Injili irivyoandikpwa ni
JOHANA
Tanga mbere
Injili ya Johana inahuambira kukala Jesu ni Neno wa Mlungu. Injili hino yaandikpwa ili asomao aamini kukala, “Jesu ndiye Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu, yani Mwana wa Mlungu.” (20:31) Na mutu achimuamini aphahe uzima wa kare na kare.
Muandishi wa Injili hino ni mwanafundzi wa Jesu yeihwa Johana. Ye mwenye anadziiha “mwanafundzi yemendzwa sana ni Jesu.” (19:26 na 21:7). Bada ya kuhungʼazira chingʼangʼa kukala Jesu ndiye Neno wa Mlungu, Johana anaandika dzulu ya mutu wanjina yeihwa Johana, yani Johana Mʼbatizadzi, ariyemtanguliya Jesu.
Johana anahuonyesa Jesu arivyokala anahumira mifwano ya maisha ga kawaida kueleza maisha ga chiroho: mfwano, madzi, chakurya, mwanga, mrisa, mkurima, na ganjinage. Haswa, Johana waonyesa kukala, uzima wa kare na kare unaphahikana kpwa Jesu bahi, ambaye iye ndiye njira, kpweli, na uzima (14:6).
Maelezo muhimu kpwa chifupi
Jesu anasemwa chingʼangʼa kala ndiye Neno wa Mlungu 1:1–18
Johana Mʼbatizadzi anamtanguliya Jesu 1:19–34
Anafundzi a kpwandza a Jesu 1:35–51
Vilinje na kazi zohendwa ni Jesu 2:1—12:50
Jesu anabisha na anafundzie na kuvoya Mlungu 13:1—17:26
Jesu anagbwirwa na kuhukumiwa 18:1—19:16
Jesu anaolagbwa na kuzikpwa 19:17–42
Jesu anafufuka na kuatsembukira anafundzie 20:1—21:25
1Jesu ni Neno ra uzima
1Hipho mwandzo kabila ya dunia kuumbwa kpwakala na Neno. Hiye Neno kala a phamwenga na Mlungu, naye kala ni Mlungu. 2Hangu mwandzo, Neno kala a phamwenga na Mlungu. 3Viumbe vyosi vyaumbwa ni hiye Neno, wala takuna hata chiumbe chimwenga ambacho chaumbwa bila iye. 4Hiye Neno ndiye chandzo cha uzima, nao uzima nkureha mwanga kpwa atu. 5Hinyo mwanga nkungʼala jizani, naro jiza tariuturya bii.
61:6 Mathayo 3:1; Mariko 1:4; Luka 3:1,2Mlungu wahuma mutu mmwenga yeihwa Johana. 7Mutu hiye wakpwedzaambira atu kuhusu mwanga, ili atu osi asikire hinyo ujumbewe na aamini. 8Johana kala siye hinyo mwanga, ela wakpwedzaambira atu kuhusu mwanga hinyo. 9Hiye mwanga wa kpweli, angʼariraye chila mmwenga, kala aredza duniani. 10Hiye Neno wakpwedza duniani, ela atu duniani taayammanya, hata dzagbwe iye ndiye ariyeumba dunia. 11Wakpwedza kpwa atue, ela taayamkubali. 12Ela osi ariomkubali na kumkuluphira, waapha haki ya kukala ana a Mlungu. 13Taayakala ana a Mlungu kpwa kumanyana chimwiri, wala kpwa mipango ya mutu, wala kpwa kuvyalwa ni baba wa chibinadamu. Ela Mlungu mwenye ndiye yeahenda akale anae.
14Tsona Neno rakala mutu, na achiishi phamwenga naswi. Naswi hwaona ukuluwe, ukulu wa mwana wa macheye yela kpwa Baba. Maishage gahuonyesa ukulu wa Mlungu, mana kala ni mutu wa mbazi nyinji tsona muaminifu. 15Johana walavya ushahidi kumuhusu, achikota kululu, achiamba, “Hiye ndiye yekuambirani, ‘Ye edzaye nyuma zangu ni mkpwulu kuriko mimi, mana kala a kuko hangu sidzangbwevyalwa.’ ”
16Kpwa vira ni mutu wa mbazi nyinji, anaenderera kuhuonera mbazi. 17Mlungu walavya Shariya na Musa, ela waonyesa mbazi na kpweliye kpwa gara arigohenda Jesu Masihi. 18Takuna mutu yeyesi ariyemuona Mlungu isiphokala mwana wa macheye yela kpwa Mlungu, ambaye iye mwenye ni Mlungu. Naye ana uhusiano wa phephi na Baba, na wahumanyisa Mlungu arivyo.
Ushaidi wa Johana Mʼbatizadzi
(Mathayo 3:1–12; Mariko 1:1–8; Luka 3:1–18)
19Siku mwenga vilongozi a Chiyahudi hiko Jerusalemu ahuma alavyadzi-sadaka na Alawi akamuuze Johana, “Ye edzaye ni ani?” 20Johana karemere kulavya ushaidi, ela wagomba tsona chingʼangʼa achiamba, “Mimi simi iye Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu.”1:20 Yani Masihi (mstari wa 25 piya). 211:21 a Malaki 4:5; b Kumbukumbu 18:15,18Nao achimuuza, “Vino we u ani? Ukale u Elija?” Johana achiamba, “Hata simi.” Chisha achimuuza, “Ukale we u yuya Nabii?”1:21 Ayahudi aamini kukala Mlungu andahumira nabii dza Musa, ambaye andakala na uwezo mkpwulu (soma Kumbukumbu 18:15,18). Ela achiamba, “Hata simi.” 22Hara ariohumwa amuuza tsona, “Hebu huambire kpwani we u ani, mana ni lazima huphirike majibu kpwa hinyo achiouhuma. Unaambadze kuhusu we mwenye?” 231:23 Isaya 40:3Achiaambira, “Mimi ni hiye apigaye kululu hiko weruni, kuamba, ‘Mtsengerani Mwenyezi Mlungu njira na muigolose.’ ” (Maneno higa gagombwa kare ni nabii Isaya.)1:23 Chitabu cha Isaya 40:3.
24Phahi hara atu ariohumwa kpwa Johana, anjina kala ni Mafarisayo. 25Nao achimuuza, “Ichikala siwe Yetsambulwa Kuokola Atu, wala Elija, wala siwe hiye Nabii, mbona unabatiza atu?” 26Johana achiamba, “Ninabatiza na madzi, ela mumu makundini muna mutu ambaye tamummanya. 27Iye ndiye ndekpwedza bada ya mimi, ambaye mimi sifwaha hata kuvula virahuvye.” 28Gosi higo gahendeka Bethania, uphande wa mlairo wa dzuwa wa muho Joridani, ambako Johana kala anabatiza atu.
Jesu ndiye Mwana ngʼondzi wa Mlungu
29Siku ya phiriye Johana waona Jesu anatsoloka, naye Johana achiamba, “Hiyu ndiye Mwana ngʼondzi wa Mlungu ausaye dambi za atu osi! 30Ndiye yekala nchikuambirani, ‘Ye edzaye nyuma zangu ni mkpwulu kuriko mimi, mana a kuko hangu sidzangbwevyalwa.’ 31Kala simmanya, ela chonihenda nibatize na madzi, ni kuamanyisa Aiziraeli kuhusu hiye mutu.”
32Chisha Johana achishudiya achiamba, “Náona Roho Mtakatifu anatserera dza njiya kula mlunguni, achendagbwa mwakpwe mwirini achisala phapho. 33Kalapho siyagaona higa, singegamanya. Ela Mlungu ariyenihuma nibatize na madzi wagomba nami achiniamba, ‘Uchedzaona Roho Mtakatifu anatserera na kusala na mutu, manya iye ndiye ndiyebatiza na Roho Mtakatifu.’ 34Nikaona mwenye mambo higa gachihendeka, nami nashuhudiya kukala yuyu ndiye Mwana wa Mlungu.”
Jesu anatsambula anafundzie a kpwandza
35Siku ya phiriye tsona Johana kala a phamwenga na anafundzie airi. 36Ariphomuona Jesu anatsupa, waamba, “Lolani, yuya ndiye Mwana ngʼondzi wa Mlungu!” 37Hara anafundzi airi ariphosikira maneno higo, amlunga-lunga Jesu. 38Phahi Jesu wagaluka achiaona anamlunga-lunga achiauza, “Mnaendzani?” Nao achiamba, “Rabi, usagalaphi?” (Rabi manage ni Mwalimu.) 39Achiaambira, “Ndzoni namwi mundaona.” Kala ni kama saa kumi za dziloni ariphophiya naye kuona asagalapho na achendamarigiza naye dzuwa phapho.
40Mmwenga wa hara ariosikira Johana anagomba na kumlunga Jesu, kala ni Anderea. Iye kala ni ndugungbwa wa Simoni Petero. 41Dzambo ra kpwandza Anderea arirohenda ni kumlunga nduguye Simoni na achendamuamba, “Hukamuona Masihi.” (Manage ni Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu.) 42Alafu Anderea wamreha Simoni kpwa Jesu. Jesu wamlolato Simoni achimuamba, “Uwe u Simoni mwanangbwa wa Johana. Hivi sambi undaihwa Kefa.” (Yani Petero).1:42 Dzina Petero ni ra Chiyunani na dzina Kefa ni ra Chieburania, gosi manage ni mwamba.
Filipu na Nathanieli anakala anafundzi a Jesu
43Siku ya phiri, akata shauri kuphiya Galilaya. Hiko akpwendamuona mutu yeihwa Filipu, naye Jesu achimuamba, “Nilunga-lunga.” 44Filipu kala ala Bethisaida, mudzi ambao Anderea na Petero kala ndiko kpwao. 45Filipu wamuona msenawe Nathanieli achimuamba, “Hukamuona mutu ambaye Musa na manabii aandika habarize. Mutu hiye ni Jesu mwana wa Yusufu, mwenyezi wa mudzi wa Nazareti.” 46Nathanieli achiamba, “Takuna chochosi chinono ambacho chinaweza kula Nazareti.” Ndipho Filipu achimuamba, “Ati unaambadze? Huphiye ukadzionere mwenye.”
47Jesu ariphomuona Nathanieli anatsoloka, wagomba kumuhusu achiamba, “Ye edzaye ni Muiziraeli mwenye-mwenye, mana mwakpwe rohoni, kana handzo.” 48Nathanieli achimuuza, “Ukanimanyadze?” Achiambwa, “Nkakuona kabila Filipu kadzangbwekukuiha, mana che u kolo ya muhi wiihwao mtini.” 49Ndipho Nathanieli achiamba, “Rabi, uwe u Mwana wa Mlungu! Ndiwe Mfalume wa Iziraeli!” 50Jesu achiamba, “Vino, ukaamini kpwa vira nkakuamba nkakuona che u kolo ya mtini? Hebu ni viphi? Phahi undaona mambo makulu zaidi ya higa.” 511:51 Mwandzo 28:12Achienjereza kuamba, “Nakuambirani kpweli mundaona mlunguni kuchifwenuka, piya mundaona malaika a Mlungu achikpwera na kutserera kpwa sababu yangu mimi, Mutu Yela Mlunguni.”
2Jesu anaphiya harusini hiko Kana
1Siku ya hahu kpwakala na arusi hiko mudzi wa Kana, jimbo ra Galilaya. Nine wa Jesu kala a phapho. 2Jesu naye piya waalikpwa arusi iyo phamwenga na anafundzie. 3Uchi wa zabibu uriphosira hipho harusini, nine wa Jesu wakpwedzamuamba, “Uchi wao ukasira.” 4Jesu achimuamba nine, “Phana rangu rani mayo? Wakati wangu taudzangbwe.” 5Nine achiaambira ahendadzi-kazi, “Hendani rorosi ndirokuambirani muhende.”
6Phahi kala phana simikiro sita za mawe ambazo chila mwenga kala inaodzala madzi, madaba mane hadi sita. Zaikpwa kpwa jadi ya Chiyahudi ya kudzitakasa.2:6 Ayahudi kala achisinga mikono na kudzitakasa kpwa njira malumu kabila ya kurya, kabila ya kuinjira ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu na wakati wanjina malumu.7Jesu waambira hara ahendadzi-kazi, “Odzazani madzi hizi simikiro zosi.” Nao achiziodzaza lingo lingo. 8Chisha achiaambira, “Haya hekani mumphirikire muandazi mkpwulu wa sharee.” Nao achiheka achimphirikira, 9naye muandazi mkpwulu achitsumbula. Mbavi gara madzi kala gakagaluka uchi, phahi wadziuza ulaphi huno. Ela ahendadzi-kazi arioheka higo madzi kala anamanya ulako. Phahi yuya muandazi mkpwulu wamuiha kanda bwana arusi, 10achendamuamba, “Kawaida mutu nkuandza kulavya uchi mnono hata atu achikolwa, ndipho akalavya uchi mui. Ela uwe unalavya uchi mnono mwisho-mwisho!”
11Jesu wahenda chilinje hichi hiko Kana, jimbo ra Galilaya. Chilinje hichi chakala dalili ya kpwandza kuonyesa kukala uwezowe wala kpwa Mlungu. Kpwa sababu iyo anafundzie amkuluphira.
122:12 Mathayo 4:13Badaye Jesu wauka achiphiya Kaperinaumu phamwenga na nine, nduguze a chilume na anafundzie. Hiko akpwendakala siku chache.
Jesu anazola achuuzi kula Nyumba ya Kuvoya Mlungu
(Mathayo 21:12–13; Mariko 11:15–17; Luka 19:45–46)
132:13 Kutsama 12:1–27Sikukuu ya Chiyahudi ya Pasaka iriphofika phephi, Jesu waphiya Jerusalemu. 14Ariphofika hiko, wainjira Nyumba ya Kuvoya Mlungu na achiona atu anaguza ngʼombe, mangʼondzi na njiya. Piya waona atu okala asegere mezani anagaluza pesa. 15Phahi wasuka chikoto achiatuluza kondze hara atu phamwenga na ngʼombe na mangʼondzi. Achipendula-pendula meza za ariokala anagaluza pesa, na pesa zao zichimwagika. 16Chisha achiagalukira hara aguzao njiya, na achiaambira kpwa usiru, “Tuluzani vitu vyenu! Nyumba ya Baba msiihende chete!” 172:17 Zaburi 69:9Anafundzie ariphosikira hivyo, atambukira Maandiko gaambago, “Mendzwa nriyo nayo kpwa sababu ya nyumbayo indanirya.”
18Phahi vilongozi a Chiyahudi amuuza Jesu, “Undahuonyesa chilinje chani hata humanye una uwezo wa kuhenda gosi higa uhendago?” 192:19 Mathayo 26:61; 27:40; Mariko 14:58; 15:29Achiaambira, “Ivundzeni hino Nyumba ya Kuvoya Mlungu nami nindaidzenga tsona kpwa siku tahu.” 20Nao achimuamba, “Dzengo rohala miaka mirongo mine na sita kusira, uridzenge kpwa siku tahu? Iyo taiwezekana bii!” 21Ela nyumba ambayo Jesu kala anabisha habarize, kala ni mwiriwe. 22Phahi ariphofufulwa, anafundzie atambukira kukala maneno higa wagagomba. Nao achiamini higo Maandiko na higo ambago Jesu kala akaambira.
23Jesu ariphokala Jerusalemu, wakati wa Sikukuu ya Pasaka, atu anji amkuluphira kpwa sababu aona vilinje arivyohenda. 24Ela Jesu wamanya hinya atu taakuluphirika, mana anamanya achili za anadamu zirivyo. 25Kala kana haja ya mutu yeyesi kumuambira vira anadamu arivyo, kpwa sababu ye mwenye anamanya moyo wa chila mutu.
3Jesu anabisha na Nikodemu
1Kpwakala na chilongozi mmwenga wa Chiyahudi yeihwa Nikodemu. Mutu hiyu piya kala ni Mfarisayo. 2Siku mwenga waphiya kpwa Jesu usiku achendamuamba, “Rabi, hunamanya kukala uwe u mwalimu yehumwa ni Mlungu. Mana takuna awezaye kuhenda vilinje uhendavyo bila ya Mlungu kukala phamwenga naye.” 3Jesu achiamba, “Nakuambira kpweli, mutu kaweza kuona ufalume wa Mlungu asiphovyalwa kano ya phiri.”3:3 Chiyunani, mana ganjina ga kano ya phiri ni kula dzulu.
4Nikodemu achimuuza, “Ela mutu anawezadze kuvyalwa ichikala ni mvyere? Mana kpwa kpweli mutu kaweza kuuya ndanini mwa nine kano ya phiri na akavyalwa tsona!” 5Achiambwa, “Hakika nakuambira kpweli, mutu asiphovyalwa kpwa madzi na Roho Mtakatifu, kaweza kuinjira kpwenye ufalume wa Mlungu. 6Anadamu nkuvyala anadamu ario na uhai, ela Roho Mtakatifu nkuvyala atu ario na uhai wa chiroho. 7Kpwa hivyo gasikuangalaze higa nchigokuambira, kukala ni lazima mutu avyalwe kano ya phiri. 8Roho Mtakatifu ndiye aaphaye atu uhai wa chiroho. Ni dza viratu phuto, mana nkuvuma kuphiya kokosi rilondako. Unarisikira rinavuma, ela kumanya rilako wala riphiyako.”
9Nikodemu achiuza, “Mambo gano ganawezekanadze?” 10Jesu achimuamba, “Uwe mwalimu mzima wa Ayahudi uheshimiwaye sana hipha Iziraeli! Inawezekanadze kale kumanya mambo higa? 11Nakuambira kpweli kukala hunagomba mambo humanyago na kuaambira atu hurigoona, ela bado tamuna mioyo ya kukubali ujumbe wehu. 12Sambi nakuuza, nkakuambirani mambo ga himu duniani, ela tamniamini, dze, nchikuambirani mambo ga mlunguni vyo kpweli mundaamini? 13Takuna ariyephiya dzulu mlunguni, ela mimi, Mutu Yela Mlunguni, nátserera kula kuko. 143:14 Isabu 21:9Dza viratu Musa arivyounula nyoka ya shaba3:14 Nyoka ya shaba: Nyoka yotengezwa na shaba yoikpwa dzulu ya chatsi ili yeyesi ariyekala mkpwongo ariphoilola waphola (soma Isabu 21:9). dzulu ya chatsi hiko weruni, vivyo hivyo nami, Mutu Yela Mlunguni, ni lazima niunulwe 15ili chila mutu ndiyenikuluphira aphahe uzima wa kare na kare.”
16Kpwa sababu iyo Mlungu wamendza atu duniani hata achimlavya mwanawe wa macheye, ili chila mutu amkuluphiraye asiangamike, ela akale na uzima wa kare na kare. 17Mlungu kayamhuma mwanawe ili aamule atu himu duniani, ela wamhuma ili edze kuokola atu. 18Takuna uamuli umgodzayo mutu amkuluphiraye. Ela aamulwa kare osi asiomkuluphira, mana taayamkuluphira Mwana wa macheye wa Mlungu. 19Na sababu ya kuamulwa kpwao ni kukala, mwanga wakpwedza duniani kula mlunguni, ela atu amendza jiza zaidi kuriko mwanga, mana mahendo gao ni mai. 20Chila mutu ahendaye mai nkuuzira hinyo mwanga. Na kaweza kuusengerera phephi kpwa kuogopha dambize zisedze zikamanywa. 21Ela ahendaye ga haki nkpwedza mwangani bila wasiwasi. Nkpwedza mwangani ili chila mmwenga aone kukala ahendago anawezeshwa ni Mlungu.
