Jeremia

Chitabu cha

JEREMIA

Tanga mbere

Nabii Jeremia waishi wakati wa mwisho-mwisho wa karine ya sabaa na mwandzo wa karine ya sita kabila ya Jesu kuvyalwa. Wakati wa hudumaye yohala kama miaka mirongo mine, iye wakanya atu a Mlungu dzulu ya gara ambago ro taifa rindatsupira kpwa sababu ya kuabudu vizuka na kuhenda dambi. Iye waishi hata achishuhudiya go arigokala akagatabiri mwaka wa magana matsano mirongo minane na sabaa hadi mwaka wa magana matsano mirongo minane na sita kpwa kugbwa kpwa Jerusalemu tsini ya mikono ya Nebukadineza, mfalume wa Babeli. Iye watabiri kubomolwa kpwa nyo mudzi na yo nyumba ya kuvoya Mlungu, kuhalwa mateka kpwa mfalume wa Juda na atu anji. Piya watabiri kuuya kpwa nyo atu kula ko arikokala akatsamizwa kpwa lazima na kudzenga luphya ro taifa ra Iziraeli.

Chitabu chichi cha Jeremia ndicho chitabu chire cha unabii kpwenye Chilagane cha Kare.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Jeremia anaihwa 1:1–19

Ujumbe kula kpwa Mlungu wakati wa utawala wa Josiya, Jehoyakimu, Jehoiachini na Zedekiya 2:1—25:38

Jeremia anagomba chinyume cha manabii a handzo 26:1—29:32

Kuuya kaya na mwandzo muphya 30:1—33:26

Mashaka ndigophaha Juda na Jerusalemu 34:1—44:30

Uamuli wa Mlungu dzulu ya mataifa 45:1—51:64

Jerusalemu inagbwa tsona 52:1–34

¹Higa ni maneno ga Jeremia mwana wa Hilikiya, mlavyadzi-sadaka kula mudzi wa Anathothi kahi ya tsi ya mbari ya Benjamini. ²1:2 2 Afalume 22:3—23:27; 2 Nyakati 34:8—35:19Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia mwaka wa kumi na tahu wa utawala wa mfalume Josiya mwana wa Amoni, yekala mfalume wa Juda. ³1:3 2 Afalume 23:36—24:7; 24:18—25:21; 2 Nyakati 36:11–21Wagomba naye tsona kula wakati wa utawala wa mfalume Jehoyakimu mwana wa Josiya, yekala mfalume wa Juda, hadi mwezi wa tsano wa mwaka wa kumi na mwenga wa utawala wa Zedekiya, mfalume wa Juda, Jerusalemu iriphohalwa mateka.

Mwenyezi Mlungu anamtenga Jeremia kukala nabii

⁴Mwenyezi Mlungu waniamba, ⁵“Kabila ya kukuumba ndanini mwa mayoo mimi nákumanya, na kabila kudzangbwevyalwa nákutenga, Nákutsambula ukale nabii wa mataifa.” ⁶Ndipho nchiamba, “Aa, Mwenyezi Mlungu! Lola, mimi siweza kugomba vinono mana nchere mwanache.” ⁷Ela Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Usiambe, ‘Nchere mwanache,’ mana ni uphiye kpwa osi ndiokuhuma kpwao, na uaambire gosi ndigokulagiza. ⁸Usiaogophe mana ni phamwenga nawe ili nikuokole. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

⁹Ndipho Mwenyezi Mlungu achigolosa mkpwono achiniguta mromo chisha achiamba,

“Lola, nkatiya maneno gangu mwako kanwani.

¹⁰Lola, ihi rero nkakupha mamlaka dzulu ya mataifa na falume,

ungʼole na uvundze-vundze,

ubanange na upendule,

udzenge na uphande.”

¹¹Chisha Mwenyezi Mlungu achigomba nami achiamba, “Jeremia, unaonani?” Nami nchijibu nchiamba, “Naona chipanda cha Mlozi.” ¹²Chisha ye Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Uwe ukaona vinono, mana kpwa kpweli nkakusudiya kutimiza neno rangu.”

¹³Mwenyezi Mlungu achiniuza tsona, “Unaonani?” Nchimjibu nchiamba, “Naona nyungu inaokoha nayo ikaweka na inamwaga kula uphande wa vurini.” ¹⁴Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Osi akalao kahi za tsi andaphahwa ni mashaka kula vurini. ¹⁵Mana lola ninaiha atu osi a tawala za vurini, Mwenyezi Mlungu anaamba, atawala aho andakpwedza avamie maryango ga Jerusalemu; abomole kutaze zosi na aangamize midzi yosi ya Juda. ¹⁶Nindatangaza uamuli wangu dzulu ya atu angu kpwa sababu ya uyi wao wa kuniricha na kulavira sadaka za kuochwa milungu yanjina na kuabudu vizuka ambavyo avitengeza na mikono yao.

¹⁷“Funga nguwo zidine Jeremia! Unuka uaambire mambo gosi nikulagizago. Usiaogophe, sedze nikakuhenda ukakame kpwa wuoga mbere zao. ¹⁸Rero nkakuhenda ukale mudzi wenye ngome, mnara wa chuma na ukuta wa shaba. Undaweza kuima chinyume cha tsi ndzima, afalume a Juda, maofisaage, alavyadzi-sadaka na atu osi a tsi hiyo. ¹⁹Andapigana nawe ela taandakuturya tse, mana ni phamwenga nawe ili nikuokole. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

Aiziraeli anaricha Mlungu

¹Mwenyezi Mlungu achiniamba, ²“Phiya ukaatangazire chingʼangʼa atu a Jerusalemu asikire. Aambire Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

‘Nátambukira uaminifuo wa wanacheni,

urivyokala uchinimendza dza bibi harusi,

na urivyonilunga ko jangbwani,

kpwenye tsi isiyovyala chochosi.

³Aiziraeli kala ni atakatifu kpwa Mwenyezi Mlungu,

malimbuko kahi ya mavunoge.

