Ayubu

Chitabu cha

AYUBU

Tanga mbere

Ayubu ni chitabu chimwengachapho kahi ya vitabu viihwavyo “Maandishi ga Ikima.” Nacho chaandikpwa chimashairi. Dzina ra chitabu chichi rinalengana na ye mutu ambaye habarize zinasemurirwa mu chitabuni.

Ayubu kala anamuogopha Mlungu, chisha kala ana mali nyinji na ikima. Mutu yuyu waishi tsi ya Usi iriyo mlairo wa dzuwa. Shetani wadai kukala mutu kaweza kumuogopha na kuadamira Mlungu, napho kaishi maisha ga kuongokerwa (1:9–11; 2:4–5). Mlungu waruhusu mateso ga mphahe Ayubu ili apinge madai ga Shetani na kuonyesa uthabiti wa kuluphiro ra Ayubu (1:8; 2:3). Kahi za hali iyo asenae amlunga achendamuamba kukala mateso garigomphaha gasababishwa ni dambize za siri. Ayubu warema hoja za asenae kpwa kukala wamanya kana lawama.

Ayubu watsupira mateso na utsungu mkali ela kamrichire Mlungu dzagbwe wamlalamikira. Mlungu wamdemurira Ayubu kpwa kulalamika naye achikubali makosage na achitubu. Mwisho Mlungu achimjaliya Ayubu, achimupha kano mbiri ya vyo arivyokala navyo pho mwandzo.

Chiini cha chitabu chichi ni kumuogopha Mlungu, kuishi kpwa uaminifu, mana ya maisha, mateso ga mwanadamu phapha duniani na Mlungu alolavyo atue. Nacho china phahikana kpwenye majadiliano ga Ayubu na asenae na majibu ga Mlungu.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Shetani anamjaribu Ayubu 1:1—2:13

Ayubu analani siku ya kuvyalwakpwe 3:1–26

Seemu tahu za majadiliano 4:1—27:21

Wira wa nguma za ikima 28:1–28

Mwisho wa majadiliano 29:1—31:40

Hoja ya Elihu 32:1—37:24

Hoja ya Mlungu 38:1—42:6

Maneno ga mwisho 42:7–17

Ayubu, atue na malize

¹Kpwakala na mutu mmwenga ko tsi ya Usi, yeihwa Ayubu. Mutu iye kala kana lawama, kala ni mutu wa haki, yemuogopha Mlungu na kudzitenga na uyi. ²Iye kala ana ana sabaa alume na ahahu achetu. ³Kala ana mangʼondzi na mbuzi elufu sabaa, ngamia elufu tahu, ngʼombe elufu mwenga za kurima, punda achetu magana matsano na ahendadzi-kazi anji sana. Mutu iye kala ni tajiri sana kuriko atu osi a mlairo wa dzuwa. ⁴Nyo ana alume kala achihenda sharee kpwa mazuma mwao madzumbani, nao kala achialika ndugu zao ahahu achetu edze arye na kunwa phamwenga nao. ⁵Bada ya sharee kusira, Ayubu kala achiiha anae na kuatakasa. Ayubu kala achirauka chiti na kulavya sadaka za kuochwa kpwa ajili ya chila mmwenga wao. Mana Ayubu wadziamba, “Mendzerepho anangu alume ahenda dambi, na kumlani Mlungu mwao mioyoni.” Ayubu wahenda vivi chila mara.

Mlungu anamruhusu Shetani amjeze Ayubu

⁶1:6 Mwandzo 6:2Phahi siku mwenga malaika1:6 Tafusiri zanjina zinaamba ana a Mlungu au viumbe vya Mlunguni. aphiya mbere za Mwenyezi Mlungu, mshitaki Shetani naye achiphiya phamwenga nao. ⁷Phahi Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani achimuamba, “Ulaphi?” Shetani achimjibu Mwenyezi Mlungu achiamba, “Che nazunguluka-zunguluka ko duniani na kunyendeka hiku na hiko.” ⁸Chisha Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani achimuamba, “Dze ukamuona mtumishi wangu Ayubu? Mana takuna dza iye duniani. Iye kana lawama, ni mutu wa haki, naye anamuogopha Mlungu na kudzitenga na uyi.” ⁹1:9–11 Maono 12:10Chisha Shetani achimjibu Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Ikale ye Ayubu anakuogopha bila sababu? ¹⁰Uwe ukamzungulusira lichigo pande zosi, iye, atue na vyosi arivyonavyo. Ukajaliya kazi za mikonoye na mifugoye ikaenjerezeka kpwenye yo tsi. ¹¹Ela golosa mkpwonoo na ugute vyosi arivyonavyo, naye andakukufuru chingʼangʼa.” ¹²Mwenyezi Mlungu achimuamba Shetani, “Lola, vyo vitu arivyonavyo unaweza kuvihenda rorosi, ela usimgute ye mwenye.” Phahi Shetani achiuka mbere za Mwenyezi Mlungu.

Ayubu anajezwa kano ya kpwandza

¹³Phahi siku mwenga nyo anae alume na achetu kala anarya na kunwa uchi wa zabibu nyumbani mwa mvyere wao. ¹⁴Wakati hinyo muhumwa waphiya kpwa Ayubu achendamuamba, “Ngʼombe che zinarima na punda che anarisa phephi nazo, ¹⁵gafula hukashambuliywa ni atu a Seba, akaolaga ahendadzi-kazio osi kpwa upanga na akahala nyo nyama osi akauka nao. Mimi machiyangu ndimi nchiyetiya, nami nkedzakurehera ujumbe huno.” ¹⁶Wakati acheregomba, phakpwedza muhumwa wanjina achedzamuamba, “Kukahenda limeme kula mlunguni rikaocha mangʼondzi, mbuzi na arisa, mimi machiyangu ndimi nchiyetiya, nkedzakurehera ujumbe huno.” ¹⁷Iye ariphokala acheregomba, phakpwedza wanjina achedzamuamba, “Akalidayo akadzipanga makundi mahahu, akahuvamia na akaolaga ahendadzi-kazi kpwa upanga na akahala nyo ngamia akauka nao. Mimi machiyangu ndimi nchiyetiya nami nkedzakurehera ujumbe.” ¹⁸Ariphokala acheregomba, phakpwedza wanjina achedzamuamba, “Anao alume na achetu che anarya na kunwa uchi wa zabibu nyumbani mwa mvyere wao, ¹⁹gafula, phuto kali kula jangbwani, rikapiga zo pembe ne za yo nyumba, ikaagbwerera, vivi anao akafwa. Mimi machiyangu ndimi nchiyetiya nami nkedzakurehera ujumbe huno.”

²⁰Phahi Ayubu waunuka, achikpwanyula vwazire na achinyola chitswache chisha achidzibwaga photsi achimuabudu Mlungu. ²¹Achiamba, “Nátuluka ndanini mwa mayo chitsaha, nami ndauya chitsaha. Mwenyezi Mlungu wanipha, na Mwenyezi Mlungu akahala, dzinare naritogolwe.” ²²Kahi ya mambo gosi higo Ayubu kahendere dambi, mana kayamlaumu Mlungu.

Ayubu anajezwa tsona

¹Siku yanjina, malaika akpwedza tsona mbere za Mwenyezi Mlungu, Shetani naye achiphiya phamwenga nao. ²Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani, “Ulaphi?” Shetani achimjibu achimuamba, “Che nazunguluka-zunguluka ko duniani na kunyendeka hiku na kura kuko.” ³Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani, “Dze, ukamuona ye mtumishi wangu Ayubu? Kpwa kukala takuna dza iye ko duniani. Mutu iye kana lawama, ni mutu wa haki, anayemuogopha Mlungu na kudzitenga na uyi. Iye hata vivi achere gbwiririra kuhenda haki, dzagbwe wanifyakatsira ni muangamize bila chisa.” ⁴Ndipho Shetani achimjibu Mwenyezi Mlungu achiamba, “Ngozi kpwa ngozi! Mutu nkulavya vyosi arivyonavyo ili ativye maishage. ⁵Ela golosa mkpwonoo, ugute mwiriwe, naye andakukufuru chingʼangʼa.” ⁶Mwenyezi Mlungu achimuamba Shetani, “Lola, iye a mwako mkpwononi, ela usimuolage.”

⁷Phahi Shetani wauka mbere za Mwenyezi Mlungu, achimgbwayisa Ayubu na maphu mai kula lihosini hadi lwayoni. ⁸Ayubu wahala chidzandzakaya achidzikunira kuno akasagala ivuni dza mutu achiyefwererwa.

⁹Phahi mchewe wamuamba, “Dze, uchere gbwiririra haki? Mkufuru Mlungu, ufwe.” ¹⁰Ela ye achimuamba, “Uwe unagomba dza mchetu mzuzu. Vino huphokere manono bahi kula kpwa Mlungu, dze go mai?” Kahi ya gago gosi, Ayubu kahendere dambi mana kagombere neno rorosi iyi.

Ayubu anajamboswa ni asenae ahahu

¹¹Asena ahahu a Ayubu, Elifazi kula Temani, Bilidadi kula Shuwa na Sofari kula Naama ariphosikira mai garigomphaha, apangana, achikutana achiphiya phamwenga kpwendamphoza marenda. ¹²Ariphomuona kula kure, aho taayammanya kpwa urahisi kala ni iye. Nao achiandza kurira, achikpwanyula kandzu zao na achidzimwagira vumbi dzulu ya vitswa vyao kpwa sonono. ¹³Chisha achisagala photsi phamwenga naye kpwa muda wa siku sabaa, usiku na mutsi na taphana ariyegomba naye mana aona go mashaka arigonago ni makulu sana.

Ayubu anaamba baha kala kavyarirwe

¹3:1 Jeremia 20:14–18Bada ya gago, Ayubu wavugula kanwaye na kulani siku ya kuvyalwakpwe. ²Naye waamba,

³“Nailaniwe yo siku niriyovyalwa,

na usiku urioamba

‘Mwana mlume akatungbwa.’

⁴Siku iyo naikale jiza!

Mlungu ariye dzulu naasiishuulikiye,

na mwanga usiingʼarire.

⁵Naikale gigigi na chilungulungu cha jiza nachiifwinike.

Maingu nagakale dzuluye

na jiza ra mutsi nariiogofyere.

⁶Chisha usiku uho, nauhende chilungulungu cha jiza!

Nausiolangbwe kahi ya siku za mwaka,

wala kuoneka kahi ya miezi.

⁷Usiku uho naukale tasa

na kusikirike chitseko cha furaha kula mo mwakpwe.

⁸Hinyo alanio siku, naalani siku iyo,

aho anaomanya kumlamusa Leviathani.

⁹Nyenyezi za chimirimiriche nazifunge jiza

naigodzere mwanga, ela isiuone,

na isiuone mwanga wa chimirimiri;

¹⁰kpwa kukala taufungire njira ya vyazi ra mayo,

wala kunihenda nisiphahe mateso.

¹¹Mbona siyafwa wakati wa kuvyalwa

au kufwa wakati wa kutuluka ndanini?

¹²Kpwa utu wani naikpwa magoni pha mayo?

Kpwa utu wani naamwiswa?

¹³Mana ningekala nirere kpwa amani

ningekala nirere, ningekala naoya

¹⁴phamwenga na afalume na ashauri a dunia,

adzenga luphya midzi iriyokala magandzo,

¹⁵phamwenga na akulu enye zahabu

arioodzaza madzumba gao na feza.

¹⁶Au kpwa utu wani siyakala dza mimba yomwagika,

dza mwana mtsanga ambaye kaonere dzuwa?

¹⁷Mana ko kuzimu atu ayi nkuricha kuyuga,

na kuko arioremwa ni kuoya.

¹⁸Kuko afungbwa nkuoya,

taasikira tsona sauti za usiru za arindzi.

¹⁹Akulu kpwa adide akuko,

na mtumwa a huru kula mikononi mwa tajiriwe.

²⁰Kpwa utu wani mwanga ungʼazirwe alumirao,

na uzima uhewe ario na sonono ya mioyo?

²¹3:21 Maono 9:6Aho nkuaza kufwa, ela taafwa,

nkuendza chifo kuriko hazina yofwitsika.

²²Aho nkuhererwa sana

afwapho na kuzikpwa.

²³Kpwadze kumngʼazira mutu ambaye njiraye yafwitswa,

yefungirwa lichigo ni Mlungu?

²⁴Mana migumi ikakala dza chakurya changu,

kuula kpwangu kunasikirika dza madzi gamwagikago.

²⁵Mana go ganiogofyerago gakaniphaha,

na go ganitishirago gakanifikira.

²⁶Sina amani wala siweza kuhurira;

sioya, mashaka garedza kpwedza.”

Elifazi anagomba na Ayubu kpwa kano ya kpwandza

¹Ndipho Elifazi kula Temani achimjibu Ayubu achimuamba:

²“Dze, ukale kundafwahirwa mutu achikuambira neno?

Ela ni ani awezaye kudzizuwiya kugomba?

³Lola, uwe wafundza atu anji,

na kutiya moyo anyonje.

⁴Manenogo gaterya iye yekala anagbwa,

nawe wahenda mavwindi gasigo nguvu gakale na nguvu.

⁵Ela vino ukaphahwa ni mashaka, nawe ukavundzika moyo,

gakakuguta nawe unayugika.

⁶Dze, kumuogopha Mlungu si kuluphiroro?

Na kukala kuna lawama si tumainiro?

⁷Tambukira: Ni ani asiye na makosa akafwa achere mdide?

Au ni kuphi ambako enye haki aangamizwa?

⁸Nimanyavyo mimi nkukala, nyo arimao uyi

na kuphanda uyi, nkuvuna uho.

⁹Mlungu asohapho, aho nkubanangika,

na achiphuma napho akatsukirwa aho nkuangamia.

¹⁰Ayi nkunguruma dza simba,

ela Mlungu nkuanyamaza na kuvundza meno gao.

¹¹Simba atumia nkuhirika kpwa kukosa nyama aindzapho,

na nyo ana a simba mchetu nkutsamulwa-tsamulwa.

¹²Phahi naambirwa neno chisiri-siri,

sikiro rangu richisikira neno rogombwa pokopoko.

¹³4:13 Ayubu 33:15Kahi ya go maazo nirigoona usiku,

wakati atu arere usingizi wa fungo,

¹⁴nainjirwa ni wuoga, nchikakama,

na mifupha yangu ichisumba.

¹⁵Pepho achitsupa mbere zangu,

nami nchiandukpwa ni midzere.

¹⁶Ye pepho achiima gbwii mbere zangu,

ela umbore siwezere kurimanya.

Umbo hiro raima mbere zangu,

nako kala kugbwii, ndipho nchisikira sauti inaamba,

¹⁷‘Mwanadamu anaweza kukala na haki mbere za Mlungu?

Mutu anaweza kukala swafi mbere za muumbawe?

¹⁸Ichikala Mlungu kaweza kuamini atumishie,

na malaikae nkuatuluza makosa,

¹⁹dze, nyo asagalao nyumba za ulongo

ambao misingi yao i mtsangani

awezao kuolagbwa chirahisi dza popho?

²⁰Akalao azima ligundzu na ichifika dziloni akafwa,

anaangamia ta kare na kare bila atu kujali.

²¹Nyugbwe za hema rao nkungʼolwa,

nao nkufwa bila ya ikima.’

¹Phahi iha, ulole ichikala phana mutu ndiyeihika.

Na ni ani kahi ya atakatifu ndiyemgalukira?

²Kpwa kpweli tsukizi nkumuolaga mpumbavu,

na wivu nkumuolaga mzuzu.

³Nikaona mpumbavu anaongokerwa,

ela gafula makaloge gachilaniwa.

⁴Anae a kure na usalama,

aonerwa pho muhalani mana kala taana wa kuakanira.

⁵Mavunoge nkuriwa ni andzala,

aho nkugahala hata garigo miyani,

na enye tamaa nkuhega aphahe utajiriwe.

⁶Mana kugaya takula mtsangani,

wala mashaka kula photsi.

⁷Mwanadamu nkudzirehera mwenye shida

dza tsetse5:7 Tafusiri zanjina zinaamba nyama wa mapha aurukavyo kuphiya dzulu. ziurukavyo kuphiya dzulu.

⁸Kala ndimi ningemuendza Mlungu,

ningemuikira iye kesi yangu.

⁹Iye ndiye ahendaye mambo makulu gasigochunguzika,

mambo ga kuangalaza gasigoolangika.

¹⁰Iye ndiye ahendaye tsi ikaphaha mvula,

na ahendaye madzi gakafika mindani.

¹¹Iye nkuunula ario anyenyekevu,

na aho asononekao nkuongokerwa na akakala salama.

¹²5:12 1 Akorintho 3:19Iye nkubananga mipango ya atu ajanja,

ili mahendo gao gasiongokerwe.

¹³Iye nkugbwira enye ikima kahi ya ulachu wao,

na mipango ya enye ikima nkubanangbwa upesi.

¹⁴Aho nkuona jiza mutsi,

na kuphaphasa mutsi avi ni usiku.

¹⁵Ela Mlungu nkutivya anachiya asiolagbwe,

na achiya kula mikononi mwa enye nguvu.

¹⁶Kpwa hivyo achiya ana matumaini,

na ayi nkukomeswa.

¹⁷5:17 Misemo 3:11–12; Aeburania 12:5–6Lola, waajaliwa iye atiywaye adabu ni Mlungu,

kpwa hivyo usireme kutiywa adabu ni ye Mwenye Nguvu Zosi.

