahenderaye mchewe mambo ga ujaili mana kamili ya maneno ga Chieburania garigo hipha tagamanyikana vinono. Mana ga mwenga kpwa mwenga hipha ni “nazira mutu abwiningizaye nguwoye na ukatili.” Kpwa hivyo dzimanyirireni katika mioyo yenu sedze mkakosa uaminifu kpwa achetu enu.”

Siku ya Uamuli i phephi

¹⁷“Mkamremweza Mwenyezi Mlungu na higo maneno genu. Ela mwi munauza, ‘Ni maneno gani huchigomremweza nago?’ Mkamremweza kpwa kuamba, ‘Mwenyezi Mlungu anamendza ahendi a mai osi tsona anamuhamira.’ Au kpwa kuuza, ‘Ye Mlungu ahendaye haki a kuphi.’”

¹3:1 Mathayo 11:10; Mariko 1:2; Luka 1:76; 7:27Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Lola, ninatanguliza muhumwa wangu mberezo ndiye nitayarishira njira. Iye Mwenyezi Mlungu mumlondaye andakpwedza kpwenye Nyumba ya kuvoya Mlungu gafula. Lolani hiye muhumwa wa chilagane mumlondaye aredza.”

²3:2 Joeli 2:11; Maono 6:17Ela ni ani awezaye kuvumirira iyo siku ya kpwedzakpwe? Au siku ndiphotuluka, ni ani awezaye kuima mbereze? Mana iye phahi ni dza viratu moho wa kueza vyuma, au sabuni iriyo na nguvu ya mfuli wa nguwo. ³Iye andasagala dza mutu anayehumira moho kutsusa feza na zahabu. Andatsusa Alawi dza feza na zahabu ili amlavire Mwenyezi Mlungu sadaka za sawa. ⁴Ndipho wakati hinyo Mwenyezi Mlungu andakubali sadaka chizorehwa ni atu a Juda na a Jerusalemu dza irivyokala hipho kare.

⁵Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Nami nindasengera phephi namwi nilavye uamuli. Nindalavya ushaidi upesi chinyume cha atsai, azinifu, anaoapa na handzo, anaoakopya vibaruwa katika maripho gao, anaoonera magungu na anachiya na anaonera atsupi a njira, jibu osi ambao taaniogopha.”

Msimuiyire Mlungu

⁶“Mana mimi Mwenyezi Mlungu sibadilika bii, ndiyo mana hata sidzangbwekukuangamizani tsetsetse mwimwi chivyazi cha Jakobo. ⁷Mwimwi mwaricha kulunga malagizo gangu hangu siku za akare enu.” Phahi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba “Niuyirani nami nindakuuyirani. Ela mwi munaamba, ‘Phahi swino hukuuyire viphi?’ ⁸Dze, mwanadamu anafwaha kumuiyira Mlungu? Ela mwino munaniiyira. Na bado munaamba, ‘Kpwani swino hunakuiyira viphi?’ Munaniiyira fungu ra kumi na sadaka. ⁹Kpwa kukala munaniiyira mimi, mosi taifa zima mkalaniwa. ¹⁰3:10 Alawi 27:30; Isabu 18:21–24; Kumbukumbu 12:6; 14:22–29; Nehemia 13:12Rehani kamili fungu ra kumi kpwenye nyumba yangu ya kuikira akiba ili mwangu nyumbani mkale na chakurya.” Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Ni jezani kpwa njira hino phahi mlole ichikala sindakuvugurirani madirisha ga mlunguni na kuamwagira baraka, hadi mkose phatu pha kuziika.” ¹¹Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Nindaademurira adudu aryao mimea yenu ili asibanange mavuno ga minda yenu na mizabibu iriyo mwenu mindani taindakosa kuvyala.” ¹²Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Ndipho mataifa ganjina gosi gandakuihani atu muriojaliwa, mana tsi yenu indakala ni tsi inayofwahira sana.”

Ahadi ya Mwenyezi Mlungu ya mbazi

¹³Mwenyezi Mlungu anaamba, “Maneno genu mgombago kunihusu ni masiru, ela mwi munaamba, ‘Hukaambadze?’ ¹⁴Mwimwi munaamba, ‘Kumuhumikira Mlungu ni kazi ya bure. Ni fwaida yani huriyophaha kpwa kulunga malagizoge? Hebu ko kudzinyenyekeza na kusononeka mbere za Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi kpwahufwahani? ¹⁵Sambi inaonekana kukala atu asiojali akabarikiwa. Atu ayi anaongokerwa na hata anaomjeza Mlungu, taahendeka rorosi.’”

¹⁶Halafu hara ambao kala anamuogopha Mwenyezi Mlungu abisha naye achiasikira. Madzina ga hinyo ariomuogopha Mwenyezi Mlungu na kuishimu dzinare, gachiandikpwa mbereze kpwenye chitabu cha kumbukumbu. ¹⁷Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Andakala angu. Andakala hazina yangu ya samani siku iyo ya uamuli. Nami nindaaonera mbazi dza vira mutu amuoneravyo mbazi mwana amuhumikiraye. ¹⁸Na hipho ndipho mndiphoona tsona tafwauti kahi za ario na haki na ayi na tafwauti kahi za atu amuhumikirao Mlungu na asiomhumikira.”

Siku ya Mwenyezi Mlungu ya uamuli iredza

¹Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Lola, siku iredza nayo indaaka dza moho mkali. Siku iyo atu asiojali na ayi osi andaochwa dza mibuwa mifu. Andaphya tsetsetse dza mihi iphyavyo na moho mkali isisale hata muzi wala panda. ²Ela mwimwi muogophao dzina rangu, dzuwa ra haki rindakutulukirani na mwangawe undareha uphozi. Mundatina-tina kpwa raha dza ana ngʼombe achiotuluka chaani.” ³Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Siku ntakaphotimiza higo nchigogapanga, mundavyoga-vyoga ayi dza mvyogavyo vumbi tsini ya nyayo zenu.”

⁴“Tambukirani Shariya, phamwenga na malagizo na mambo ga utawala nrigomupha mtumishi wangu Musa, hiko mwango wa Horebu, kpwa ajili ya Aiziraeli osi. ⁵4:5 Mathayo 11:14; 17:10–13; Mariko 9:11–13; Luka 1:17; Johana 1:21Lolani nindamhuma nabii Elija edze kpwenu kabila ya iyo siku ya Mwenyezi Mlungu kpwedza. Siku iyo indakala kulu na ya kuogofya. ⁶Naye andahenda mioyo ya ano baba ierekezane na ya ana ao na mioyo ya ana ierekezane na ya ise zao, sedze iyo tsi nkedzaitiya lana.”