Osi ariojeza kuaolaga aharirwa kukala akosa,

na achiphahwa ni mashaka. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

⁴Phundzani neno ra Mwenyezi Mlungu

mwi atu a nyumba ya Jakobo,

mwimwi mosi a miryango ya mbari za Aiziraeli.

⁵Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

“Akare enu aniphaha na kosa rani

hata achiniricha na kuphiya kure nami?

Aho alunga vizuka visivyo na mana

na nyo enye achikala taana mana.

⁶Aho tauzire, ‘Akuphi ye Mwenyezi Mlungu

ariyehutuluza kula tsi ya Misiri

na kuhulongoza ko nyikani,

tsi ya jangbwa na madibwa,

tsi kavu yenye chilungulungu cha jiza,

tsi isiyotsupirwa ni mutu wala kusagalwa?’

⁷Mimi nákurehani kahi za tsi nono

murye matundage na vituvye vinono-vinono,

ela mriphoyiinjira mwatiya tsi yangu najisi

na kuuhenda urisi wangu ukale utu wa kutsukiza.

⁸Alavyadzi-sadaka tauzire,

‘Akuphi ye Mwenyezi Mlungu?’

Ario manyirira shariya taanimanyire tse,

na vilongozi aniasi.

Manabii alavya unabii kpwa dzina ra Baali

na kulunga vitu visivyo na mana.

⁹Kpwa sababu hiyo, nindaenderera kulumbana namwi, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Chisha nindalumbana na adzukulu enu.

¹⁰Vukani hadi visuwa vya Kupuro mukalole

ama humani atu tsi ya Kedari akachunguze vinono,

mlole ichikala kpwakala na utu dza uhu.

¹¹Takuna taifa ririroricha kuabudu milunguye na kuabudu yanjina

dzagbwe si milungu tse.

Ela atu angu akakakaniza nguma yao

na vizuka visivyo na mana.

¹²Ko mlunguni nakuangalale kpwa utu uhu,

nakukakame kpwa wuoga, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹³Mana atu angu akahenda makosa mairi:

Akaniricha mimi

niriye pula za madzi ga uzima,

na kudzitsimbira visima vya madzi,

visima ambavyo taviika madzi.

¹⁴Iziraeli siye mtumwa!

Tsona kavyarirwe mtumwa!

Kpwa utu wani phahi akahalwa mateka?

¹⁵Simba akamngurumira,

mngurumo mkpwulu sana,

akaihenda tsiiye chitsapi;

midziye ni magandzo, taina atu.

¹⁶Chisha atu a Memufisi na Tapanesi

akakuvundza chitswa.

¹⁷Dze, tamuyadzirehera enye mambo gano

kpwa kumricha Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu

ariphokulongozani njira?

¹⁸Vino munaphaha fwaida yani kpwa kuphiya Misiri

kpwendanwa madzi ga muho Naili?

Ama munaphaha fwaida yani kpwa kuphiya Ashuru

kpwendanwa madzi ga muho Yufurati?

¹⁹Uyio mwenye undakutiya adabu,

na kuasiko kundakudemurira.

Vivi manya kukala, kumricha Mwenyezi Mlungu, Mlunguo

na kusamuogopha, ni utu uyi na wa kulumiza,

Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba.

²⁰Hangu kare wavundza gogolo nrirokufunga

chisha uchikata kowa nrizokufungira

uchiamba, ‘Sindakuhumikira.’

Nawe uchidzizamisa kuvoya milungu yanjina

kpwenye chila chidzango chire na tsini ya chila muhi mkpwulu.

²¹Tsona mimi nakuphanda dza mzabibu mnono,

mzabibu wa kupwipwita na wa mbeyu nono.

Vino ukagalukadze kukala muhi usiofwaha,

mzabibu wa tsakani?

²²Dzagbwe unaoga na magadi

na kuhumira sabuni nyinji,

mabakpwa ga makosago nchere gaona, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²³Unawezadze kuamba, ‘Mino si najisi,

silungire Mabaali?’

Lola urivyohenda mo deteni,

tambukira urigohenda.

Uwe u dza ngamia mchetu

anyendekaye hiku na hiku,

²⁴dza foro ye bara weruni

anaye nusa-nusa kpwa tamaa.

Ni ani awezaye kumzuwiya wakati ana mkpwatyo?

Chila punda mlume amlondaye kaphaha shida

wakati wa mkpwatyo andamphaha.

²⁵Manyirira magulugo sedze ukagaremweza

na umiroo ukakala na chiru kpwa kuzola hiku na hiku.

Ela uwe uchiamba, ‘Taina mana kunikahaza

mana namendza milungu ya chijeni,

nami ndailunga.’

²⁶Dza muivi agbwirwavyo ni waibu anaphogbwirwa

ndivyo atu a Iziraeli ndivyogbwirwa ni haya:

Aho, afalume aho na maofisaa gao,

alavyadzi-sadaka aho na manabii ao.

²⁷Aho nkuambira muhi, ‘Uwe u baba,’

na Kuambira dziwe, ‘Uwe wanivyala.’

Hinyo akanilozera kogo

na taanilola tse.

Ela wakati ana shida nkuamba,

‘Ndzo uhutivye!’

²⁸Kpwani yo milungu yenu

mriyoitengeza enye i kuphi?

Iricheni iunuke napho inaweza kukutivyani

wakati wa shida!

Mana dza vyo midzi yenu irivyo minji

ndivyo milungu yenu, mwimwi atu a Juda.

²⁹Kpwa utu wani munaninungʼunikira?

Mwimwi mosi mkaniasi, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

³⁰Anao naatiya adabu bure,

taalondere kurekebishwa.

Mwimwi mwaolaga manabii genu enye kpwa upanga

dza simba avwamukiravyo nyama wanjina.

³¹Phahi mwimwi a chivyazi chichi, rigbwireni neno ra Mwenyezi Mlungu.