¹⁸5:18 Hosea 6:1Mana nkutiya vironda, chisha akavifunga

iye nkulumiza chisha akaphoza.

¹⁹Andakutivya na mashaka sita,

hata ro ra sabaa, andakutivya.

²⁰Wakati wa ndzala andakuokola usihirike,

na vihani andakutivya na upanga.

²¹Andakuchinga wakati atu anakugomba vii,

nawe kundaogopha ubanangi wedzapho.

²²Wakati wa ubanangi na ndzala uwe undatseka

chisha kundaogopha nyama a tsakani.

²³Mawe ga mundani tagandakuyuga wakati wa kurima,

na nyo nyama a tsakani andakala na amani nawe.

²⁴Nawe undamanya kukala nyumbayo i salama,

undalola mwako chaani nawe kundaona nyama asiyekalapho.

²⁵Chisha undamanya kukala chivyazicho chindakala chinji,

atuo andakala anji dza nyasi za weruni.

²⁶Undafwa wakati wa utumiao

dza suche ra nganu chiroivwa vinono.

²⁷Swiswi hwagalola gaga, nago ni ga kpweli.

Kpwa hivyo gasikize, ugamanye kpwa fwaidayo.”

Ayubu anamjibu Elifazi

¹Phahi Ayubu wajibu achiamba,

²“Kala sonono nriyonayo ungepimwa,

na mashaka gangu gosi gangetiywa kpwenye mizani!

³Gangekala maziho kuriko mtsanga wa pwani,

ndiyo mana maneno gangu ni ga kuropoka.

⁴Mana nikalatswa ni iye Mwenye Nguvu Zosi,

roho yangu ikakola yo sumuye

Mlungu akapanga vitishovye chinyume changu.

⁵Dze, foro nkurira napho anarya nyasi?

Au ngʼombe nkurira wakati inarisa?

⁶Dze, chakurya sicho ladha nkuriwa bila kutiywa munyu?

Na ujinji wa yayi una mtswano wani?

⁷Sina hamu ya kuguta vyakurya hivyo,

ni dza vyakurya vinavyonihenda nihererwe ni moyo.

⁸Kalapho mavoyo gangu gangekubaliwa,

na Mlungu angenipha nilondago,

⁹kalapho Mlungu angekubali kunisaga-saga,

na kurichira mkpwonowe uniolage!

¹⁰Phahi angeniphoza marenda,

ningehererwa kahi ya yo hali ya maumivu

mana sikarema go maneno ga ye ariye mtakatifu.

¹¹Nina nguvu zani hata nienderere kukugodza?

Kpwa utu wani nivumirire na simanya mwisho wa maisha gangu?

¹²Dze, nina nguvu za mawe?

Au mwiri wangu ni wa shaba?

¹³Kpwa kpweli siweza kudziterya,

wala sina wa kunitivya.

¹⁴Iye aremaye kumuonera mbazi msenawe,

anaricha kumuogopha iye Mwenye Nguvu Zosi.

¹⁵Enehu taakuluphirika dza vidzuho,

dza vidzuho vifurikavyo na vikanywa.

¹⁶Ambavyo nkufurika

wakati barafu inatsatsamuka.

¹⁷Ela wakati wa kazikazi nkuricha kujera,

kuchikala dzoho, nkuangamika pho viripho.

¹⁸Acharo nkuangamika njira kpwa kuendza madzi,

nkuhangaika jangbwani na kufwerera kuko.

¹⁹Acharo kula Tema nkuendza madzi,

achuuzi a Sheba nkugaendza kpwa kutumaini.

²⁰Aho avundzika mioyo mana kala ana uhakika wa kuphaha madzi,

ela kufika phapho, achivundzika mioyo.

²¹Mwimwi namwi munaonekana tamundaniterya,

munaona vyo niturikavyo, namwi munaogopha.

²²Dze, nákuambirani rini, muniphe zawadi

au, mulavye seemu ya mali yenu kpwa ajili yangu?

²³Nákuambirani rini, munitivye kula mikononi mwa adui

au, munikombole kula mikononi mwa atu ayi?

²⁴Nifundzani, nami ndanyamala,

nihendani nimanye chiphokosera.

²⁵Maneno ga kpweli gana nguvu!

Ela kuniamba na makosa kuna mana yani?

²⁶Munaona munaweza kulavya makosa maneno gangu?

Na kuhenda maneno ga mutu achiyekata tamaa kukala dza phepho?

²⁷Munaweza kupiga kura ili muhende anachiya akale atumwa,

na kuguza asena enu.

²⁸Ela vivi kalani razi mnilole,

mana sindagomba handzo mbere zenu.

²⁹Nakuvoyani mugaluke, msihende uyi.

Galukani, mana sina makosa.

³⁰Dze, nkagomba utu uyi?

Dze, munaona simanya mai?

Ayubu anamlalamikira Mlungu

¹Mwanadamu ana kazi ngumu phapha duniani!

Nazo sikuze ni dza za mchibaruwa!

²Dza mtumwa agodzeravyo kpwa hamu masaa gafike,

dza mchibaruwa agodzeravyo mariphoge,

³ndivyo nrivyopangirwa miezi isiyokala na rorosi,

nikapangirwa sonono ya chila usiku.

⁴Ninapholala nkuamba, ‘Kucha rini nkalamuka?’

Nyo usiku ni mure, nami nagalagala hiku na hiku hadi ligundzu.

⁵Mwiri wangu u tele mabulu na makoko ga nongo,

ngozi yangu ikakatika-katika inatuluka ufira.

⁶Siku zangu zinaphiya mairo kuriko gurudumo ra mshonadzi,

nazo nkusira bila ya kuluphiro.

⁷Tambukira kukala maisha gangu ni mphuye tu,

mutu mimi sindaona manono tsona.

⁸Ye anionaye vivi kandaniona tsona,

undaniendza, ela ndakala siko.

⁹Dza ingu ritandavyo chisha rikaangamika,

aphiyaye kuzimu kauya.

¹⁰Aukaye kauya kpwakpwe kaya

na nyo atu ariosagala naye nkumyala tsetsetse.

¹¹Kpwa hivyo sindanyamala,

nindagomba dzagbwe roho yangu inarumira,

nindalalamika kpwa sonono ya rohoni.

¹²Mino kale ni yo bahari, au ni dzinyama ra baharini,

hata uniikire mrindzi?

¹³Nchiamba, chitanda changu chindanihenda nihurire,

malazi gangu gandaphunguza lalamiko rangu.

¹⁴Uwe unaniogofyera na ndoso,

na kuniondosa na ruwiya,

¹⁵hata naona baha nifungbwe lugbwe,

nifwe kuriko kuku kugaya.

¹⁶Nikabera maisha gangu, mana sindakala moyo ta kare na kare.

Nirichani mana maisha gangu ni dza phepho.

¹⁷7:17 Zaburi 8:4; 144:3Mwanadamu ni ani hata umuone wa mana

na umfikiriye?

¹⁸Mana unamlola chila kuchapho

na kumchunguza chila dakika.

¹⁹Undaenderera kunilola hata rini?

Usiyeniricha vichache nkamiza mahe?

²⁰We uchunguzaye anadamu, kpwani nchihenda dambi inakuzuru?

Mbona ukanitsata?

Kpwa utu wani nkakala mzigo kpwako?

²¹Kpwa utu wani kuswamehe uasi wangu

na kuusa uyi wangu?

Mana muda mchache wedzao ndalala na kogo,

na uchiniendza, kundaniona.”

Bilidadi naye anagomba kano ya kpwandza

¹Chisha Bilidadi kula Shuwa achimjibu Ayubu achiamba,

²“Undaenderera kugomba gaga hata rini?

Undagomba dza chikulukulu hadi rini?

³Dze, Mlungu nkulavya uamuli usiokala wa haki?

Unaona ye Mwenye Nguvu Zosi nkugaluza haki ikakala handzo?

⁴Ichikala anao amuhendera dambi,

iye akaatiya adabu kpwa uasi wao.

⁵Ela uchimuendza Mlungu

na kumvoya ye Mwenye Nguvu Zosi,

⁶ichikala kuna dowa na u mutu wa haki,

kpwa kpweli andakpwedzakuterya

na kukuuyizira makalogo kama garivyokala.

⁷Dzagbwe mwandzo maishago kala si manono,

maishago ga mbereni gandakala manono sana.

⁸Dzifundze kula kpwa hinyo ariokutanguliya,

na uririkane go garigogunduliwa ni akare.

⁹Kpwa kukala swiswi hu a dzana, naswi tahumanya rorosi,

mana siku zehu phapha duniani ni dza chivurivuri.

¹⁰Ikale taandakufundza na kukuambira?

Ikale taandagomba garigo mwao mioyoni?

¹¹Dze, miduga nkumera phatu phasipho matope?

Au mikangaga inaweza kukula phatu phasipho na madzi?

¹²Madzi gachinywa wakati ichere mitsanga na taiweza kukatwa ili ihumirwe,

nkunyala mapema kabila ya mimea yanjina.

¹³Zizo ndizo njira za amyalao Mlungu,

matumaini ga asiommanya nkuangamika.

¹⁴Tegemeo rao nkuvundzika-vundzika,

na kuluphiro rao ni dza muhambo wa dzwidzwidzwi.

¹⁵Nkujejemera nyo muhambo, ela tauazuwiya,

nkuugbwira ngingingi ela tauaterya.

¹⁶Iye nkukula dza mmea mnono uphahao mwanga wa dzuwa,

utuluzao panda zikagota mo mwakpwe mundani.

¹⁷Miziye nkudzilinga-linga maweni,

na kuendza mwanya kahi-kahi ya mawe makulu.

¹⁸Unaphongʼolwa kula phatuphe,

pho phatu phandaurema phaambe,

‘Sidzangbwekuona uwe.’

¹⁹Uho ndio mwisho wa maishage,

na yanjina indamera kula mtsangani kuhala nafwasiye.

²⁰Lola, Mlungu kandamrema mutu asiyekala na lawama,

na kandagbwira mkpwono mutu ahendaye mai.

²¹Iye andahenda mromoo uodzale chitseko,

na madomogo gapige njerejere.

²²Osi akuberao andatiywa waibu,

na makalo ga atu ayi tagandakalako tsona.”

Ayubu anamjibu Bilidadi

¹9:1 Ayubu 4:17Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

²“Kpweli ninamanya kukala ni vivyo,

ela mutu anawezadze kukala mwenye haki mbere za Mlungu?

³Ichikala mutu analonda kulumbana naye,

kahi ya maswali elufu ndigouzwa

kandaweza kujibu hata swali mwenga.

⁴Iye ana ikima na ni mwenye nguvu

ni ani ariyepigana naye na achishinda?

⁵Iye ausaye myango bila ya yo yenye kumanya,

anaphoibomola kpwa tsukizize.

⁶Iye asumbisaye dunia na kuyuusa kula phatuphe

na kuhenda nguzoze zikakame.

⁷Nkuamuru dzuwa risituluke, naro rikahenda vivyo,

ahendaye nyenyezi kusalavya mwanga.

⁸Iye macheye nkuhandika ko mlunguni,

na kuvyoga maimbi ga bahari.

⁹9:9 Ayubu 38:31; Amosi 5:8Iye ariyeumba nyenyezi ziihwazo Dubu na Orioni,9:9 Dubu na Orioni ni nyenyezi chizodzikusanya avi ni chirimira.

Chirimira na nyenyezi za mwakani zikaleko.

¹⁰Iye ahendaye mambo makulu ambago mwanadamu kaweza kugaelewa

na ga kuangalaza gasigoolangika.

¹¹Iye nkutsapa phephi nami, ela mino simuona,

chisha nkuphiya vyakpwe bila ya mimi kumanya.

¹²Avwatulapho, ni ani awezaye kumzuwiyaa?

Ni ani awezaye kumuamba, ‘Unahendani?’

¹³Mlungu kandazuwiya tsukizize.

Amteryao Rahabu9:13 Rahabu ni dzinyama dzikulu ra baharini rinaroimirira nguvu za fujo na uyi. akamsujudiya Mlungu.

¹⁴Mino ndamjibudze,

ndaphahaphi maneno ga kulumbana naye?

¹⁵Dzagbwe sina lawama, siweza kumjibu,

ni nimvoye iye anilamulaye anionere mbazi.

¹⁶Hata nchimuiha naye achinijibu,

nisingeamini kukala che anaphundza sauti yangu.

¹⁷Mana ananipiga na phuto

na kunienjereza vironda vyangu bila ya chausa.

¹⁸Kaniricha angaa nisohe,

ela ananihenda nkale na utsungu chila phatu.

¹⁹Ichikala ni kushindana nguvu, mino simuweza bii!

Na ichikala ni mambo ga uamuli, ni ani awezaye kumreha kotini?

²⁰Dzagbwe sina lawama, kanwa yangu ingeniamula,

dzagbwe sina makosa, iye angeonyesa kukala ni mkosa.

²¹Dzagbwe sina lawama, maisha nagaona tagana mana,

nabera maisha gangu.

²²Gago gosi ni mamwenga, kpwa hivyo naamba,

‘Iye nkuolaga osi, asio makosa na ayi.’

²³Mashaka garehapho chifo gafula,

iye nkubera kukata tamaa kpwa asio lawama.

²⁴Dunia inatiywa mikononi mwa atu ayi,

iye nkufunga vigungu aamulie.

Ichikala si iye akale ni ani?

²⁵Maisha gangu ga mairo kuriko azolaye,

ganachimbira bila kuona manono.

²⁶Ga mairo dza dau chirotengezwa na magugu,

dza kozi rivwamukiravyo nyama.

²⁷Ichikala ndaamba, ‘Nindaricha kulalama nilalamikako,

nindausa sonono na nkale mwenye raha,’

²⁸bado ningeogopha go mashaka ganiphahago,

mana namanya kundaniolanga kukala sina lawama.

²⁹Ichikala ndahukumiwa kukala ni mkosa,

kpwa utu wani nidziyuge?

³⁰Hata nikaoga na rongʼondo,

na kusinga mikono yangu na sabuni,

³¹chisha undanitiya dibwani,

na nguwo zangu zenye zindanitsukirirwa.

³²Mana iye si mwanadamu dza mimi, hata niweze kumjibu,

hata huphiye kotini phamwenga.

³³Taphana muamuli kahi yehu,

awezaye kuhutsanganya swiswi airi.

³⁴Mlungu naaniusire yo fwimboye,

ili kuogofyakpwe kusinihende nkakala muoga.

³⁵Phapho ndipho ndiphogomba bila kumuogopha,

mana vyo nionewavyo ni atu, sivyo nirivyo.

Ayubu anaenderera kumlalamikira Mlungu

¹Ninabera maisha gangu,

kulalama kpwangu ndakugomba chingʼangʼa,

ndagomba utsungu wangu wosi wa moyoni.

²Nindamuambira Mlungu, ‘Usinihukumu,

ela nihenda nimanye ro kosa unaronishitakira.’

³Kpwani, unafwahirwa ni ko kunionera,

kubera yo kazi ya mikonoyo?

Au unahamirwa ni mipango ya atu ayi?

⁴Kpwani, una matso dza ga mwanadamu?

Au unaona dza mwanadamu aonavyo?

⁵Dze, sikuzo ni dza za mwanadamu

au miakayo ni dza ya mwanadamu?

⁶Kpwa utu wani uchunguze uyi wangu

na kuendza dambi yangu?

⁷Uwe unamanya kukala sina lawama,

na takuna wa kunitivya kula mwako mkpwononi?

⁸Mikonoyo yaniumba na ichinitengeza,

na vino undagaluka na kuniangamiza?

⁹Tambukira waniumba na ulongo,

vino undaniuyiza mtsangani tsona?

¹⁰Uwe wahenda mimba yangu igbwirwe,

na uchiniumba ndanini mwa mayo?

¹¹Uwe waniumba na mifupha na mishipa,

chisha uchiniinjiza nyama na ngozi.

¹²Wanipha uzima na uchinionyesa mendzwa isiyosika,

na roho yangu uchiitundza vinono.

¹³Ela gosi higo wagafwitsa mwako moyoni,

namanya riri kala ndiro lengoro.

¹⁴Kala unagodzera unione ichikala ndahenda dambi,

ili ureme kuniswamehe makosa gangu.

¹⁵Ni shaka rangu ichikala ni mui!

Hata napho nina haki, siweza kuunula chitswa changu,

mana ni tele waibu

na nahoha kahi ya mateso.

¹⁶Niunulapho chitswa tu, uwe ukuniindza dza simba,

na kuonyesa tsona uwezoo wa ajabu chinyume changu.

¹⁷Chila wakati unanirehera mashaidi maphya chinyume changu,

unazidi kunitsukirirwa,

nawe unanirehera maadui maphya.

¹⁸Kpwa utu wani wanihenda nivyalwe?

Baha kala nafwa kabila ya atu kuniona.

¹⁹Ningevyalwa tu na kuphirikpwa mwenga kpwa mwenga mbirani,

avi sivyarirwe.

²⁰Maisha gangu ni mafupi,

phahi niricha, angaa nioye chidide,

²¹kabila sidzangbwephiya ko tsi ya jiza na chilungulungu cha jiza,

ambako nchiphiya sindauya.

²²Ni tsi ya chilungulungu cha jiza na fujo,

tsi ambayo mwangawe ni dza jiza.”

