Chitabu cha

JONA

Tanga mbere

Jona, mwana wa Amitai, kala ni nabii wa Mlungu ko tsi ya Iziraeli. Chitabu hichi cha Jona chinahuonyesa vira Mlungu arivyo na mbazi nyinji na atu osi bila kubaguwa.

Mlungu watsukizwa ni atu a Ninawi na achimuiha Jona aphiye akaambire kukala kandachelewa bii hinyo mudzi wao andauocha. Atu a Ninawi kala ni aviha akulu a Aiziraeli. Phahi Jona ariphohumwa ni Mlungu taviyamhamira bii, achiona baha achimbire ili hinyo ujumbe usiafikire hinyo atu a Ninawi. Kpwa njira hino aviha a Aiziraeli angeangamizwa. Hivyo ndivyo virivyomhamira Jona. Ela kpwa sababu Mlungu kala analonda akubali makosa na aativye, achihenda vilinje hadi Jona achiphiya Ninawi. Atu a Ninawi ariphosikira ujumbe, akubali makosa na Mlungu achiaonera mbazi.

Chitabu hichi chinahuonyesa wazi kukala mwanadamu ana moyo mui wa kulonda kuriphiza, ela Mlungu ana mbazi na analonda amtivye mwanadamu.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Jona anarema kutii 1:1–16

Jona anatubu na anakombolwa 1:17—2:10

Ujumbe wa Jona chinyume cha atu a Ninawi 3:1–10

Mlungu anaonera Ninawi mbazi 4:1–11

1

Jona anamchimbira Mlungu

11:1 2 Afalume 14:25Siku mwenga Mwenyezi Mlungu wagomba na Jona mwana wa Amitai achimuamba, 2“Uka uphiye hadi mudzi mkpwulu wa Ninawi, ukakote kululu uaambire atu a Ninawi kukala, uyi wao ukanifikira hiku dzulu.” 3Ela badala ya hivyo Jona wauka achiphiya Tarishishi ili amchimbire Mwenyezi Mlungu. Phahi wauka achiphiya hadi bandari ndide yoihwa Jopa. Hiko waphaha meli iriyokala inaphiya Tarishishi, achiripha nauli achiinjira na achiandza charo cha kuphiya Tarishishi, ili akakale kure na Mwenyezi Mlungu.

Phuto rinazuka na Jona anatsuphiwa baharini

4Sambi ariphokala a charoni, Mwenyezi Mlungu wareha phuto kali hiko baharini. Phuto hiro kala rina nguvu sana nusura meli ivundzike. 5Hinyo mabaharia achimenywa ni wuoga sana, chila mutu achiandza kumririra mlunguwe. Achiandza kuhala mizigo na kuitsupha madzini ili iyo meli iphunguke uziho. Wakati hinyo Jona kala akatserera hiko chumba cha ndani cha tsini kabisa cha iyo meli, arere. 6Phahi mphiriki wa iyo meli achendamuona Jona hiko ndani arere achimuamba, “We hata urere tse! Haya unuka uvoye, chahi Mlunguo andahuonera mbazi ahutivye.”

7Phahi achiambirana, “Nahupige kura humanye ni ani achiyeuhenda huphahe mashaka higa.” Kpwa hivyo achipiga kura,1:7 Kura hizo tazisawa na hizi hupigazo siku hizi. Kala ni mlamulo. na kura ichimgbwerera Jona. 8Achimuuza Jona achimuamba, “Haya huambire, wakosani hata ukaurehera shaka rino! Una kazi yani? Ulaphi? Kpwenu ni kuphi? U kabila yani?” 9Jona achiaambira, “Mino ni Mueburania na ninamuabudu Mwenyezi Mlungu ariye dzulu mlunguni, yeumba bahari na tsi kavu. 10Ela vivi phahi ninachimbira Mwenyezi Mlungu, niphiye kure naye.” Ariphosikira hivyo hinyo mabaharia achimenywa ni wuoga sana. Phahi achimuamba, “Ukahendani we!”