Johana Mʼbatizadzi anashuhudiya kuhusu Jesu
22Badaye, Jesu na anafundzie auka Jerusalemu, achendakala seemu zanjina za jimbo ra Judea kpwa muda na achikala anabatiza atu kuko. 23Johana naye kala anabatiza hiko Ainoni phephi na seemu za Salimu, sababu kala kuna madzi manji na atu kala aredza kubatizwa. 243:24 Mathayo 14:3; Mariko 6:17; Luka 3:19,20(Wakati hinyo Johana kala kadzangbwetiywa jela.)
25Siku mwenga anafundzi anjina a Johana na Myahudi mmwenga alumbana kuhusu mila za kutawaza. 26Phahi anafundzi a Johana akpwedza achimuamba, “Mwalimu, yuya mutu yekala naye ngʼambo ya Joridani ambaye wamshuhudiya, vivi sambi anabatiza na chila mutu anaphiya kpwakpwe.” 27Johana achiamba, “Mutu kaweza kuphaha chitu asiphohewa ni Mlungu. 283:28 Johana 1:20Mwimwi enye munaweza kushuhudiya kukala náamba, ‘Mino simi Yetsambulwa Kuokola Atu,’ ela náamba, ‘Natangulizwa.’ 29Bwana arusi ndiye mwenye bibi arusi. Chandama nkuhamirwa kumuona bwana arusi na kukala phephi naye. Iye ndiye bwana arusi, nami ni dza chandamawe na iyo ndiyo mana nkahamirwa. 30Ni lazima aphahe nguma zaidi na zaidi, nami nguma yangu izidi kuphunguka.
31“Edzaye kula dzulu ni mkpwulu kuriko osi. Alaye duniani ni wa dunia, naye nkugomba mambo ga chidunia. Ela edzaye kula mlunguni ni mkpwulu kushinda osi. 32Iye nkugomba arigogaona na kugasikira ela taphana mutu aphokeraye ujumbewe. 33Ela mutu achikubali ushaidi wa Jesu, anaonyesa kukala Mlungu ni wa kpweli. 34Mana iye ambaye Mlungu wamhuma anagomba maneno ga Mlungu. Na nkuhewa nguvu za Roho ni Mlungu bila chipimo. 353:35 Mathayo 11:27; Luka 10:22Baba nkumendza mwanawe na waika chila chitu chikale tsini ya uwezowe. 36Yeyesi akuluphiraye Mwana ana uzima wa kare na kare. Ela asiyemuogopha kandakala na uzima mana Mlungu anaenderera kumreyera.”
4Jesu anagomba na mchetu wa Chisamariya
1-3Mafarisayo asikira kukala Jesu anaphaha afuasi anji kuriko Johana na anaabatiza. (Ela si Jesu ariyekala anabatiza afuasie, ela anafundzie ndiokala anabatiza.) Jesu ariphomanya mambo higa, wauka Judea na achiuya jimbo ra Galilaya. 4Jesu ariphokala anaphiya, yambidi atsupe na jimbo ra Samariya. 54:5 Mwandzo 33:19; Joshuwa 24:32Wafika Sukari, mudzi mmwenga wa jimbo ra Samariya, ambao kala u phephi na munda wa Yusufu ariokala akahewa ni ise Jakobo. 6Phahi hipho kala phana chisima chokala cha Jakobo. Jesu wasagala hipho chisimani mana kala akaremwa na charo. Nayo kala ni kama saa sita za mutsi.
7-8Anafundzie amricha hipho chisimani achiphiya mudzini kpwendagula chakurya. Badaye chidide, phachedza mchetu wa Chisamariya kuheka madzi. Jesu wamuamba yuya mchetu, “Nipha madzi ninwe.” 94:9 Ezira 4:1–5; Nehemia 4:1,2Yuya mchetu achiamba, “Uwe u Myahudi, nami ni mchetu wa Chisamariya, inakaladze unanivoya madzi ga kunwa?” (Wagomba hivyo mana Ayahudi na Asamariya kala taagbwirana.)
10Jesu achimuamba, “Uwe kumanya zawadi ya Mlungu alavyayo kpwa anadamu wala kumanya akuvoyaye madzi ga kunwa ni ani. Kala unamanya, uwe ungemvoya iye akakupha madzi, naye angekupha madzi garehago uzima.” 11Yuya mchetu achiamba, “Bwana kuna mwiyo wa kuhekera madzi na chisima chi ndani. Undagaphahadze go madzi garehago uzima? 12Ama unalonda kudzihenda mkpwulu kuriko mkare wehu Jakobo? Iye wahurichira chisima hichi ambacho iye mwenye, anae na mifugoye, osi anwa madzi ga chisima hichi.”
13Achiambwa, “Yeyesi ndiyenwa madzi higa nkukala na chiru tsona, 14ela mutu ndiyenwa madzi ndigomupha mimi, kandahenda chiru hata kare na kare. Higo madzi ndigomupha gandakala dza pula za muho urehao uzima wa kare na kare.” 15Yuya mchetu achiamba, “Bwana nakuvoya, uniphe madzi higo, ili nisikale na chiru tsona ama kpwedza hipha chisimani kuheka madzi.”
16Jesu achiamba, “Phiya ukamuihe mlumeo wedze naye.” 17Yuya mchetu achimuamba, “Sina mlume.” Achiambwa, “Ukagomba kpweli kabisa kukala kuna mlume. 18Mana wahalwa ni alume atsano, na hata iye uriye naye, kayakulóla ela ni msena tu, wala siye mlumeo. Phahi uchivyogomba uwe ni kpweli tsetsetse!”
19Yuya mchetu achiamba, “Bwana, naona kukala uwe u nabii. 20Akare ehu aabudu dzulu ya mwango uhu, ela mwimwi Ayahudi mkuamba kukala Jerusalemu ndipho phatu pha atu kuabudu Mlungu.” 21Jesu achimuamba, “Mayo! Amini nagokuambira, wakati uredza ambapho tamundamuabudu Baba dzulu ya mwango hinyu wala hiko Jerusalemu. 22Mwimwi Asamariya tamummanya munayemuabudu, ela swiswi Ayahudi hunammanya humuabuduye, mana wokofu uredza kula kpwa Ayahudi. 23Kuredza wakati, na wakati wenye ni uhu, wa Roho Mtakatifu kulongoza atu amuabudu Baba Mlungu chikpweli-kpweli. Mana hiye Baba anamendza atue amuabudu dza hivi. 24Mlungu ni Roho, na atue achimuabudu ni lazima alongozwe ni Rohowe ili amuabudu chikpweli-kpweli.” 25Yuya mchetu achiamba, “Namanya kukala kuredza Masihi. Ndiphofika andahueleza mambo gosi.” (Masihi manage ni Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu.) 26Jesu achimuamba, “Mimi nigombaye, ndiye.”
27Phapho hipho anafundzie achiuya. Ariphouya, achitezeka kumuona Jesu anabisha na mchetu. Ela taphana yemuuza yuya mchetu, “Unalondani?” Wala taphana ariyemuuza Jesu, “Kpwa utu wani unabisha naye?” 28Phahi yuya mchetu waricha nyunguye ya madzi na achiphiya hiko mudzini, achendaambira atu, 29“Ndzoni muone mutu achiyeniambira chila chitu nrichohenda. Kale mutu yuno ndiye Masihi?” 30Atu akpwedza kula hiko mudzini kulola Jesu.
31Wakati atu kala aredza kulola Jesu, anafundzie kala anamchenga-chenga kumuamba, “Mwalimu rya chakurya.” 32Ela achiaambira, “Nina chakurya ambacho tamchimanya.” 33Hara anafundzie achiuzana, “Kale kuna mutu achiyemrehera chakurya?” 34Ndipho achiaeleza achiamba, “Chakurya changu ni kuhenda gara ambago nalagizwa ni iye ariyenihuma, na kumala kaziye. 35Mwimwi mkuamba, ‘Sere miezi mine tu atu avune.’ Ela nakuambirani, ilolenito yo minda namwi mundaona! Lolani, mavuno ga tayari kuvunwa. 36Avunadzi anahewa mshahara kpwa kazi ahendayo. Na mavuno avunago ni atu ambao andaphaha uzima wa kare na kare. Kpwa hivyo aphandaye na avunaye osi andahererwa. 37Mnamanya msemo uambao, ‘Mmwenga nkuphanda na wanjina akavuna.’ Nayo ni kpweli! 38Kpwa hivyo nákuhumani mkavune minda ambayo tamuiphandire mwimwi. Mana ariohenda kazi kpwa chadi ni anjina, namwi munavuna jasho rao.”
39Asamariya anji kula mudzi hinyo amkuluphira Jesu kpwa sababu ya maneno arigogomba yuya mchetu. Mana kala akaambira, “Mutu hiyu akaniambira chila chitu nrichohenda.” 40Phahi hinyo Asamariya ariphokpwedza kpwa Jesu, amʼbembeleza akale nao. Hipho wasagala nao siku mbiri, 41na manenoge arigogomba gahenda atu anji sana amkuluphire. 42Hara atu achimuamba yuya mchetu, “Hipha sambi hukaamini kpwa sababu hukamsikira enye na masikiro gehu, wala si kpwa sababu ya maneno uchigohuambira. Kpwa hivyo hunamanya kpwa kpweli, yuyu ndiye ndiyetivya atu duniani.”
Jesu anaphoza mwana wa dzumbe
43Zira siku mbiri ambazo Jesu wakubali kusagala Samariya phosira, wauka achiphiya Galilaya. 444:44 Mathayo 13:57; Mariko 6:4; Luka 4:24Mana Jesu mwenye kala akaamba, “Nabii katogolwa phao laloni.” 454:45 Johana 2:23Atu a Galilaya kala akaphiya kuko Jerusalemu wakati wa Sikukuu ya Pasaka, nao kala akaona chila chitu ambacho Jesu kala akahenda hiko. Kpwa sababu ya higo, Jesu ariphofika Galilaya, atu amkaribisha vinono.
464:46 Johana 2:1–11Phahi Jesu ariphokala Galilaya, wauya mudzi wa Kana ambako kala akagaluza madzi kukala uchi. Kpwakala na mkpwulu wa jeshi ambaye kala ana mwana mkpwongo sana mudzi wa Kaperinaumu. 47Ye mkpwulu wa jeshi ariphosikira kukala Jesu akedza Galilaya kula Judea, wamlunga kuko Kana. Ariphofika, wamvoya sana aphiye naye Kaperinaumu, ili akamuphoze mwanawe ambaye kala kamanyikana kutiya. 48Jesu achimuamba, “Tamundaamini hadi muone vilinje na mambo ga kuangalaza!” 49Ela yuya mkpwulu wa jeshi achimuamba, “Bwana, huphiye phamwenga kabila mwanangu kadzangbwekufwa.” 50Achiambwa, “Phiya kaya; mwanao akaphola.” Naye achiamini maneno ga Jesu, achigbwira njira.
51Siku ya phiriye, ariphokala achere njirani anauya kaya, wakutana na atumishie, achimuamba kukala mwanawe waphola. 52Phahi waauza, “Waandza kuphola saa ngaphi?” Nao achimuamba, “Dzana saa sabaa za mutsi ndipho homa ramrichira.” 53Ise wa yuya mwanache watambukira kukala uho ndio wakati ambao Jesu waamba, “Mwanao akaphola.” Kpwa hivyo iye na atue osi pho phakpwe kaya amkuluphira Jesu. 54Chilinje hichi chakala ishara ya phiri, ambayo Jesu waihenda hiko Galilaya bada ya kuuya kula Judea.
5Jesu anaphoza chiswere
1Badaye Jesu wauya Jerusalemu kusherekeya Sikukuu muhimu ya Chiyahudi. 2Hiko Jerusalemu, phephi na ryango roihwa Ryango ra Mangʼondzi, kala phana birika ra madzi ambaro Chieburania kala richiihwa Betizatha. Hiro birika razungulukpwa ni mabanda matsano. 3Himo mabandani kala muna kundi kulu ra akongo ambao kala akadziambalaza. Kala phana vipofu, viswere, na ariopholoza vilungo.5:3b Maandiko ganjina ga Chiyunani tagana seemu ya mwisho ya msitari wa 3 wala msitari wa 4. Akongo kala achigodza madzi gatebulwe. [ 4Kpwa mana chila bada ya muda fulani malaika wa Mlungu kala achitserera mura madzini na akagatebula. Mkpwongo wa kpwandza yetserera mura madzini bada ya madzi kutebulwa kala achiphola.] 5Phahi kala phana mutu mmwenga yekala mkpwongo miaka mirongo mihahu na minane. 6Jesu ariphomuona akadziambalaza hipho na kumanya kukala ukongowe ni wa masiku, wamuuza, “Unalonda kuphola?” 7Yuya mkpwongo achiamba, “Bwana, sina mutu wa kuniterya kunitiya himu birikani, madzi gachitebulwa. Mana nchitaka kuinjira, mutu wanjina ananitanguliya.” 8Phahi Jesu wamuamba, “Unuka! Hala tandikoro uphiye vyako.” 9Phapho hipho yuya mkpwongo waphola. Achiunuka, achihala tandikore, na achiandza kunyendeka.
Mambo higa gahendwa Siku ya Kuoya, 105:10 Nehemia 13:19; Jeremia 17:21kpwa hivyo vilongozi a Chiyahudi amuamba yuya mutu achiyephozwa, “Chishariya rero ni Siku ya Kuoya na tairuhusiwa kutsukula mzigo.” 11Ela ye achiamba, “Iye mutu achiyeniphoza akaniamba nihale tandiko rangu niphiye vyangu.” 12Nao achimuuza, “Ye chiyekuamba uhale tandikoro uphiye vyako ni ani?” 13Ela yuya mutu yekala akaphozwa, kamanyire achiyemphoza. Mana Jesu kala akayaya mo kahi-kahi za atu, kpwa vira kala phana atu anji sana. 14Badaye Jesu wamuona yuya mutu ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu achimuamba, “Unaona, sambi u mzima, phahi usihende dambi tsona, usedze ukaphaha mashaka makulu zaidi.” 15Yuya mutu waphiya vyakpwe achendaambira vilongozi a Chiyahudi kukala Jesu ndiye yemphoza.
Jesu anagomba kuhusu uwezowe
16Phahi, kpwa vira Jesu kala achihenda mambo higa Siku ya Kuoya, vilongozi a Chiyahudi amgbwayisa. 17Jesu achiaambira, “Baba anahenda kazi wakati wosi, na ndiyo mana nami ni lazima nihende kazi.” 18Ariphogomba hivyo, kayavundza shariya ya Siku ya Kuoya bahi, ela piya wadzihenda sawa na Mlungu kpwa kuamba Mlungu ni ise. Hicho ndicho chokala chizigbwa cha vilongozi a Chiyahudi azidi kutaka kumuolaga.
19Jesu achienderera kugomba, achiamba, “Nakuambirani kpweli, mimi Mwana siweza kuhenda rorosi mi mwenye kare. Mambo ambago nkumuona Baba anahenda, ndigo nihendago bahi. Mana higo gahendwago ni Baba, nami Mwana ndigo nihendago. 20Kpwa vira Baba ananimendza mi Mwanawe, nkunionyesa chila chitu ambacho ye mwenye nkuhenda. Na andanionyesa mambo makulu zaidi kuhenda kuriko higa mchigogaona, namwi mundaangalazwa sana. 21Viratu Baba afufulavyo atu ariofwa na kuapha uzima, ndivyo nrivyo hata mimi Mwana, nkuapha uzima atu nrioatsambula. 22Baba mwenye kaamula mutu yeyesi, ela uwezowe wosi wa kuamula wanirichira mi Mwanawe, 23ili atu osi aniishimu, dza viratu amuishimuvyo Baba. Mutu yeyesi asiyemuishimu Mwana, piya kamuishimu Baba ambaye wanihuma.
24“Nakuambirani kpweli, mutu asikiraye maneno gangu na kumuamini ye ariyenihuma, ana uzima wa kare na kare. Kandaamulwa, ela wavuka kufwewako achiinjira uzimani. 25Nakuambirani kpweli kuredza wakati, na wakati wenye ni uhu, ambapho ariofwa chiroho andasikira sauti ya Mwana wa Mlungu, na hinyo ndiosikira, andaishi. 26Vyo ambavyo Baba ndiye chandzo cha uzima, phahi wamjaliya Mwanawe naye akale chandzo cha uzima. 27Tsona wamupha uwezo wa kuamula kpwa sababu iye ni Mutu Yela Mlunguni. 28Msitezeke na higa mana wakati uredza ambapho osi ario mbirani andasikira sautiye, 295:29 Danieli 12:2nao andatuluka. Hara ariohenda manono andafufulwa na aishi hata kare na kare. Ela ariohenda mai andafufulwa, chisha aamulwe na kutiywa adabu. 30Siweza kuhenda chochosi mimi mwenye machiyangu. Naamula niambiwapho ni Mlungu. Kpwa hivyo uamuli wangu ni wa haki kpwa sababu sihenda nilondavyo, ela nahenda alondavyo iye ariyenihuma.”
31Jesu waenderera kugomba achiamba, “Ichikala nindadzishuhudiya mi mwenye tu, phahi ushaidi wangu taundakala na mana. 32Ela kuna wanjina ambaye ananishuhudiya, na namanya higo agombago kunihusu ni kpweli. 335:33 Johana 1:19–27; 3:27–30Mwimwi mwalavya ahumwa kpwa Johana, naye piya achiashuhudiya ukpweli kunihusu. 34Kugomba hivi sio kala nina haja na mwanadamu akale shaidi, ela nakuambirani ili muamini na muokolwe. 35Johana kala ni dza taa ingʼalayo, namwi mwahererwa kpwa muda, kpwa sababu ya hinyo mwangawe. 36Ela ushaidi nirio nao ni mkpwulu kuriko wa Johana. Chila nihendacho, náhewa ni Baba nchikamilishe. Higa nihendago ganagomba badala ya mimi na ganaonyesa kukala Baba ndiye ariyenihuma. 375:37 Mathayo 3:17; Mariko 1:11; Luka 3:22Naye Baba ariyenihuma washuhudiya mwenye kunihusu. Tamdzangbwesikira sautiye wala kumuona uso kpwa uso, 38wala tamlunga manenoge, kpwa sababu tamnikuluphira mimi ariyenihuma. 39Mnadzifundza sana Maandiko kpwa sababu munaona ndigo ndigokuphani uzima wa kare na kare. Ela Maandiko genye gananishuhudiya mimi! 40Ela mbona munarema kpwedza kpwangu kuphaha uzima wa kare na kare?”
41Phahi Jesu wazidi kugomba na hara atu, achiamba, “Mino silonda nguma kula kpwa anadamu. 42Ela nakumanyani murivyo, na namanya kukala tamummendza Mlungu mioyo kutsuka. 43Nákpwedza kumuwakilisha Baba, ela mwimwi mchinikahala. Ela mutu wanjina achidzihuma mwenye, mundamkaribisha. 44Mnamendza kutogolwa ni ayawenu, ela tamlonda kuphaha nguma kula kpwa Mlungu mwenye. Vyo kpweli mundaweza kunikuluphira mino? 45Msione kukala nindaima mbere za Baba nikushitakini. Ye Musa yemkuluphira akuteryeni, ndiye ndekushitakini. 46Kalapho mwamuamini Musa, hata mimi piya mngeniamini, kpwa sababu Musa waandika kunihusu. 47Ela ichikala tamuamini Maandiko ga Musa, gano nigombago mundagaaminidze?”
6Jesu anarisa atu elufu tsano
(Mathayo 14:13–21; Mariko 6:30–44; Luka 9:10–17)
1Badaye Jesu na anafundzie avuka ziya ra Galilaya, ambaro piya riihwa Tiberiya. 2Kundi kulu ra atu ramlunga-lunga, kpwa sababu kala akaona vilinje arivyohenda kpwa kuphoza akongo. 3Phahi Jesu waphiya gambani achendasagala na anafundzie.