Sofari naye anagomba kpwa kano ya kpwandza

¹Ndipho Sofari kula Naama achijibu achiamba,

²“Dze, uno unji wa maneno usijibiwe?

Kuno kugombako sana kukuhende kukala una haki?

³Dze, cho chibakocho chihende atu anyamale?

Na uberapho atu, usitiywe waibu?

⁴Kpwa mana unaamba, ‘Mafundzo gangu ni manono,

chisha sina lawama mbere za Mlungu.’

⁵Kalapho Mlungu angegomba,

kalapho angefwenula kanwaye akakujibu,

⁶angekuambira siri za ikima,

mana ikimaye ni nyinji.

Chisha umanye kukala Mlungu akakutiya adabu chidide kuriko irivyostahili.

⁷Dze, we unaweza kumanya siri za Mlungu?

Au kumanya mwisho wa iye Mwenye Nguvu Zosi?

⁸Ukuluwe unatsupa mlunguni, we unaweza kuhendani?

Na chinache chinatsupa kuzimu, unamanyani we?

⁹Chipimoche ni chire kuriko dunia,

na ni mpana kuriko bahari.

¹⁰Achimtiya mutu jela,

na kumwiiha kotini, ni ani awezaye kumkahaza?

¹¹Kpwa kpweli anamanya atu asiokala na mana,

na aonapho uyi kaupuza.

¹²Ela mutu mzuzu andaphaha ikima,

wakati foro andavyala mwanadamu.

¹³Uchitakasa moyoo,

na umgolosere mikonoyo,

¹⁴uchiika kanda yo dambi iriyo mwako mkpwononi

na usiriche uyi ukahenda mizi mwako nyumbani,

¹⁵ndipho undaunula usoo bila lawama,

undaimarika na kundaogopha.

¹⁶Undayala mashakago,

gandakala dza madzi garigotsupa.

¹⁷Nago maishago gandangʼala kuriko mwanga wa mutsi,

na jizare rikale dza ligundzu.

¹⁸Kpwa kpweli undakala salama, mana undakala na tumaini,

undarindwa na kuoya salama.

¹⁹Uwe undalala na taphana ndiye kuondosa,

na anji andakuendza uaterye.

²⁰Ela matso ga atu ayi gandafunga jiza,

na njira zosi za kuchimbirira taandaziona,

nao andaona baha afwe.”

Ayubu anajibu asenae

¹Phahi Ayubu wajibu achiamba,

²“Kpwa kpweli mwimwi ndimwi atu enye,

mchifwa mwimwi, ikima nayo indasira.

³Ela mimi nami naelewa, dza muelewavyo mwimwi,

tamkanizidi marifwa.

Ni ani asiyemanya mambo higa?

⁴Mimi kala nchimvoya Mlungu ananijibu

ela nkakala chitseko cha atu,

ananitseka dzagbwe ni wa haki bila ya lawama.

⁵Iye ariye na maisha ga raha nkubera aho ario na tabu

kpwao tabu nkuphahwa ni hara aherezao.

⁶Makalo ga anyangʼanyi gana amani,

na nyo amchokozao Mlungu a salama,

aho atsukulao mlungu wao mwao mikononi.

⁷Ela uzani nyama, nao andakufundzani,

na nyama a mapha andakuambirani.

⁸Gombani na dunia, nayo indakufundzani,

na ngʼonda a baharini, andakusemurirani.

⁹Ni ani asiyemanya, kahi ya aha osi,

kukala ni uwezo wa Mwenyezi Mlungu ndio uriohenda gaga?

¹⁰Uzima wa chila chiumbe u mwakpwe mkpwononi,

na mphuye wa anadamu osi.

¹¹Dze, sikiro taripima maneno,

dza lilimi ritatavyo chakurya?

¹²Enye ikima ni atumia,

na enye kuelewa ni hara ario na miaka minji.

¹³Mwenye ikima na uwezo ni Mlungu,

iye ana ushauri na ujuzi.

¹⁴Anaphobananga, taphana awezaye kudzenga luphya,

amfungirapho mutu, taphana awezaye kumvugurira.

¹⁵Anaphogbwira mvula, tsi nkuuma,

achiirichira, tsi nkuodzala madzi.

¹⁶Iye ana nguvu na ikima,

nyo achengao na achengbwao osi ni akpwe.

¹⁷Iye nkusababisha ashauri akose ikima,

na kuhenda aamuli akale azuzu.

¹⁸Iye nkuavula afalume mavwazi ga utawala,

na akaafunga mikumbuu mwao vibiruni dza atumwa.

¹⁹Anaavula alavyadzi-sadaka mavwazi gao matakatifu,

na kuafuta mamlaka enye uwezo.

²⁰Iye nkuafunga kanwa ashauri akuluphirwao,

na kuusa ufahamu wa atumia.

²¹Iye nkutiya waibu vilongozi,

na kufuta silaha enye mkpwotse.

²²Iye nkuika wazi mambo garigo jizani,

na kuhenda garigo kpwenye chilungulungu cha jiza gakale mwangani.

²³Iye nkuhenda mataifa gakaenjerezeka chisha akagaangamiza,

nkuhenda mataifa ganjina gapanuke chisha akagatsamula.

²⁴Nkuausira vilongozi a atu marifwa,

na kuahenda azemeheke ko weruni kusiko njira.

²⁵Nkuahenda adedeleke dza alevi,

nao nkuphaphasa mo jizani musimokala na mwanga.

Ayubu anaaza alumbe kesiye na Mlungu

¹Gaga gosi nágaona na matso gangu,

na nchigasikira na masikiro gangu,

nami nchigaelewa.

²Go mmanyago mwimwi, nami nagamanya.

Tamkanizidi marifwa.

³Ela nalonda nigombe na iye Mwenye Nguvu Zosi,

nalonda nlumbe lau rangu na Mlungu.

⁴Ela mwi munaniziga na maneno ga handzo,

mwimwi mosi mu aganga msiofwaha chitu.

⁵Kalapho mungenyamala,

mungeonekana muna ikima!

⁶Vivi phundzani nidzihehere,

phundzani maneno ga kanwa yangu.

⁷Dze, mundamuhehera Mlungu na mambo ga handzo

na kuchenga kpwa sababuye?

⁸Dze, mundampendeleya Mlungu

na kumhehera?

⁹Vino achikuchunguzani mundaonekato?

Au munaweza kumchenga, dza mchengavyo mwanadamu?

¹⁰Kpwa kpweli iye andakudemurirani

ichikala munapendeleya atu chisiri-siri.

¹¹Dze, nyo ukuluwe taundakuogofyerani?

Dze, kandakutishirani?

¹²Maneno genu ga ikima ni dza misemo isiyo mana dza ivu,

na maneno genu ga kudzihehera ni dza ngome za ulongo.

¹³Nyamalani, nirichani nigombe,

ganiphahe ndigoniphaha.

¹⁴Ni tayari hata ichikala ni kufwa, nifwe.

¹⁵Andaniolaga, nami sina kuluphiro,

ela ndahehera mwendo wangu mbereze.

¹⁶Kuku ndiko ndikokala kutivywa kpwangu,

mana asiyemuogopha Mlungu kandamsengerera bii.

¹⁷Phundzani vinono go nigombago,

nago gakuinjireni mwenu masikironi.

¹⁸Lolani nikadzitayarisha kudzihehera,

ninamanya kukala ni ndaisabiwa kukala sina lawama.

¹⁹Ni ani ndiyenipinga?

Mana wakati uho ndakala nkanyamala na kufwa.

²⁰Navoya unihendere mambo mairi bahi,

nami sindadzifwitsa mberezo.

²¹Wuuse mkpwonoo unaonipiga

na usiriche kuogofyako kukaniondosa.

²²Phahi niiha, nami ndaihika,

au uniriche nigombe, nawe unijibu.

²³Go makosa na dambi zangu ni ngaphi?

Nimanyisa uasi wangu na dambi yangu.

²⁴Kpwa utu wani unanifwitsira usoo,

na kunihenda aduio?

²⁵Dze, undaogofyera kodza riphepheruswaro ni phepho?

Na kuzoresa wiswa mkavu?

²⁶Mana unaandika mambo mai ga kunishitaki,

na kunihenda nirisi makosa gangu ga wanacheni.

²⁷13:27 Ayubu 33:11Unafunga magulu gangu gogoni,

na kulola njira zangu zosi,

na kutiya alama nyayo zangu ili unimanye ko ndikophiya.

²⁸Kpwa hivyo nabubudzika dza utu uolao,

dza nguwo yoriwa ni popho.

¹Mwanadamu avyalwaye ni mchetu

maishage sigo mare, tsona ga tele tabu.

²Iye nkubumuka dza ruwa, chisha akanyala,

nkuuka mairo dza chivurivuri na kukoma kuishi.

³Nawe kpwadze unavugula matso kulola mutu dza iye,

na kumreha kotini alumbane na uwe?

⁴Ni ani awezaye kutuluza chitu swafi kula kpwa chitu chikolo?

Takuna ngʼo.

⁵Siku za kuishi mwanadamu zapimwa,

na isabu ya mieziye unayo uwe,

na uchimuikira miphaka ambayo kaweza kuitsupa.

⁶Phahi lola kanda, aphahe kuoya,

ili ahamirwe ni sikuze, dza muhendadzi-kazi.

⁷Mana muhi una kuluphiro,

hata uchikatwa, nkutsephula tsona

na tsephuze tazindasira.

⁸Dzagbwe miziye nkukala mikare mo mtsangani,

na chisichiche nkuuma,

⁹ela uchiphaha mzizimo wa madzi,

nkutsephula dza muhi mtsanga.

¹⁰Ela mwanadamu nkufwa nao ukakala mwishowe,

nkudosa roho, na ikakala ndio mwisho.

¹¹Dza madzi ga ziyani gaumavyo,

na madzi ga muho ganavyokoma kujera na kuuma.

¹²Ndivyo mwanadamu, afwapho kauya tsona,

hata mlunguni ndiphosira, mwanadamu kandalamuka

au kulamuswa kula mwakpwe usingizini.

¹³Kalapho ungenifwitsa kuzimu,

na kunifwitsa hadi tsukizizo zidigirike

ungenipangira wakati wa kunitambukira!

¹⁴Dze, mutu achifwa anaweza kuuya moyo tsona?

Mutu mimi ningegodzera, siku zosi za utumishi wangu,

hata wakati wangu wa kuvugulwa ukafika.

¹⁵Ungeniiha, nami ningeihika,

ungeaza kuona cho chiumbe urichoumba na mikonoyo.

¹⁶Ndipho ungeweza kuolanga nyago zangu,

ungechunguza dambi zangu,

¹⁷uasi wangu ungefungirwa mkobani,

na ungebwiningiza uyi wangu.

¹⁸Ela dza mwango umomonyokavyo na kufwikitsika,

na dza vira dziwe rigomokavyo phatuphe,

¹⁹madzi nkurisa go mawe,

na mvula kulu nkutsukula mtsanga,

ndivyo uangamizavyo kuluphiro ra mwanadamu.

²⁰Uwe ukumshinda mwanadamu siku zosi, naye akaangamika,

ukumgaluza umbore ra uso na kumphirika mtsangani.

²¹Anae achihewa ishima ye kamanya,

na achitserezwa cheo ye kana habari.

²²Iye asikirago ni maumivu ga mwiriwe,

na kudzisononekera ye mwenye.”

Elifazi anamjibu tsona Ayubu

¹Ndipho Elifazi, Mtemani achimjibu Ayubu achiamba,

²“Dze, mutu wa ikima nkujibu na maneno ga upuzi,

na kuodzaza ndaniye na phepho ra mlairo wa dzuwa?

³Takuna mutu wa ikima awezaye kugomba dza vyo ugombavyo,

au kutuluza maneno gasigoriwa ni mshoka.

⁴Ela uwe kumuogopha Mlungu,

na unazuwiya atu kumuabudu Mlungu.

⁵Mana uyio unafundza kanwayo,

nawe ukutsambula gara gagombwago ni ajanja.

⁶Kanwayo mwenye inakulamula, si mimi,

madomogo mwenye ganashuhudiya chinyumecho.

⁷Kpwani we ndiwe mutu wa kpwandza kuvyalwa?

Au we wavyalwa kabila ya myango?

⁸Dze, wasikira mashauri ga siri ga Mlungu?

Kpwani unaona ikima ni yako macheyo?

⁹Unamanya riphi husirorimanya?

Na ni riphi hurimanyaro ambaro tariwazi kpwehu?

¹⁰Huna enye komvwi na atumia sana,

avyere kuriko sowe.

¹¹Dze, ko kuhurizwa uhurizwako ni Mlungu ni kudide?

Au ko kukala anagomba nawe kpwa upore takutosha?

¹²Mbona ukatsukirwa mwako moyoni?

Mbona unahutumburira matso?

¹³Ukatsukirwa hata unaihenda rohoyo ikale chinyume cha Mlungu,

na kugomba maneno dza higo.

¹⁴15:14 Ayubu 25:4–6Mwanadamu ni ani, hata akale swafi?

Au iye yevyalwa ni mchetu ni chitu chani, hata akale wa haki?

¹⁵Ichikala Mlungu kakuluphira atakatifue,

na ko mlunguni si kuswafi mbereze,

¹⁶dze ye mwanadamu amtsukizaye na ariye mkolo,

ahendaye uyi dza anwaye madzi?

¹⁷Niphundza nami ndakueleza

na nkuambire gara nchigoona,

¹⁸(garigogombwa ni atu a ikima

ambago aambirwa ni akare aho bila kufwitswa.

¹⁹O akare machiyao ndio ariohewa yo tsi,

na takuna mjeni ariyetsapa kahi-kahi yao).

²⁰Mutu mui nkugaya maishage gosi,

mutu aoneraye ayae nkugaya miakaye yosi ariyoikirwa.

²¹Sauti za kuogofya nkuodzala mwakpwe masikironi

wakati akaongokerwa, andavamiwa ni nyo atekao nyara.

²²Iye kakuluphira kukala andauya kula jizani,

chisha nkugodzwa ni upanga.

²³Iye nkudengereka kuendza chakurya, kuno anaamba, ‘Chi kuphi?’

Anamanya kukala siku ya jiza i phephi naye.

²⁴Tabu na kulumira vinamtiya wuoga,

vindamshinda dza mfalume ariye tayari kpwa viha.

²⁵Kpwa mana akagolosa mkpwonowe apigane na Mlungu

na kpwenderera kumʼbera iye Mwenye Nguvu Zosi.

²⁶Kpwa kudziunula anazola mairo kumshambuliya Mlungu,

kuno akagbwiririra ngao ndziho.

²⁷Dzagbwe usowe ukanona,

na chibiruche chikaodzala mafuha,

²⁸ela andaishi midzi ya magandzoni,

kahi ya nyumba ambazo tazisagalwa ni mwanadamu,

zirizopangirwa kukala ndulu za mawe.

²⁹Kandakala tajiri tsona

na maliye taindadumu

wala taindakala nyinji kpwenye yo tsi.

³⁰Iye kandachimbira ko jizani,

dzuwa rindaihenda yo mitseye inyale,

na pumuzi za Mlungu zindamphyera.

³¹Asidzichenge kukuluphira chitu chisicho na mana,

mana kandariphiwa chochosi.

³²Andariphiwa kabila ya wakatiwe,

na pandaye taindawanda.

³³Andakala dza mzabibu ambao zabibuze zikakutika kabila ya wakatiwe,

dza mzaituni uchiokuta maruwa.

³⁴Mana atu asiomuogopha Mlungu, taandakala na chivyazi,

na moho undaocha makalo ga hinyo amendzao kuhongbwa.

³⁵Aho nkupanga fujo na kuhenda mai

na mioyo yao nkupanga handzo.”

Ayubu anadzihehera

¹Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

²“Násikira mambo manji dza gago,

mwimwi mosi mnaniyuga tu, tamniphoza marenda.

³Maneno genu gasigo na mana gandasira rini?

Au ni chitu chani chinachokuhendani mujibu?

⁴Mimi piya ningegomba dza vyo mgombavyo,

kalapho munatsupira gaga garigoniphaha

ningegomba maneno chinyume chenu

na kusukasuka chitswa changu.

⁵Ningekutiyani nguvu kpwa gara nigombago,

na maneno gangu ga kuphoza marenda gangehuriza utsungu wenu.

⁶Hata nchigomba chisha sonono yangu taisira,

na hata nchinyamala chisha takuniphunguzira sonono.

⁷Kpwa kpweli Mlungu akaniremweza,

atu angu osi akaaolaga tsetsetse.

⁸Uwe ukahenda mwiri wangu kukala mifupha mihuphu,

vivi atu anaona kukala nkahenda dambi.

Mwiri wangu wenye mikunya-mikunya unashuudiya chinyume changu.

⁹Akanimwamula kpwa tsukizize, akanimena

na kuningʼatira meno,

adui wangu akanitumburira matso.

¹⁰Atu akanahula kanwa zao kunizemerera,

akaniwanga makofi kpwa chibero,

anadzikusanya phamwenga chinyume changu.

¹¹Mlungu akanitiya mikononi mwa enye dambi,

na kunilavya kpwa atu ayi.

¹²Nákala sina maneno, ela achinivundza vipande-vipande,

wanigbwira singo achinibunda-bunda na photsi,

achinihenda kukala ni mlengbwa.

¹³Atue a maha akanizangira,

anaahula figo zangu bila ya kunionera mbazi,

anamwaga chihumbo utsungu changu photsi.