Dze, mino nkakala weru kpwa Iziraeli?

Ama tsi ya chilungulungu cha jiza?

Kpwa utu wani atu angu anaamba,

‘Swiswi u huru;

swiswi tahundauya kpwako tsona?’

³²Dze, mwanamwali anaweza kuyala mapamboge?

Ama bibi arusi kuyala mavwazige?

Ela atu angu akaniyala

kpwa siku nyinji zisizoolangika!

³³Uwe u stadi wa kuendza azembe!

Hata nyo achetu ayi anaweza kudzifundza njirazo.

³⁴Mwako nguwoni muna milatso

ya achiya asio na makosa

waaolaga dzagbwe kuagbwirire achivundza nyumbayo!

Chisha mbali na vivi vyosi,

³⁵unaamba, ‘Sina makosa,

kpwa kpweli Mwenyezi Mlungu kanitsukirirwa tsona.’

Ela mino ndakuamula

kpwa ko kuamba, ‘Sina makosa.’

³⁶Mbona unadengereka sana

na kugaluza njirazo?

Undatiywa waibu ni atu a Misiri

dza urivyohendwa ni atu a Ashuru.

³⁷Piya undauka phatu hipho

kuno ukadzihika mikono ya chitswa,

mana ye Mwenyezi Mlungu akaarema nyo uchioakuluphira,

na kuongokerwa kutsupira aho.”

¹“Mutu achiricha mchewe

achiuka

na achendalólwa ni mlume wanjina,

mutu iye kandaweza kuuyirana na mchewe tsona.

Mana gago gandanajisi yo tsi.

Ela uwe Iziraeli ukakala na alume anji dza malaya.

Unawezadze kuniuyira?

Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²Unula usoo ulole mizuka ko myangoni!

Kuna phatu ambapho kudzangbwedzinajisi kpwa kuabudu vizuka?

Wasagala kanda-kanda za njira kugodzera azembeo

dza Mwarabu atangaye-tangaye ko jangbwani.

Tsi ukaitiya najisi

kpwa umalayao na mahendogo mai.

³Ndiyo mana mawasa ga mvula gazuwiywa,

na mvula za vuri tazidzangbwenya

ela una matso mafu dza ga malaya

kuona waibu tse.

⁴Dze, vino kuniambire,

‘Baba, na msena wangu hangu wanache wangu,

⁵dze, undakala na tsukizi za kpwenderera,

dze, undaenderera kutsukirwa hata kare na kare?’

Vivi ndivyo ugombavyo

ela wahenda mambo mai urigoweza.”

Iziraeli inalondwa itubu

⁶3:6 2 Afalume 22:1—23:30; 2 Nyakati 34:1—35:27Wakati wa mfalume Josiya, Mwenyezi Mlungu waniamba, “Dze ukaona go arigohenda ye Iziraeli asiye muaminifu? Iye wazinga kpwenye chila chidzango chire na tsini ya chila muhi mkpwulu? ⁷Mino náona kukala bada ya kuhenda mambo gaga andaniuyira, ela kayaniuyira bii, na Juda, mwanao mchetu mwenye handzo achiviona. ⁸Mimi námupha Iziraeli, mchetu asiye muaminifu, talaka ya kuonyesa kukala hukarichana kpwa sababu ya kusakala muaminifu. Ela Juda, mwanáo mchetu mwenye handzo kayaogofyerwa, iye naye watuluka achendahenda udiya. ⁹Kpwa kukala uzembe kpwakpwe kala ni dzambo ra kawaida, waihenda tsi ikale najisi kpwa kuvoya vizuka vya mawe na mihi. ¹⁰Bada ya gaga gosi, Juda, nduguye mchetu mwenye handzo kayaniuyira moyo kutsuka, ela wahenda dzihenda tu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

¹¹Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Ye Iziraeli asiye muaminifu chisha ana baha kuriko Juda, mwenye handzo. ¹²Phiya uphande wa vurini ukatangaze uambe,

‘Uya we Iziraeli usiye muaminifu,

sindakutsukirirwa tsona

mana mimi ni mwenye mbazi, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Sindatsukirwa ta kare na kare.

¹³Uwe kubali tu kukala u mkosa,

kukala waniasi mimi Mwenyezi Mlungu, Mlunguo

na uchimendza milungu ya chijeni na kuiabudu tsini ya mihi mikulu

na kukala kuyaphundza sauti yangu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹⁴Uyani mwi anache msio aaminifu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba,

mana mimi ni Bwana wenu.

Nindakuhalani, mmwenga kula kahi mudzi mmwenga na airi kula kahi ya mryango mmwenga

nikureheni mudzi wa Sayuni.

¹⁵“ ‘Nami ndakuphani arisa anifwahirao mwangu moyoni, ambao andakufundzani marifwa na kumanya. ¹⁶Na wakati ndiphokala mkavyalana na kuenjerezeka kpwenye yo tsi, atu taandahadza tsona Sanduku ra chilagane ra Mwenyezi Mlungu. Taandaritambukira tsona, taandariaza wala kutengeza ranjina, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹⁷Wakati uho Jerusalemu indaihwa chihi cha endzi cha Mwenyezi Mlungu, na atu osi a mataifa andakusanyika mumo Jerusalemu ili kuishimu dzina ra Mwenyezi Mlungu, nao taandailunga tsona mioyo yao mii na mifu. ¹⁸Wakati uho atu a Juda andagbwirana na atu a Iziraeli, nao andakpwedza phamwenga kula tsi za uphande wa vurini, edze kpwenye tsi nriyoapha akare enu arisi.

¹⁹Mimi náririkana nchiamba,

Náaza kala ningekuharirani dza anangu

na kukuphani tsi nono,

urisi urio mnono kuriko mataifa gosi.

Nami náona mundaniiha Baba,

na tamundaricha kunilunga.