4Wakati hinyo Sikukuu ya Pasaka kala i phephi. 5Jesu ariphokala hiko gambani, watsupha matso achiona likumundi ra atu rinamlunga. Achimuuza Filipu, “Hunaweza kugulaphi chakurya cha kurisa atu hinya?” 6Wamuuza Filipu kumpima tu, ela ye mwenye kala anamanya ndirohenda. 7Filipu achimuamba, “Hata maripho ga siku mwenga ga vibaruwa magana mairi tagatosha kuhenda chila mmwenga hipha angʼate chitu.” 8Phahi Anderea, mwanafundzi wa Jesu, na ambaye kala ni ndugungbwa wa Simoni Petero, waamba, 9“Phana barobaro ambaye ana mabofulo matsano ga shayiri, na ngʼonda airi. Ela kpwa kpweli tagatosha atu osi hinya.” 10Jesu achiamba, “Aambireni atu asagale.” Phatu hipho kala phana seemu kulu ya nyasi, nao achisagala pho nyasini. Alume machiyao ariosagala kurya kala ni kama elufu tsano.
11Phahi Jesu wahala gara mabofulo na hara ngʼonda na achimshukuru Mlungu. Ariphomala achiapha anafundzie aaganyire hara atu, nao osi arya kumvuna. 12Hinyo atu ariphokala akarya na kumvuna, Jesu waambira anafundzie, “Tsolani-tsolani masaza gosi, ili husibanange chakurya.” 13Phahi anafundzie atsola-tsola na achiodzaza kaphu kumi na mbiri za masaza kula kpwa gara mabofulo matsano ga shayiri gosazwa ni hara ariorya.
14Atu ariphoona chilinje ambacho Jesu akachihenda, abisha nyo enye achiamba, “Kpwa kpweli hiyu ndiye nabii ambaye kala ni edze himu duniani!” 15Jesu ariphomanya hara atu analonda kumgbwira amuhende mfalume wao turi-turi, wauka tsona achisengera mbere ko gambani achendasagala macheye.
Jesu ananyendeka dzulu ya madzi
(Mathayo 14:22–33; Mariko 6:45–52)
16Dziloni anafundzi a Jesu atserera hadi ziyani. 17Ariphofika hiko, apanda dau achiandza charo cha kuvuka ziya kuphiya Kaperinaumu. Phahi jiza kala rikahanda na Jesu kadzangbwekpwedza kula gambani. 18Hiko ziyani kpwazuka phuto kali hata kuchikala na maimbi makulu. 19-20Hinyo anafundzi ariphokala akauka mwendo wa kama kilomita tsano ama sita, amuona mutu ananyendeka dzulu ya madzi. Hiye mutu kala aredza ko dauni, kpwa hivyo hara atu atishirwa sana. Ela yuya mutu kumbavi kala ni Jesu, naye achiaambira, “Ni mimi, msitishirwe!” 21Phahi anafundzie akala razi kumphokera mo dauni, na phapho hipho dau richifika yo tsi yokala anaphiya.
22-23Siku ya phiriye, hiro likumundi ra atu rorya mabofulo bada ya Bwana Jesu kumshukuru Mlungu, kala richere phapho ngʼambo ya ziya rinamgodzera. Mana ratambukira kukala dzana Jesu na anafundzie kala akedza na dau mwenga bahi, na badaye hara anafundzi achiuka na dau machiyao. Jesu kayainjira dauni phamwenga nao. Ela madau ganjina kula Tiberiya kala gakatiya nanga phephi na phapho. 24Phahi hara atu ariphomanya kala Jesu na anafundzie taapho, nao ainjira madauni achiphiya Kaperinaumu kpwendamuendza.
25Hara atu ariphomuona Jesu ngʼambo ya ziya, amuamba, “Mwalimu, wakpwedza rini phano?” 26Jesu achiaambira, “Nakuambirani kpweli, munaniendza kpwa sababu mwarya mabofulo mchimvuna wala si kpwa sababu ya vilinje nrivyohenda. 27Msidziyuge kuendza chakurya chibanangikacho. Ela endzani chakurya chirehacho uzima ambacho mimi, Mutu Yela Mlunguni, nindakuphani. Mana Baba Mlungu wanipha uwezo wa kulavya chakurya sichobanangika.”
28Ndipho hara atu achimuuza, “Sambi, huhendedze ili hutimize gara ambago Mlungu analonda?” 29Achiambwa, “Mlungu analonda mumuamini hiye ariyemuhuma.” 30Phahi amuamba, “Swino hunalonda kuona chilinje, sambi we, undauhendera chilinje chani hata hukuamini? 316:31 Kutsama 16:4,15; Zaburi 78:24Akare ehu arya chakurya choihwa manna hiko weruni, kama Maandiko gagombavyo, ‘Waapha mikahe kula mlunguni achirya.’ ” 32Phahi achiaambira, “Nakuambirani kpweli, Musa siye yekuphani chakurya kula mlunguni, ela ni Baba ndiye alavyaye chakurya cha kpweli kula mlunguni. 33Kpwa sababu chakurya hicho chitsereracho kula mlunguni nkuapha atu uzima himu duniani.” 34Nao achiamba, “Bwana, huphe hicho chakurya chila wakati.”
35Phahi Jesu wagomba chingʼangʼa achiamba, “Mimi ndimi hicho chakurya chirehacho uzima. Yeyesi edzaye kpwangu kandasikira ndzala tsona tse! Na ndiyenikuluphira, kpwa kpweli kandasikira chiru bii! 36Ela kama nchivyokuambirani, mkaniona wala tamundanikuluphira. 37Ela phahi, osi ambao Baba andanipha andakpwedza kpwangu, na yeyesi ndiyekpwedza kpwangu, sindamricha bii. 38Kpwa sababu siyakpwedza kula mlunguni kuhenda nilondago, ela nákpwedza ili nihende gara nrigolagizwa ni iye ariyenihuma. 39Na iye ariyenihuma alondago ni kukala, osi arionipha nisiyaze hata mmwenga, ela siku ya mwisho osi niafufule. 40Baba analonda yeyesi ndiyemuona mwana na kumkuluphira akale na uzima wa kare na kare. Nami nindamfufula siku ya mwisho.”
41Ndipho hara atu6:41 Chiyunani chinaamba, Ayahudi. achiandza kunungʼunika, sababu Jesu kala akaamba, “Mimi ndimi hicho chakurya chotserera kula mlunguni.” 42Nao achiamba, “Avi yuno ni Jesu mwana wa Yusufu? Ise na nine ni atu huamanyao sana! Kpwadze anaamba wala mlunguni?”
43Ela Jesu achiamba, “Richani kunungʼunika kpwa higa nchigogomba. 44Takuna mutu awezaye kpwedza kpwangu isiphokala Baba ariyenihuma amrehe, nami nindamfufula siku ya mwisho. 456:45 Isaya 54:13Manabii aandika achiamba, ‘Atu osi andafundzwa ni Mlungu.’ Yeyesi aphundzaye na kudzifundza kula kpwa Baba, nkpwedza kpwangu. 46Takuna ariyemuona Baba isiphokala mimi yela kpwakpwe. 47Nakuambirani kpweli, ndiyenikuluphira ana uzima wa kare na kare. 48Mimi ndimi hicho chakurya chirehacho uzima. 49Akare enu arya chakurya choihwa Manna,6:49 Manna Kpwa Chieburania manage ni; Ni utu wani? hiko weruni, na achifwa. 50Ela chakurya hicho chatserera kula mlunguni ili mutu achichirya asifwe. 51Mimi ndimi chakurya chotserera kula mlunguni, chinachoapha atu uzima. Uchirya chakurya hicho undaishi hata kare na kare. Chakurya hicho ni mwiri wangu, ulaviwao ili atu himu duniani akale na uzima.”
52Atu6:52 Chiyunani chinaamba, Ayahudi. ariphosikira gara gogombwa ni Jesu, alumbana enye kpwa enye achiamba, “Inawezekanadze mutu hiyu ahuphe mwiriwe hurye?” 53Phahi Jesu wagomba nao achiamba, “Nakuambirani kpweli, msiphorya mwiri wa Mutu Yela Mlunguni na kunwa mlatsowe, tamuna uzima wa kare na kare. 54Yeyesi ndiyerya mwiri wangu na kunwa mlatso wangu ana uzima wa kare na kare, nami nindamfufula siku ya mwisho. 55Kpwa sababu mwiri wangu ndio chakurya cha kpweli na mlatso wangu unausa chiru haswa. 56Aryaye mwiri na kunwa mlatso wangu andakala nami, nami ndakala naye. 57Kpwa vira Baba aishiye wanihuma, naye ndiye anihendaye niishi, phahi yeyesi ndiyenirya nami piya nindamuhenda aishi. 58Phahi hichi ndicho chakurya chotserera kula mlunguni. Sicho dza chira chakurya chorya akare enu. Mana bada ya kurya afwa, ela osi ndiorya chakurya hichi andaishi hata kare na kare.”
59Jesu wagomba higa gosi phokala anafundza sinagogini hiko Kaperinaumu.
Maneno garehago uzima wa kare na kare
60Afuasi anji a Jesu ariphomsikira anagomba hivyo, aamba, “Higa ni mafundzo mafu sana. Ni ani ndiyegakubali?” 61Ela Jesu wamanya bila ya kuambirwa ni mutu kukala afuasie ananungʼunika kuhusu dzambo hiro, naye achiauza, “Kpwani dzambo rino rinakutsukizani? 62Indakaladze ndiphoniona mimi, Mutu Yela Mlunguni, ninauya hiko dzulu kokala mwandzo? 63Roho Mtakatifu ndiye alavyaye uzima. Mwanadamu kana rorosi awezaro. Maneno higa nchigokuambirani ni ga Roho Mtakatifu, nago ganalavya uzima. 64Ela anjina tamnikuluphira.” Jesu waamba hivyo mana wamanya kula mwandzo ni ano ani asiomkuluphira, na hiye ndiyemsalata. 65Naye achienjereza kuamba, “Hino ndiyo sababu hata nkakuambirani kukala takuna mutu ndiyeweza kpwedza kpwangu isiphokala Baba amuwezeshe.”
66Kufikira hipho, afuasie anji aricha kumlunga-lunga. 67Phahi Jesu wagalukira hara anafundzi kumi na airi, achiauza, “Hata mwimwi piya mnalonda munichimbire?” 686:68 Mathayo 16:16; Mariko 8:29; Luka 9:20Ela Simoni Petero achiamba, “Bwana, huphiye kpwa ani? Uwe ndiwe uriye na maneno ga kuapha atu uzima wa kare na kare. 69Naswi hunaamini na kumanya kukala uwe ndiwe Mtakatifu wa Mlungu.” 70Ndipho Jesu achiamba, “Avi mino nákutsambulani mwimwi kumi na airi? Ela mmwenga wenu ni wa Shetani!” 71Wagomba higo kumuhusu Juda, mwana wa Simoni Muisikarioti. Hiyu piya kala ni mwanafundzi wa Jesu ela kala mwishowe andamsalata.
7Jesu anabisha na nduguze
1Badaye Jesu wakpwendazunguluka jimbo ra Galilaya. Kayalonda kuphiya jimbo ra Judea, mana vilongozi a Chiyahudi kala analonda amuolage. 27:2 Alawi 23:34; Kumbukumbu 16:13Ela Sikukuu ya Vibanda, sharee muhimu ya Ayahudi, iriphokala ikafika phephi, 3nduguze amuamba, “Baha uuke hipha uphiye Judea, ili afuasio aone vilinje uhendavyo. 4Takuna mutu amendzaye kumanyikana na atu, na akadzifwitsa. Ichikala kpweli unaweza kuhenda mambo ga kpwaangalaza, gahende chingʼangʼa ili atu amanye u ani.” 5Nduguze Jesu agomba higa, mana hata aho kala taamuamini. 6Jesu achigomba nao achiamba, “Wakati wangu taudzangbwefika, ela mwimwi munaweza kuphiya hiko wakati wowosi. 7Atu a dunia taana sababu ya kukureyerani mwimwi, ela mimi ananireyera kpwa vira naambira wazi kukala mahendo gao ni mai. 8Kpwa hivyo mwimwi phiyani hiko shareeni, ela mimi sindaphiya sambi mana wakati wangu taudzangbwefika.”
9Bada ya kugomba higo wasala hiko Galilaya. 10Ela bada ya nduguze kuuka kuphiya kuko shareeni, Jesu naye waphiya ela kudziiya-iya.
Jesu anafundza chingʼangʼa ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu
11Hiko shareeni, vilongozi a Chiyahudi azunguluka kumuendza Jesu kuno anauza, “Yu phaphi yuno mutu?” 12Phahi phakala na pokopoko nyinji kumuhusu Jesu hipho kundini. Anjina achiamba, “Iye ni mutu mnono,” na anjina achirema achiamba, “Hata anachenga ayae.” 13Ela taphana mutu yegomba chingʼangʼa kpwa kuogopha vilongozi a Chiyahudi.
14Sharee iriphokala ikafika kahi-kahi, Jesu wainjira Nyumba ya Kuvoya Mlungu achiandza kufundza. 15Vilongozi a Chiyahudi aangalala nao achiuzana achiamba, “Inakaladze mutu hiyu anamanya sana mambo gano bila ya kusomera walimu?” 16Jesu achiaamba, “Higa mafundzo si gangu, ela ni ga iye ariyenihuma. 17Mutu achitsambula kuhenda amendzago Mlungu, iye andamanya ichikala mafundzo higa gala kpwa Mlungu ama nagomba gangu. 18Ye agombaye gakpwe nkudziendzera nguma mwenye, ela hiye amuendzeraye nguma ariyemuhuma ni mkpweli, wala kana handzo bii. 19Musa wakuphani Shariya, ela taphana hata mmwenga azilungaye. Na ichikala munazilunga, mbona mnalonda kuniolaga?” 20Atu achimuamba, “Una pepho nini? Ni ani alondaye kukuolaga?”
21Jesu achiaamba, “Mino nriphohenda chilinje chimwenga cha kuphoza mutu Siku ya Kuoya, chakuangalazani na chichikutsukizani mosi. 227:22 a Alawi 12:3; b Mwandzo 17:10Musa walagiza muatiye tsatsani ana enu a chilume. Ela siye wa kpwandza kugomba kuhusu tsatsa, ela akare enu ndio arioandza mambo higa. Namwi mkuatiya tsatsani ana enu hata Siku ya Kuoya. 237:23 Johana 5:9Mwimwi mkumtiya tsatsani mwanache hata dzagbwe ni Siku ya Kuoya, ili Shariya za Musa zisivundzwe. Phahi, mbona munanireyera kpwa kuphoza mutu akale mzima Siku ya Kuoya? 24Richani kulola mambo dzulu-dzulu na kulavya hukumu, ela hukumuni na haki kulengana na vira mambo garivyo.”
Atu anadziuza napho Jesu ndiye Yetsambulwa Kuokola Atu
25Atu anjina a Jerusalemu agomba achiamba, “Dze! Mutu yuno siye aendzwaye aolagbwe ni vilongozi ehu? 26Hiyu anafundza chingʼangʼa na taphana hata chilongozi mmwenga agombaye chochosi kumuhusu. Nyo vilongozi akale taamanya kukala hiyu ndiye Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu?7:26 Yani Masihi (misitari ya 27, 31, 41 na 42 piya).27Ela hino taiwezekana, mana swino hunamanya mutu hiyu alako. Wakati Yetsambulwa Kuokola Atu ndiphokpwedza takuna mutu ndiyemanya alako.”
28Phahi Jesu ariphokala acherefundza himo Nyumba ya Kuvoya Mlungu, wagomba achiamba, “Mnanimanya na hata kura nilako. Mimi sedzere kpwa uwezo wangu! Ela iye yenihuma ni wa kpweli, namwi tamummanya. 29Mino nammanya kpwa sababu nála kpwakpwe, naye ndiye yenihuma kpwenu.”
30Phahi Ayahudi anjina ariokala himo Nyumba ya Kuvoya Mlungu ajeza kumgbwira, ela taphana mutu yemguta, mana wakatiwe kala taudzangbwefika. 31Ela atu anji pho kundini amuamini. Achiamba, “Wakati yuya Yetsambulwa Kuokola Atu ndiphokpwedza, andahenda vilinje vinji kuriko hiyu?”
Arindzi anahumwa kumgbwira Jesu
32Mafarisayo asikira hira pokopoko ya rira kundi kuhusu Jesu. Nao Mafarisayo na akulu a alavyadzi-sadaka ahuma arindzi a Nyumba ya Kuvoya Mlungu akamgbwire. 33Ela Jesu achiaambira, “Ndakala namwi muda mchache na badaye nindauya kpwa iye ariyenihuma. 34Chisha mundaniendza, ela tamundaniona, na phatu ndiphokala tamundaweza kuphafika.” 35Phahi hinyo akulu a Chiyahudi ariphosikira hivi, aandza kuuzana achiamba, “Mutu yuno analonda aphiye kuphi ambako swino tahundaweza kumuona? Akale andaphiya midzi ambako atu ehu atsamukana, ili akafundze atu asiokala Ayahudi? 36Mutu yuno anahuambirani, anaphoamba hundamuendza ela tahundamuona, na phatu ndiphokala swino tahundaweza kuphafika?”
Myuho ya madzi ga uzima
377:37 Alawi 23:36Siku ya mwisho ya Sikukuu ya Vibanda, ambayo ni muhimu sana, Jesu waima na achikota kululu achiamba, “Mutu yeyesi ariye na chiru naedze kpwangu edze anwe madzi. 387:38 Ezekieli 47:1; Zakariya 14:8Mutu yeyesi anikuluphiraye, vidzuho vya madzi ga uzima vindatuluka kula mwakpwe moyoni, kama Maandiko gagombavyo.” 39Ariphogomba higa kala anagomba kuhusu Roho Mtakatifu, ambaye hara ambao kala andamkuluphira andamhewa. Nao kala taadzangbwehewa hiyu Roho, mana Jesu kala kadzangbwehalwa kuphiya mlunguni.
40Atu ariphosikira maneno garigogombwa ni Jesu, anjina agomba achiamba, “Kpwa kpweli hiyu ndiye yuya nabii kala hunamgodzera.” 41Anjina achiamba, “Iye ni lazima akale ndiye Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu.” Ela anjina aho achiamba, “Yetsambulwa Kuokola Atu kaweza kula Galilaya! 427:42 2 Samueli 7:12; Mika 5:2Mana Maandiko ganaamba kukala Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu ni mʼbari wa Mfalume Daudi, naye andavyalwa Bethilehemu, mudzi arikovyalwa Daudi.” 43Kpwa hivyo hara atu aganyikana chimaazo kuhusu Jesu. 44Anjina kala analonda kumgbwira, ela taphana mutu yemguta.
Vilongozi a Chiyahudi taamkuluphira Jesu
45Phahi, hara arindzi okala akahumwa kpwendamgbwira Jesu ariphouya, akulu a alavyadzi-sadaka na Mafarisayo aauza, “Kpwa utu wani tamumgbwirire mkedza naye?” 46Hara arindzi achiamba, “Takudzangbwehenda mutu yegomba maneno dza higo achigogomba hiyu!” 47Mafarisayo achiamba, “Hata mwimwi piya mchahendwa azuzu? 48Hebu mkasikira angaa mmwenga wa vilongozi ama Mafarisayo achiyemkuluphira? 49Ela kundi rosi hiri tarimanya Shariya za Musa, kpwa hivyo ralaniwa.”
507:50 Johana 3:1,2Mfarisayo mmwenga kala ni Nikodemu. Mutu hiyu kala akaphiya kpwa Jesu hipho mwandzo. Phahi wagomba na ayae achiamba, 51“Kulengana na Shariya zehu, tahuweza kuhukumu mutu bila ya kumphundza na kumanya arigohenda.” 52Nao achiamba, “We nawe ula Galilaya? Kasometo Maandiko nawe undamanya kukala takuna nabii ndiyekpwedza kula Galilaya.”