¹⁴Iye ananilumiza mara kpwa mara,

ananishambuliya dza sujaa.

¹⁵Nikadzishonera nguwo za magunia nikavwala,

nami nkamwaga nguvu zangu vumbini.

¹⁶Matso gangu gakadobera kpwa ndiro,

na jiza rikagbwira mwangu kopheni.

¹⁷Dzagbwe mikono yangu taidzangbwehenda fujo,

na mavoyo gangu ga swafi.

¹⁸Uwe tsi, usibwiningize milatso yangu,

na chiriro changu nachisiphahe phatu pha kuoya.

¹⁹16:19 Ayubu 19:25Hata vivi shaidi wangu a mlunguni,

na iye ndiye nihehera a dzulu.

²⁰Asena angu ananibera,

ela matso gangu ganammwagira Mlungu matsozi.

²¹Naaza kala phana mutu wa kunihehera mbere za Mlungu,

dza vira mutu aheheravyo msenawe.

²²Mana miaka michache indatsapa,

nindaphiya charo ambacho tachiuywa.

Ayubu anaenderera kudzihehera

¹Nkavundzika moyo, siku zangu zikasira,

mbira i tayari kpwa sababu yangu.

²Kpwa kpweli afyozi akanizangira,

dzitso rangu rinalola vyo aninyeteravyo.

³Ee Mlungu, hehera kusakala na lawama kpwangu,

mana takuna mutu ndiyenihehera.

⁴Mana ukaziba achili zao zisielewe,

kpwa hivyo kundaaruhusu ashinde.

⁵Afyakatsiraye asenae ili aphahe fwaida,

matso ga anae gandafunga jiza.

⁶Mlungu akanihenda nikale wa kutsekpwa ni atu,

nikakala mutu wa kutsitsirwa mahe.

⁷Matso gangu gakamenya jiza kpwa sonono,

na vilungo vyangu vyosi tavina mkpwotse dza chivurivuri.

⁸Vivi atu a haki achiniona anaangalala,

nyo asio na lawama anaona kukala námkosera Mlungu.

⁹Ela wa haki andagbwira njiraye,

na ye wa mikono swafi andazidi kuphaha nguvu.

¹⁰Ela mwimwi mosi, uyani,

nami sindaphaha mutu wa ikima hata mmwenga kahi yenu.

¹¹Siku zangu zikasira, mipango yangu ikavundzika,

vyo moyo wangu umendzavyo, vikakoseka.

¹²Asena angu taamanya wakati wa usiku wala wakati wa mutsi;

kuchikala usiku nyo nkuamba ni mutsi;

na jiza richikala rinahanda nyo nkuamba kunangʼala.

¹³Kuluphiro rangu ri kuzimu,

ambako ndahandika chitanda changu ko jizani,

¹⁴Ichikala nindaiha mbira, ‘Uwe u baba,’

na kuamba bulu, ‘Uwe u mayo’ au ‘Uwe u mwenehu mchetu,’

¹⁵kuluphiro rangu ri kuphi?

Ni ani ndiyeona kuluphiro rangu?

¹⁶Dze, rindateremuka kuriko na maryango ga kuzimu?

Dze, hundatserera phamwenga mtsangani?”

Bilidadi anaamba Mlungu nkutiya adabu atu ayi

¹Chisha Bilidadi kula Shuwa wajibu achiamba,

²“Hadi rini undaenderera kuendza maneno ga kugomba?

Ririkana vinono naswi hundagomba.

³Kpwa utu wani hunaolangbwa dza ngʼombe?

Mbona unahuona dza azuzu?

⁴Uwe unadzimwamula mwenye kpwa tsukizizo,

Dze, yo dunia indarichwa kpwa sababuyo?

Au mwamba undauswa phatuphe?

⁵18:5 Ayubu 21:17Yo taa ya atu ayi inazimwa,

na nyo mohowe taundangʼala.

⁶Jiza ndio mwanga mwakpwe nyumbani,

na yo taaye iriyo dzulu indazimwa.

⁷Nyagoze nyire zindafupishwa

naye andabwagbwa ni mipangoye mwenye.

⁸Mana akahegbwa ni maguluge mwenye,

naye ndiphonyendeka andagbwa dibwani.

⁹Andagbwirwa jimbe ni muhambo,

na muhambo undamgbwira ngingingi.

¹⁰Andafwitsirwa lugbwe mtsangani,

na kuhegbwa mo njirani.

¹¹Vitisho vindamtiya wuoga chila uphande,

navyo vindamzoresa lunyolunyo.

¹²Ndzala indammala mkpwotse,

mashaka gandamgodzera agbwe.

¹³Ukongo mui undarya ngoziye,

mwana mvyere wa chifo andarya vilungovye.

¹⁴Chifo chindamuhala kula mwakpwe hemani arimokuluphira,

na chindamphirika kpwa mfalume wa vitisho.

¹⁵Tamundakala chirichoche mo mwakpwe hemani

chibiriti chindatsamulwa dzulu ya makaloge.

¹⁶Ko tsini miziye indauma,

na dzulu, pandaze zindanyala.

¹⁷Takuna ndiye mtambukira duniani,

na dzinare tarindahadzwa mo njira-njira.

¹⁸Andazoreswa kula mwangani hadi jizani,

na azoreswe kula duniani.

¹⁹Kandakala na mwana wala mdzukulu kahi za atue,

na taphana ndiyetiya pho ariphokala anasagala.

²⁰Aho asagalao mtswerero wa dzuwa andaangalazwa ni yo sikuye,

na atu a mlairo wa dzuwa andagbwirwa ni wuoga.

²¹Kpwa kpweli ndivyo garivyo makalo ga atu ayi,

hivyo ndivyo pharivyo phatu pha iye asiyemmanya Mlungu.”

Ayubu anaamba Mkomboliwe a moyo

¹Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

²“Dze, mundanigayisa,

na kunivundza na maneno hadi rini?

³Mkanibera tsona na tsona,

tamuona waibu kunihendera mai?

⁴Hata ikale náhenda kosa,

ro kosa nasala naro mwenye.

⁵Mwimwi munadziona mu bora kuriko mimi,

munahumira mateso niphahago chinyume changu.

⁶Manyani kukala Mlungu akanihendera makosa,

na kunigbwira na nyavuye.

⁷Dzagbwe nakota kululu, ‘Nkahenderwa fujo!’ ela taphana anijibuye,

dzagbwe nakota kululu niterywe, ela taphana haki bii.

⁸Iye akayiikira sandzu njira yangu ili nisiweze kutsupa,

na kuhenda njira zangu zikale jiza.

⁹Akahenda nguma yangu yiuke,

na kunivula chiremba changu.

¹⁰Akanivundza pande zosi, nami nkasira,

naye akazula kuluphiro rangu dza muhi.

¹¹Tsukizize zikaaka dza moho chinyume changu,

na kuniolanga dza mmwenga wa maaduige.

¹²Majeshige garedza phamwenga,

ganatengeza njira ya kpwedza kpwangu,

na kuchita kambi kuzunguluka hema rangu.

¹³Akaika enehu kure nami,

na animanyao akanitenga tsetsetse.

¹⁴Atu angu akaniricha,

na asena angu akaniyala.

¹⁵Ajeni angu akaniyala,

na atumishi angu achetu ananiona avi ni mjeni,

ananiika sawa na atu akuhenda kpwedza.

¹⁶Namuiha muhendadzi-kazi wangu ela kanijibu,

dzagbwe namʼbembeleza.

¹⁷Pumuzi zangu zinamnukira lovu mkpwazangu,

nami ni tsukizo kpwa enehu enye.

¹⁸Ninaberwa hata ni anache adide,

nchiunuka ananisengenya.

¹⁹Asena angu osi a kurya na kuusa akanitsukirirwa,

nriokala naamendza, akanitsamalala.

²⁰Mifupha yangu ikagbwirana na ngozi yangu,

nkatiya ela che bado phadide nifwe.

²¹Nionerani mbazi, nionerani mbazi, mwi asena angu,

mana Mlungu akaniguta na mkpwonowe.

²²Mbona munanigayisa dza vyo Mlungu anigayisavyo?

Kpwa utu wani tamtosheka na mwiri wangu?

²³Kalapho maneno gangu gangeandikpwa,

yani gangeandikpwa chitabuni!

²⁴Kalapho gangeandikpwa na kalamu ya chuma na risasi

au gangetsongbwa mwambani hata kare na kare!

²⁵Mana namanya mkomboli wangu a moyo,

na kukala pho mwisho andaima dzulu ya tsi.

²⁶Na bada ya ngozi yangu kubanangbwa vivi,

hata nchikala kpwenye mwiri uhu nindamuona Mlungu na matso gangu.

²⁷Mimi nindamuona

na matso gangu gandamlola, naye si wanjina.

Moyo wangu unamgodzera kpwa hamu!

²⁸Ela mwi munaamba, ‘Hundamgbwayisadze!

Mana chandzo cha gaga ni ye mwenye.’

²⁹Phahi ogophani upanga,

mana tsukizi zinareha kutiywa adabu kpwa upanga,

ili umanye kukala kuna uamuli.”

Sofari anaamba uyi una maripho

¹Phahi Sofari kula Naama wajibu achiamba,

²“Maazo gangu gananihenda nijibu,

kpwa sababu nina more.

³Nasikira kudemurirwa kunako niusira nguma yangu,

na kuelewa kpwangu kunanihenda nijibu.

⁴Vino ukale kumanya gano kula kare,

hangu mwanadamu aikpwe duniani,

⁵kukala chitseko cha atu ayi ni cha muda mfupi,

na kuhererwa kpwa asiomuogopha Mlungu ni kpwa muda tu.

⁶Dzagbwe ngulu za asiyemuogopha Mlungu zikafika hadi mlunguni,

na chitswache chikafika mainguni,

⁷iye andaangamika hata kare na kare dza mavige gaangamikavyo,

hara ariomuona andauza, ‘Akuphi?’

⁸Andayalwa dza ndoso na kandaonewa tsona,

andafutika dza ruwiya ya usiku.

⁹Iye ariyemuona, kandamuona tsona,

na pho phatuphe taphandamtarajiya tsona.

¹⁰Anae andalonda asaidiywe ni achiya,

na mikonoye indauyiza utajiriwe.

¹¹Mifuphaye i tele nguvu za uhanani,

ela indalazwa photsi mtsangani phamwenga naye.

¹²Dzagbwe uyi u mtswano mwakpwe kanwani,

dzagbwe anaufwitsa tsini ya lilimire,

¹³dzagbwe kaweza kuurichira uphiye,

ela anauzuwiya mo mwakpwe kanwani,

¹⁴chakuryache chindagaluka utsungu mo mwakpwe ndanini

chindakala dza sumu ya nyoka mo ndani.

¹⁵Iye nkuiya utajiri wa atu, naye andauhaphika,

Mlungu andamuhenda auhaphike.

¹⁶Andafyondza sumu ya nyoka,

andafwa kpwa kuondzwa ni bafwe.

¹⁷Iye kandaishi kufwahirwa ni vidzuho,

myuho ichiyoodzala asali na maziya.20:17 Miho ichiyoodzala mafwanikiyo na utajiri.

¹⁸Cho arichochiphaha kpwa jasho

andachiuyiza bila ya kuchirya,

na yo fwaida ya bisharaye

taindamuhenda akale na raha.

¹⁹Mana akaonera achiya na kuaricha bila chitu,

akahala kpwa nguvu nyumba ambazo kazidzengere.

²⁰Kpwa kukala urohowe tauna mwisho,

kandativya chochosi ambacho chindamuhenda akale na raha.

²¹Bada ya kurya, taphana ndichosala,

kpwa hivyo kuongokerwakpwe takundadumu.

²²Wakati wa kukala na vinji andaphahwa ni mashaka,

na shida za chila aina zindamphaha.

²³Phapho ndiphomvuna,

Mlungu andamtiya adabu,

na tsukizize zimmwagikire dza mvula.

²⁴Iye andachimbira silaha ya chuma,

andafuriswa muvwi urio na chigumba cha shaba.

²⁵Muvwi undafutwa kula mwakpwe mwirini,

chigumba chakungʼala chindamuhumbula chihumbo utsungu,

naye andainjirwa ni wuoga.

²⁶Chilungulungu cha jiza chinagodzera akibaze,

moho ambao tauasirwe ni mwanadamu undamuocha,

na cho ndichokala chikasala mo mwakpwe hemani chindaphya.

²⁷Ko mlunguni kundaika wazi uyiwe,

na dunia indalavya ushuhuda chinyumeche.

²⁸Mali za mwakpwe nyumbani zindatsukulwa ni mafuriko,

zindahalwa ni madzi pho siku ya tsukizi za Mlungu.

²⁹Uhu ndio mtalo wa mutu mui,

urisi arioikirwa ni Mlungu.”

Ayubu anaamba atu ayi ndio aongokerwao

¹Phahi Ayubu wajibu achiamba,

²“Phundzani vinono maneno gangu,

na muchihenda hivyo mundaniphoza marenda.

³Nivumirirani, nami nigombe,

na bada ya kugomba, zidini kunibera.

⁴Kpwani ko kulalamika kpwangu kunahusu mwanadamu?

Kpwa utu wani nivumirire?

⁵Nilolani na muangalale,

muzibe kanwa zenu na mafumba.

⁶Nchigafikiriya gaga, gananitiya wuoga,

na kunikakamisa mwiri.

⁷Mbona atu ayi anaishi,

kufikira utumia na kukala enye uwezo?

⁸Nkuona ana aho anaimarishwa mbere zao,

na chivyazi chao mbere za matso gao.

⁹Midzi yao i salama, ko kuogofyerwa takuko,

na yo fwimbo ya Mlungu taidzulu yao.

¹⁰Ndzau zao zinavyaza bila kuremwa,

Ndama zao zinavyala bila ya kuvoromosa.

¹¹Nkulongoza ana aho dza chaa cha mfugo,

na ana aho nkuvwina.

¹²Nkuimba na tamburini na zeze,

na kuhamirwa ni sauti ya chivoti.

¹³Nkuishi maisha ga kuongokerwa,

nao nkulazwa mbirani na amani.

¹⁴Ela nkumuamba Mlungu, ‘Huukire hipha!

Tahuna haja ya kumanya njirazo.

¹⁵Ni ani ye Mwenye Nguvu Zosi, hata humuhumikire?

Na hata huchimvoya hundaphahani?’

¹⁶Dze, kuongokerwa kpwao taku mwao mikononi?

Ushauri wa atu ayi u kure nami.

¹⁷Taa za atu ayi waziona kano ngaphi zikazimwa?

Nyo enye nkuphahwa ni mafwa?

Kpwani Mlungu nkuatiya adabu wakati akaatsukirirwa?

¹⁸Kpwani nkuphepheruswa ni phepho dza makodza ga kuuma,

au dza wiswa uphepheruswavyo ni chikulukulu?

¹⁹Mwimwi mkuamba, ‘Mlungu nkuika makosa gao na kutiya adabu ana ao.’

Naatiye adabu nyo enye, ili agamanye enye.

²⁰Richa aone kubanangbwa kpwao na matso gao enye,

na aphokere tsukizi za ye Mwenye Nguvu Zosi.

²¹Anajali utu wani kuhusu atu aho bada ya aho kufwa,

miezi yao ariyopangirwa ndiphosira?

²²Kuna mutu ndiyemfundza Mlungu marifwa?

iye ndiye ahukumuye hata nyo ario dzulu.

²³Mutu mmwenga nkufwa wakati achere na nguvuze,

achere na raha na salama,

²⁴wakati mwiriwe unanyinyiha,

na mifuphaye ichere na mafuha.

²⁵Wanjina nkufwa na fundo ra moyo,

wakati bado kadzangbwetata manono gogosi.

²⁶Osi nkulala mtsangani

na kubwiningizwa ni mabulu.

²⁷Lola, ninamanya maazo genu,

na mipango yenu ya kunihendera mai.

²⁸Mana munaamba, ‘Yo nyumba ya ye mkpwulu i kuphi?

Ga kuphi go mahema ambago kala gachikala atu ayi?’

²⁹Kpwani tamudzangbweuza acharo?

Na tamudzangbwekubali ushuhuda wao,

³⁰kukala atu ayi andarichwa wakati wa mafwa

na kutivywa siku ya tsukizi za Mlungu.

³¹Ni ani ndiyemuambira uyiwe chingʼangʼa,

au kumripha kpwa go mai arigohenda?

³²Wakati anaphotsukulwa kuphirikpwa mbirani,

mbiraye nkuikirwa arindzi.

³³Atu anji nkuphiya ko mbirani,

anjina nkutanguliya jeneza, anjina nkurilunga nyuma

na yo mitsanga ya mbira nkumuhamira.

³⁴Kpwa hivyo mundaniphozadze marenda na maneno gasigo na mana?

Majibu genu tagana kpweli, ni handzo tu.”

Elifazi anaamba uyi wa Ayubu ni mkpwulu

¹Phahi Elifazi, Mtemani wajibu achiamba,

²22:2–3 Ayubu 35:6–8“Dze, mwanadamu anafwaida yani kpwa Mlungu?

Kpwa kpweli mutu wa ikima nkudzifwaidi mwenye.

³Ko kukala u wa haki, kunamfwahani ye Mwenye Nguvu Zosi?

Na andaphahani uchihenda njirazo zikale bila lawama?

⁴Dze, Mlungu anakudemurira na kukuamula

kpwa kukala unamuogopha?