²⁰Kpwa kpweli dza mchetu asiyekala muaminifu kpwa mlumewe,

vivyo ndivyo mchivyokosa uaminifu kpwangu, mwi atu a Iziraeli,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

²¹Kululu zinasikirika dzulu ya myango,

Aiziraeli anarira na kuvoya Mlungu

kpwa sababu njira zao zikakala mbii,

akamyala Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao.

²²“Uyani mwi ana msioaminika,

mino ndakuphozani kusaamini kpwenu.”

“Mwimwi munaamba, ‘Lola, hundakuuyira

mana uwe ndiwe Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.

²³Kpwa kpweli hukachengeka sana

kuabudu hiko myangoni.

Kpwa kpweli wokofu wa Iziraeli

ula kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.’

²⁴“Ela hangu hu adide hendo hiri ra waibu rikaangamiza ana ehu alume na achetu phamwenga na chila chitu ambacho chaphahikana kpwa jasho ra akare ehu: vyaa vya mangʼondzi, mbuzi na ngʼombe. ²⁵Nahulale photsi kpwa waibu hurio nao na waibu wehu ukale wazi, mana hukamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu, swiswi na baba zehu hangu hu adide hadi rero. Tahuyaishimu sauti ya Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.”

¹Mwenyezi Mlungu anaamba, “Kala nkuuya mwi Iziraeli,

niuyirani

Mchiusa milungu yenu ya kutsukiza mbere zangu,

na kuyeya.

²Na mchiapa kpwa kuamba, ‘Dza Mwenyezi Mlungu aishivyo,’

katika kpweli, haki na utakatifu

ndipho mataifa ganjina gandanivoya nigabariki

nago gandanipha nguma.”

³4:3 Hosea 10:12Mana ye Mwenyezi Mlungu anaamba vivi kpwa atu a Juda na a Jerusalemu:

“Rimani minda yenu ambayo tamdzangbweirima,

na msiphande miyani.

⁴Dzitiyeni tsatsani kpwa ajili ya Mwenyezi Mlungu,

usani masunyu ga mioyo yenu,

Mwi atu a Juda na mwi msagalao Jerusalemu,

sedze tsukizi zangu zikatuluka dza moho,

zikaocha bila ya mutu kuuzimya,

kpwa sababu ya uyi wa mahendo genu.”

Uvamizi kula vurini

⁵Tangazani ko Juda na mkote kululu ko Jerusalemu muambe,

“Pigani magunda tsi yosi

kotani kululu muambe,

‘Nahukusanyikeni phamwenga na huphiyeni hukainjire midzi yenye ngome!’

⁶Unulani bendera ya kuelekeza atu kuphiya Sayuni,

zorerani usalama, msisale,

mana nareha mashaka kula vurini,

na kubananga kukulu.

⁷Simba akatuluka kula phakpwe tsakani,

mʼbanangi wa mataifa ganjina akatuluka,

akatuluka phatuphe

aihende tsi yenu ikale bila chitu

midzi yenu indakala magandzo

gasigosagala atu.

⁸Kpwa hivyo vwalani magunia,

sononekani na mrire,

mana tsukizi siru za Mwenyezi Mlungu

tazidzangbwehuukira.”

⁹Siku iyo Mwenyezi Mlungu achiamba, “Mfalume na maofisaa andavundzika moyo, alavyadzi-sadaka andakala aoga na manabii andaangalala.” ¹⁰Ndipho nchiamba, “Aa Mwenyezi Mlungu, kpwa kpweli ukachenga atu aha na atu a Jerusalemu, kpwa kuamba, ‘Mambo gandakala manono kpwenu,’ kuno upanga ukafika mironi.” ¹¹Wakati uho atu aha na a Jerusalemu andaambwa, “Phuto ra kuocha kula dzulu ya myango ko jangbwani rindapiga atu angu. Riro si phuto ra kupheha au kutakasa, ¹²phuto kali sana kula kpwangu. Mimi Mwenyezi Mlungu ndimi ndiyelavya uamuli.”

¹³Lola, adui aredza dza maingu,

magarige ga kuvwehwa ni farasi ni dza chikulukulu,

farasie ni epesi kuriko makozi.

Shauri yehu, mana hukabanangbwa-banangbwa!

¹⁴Mwi atu a Jerusalemu dzisafisheni, muuse mai mwenu moyoni

ili mphahe kutivywa.

Hadi rini maazo mai gandakala na nafwasi mwenu moyoni?

¹⁵Mana sauti inagomba kula Dani

nayo inatangaza mafwa kula myango ya Efuraimu.

¹⁶Gamanyiseni go mataifa mambo higa,

aambireni atu a Jerusalemu,

“Avamizi andakpwedza kula tsi za kure,

andakotera kululu midzi ya Juda.

¹⁷Dza viratu arindzi azungulukavyo munda,

ndivyo ndivyozangirwa mana mkanirema,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹⁸Njira zenu na mahendo genu

gakahureherani mai gaga.

Higa ndigo mafwa ambago gakakuphahani tsona ga utsungu,

sonono ikakuinjirani hadi mwenu mioyoni.”

¹⁹Naawiwa, naawiwa, nagalagala kpwa sonono.

Ee nina utsungu wa moyo!

Moyo wangu unagungunda sana,

siweza kunyamala,

mana nasikira sauti ya gunda,

dalili ya viha.

²⁰Mafwa bada ya mafwa,

tsi yosi ikakala wekee.

Mara mwenga mahema gangu gakabanangbwa,

vyandaruwa vyangu vikauswa.

²¹Nindaenderera kuona bendera ya viha,

na kusikira sauti ya gunda hata rini?

²²“Mwenyezi Mlungu achiamba, atu angu ni azuzu,

taanimanya tse;

Aho ni anache azuzu,

asiomanya rorosi.

Atu aho ni anamanya kuhenda mai,

ela kuhenda manono taamanya.”

²³Nálola ko duniani,

nayo tsi ichikala taina umbo na bila chitu,

nako dzulu mlunguni kala takuna mwanga.

²⁴Nálola ko myangoni, yo myango kala inasumba,

na vyo vidzango vinanema hiku na hiku.