53Badaye chila mmwenga waphiya kpwakpwe kaya.
8Mchetu anagbwirwa anazinga
1Jesu ariphomala kufundza, waphiya dzulu Mwango wa Mizaituni. 2Kuriphocha, chiti sana, wakpwedza tsona Nyumba ya Kuvoya Mlungu. Atu anji achedzamzunguluka, naye achisagala achiandza kuafundza.
3Alimu a Shariya na Mafarisayo areha mchetu ambaye kala akagbwirwa anazinga, achimuimisa mbere za hiro kundi. 4Ariphomreha amuamba Jesu, “Mwalimu, mchetu hiyu akagbwirwa anazinga. 58:5 Alawi 20:10; Kumbukumbu 22:22–24Na kulengana na Shariya zehu, Musa walagiza mchetu dza hiyu ni apigbwe mawe hadi afwe. Dze, we ndiwe unaambadze?” 6Atu hinyo ahumira swali hiri kumhega Jesu, ili aphahe chizigbwa cha kumshitakira. Ela ye wazama achiandika photsi na chala. 7Na ariphokala anazidi kumuuza maswali, waunuka achigomba nao achiamba, “Yeyesi asiye na dambi, naakale wa kpwandza kumpiga dziwe.” 8Achiuya kuzama tsona na achiandika photsi. 9Hara atu ariphosikira higa auka mmwenga-mmwenga. Avyere ndio ariokala a mwandzo kuuka, hadi mwisho Jesu achisala macheye na yuya mchetu ambaye kala achereimire. 10Jesu ariphounula uso achimuuza yuya mchetu, “Mayo, phana angaa mmwenga achiyesala kukuamula kukutiya adabu?” 11Yuya mchetu achiamba, “Bwana, taphana hata mmwenga.” Phahi Jesu achimuamba, “Mimi nami sindakuamula kukala una makosa. Phiya vyako, ela kula rero usihende dambi tsona.” 8:11 Vitabu vinji vya kare tavina misitari ya 7:53 hadi 8:11.
Jesu ni mwanga wa atu duniani
128:12 Mathayo 5:14; Johana 9:5Jesu waenderera kugomba na atu achiamba, “Mimi ni mwanga ungʼarirao atu himu duniani. Mutu ndiyenilunga mimi kandanyendeka jizani kamare, ela andaphaha mwanga uaphao atu uzima.”
138:13 Johana 5:31Mafarisayo achigomba naye achiamba, “Unagomba ushaidi wa kuhusu we mwenye, phahi iyo inaonyesa kala ushaidio ni wa handzo!” 14Phahi Jesu achiamba, “Gaga nigombago ni kpweli, hata dzagbwe nikadzishuhudiya mwenye. Kpwa mana mimi namanya nilako na niphiyako, ela mwimwi tammanya nilako wala niphiyako. 15Mwimwi munanihukumu chibinadamu, ela mino sihukumu mutu. 16Na hata nchihukumu, hukumu yangu ni ya kpweli kpwa sababu si mimi machiyangu nihukumuye, ela ni phamwenga na ye Baba ariyenihuma. 178:17 Kumbukumbu 19:15Yaandikpwa mwenu Shariyani kukala ushaidi wa atu airi uchikubaliana, chochosi agombacho nkukala kpweli. 18Kpwa hivyo mimi ni mmwenga wa hinyo mashaidi alavyao ushaidi kunihusu, na wa phiri alavyaye ushaidi kunihusu, ni Baba ariyenihuma.”
19Ndipho hara atu amuuza, “Yu kuphi ye sowe?” Achiaambira, “Tamnimanya mimi wala Baba, na kalapho munanimanya, hata Baba naye piya mngemmanya.”
20Jesu wagomba higo ariphokala anafundza himo Nyumba ya Kuvoya Mlungu, phephi na phatu phokala phachiikpwa visanduku vya pesa. Na taphana yemgbwira, mana wakatiwe kala taudzangbwefika.
Jesu anaonya atu asioamini
21Waenderera kugomba na atu achiamba, “Nindaphiya vyangu, namwi mundaniendza. Ela bila ya kutubu iyo dambi yenu ya kusaniamini, mundafwa. Kura niphiyako mwimwi tamuweza kukufika.” 22Maneno higa gahenda vilongozi a Chiyahudi auzane, “Akale andadziolaga? Mana anaamba, ‘Niphiyako tamuweza kukufika.’ ” 23Jesu achiaambira, “Mwimwi mu a photsi, ela mino ni wa dzulu. Mwimwi mu a duniani, ela mimi ni wa mlunguni. 24Nkakuambirani kare kukala bila ya kutubu iyo dambi yenu ya kusaniamini, mundafwa. Na hakika mundafwa ichikala tamundaamini kukala Mimi ndiye hiye.” 25Hara atu amuuza achiamba, “Kpwani we u yuphi?” Achiambwa, “Vyo nchivyokuambirani hangu mwandzo, ni vivyo. 26Nina manji ga kugomba kukuhusuni, tsona ga kukuhukumuni. Ela mwimwi atu a duniani nakuambirani nrigosikira kula kpwa iye ariyenihuma tu. Naye agombago ni ga kpweli.”
27Ela taayamanya kala Jesu anagomba nao kuhusu Ise ariye mlunguni. 28Phahi waamba, “Ndiphomuunula msalabani Mutu Yela Mlunguni, ndipho ndiphomanya kukala Mimi ndiye hiye. Na piya mundamanya kala sihenda rorosi kpwa uwezo wangu, ela nkugomba nfundzwago ni Baba. 29Naye ariyenihuma a phamwenga nami. Kadzangbweniricha machiyangu, mana chila wakati nahenda alondago.” 30Atu anji ariomsikira Jesu anagomba hivyo, amuamini.
Kpweli inaika atu huru
31Jesu wagomba na hara Ayahudi ariomkuluphira achiamba, “Ichikala mundaenderera kulunga mafundzo gangu, mundakala afuasi angu chikpweli-kpweli. 32Mwimwi mundamanya kpweli, nayo kpweli indakuikani huru.” 338:33 Mathayo 3:9; Luka 3:8Nao achimuamba, “Swino hu chivyazi cha Burahimu, na tahudzangbwekala atumwa a mutu yeyesi. Kpwadze unaamba hundakala huru?” 34Ndipho achiaambira, “Nakuambirani kpweli, mutu yeyesi aishiye maisha ga dambi ni mtumwa wa dambi. 35Mtumwa kaweza kukala hata kare na kare nyumba ya tajiriwe ariphogulwa, ela mwana nkukala phao kaya hata kare na kare. 36Mimi ndimi hiye mwana, phahi nchikuikani huru, mundakala huru kpweli-kpweli. 37Nakubali kukala, mwimwi mu chivyazi cha Burahimu. Ela mnalonda kuniolaga, kpwa sababu tamlonda kukubali mafundzo gangu. 38Nakuambirani kukala higa nigombago ni gara goonyeswa ni Baba, ela namwi mkuhenda mrigoambirwa ni sowe yenu.”
39Nao achimuamba, “Sisi, baba ni Burahimu.” Ndipho achiaambira, “Ichikala mu chivyazi cha Burahimu kpweli, mbona tamlunga mifwanoye? 40Mimi nákuambirani kpweli ambayo Mlungu waniambira, ela kpwadze mcherelonda kuniolaga? Kala ni Burahimu, kangehenda higo muhendago! 41Ela mwimwi mkuhenda mambo ambago sowe yenu ndigo ahendago.”
Nao achimuamba, “Sisi sio ana a vuweni, hunaye baba, naye ni Mlungu.” 42Jesu achiaambira, “Kala Mlungu ndiye Sowe yenu, mngenimendza. Kpwa sababu mimi nála kpwakpwe, na ndiyo mana ni hipha. Siyakpwedza kpwa uwezo wangu, ela iye ndiye ariyenihuma. 43Mwimwi tamuelewa nagokuambirani, mana tamlonda kusikira maneno gangu! 44Kpwa kpweli mwimwi sowe yenu ni Shetani, namwi mkumendza kuhenda mai go alondago. Hangu mwandzo iye ni muolagi wala kamendze kpweli, kpwa sababu ye mwenye kana kpweli. Na chila agombapho handzo, nkugomba kulengana na asiliye, mana iye ana handzo na ni baba wa handzo. 45Ela kpwa vira mimi nagomba kpweli, mwimwi tamuamini nigombago. 46Phano phana mutu yeyesi ambaye anaweza kunihukumu? Sambi, ichikala nagomba kpweli, kpwadze tamniamini? 47Yeyesi ambaye ni mutu wa Mlungu, anaphundza maneno ga Mlungu. Na kpwa vira tamphundza, inaonyesa kala simwi atu a Mlungu.”
Jesu ni mkpwulu kuriko Burahimu
48Ayahudi amuamba Jesu, “Phahi tahukosera huchiamba uwe siwe Myahudi ela u Msamariya, tsona una pepho!” 49Achiaambira, “Mimi sina pepho tsetsetse, ela namuishimu Baba! Ela mwimwi munanibera. 50Mino sidziendzera nguma kabisa, ela kuna mmwenga ambaye analonda nitogolwe, naye ndiye muamuli. 51Nakuambirani kpweli, mutu yeyesi ndiyelunga mafundzo gangu kandafwa bii.”
52Phahi hara atu achimuamba, “Kpwa kpweli hivi sambi hukakumanya kala una pepho! Ichikala Burahimu mwenye wafwa na manabii piya nago gachifwa, kpwadze unaamba ndiyelunga mafundzogo kandafwa bii? 53Kpwani we u mkpwulu kuriko mkare wehu Burahimu? Iye tu wafwa! Na piya manabii afwa. Kpwani we unadzihenda u ani?” 54Jesu achiamba, “Nchidzihenda mkpwulu mi mwenye, phahi ukulu hinyo tauna mana. Ela Baba, ambaye mwimwi munamuiha Mlungu wenu, ndiye anihendaye mkpwulu. 55Mwimwi tamdzangbwemmanya, ela mimi nammanya. Mimi nchiamba simmanya, phahi ndakala ninagomba handzo dza mwimwi. Ela nammanya, tsona nalunga manenoge. 56Mkare wenu Burahimu wahererwa ariphomanya kala andaona siku ya mimi kpwedza. Burahimu waiona na achihamirwa.”
57Ndipho achimuuza, “Uwe kudzangbwefisa hata miaka mirongo mitsano, ye Burahimu wamuonaphi?” 58Achiaambira, “Nakuambirani kpweli, kabila ya Burahimu kuvyalwa, mino kala ni kuko kare!” 59Phahi ariphosikira hivyo, alonda kumpiga mawe Jesu. Ela achidzifwitsa na achituluka mura Nyumba ya Kuvoya Mlungu.
9Jesu anaphoza mutu yevyalwa chipofu
1Siku mwenga, Jesu ariphokala anatsupa, wamuona mutu yekala chipofu hangu kuvyalwakpwe. 2Anafundzie achimuuza, “Mwalimu, ni dambi za yuphi zomuhenda yuno avyalwe chipofu? Ni dambize mwenye, hebu ni za avyazie?” 3Jesu achiamba, “Upofuwe tauhusiana na dambize, wala za avyazie. Ela ni chipofu ili uwezo wa Mlungu uonekane unahenda kazi mwa hiye mkpwongo. 4Kpwa vira kuchere namutsi, ni lazima huendeni kazi za iye ariyenihuma. Kpwa mana usiku uredza ambapho taphana mutu yeyesi ndiyeweza kuhenda kazi. 59:5 Mathayo 5:14; Johana 8:12Vivi nrivyo mumu duniani, mimi ndimi mwanga wa atu.”
6Bada ya kugomba higo, watsitsa mahe mtsangani na achikoroga tope achimpaka yuya chipofu matsoni. 7Na achimuamba, “Phiya ukasinge uso chidimbwi cha Siloamu.” (Manage ni “Yehumwa.”) Phahi yuya mutu wakpwendasinga uso na ariphokala anauya achikala anaona.
8Majiranige na atu anjina ariomuona wakati kala ni mutu wa kuvoya-voya auzana, “Yuno siye yuya mutu ambaye kala achisagala akavoya-voya?” 9Anjina achiamba, “Ee, niiye.” Ela anjina nao achiamba, “Wahendaigana naye.” Ela ye mwenye achiamba, “Ni mimi.” 10Nao achimuuza, “Vyakaladze hata vino sambi unaona?” 11Achiaambira, “Yuya mutu aihwaye Jesu akatengeza tope, akanipaka matsoni, na akaniamba nkasinge uso mtsara wa Siloamu. Phahi nchasinga uso, na vino naona.” 12Nao achimuuza, “Ye mutu yu kuphi?” Naye achiamba, “Simmanya ariko.” 13Badaye yuya mutu yekala chipofu achimphirika kpwa Mafarisayo.
14Hira siku ambayo Jesu watengeza tope na kumphoza yuya chipofu kala ni Siku ya Kuoya. 15Phahi Mafarisayo nao piya amuuza vira arivyophozwa. Naye achiaambira, “Iye mutu achiyeniphoza, akanipaka tope matsoni, alafu nchisinga uso, na vino naona.” 16Mafarisayo adziganya makundi mairi. Kundi mwenga richiamba, “Mutu hiyu kayala kpwa Mlungu, kpwa sababu kalunga Shariya ya Siku ya Kuoya.” Ela anjina nao achiuza, “Ichikala mutu hiyu ni mutu wa dambi, anawezadze kuhenda vilinje dza hivi?” 17Phahi amuuza tsona yuya mutu yekala chipofu, “Uwe mwenye ndiwe uriyephozwa matso. Vino unaambadze kuhusu mutu hiye?” Yuya mutu achiamba, “Mutu hiye ni nabii.”
18Hara vilongozi a Chiyahudi taayamini kukala yuya mutu wakala chipofu na vino anaona. Kpwa hivyo achiiha avyazie, 19achiauza, “Yuno ni mwana wenu? Na ni kpweli kala mwamvyala chipofu? Hebu huambireni, vyakaladze hata vino sambi anaona?” 20Avyazie achiamba, “Hunamanya kukala hiyu ni mwana wehu, naye wavyalwa chipofu. 21Ela tahumanya rohendeka hata akale hivi sambi anaona, wala tahumanya ariyemuphoza upofuwe. Muuzeni ye mwenye mana ni mwana nyama mzima, na anaweza kugomba mwenye.” 22Avyazie aamba hivyo kpwa kuogopha vilongozi a Chiyahudi. Mana hinyo vilongozi kala akatsapiza kukala, mutu yeyesi ndiyekubali na kuamba Jesu ndiye Yetsambulwa Kuokola Atu,9:22 Yani Masihi. andahendwa nyunga wala kandainjira sinagogini. 23Hino ndiyo sababu yoahenda avyazie aambe, “Ni mwana nyama mzima, muuzeni mwenye.”
24Phahi hara vilongozi amuiha tsona yuya mutu yekala chipofu, achimuamba, “Hebu gomba kpweli mbere za Mlungu. Swino hunamanya mutu hiyu ni mutu wa dambi.” 25Yuya mutu achiamba, “Ichikala ni mchina-dambi ama siye mchina-dambi, mino simanya. Ela nina hakika ya chitu chimwenga: kala ni chipofu vino naona.” 26Alafu achimuuza tsona, “Wakuhendadze hata vino sambi unaona?” 27Yuya mutu achiamba, “Mimi nkakuambirani kare arivyonihendera, namwi tamnisikira. Kpwa utu wani munaniuza tsona? Hebu piya namwi mnalonda mkale afuasie?”
28Ndipho amtsuphira maneno ga kumuifya, achimuamba, “We mwenye ndiwe mfuasi wa hiye mutu, ela swiswi hu afuasi a Musa. 29Hunamanya kukala Mlungu wagomba na Musa, ela ichikala ni hiye mutuo, swino tahummanya alako.” 30Phahi yuya mutu waamba, “Mbona munaniangalaza ayangu! Munaamba tamummanya alako, ela wanivugula matso! 31Humanyavyo Mlungu kaphundza achina-dambi, ela anaphundza mutu yeyesi amuabuduye na kuhenda gara alondago. 32Hangu dunia iumbwe, tahudzangbwesikira mutu fulani wavugula matso mutu yevyalwa chipofu. 33Kalapho mutu hiyu kayala kpwa Mlungu, kangeweza kuhenda chitu dza hichi.” 34Nao achimuamba, “Hangu kuvyalwako uwe u mutu wa dambi kabisa. Sambi unahufundzani?” Chisha achimzola mura Sinagogini.
35Jesu wasikira kukala yuya mutu yekala chipofu wazolwa Sinagogini. Phahi wamuendza na ariphomuona wamuuza, “Dze, unamkuluphira Mutu Yela Mlunguni?” 36Yuya mutu achiuza, “Ni yuphi Bwana ili nimkuluphire?” 37Jesu achimuamba, “Wamuona kare, na iye ugombaye naye ndiye.” 38Phahi hiye mutu waamba, “Bwana nakukuluphira.” Naye achimgbwerera maguluni. 39Chisha Jesu achiamba, “Nákpwedza himu duniani ili vipofu aone, nao adzihendao anaona, akale vipofu. Nami, nindaahukumu hinyo adzihendao anaona.”
40Mafarisayo anjina ariokala phephi na Jesu amsikira anagomba hivyo, achimuuza, “Yani hata swiswi naswi hu vipofu?” 41Achiaambira, “Kalapho munakubali mu vipofu, tamngekala na kuamulwa. Ela bada munaamba munaona, na mbavi sivyo, phahi mundasala na kuamulwa kpwenu.”
10Ndarira ya mrisa na mifugoye
1Jesu waamba, “Nakuambirani kpweli kukala, mutu asiyeinjira chaa cha mangʼondzi kutsupira mryangoni, ni muivi tsona ni mnyangʼanyi. 2Ela mrisa mwenye-mwenye wa mangʼondzi nkuinjira chaani kutsupira mryangoni. 3Mrindzi nkuvugurira mryango yuya mrisa, naye akainjira chaani. Nago mangʼondzi ganamanya kauliye. Iye mrisa nkugaiha mangʼondzige na madzina na kugatuluza kondze. 4Naye achituluza mangʼondzige gosi kuphiya marisani, nkutsupa mbere, nago nkumlunga-lunga, mana ganamanya kauliye. 5Higo mangʼondzi tagaweza kulunga-lunga mjeni. Kpwa vira tagamanya sauti ya mutu wanjina, gandamchimbira.” 6Jesu waambira atu ndarira hino ela atu taayaelewa manage.
7Phahi Jesu wagomba tsona achiamba, “Nakuambirani kpweli, mimi ndimi mryango wa mangʼondzi. 8Osi ariokpwedza kabila ya mimi kala ni aivi na anyangʼanyi, ela mangʼondzi tagayaaphundza. 9Mimi ni mryango. Mutu yeyesi ndiyeinjira kutsupira kpwangu, andaokolwa. Naye andainjira na kutuluka na kuphaha marisa. 10Muivi nkpwedzaiya, kuolaga na kubananga. Ela mino nákpwedza ili atu aphahe uzima, tsona akale na uzima kpweli-kpweli.
11“Mimi ndimi mrisa mnono. Na hiye mrisa mnono a tayari kufwa kpwa sababu ya mangʼondzige. 12Ela mrisa wa kuandikpwa kakala dza mwenye mchina-mangʼondzi. Mana mangʼondzi sigo gakpwe, phahi achiona mabawa garedza, andaricha mangʼondzi phapho, achimbire. Nago mabawa nkugagbwira na ganjina gakatsamukana. 13Mrisa wa kuandikpwa nkuchimbira, kpwa vira mangʼondzi sigo gakpwe wala kanago utsungu. 14-1510:14–15 Mathayo 11:27; Luka 10:22Mimi ndimi mrisa mnono, nami nindafwa kpwa mangʼondzi gangu. Mana nagamanya nago gananimanya, dza viratu Baba animanyavyo nami nammanya. 16Kuna mangʼondzi gangu ganjina ambago sigo ga chaa hichi, na ni lazima nigarehe piya. Gandasikira sauti yangu, na hipho ndipho kundakala na kundi mwenga na mrisa mmwenga.