11Na kpwa sababu rira phuto kala rinazidi kuenjerezeka, achimuuza achiamba, “Sambi hukuendedze hata rino phuto rihurire?” 12Jona achiamba, “Nihalani mnitsuphe himo baharini nayo bahari indahurira. Mana ninamanya kukala mimi ndimi nchiyekuhendani mkutane na phuto kulu chiasi hichi.” 13Hata hivyo hinyo mabaharia ajeza kuphirika iyo meli kama arivyoweza ili ifike tsi kavu, ela achishindwa mana hiro phuto kala ni kali sana. 14Kpwa hivyo achimvoya Mwenyezi Mlungu achiamba, “Mwenyezi Mlungu hunakuvoya usihuangamize kpwa sababu ya roho ya mutu hiyu. Tsona mlatso wa mutu hiyu ambaye kakahukosera usiuisabu dzulu yehu bii, mana uwe Mwenyezi Mlungu ukahenda kama ulondavyo.” 15Phahi achimuhala Jona achimtsupha himo baharini na iyo bahari ichihurira hu! 16Hinyo mabaharia ariphoona hivi, amuogopha Mwenyezi Mlungu sana, achimlavira sadaka, tsona achimuikira hati.

Jona anamvoya Mlungu ndanini mwa ngʼonda

171:17 Mathayo 12:40Phahi wakati uho, Mwenyezi Mlungu achihuma ngʼonda mkpwulu achedzammiza Jona. Naye Jona achikala ndanini mwa ye ngʼonda siku tahu, usiku na mutsi.1:17 Mathayo 12:40.

2

1Sambi, Jona ariphokala himo ndanini mwa hiye ngʼonda mkpwulu, wamvoya Mwenyezi Mlungu, Mlunguwe 2achiamba,

“Niriphokala nagaya, Mwenyezi Mlungu nakuiha

nawe uchinijibu.

Niriphokala kuzimu2:2 Neno ra Chieburania hipha ni “Sheol” rina mana ya kuzimu. nakuririra

nawe uchisikira chiriro changu.

3Wanitsupha kpwenye chivwa cha bahari,

kahi-kahi ya bahari tsini ya higo madzi.

Madzi ganizunguluka pande zosi,

kuno maimbigo makulu na madide gachinifwinika.

4Nchiona kukala ukaniusa mberezo kabisa

Nchiona kukala sindaona tsona nyumbayo takatifu ya kuvoya Mlungu.

5Madzi ganibwiningiza chidide ganihale roho.

Madzi ga chivwani gachinizunguluka,

na nyasi za baharini zichinilinga-linga chitswa.

6Nazama tsini ya kolo za myango,

nchendasindikirwa na maphungo2:6 maphungo: ni seemu za panda ndide zirizo na makodza. ga tsi hata kare na kare.

Ela uwe Mwenyezi Mlungu, Mlungu wangu

uchiniusa tsona hai kula hiko kuzimu.

7Niriphokala nakata roho,

nátambukira Mwenyezi Mlungu,

na mavoyo gangu gachikufikira

kpwenye nyumbayo takatifu ya kuvoya Mlungu.

8Aho avoyao vizuka, vitu visivyo mana

nkukala akarema matumaini ga kumendzwa ni Mlungu.

9Ela mimi nindakutogola na kanwa yangu.

Nindakulavira sadaka na kuusa hizo naziri nrizoika,

mana uwe Mwenyezi Mlungu ndiwe utivyaye.”

10Phahi Mwenyezi Mlungu achiamuru hiye ngʼonda achendamuaphika Jona tsi kavu.

3

Jona anahubiri Ninawi na atu anatubu

1Mwenyezi Mlungu achigomba na Jona kano ya phiri achiamba, 2“Uka uphiye hadi mudzi mkpwulu wa Ninawi ukaambire garatu maneno nrigokuambira.” 3Ndipho Jona achiphiya Ninawi kama arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu. Mudzi hinyo kala ni mkpwulu sana, mana kala inahala siku tahu kuutikanya. 43:4 Mathayo 12:41; Luka 11:32Chisha Jona achiinjira Ninawi na achiphiya charo cha siku mwenga, achikota kululu kuambira atu a Ninawi kukala, “Zikasala siku mirongo mine tu, mudzi wa Ninawi ubanangbwe-banangbwe!” 5Atu a Ninawi ariphosikira habari hiyo, achiamini higo maneno ga Mlungu, achitangaza mfungo na achivwala magunia3:5 kuvwala magunia kunaonyesa kukala anamanya makosa gao. kula akulu hadi adide.