⁵Nyo uyio ni mkpwulu,

na dambizo tazina mwisho!

⁶Uwe wadai madeni kula kpwa nduguzo,

na uchiafuta nguwo zao zikale mzamana, nawe uchiaricha chitsaha.

⁷Kuaphere madzi aho ariokala akaremwa,

na ariokala na ndzala uchialafya chakurya.

⁸Uwe wahumira uwezoo kuhenda yo tsi ikale yako,

ta vivi unaishi mumo.

⁹Uwe warema kuterya magungu,

na uchionera anachiya.

¹⁰Kpwa hivyo mihambo ikakuzunguluka,

na ukagbwirwa ni chiwewe gafula,

¹¹mwangao ukakala jiza hata vino kuona,

na mafuriko gakakubwiningiza.

¹²Si Mlungu a dzulu mlunguni?

Hebu lola zo nyenyezi zirivyo dzulu sana!

¹³Ela we ukuamba, ‘Mlungu anamanya utu wani?

Dze, anaweza kuamula kahi ya chilungulungu cha jiza?

¹⁴Akazibwa ni maingu maziho hata kahuona,

iye ananyendeka ko dzulu mlunguni.’

¹⁵Dze, undalunga yo njira ya kare

ambayo yalungbwa ni atu ayi?

¹⁶Aho ahalwa kabila ya wakati wao kufika,

misingi yao yatsimbwa ni mafuriko.

¹⁷Amuamba Mlungu, ‘Huukire hipha,’

na ‘Ye Mwenye Nguvu Zosi anaweza kuhuhenderani?’

¹⁸Dzagbwe ni iye ariyeodzaza nyumba zao na vitu vinono,

ela mashauri ga atu ayi ga kure nami.

¹⁹Enye haki nkuhamirwa aonapho atu ayi anatiywa adabu,

na nyo asio na lawama nkuabera na kuamba,

²⁰‘Kpwa kpweli maadui gehu gakaangamizwa,

na go arigosaza gakaphya na moho.’

²¹Kubaliana na Mlungu, ili ukale na amani,

kpwa njira iyo uongokerwe.

²²Kubali malagizo kula mwakpwe kanwani,

na uike manenoge mwako moyoni.

²³Uchimuuyira ye Mwenye Nguvu Zosi, uchigbwa maguluni,

na kuusa gasigokala ga haki kure na hemaro,

²⁴uchiika zahabuyo mtsangani,

na zahabu kula Ofiri kahi-kahi za mawe ga myuhoni,

²⁵na ichikala ye Mwenye Nguvu Zosi ndiye yo zahabuyo,

na fezayo ya samani,

²⁶phahi undahererwa ndani ya iye Mwenye Nguvu Zosi,

na kuunula usoo kpwa Mlungu.

²⁷Undamvoya naye andakusikira,

nawe undausa hatizo.

²⁸Chila ndichoamuwa kuchihenda chindaongokerwa,

na mwanga undangʼarira njirazo.

²⁹Mana Mlungu nkuatsereza enye kudzikarya,

ela nkutivya anaodzitsereza.

³⁰Nkumuokola iye asiye na lawama,

iye andakutivya kpwa kukala mikonoyo ni miswafi.”

Ayubu anauza Mlungu akuphi?

¹Phahi Ayubu wajibu achiamba,

²“Hata vivi rero ncherelalamika kpwa sonono,

dzagbwe naula, ela anaenderera kunitiya adabu.

³Ningemanya Mlungu aphahikanapho,

ningephiya pho asagalapho!

⁴Ningephirika lau rangu mbereze

na kumuambira manji ga kudzihehera.

⁵Ningemanya go ndigokujibuni,

na ningeelewa go ndigogomba.

⁶Dze, angehumira uwezowe mkpwulu kulumbana nami?

Hata! Iye angeniphundza vinono.

⁷Phapho mutu asiye na ila angelumbana naye,

nami ningephahikana sina kosa, na ningeikpwa huru ta kare na kare.

⁸Lola, náphiya mlairo wa dzuwa, na kala kako,

nchiuya mtswerero wa dzuwa, simuonere.

⁹Namuendza ariphokala kazini ko vurini, ela siyamuona,

nagaluka mwakani, ela simuonere.

¹⁰Ela iye anamanya yo njira niigbwirayo,

ndiphokala akanipima, nindatuluka dza zahabu swafi.

¹¹Chigulu changu chikalunga nyagoze,

nikalunga njiraze na sidzangbweaphuka.

¹²Sidzangbwericha kugbwira malagizo ga madomoge,

nikatundza maneno ga kanwaye kuriko chakurya.

¹³Ela kabadilika ngʼo, ni ani awezaye kushindana naye?

Iye nkuhenda cho alondacho.

¹⁴Mana andakamilisha go arigonipangira,

chisha achere na manji dza gago mwakpwe achilini.

¹⁵Kpwa hivyo naogopha niimapho mbereze;

niazapho gosi gaga, nkumuogopha.

¹⁶Mlungu akahenda moyo wangu ufwe purungire,

na ye Mwenye Nguvu Zosi akaniogofyera,

¹⁷ela sinyamala kpwa sababu ya ro jiza,

na chilungulungu cha jiza chichobwiningiza uso wangu.

¹Kpwa utu wani ye Mwenye Nguvu Zosi kapanga wakati wa kuamula?

Na mbona nyo ammanyao taaona zo siku ambazo Mlungu andaahendera haki?

²Atu nkusengeza miphaka,

na kurisa mifugo achiyoyiiya.

³Nkufuta anachiya punda aho

na kuhala ngʼombe ya gungu ikale mzamana.

⁴Nkusukuma anachiya ili aatuluze mo njirani

nao nkulazimisha achiya a yo tsi, adzifwitse.

⁵Lola, dza maforo ko jangbwani

nyo achiya nkutuluka kpwendaendza chakurya,

nkuphaha chakurya cha ana aho kula jangbwani.

⁶Nkutsembwesa mtsere mindani mwa atu anjina,

na zabibu kahi za minda ya atu ayi.

⁷Aho nkulala usiku wosi chitsaha, bila nguwo,

chisha taana nguwo za kudzibwiningiza asipigbwe ni mnyevu.

⁸Nkulwama na mvula za myangoni,

na kugadzamira myamba ili aphahe chivurivuri cha kuowa mvula.

⁹(Kuna atu ambao anahala kpwa nguvu anachiya asiokala na ise zao kula nyahoni mwa nine zao,

na kuhala mzamana ana atsanga a achiya.)

¹⁰Nyo achiya nkunyendeka chitsaha, bila nguwo,

na kuvuna nganu ya atu kuno anahirika.

¹¹Nkuminya zaituni za atu ayi aatengezere mafuha,

na kuminya zabibu kuno anafwa chiru.

¹²Kuula kpwa atu afwao kunasikirika mo mudzini,

na nyo achiolumizwa anaririra kuterywa

ela Mlungu kaphundza mavoyo gao bii.

¹³Kuna aremao mwanga,

asiomanya njiraze,

wala kuzigbwira.

¹⁴Muolagadzi nkulamuka chimirimiri,

ili aweze kuolaga achiya na agayi,

na usiku akakala dza muivi.

¹⁵Dzitso ra mzindzi nkugodzera jiza rihande,

nkudzigaluza uso na kuamba,

‘Takuna mutu ndiyeniona.’

¹⁶Usiku aivi nkuvundza na kuinjira nyumbani

nako kuchicha nkudzifungira akalala,

taamanya mwanga bii.

¹⁷Mana chilungulungu cha jiza kpwao ni ligundzu,

mana taaogopha mambo ga kutisha gahendekago jizani.

¹⁸Munaamba, ‘Anaangamika dza povu rinavyophirikpwa ni madzi,

nyo mtalo wao wa yo tsi ukalaniwa,

hata taphana aphiyaye kpwendahenda kazi kpwenye minda yao ya mizabibu.

¹⁹Dza ukame na dzuwa riyayushavyo barafu,

ndivyo ko kuzimu kuahalavyo nyo ahendao dambi.

²⁰Andayalwa ni nine zao enye

mabulu gandaaona kukala mtswano,

kpwa hivyo uyi undavundzwa dza muhi.

²¹Atu ayi nkuonera achetu tasa,

na taamuhendera manono mchetu gungu.

²²Ela Mlungu nkuausa enye nguvu kpwa uwezowe,

dzagbwe nkuunuka, ela taana uhakika wa kpwenderera kukala moyo.

²³Iye nkuahenda anaomuadamira akale salama,

ela matsoge ganalola njira zao.

²⁴Ayi nkuongokerwa kpwa muda tu, chisha badaye nkuyaya,

nkunyala na kuangamika dza kodza,

vitswa vyao nkukatwa dza masuche ga nganu.’

²⁵Ichikala si hivyo ni ani ndiyeniamba nina handzo,

na kuonyesa kukala nigombago si ga kpweli?”

Bilidadi: mutu kaweza kukala wa haki mbere za Mlungu

¹Chisha Bilidadi kula Shuwa achijibu achiamba,

²“Endzi na kuogofya ni kpwa Mlungu,

iye nkuika amani ko kpwakpwe dzulu mlunguni.

³Dze, jeshire rinaolangika?

Ni ani asiyengʼazirwa ni mwangawe?

⁴Kpwa hivyo mutu anawezadze kukala na haki mbere za Mlungu?

Ye avyalwaye ni mchetu anawezadze kukala swafi?

⁵Lola, hata nyo mwezi tauna mwanga wa kukola

na zo nyenyezi si swafi phakpwe matsoni,

⁶dze, ye mutu ambaye ni dza bulu,

na mwanadamu ambaye ni dza mnyololo?”

Ayubu anatogola ukulu wa Mlungu

¹Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

²“Uwe ukaniterya mimi nisiye na uwezo!

Uwe ukanitivya mimi mnyonje!

³Ukanipha ushauri mnono mimi nisiye na ikima,

na kunishirikisha ujuzi munji urio nao!

⁴Ni ani ariye kuterya kugomba maneno gano,

na ni roho ya ani ichiyohumira kanwayo kugomba?

⁵Roho za aho ariofwa zinakakama,

zo zisagalazo tsini ya madzi.

⁶Kuzimu ku laza mbere za Mlungu,

na Abadoni26:6 Abadoni manaye ni ubanangi. Ni dzina ranjina ra kuzimu. taina mfwiniko wowosi.

⁷Iye anakudula vurini dzulu ya phatu phasipho na chitu,

na anagbwadzika dunia dzulu ya phatu phasipho na chitu.

⁸Iye nkufunga madzi ndani ya mainguge maziho,

na maingu tagaahuka kpwa uzihowe.

⁹Nkubwiningiza uso wa mwezi wa dzungo,26:9 Tafusiri zanjina zinaamba anabwiningiza uso wa chihiche cha endzi.

kpwa kuutandazira ingure.

¹⁰Iye waika mwisho wa matso dzulu ya uso wa madzi,

nao unaonekana dza mviringo uzungulukao dunia,

phapho ndipho phenye mphaka wa mwanga na jiza.

¹¹Nguzo za mlunguni nkukakama,

na kuangalala kpwa kudemurirwa ni Mlungu.

¹²Kpwa uwezowe wahuriza bahari,

na kpwa kuelewakpwe wamkata Rahabu vipande-vipande.

¹³Kpwa msehowe ko mlunguni kpwakala kpwereru,

mkpwonowe wadunga yo nyoka iriyokala inachimbira.

¹⁴Lola, ihi ni miphaka ya njiraze,

naswi hunasikira vichache kumuhusu!

Ni ani awezaye kuchielewa chiguruguru cha uwezowe?”

Ayubu anaamba andaenderera kukala muaminifu

¹Ayubu waenderera kugomba achiamba,

²“Kpwa kpweli dza Mlungu aishivyo, iye ariyeniusira haki yangu,

iye Mwenye Nguvu Zosi ariyehenda roho yangu ikale na sonono,

³wakati wosi ndiokala moyo

na pumuzi ya Mlungu ndiphokala mwangu pulani,

⁴madomo gangu tagandagomba uyi,

na lilimi rangu tarindagomba handzo.

⁵Vino niambe kukala mwimwi mu sawa, hata!

Mimi nindaamba sina makosa hata nifwe vivyo.

⁶Nindagbwiririra haki yangu, nami sindaitsuhula,

Sindadziona mkosa siku zosi za maisha gangu.

⁷Richa adui wangu akale dza ye mui,

na iye aunukaye chinyume changu akale dza asiye na haki.

⁸Kpwani ana kuluphiro rani ye asiyemuogopha Mlungu wakati rohoye inatuluzwa,

wakati Mlungu anahala uzimawe?

⁹Dze, Mlungu andaphundza chiriroche,

wakati anatsupira mashaka?

¹⁰Dze, andahamirwa ni iye Mwenye Nguvu Zosi?

Dze, andamuiha Mlungu wakati wosi?

¹¹Richa nikufundze kuhusu uwezo wa Mlungu,

sindafwitsa njira za iye Mwenye Nguvu Zosi.

¹²Lolani, mwi enye mkadzionera,

mbona vino mnagomba maneno gasigo na mana?

¹³Uhu ni mtalo wa mutu mui apangirwao ni Mlungu,

na urisi ambao atu makatili nkuphaha kula kpwa iye Mwenye nguvu Zosi.

¹⁴Anae achikala anji mwisho wao ni upanga,

chisha chivyaziche tachindakala na chakurya cha kukola.

¹⁵Hara ndiotiya, andaolagbwa ni ukongo mui,

na magungu gao tagandaaririra.

¹⁶Dzagbwe anakusanya feza dza vumbi,

na kudziikira nguwo nyinji dza ndulu ya ulongo,

¹⁷iye andaikusanya ndulu, ela a haki andazihumira,

na asio na lawama andaganya zo feza.

¹⁸Nyumba adzengayo ni dza muhambo wa dzwidzwidzwi,

dza chibanda chodzengbwa ni mrindzi.

¹⁹Atu ayi nkulala matajiri,

ela angʼazapho matso, utajiri wao taupho.

²⁰Vitu vya kuogofya vindamwedzera dza mafuriko,

usiku chikulukulu nkumuhala.

²¹Phuto kula mlairo wa dzuwa nkuphepherusa kula phakpwe kaya,

nao taapho tsona.

²²Nkumpiga bila ya mbazi,

wakati anajeza kuchimbira nguvuze.

²³Phuto nkuazemerera wakati anazola,

na kuatishira kpwa nguvuze za kubananga.

Ayubu anatogola ikima

¹Kpweli kuna timbo ya feza,

na phatu phafulwapho zahabu.

²Chuma nkutsimbwa kula mtsangani,

na shaba nkuyayushwa kula maweni.

³Atsimbadzi nkumwirika mo jizani,

na kuendza mawe tsini sana,

kpwenye chilungulungu cha jiza.

⁴Aho nkutsimba madibwa ko deteni kure na kura atu asagalako,

ko kusikotsupirwa ni acharo;

nkufungbwa mikowa akadewadewa, kuphiya mbere na nyuma kure na atu.

⁵Mtsangani ndimo mutulukamo chakurya,

ela ko tsini aho nkuasa moho akavundza-vundza myamba.

⁶Mawege ndigo gatulukago yakuti,

na mtsangawe ndio utuluzao zahabu.

⁷Njira iyo taimanywa ni nyama yeyesi wa mapha aryaye nyama,

na hata kozi taridzangbweiona.

⁸Nyama a tsakani anaodzinyobola taadzangbweivyoga,

na simba kadzangbweitsupira.

⁹Mwanadamu nkutsimba myamba mifu,

na kupendula misingi ya myango.

¹⁰Nikutsonga mitaru mo myambani,

na dzitsore nkuona chila dziwe ra samani.

¹¹Nkuziba vidzuho ili visijere,

na chitu chofwitswa nkuchituluza mwangani.

¹²Ela ikima inaweza kuphahikanaphi?

Na ko kuelewa kusagalaphi?

¹³Mwanadamu kamanya samaniye,

nayo taiphahikana kpwenye tsi ya atu ario moyo.

¹⁴Chivwa chinaamba, ‘Taimo mu mwangu,’

na yo bahari inaamba, ‘Hata ku kpwangu taiko.’

¹⁵Taigulwa na zahabu,

chisha samaniye taiweza kupimwa feza.

¹⁶Samaniye taiweza kupimwa na zahabu kula Ofiri,

wala na mawe ga shohamu au ga yakuti,

¹⁷zahabu wala chilolo tachiweza kufwananishwa nayo,

wala taiweza kubadilishwa na mwiyo wa zahabu swafi.

¹⁸Ikima ina samani kuriko fezaluka na bilauri,

beiye inatsupa ya lulu.

¹⁹Topazi kula Kushi taiweza kufwananishwa nayo,

wala taiweza kufwananishwa na samani ya zahabu swafi.

²⁰Kpwa hivyo ikima ilaphi?

Na ko kuelewa kusagalaphi?

²¹Ikafwitswa ili ario moyo asiione,

na kufwitswa nyama a mapha.

²²Abadoni na Chifo vinaamba,

‘Hukasikira ndziyendziyeze na masikiro gehu.’

²³Mlungu ndiye amanyaye njira ya kuphiya ko iriko,

na pho phatu ikalapho.

²⁴Mana anaona hata misho ya dunia,

na kuona chila chitu tsini ya mlungu.

²⁵Ariphohenda phuto rihende nguvu,

na kugapima go madzi,

²⁶na ariphoikira mvula amuri,

na yo njira ya limeme,

²⁷hipho ndipho ariphoiona ikima na achiitangaza kukala ina samani,

achiichunguza na kuihenda ikale imara.