²⁵Nálola nami siyaona hata mutu,

na nyo nyama a mapha kala akachimbira.

²⁶Nálola na nchiona yo tsi ya kuivwisa vitu kala ikakala jangbwa,

na midziye yosi kala ikarichwa magandzo

kpwa sababu ya tsukizi kali za Mwenyezi Mlungu.

²⁷Mana Mwenyezi Mlungu anaamba, “Tsi yosi indabanangbwa-banangbwa, dzagbwe sindaibananga kabisa.

²⁸Kpwa sababu ihi dunia indakala na chiriro,

na ko dzulu mlunguni kundakala na jiza,

mana nkagomba na sindagaluza nia yangu,

nikakata shauri na sindagaluza.”

²⁹Ndiphosikira misindo ya anajeshi akuhumira farasi na atu a maha

atu a chila mudzi andachimbira.

Anjina andachimbirira tsakani, anjina akapande myambani.

Midzi yosi indarichwa wekee,

taphana mutu ndiyesagala mumo.

³⁰Nawe, uwe ambaye undabanangbwa,

kpwa utu wani unadzivwika nguwo za kundu,

na kudzipamba na mapambo ga zahabu,

na kuhenda matsogo gakale makulu kpwa kudzipaka wanda?

Unadzipamba bure

azembeo anakubera

anaindza uhaio.

³¹Mana nasikira kululu za mchetu ariye na utsungu,

kululu za mchetu avyalaye mwanawe wa kpwandza,

chiriro cha msichana wa Sayuni asohaye kpwa tabu,

agolosaye mikonoye kuno anaamba,

“Shaka rangu mimi! Nafwa purungire mbere za aolagadzi.”

Dambi ya Jerusalemu

¹Zolani mairo kpwenye barabara za Jerusalemu,

lolani na mdzionere enye!

Chunguzani mo mwakpwe mihalani

ichikala mundaona angaa mutu mmwenga,

ahendaye haki

na aendzaye kpweli

ili niswamehe mudzi uhu.

²Dzagbwe nkuapa akaamba, “Kpwa kpweli dza Mwenyezi Mlungu aishivyo,”

ela nkukala taana ukpweli.

³Ee Mwenyezi Mlungu, uwe ukuendza uaminifu

Uwe ukaapiga,

ela taasikirire utsungu,

waasaga, ela arema kugaluka.

Ahenda nyuso zao kukala nyifu kuriko dziwe

na kurema kutubu.

⁴Ndipho nriphoririkana nchiamba, “Ni kpweli kukala atu aha ni achiya,

ni azuzu

mana taamanya njira za Mwenyezi Mlungu,

taaelewa shariya za Mlungu wao.

⁵Ndaphiya kpwa vilongozi,

nami ndagomba nao,

mana anamanya njira ya Mwenyezi Mlungu,

taaelewa shariya ya Mlungu wao.”

Ela osi jumula akavundza gogolo,

na kukata zo silisili.

⁶Kpwa hivyo simba kula tsakani andaavamia,

bawa kula jangbwani andaamwamula.

Tsui andapiga chamba phephi na midzi yao,

yeyesi ndiyetuluka andamwamulwa-mwamulwa;

kpwa sababu makosa gao ni manji

na auya nyuma kano nyinji.

⁷Kpwa utu wani nikuswameheni?

Ana enu akaniricha,

na kuapa kpwa milungu ya handzo.

Nriphoarisa na kumvuna,

azinga

na kukusanyana madzumbani mwa malaya.

⁸Akala dza farasi achioriswa vinono enye mkpwatyo,

chila mmwenga achiaza kulala na mchetu wa myawe.

⁹Dze, nisiatiye adabu kpwa mambo higa? Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Kpwa utu wani nisiriphize taifa dza rino?

¹⁰“Tsupirani kpwenye minda ya mizabibu na muibanange,

ela msiibanange tsetsetse,

katani pandaze,

mana zizo si za Mwenyezi Mlungu.

¹¹Mana atu a Iziraeli na a Juda

taakakala aaminifu kpwangu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹²Akagomba handzo kuhusu Mwenyezi Mlungu,

na kuamba, ‘Kandahuhenda rorosi,

takuna rorosi iyi ndirohuphaha,

taundaolagbwa na upanga wala ndzala.

¹³Manabii ni dza phuto,

na neno tarindani yao.

Go agombago gandaaphaha nyo enye.’ ”

¹⁴Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

“Kpwa sababu atu aho agomba maneno higa,

lola, ndahenda neno rangu mwako kanwani rikale moho,

na atu aha ndaahenda kuni na nyo moho undaaocha.

¹⁵Lola, ndareha

taifa kula kure chinyume chenu, mwi atu a Iziraeli, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Ni taifa ambaro tarishindika,

ni taifa ra kare

taifa ambaro lugaye tamuimanya,

wala kuelewa agombago.

¹⁶Anajeshi ahumirao mivi ni hatari kpwa kuolaga

osi ni masujaa a viha.

¹⁷Aho andarya mavuno genu na chakurya chenu,

andarya ana enu a chilume na a chichetu,

andarya vyaa vyenu vya mangʼondzi, vya mbuzi na vya ngʼombe,

andarya mizabibu yenu na mitini yenu.

Ngome mchizozikuluphira

zindabomolwa kpwa upanga.”

¹⁸Mwenyezi Mlungu anaamba, “Hata siku zizo, sindakumalani tsetsetse.” ¹⁹Chisha mwimwi mundauza muambe, “Kpwa utu wani Mwenyezi Mlungu akahuhendera hivi?” Undaambira, “Vivyo ambavyo mwaniricha na kuhumikira milungu ya chijeni kpwenye tsi yenu, mundaahumikira ajeni kpwenye tsi ambayo si yenu.”