6Habari hizi ziriphomfikira mfalume wa Ninawi, wauka hipho phenye chihiche cha chifalume, achivula nguwoze za chifalume, achivwala gunia na achendasagala ivuni. 7Chisha mfalume achilavya shariya kpwa atu a Ninawi achiamba, “Kpwa shariya yangu na ya vilongozi angu anjina, atu osi naafunge. Nyama osi a kufuga naasiriswe wala kuneswa madzi. 8Atu osi naavwale magunia na aavwike nyama aho nao. Chila mmwenga amririre Mlungu kpwa chadi na ariche kuhenda mai na tabiya za chinguvu-nguvu. 9Mana Mlungu alala macheye, anaweza kugalukpwa ni moyo akahuonera mbazi na akakala kandahuangamiza kama arivyopanga.” 10Chisha Mlungu ariphoona kukala higo mambo mai arigokala achigahenda akagaricha, waaonera mbazi na kayaangamiza kama arivyokala akaamba.

4

Tsukizi za Jona na mbazi za Mlungu

1Sambi, Jona ariphoona kukala Mlungu akaaonera mbazi atu a Ninawi, watsukirwa sana. 24:2 Kutsama 34:6Achimvoya Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Mwenyezi Mlungu, mino námanya kare hangu nchere hiko kpwehu kukala vivi ndivyo ndivyokala, ndiyo mana nchiamua kukala nchimbire niphiye Tarishishi. Mana námanya kukala uwe u Mlungu wa mbazi na huruma nyinji. Kuna tsukizi za phephi, una mendzwa nyinji isiyosika. Uwe ukugalukpwa ni moyo ukaricha kuahenda mai kama urivyopanga. 34:3 1 Afalume 19:4Haya Mwenyezi Mlungu hivi phahi hala roho yangu mana ni baha kufwa kuriko kukala moyo.”4:3 soma 1 Afalume 19:4.4Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Dze ni sawa kukala utsukirwe kpwa higa nchigohenda?”

5Phahi yakala hivi: Jona watuluka himo mudzini, achiphiya uphande wa mlairo wa dzuwa wa hinyo mudzi. Hiko achidzenga chibanda ili kudziziba dzuwa na achisagala mumo kuno analolera hinyo mudzi ndivyokala. 6Phahi Mwenyezi Mlungu achihenda phamere mmea wa kuambala wa makodza manji. Muhi hinyo uchimziba Jona dzuwa na uchimphunguzira kugayakpwe. Jona wahamirwa sana ni hinyo mmea. 7Ela kuriphocha, ligundzu chiti chenye, Mlungu achilagiza bulu richiurya hinyo mmea hadi uchinyala uchifwa. 8Dzuwa ririphotuluka Mlungu achireha phepho ra dzoho kula mlairo wa dzuwa uchipiga. Dzuwa kali richimpiga Jona chidide afwe purungire achiamba, “Baha nifwe kabisa kuriko kukala moyo.” 9Mlungu achimuuza achimuamba, “Dze ni sawa utsukirwe kpwa sababu ya hinyo mmea?” Jona achiamba, “Ni sawa. Nkareya sana hata baha kufwa.” 10Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Una utsungu na mmea uriomera kpwa usiku mmwenga na uchifwa kpwa usiku mmwenga, dzagbwe kuuphandire uwe na kuuhendere ukule. 11Dze, mino nami sifwaha kukala na utsungu na huno mudzi mkpwulu wa Ninawi, urio una zaidi ya atu elufu gana na mirongo miiri asiomanya zuri ni riphi na iyi ni riphi? Haya mbali na hivyo phahi, mudzi uhu una mifugo, tsona minji.”