²⁸28:28 Zaburi 111:10; Misemo 1:7; 9:10Naye achigomba na mwanadamu achimuamba,

‘Kumuogopha Mwenyezi Mlungu, ndicho chandzo cha ikima,

na kudzitenga na uyi ndiko kuelewa.’ ”

Ayubu anamarigiza kudzihehera

¹Phahi Ayubu achienderera kugomba achiamba,

²“Naaza kala ni dza nirivyokala pho kare,

dza siku ambazo Mlungu kala achinirinda.

³Wakati taaye kala inaaka dzulu ya chitswa changu,

na kunimwirikira mwanga wakati kala nanyendeka jizani.

⁴Naaza kala ni dza nriphokala na nguvu,

wakati nriphokala msena wa Mlungu, naye kala anarinda mudzi wangu.

⁵Wakati ye Mwenye Nguvu Zosi ariphokala achere nami,

nami kala nkazungulukpwa ni anangu.

⁶Wakati ngʼombe zangu kala zina maziya manji,

na vidzuho vya mafuha kala vyajera kpwenye mwamba urio phatu pha kuminyira zaituni zangu!

⁷Wakati niriphotuluka kondze kuphiya ryango ra mudzi,

na kusagala kpwenye nafwasi yangu mkpwutanoni.

⁸Barobaro ariphoniona, aniphisa,

nao atumia aunuka kunipha ishima.

⁹Vilongozi nao taagombere,

anyamala gbwii.

¹⁰Hata akulu anyamala,

avi malilimi gao gakagbwirana na malakalaka.

¹¹Yeyesi ariyenisikira waniiha ariyejaliwa

na arioniona agombato kunihusu

¹²mana nakanira achiya arioririra kuterywa,

na ye mwanachiya ambaye kala kana mutu wa kumterya.

¹³Náterya atu ariokala phephi na kufwa, nao achinijaliya.

Náhenda gungu aimbe kpwa kuhererwa.

¹⁴Náhenda haki wakati wosi nayo ichikala dza nguwo,

na uamuli wa haki, uchikala dza kandzu na chiremba kpwangu.

¹⁵Nákala msada kpwa vipofu,

na nchiterya viswere.

¹⁶Nákala baba wa achiya,

na nchichunguza malau ga atu ambao kala siamanya.

¹⁷Nchivundza ndzeya za atu ayi,

na kuahenda atuluze atu ariokala mwao menoni.

¹⁸Chisha nchiaza nchiamba, ‘Siku zangu zindakala nyinji dza mtsanga,

nami ndafwerera phangu kaya.

¹⁹Mana ndakala dza muhi ambao miziye ikafika madzini,

na pandaze zina manena usiku wosi.

²⁰Ndatogolwa luphya chila wakati,

na uha wangu undakala muphya kpwenderera mwangu mkpwononi.’

²¹Atu aphundza ushauri wangu

achinyamala achinigodzera nigombe.

²²Maneno gangu gainjira mwao masikironi dza matone ga mvula,

niriphomarigiza kugomba, aho taagombere tsona.

²³Anigodzera dza agodzeravyo mvula,

na achiphokera maneno gangu dza mkurima aphokeravyo mvula ya mwaka.

²⁴Naonyesa uso wa raha wakati kala taana kuluphiro,

furaha ya uso wangu yaatiya moyo.

²⁵Naatsamburira njira na nchikala dza mkpwulu wao,

nami naishi dza mfalume kahi ya jeshire,

dza mutu aphozaye marenda atu asononekao.”

¹Ela vivi ananibera,

aho ambao ni adide angu,

atu ambao ise zao náaona taafwaha

hata kuimirira madiya garindago chaa changu.

²Mino kala ndaphahani mwao mikononi,

atu ambao mikotse yao kala ikaasirira?

³Kpwa kutsowa na kukala na ndzala siru

aguguna mizi mikavu usiku kpwatu kusiko na atu.

⁴Aendza mimea jangbwani na makodza ga tsakani achirya

arya hata mizi ya muhi wa lihago.

⁵Azoreswa akale kure na atu,

atu nkuapigira kululu dza za aivi.

⁶Anashurutishwa kusagala madeteni,

kahi ya madibwa ga yo tsi na kpwenye panga za myamba.

⁷Mo vitsakani nkurira dza punda,

na kukusanyika tsini ya mihi ya miya.

⁸Atu azuzu, asiomanyikana,

ariozolwa kahi ya yo tsi.

⁹Vivi ana aho ananitunga wira wa kunibera,

nikakala ndzimo ya kunyeterana kahi yao.

¹⁰Ananibera na kudzitenga kure nami,

achiniona taaricha kunitehera mahe.

¹¹Mana Mlungu akarejeza liphohe ra uha wangu na kunigayisa,

atu taadzizuwiya tsona kunihendera amendzavyo.

¹²Likumundi ra atu rikaunuka kunipiga na kunilinga mgoi,

ananihegera mihambo njirani ili niangamizwe.

¹³Anabomola njira yangu,

anahenda mashaka gangu gazidi,

taalonda kuterywa ni mutu.

¹⁴Ananedzera kutsupira mwanya mkpwulu,

na bada ya kunishambuliya, anaenderera mbere.

¹⁵Vivi naogopha sana,

nguma yangu ikauswa ni phepho,

na kuongokerwa kpwangu kukatsupa dza ingu.

¹⁶Vivi sina matumaini ga kuishi,

siku za kugaya kpwangu zikanigbwira.

¹⁷Usiku mifupha yangu inatsanga,

na sonono niisikirayo taisira.

¹⁸Mlungu akagbwira vwazi rangu ngingingi,

akanigbwira dza ukosi wa shati rangu.

¹⁹Iye akanitsupha matopeni,

nami nikakala dza vumbi na ivu.

²⁰Ee! Mlungu, nakuririra, ela kunilavukiza,

ninaima mberezo ela hata kunilola.

²¹Ukagaluka kukala msiru kpwangu,

unanigayisa kpwa uwezoo.

²²Unanitsupha dzulu ili niphepheruswe ni phepho,

unanihenda nisukpwesukpwe hiku na hiko ni phuto.

²³Ee namanya undaniphirika hata chifoni,

phatu phariphopangirwa osi ario moyo.

²⁴Kpwa kpweli taphana mutu asiyegolosera mkpwono mutu alondaye msada,

napho anavoya msada wakati wa mashaka.

²⁵Dze, mino siyaaririra hara ariokala na shida?

Dze, moyo wangu tauyasononeswa ni achiya?

²⁶Ela niriphotarajiya manono, mai ndigo goniphaha,

niriphogodzera mwanga, jiza rakpwedza.

²⁷Moyo wangu unagaya, nao tauhurira bii,

nikaphahwa ni siku za mateso.

²⁸Nadengereka kuno nkavundzika moyo,

nikaima mkpwutanoni na kuririra msada.

²⁹Mabawa ndigo chigokala enehu,

na mbuni ndio chiokala asena angu.

³⁰Ngozi yangu inakala nyiru na inayuka,

na mwiri wangu unaphya na dzoho ra homa.

³¹Ngephephe yangu ikakala ya kusononekera,

na chivoti changu chikakala sauti ya hara arirao.

¹“Mimi náika chilagane na matso gangu,

nisilole msichana na kumuaza.

²Mtalo wangu ni utu wani kula kpwa Mlungu ariye dzulu,

na urisi wangu ni uphi kula kpwa ye Mwenye Nguvu Zosi?

³Dze, mafwa tagaphaha asio na haki,

na hasara ikaaphaha ahendao mai?

⁴Ikale Mlungu kaona njira zangu,

na kuolanga nyago zangu zosi?

⁵Ichikala nkaishi kpwa kugomba handzo,

na kukala maironi kuchenga atu.

⁶(Nanipimwe na mizani iriyo sawa-sawa,

ili Mlungu amanye kukala sina makosa!)

⁷Ichikala náricha njira ya sawa, nchiaphuka,

na moyo wangu ukalunga tamaa za matso gangu,

na ichikala mikono yangu ikakala najisi kpwa kuhenda dambi,

⁸phahi naniphande na wanjina arye,

na mimea yosi ya mwangu mundani naingʼolwe.

⁹Ichikala moyo wangu wahamirwa ni mchetu,

na ichikala naoteya mryangoni pha jirani,

¹⁰phahi mkpwazangu naamjitire mutu wanjina,

na alume anjina naalale naye.

¹¹Mana riro rindakala kosa kulu,

kosa ambaro muamuli ni lazima alavye uamuli;

¹²mana uho ungekala moho uochao Abadoni,

nao ungeocha mizi ya mavuno gangu.

¹³Ichikala nábera maneno ga muhendadzi-kazi wangu mlume au mchetu,

ariphoreha malalamishi kunihusu,

¹⁴mino ndahendadze Mlungu ndiphoniunukira?

Ndiphoniuza nindamuambadze?

¹⁵Ye ariyeniumba siye ariyeumba aho atumishi?

Dze, siye ariyehuumba swiswi hosi ndanini mwa mayo zehu?

¹⁶Ichikala namlafya mchiya chochosi aricholonda,

au kumuhenda gungu akose kuluphiro,

¹⁷au nárya chakurya machiyangu,

bila ya kuganyira achiya;

¹⁸(mana kula udide wangu nárera anachiya avi ni ise yao,

na naalongoza magungu hangu kala nchere mdide);

¹⁹nikale náona mutu anafwa kpwa kukosa nguwo,

au mchiya asiyekala na nguwo ya kudzibwiningiza,

²⁰na simuphere mavwazi ga nyoya za mangʼondzi gangu go mtiya dzoho,

naye achinishukuru.

²¹Ichikala naunula mkpwono wangu chinyume cha anachiya,

nchimanya naweza kupendelewa ni aamuli,

²²phahi richa kombefupha rangu rinyotoke kula pho fuzini,

na mkpwono wangu unyotoke kula pho phogbwizanyirwa na mwiri.

²³Mana naogopha mafwa kula kpwa Mlungu,

na kpwa sababu ya ukuluwe sihendere hivyo.

²⁴Napho nahenda zahabu kukala kuluphiro rangu,

au kuiambira zahabu swafi uwe u tegemeo rangu.

²⁵Ichikala nafwahirwa ni unji wa utajiri wangu,

au kpwa kukala mkpwono wangu wafwanikiwa na vitu vinji.

²⁶Kala nálola dzuwa wakati ririphokala rinangʼala,

au mwezi uriphokala unaphiya kahi ya unonowe,

²⁷na moyo wangu kushawishika kuviabudu chisiri,

na kuidonera mikono yangu kpwa kuvipha ishima.

²⁸Riri naro ringekala kosa ra kutiywa adabu ni aamuli,

mana ningekala wa handzo kpwa Mlungu ariye dzulu.

²⁹Ichikala náhamirwa ni kubanangbwa kpwa iye ariyenimena,

au kudzikarya ariphophahwa ni mai,

³⁰(kanwa yangu taidzangbwehenda dambi

kpwa kulani mutu afwe,)

³¹kalapho atu a mwangu nyumbani taadzangbweamba,

‘Ni ani ambaye kadzangbwerya chakurya cha Ayubu hata akamvuna?’

³²(Takuna mjeni ariyelala kondze njirani,

mino naavugurira miryango yangu acharo,)

³³sifwitsire dambi yangu dza atu anjina ahendavyo,

sifwitsire kosa rangu mwangu moyoni,

³⁴kpwa sababu ya kuogopha likumundi ra atu

au kuberwa ni atu a mryango wehu,

sinyamarire na sikosere kutuluka kondze.

³⁵Kalapho phangekala mutu wa kuniphundza!

(Naweza kutiya saini kpwa chila neno nrirogomba!)

Ye Mwenye Nguvu Zosi naanijibu

mashitaka anagonilavira gangeandikpwa.

³⁶Kpwa kpweli ningegatsukula phangu mafuzini,

ningegavwala dza tadzi.

³⁷Ningemuolangira gosi nrigohenda,

nami ningemsengerera dza mkpwulu.

³⁸Ichikala tsi yangu nkurira chinyume changu

na mitaruye nkurira phamwenga,

³⁹na kurya mavunoge bila ya kugariphira,

na kusababisha chifo cha enye munda,

⁴⁰richa miya imere badala ya nganu,

na nyasi badala ya mere.”

Uhu ndio mwisho wa kugomba kpwa Ayubu.

Elihu anagomba

¹Phahi aho atu ahahu aricha kumjibu Ayubu, kpwa kukala kala ni mwenye haki phakpwe matsoni mwenye. ²Ndipho Elihu, mwana wa Barakeli, wa mryango wa Buzi, wa chivyazi cha Ramu achitsukirwa. Iye watsukizwa ni Ayubu kpwa sababu Ayubu kala ni mwenye haki phakpwe matsoni mwenye na kukala Mlungu wamtiya adabu bila kosa. ³Chisha achiatsukirirwa asena ahahu a Ayubu mana aamba kukala Ayubu ana makosa, ela taayaweza kuonyesa makosage. ⁴Phahi Elihu kala akagodzera agombe na Ayubu, mana nyo anjina kala ni avyere kuriko iye. ⁵Naye ariphoona kukala nyo atu ahahu taana jibu ra kugomba tsona, achitsukirwa.

⁶Ndipho Elihu mwana wa Barakeli, wa mryango wa Buzi achiamba,

“Mimi ni mdide kpwenu,

namwi muavyere kuriko mimi,

ndiyo mana náogopha

kukuambirani go nimanyago.

⁷Nchiamba, ‘Richa atumia agombe,

mana miaka minji inafundza ikima.’

⁸Ela ni yo roho ndani ya mwanadamu,

yo pumuzi ya iye Mwenye Nguvu Zosi, ndiyo imuhendayo aelewe.

⁹Si utumia macheye umuhendesao mutu kukala na ikima,

wala si atumia machiyao amanyao chiricho sawa.

¹⁰Kpwa hivyo naamba, ‘Niphundzani

nami nigombe nimanyacho.’

¹¹Lolani, nágodzera mugombe,

náphundza maneno genu ga ikima,

mriphokala munatsambula ra kugomba.

¹²Náhega sikiro kukuphundzani,

ela taphana ariyemshinda Ayubu,

au ariyejibu manenoge.

¹³Dzimanyirireni sedze mukaamba, ‘Swiswi hukaphaha ikima,

Mlungu tu ndiye awezaye kumturya, si mwanadamu.’

¹⁴Iye kaniambirire mimi go manenoge,

nami sindamlavukiza dza vyo mchivyomlavukiza mwimwi.

¹⁵Aho akaangalala, taana ranjina ra kumlavukiza,

taana ra kugomba.

¹⁶Kpwa utu wani nigodzere, kpwa sababu taagomba,

mana aho aimire bila ya kujibu rorosi?

¹⁷Mimi nami ndagomba

na nilavye maoni gangu.

¹⁸Mana nina maneno manji ga kugomba,

na yo roho iriyo ndani yangu inanihimiza nigombe.

¹⁹Mo mwangu ndani ni dza uchi uchiotiywa miyo uchiofundirwa,

dza viriba viphya virivyo phephi na kuahuka.

²⁰Ni lazima nigombe ili niphunguze dukuduku nrironaro,

ni lazima ninahule kanwa yangu nijibu.

²¹Sindapendeleya mutu yeyesi

au kulavya maneno ga kubembeleza mutu.

²²Mana simanya kubembeleza,

la sivyo ariyeniumba anaweza kuniangamiza mara mwenga.

Elihu anamdemurira Ayubu

¹Vivi navoya Ayubu, unisikize,

na uphundze chila rorosi ndirogomba.

²Lola, nafwenula kanwa yangu,

ro lilimi ndani ya kanwa yangu rinagomba.

³Go nigombago gala moyo urio sawa,

nayo kanwa yangu indagomba go nimanyago.

⁴Roho ya Mlungu yeniumba,

na mseho wa iye Mwenye Nguvu Zosi unanipha uzima.

⁵Nijibu ichiwezekana,

panga manenogo vinono na ulumbe lauro mbere zangu.

⁶Lola, mimi ni dza uwe mbere za Mlungu,

mimi piya naumbwa na ulongo.

⁷Taphana sababu ya kuniogopha,

maneno gangu tagandakala maziho kpwako.

⁸Kpwa kpweli ukagomba,

nami nikasikira go manenogo.

⁹Uwe unaamba, ‘Mimi ni swafi, sina dambi,

sina ila wala uyi.

¹⁰Ela Mlungu akaona sababu ya kukosana na mimi,

na kunihenda nkale aduiwe.

¹¹33:11 Ayubu 13:27Anafunga magulu gangu na magogolo,

na kulolato njira zangu zosi.’

¹²Lola, kpwa riri uwe una makosa,

mana Mlungu ni mkpwulu kuriko mwanadamu.

¹³Kpwa utu wani ushindane naye,

kuamba, ‘Kandanijibu hata neno mwenga?’

¹⁴Mana Mlungu nkugomba kpwa njira hino na hira,

dzagbwe anadamu taaphundza kpwa makini.

¹⁵33:15 Ayubu 4:13Mlungu nkugomba na atu kpwenye ndoso na ruwiya usiku,

anadamu agbwirwapho ni usingizi wa fungo,

wakati arere vitandani mwao,

¹⁶ndipho nkuavugula masikiro gao,

na kuaogofyera kpwa kuakanya,

¹⁷ili ariche mahendo gao mai,

na kuausira kudzikarya kpwao.