17“Baba ananimendza kpwa sababu ni tayari kufwa ili nifufuke tsona. 18Takuna mutu awezaye kuniolaga bila mimi mwenye kumendza. Ela nindafwa mwenye kumendza kpwangu. Nina uwezo wa kudziricha niolagbwe na uwezo wa kufufuka. Mana Baba ndiye ariyenilagiza nihende hivi.”
19Kpwa sababu ya maneno higa, Ayahudi auya tsona kusaelewana. 20Anji agomba achiamba, “Mutu hiyu ana pepho, chisha ana koma. Mnamphundza wani?” 21Ela anjina achiamba, “Mutu ariye na pepho kaweza kugomba mambo dza higa. Kpwani pepho anaweza kumuhenda chipofu akaona?”
Jesu anakahalwa ni Ayahudi
22Kala ni majira ga mnyevu, na piya kala ni wakati wa Sikukuu ya kutambukira kuusa najisi Nyumba ya Kuvoya Mlungu ko Jerusalemu. 23Wakati hinyo, Jesu kala a ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu ananyendeka-nyendeka seemu iihwayo baraza ya Selemani. 24Phahi vilongozi a Chiyahudi amzunguluka na achimuuza, “Mbona kuhuambira kpweli hadi rini? Ichikala ndiwe Masihi,10:24 Masihi, manage ni yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. hebu huambire chingʼangʼa.” 25Jesu achiamba, “Nákuambirani kare ela tamuamini. Higa mambo nihendago kpwa uwezo wa Baba, ganaonyesa mino ni ani. 26Ela tamuamini kpwa vira simwi mangʼondzi gangu. 27Mangʼondzi gangu nagamanya. Nago ganasikira sauti yangu, na nkunilunga-lunga. 28Nkuapha uzima wa kare na kare afuasi angu, nao taandafwa bii. Takuna mutu yeyesi ndiyenifuta, 29mana Baba, ariyenipha atu hinyo, ni mkpwulu kuriko osi, wala takuna awezaye kumfuta Baba. 30Mimi na iye hu chitu chimwenga.”
31Ayahudi ariphosikira Jesu akagomba hivyo, atsola mawe tsona ili amuolage. 32Ela achiaambira, “Nákuhenderani mambo manji manono kpwa uwezo wa Baba. Gosi higo nrigokuhenderani, nriphi ambaro rinakuhendani hata mtake kuniolaga?” 3310:33 Alawi 24:16Achimuamba, “Tahutaki kukupiga mawe kpwa sababu ya higo mambo manono, ela ni kpwa sababu ya kukufuru. Uwe u mwanadamu dza anjina, mbona unadzihenda u Mlungu!” 3410:34 Zaburi 82:6Achiamba, “Avi Maandiko genu gaandikpwa kukala, Mlungu anaamba, ‘Mwimwi mu milungu!’ 35Maandiko ganaamba kukala, atu ariophokera ujumbe wa Mlungu aihwa ‘milungu’ ni Mlungu mwenye. Naswi hunamanya kukala Maandiko ganagomba kpweli siku zosi. 36Sambi mino nchiamba ni mutu yetsambulwa ni Mlungu akale Mwanawe, kpwadze munaamba nakufuru? Mana Baba mwenye ndiye ariyenitenga kpwa kaziye na achinihuma himu duniani. 37Ichikala sihenda kazi za Baba, phahi msiniamini. 38Ela ichikala nazihenda, hata muchikala tammendze kuniamini, ela aminini zo kazi zangu. Muchihenda hivyo, ndipho mundamanya na kuelewa kala Baba a phamwenga nami, nami ni phamwenga na Baba.” 39Phahi vilongozi a Chiyahudi alonda tsona kumgbwira Jesu, ela waahepa achiuka.
4010:40 Johana 1:28Hipho Jesu wauka tsona achendavuka muho Joridani na achendakala phatu ambapho mwandzo Johana kala achibatiza atu. 41Wakati kala a hiko, atu anji amlunga. Nao ngʼandzi zao kala anaamba, “Johana kayahenda vilinje, ela chila chitu arichohuambira kuhusu mutu hiyu ni kpweli.” 42Phahi atu anji a seemu hizo amkuluphira Jesu.
11Chifo cha Lazaro
1-211:1–2 Luka 10:38,3911:1–2 Johana 12:3Kpwakala na mutu mmwenga yeihwa Lazaro ambaye kala ni mkpwongo. Mutu hiyu kala ni ndugu wa chilume wa Maryamu na Maritha, na osi kala achisagala Bethania. (Maryamu yuyu ndiye yekpwedzammwagira Bwana Jesu mafuha ga kunukato maguluni, na kugaphangusa na nyereze.) 3Phahi hara nduguze Lazaro, alavya muhumwa kpwa Jesu akaambirwe, “Bwana, msenao ummendzaye ni mkpwongo.” 4Ela Jesu ariphosikira hivyo, waamba, “Ukongo hinyo sio wa kumurya. Ela wakpwedza ili kuonyesa vira Mlungu na Mwanawe arivyo na nguvu.”
5Jesu wamendza Maritha, Maryamu na ndugu yao Lazaro. 6Phahi ariphosikira kukala Lazaro ni mkpwongo, kayauka mara mwenga. Bada ya kusala siku mbiri phapho, 7achiaambira anafundzie, “Huphiyeni tsona Judea.” 8Anafundzie achimuamba, “Mwalimu, undauyadze Judea? Avi dzuzi-dzuzi vilongozi a Chiyahudi kala analonda kukupiga mawe!” 9Jesu achiaambira, “Mutsi una masaa kumi na mairi ga mwanga. Mutu achinyendeka wakati hinyo kandakpwala, mana anaona na mwanga wa himu duniani. 10Ela mutu yeyesi achinyendeka usiku andakpwala, mana kaona kpwa vira takuna mwanga.”
11Bada ya kugomba higa, chisha wazidi kuambira hara anafundzie, “Msena wehu Lazaro arere, ela nindaphiya nkamlamuse.” 12Anafundzie achimuamba, “Bwana, ichikala arere, phahi, achilamuka andaphola.” 13Aona kala arere kpweli. Ela Jesu kala anagomba kuhusu chifo cha Lazaro. 14Ndipho Jesu ariphogomba chingʼangʼa, achiamba, “Lazaro akafwa. 15Ela achiphofwa mino che sipho. Ela naonato kpwa sababu yenu, mana mambo higa gakahendeka ili mnikuluphire. Sambi nahuphiyeni.” 16Tomasi, ambaye piya kala achiihwa “Patsa,” waambira anafundzi ayae, “Nahuphiyeni na Mwalimu, ili ichikala ni kufwa, hukafweni hosi.”
Jesu anamfufula Lazaro
17Phahi Jesu ariphotsoloka hiko Bethania, Lazaro kala akazikpwa siku ne zotsupa. 18Mudzi wa Bethania kala u kama kilomita tahu hivi kula Jerusalemu, 19na atu anji kala akedza kpwa Maritha na Maryamu kuapha pore kpwa chifo cha ndugu yao. 20Maritha ariphosikira kala Jesu aredza, wakpwendamchinjira, ela Maryamu wasala pho kaya.
21Phahi Maritha ariphokutana naye, wamuamba, “Bwana, kalapho kala u phapha, mwenehu kangefwa. 22Na hata vivi namanya kukala ndichovoya kpwa Mlungu, andakupha.” 23Naye achimuamba, “Mwenenu andafufuka.” 24Ndipho Maritha achiamba, “Namanya mwenehu naye andafufuka siku ya mwisho, atu osi ndiphofufulwa.” 25Jesu achiamba, “Mimi ndimi nifufulaye atu na kuapha uzima. Mutu yeyesi ndiyenikuluphira, hata dzagbwe andafwa, andaishi tsona. 26Mutu yeyesi ariye na uzima kpwa kunikuluphira, kandafwa bii. Sambi Maritha nakuuza, unagaamini gano?” 27Maritha achiamba, “Ehe Bwana! Naamini kukala ndiwe Masihi,11:27 Masihi manage ni yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. Mwana wa Mlungu, ndiyekpwedza himu duniani.”
28Phahi Maritha ariphomala kugomba higo, wauya achendamuiha nduguye Maryamu kanda, achimuamba, “Mwalimu akedza, anakuiha.” 29Maryamu kusikira hivyo, wangʼoka phapho hipho na achiphiya. 30Wakati hinyo Jesu kala kadzangbweinjira chidzidzi hicho, kala achere pho achiphokutana na Maritha. 31Mura nyumbani kala muna atu ambao akedzamupha pore Maryamu. Ariphomuona anatuluka kondze mairo, amlunga-lunga, mana aona anaphiya mbirani akarire.
32Maryamu waphiya hadi phokala aripho Jesu. Ariphomuona, wamgbwerera maguluni na achimuamba, “Bwana, kalapho kala u phapha, mwenehu kangefwa.” 33Phahi Jesu ariphoona Maryamu anarira na hara ariokala naye piya anarira, wasikira utsungu rohoni na kusononeka sana. 34Chisha achiuza, “Mwamzikaphi?” Nao achiamba, “Bwana, ndzo ulole.” 35Jesu achirira. 36Phahi atu aamba, “Lolani vyo ambavyo kala anammendza Lazaro!” 37Ela anjina achiamba, “Ichikala wamvugula matso chipofu, washindwa ni utu wani kuzuwiya Lazaro asifwe?”
38Phahi Jesu ariphofika hiko mbirani, wazidi kusononeka sana. Iyo mbira yenye kala ni pango ambaro kala rikazibwa na dziwe pho mryangoni. 39Jesu achiamba, “Riuseni ro dziwe.” Maritha, ndugungbwa wa ye mufwa, achimuamba, “Bwana, hangu azikpwe rero ni siku ya ne, ro dziwe richiuswa ela phandakalika phano?” 40Ndipho achiamba, “Maritha, sikakuambira uchiamini undaona uwezo mkpwulu wa Mlungu?” 41Phahi hara atu ariusa rira dziwe. Chisha Jesu achilola dzulu mlunguni na achiamba, “Baba, nakushukuru mana ukasikira kare mavoyo gangu. 42Namanya kukala chila wakati unanisikira. Ela nkagomba hivyo ili hinya atu aimireo hipha aamini kukala uwe ndiwe uriyenihuma.” 43Ariphomala kugomba higa, wakota kululu achimuiha Lazaro, “Lazaro, tuluka!” 44Phahi Lazaro watuluka kondze na shandaye vivyo. Kala akafungbwa-fungbwa kula chitswani hadi maguluni. Jesu waambira hara atu, “Mvuguleni na mumriche aphiye vyakpwe.”
Vilongozi a Chiyahudi anahenda njama ya kumuolaga Jesu
(Mathayo 26:1–5; Mariko 14:1–2; Luka 22:1–2)
45Phahi atu okala akamlunga-lunga Maryamu hadi mbirani, na kuona gara achigohenda Jesu, anji amkuluphira. 46Ela anjina aphiya kpwa Mafarisayo achendasema gara Jesu achigohenda. 47Alafu Mafarisayo na akulu a alavyadzi-sadaka ahenda mkpwutano wa Baraza ra vilongozi a Chiyahudi, achiambirana, “Hunagaya bure! Mana mutu hiyu anazidi kuhenda vilinje vinji. 48Huchimricha vivi hivi, chila mmwenga andamkuluphira. Alafu vilongozi a Chirumi andakpwedza abanange tsi yehu na kubomola Nyumba yehu ya Kuvoya Mlungu.”
49Ela Kayafa ambaye kala ni mlavyadzi-sadaka mkpwulu mwaka hinyo, waamba, “Mwimwi tammanya chochosi! 50Tammanya kukala baha mutu mmwenga afwe kpwa sababu ya atu osi, kuriko tsi ndzima kuangamizwa?” 51Higa arigogomba Kayafa, kayagagomba kula mwakpwe achilini. Ela kpwa vira kala ndiye mlavyadzi-sadaka mkpwulu mwaka hinyo, watabiri bila ya kumanya, kukala Jesu andafwa kpwa Ayahudi osi. 52Tsona kandafwa kpwa Ayahudi bahi, ela piya ana a Mlungu osi ariotsamulwa tsi zanjina, ili aakusanye akale chitu chimwenga.
53Kpwa hivyo kula siku iyo na kpwenderera vilongozi a Chiyahudi ahenda njama za kumuolaga Jesu. 54Phahi kayaweza kunyendeka chingʼangʼa kahi-kahi ya Ayahudi. Ela wauka achiphiya tsi yokala kanda-kanda ya weru, mudzi urioihwa Efuraimu, achisagala hiko na anafundzie.
55Wakati Sikukuu ya Pasaka kala i phephi, atu anji ala kpwao midzini achiphiya Jerusalemu. Kulengana na mila yao, aphiya mapema ili akadzitakase kabila ya siku hiyo. 56Phahi ariphokala ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu, amuendza-endza Jesu. Chisha achiuzana, “Mnaonadze ayangu? Akale kpweli Jesu andakpwedza Sikukuuni?” 57Akulu a alavyadzi-sadaka na Mafarisayo kala akalagiza atu kukala yeyesi amanyaye Jesu aripho, ni lazima akaseme ili agbwirwe.
12Jesu anapakpwa manukato hiko Bethania
(Mathayo 26:6–13; Mariko 14:3–9)
1Siku sita kabila ya Sikukuu ya Pasaka, Jesu waphiya Bethania, kokala achiishi Lazaro. Lazaro hiyu ndiye ariyefufulwa ni Jesu. 2Jesu wajitirwa chakurya cha dziloni ambacho chaandazwa ni Maritha. Mmwenga wa hara okala asegere kumrisa Jesu kala ni Lazaro. 312:3 Luka 7:37,38Phahi Maryamu wahala tupa ya nusu lita ya manukato ga samani kulu, gotengezwa kula kpwa muhi uihwao narido. Wampaka Jesu manukato maguluni na achimphangusa na nyereze. Nyumba yosi yagota kunuka manukato higo.
4Ela mwanafundzi mmwenga yeihwa Juda Isikarioti, ambaye kala ndiye ndemsalata Jesu, waamba, 5“Kpwadze gano manukato tagakaguzwa na pesaze zikaganyirwa agayi? Mana samaniye ni mshahara wa mwaka mzima wa mchibaruwa!” 6Juda kayagomba hivyo kpwa kuaonera mbazi agayi, ela ye mwenye kala ni muivi. Kala ndiye muiki wa pesa za rira kundi rosi. Naye kala achitsola chidide-chidide chitiywacho himo mkobani. 7Jesu achiamba, “Mriche ahende alondavyo. Mana wagaika ili a tayarishe mwiri wangu kpwa siku ya mazishi gangu. 812:8 Kumbukumbu 15:11Siku zosi, agayi mundakala nao, ela mino sindakala namwi siku zosi.”
Chugo cha kumuolaga Lazaro
9Kundi kulu ra Ayahudi ririphosikira kukala Jesu a hiko mudzi wa Bethania, aphiya kuko. Nao taayaphiya kumuona Jesu bahi, ela haswa kumuona Lazaro yekala akafufulwa ni Jesu. 10Phahi akulu a alavyadzi-sadaka ahenda njama ya kumuolaga Lazaro piya. 11Mana kpwa sababu ya kufufulwa Lazaro, Ayahudi anji aricha kulunga vilongozi ao, na achimkuluphira Jesu.
Jesu anainjira Jerusalemu
(Mathayo 21:1–11; Mariko 11:1–11; Luka 19:28–40)
12Siku ya phiriye, hiro kundi kulu rokala rikedza kusherekeya Sikukuu ya Pasaka, rasikira kukala Jesu a njirani aredza Jerusalemu. 1312:13 Zaburi 118:25,26Phahi ahala makandza ga mitende na achiphiya kondze ya mudzi kpwendamchinjira, kuno anagomba kululu anaamba:
“Mlungu naatogolwe!”
“Naajaliwe iye edzaye kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu!”
“Mlungu naamjaliye hiye Mfalume wa Iziraeli!”
14Jesu kala akaphaha mwana punda na achisagala dzuluye, viratu Maandiko gagombavyo:
1512:15 Zakariya 9:9“Msiogophe, mwi atu a Jerusalemu!
Lolani, mfalume wenu aredza,
naye akasagala dzulu ya mwana punda.”
16Mwandzo anafundzie taayaelewa mambo higa, ela Jesu ariphohalwa kuphiya mlunguni, atambukira kukala mambo higa gaandikpwa kumuhusu na vira arivyohenderwa.
17Hara atu ariokala a phamwenga na Jesu wakati anamuiha Lazaro kula mbirani na kumfufula, azidi kusemurira ayawao gara garigohendeka. 18Phahi, sababu ya atu anji kpwendamchinjira Jesu, kala akasikira akahenda chilinje cha kufufula Lazaro. 19Ndipho Mafarisayo achiambirana, “Lolani, hunagaya bure! Dunia ndzima inamlunga-lunga iye!”
Jesu anagomba kuhusu chifoche
20Atu ambao kala achiphiya Jerusalemu kpwendaabudu wakati wa Sikukuu, anjina kala ni Ayunani. 21Phahi atu hinya amlunga Filipu yela Bethisaida hiko Galilaya, achendamuamba, “Bwana, hunalonda kumuona Jesu hugombe naye.” 22Filipu wakpwendamuambira Anderea, chisha badaye osi airi achendamuambira Jesu. 23Achiaambira, “Wakati wangu mimi, Mutu Yela Mlunguni, kuphaha nguma ukafika. 24Nakuambirani kpweli, mbeyu isiyozikpwa mtsangani, inasala iyo mbeyu bahi. Ela ichizikpwa inamera, na ivyale sana. 2512:25 Mathayo 10:39; 16:25; Mariko 8:35; Luka 9:24; 17:33Yeyesi aonaye maishage ni muhimu zaidi hipha duniani, andaangamiza uzima wa kare na kare. Na ambaye anaona maishage ga hipha duniani si muhimu zaidi, andagarinda na kuphaha uzima wa kare na kare. 26Mutu ndiyemendza kunihumikira ni lazima anilunge, ili muhumwa wangu akale nami phara ndiphokala. Mana chila anayenihumikira andatukuzwa ni Baba.
27“Hipha sambi roho yangu inasikira utsungu, tsona simanya niambedze. Niambe, ‘Baba, niokola na higo garigo mbere yangu?’ Hata, siweza kuhenda hivyo mana nákpwedza duniani kpwa sababu ya gago. 28Baba onyesa uwezoo urivyo mkpwulu.”
Phahi kpwatuluka sauti kula mlunguni ichiamba, “Mimi náonyesa uwezo wangu na nindahenda hivyo tsona.” 29Umati wosi uriokala uimire hipho wasikira sauti hiyo. Anjina achiamba ni chiguruguru, na anjina nao achiamba ni malaika wa Mlungu akagomba na Jesu.
30Ela Jesu achiamba, “Sauti iyo ikatuluka kpwa fwaida yenu, wala siyo kpwa sababu yangu. 31Wakati wa dunia kuamulwa ukafika, na mkpwulu wa dunia hino12:31 Yani, shetani. andapendulwa. 32Nami ndiphounulwa dzulu, nindavweha chila mmwenga kpwangu.” 33Wagomba hivi kumanyisa atu ni chifo cha viphi ndichomphaha.