²⁰Dzambo riri ritangazire atu a nyumba ya Jakobo,

na uriseme ko Juda:

²¹5:21 Isaya 6:9–10; Ezekieli 12:2; Mariko 8:18 Vivi phundzani mwi azuzu na akuphupha,

murio na matso ela tamuona,

murio na masikiro ela tamphundza.

²²5:22 Ayubu 38:8–11Kpwa utu wani tamuniogopha? Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Tamukakama mbere zangu?

Mimi naika mtsanga ukale mphaka wa bahari,

chizuwizi ambacho bahari taiweza kutsupa;

dzagbwe maimbi nkpwedza kpwa nguvu ela tagatsapa

hata gakavuma sana ela tagaweza kutsupa.

²³Ela atu aha ana mioyo migumu na ya kurema,

akanirema na kuniricha.

²⁴Mwao mioyoni taamba,

“Nahumuogopheni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu,

ahuphaye mvula kpwa wakatiwe,

mvula za vuri na za mwaka

na siku za kuvuna.”

²⁵Mahendo genu mai gakahenda gosi higa gauke

dambi zenu zikahenda manono gaga gakale kure namwi.

²⁶Mana atu ayi anaishi kahi ya atu angu

ambao nkugodzera dza atu ahegao nyama a mapha

Nkuhega mihego yao ili agbwire atu.

²⁷Dza bweko ririro tele nyama a mapha,

nyumba zao zi tele handzo,

kpwa vivyo akakala akulu na matajiri,

²⁸aha akanona kpwa kurya vinono.

Atu aha taaogofyerwa ni kuhenda mai;

taahenda anachiya akaphaha haki yao

na taahehera haki za achiya.

²⁹Dze, nsiatiye adabu kpwa mambo higa? Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba,

na nsiriphize

kpwa taifa dza rino?

³⁰Utu wa kuangalaza na wa kuogofya

ukahendeka kpwenye tsi ihi:

³¹manabii anatabiri handzo,

na alavyadzi-sadaka analongoza kpwa mamlaka gao enye.

Na atu angu anamendza ikale vivyo,

ela mundahendadze siku ya mwisho ichifika?

Jerusalemu inavamiywa

¹Chimbirirani usalama, mwi atu a Benjamini,

kula kahi-kahi ya Jerusalemu!

Pigani gunda hiko Tekoa,

onyesani dalili ko Bethi-Hakeremu,

mana utu uyi hinyo uredza kula vurini,

nyo ubanangi mkpwulu.

²Aa Jerusalemu, uwe msichana mnono wa mwiri wa kunyinyiha

ndakubananga!

³Maadui andakuzunguluka

dza arisa achitavyo kambi kuzunguluka mudzi.

Chila mmwenga andatsambula phatu pha kushambuliya.

⁴Dziikenito mkapigane naye,

unukani hukapigane naye mutsi!

Ela mundamanya enye, mana kunatswa,

mana vivuri-vuri vya dziloni vikaandza kukala vire!

⁵Unukani hukaavamie usiku,

hubanange ngomeze.

⁶Mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

“Katani mihiye

mtengeze ngazi za kupandira Jerusalemu.

Uhu ndio mudzi ambao ni lazima utiwe adabu,

mana u tele kuonerana.

⁷Dza chisima chiikavyo madzige swafi

ndivyo mudzi uhu uikavyo uyiwe,

fujo na kubananga kunasikirwa mo mwakpwe ndani,

makongoge na marondage ga mbere yangu chila wakati.

⁸Nakukanya uriche uwe Jerusalemu,

au niriche kukuririkana

na kuihenda tsiiyo ikale gandzo,

phatu phasiphoishi atu.”

⁹Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

“Amaleni tsetsetse nyo Aiziraeli achiosala

dza mutu atsembwesavyo

tsupiza mkpwonoo mo pandani

dza mutu adolaye zabibu.”

¹⁰Nigombe na ani na kumkanya ani

hata asikire?

Lola, masikiro ni mazito,

taaweza kusikira;

lola, neno ra Mwenyezi Mlungu anaribera,

taafwahirwa ni ro neno.

¹¹Ndiyo mana ni tele tsukizi za Mwenyezi Mlungu,

nikaremwa kuzizuwiya.

Mwenyezi Mlungu achiamba, “Zimwagire nyo anache mo njirani,

na kpwa nyo mkusanyiko wa barobaro,

pharipho na mlume wa mutu na mkpwaza mutu, osi andahalwa,

atumia piya andahalwa.

¹²Nyumba zao zindahewa atu anjina,

minda yao na achetu aho dza vivyo,

mana nindagolosa mkpwono wangu

kuapiga nyo asagalao tsi hiyo, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

¹³“Mana kula mvyere hadi mdide,

chila mmwenga akachifyula kuendza mali isiyo ya haki

kula nabii hadi mlavyadzi-sadaka,

chila mmwenga anahenda ga handzo.

¹⁴6:14 Ezekieli 13:10Akafunga rejereje vironda vya atu angu na kuamba, ‘Amani, amani,’

wakati takuna amani.

¹⁵6:15 Jeremia 8:10–12Dze aona waibu wakati ariphohenda mambo ga kutsukiza?

Hata taayaona waibu bii;

aho taayamanya tse.

Kpwa hivyo andagbwa kahi za nyo ariogbwa;

ndiphoatiya adabu undakala mwisho wao,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

¹⁶Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Imani maganikoni na mlole,

na muuze njira za kare,

uzirani kuriko njira nono, namwi muigbwire,

namwi mioyo yenu indaphaha amani.

Ela achiamba, ‘Swino tahundalunga bii.’

¹⁷Mimi nakuikirani arindzi, nchiamba,

‘Phundzani yo sauti ya gunda!’

Ela nyo achiamba, ‘Swino tahundaphundza.’

¹⁸Kpwa hivyo sikirani mwi anatsi,

na sikirani, mwi mashaidi ndigoaphaha.

¹⁹Phundza, we dunia yosi; nindareha utu mui kpwa atu hinya,

garigo matunda ga uyi wao

kpwa sababu ya kusaphundza maneno gangu

na kurema shariya yangu.