¹⁸Mlungu nkuzuwiya roho ya mutu isiinjire kuzimu,

maishage gasiangamike kpwa upanga.

¹⁹Mlungu nkumtiya adabu ya kulumiza pho phakpwe chitandani,

na kuhenda mifuphaye itsange bila kuricha.

²⁰Nkuangamiza hamu yosi ya chakurya,

naye nkurema chakurya amendzacho.

²¹Iye nkuonda hata akakala mifupha mihuphu,

na kutuluka ngungundu ambazo kala tazionekana.

²²A phephi asirirwe mbirani,

na maishage ganasengerera ajumbe arehao chifo.

²³Chisha ichikala kuna malaika ko uphandewe,

mmwenga kahi ya maelufu,

wa kumuambira mwanadamu afwahago kuhenda,

²⁴amuonere mbazi na aambe,

mtivyeni asitserezwe mbirani,

nina maripho ga kumtivira.

²⁵Hipho mwiriwe undakala dza wa barobaro,

andaweza kuuyiza nguvuze za uvulanani.

²⁶Iye nkuvoya na Mlungu nkukubali mavoyoge,

nkumuabudu Mlungu kuno ana raha.

Iye andasemurira ayae vira Mlungu arivyomtivya na chifo.

²⁷Iye andaimba mbere za atu, aambe,

‘Mimi náhenda dambi nami silungire haki,

chisha siyariphizwa.

²⁸Mlungu wativya roho yangu isitserezwe mbirani,

nami nindakala moyo nione mwanga.’

²⁹Lola, Mlungu nkumuhendera mwanadamu,

gaga gosi kano mbiri au hata kano tahu,

³⁰ili ativye rohoye kula mbirani,

na aone mwanga wa uzima.

³¹Hega sikiro unisikize uwe Ayubu,

nyamala nami ndagomba.

³²Ichikala una ra kuniamba, nijibu,

gomba, mana nalonda nionyese kukala u wa haki.

³³Ichikala kuna ra kulavukiza, kala zii,

niphundza, nami ndakufundza ikima.”

Elihu anaamba Ayubu anadzikarya

¹Chisha Elihu waamba,

²“Phundzani go nigombago mwi atu enye ikima,

niphundzani, mwimwi mmanyao.

³Mana sikiro nkupima maneno,

dza lilakalaka ritatavyo chakurya.

⁴Nahutsambuleni gara garigo ga sawa,

nahudzifundzeni garigo manono.

⁵Mana Ayubu anaamba, ‘Mino sina lawama,

na Mlungu akaniusira haki yangu.

⁶Dzagbwe sina makosa, ela natalwa kukala wa handzo,

dzagbwe sina uasi, vironda vyangu taviphola.’

⁷Ni ani ariye dza Ayubu,

ambaye kuhenda uyi kpwakpwe ni dza kunwa madzi?

⁸Iye nkudziunga na atu ahendao mai,

na kunyendeka phamwenga na atu ayi.

⁹Mana nkuamba, ‘Taimfwaidi mutu

achihamira Mlungu.’

¹⁰Kpwa hivyo niphundzani, mwi atu muelewao,

Mlungu kaweza kuhenda uyi,

iye Mwenye Nguvu Zosi kaweza kuhenda kosa.

¹¹34:11 Zaburi 62:12Mana andamripha mutu kulengana na kaziye,

na andamriphiza mutu kulengana na njiraze.

¹²Kpweli nkukala, Mlungu kaweza kuhenda uyi,

chisha iye Mwenye Nguvu Zosi kandalavya uamuli wa handzo.

¹³Ni ani ariyemuika muimirizi wa dunia,

na ni ani ariyemuika atawale dunia yosi?

¹⁴Kalapho Mlungu angehala rohoye,

na kuusa pumuziye,

¹⁵anadamu osi angeangamika chivyamwenga,

na mwanadamu angeuya mtsangani.

¹⁶Ichikala unaelewa, sikira vivi,

phundza maneno nigombago.

¹⁷Dze, ye aberaye haki anaweza kutawala?

Dze, unaweza kuamula mwenye haki na uwezo kukala mkosa?

¹⁸Amuambiraye mfalume, ‘Uwe kuna mana,’

na kpwa vilongozi, ‘Mwi atu ayi.’

¹⁹Iye kapendeleya vilongozi,

wala kapendeleya matajiri kuriko achiya,

mana osi ni kazi ya mikonoye.

²⁰Aho nkufwa gafula, usiku wa manane,

atu nkusumbiswa na kufwa

na enye nguvu nkuuswa bila ya kugutwa ni mkpwono wa mutu.

²¹Mana matsoge ganalola njira za mwanadamu,

na kuona chila hatuwa avyogayo.

²²Taphana jiza au chilungulungu cha jiza,

ambacho chinaweza kufwitsa atu ayi.

²³Mana Mlungu kana haja ya kuchunguza mutu zaidi,

napho ni edze mbereze ahukumiwe.

²⁴Iye nkuangamiza masujaa bila ya kuachunguza,

na kuika anjina phatu phao.

²⁵Kpwa kukala anamanya go ahendago,

iye nkuapendula usiku na kuabananga-bananga.

²⁶Iye nkuapiga kpwa uyi wao,

mbere za atu,

²⁷kpwa sababu aricha kumlunga,

na taakubali kugbwira njiraye hata mwenga.

²⁸Aho ahenda chiriro cha achiya chichimfikira,

naye achisikira chiriro cha agayao.

²⁹Ela achinyamala, ni ani awezaye kumlamula?

Afwitsapho usowe taphana awezaye kumlola,

si taifa, si mutu.

³⁰Iye nkuzuwiya atu asiomuogopha Mlungu asitawale,

ili asedze akahegera atu mihambo.

³¹Kpwani mutu achimuamba Mlungu,

‘Ni mwenye makosa, nami sindauyira tsona.

³²Nifundza makosa nisigogaona,

ichikala nikahenda uyi, sindauhenda tsona.’

³³Dze, Mlungu andakuriphiza dza umendzavyo uwe,

uchirema kutubu?

Mana uwe ndiwe umanyaye, si mimi

kpwa hivyo gomba umanyaro.

³⁴Atu a kuelewa andaniamba,

enye ikima anisikirao andaniamba,

³⁵‘Ayubu anagomba bila ya marifwa,

na manenoge tagana busara.’

³⁶Naaza Ayubu angechunguzwa hadi mwisho,

kpwa mana anajibu dza atu ayi.

³⁷Mana zo dambize anazienjereza kpwa kuasi,

uwe kuna ishima,

unagomba maneno ga kutsukiza chinyume cha Mlungu.”

Elihu anaenderera kumdemurira Ayubu

¹Chisha Elihu achienderera kugomba achiamba,

²“Dze, we unaona ino ni haki?

Hangbwe unaamba, ‘Mino nina haki mbere za Mlungu.’

³Tsona unauza unaamba, ‘Ina fwaida yani kpwako?

Ninaphahani kpwa kusahenda dambi?’

⁴Nindakujibu phamwenga na nyo asenao.

⁵Lola ko mlunguni na uone,

unula matso ulole go maingu garivyo dzulu sana.

⁶35:6 Ayubu 22:2–3Kpwani Mlungu andayugika ichikala wahenda dambi?

Na ichikala dambizo ni nyinji, vyo zinamuhendadze?

⁷Ichikala u wa haki, we unamuphani,

au anaphokerani kula mwako mkpwononi?

⁸Uyio unahusu mwanadamu dza uwe,

na hakiyo inaweza kufwaha mwanadamu wanjina.

⁹Kpwa sababu ya kuonerwa sana, atu nkurira,

nkuririra msada kpwa go ahenderwago ni atu enye mkpwotse.

¹⁰Ela taphana aambaye, ‘Akuphi ye Mlungu muumba wangu,

alavyaye mawira wakati wa usiku,

¹¹anayehufundza zaidi kuriko nyama,

na ahuhendaye hukale na ikima kuriko nyama a mapha?’

¹²Aho nkurira, ela ye kaajibu,

kpwa sababu ya kudzikarya kpwa atu ayi.

¹³Kpwa kpweli Mlungu kaphundza chiriro sicho mana,

wala ye Mwenye Nguvu Zosi kachijali.

¹⁴Andakujibu viphi ichikala unaamba kumuona,

na lauro ri mbereze nawe unamgodzera!

¹⁵Mwimwi munaamba iye tsukizize tazitiya adabu,

na kajali sana uyi.

¹⁶Ayubu anafwenula kanwaye kugomba maneno sigo mana,

anagomba maneno manji bila marifwa.”

Elihu anatogola unono wa Mlungu

¹Phahi Elihu waenderera kugomba achiamba,

²“Nivumirirani chidide nami nindakuonyesani,

mana nchere na utu wa kugomba kpwa ajili ya Mlungu.

³Marifwa gangu ndagalavya kula kure,

na kuonyesa kukala muumba wangu ni wa haki.

⁴Mana kpwa kpweli maneno nigombago si ga handzo,

iye ariye mkamilifu kahi za marifwa a phamwenga nawe.

⁵Lola, Mlungu ni mwenye uwezo na kabaguwa mutu,

ana uwezo wa kuelewa.

⁶Iye karicha atu ayi akakala moyo,

ela anaapha agayao haki yao.

⁷Iye kausa matsoge kpwa enye haki,

ela nkuasagika kpwenye vihi vya utawala phamwenga na afalume

na nkuahenda aishimiwe ta kare na kare.

⁸Ela atu achifungbwa silisili,

na kufungbwa na nyugbwe za kugaya,

⁹Mlungu nkuaonyesa mahendo gao mai

kukala aho ni atu a kudzikarya.

¹⁰Nkuahenda asikire malagizoge,

na kualagiza atubu uyi wao.

¹¹Achimphundza na kumuhumikira,

nikuongokerwa kahi ya siku zao ziserezo,

na kuhererwa kahi ya miaka yao.

¹²Ela asiphophundza, andaangamizwa na upanga

na kufwa bila ya marifwa.

¹³Asiomuogopha Mlungu nkukala na tsukizi mwao mioyoni,

hata aafungapho, taarira kulonda msada.

¹⁴Aho nkufwa atsanga,

na maisha gao gasirira na waibu.

¹⁵Iye nkuakombola agayao kula kpwa kugaya kpwao,

Iye nkuahenda amusikize kuhumira mashaka gao.

¹⁶Mlungu wakutuluza tabuni

achikulongoza phatu wazi, phasipho shida,

na kuodzaza mezayo na vyakurya vinono-vinono.

¹⁷Ela vivi unaamulwa dza atu ayi aamulwavyo,

uamuli na haki zikakugbwira.

¹⁸Dzimanyirire sedze ukachengbwa ni utajiri,

au chiasi chikulu cha hongo chikakuhenda ugaluke.

¹⁹Dze, maliyo au mkpwotseo munji

unaweza kukuterya usigaye?

²⁰Usiaze usiku uinjire,

wakati mataifa gandaangamizwa.

²¹Dzimanyirire, usigalukire uyi,

mana uwe ukautsambula kuriko kugaya.

²²Lola, Mlungu nkuhenda makulu kpwa uwezowe,

ni ani awezaye kufundza dza iye?

²³Ni ani ariye mpangira ra kuhenda?

Au ni ani awezaye kumuamba, ‘Ukahenda makosa?’ ”

²⁴Usiyale kutogola mahendoge,

ambago atu nkugaimba kumtogola.

²⁵Atu osi aona Mlungu arigohenda,

atu nkugaona kula kure.

²⁶Mlungu ni mkpwulu sana hata tahuweza kumanya ukuluwe wosi,

miakaye taimanyikana.

²⁷Mana iye nkuvuta dzulu matone ga madzi,

na kula kpwa guro, mvula ikanya.

²⁸Nkuhenda maingu garehe mvula,

na ikaapiga atu kpwa unji.

²⁹Takuna amanyaye atandazavyo maingu,

wala chiguruguru chibandavyo kula kpwakpwe.

³⁰Lola, atsamusavyo limemere kumzunguluka,

na kubwiningiza vivwa vya bahari.

³¹Kpwa kureha mvula, nkuarisa atu

na kuaphahira chakurya chinji.

³²Iye nkugbwiririra limeme mwakpwe mikononi,

na kurihuma kura alondako.

³³Chiguruguru chinatangaza kukala phuto kulu riredza

hata mifugo nkumanya kukala kuredza phuto kali.

¹“Kpwa gago moyo wangu unakakama

na kuuka kula phatuphe.

²Phundzani kpwa makini ko kunguruma kpwa sautiye,

na nyo mngurumo utulukao mwakpwe kanwani.

³Nkurichira limeme tsini ya mlunguni kosi,

na kurihuma hata mwisho wa dunia.

⁴Bada ya riro chiguruguru nkururuma,

iye nkunguruma kpwa sautiye kulu.

Atuluzapho sautiye, kazuliya ro limeme.

⁵Mlungu nkunguruma kpwa njira ya kuangalaza,

anahenda mambo makulu ambago tahuweza kugaelewa.

⁶Mana nkuambira barafu, ‘Gbwa dzulu ya tsi,’

na mawasa, ‘Kala mvula kulu.’

⁷Nkuhenda chila mutu ariche kaziye,

ili atu osi arioaumba amanye kazize.

⁸Nyama a tsakani nkuphiya mwao mafwitsoni,

na kusala mwao pangani.

⁹Chikulukulu nkutuluka kula pho chiandzirapho,

na phuto kali nkureha mnyevu.

¹⁰Mseho wa Mlungu nkutuluza barafu

nago madzi manji nkuganda.

¹¹Mlungu nkuhenda maingu maziho gakakala madzi,

nkutsamusa limeme kutsupira gago.

¹²Gago nkugaluka kpwa ulongoziwe

kutimiza gosi arigogalagiza,

dzulu ya dunia yosi.

¹³Mlungu nkuhenda higa duniani,

ili kutiya atu adabu,

au kuonyesa mendzwaye.

¹⁴Vivi phundza, uwe Ayubu,

nyamala, uririkane maajabu ga Mlungu.

¹⁵Dze, unamanya vira Mlungu aamuruvyo maingu,

na kuhenda limemere ringʼale?

¹⁶Dze, unamanya vyo maingu gaphiyavyo,

kazi ya ajabu ya iye ariye mkamilifu wa kuelewa?

¹⁷Uwe ambaye nguwozo nikukola dzoho,

wakati tsi ihurire kpwa sababu ya phuto kula mwakani,

¹⁸dze, unaweza kukudula mlunguni dza iye ahendavyo,

na kukuhenda kukale kufu dza chilolo cha shaba ichiyotsuswa?

¹⁹Hufundze ga kumuambira,

kpwa kukala tahuweza kugomba lau rehu mana hu jizani.

²⁰Dze, nimuambire Mlungu kukala nalonda nigombe naye?

Ela ni ani alondaye kumizwa?

²¹Anadamu taaweza kulola dzuwa

wakati rinangʼala ko dzulu,

bada ya phuto kuphepherusa maingu gosi.

²²Mngʼalo wa zahabu nkuonekana vurini,

utukufu wa Mlungu nkuhuhenda ukaogopha.

²³Iye Mwenye Nguvu Zosi tahuweza kumuona,

iye ni mwenye uwezo na haki

akaodzalwa ni haki naye kaonera mutu.

²⁴Kpwa hivyo anadamu anamuogopha,

ela iye kajali mutu adzionaye ana ikima.”

Mlungu anamjibu Ayubu

¹Ndipho Mwenyezi Mlungu achimjibu Ayubu kula mo ndani ya chikulukulu achiamba,

²“Ni ani yuno ariye na shaka na ikima yangu?

Auzaye maswali bila marifwa?

³Dzifunge nguwo zidine,

ndakuuza maswali,

nawe undanijibu.

⁴Kala u kuphi nriphoika msingi wa dunia?

Haya niambira ichikala unaelewa.

⁵Ni ani ariyeika vipimovye? Kpwa kpweli uwe unamanya!

Au ni ani ariyegolosa mkpwowa wa kupimira, achiupima?

⁶Yo misingiye yaimiswa dzulu ya utu wani?

Au ni ani ariyeika dziwe kulu ra msingi?

⁷Wakati nyenyezi za pepho za kucha ziriphoimba phamwenga,

na malaika a Mlungu ariphokota kululu kpwa kuhererwa?

⁸38:8 Jeremia 5:22Au ni ani ariyefungira bahari na miryango,

wakati bahari iriphofurika kpwa nguvu dzulu ya tsi?

⁹Mimi ndimi nriyehenda maingu kukala vwazire,

ndimi nriyeibwiningiza na chilungulungu cha jiza.

¹⁰Mimi naikira bahari miphaka,

miryango na magbwama ga kufungira.

¹¹Nchiamba, ‘Undakpwedza hadi hipha ela kundatsupa,

na maimbigo ga nguvu gandazuwiywa hipha.’

¹²Dze, udzangbwelavya amuri kukale ligundzu hangu uandze kuishi

na kuamuru kukale chiti

¹³ili kuche duniani kosi,

na nyo atu ayi akutwekutwe kula mwao mafwitsoni?

¹⁴Mwanga nkuhenda myango na madete duniani

gaonekane wazi dza maandishi garigo kpwenye muhuri,

au dza maruwa garigo kpwenye nguwo.

¹⁵Atu ayi akausirwa jiza ambaro ndiro mwanga wao,

nao taaweza tsona kuunula mikono kuhenda uyi.