3412:34 Zaburi 110:4; Isaya 9:7; Ezekieli 37:25; Danieli 7:14Hura umati wa atu uchimuamba, “Maandiko ganaamba Masihi12:34 Masihi, manage ni yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. andaishi hata kare na kare. Na vino we unaamba Mutu Yela Mlunguni ni lazima aolagbwe msalabani. Dze, yuno Mutu Yela Mlunguni ni yuphi?” 35Jesu achiaambira, “Kuchere na mwanga kpwa muda. Kpwa hivyo nyendekani mwangani sedze mkagbwirwa ni jiza njirani. Mana mutu yeyesi anyendekaye jizani, kaweza kuona aphiyako. 36Na wakati muna hiyu ariye mwanga, mkuluphireni ili namwi mkale ana a ye mwanga.” Jesu ariphomala kugomba higo, wauka na achendadzifwitsa.
Ayahudi anji anarema kumkuluphira Jesu
37Hata dzagbwe Jesu wahenda vilinje vinji mbere za Ayahudi, ela taayamkuluphira. 3812:38 Isaya 53:1Mambo higa gahendeka ili maneno ga nabii Isaya gatimiye, goamba:
“Bwana, ni ani ariyeamini ujumbe wehu huriogomba?
Ni ani yeonyeswa
nguvu za Mwenyezi Mlungu?”
39Phahi hara atu taawezere kuamini, dza viratu nabii Isaya arivyogomba phatu phanjina ariphoamba:
4012:40 Isaya 6:10“Mlungu waahenda vipofu,
nayo mioyo yao achiihenda mifu.
Ndiyo mana matso gao tagaona,
wala mioyo yao taiweza kuamini.
Kpwa hivyo taaweza kumgalukira Mlungu, akaaphoza.”
41Isaya wagomba higa kpwa sababu waona ukulu wa Jesu, ndipho achigomba kumuhusu.
42Hata hivyo vilongozi anji a Chiyahudi amkuluphira. Ela kpwa kuogopha Mafarisayo, taayashuhudiya chingʼangʼa, asedze akakahazwa kuinjira sinagogini. 43Aho kala anamendza kuphaha sifwa kula kpwa anadamu kuriko kuphaha sifwa kula kpwa Mlungu.
Maneno ga Jesu gandaamula atu
44Jesu wakota kululu achiamba, “Mutu yeyesi anikuluphiraye, kanikuluphira mimi bahi, ela piya anamkuluphira iye ariyenihuma. 45Na yeyesi anionaye mimi, anamuona iye ariyenihuma. 46Nákpwedza duniani dza mwanga, ili chila mmwenga ndiyenikuluphira asisale jizani tsona. 47Mutu achisikira maneno gangu na asigagbwire, sindamuamula mimi. Mana sedzere duniani kpwedzaamula atu, ela nákpwedza kuaokola. 48Mutu yeyesi ndiyenikahala na kuricha kulunga mafundzo gangu, andaamulwa. Mafundzo nigombago ndigo ndigoonyesa kukala atu ana makosa siku ya mwisho. 49Mana siyagomba gangu, ela Baba ariyenihuma ndiye yenilagiza ga kugomba, na ga kufundza. 50Na namanya kukala malagizoge ganaapha atu uzima wa kare na kare. Phahi rorosi nigombaro ni riratu rolagizwa ni Baba nigombe.”
13Jesu anasinga magulu anafundzie
1Iyo Sikukuu ya Pasaka kala ikafika phephi, na Jesu kala anamanya kukala wakatiwe wa kuuka himu duniani na kuuya kpwa Ise ukafika. Wamendza atue osi okala anamkuluphira himu duniani, na achiaonyesa mendzwaye hadi mwisho.
2Kuriphofika dziloni, Jesu na anafundzie kala asegere anarya. Shetani kala akamupha Juda, mwana wa Simoni Isikarioti, maazo ga kumsalata Jesu. 3Jesu kala anamanya kukala wala kpwa Mlungu na andauya kpwa Mlungu. Na piya wamanya kukala Ise wamupha chila chitu chikale tsini ya uwezowe. 4Phahi waunuka hipho chakuryani, achivula nguwoye ya dzulu, na achidzifunga nguwo chibiruni. 5Alafu achitiya madzi karaini, na achiandza kusinga magulu anafundzie na achiafuta na hira nguwo.
6Ariphomfikira Simoni Petero, Petero wamuamba, “Bwana, kpwa utu wani uwe unisinge mimi magulu?” 7Jesu achimuamba, “Hipha sambi kumanya nihendaro, ela badaye undamanya.” 8Petero achimuamba, “Kundanisinga magulu hata chidide.” Ela achiambwa, “Nisiphokusinga magulu, phahi kundakala wangu tsona.” 9Ndipho Simoni Petero achiamba, “Bwana, usinisinge magulu bahi, ela nisinga mikono na chitswa piya!” 10Achiambwa, “Mutu yeyesi achiyeoga kare ni mswafi. Kana lazima ya kuoga tsona, labuda asisinge magulu bahi. Phahi hata dzagbwe mkaera, ela simwi mosi.” 11Jesu kala anammanya kare ndiyemsalata, ndiyo mana waamba, “Mkaera, ela simwi mosi.”
1213:12 Luka 22:27Jesu ariphomala kusinga magulu anafundzie, wavwala kandzuye, achiuya kusagala. Chisha achiauza, “Mnamanya kpwa utu wani nkahenda hivyo? 13Mwimwi munaniiha Mwalimu na Bwana, namwi tamkosere, mu sawa kabisa. 14Sambi ichikala mimi, Bwana na Mwalimu wenu, nkakusingani magulu, namwi piya ni lazima muhenderane dza vivi. 15Nkakuphani mfwano, ili namwi muhende kama nchivyokuhenderani. 1613:16 Mathayo 10:24; Luka 6:40; Johana 15:20Nakuambirani kpweli, mtumishi siye mkpwulu kuriko tajiriwe, wala muhumwa kaweza kukala mkpwulu kuriko ariyemuhuma. 17Na kpwa vira mnamanya mambo higa, phahi mchigalunga mundaajaliwa.
1813:18 Zaburi 41:9“Hivi nchivyogomba, sikagomba kuhusu mwimwi mosi. Mana chila mmwenga nriyemtsambula nammanya arivyo. Ela ni lazima Maandiko gatimiye, gaambago, ‘Mutu yerya mkpwahe phamwenga nami, ndiye yenigalukira.’ 19Nakuambirani mambo higa hivi sambi, kabila tagadzangbwehendeka, ili gachihendeka mkale mundaamini kukala mimi ndimi hiye Yetsambulwa. 2013:20 Mathayo 10:40; Mariko 9:37; Luka 9:48; 10:16Kpweli nakuambirani, mutu ndiyephokera muhumwa wangu yeyesi, ananiphokera mimi. Na aniphokeraye mimi, anamphokera iye ariyenihuma.”
Jesu anagomba kuhusu ndiyemsalata
(Mathayo 26:20–25; Mariko 14:17–21; Luka 22:21–23)
21Jesu ariphomala kugomba higa, wasononeka rohoni. Achigomba wazi achiamba, “Nakuambirani kpweli, mmwenga wenu andanisalata.” 22Hara anafundzie alolana, na achitezeka achikala taamanya Jesu anagomba kuhusu yuphi. 23Mwanafundziwe mmwenga, yuya ambaye kala anamendzwa sana ni Jesu, kala asegere phephi naye. 24Phahi Simoni Petero wamtsuphira nyusi yuya mwanafundzi ili amuuze Jesu anagomba kuhusu ani. 25Yuya mwanafundzi wamsengerera Jesu zaidi achimuuza, “Bwana, ni yuphi?” 26Jesu achimjibu achiamba, “Iye ndiyemupha chipande cha mkpwahe bada ya kuchitsotsa mtsuzini.” Phahi Jesu wahala chipande cha mkpwahe, achichitsotsa, achimupha Juda, mwana wa Simoni Isikarioti. 27Juda ariphohala hura mkpwahe, Shetani wamuinjira. Naye Jesu achimuamba, “Hiro ulondaro kurihenda, rihende mara mwenga.” 28Ela taphana hata mmwenga pho mezani yeelewa gara gomuambira Juda. 29Ela kpwa vira Juda kala ndiye muiki wa mkoba wa pesa, anafundzi anjina aona Jesu akamuhuma akagule vitu vya Sikukuu, ama akahumwa akalavye vitu kpwa agayi. 30Bada ya Juda kuphokera chira chipande cha mkpwahe, watuluka kondze mara mwenga. Nako kala ni usiku.
31Juda ariphotuluka kondze, Jesu waamba, “Sambi ukulu wangu mimi, Mutu Yela Mlunguni, undamanyikana, nami nindangʼaza atu matso kukala Mlungu ni mkpwulu. 32Na nchingʼaza atu matso kala Mlungu ni mkpwulu, Mlungu naye andaonyesa ukulu wangu nirio nao pha sambi. 3313:33 Johana 7:34Anangu, ndakala namwi kpwa muda mchache tu. Badaye mundaniendza, ela kama nrivyoaambira vilongozi a Chiyahudi, namwi nakuambirani, ‘Kura niphiyako tamuweza kukufika.’ 3413:34 Johana 15:12,17; 1 Johana 3:23; 2 Johana 1:5Nakuphani shariya nyiphya, nakuambirani: Mendzanani dza vyo nrivyokumendzani. 35Ichikala mundamendzana, chila mmwenga andamanya kukala mu anafundzi angu.”
Jesu anatabiri kukala Petero andamtsamalala
(Mathayo 26:31–35; Mariko 14:27–31; Luka 22:31–34)
36Simoni Petero achimuuza, “Bwana, unaphiyaphi?” Jesu achiamba, “Niphiyako kuweza kunilunga hivi sambi, ela undanilunga badaye.” 37Petero achimuamba, “Bwana, kpwa utu wani vino sambi siweza kukulunga? Ni tayari kufwa kpwa sababuyo.” 38Jesu achimuamba, “Kpweli uwe u tayari kufwa kpwa sababu yangu? Mino nakuambira kpweli, kabila dzogolo taridzangbweika, undakala ukanitsamalala kano tahu.”
14Jesu ndiye njira ya kuphiya kpwa Baba
1Jesu waambira anafundzie, “Msisononeke mwenu mioyoni. Mkuluphireni Mlungu, na munikuluphire mimi piya.14:1 Ama: Kpwa vira munamkuluphira Mlungu, nikuluphirani mimi piya.2Sababu ya kuuka kpwangu ni kpwendakutengezerani phatu, mana nyumbani mwa Baba muna makalo manji. Kala tamuna, ningekuambirani. 3Na nchimala kukutengezerani makao, nindauya tsona nedze nikuhaleni, ili phatu ndiphokala mimi, namwi piya mkale phapho. 4Namwi mnamanya njira ambayo inalongoza phara phatu niphiyapho.”
5Tomasi achimuuza Jesu, “Bwana, swino hundaimanyadze yo njira ichikala tahumanya uphiyako?” 6Achiambwa, “Mimi ndimi njira, ndimi kpweli na ndimi uzima. Takuna mutu awezaye kufika kpwa Baba isiphokala atsupire kpwangu. 7Kpwa vira munanimanya, mundamanya hata Baba. Hakika munammanya na mwamuona kare.”14:7 Ama: Ichikala munanimanya, phahi hata Baba munammanya. Na kula sambi na kpwenderera munammanya na mwamuona kare.
8Filipu achimuamba, “Bwana, huonyese Sowe, naswi hundatosheka.” 9Achiambwa, “Filipu, nchivyosagala na mwimwi muda wosi hinyo ela inakaladze kunimanya? Yeyesi ariyeniona mimi wamuona Baba. Mbona unaamba, ‘Huonyese Sowe?’ 10Kuamini kukala mino ni phamwenga na Baba, naye Baba a phamwenga nami? Maneno nagokuambirani si gangu, ela ni ga Baba aishiye mwangu, naye ndiye ahendaye kazi kutsupira kpwangu mimi. 11Nchikuambirani kukala ni phamwenga na Baba naye Baba a phamwenga nami, aminini kukala nakuambirani kpweli. Ichikala sivyo, aminini kpwa sababu ya vilinje nrivyohenda. 12Nakuambirani kpweli, mutu yeyesi anikuluphiraye mimi, naye piya andahenda nihendavyo. Tsona andahenda mambo makulu zaidi ya higa, kpwa sababu naphiya kpwa Baba. 13Na rorosi mndirovoya kpwa uwezo wangu, nindarihenda, ili ukulu wa Baba uonyeswe wazi kutsupira mimi mwanawe. 14Mchinivoya chochosi kpwa uwezo wangu, nindakuhenderani.”
Jesu analaga kumreha Roho Mtakatifu
15Jesu waenderera kugomba na anafundzie achiamba, “Kpwa kpweli mchinimendza, mundagbwira na kulunga malagizo gangu. 16Nami nindamvoya Baba, naye andakuphani Msaidizi14:16 Msaidizi: Maandiko ga Chiyunani neno hiri rina mana ya mshauri. wanjina, ambaye andasagala namwi hata kare na kare. 17Hiye Msaidizi ni Roho aonyesaye atu kpweli kuhusu Mlungu arivyo. Atu a dunia hino taaweza kumkubali mana taamuona wala taammanya. Ela mwimwi munammanya, mana a phamwenga namwi na andakala mwenu mioyoni.
18“Sindakurichani machiyenu dza anachiya, mana nindakuuyirani. 19Bada ya muda mchache atu asionikuluphira taandaniona tsona, ela mwimwi ndimwi ndioniona. Na kpwa kukala nindaishi tsona, namwi piya mundakala na uzima. 20Wakati nchifufulwa mundamanya kukala mimi ni phamwenga na Baba. Na mwimwi mu phamwenga na mimi, nami ni phamwenga namwi. 21Agbwiraye malagizo gangu na kugalunga, ndiye animendzaye. Na kpwa sababu ya kunimendza mimi, Baba naye andammendza. Nami piya nindammendza na kudzionyesa kpwakpwe.” 22Alafu Juda, ambaye siye yuya Juda Isikarioti, wamuuza Jesu achiamba, “Bwana, kpwa utu wani undadzimanyisa kpwehu bahi, wala si kpwa atu a dunia?” 23Achimuamba, “Mutu yeyesi animendzaye andagbwira mafundzo gangu. Baba andammendza, naswi hundakpwedzasagala naye. 24Asiyenimendza kagbwira mafundzo gangu. Higo mafundzo msikirago sigo gangu, ela ni ga Baba mana ndiye ariyenihuma.
25“Nkakuambirani mambo higa vivi hurivyo huchere phamwenga. 26Ela Mlungu andamuhuma Msaidizi ariye ni Roho Mtakatifu, edze aniwakilishe. Naye Msaidizi andakpwedza akufundzeni mambo gosi na akutambukizeni gosi nrigokuambirani. 27Nakurichirani amani yangu, nayo si dza hira ilaviwayo ni atu asiomkuluphira Mlungu. Msisononeke wala kukala aoga. 28Mwanisikira nchikuambirani kukala, ‘Nakurichani, ela nindakuuyirani.’ Kalapho mwanimendza kpweli, mngehererwa kusikira naphiya kpwa Baba, mana Baba ndiye mkpwulu kuriko mimi. 29Nkakuambirani mambo higa hivi sambi kabila tagadzangbwehendeka, ili gachihendeka, muamini. 30Mimi sina muda munji kukala phamwenga namwi na kugomba mambo manji, mana mkpwulu wa dunia hino14:30 Yani, shetani. aredza. Ela kana uwezo kpwangu, 31ela nahenda viratu nrivyolagizwa ni Baba, ili atu osi a dunia hino amanye kukala nammendza Baba. Unukani huphaukeni hipha.”
15Jesu ndiye mzabibu wa kpweli
1Phahi Jesu waenderera kugomba na anafundzie, achiaamba, “Mimi ndimi mzabibu wa kpweli, na Baba ndiye mkurima. 2Panda ya mzabibu isiyovyala, Baba nkuikata. Ela panda ivyalayo andaitsatsula ili ivyale zaidi. 3Mwimwi mu dza panda zivyalazo; mwatsatsulwa kare ni mafundzo ambago nákufundzani. 4Gbwiranani na mimi, nami nindagbwirana namwi. Mana panda taiweza kuvyala macheye, hadi igbwirane na mzabibu wenye. Phahi namwi piya ni vivyo, tamuweza kuvyala matunda hadi mugbwirane nami.
5“Mimi ndimi mzabibu, namwi mu panda. Mchigbwirana na mimi mundavyalato, mana bila mimi tamuweza kuhenda rorosi. 6Mutu asiyegbwirana nami, ni dza panda yokatwa ichiuma. Panda dza hizo nkutsolwa-tsolwa zikapigbwa iyi, chisha zikatiywa moho.
7“Mchigbwirana nami, na maneno gangu gachisala mwenu mioyoni, voyani chochosi mlondacho namwi mundaphaha. 8Anafundzi angu a chikpweli-kpweli nkuvyala matunda manji. Kpwa sababu iyo atu andamanya Baba arivyo mkpwulu.
9“Nakumendzani dza vyo Baba animendzavyo. Phahi gbwiranani nami ili nikuonyeseni mendzwa yangu. 10Mimi nagbwira malagizo ga Baba, naye anaenderera kunimendza. Vivyo hivyo, namwi mchigbwira malagizo gangu, mundaenderera kuona mendzwa yangu. 11Nkakuambirani mambo gosi higa ili mkale na raha dza ihi nriyo nayo mimi, tsona muweze kukala na raha sana mwenu mioyoni. 1215:12 Johana 13:34; 15:17; 1 Johana 3:23; 2 Johana 1:5Sambi nakuphani lagizo rangu: Mendzanani dza vyo nrivyokumendzani.
13“Takuna mutu ariye na mendzwa kulu kutsupa ihi ya mutu kudzilavya kufwa kpwa sababu ya asenae. 14Phahi mchigbwira malagizo gangu, mundakala asena angu. 15Sikuihani atumishi tsona, mana mtumishi kamanya tajiriwe ahendaro. Ela vivi nakuihani asena angu, kpwa sababu gosi ambago nágasikira kula kpwa Baba nákuambirani. 16Mwimwi simwi murionitsambula, ela mimi ndiye yekutsambulani na nchikuhumani mkavyale matunda gasigosira na Baba andakuphani chochosi mundichomvoya kpwa dzina rangu. 17Phahi nakulagizani kukala ni lazima mmendzane.”
Atu himu duniani andamzira Jesu na anafundzie
18Jesu wazidi kugomba na anafundzie, achiamba, “Atu himu duniani achikuzirani, mmanye kukala aandza kunizira mimi kpwandza. 19Kalapho mu atu a dunia hino, phahi dunia ingekumendzani avi mu ayawao. Ela atu a dunia hino akuzirani, mana simwi a dunia hino, tsona náhendakutsambulani mimi kula mumu duniani. 2015:20 Mathayo 10:24; Luka 6:40; Johana 13:16Msiyale gara nrigokuambirani, kukala, ‘Mtumishi siye mkpwulu kuriko tajiriwe.’ Ichikala atu anigayisa, phahi hata mwimwi piya andakugayisani. Kalapho agbwira mafundzo gangu, hata go genu nago angegagbwira. 21Ela gosi higo andakuhenderani kpwa sababu mu afuasi angu, mana taamanya ariyenihuma.
22“Kala sedzeregomba nao, taangekala na makosa. Ela kpwa vira nákpwedza na nchigomba nao, phahi taaweza kudzikanira. 23Mutu yeyesi aniziraye amanye piya anamzira Baba. 24Kala siyaahendera vilinje ambavyo takuna wanjina yevihenda, phahi taangekala na makosa. Ela sambi, vilinje aviona na bado ahuzira hosi, mimi na Baba. 2515:25 Zaburi 35:19; 69:4Hivyo arivyohenda atimiza, Maandiko gaambago, ‘Anizira bure.’