²⁰Taina mana kunilavira ubani kula Sheba,

ama udi wa kungu nono kula tsi za kure?

Sindakubali sadaka zenu za kuochwa,

na hata sadaka zenu tazinihamira.

²¹Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba,

‘Lola, ndaikira vizuizi akpwale agbwe.

Baba na ana aho a chilume andafwa

jirani na msenawe andafwa.’ ”

²²Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Lola, jeshi riredza kula tsi ya vurini,

taifa kulu rinafyakatsirwa kula mwisho wa dunia.

²³Ana maha na mafumo,

ni jaili na taana mbazi,

ana mvumo dza maimbi ga bahari,

wakati akapanda farasi ao,

akadzipanga dza mutu ariye tayari na viha,

kupigana na uwe Jerusalemu!”

²⁴Hukasikira ripoti yao,

nayo mikono yehu ikarejera;

hukagbwirwa ni utsungu,

utsungu dza wa mchetu alondaye kudzivugula.

²⁵Musiphiye mindani,

wala kunyendeka barabarani

mana ye adui ana fumo

na chila phatu phanaogofya.

²⁶Mwi atu angu, vwalani magunia,

na mgalegale ivuni,

rirani dza mutu achiyefwererwa

ni mwanawe wa chilume wa macheye,

mana ye mʼbanangi

andakpwedza gafula.

²⁷Mwenyezi Mlungu anaamba, “Nikakuhenda ukale wa kupima ubora wa vyuma na kuvitsusa

atu angu ndio vyuma,

ni umanye na kujeza njira zao.

²⁸Osi ni atu a kuasi kutsupa chiasi na mioyo mifu,

aphiyao hiku na hiku kueneza handzo rao.

Aho ana mioyo mifu dza shaba na chuma,

osi nkuhenda mai.

²⁹Tanu inaaka moho mkali,

na vyuma vya risasi taviyayuka vikasira,

sawa na atu ayi taauswa.

³⁰Aho anaihwa feza chafu,

mana Mwenyezi Mlungu akaarema.”

Jeremia anatangaza hukumu ya Mlungu

¹Riri ndiro neno ra Mwenyezi Mlungu ririromuedzera Jeremia kuamba, ²“Ima pho ryango ra nyumba ya Mwenyezi Mlungu, na utangaze neno hiri, uambe, ‘Sikirani neno ra Mwenyezi Mlungu, mwi mosi a Juda muinjirao maryango gaga kuabudu Mwenyezi Mlungu. ³Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli, anaamba, “Rekebishani myenendo yenu nami ndakurichani muishi phapha. ⁴Msikuluphire maneno higa ga handzo kukala: Ihi ni nyumba ya Mwenyezi Mlungu, ni nyumba ya Mwenyezi Mlungu, ni nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ⁵Mana mchirekebisha njira zenu na mahendo genu na chila mmwenga kumuhendera haki myawe, ⁶ichikala tamundaonera ajeni, anachiya, magungu au kumwaga mlatso wa atu asio na makosa phatu hipha, na ichikala tamundalunga milungu ya handzo inayo kutiyani hasara, ⁷ndipho nindakurichani msagale kpwenye tsi ambayo náapha akare enu ta kare na kare.

⁸“ ‘ “Ela mwi munakuluphira maneno ga handzo gasigo mana yoyosi. ⁹Munaiya, munaolaga, munazinga, munaapa kpwa handzo, kuocha mavumba kpwa Baali na milungu yanjina ambayo kala tamuimanya ¹⁰na badaye mkpwedza mkaima mbere zangu kpwenye nyumba ihi, yiihwayo na dzina rangu, na kudziamba kukala mu salama! Ela mchereenderera kuhenda mambo ga kutsukiza. ¹¹7:11 Mathayo 21:13; Mariko 11:17; Luka 19:46Dze, nyumba hino inayoihwa kpwa dzina rangu, ikakala pango ra anyangʼanyi phenu matsoni? Lolani, mimi mwenye nkagaona, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹²7:12 Joshuwa 18:1; Zaburi 78:60; Jeremia 26:6Vi sambi phiyani Shilo, phatu nriphoabudiwa kpwandza, mukalole nrivyophahenda kpwa sababu ya uyi wa atu angu Iziraeli. ¹³Sambi, kpwa sababu mwahenda mambo higa, nágomba namwi kano kpwa kano tamuniphundzire na nriphokuihani tamuyaihika, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹⁴Kpwa hivyo go nrigogahenda ko Shilo vivi ndagahendera yo nyumba ninamoabudiwa, nyumba ambayo munaikuluphira, phatu nriphokuphani mwimwi na akare enu. ¹⁵Nami nindakuzolani mniukire phangu matsoni dza nrivyozola ndugu zenu atu a Efuraimu.” ’ ”

¹⁶Mwenyezi Mlungu anaamba, “Jeremia, atu aha usiavoyere, kuaririra wala usinirai niaterye mana sindakusikira bii. ¹⁷Kpwani kuona go ahendago kpwenye yo midzi ya Juda na mo njira za Jerusalemu? ¹⁸7:18 Jeremia 44:17–19Anache anaendza kuni, ano baba anakuta moho na achetu anakanda unga kumtengezera keki mlungu wao mchetu aihwaye Malikiya wa mlunguni. Aho nkulavya sadaka za vinwadzi kpwa milungu yanjina ili anitsukize. ¹⁹Akale ananitsukiza mimi! Si anadzihendera uyi enye, kpwa waibu wao. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²⁰“Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Kureya kpwangu na tsukizi zangu zindamwagbwa phatu phapha, dzulu ya atu na nyama, dzulu ya mihi ya mindani na matunda ga weruni. Gandaaka na moho nao taundazimwa tse.’ ”

²¹Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Zo sadaka zenu za kuochwa zienjerezeni na sadaka zanjina na zo nyama mzirye enye. ²²Mana nriphoatuluza akare enu kula tsi ya Misiri siyaapha malagizo kuhusu sadaka za kuochwa na sadaka zanjina bahi, ²³ela naapha na lagizo hiri: Niphundzani nami ndakala Mlungu wenu, namwi mundakala atu angu. Lungani malagizo gosi ninagokuphani, ili muongokerwe.