¹⁶Dze, udzangbwefikira pula za bahari,

au kunyendeka ko tsini za vivwa vya bahari?

¹⁷Dze, wavugurirwa yo miryango ya chifo ko kpwako,

au waonyeswa yo miryango ya kuzimu?

¹⁸Dze, unamanya upana wa dunia?

Aya, gomba ichikala unagamanya gosi higa.

¹⁹Ni iphi yo njira ya ko kusagalako mwanga?

Na ko kusagalako jiza nkuphi?

²⁰Dze, unaweza kuviphirika ko kpwao

na kumanya zo njira za kuphihira ko vikalako?

²¹Uwe ni ukale unamanya mana kala ukavyalwa kare,

nawe ukaishi miaka minji.

²²Dze, wainjira vyo vitsaga vya barafu,

au kuona vitsaga vya mvula ya mawe?

²³Vivyo naviikira wakati wa tabu,

kpwa siku ya kondo na viha.

²⁴Yo njira iphiyayo ko kuganywako mwanga ni iphi?

Au phuto ra mlairo wa dzuwa rinaandziraphi dzulu ya tsi?

²⁵Ni ani ariyetsimba mtaru hewani kpwa ajili ya mvula nyinji,

au kutengezera njira limeme?

²⁶Ni ani ariyehenda mvula inye phatu phasiphokala na atu,

yani jangbwani kusikokala na mwanadamu,

²⁷ni ani areheraye mvula tsi ya chitsapi isiyo na chitu,

na kuihenda imere nyasi?

²⁸Dze, yo mvula ina mvyazi wa chilume?

Au ni ani ariyevyala matone ga manena?

²⁹Yo barafu yatuluka ndanini mwa ani?

Ni ani ariyevyala manena ga barafu kula mlunguni?

³⁰Madzi nkugaluka gakakala mafu dza dziwe,

na madzi ga dzulu-dzulu ya bahari nkuganda.

³¹38:31 Ayubu 9:9; Amosi 5:8Dze, unaweza kufunga kowa Chirimira

au kurejeza kowa za Orioni?

³²Dze, unaweza kurilongoza kundi ra nyenyezi wakati wa majirage,

au kumlongoza Dubu na anae?

³³Dze, unamanya shariya zitawalazo mlunguni?

Ukale unaweza kuzihumira kutawala duniani?

³⁴Dze, unaweza kukota likululu rikafika mainguni,

ili ubwiningizwe ni mafuriko ga madzi?

³⁵Dze, unaweza kuhuma limeme na rikaphiya,

naro rikakuamba, ‘Himi hipha?’

³⁶Ni ani ariyehenda moyo ukale na ikima,

au kuihenda achili ingʼarirwe?

³⁷Ni ani ariye na ikima ya kuolanga maingu?

Au ni ani awezaye kuwesa viriba vya madzi ko mlunguni,

³⁸wakati vumbi rikakala dzinji,

na madongolowa kugbwirana phamwenga?

³⁹Unaweza kumuindzira simba nyama?

Au kumvunisa ana simba ario na ndzala,

⁴⁰wakati anaphodzifwitsa mwao pangani,

au adzifwitsapho kuoteya ko tsakani?

⁴¹Ni ani amuphaye kunguru chakurya,

wakati anae anaphomririra Mlungu,

na kudengereka kpwa kukosa chakurya?

¹Dze, unamanya wakati mbuzi za myangoni zivyalapho?

Udzangbweona mbala achivyala?

²Dze, unaweza kuaolangira miezi hadi kuvyala kpwao?

Au unamanya nyo wakati avyarirao,

³wakati azamapho na kuvyala ana ao,

na nyo utsungu wa kuvyala ukasirira phapho?

⁴Ana aho nkukula na kuphaha nguvu ko weruni,

nikuuka na kusauya tsona.

⁵Ni ani ariye richira foro akale huru?

Ni ani ariyevugula kowa?

⁶Námupha jangbwa rikale kayaye,

na tsi ya munyu ikale makaloge.

⁷Iye nkutseka kululu za mudzi,

chisha kana mphiriki wa kumpigira kululu.

⁸Nkuzunguluka ko myangoni kuendza nyasi,

nkuendza chila kodza itsi.

⁹Dze, nyahi andakubali kukuhumikira?

Au kusala mwako chaani usiku?

¹⁰Dze, unaweza kumfunga nyahi mikowa arime?

Yani arime madeteni nyumazo?

¹¹Dze, undamuadamira kpwa kukala ana nguvu nyinji,

au umrichire kaziyo ngumu?

¹²Dze, unamuamini akurehere mtsereo

na aukusanye phatu pha kuwagira?

¹³Mbuni nkupiga-piga maphage kpwa shobo,

ela nyoyaze taziyaigana na za korongo.

¹⁴Nikubwaga mayayige photsi,

na kugaricha gaphahe dzoho mtsangani,

¹⁵na kuyala kukala ganaweza kuvundzwa ni lwayo

na kukala nyama wa tsakani anaweza kugavyoga.

¹⁶Nkuahendera ukatili anae avi sio akpwe,

hata anae achifwa ye kajali

¹⁷mana Mlungu wamuhenda ayale ikima,

na kamuphere achili ya kufikiriya.

¹⁸Aandzulapho maphage azole mairo,

iye nkutseka farasi na mphirikiwe kpwa kukala farasi kamshinda mairo.

¹⁹We ndiwe uriyemupha farasi nguvu,

au kuvwika singoye nyoya nyire?

²⁰We ndiwe umuhendaye akatinatina dza ndzije?

Mrirowe wa maringo unaogofya.

²¹Nkumvura-mvura deteni na kufwahirwa ni nguvuze,

nkutuluka kpwendakutana na enye silaha.

²²Iye nkutseka wuoga, naye kaogopha bii,

kalozera upanga kogo.

²³Ryaka rinakokolosa phakpwe lavuni,

phamwenga na fumo ringʼalaro-ngʼalaro na mkuki ungʼalao-ngʼalao.

²⁴Kpwa usiru na more nkuitifula yo tsi,

chisha gunda ririrapho iye kaweza kuima.

²⁵Gunda ripigbwapho, iye nkurira,

Nkunusa kungu ya viha kula kure,

nkusikira msindo wa akulu a jeshi na kululu za viha.

²⁶Dze, cho chiphanga chinauruka kpwa ikimayo,

na kuandzula maphage kuphiya uphande wa mwakani?

²⁷Dze, kozi nkuphiya dzulu kpwa amuriyo,

na kudzenga nyumbaye phatu pha dzulu?

²⁸Nkuishi dzulu za myamba na kuihenda mudziwe,

myamba yenye lutsa ndiyo ngomeye.

²⁹Kula kuko nkuriyariya chakuryache,

matsoge nkuchiona kula kure.

³⁰39:30 Mathayo 24:28; Luka 17:37Anae nkufyondza mlatso,

na pharipho chimba, nkukala phapho.”

¹Mwenyezi Mlungu achimuamba Ayubu,

²“Dze, ashindanaye na ye Mwenye Nguvu Zosi anaweza kumrekebisha?

Ye ahehaye na Mlungu, iye naamjibu.”

Ayubu anamjibu Mlungu

³Ndipho Ayubu achimjibu Mwenyezi Mlungu achiamba,

⁴“Lola, mimi si rorosi, ndakujibu utu wani?

Nkafunga mromo wangu.

⁵Nikagomba limwenga, nami sindajibu.

Nikagomba kano mbiri, ela sindaenderera.”

Mwenyezi Mlungu anamjibu Ayubu

⁶Ndipho Mwenyezi Mlungu achimjibu Ayubu kula mo chikulukuluni achiamba,

⁷“Dzifunge nguwo zidine,

Ndakuuza maswali, nawe undanijibu.

⁸Dze, ikale undaonyesa kukala uamuli wangu sio wa haki?

Undanihenda kukala na makosa ili udzihende u wa haki?

⁹We una mkpwono dza wa Mlungu,

na kutuluza sauti ya kunguruma dza yakpwe?

¹⁰Aya dzivwike ukulu na uwezo,

dzipambe na nguma na ishima.

¹¹Onyesa tsukizizo nyinji,

umlole adzikpwezaye, umtsereze.

¹²Lola chila mmwenga adzikaryaye, umutsereze,

na uvyoge-vyoge ayi osi pho achiphoima.

¹³Azike mtsangani phamwenga,

afungire ko kuzimu.

¹⁴Ndipho nami ndakuambira

kukala mkpwonoo wa kulume unaweza kukupha ushindi.

¹⁵Lola, cho chiboko,

nrichoumba phamwenga nawe,

chicho nkurya nyasi dza ngʼombe.

¹⁶Lola, nguvuze zi mwakpwe chibiruni,

na uwezowe u kpwenye kano za ndaniye.

¹⁷Nkuhenda mchirawe ukagoloka dza muerezi,

kano za vigavye zikindikindi phamwenga.

¹⁸Mifuphaye ni dza miridza ya shaba,

na maguluge dza miraba ya chuma.

¹⁹Iye ni wa kpwandza kahi ya kazi ya Mlungu,

richa iye ariyemuumba amusengerere na upangawe!

²⁰Mana myango nkumvyarira chakurya

pho phavumbwapho ni nyama osi a tsakani.

²¹Nkudzilaza tsini ya migunga, mihi ya miya,

achifwitswa ni miduga mo matopeni.

²²Vivuri-vuri vya migunga nkumfwitsa,

mihi imerayo kanda-kanda ya muho ikamzunguluka.

²³Lola, muho uchifurika, iye kaogopha,

hata muho Joridani ukafurika kufikira kanwaye, ye kana wasiwasi.

²⁴Ni ani awezaye kumuhenda chipofu ili amgbwire?

Au ni ani awezaye kugbwira pulaye na muhambo?

¹41:1 Zaburi 74:14; 104:26; Isaya 27:1Dze, unaweza kugbwira Leviathani41:1 Leviathani Ni dzinyama ra baharini mfwano wa dzoka kulu. na chiloo?

Au kurifunga lilimire na mkpwowa?

²Dze, unaweza kuritiya mkpwowa mwakpwe pulani?

Au kurikobola ndzeyaye na chiloo?

³Dze, rindaenderera kukuvoya urionere mbazi?

Au rindagomba nawe na maneno ga upore?

⁴Dze, rindaika chilagane nawe,

urihale rikale muhendadzi-kazio hata kare na kare?

⁵Dze, undarivumbira dza uvumbavyo na chinyama cha mapha?

Au kurifunga mkpwowa ili anao achetu avumbire?

⁶Dze, ahendadzi-bishara andaripigira bei?

Dze, andariganya kahi yao?

⁷Dze, unaweza kuridunga ngoziye na vyuma vya lutsa,

au kuridunga chitswache na migundzo ya kuvuwira ngʼonda?

⁸Uchiriguta, kundaviuyira tsona

mana undatambukira yo nyulula iriyokalapho.

⁹Taphana tamaa ya kuriturya,

ko kuriona tu kunamʼbwaga mutu photsi.

¹⁰Napho taphana sujaa awezaye kurishituwa,

vino ni ani awezaye kuima mbere zangu?

¹¹Ni ani aniisaye hata nimriphe?

Chila chitu chiricho tsini ya mlunguni ni changu.

¹²Sindaricha kugomba kuhusu vilungovye,

nguvuze nyinji na umbore nono.

¹³Ni ani awezaye kuriguwa mambage?

Ni ani awezaye kudunga yo chingoye iriyo nyifu dza chuma?

¹⁴Ni ani awezaye kurinahula kanwaye?

Menoge ga kanda ta kanda ya madomoge nago ganatisha.

¹⁵Mongowe una misitari ya mamba ambago ni dza ngao,

garigo phephi-phephi phamwenga.

¹⁶Chila mwenga ri phephi na yawe

hata taphana hewa iwezayo kutsupa kahi-kahize.

¹⁷Gagbwirana ngingingi phamwenga,

hata tagaweza kukangahulwa.

¹⁸Richipiga myasa rinamwaga mwanga,

na matsoge ga kundu dza mwanga wa chidanidani.

¹⁹Mwakpwe kanwani munatuluka vimwindi viakavyo,

tsetse za moho nkutuluka kondze.

²⁰Mosi nkutuluka kula mwakpwe pulani,

dza utulukao nyungu iokohayo na nyasi ziphyazo.

²¹Kusohakpwe nkuasa makala,

na chimwindi cha moho nkutuluka mwakpwe kanwani.

²²Nguvuze zikala mwakpwe singoni,

na kuogofya nkumtanguliya.

²³Nyama za mwiriwe zikagbwirana ngingingi,

nazo taziweza kuuswa.

²⁴Moyowe ni mufu dza dziwe,

ni mufu dza dziwe ra tsini ra lala.

²⁵Anaphounuka, masujaa nkuogopha,

aphiyapho kpwa nguvu aho nkusirirwa ni mkpwotse akachimbira.

²⁶Takuna upanga unaoweza kumlumiza,

kalumizwa ni fumo, muvwi wala mkuki.

²⁷Iye anaona chuma avi mibuwa,

na shaba dza muhi wa kuola.

²⁸Muvwi taumuhenda achimbire,

na mawe ga tero kpwakpwe ni dza wiswa.

²⁹Marungu kpwakpwe ni dza mibuwa,

riro nkutseka rinaphotsuphirwa mikuki.

³⁰Seemu za uphande wa ndanini ni dza vidzandzakaya vya nyungu,

nkukpwaruza ulongo dza chifwaya cha kuwagira mtsere.

³¹Nkusumbisa vivwa vya bahari dza nyungu iokohayo,

nkuihenda bahari ikakala dza nyungu ya mafuha iokohayo.

³²Atsupirapho nkuricha imbi ra kungʼala-ngʼala,

mutu angeona vyo vivwa vina komvwi.

³³Takuna chiumbe choigana naro,

chiumbe sichoogopha.

³⁴Riro nkubera chiumbe chochosi chidziunulacho,

riro ni mfalume wa nyama osi ario na shobo.”

Ayubu anatubu

¹Phahi Ayubu wamjibu Mwenyezi Mlungu achiamba,

²“Ninamanya unaweza kuhenda chila chitu,

na rorosi uchirokusudiya kurihenda taphana wa kurizuwiya.

³42:3 Ayubu 38:2Uwe wauza uchiamba, ‘Ni ani yuno ahendaye ikima yangu isieleweke?’

Kpwa kpweli nágomba mambo ambago kala sigaelewa,

ga kuniangalaza, ambago kala sigamanya.

⁴42:4 Ayubu 38:3Uwe waamba, ‘Nindagomba na nakuvoya unisikize,

nindakuuza maswali, nawe undanijibu.’

⁵Mimi kala nkakusikira tu,

ela vivi nkakuona na matso gangu.

⁶Kpwa hivyo naona waibu kpwa go nrigogomba,

nami nádzimwagira mtsanga na ivu kuonyesa nkatubu.”

⁷Bada ya Mwenyezi Mlungu kumuambira Ayubu maneno higa, achimuamba Elifazi kula Temani, “Uwe na nyo asenao airi mkanitsukiza, mana tamkagomba ukpweli kunihusu, dza mtumishi wangu Ayubu. ⁸Phahi halani ndzau sabaa na maturume sabaa, mphiye kpwa mtumishi wangu Ayubu, mkadzilavire sadaka ya kuochwa, naye mtumishi wangu Ayubu andakuvoyerani. Nindaphokera mavoyoge ili nisikuhendereni kulengana na uzuzu wenu, mana tamukagomba kpweli kunihusu dza achivyohenda mtumishi wangu Ayubu.” ⁹Phahi Elifazi kula Temani, Bilidadi kula Shuwa na Sofari kula Naama aphiya achendahenda go arigokala akaambirwa ni Mwenyezi Mlungu ahende, naye Mwenyezi Mlungu achikubali mavoyo ga Ayubu.

Ayubu anauyizirwa maliye kano mbiri

¹⁰42:10 Ayubu 1:1–3Bada ya Ayubu kuavoyera asenae, Mwenyezi Mlungu wamuuyizira Ayubu malize, wayiuyiza kano mbiri ya yo ariyokala nayo pho mwandzo. ¹¹Phahi Ayubu walokerwa ni nduguze osi, alume na achetu na osi ariomanyana naye pho kare, nao osi achirya naye chakurya mwakpwe nyumbani. Achimupha pore na kumphoza marenda kpwa mai gosi ambago Mwenyezi Mlungu kala akagaruhusu gamuphahe. Chila mmwenga achimupha Ayubu chipande cha feza na pehe ya zahabu.

¹²Chisha Mwenyezi Mlungu achijaliya maisha ga badaye ga Ayubu kuriko maishage ga pho mwandzo. Achikala na mangʼondzi na mbuzi elufu kumi na ne, ngamia elufu sita, jozi elufu mwenga za ngʼombe za kurima na punda achetu elufu mwenga. ¹³Piya achikala na ana alume sabaa na achetu ahahu. ¹⁴Ye wa kpwandza wamuiha Jemima, wa phiri achimuiha Kezia na wa hahu achimuiha Kereni-Hapuki. ¹⁵Kahi ya tsi yosi takuyakala na achetu anono dza nyo ana a Ayubu. Naye ise yao waapha urisi phamwenga na ndugu zao alume. ¹⁶Na bada ya gago Ayubu waishi miaka gana mwenga na mirongo mine. Achiona anae, adzukulue hadi chivyazi cha ne. ¹⁷Phahi Ayubu wafwa mtumia sana.