26“Mimi nindakuhumirani Msaidizi kula kpwa Mlungu. Iye ndiye Roho ndiyekuonyesani kpweli, na andakuambirani kunihusu. 27Namwi piya ni lazima muambire atu anjina kunihusu, mana mwakala nami kula mwandzo wa kazi yangu.”
161Hipho Jesu waenderera kugomba na anafundzie, achiamba, “Nakuambirani higa gosi ili sedze mkaricha kuluphiro renu. 2Atu andakutuluzani masinagogini. Tsona kuredza wakati atu andakuolagani na aone avi anahenda kazi ya Mlungu. 3Nao andakuhenderani mambo higa kpwa sababu taanimanya mimi wala Baba. 4Phahi nkakuambirani chimbere mambo higa, ili wakati gachedza, mtambukire kala nákuambirani. Siyakuambirani kula mwandzo, mana kala nchere phapha namwi.”
Kazi za Roho Mtakatifu
5“Ela vino nauya kpwa iye yenihuma, mbona taphana hata mmwenga aniuzaye, ‘Unaphiyaphi?’ 6Naona munasikira utsungu kpwa gara mambo nchigokuambirani, 7ela nakuambirani kpweli, kuuka kpwangu ni fwaida kpwenu. Mana nsiphouka mimi, hiye Msaidizi kandakpwedza. Ela nchiuka nindaphiya nkamhume edze. 8Naye achedza, andaahukumu atu himu duniani kuhusu dambi, haki, na hukumu yao. 9Andahukumiwa kuhusu dambi, mana taamendze kunikuluphira. 10Tsona aona kala mimi sina haki, ela aho anayo; ela andahukumiwa, mana naphiya kpwa Baba ambako tamundaniona tsona. 11Nao andahukumiwa kuhusu hukumu yao, mana mkpwulu wa dunia hino16:11 Yani, shetani. wahukumiwa kare.
12“Nina mambo manji ambago nalonda nikuambireni, ela kpwa sambi ni vigumu mwimwi kugaelewa. 13Ela ye Roho Mtakatifu ndiphokpwedza, andakulongozani kulunga chila chitu cha kpweli. Iye kandagomba gakpwe mwenye, ela andakuambirani higo ndigosikira na ndigokpwedzahendeka. 14Andaonyesa ukulu wangu, mana andaphokera gangu na akumanyiseni. 15Vya Baba vyosi ni vyangu. Ndiyo mana anaamba Roho Mtakatifu andaphokera gangu na akumanyiseni.”
Sonono indagaluzwa kukala raha
16Jesu waenderera kugomba na anafundzie achiamba, “Bada ya muda mchache tamundaniona, na bada ya muda mchache mundaniona tsona.” 17Anafundzie anjina achiuzana achiamba, “Ni gaphi gano ahuambirago? Angbwe anaamba kala bada ya muda tahundamuona, na bada ya muda tsona hundamuona! Na achiamba anaphiya kpwa Ise, manage nini?” 18Phahi hara anafundzie azidi kuuzana achiamba, “Sambi achiamba bada ya muda mchache, manage nini? Ela mbona tahumuelewa?”
19Jesu wamanya kukala hara anafundzi analonda kumuuza mana ga gara achigogomba. Ndipho achiauza, “Mnauzana mana ga higo nchigogomba, kukala bada ya muda mchache tamundaniona, na bada ya muda mchache tsona mundaniona? 20Nakuambirani kpweli, mundarira na kusononeka ela atu a himu duniani andahererwa. Mundakala na sonono ela sonono yenu indagaluka raha. 21Hata mchetu achifisa wakati wa kudzivugula nkuhenda utsungu, mana wakatiwe wa kugaya ukafika. Ela achidzivugula salama nkuyala hura utsungu, kpwa raha ya kuphaha mwana. 22Phahi hata mwimwi hivi sambi munasononeka. Ela nindakuonani tsona na mundakala na raha, wala takuna mutu ndiyekuusirani iyo raha.
23“Wakati hinyo uchifika, tamundanivoya chitu. Nakuambirani kpweli Baba andakuphani mundiromvoya kpwa dzina rangu. 24Hadi sambi tamdzangbwevoya chitu chochosi kpwa uwezo wangu. Phahi voyani namwi mundahewa, ili mkale na raha sana mwenu mioyoni.
25“Nkakuambirani mambo higa kpwa mafumbo. Ela kuredza wakati ambapho sindakuambirani kpwa mafumbo tsona, ela nindakuambirani chingʼangʼa kuhusu Baba. 26Wakati hinyo uchifika mundavoya Mlungu kpwa uwezo wangu. Ela siamba mimi nindakuvoyerani kpwa Baba, ela mundavoya enye. 27Mana Baba mwenye anakumendzani, kpwa vira mwimwi munanimendza na munaamini kukala mimi nála kpwa Baba. 28Mino nákpwedza duniani kula kpwa Baba, nami nairicha niuye kpwa Baba.”
29Phahi anafundzie amuamba, “Ehe! Sambi ndipho unagomba chingʼangʼa, bila mafumbo. 30Hivi sambi hukamanya kukala uwe unamanya chila chitu, wala takuna haja ya mutu kukuuza. Higo ndigo gahendago huamini kala uwe wala kpwa Mlungu.” 31Ndipho Jesu achiauza, “Dze, vino sambi munaamini? 32Ela wakati uredza, na vivi ukafika kare, ambapho mundatsamukana. Chila mmwenga andaphiya kpwao kaya, nami nindasala machiyangu. Ela kpwa kpweli si machiyangu, mana Baba a phamwenga nami. 33Enehu, nkakuambirani mambo higa, ili mkale na amani mwenu mioyoni kpwa sababu yangu. Himu duniani atu andakugayisani, ela dinani chilume! Mana mino náshinda dunia.”
17Jesu anadzivoyera
1Bada ya Jesu kugomba maneno higa, walola dzulu mlunguni, achiamba, “Baba, wakati ukafika! Onyesa atu chingʼangʼa ukulu wangu, ili nami mwanao, niaonyese ukuluo. 2Mana wanipha uwezo wa kulongoza atu dunia ndzima, ili niaphe uzima wa kare na kare osi urionipha. 3Na hinyo uzima wa kare na kare ni kukumanya uwe, Mlungu wa kpweli, Mlungu macheye, na kunimanya mimi, Jesu Masihi, uriyenihuma himu duniani. 4Náonyesa ukuluo hipha duniani kpwa kukamilisha kazi uriyonipha niihende. 5Sambi Baba nakuvoya uniphe nguma mberezo, dza iratu nriyokala nayo huriphokala phamwenga, kabila ya dunia kuumbwa.
Jesu anavoyera anafundzie
6“Baba, hinya atu urionipha kula himu duniani, náamanyisa uwe u ani. Osi kala ni ako, nawe uchinipha mimi. Nao alunga mafundzogo. 7Hipha sambi anamanya kala chila chitu urichonipha chala kpwako. 8Kpwa mana náapha ujumbe urionipha, nao achiuphokera. Amanya kpwa kpweli nála kpwako na piya aamini kukala uwe ndiwe uriyenihuma.
9“Sivoyera atu osi dunia ndzima, ela navoyera aho urionipha bahi, mana ni ako. 10Atu osi nirio nao mimi ni ako, na osi urio nao uwe ni angu. Nao anaonyesa ukulu wangu. 11Vi sambi mino nindauka himu duniani nedze kpwako, ela hinya atu achere mumu duniani. Baba usiye na lawama, nakuvoya uarinde kpwa uwezoo, ili akale chitu chimwenga dza viratu mimi na uwe hurivyo chitu chimwenga. 1217:12 Zaburi 41:9; Johana 13:18Nriphokala nao, náarinda kpwa uwezoo. Náarisato, na ariyeangamika ni hiye mmwenga bahi, ambaye kala ni wakuangamika, ili Maandiko gatimiye.
13“Phahi Baba, hivi sambi nredza kpwako, ela nagomba maneno higa wakati nchere himu duniani, ili akale na raha yangu yosi mwao mioyoni. 14Mino náambira higo manenogo, ela atu a dunia hino aazira, kpwa vira sio a dunia hino, dza viratu ambavyo mimi simi wa dunia hino. 15Sivoya ili uause himu duniani, ela nakuvoya uarinde na yuya Mui, yani Shetani. 16Aho sio a dunia hino, dza vivyo mimi.
17“Nenoro ni kpweli, kpwa hivyo humira iyo kpweli kuahenda adzilavye kpwako tsetsetse. 18Vivyo urivyonihuma nedze himu duniani, ndivyo nami naahuma mumu himu. 19Vivi nadzilavya kpwako kpwa fwaida yao, ili nao adzilavye kukuhumikira uwe chikpweli-kpweli.
Jesu anavoyera afuasie osi
20“Baba, sivoya kpwa hinya anafundzi angu bahi, ela hata hinyo ndionikuluphira kpwa sababu ya ujumbe wa atu hinya. 21Navoya ili osi akale chitu chimwenga, dza vivyo mimi na uwe hurivyo. Naavoyera akale chitu chimwenga naswi, ili atu anjina aamini kukala uwe ndiwe uriyenihuma himu duniani. 22Uwezo ambao wanipha nami náapha afuasi angu, ili akale chitu chimwenga dza mimi na uwe hurivyo. 23Yani mimi nikale chitu chimwenga nao, dza mimi na uwe hurivyo. Nao naakale chitu chimwenga kabisa, ili atu anjina amanye kukala uwe wanihuma, nawe unaamendza afuasi angu dza unimendzavyo.
24“Baba, hara urionipha, naaza akale nami ndiphokala, ili aone uwezo ambao wanipha. Uwezo huno wanipha kpwa sababu wanimendza kabila ya dunia kuumbwa. 25Baba uriye wa haki, atu a dunia taakumanya. Ela mimi nakumanya, nao anafundzi angu anamanya kukala uwe ndiwe uriyenihuma. 26Náamanyisa uwe urivyo, na nindaenderera kuhenda hivyo, ili amendze ayawao kama unimendzavyo, tsona nami nikale chitu chimwenga nao.”
18Jesu anagbwirwa
(Mathayo 26:47–56; Mariko 14:43–50; Luka 22:47–53)
1Jesu ariphomala kugomba maneno higa, wauka na anafundzie. Avuka uphande wanjina wa dete ra Kedironi, na achendainjira chunga cha mizaituni. 2Juda, ariyemsalata Jesu, kala anaumanya munda hinyo, mana Jesu na anafundzie kala achiphiya mara kpwa mara. 3Phahi walongoza chikosi cha asikari a Chirumi phamwenga na arindzi a Nyumba ya Kuvoya Mlungu, ambao kala akahumwa ni Mafarisayo na akulu a alavyadzi-sadaka. Hara asikari na arindzi kala akatsukula taa, vimwindi na silaha.
4Phahi kpwa vira Jesu kala anamanya gosi ndigomphaha, wadzilavya na achiauza, “Mnaendza ani?” 5Hara atu achiamba, “Hunaendza Jesu kula Nazareti.” Nao achiambwa, “Ni mimi.” Juda, yemsalata, kala aimire phamwenga nao. 6Jesu ariphoamba, “Ni mimi,” hara atu auya nyuma na achigbwa. 7Achiauza tsona, “Mnaendza ani?” Nao achiamba, “Amba hunaendza Jesu kula Nazareti.” 8Ye achiaamba, “Amba nkakuambirani kare kukala ni mimi. Ichikala munaniendza, phahi aricheni hinya atu aphiye vyao.” 9Higa gahendeka ili arigogomba wakati kala anavoya gatimiye, “Baba, osi urionipha siangamizire hata mmwenga.”
10Phahi Simoni Petero kala ana upanga, wautsomola na achikata sikiro ra kulume ra mtumwa wa mlavyadzi-sadaka mkpwulu. (Hiye mtumwa kala achiihwa Maliko.) 1118:11 Mathayo 26:39; Mariko 14:36; Luka 22:42Jesu achimuamba Petero, “Haka! Haka! Uyiza upangao chowani! Mateso higa nápangirwa ni Baba Mlungu, kpwadze gasiniphahe?”
12Phahi chira chikosi cha asikari na chilongozi wao phamwenga na hara arindzi a Nyumba ya Kuvoya Mlungu amgbwira Jesu na achimfunga mikowa. 13Mwandzo amphirika kpwa Anasi, mtsedza wa Kayafa. Kayafa kala ndiye mlavyadzi-sadaka mkpwulu mwaka uho, 1418:14 Johana 11:49,50naye kala akaambira vilongozi a Chiyahudi kukala ni baha mutu mmwenga afwe kpwa sababu ya atu osi.
Petero anamtsamalala Jesu kano ya kpwandza
(Mathayo 26:69–70; Mariko 14:66–68; Luka 22:55–57)
15Simoni Petero wamlunga-lunga Jesu phamwenga na mwanafundzi wanjina ambaye kala anamanywa pho kaya pha mlavyadzi-sadaka mkpwulu. Mutu hiye wainjira ndani ya muhala wa mlavyadzi-sadaka mkpwulu phamwenga na Jesu, 16ela Petero achisala phara mryangoni. Yuya wanjina ambaye kala anamanywa pho kaya watuluka kondze, na bada ya kugomba na msichana yekala anaimirira mryango, wamuinjiza ndani Petero. 17Yuya msichana yekala mryangoni wamuuza Petero, “Kale piya we u mwanafundzi wa hiye mutu achiyegbwirwa?” Petero achiamba, “Hata, mino simi.”
18Kpwa sababu ya mnyevu, hara arindzi na atumishi a mlavyadzi-sadaka mkpwulu kala akakuta moho wa makala anaoha. Petero naye kala aimire phapho anaoha moho.
Anasi anamuuza maswali Jesu
(Mathayo 26:59–66; Mariko 14:55–64; Luka 22:66–71)
19Mo nyumbani, mlavyadzi-sadaka mkpwulu18:19 Yani Anasi. Anasi kala ni mlavyadzi-sadaka mkpwulu hadi wakati ambao Arumi kala akamuhenda Kayafa, mtsedzawe, kukala mlavyadzi-sadaka mkpwulu. Dzagbwe Ayahudi anjina aharira kukala Anasi ndiye mlavyadzi-sadaka mkpwulu. kala anamuuza Jesu kuhusu anafundzie na mafundzoge. 20Jesu achimuamba, “Chila wakati kala nchifundza atu chingʼangʼa masinagogini na ndani ya Nyumba ya Kuvoya Mlungu, ambako Ayahudi osi nkukusanyika. Nami siyagomba chochosi chisiri. 21Kpwadze unaniuza maswali? Uza atu arionisikira, aho anamanya nrigogomba.”
22Ariphomala kugomba maneno higo, mrindzi mmwenga ariyekala aimire phephi naye wamuwanga kofi ra uso na achimuamba, “Vyo ndivyo ambavyo mutu anaweza kumjibu mlavyadzi-sadaka mkpwulu?” 23Achimuambira yuya mutu, “Ichikala nkagomba makosa, hebu sema makosa nchigogomba. Ela ichikala nkagomba sawa, kpwa utu wani unanipiga?” 24Badaye Anasi walagiza Jesu aphirikpwe kpwa Kayafa, mlavyadzi-sadaka mkpwulu, kuno akafungbwa.
Petero anamtsamalala Jesu tsona
(Mathayo 26:71–75; Mariko 14:69–72; Luka 22:58–62)
25Wakati Simoni Petero kala aimire anaoha moho, hara ayae amuamba, “Kale piya we u mwanafundzi wa hiye mutu achiyegbwirwa?” Ela Petero watsamalala achiamba, “Aa! Mino simi.” 26Mtumishi mmwenga wa mlavyadzi-sadaka mkpwulu, mʼbari wa yuya yekatwa sikiro ni Petero, wamuuza, “Avi nkakuona ngiri-ngiri naye kura mundani?” 27Petero achimtsamalala tsona Jesu, na phapho hipho dzogolo richiika.
Jesu anaphirikpwa mbere za Pilato
(Mathayo 27:1–2,11–14; Mariko 15:1–5; Luka 23:1–5)
28Siku ya phiriye kuriphocha, Jesu waphirikpwa hadi dzumba ra Pilato, liwali wa jimbo ra Chirumi, kula kpwa Kayafa. Ela vilongozi a Chiyahudi enye taainjirire mo dzumbani ili asedze akatiywa najisi (mana kulengana na mila za Chiyahudi, kala achiinjira nyumba ya mutu asiyekala Myahudi, andakahazwa kusherekeya Sikukuu ya Pasaka). 29Phahi Pilato watuluka kondze kukutana nao na achiauza, “Yuno mutu, munamshitaki na makosa gani?” 30Nao achiamba, “Kalapho mutu hiyu kahendere makosa, tahungemreha kpwako.” 31Pilato achiaambira, “Phahi halani mutu wenu mkamhukumu kulengana na shariya zenu.” Ela hara vilongozi a Chiyahudi achimuamba, “Shariya za Chirumi tazihuruhusu kuolaga mutu.” 3218:32 Johana 3:14; 12:32Higa gahendeka ili arigogomba Jesu dzulu ya ndivyofwa gatimiye.18:32 Johana 12:32–33.
33Alafu Pilato wauya tsona ndani ya dzumbare, achilagiza Jesu arehwe. Ariphorehwa himo ndani, Pilato wamuuza, “We ndiwe Mfalume wa Ayahudi?” 34Naye achiamba, “Gano ugombago ni gako uwe ama ukaambirwa ni atu anjina kunihusu?” 35Pilato achiamba, “Kpwani mino ni Myahudi? Atuo mwenye a kabilaro, akulu a alavyadzi-sadaka ndio achiokureha kpwangu. Dze, wakosani?” 36Jesu achiamba, “Ufalume wangu sio wa dunia hino. Kalapho ufalume wangu ni wa dunia hino, atumishi angu angebwaga viha ili nisigbwirwe ni vilongozi a Chiyahudi. Ni mfalume kpweli, ela ufalume wangu sio wa hipha duniani.” 37Phahi Pilato achimuamba, “Kpwa hivyo we u mfalume!” Naye achiamba, “Uwe unaamba kukala ni mfalume, nawe u sawa. Mana nákpwedza mu duniani na kuvyalwa ili nifundze atu kuhusu kpweli. Chila ariye wa kpweli nkuniphundza.” 38Pilato achimuuza, “Kpweli nini?”
Jesu anahukumiwa kuolagbwa
(Mathayo 27:15–31; Mariko 15:6–20; Luka 23:13–25)
Bada ya kugomba higo, Pilato watuluka kondze tsona kokala na vilongozi a Chiyahudi, achiaambira, “Mutu hiyu simuonere na kosa rorosi ra kumshitakira. 39Ela kpwa vira ni kawaida yenu mvugurirwe mfungbwa mmwenga chila Sikukuu ya Pasaka, munaambadze nchikuvugurirani Mfalume wa Ayahudi?” 40Ela nyo akota kululu achiamba, “Usimvugule hiye, huvugurire Baraba!” (Baraba wakala ni mpindzani wa serikali.)18:40 Kpwa Chiyunani neno hiri manage ganjina ni mkora.
191Alafu Pilato walagiza Jesu ahalwe, akachapwe viboko. 2Hinyo asikari asuka chiremba cha miya na achimvwika chitswani. Piya achimvwika kandzu ya zambarau, rangi ya chifalume. 3Hara asikari amlunga-lunga kuno anamuwanga makofi, achiamba, “Mfalume wa Ayahudi! Kala na maisha mare!”
4Pilato watuluka kondze tsona achendaamba, “Phundzani, nakureherani hiyu mutu, ela mmanye simuonere kosa rorosi ra kumshitakira.” 5Phahi Jesu watuluka kondze, kuno akavwala chiremba cha miya na kandzu ya rangi ya zambarau. Naye Pilato achiaambira hara atu, “Mutu wenu hiye!” 6Akulu a alavyadzi-sadaka na arindzi ariphomuona Jesu, akota kululu achiamba, “Naakotwe misumari! Naakotwe misumari!” Ndipho Pilato achiaambira, “Hiye, mhaleni mwimwi enye mkamkote msalabani, mana mino simuonere na kosa rorosi.” 7Hara vilongozi a Chiyahudi adinisa kumuamba Pilato, “Swino huna shariya iambayo mutu achikufuru ni lazima aolagbwe. Phahi hiyu akakufuru kpwa kuamba ni Mwana wa Mlungu.”
8Pilato ariphosikira maneno higo wazidi kutishirwa. 9Achiuya himo ndani ya dzumbare achendamuuza Jesu achiamba, “Kpwani we walaphi?” Ela Jesu kayajibu neno. 10Phahi Pilato achimuamba, “Kutaki kunigombekeza? Kumanya kukala nina uwezo wa kukurichira au kukulavya ukakotwe msalabani?” 11Achimuamba, “Kalapho kuyaphaha uwezo kula kpwa Mlungu, kungekala na uwezo wowosi kpwangu. Ela iye achiyenireha kpwako ana dambi kulu zaidi.”
12Pilato ariphosikira higa, waendza njira ya kumrichira Jesu, ela vilongozi a Chiyahudi achienderera kukota kululu achiamba, “Mutu hiyu uchimrichira, undakala adui wa Kaisari, Mtawala wa Chirumi. Mana mutu yeyesi adzihendaye ni mfalume dza iye, phahi anampinga Kaisari!” 13Pilato ariphosikira maneno higa, walagiza Jesu atuluzwe kondze. Naye achendasagala chihi cha uamuli, phatu phoihwa “Muhala wa Mawe.” (Ambapho phaihwa “Gabatha” kpwa Chieburania).
14Siku iyo kala ni Ijumaa, kala ni kama saa sita, na siku ya phiriye kala ni Sikukuu ya Pasaka. Pilato achiaambira hara vilongozi a Chiyahudi, “Mfalume wenu hiyu!” 15Nao achikota kululu achiamba, “Naaolagbwe, naaolagbwe! Naakotwe msalabani!” Pilato achigomba nao tsona achiamba, “Dze, mnalonda mfalume wenu nimkote msalabani?” Akulu a alavyadzi-sadaka achiamba, “Tahuna mfalume wanjina isiphokala Kaisari bahi!” 16Phahi Pilato wamlavya Jesu kpwa hinyo asikari akakotwe msalabani.
Jesu anakotwa misumari msalabani
(Mathayo 27:32–44; Mariko 15:21–32; Luka 23:26–43)
Phahi Jesu wahalwa ni hara asikari, 17achitsukuzwa msalabawe na achilongozwa kuphiya phatu phaihwapho “Zekeya ra Chitswa.” (Ambapho Chieburania phaihwa Gologotha.) 18Hipho ndipho ariphokotwa misumari msalabani. Atu anjina airi akotwa misalabani piya, mmwenga uphande huno na mwenga uphande wanjina, naye Jesu achikala kahi-kahi.
19Pilato piya walagiza tangazo riandikpwe na ribandikpwe pho dzulu ya msalaba wa Jesu. Hiro tangazo kala rikaandikpwa, Hiyu ni Jesu wa Nazareti, Mfalume wa Ayahudi.20Phatu Jesu ariphokotwa msalabani kala ni phephi na mudzi, tsona maneno ga tangazo hiro kala gakaandikpwa kpwa luga za Chieburania, Chilatini na Chiyunani. Phahi Ayahudi anji aweza kusoma tangazo hiro. 21Akulu a alavyadzi-sadaka achendamuamba Pilato, “Usiandike, ‘Hiyu ni Mfalume wa Ayahudi,’ ela rikale, ‘Mutu hiyu waamba, ni Mfalume wa Ayahudi.’ ” 22Ela Pilato achiaambira, “Nchigoandika, nkaandika. Sigaluza.”
23Hara asikari ariphomala kumkota misumari phara msalabani, ahala nguwoze achizipiga mafungu mane, ili chila asikari aphahe fungure. Piya kandzuye kala ikafumwa kula dzulu hadi photsi bila ya kushonwa, 2419:24 Zaburi 22:18phahi achiambirana nyo enye, “Nahusiikpwanyule hino kandzu, ela hupigeni kura humanye kandzu indakala ya ani.” Hara asikari ariphohenda hivyo, Maandiko gatimizwa gaambago:
“Aganya nguwo zangu,
na kupigira kura kandzu yangu.”
25Atu okala aimire phephi na hura msalaba kala ni ninengbwa wa Jesu na mwanáo mchetu wa nine, phamwenga na Maryamu mkpwaza Kileopa, Maryamu kula Magidala, 26na mwanafundzi yemendzwa sana ni Jesu. Jesu ariphoona nine aimire phephi na ye mwanafundziwe, wamuamba, “Sikiza Mayo, mwanao hiye.” 27Ndipho achimgalukira yuya mwanafundzi, achimuamba, “Mwenehu, mayoo hiye!” Kula hipho nine wakpwendasagala kaya kpwa yuya mwanafundzi.
Chifo cha Jesu
(Mathayo 27:45–56; Mariko 15:33–41; Luka 23:44–49)
2819:28 Zaburi 69:21; 22:15Jesu wamanya kala kaziye ikasira. Phahi, bada ya higa, ili akamilishe Maandiko waamba, “Nasikira chiru.” 29Kala phana bakuli tele ra sichi pho hipho, phahi atu ahala demu achirilweka himo sichini achirigbwadzika phungo ra muhisopo na achimʼbandika mromoni. 30Jesu ariphomala kufyondza rira sichi, waamba, “Gakasira!” Ndipho achizamisa chitswache achikata roho.
31Siku iyo kala ni Ijumaa, na siku ya phiriye kala ni Siku ya Kuoya. Tsona iyo Siku ya Kuoya kala i chivyakpwe mana kala ikagbwirana na Sikukuu ya Pasaka. Kpwa vira vilongozi a Chiyahudi kala taamendze miri isale misalabani Siku ya Kuoya, anjina akpwendamshauri Pilato magulu ga hara atu gavundzwe ili afwe upesi, na miri yao iuswe. 32Phahi hara asikari akpwendavundza magulu ga yuya wa kpwandza yekotwa phamwenga na Jesu. Alafu achendavundza yuya wa phiri. 33Ela ariphomfikira Jesu amuona akafwa kare, sebu amvundze magulu. 34Ela asikari mmwenga wamdunga fumo ra lavu, na phapho hipho achimwagika mlatso na madzi.
35Hinyu ni ushaidi wa mutu ariyegaona ganahendeka. Nao ni ushaidi wa kpweli, mana iye anamanya kukala ni kpweli agombaro. Tsona anashuhudiya ili mwimwi piya muamini. 3619:36 Kutsama 12:46; Isabu 9:12; Zaburi 34:20Mambo higa gahendeka ili Maandiko gatimiye gaambago, “Kana hata mfupha mmwenga ndiovundzwa.” 3719:37 Zakariya 12:10; Maono 1:7Na Maandiko ganjina ganaamba, “Atu andamlola iye ariyemdunga fumo.”
Jesu anazikpwa
(Mathayo 27:57–61; Mariko 15:42–47; Luka 23:50–56)
38Badaye, phakpwedza mutu mmwenga yeihwa Yusufu, kula mudzi wa Arimathaya. Iye kala ni mwanafundzi wa Jesu, ela kpwa chisiri kpwa kuogopha vilongozi a Chiyahudi. Wakpwendavoya ruhusa Pilato ahale mwiri wa Jesu, naye Pilato achimruhusu. Achedzahala hura mwiri 3919:39 Johana 3:1,2phamwenga na Nikodemu, ambaye wakati wanjina kala akamlunga Jesu usiku. Nikodemu wareha mtsanganyiko wa udi na ubani wa uziho wa kama kilo mirongo mihahu. 40Hara alume airi, bada ya kuhala hura mwiri, achiusaka hura udi na ubani, na achiufunga vipande vya shanda ya katani kama irivyokala mila ya Chiyahudi.
41Phephi na phapho phokotwa Jesu msalabani kala phana munda. Himo mundani kala muna mbira nyiphya ambayo kala taidzangbwezikpwa mutu.19:41 Ayahudi mila yao, kala achitsimba mbira zao kama pango.42Kpwa vira kala siku ya Chiyahudi ya Matayarisho, na kpwa kukala yo mbira kala i phephi, aika mwiri wa Jesu mumo.
20Jesu anafufuka
(Mathayo 28:1–8; Mariko 16:1–8; Luka 24:1–12)
1Siku ya kpwandza ya wiki, wakati kala kuchere chimirimiri, Maryamu kula Magidala waphiya mbirani. Hipho mbirani phakala na dziwe kulu rohumirwa kuzibira hira mbira, ela ariphofika waona rira dziwe rikauswa. 2Phahi waphiya mairo kpwa Simoni Petero na yuya mwanafundzi ariyemendzwa ni Jesu, achendaambira, “Atu akausa mwiri wa Bwana Jesu kula mbirani, na tahumanya achikouika.”
3Phahi Petero na hiye mwanafundzi myawe aphiya hiko mbirani. 4Osi airi azola, ela ye wanjina wamtsupa Petero. Ariphofika phara mbirani chimbere 5wakpwendazama kutsungurira, achiona vira vipande vya shanda vikaandikpwa mo mbirani, ela kayainjira mo mbirani. 6Badaye Simoni Petero wakpwedza, ela iye wainjira mura mbirani, achiona hira shanda ikaandikpwa phapho. 7Piya achiona chipande cha shanda ambacho kala chikafungirwa chitswa cha Jesu, chikakundzwa na chikaikpwa kanda na vira vyanjina. 8Ndipho yuya mwanafundzi ambaye kala akafika mbirani chimbere, naye achiinjira achiona na kuamini gara chigohendeka. 9(Mana anafundzi a Jesu kala taadzangbweelewa Maandiko goamba kukala, ni lazima afufuke.) 10Alafu hara anafundzi airi auya kura kala anasaga.
Jesu anamtsembukira Maryamu kula Magidala
(Mathayo 28:9–10; Mariko 16:9–11)
11Maryamu wafika tsona mbirani achiima kondze kuno anarira. Wakati kala anarira, wazama kutsungurira mo mbirani, 12achiona malaika airi akavwala nguwo nyereru. Nao kala asegere hipho phokala mwiri wa Jesu, mmwenga uphande wa chitswani na wanjina uphande wa maguluni. 13Hara malaika amuuza, “Mayo, unarizwa nini?” Naye achiamba, “Atu akamuusa Bwana wangu na simanya achikomuika.”
14Bada ya kugomba higo, watsupha matso achiona mutu aimire nyumaze. Kumbavi kala ni Jesu, ela kayamtambukira. 15Achiamba, “Mayo, unarizwa nini? Unaendza ani?” Maryamu kala anaona ni muhendadzi-kazi wa pho mundani. Phahi achimuamba, “Bwana, ichikala ukamuusa uwe, niambira uchikomuika, nkamhale.” 16Jesu wamuiha, “Maryamu.” Maryamu wagaluka achiihika Chieburania, “Raboni!” (Neno ambaro manage ni mwalimu.) 17Jesu achimuamba, “Richa usinigute, mana sidzangbwehalwa kuphiya dzulu kpwa Baba. Ela phiya kpwa enehu, yani afuasi ayao, ukaambire naphiya dzulu kpwa Baba, ambaye ni Sowe yenu. Iye ni Mlungu wangu, namwi piya ni Mlungu wenu.”
18Phahi Maryamu waphiya achendaambira hara anafundzi, “Nkamuona Bwana Jesu!” Na achiaambira gara ambago Jesu kala akaamba.
Jesu anaatsembukira anafundzie
(Mathayo 28:16–20; Mariko 16:14–18; Luka 24:36–49)
19Dziloniye siku iyo ya Jumapili, anafundzi kala akakutana phamwenga, na achifunga miryango kpwa kuogopha vilongozi a Chiyahudi. Phahi Jesu wakpwedza gafula achiima pho kahi-kahi yao achiamba, “Amani naikale kpwenu.” 20Ariphomarigiza kugomba vivyo, achiaonyesa mikonoye na lavure. Nao hara anafundzi ahererwa kpwa kumuona Bwana Jesu. 21Jesu wagomba tsona, achiamba, “Togolani enehu. Baba wanihuma, na viratu arivyonihuma, nami nakuhumani.” 22Bada ya kugomba higo, waavuvurira, na achiaambira, “Phokerani Roho Mtakatifu. 2320:23 Mathayo 16:19; 18:18Mchiswamehe mutu dambize, Mlungu naye anamswamehe; ela msiphomswamehe, Mlungu naye kamswamehe.”
Jesu na Tomasi
24Jesu ariphoatsembukira anafundzie, mwanafundzi wanjina yeihwa Tomasi (manage ni patsa) kala kapho. 25Phahi hara anafundzi ayae amuamba, “Hukamuona Bwana Jesu!” Ela Tomasi waamba, “Siamini bii, hadi nione alama za misumari mwakpwe mikononi, tsona nigute hizo alama na chala changu! Na nitiye mkpwono wangu phakpwe lavuni, ndipho niamini.”
26Bada ya siku nane, anafundzie kala akakutana phamwenga tsona himo nyumbani, Tomasi naye kala a mumo. Miryango yosi kala ikafungbwa, ela Jesu achiinjira na achiima phamwenga nao, chisha achiamba, “Togolani enehu.” 27Phahi wamuamba Tomasi, “Lola mikono yangu na urehe chalacho ugute hipha. Chisha golosa mkpwonoo utiye phangu lavuni. Richa wasiwasi na uamini.” 28Tomasi achimuamba, “Hai! Bwana wangu na Mlungu wangu!” 29Achiambwa, “Ukaamini kpwa sababu ukaona? Andajaliwa atu ambao taonere ela anaamini.”
30Jesu wahenda vilinje vyanjina vinji mbere za anafundzie, ambavyo taviandikirwe himu chitabuni. 31Ela mambo higa gaandikpwa ili muamini kukala, Jesu ndiye Yetsambulwa ni Mlungu Kuokola Atu, yani Mwana wa Mlungu. Namwi mchimuamini, mundakala na uzima wa kare na kare.
21Jesu anaatsembukira anafundzie Galilaya
1Bada ya higa, Jesu watsembukira tsona anafundzie kanda-kanda ya Ziya ra Galilaya (piya roihwa “Ziya ra Tiberiya.”) Na hivi ndivyo vyokala: 2Simoni Petero, Tomasi ambaye piya kala aihwa “Patsa”, Nathanieli chivyarira wa Kana jimbo ra Galilaya, ana a Zebedayo, na anafundzi anjina airi kala a phamwenga. 321:3 Luka 5:5Simoni Petero waambira ayae, “Naphiya vyangu nkavuwe.” Nao achimuamba, “Sisi piya hundaphiya.” Phahi apanda dau achendavuwa usiku kucha, ela taayaphaha chitu.
4Wakati dzuwa kala rinaahula ingu, Jesu waima kanda-kanda ya ziya, ela hara anafundzi taayamtambukira. 5Waauza achiamba, “Enehu, tamphahire ngʼonda?” Nao achiamba, “Tahuphahire.” 621:6 Luka 5:6Achiaambira, “Tsuphani chimia uphande wa kulume wa dau, namwi mundaaphaha ngʼonda.” Phahi ahenda hivyo, na ariphotsupha chimia, agbwira ngʼonda anji hata asiweze kuchivweha na kuchiinjiza dauni, kpwa sababu ya unji wa ngʼonda.
7Mwanafundzi yemendzwa sana ni Jesu wamuamba Petero, “Hiyu ni Bwana Jesu!” Simoni Petero ariphosikira kala ni Jesu, wavyala nguwoze, (mana kala akazivula) na achidzitabwisa madzini. 8Ela hara anafundzi anjina akpwedza kanda-kanda ya ziya na dau, kuno anavweha chira chimia chokala chikaodzala ngʼonda, mana kala taakure na kanda-kanda ya ziya, kama nyago gana mwenga bahi.
9Ariphofika kanda-kanda ya ziya, aona moho wa makala na ngʼonda anawadwa. Piya kala phana mkpwahe. 10Alafu Jesu achiaambira, “Reheni ngʼonda anjina mchioagbwira vi sambi.” 11Phahi Simoni Petero, yekala achere madzini, wavweha chira chimia hadi kanda-kanda ya ziya. Nacho kala chikaodzala ngʼonda akulu-akulu gana mwenga na mirongo mitsano na tahu. Hata dzagbwe chimia kala china ngʼonda anji, ela tachiyadoka bii. 12Chisha Jesu achiaambira, “Ndzoni hufunguleni.” Phahi hara anafundzi osi kala anamanya hakika kukala ni iye, na kpwa hivyo aogopha kumuuza, “We u ani?” 13Phahi Jesu wahala hura mkpwahe, achiapha anafundzie achirya. Chisha achihala ngʼonda na achihenda dza vivyo. 14Hino yakala kano ya hahu Jesu kutsembukira anafundzie bada ya kufufulwa.
Jesu na Petero
15Bada ya kufungula, Jesu wamuamba Simoni Petero, “Simoni, mwana wa Johana, dze unanimendza zaidi kuriko hinya ayao animendzavyo?” Petero achiamba, “Ehe Bwana, hata we mwenye unamanya kala nakumendza.” Achimuambira, “Haya, risa ana ngʼondzi angu.”
16Wamuuza kano ya phiri, achiamba, “Simoni, mwana wa Johana, unanimendza?” Petero achiamba, “Ehe Bwana, unamanya kukala nakumendza.” Achimuamba, “Rinda mangʼondzi gangu.”
17Wamuuza tsona kano ya hahu, “Simoni, mwana wa Johana, unanimendza?” Petero wasikira utsungu kpwa kuuzwa kano tahu, “Unanimendza?” Naye achiamba, “Bwana, unamanya chila chitu, mana hata we mwenye unamanya kala nakumendza.” Jesu achimuamba, “Risa mangʼondzi gangu. 18Nakuambira kpweli, uriphokala barobaro, kala ukadzifunga nguwo na ukaphiya ulondako. Ela wakati ndiphokala mtumia, undagolosa mikono na mutu wanjina akufunge na akuphirike usikolonda kuphiya.” 19(Jesu wagomba higa kuonyesa ni chifo cha viphi ndichomphaha Petero ili amuphe nguma Mlungu.)
Chisha achimuamba Petero, “Nilunga!” 2021:20 Johana 13:25Petero ariphokala anamlunga-lunga, wagaluka, achilola nyuma, na achimuona yuya mwanafundzi yemendzwa sana ni Jesu. (Mwanafundzi hiye ndiye ariyekala lavuni pha Jesu wakati wa chakurya cha dziloni na ndiye kala akamuuza Jesu, “Bwana ni yuphi ndiyekusalata?”) 21Petero ariphomuona yuya amendzwaye, chisha wamuuza Jesu, “Dze yuno, andafwadze?” 22Achiamba, “Rinakuhusuni hata nchitaka akale moyo hadi ndiphouya? Phana rako rani, we nilunga tu!” 23Phahi habari hizi zaenea kpwa afuasi osi kala hiyu mwanafundzi kandafwa. Ela Jesu kayagomba hivyo, ela kala akaamba, “Rinakuhusuni hata nchitaka akale moyo hadi ndiphouya?”
24Hiyu ndiye mwanafundzi ariyeona mambo higa na matsoge mwenye, na ndiye yegaandika. Naswi hunamanya maneno agombago ni ga kpweli. 25Ela kuna mambo ganjina manji ambago Jesu wagahenda na tagaandikirwe. Kalapho chila chitu chaandikpwa, nafikiri dunia ndzima taingekala na nafwasi ya kuika vitabu vyosi.
03-Mar-2006@15:25, Backup Description=27-Feb-2006@08:56, Steve -