²⁴“Ela nyo taagalungire tse go ga kuniphundza au kuhega masikiro gao badalaye alunga ushauri wao enye na mioyo yao mii, achiuya chinyume-nyume badala ya kuphiya mbere. ²⁵Hangu nriphotuluza akare enu kula Misiri hadi rero, nkakala wa kukuhumirani atumishi angu manabii mara kpwa mara. ²⁶Ela tamuyaniphundza wala kuhega masikiro genu, ela mwazidi kuhenda mai kushinda akare enu.

²⁷“Jeremia, hata ukagombadze nao, aho taandakuphundza, Undaaiha ela taandaihika. ²⁸Nawe undaambira, ‘Riri ni taifa ambaro tarimphundzire Mwenyezi Mlungu wala kukubali kurekebishwa, kpweli yaangamika nayo taimo tsona mwao kanwani.

²⁹Atu a Jerusalemu, nyolani nyere zenu mzitsuphe,

kuonyesa kukala muna sonono rirani dzulu za myango

mana mimi Mwenyezi Mlungu nkakuremani mwimwi

murio chivyazi chiricho sababisha tsukizi zangu.’

³⁰“Mana atu a Juda akahenda mai matsoni phangu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. Aho akaika miyo ya kutsukiza ndani ya nyumba yiihwayo na dzina rangu, na kuihenda najisi. ³¹7:31 2 Afalume 23:10; Jeremia 32:35; Alawi 18:21Chisha akadzenga phatu pha kulavira sadaka za Tofethi kpwenye Dete ra mwana wa Hinomu7:31 Mwana wa Hinomu manaye ni mwana wa Beni-Hinomu. na achilavya sadaka za kuochwa za ana aho a chilume na a chichetu kuko, dzambo ambaro siyarilagiza wala kuriaza. ³²Kpwa hivyo, kala uchimanya kukala wakati uredza Mwenyezi Mlungu anaamba ambao taphandaihwa tsona Tofethi wala Dete ra mwana wa Hinomu, ela phandaihwa dete ra chitsindziro. Phandaihwa hivyo kpwa sababu atu andazika nyufu ko Tofethi mana ko kpwanjina kundakala kukaodzala takuna nafwasi. ³³Zo nyufu za atu aha zindakala chakurya cha nyama a mapha na nyama a tsakani, napho taphandakala na mutu wa kuashinga. ³⁴7:34 Jeremia 16:9; 25:10; Maono 18:23Nindasisa sauti za kuhererwa na njerejere zipigirwazo bibi arusi na bwana arusi kpwenye midzi ya Juda na mo njira za Jerusalemu, mana yo tsi indakala wekee.”

¹“Wakati uho Mwenyezi Mlungu naamba mifupha ya afalume na maofisaa ga Juda, mifupha ya alavyadzi-sadaka na manabii na mifupha ya atu a Jerusalemu indatuluzwa kula mbirani irimo. ²Nayo indatsamulwa ipigbwe ni dzuwa na mwezi na viumbe vyosi vya mlunguni, ambavyo avimendza na kuvihumikira, ambavyo avilunga na kuviabudu, nayo taindakusanywa na kuzikpwa ela indakala dza mavi pho photsi. ³Kokosi ndikotsamula atu ndiosala a taifa riri dzii, andaaza kufwa kuriko kuishi, mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba.

Dambi na kutiywa adabu

⁴Aambire, ‘Mwenyezi Mlungu naamba hivi:

Mutu achigbwa kaunuka tsona?

Dze, mutu achikosera njira kaweza kuuya?

⁵Ni kpwa utu wani atu ano anagaluka?

Kpwa utu wani atu a Jerusalemu ananigaluka mara kpwa mara?

Akagbwiririra handzo ngi

taamendze kuuya bii.

⁶Nikaaphundza na kuaphundza vinono,

ela taagomba garigo sawa

takuna mutu atubuye uyiwe,

na kuamba, “Aya nkahendadze mino?”

Chila mutu analunga njiraze,

dza farasi ainjiraye vihani mairo.

⁷Hata manjera anamanya wakati wa kutsama;

na njiya, mberya na mariro,

nkulunga majira gao ga kuuya;

ela atu angu taamanya zo amuri zangu

mimi Mwenyezi Mlungu.

⁸Mnawezadze kuamba, “Huna marifwa

na shariya za Mwenyezi Mlungu hunazo”?

Ela lolani, aandishi akazigaluza akazihenda kukala za handzo.

⁹Atu a ikima andagbwa kpwenye mihego ya upumbavu wao,

mana arema neno ra Mwenyezi Mlungu.

Gaphaphi marifwa gao?

¹⁰Kpwa hivyo nindalavya achetu ao kpwa atu anjina

na minda yao ndaipha ajeni.

Kpwa sababu kula mdide hata mvyere

chila mmwenga ni mtoni kpwa kuphaha gasigo ga haki;

kula nabii hadi mlavyadzi-sadaka

osi taahenda ga ukpweli.

¹¹8:11 Ezekieli 13:10Anaphoza vironda vya atu angu dzulu-dzulu tu

na kuamba kukala, kuna amani,

wakati takuna amani.

¹²8:12 Jeremia 6:12–15Dze ariphohenda utu wa kutsukiza agbwirwa ni waibu?

Taayaona waibu tsetsetse

vyo vya mutu kuona waibu aho taavimanya.

Kpwa hivyo andagbwa kahi za atu ariogbwa;

ndiphoatiya adabu, andaangamia,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹³Nindagausa mavuno gao, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba,

yo mizabibu na mitini taindakala na chitu na makodzage gandanyala.

Kpwa hivyo, nikaruhusu atu kula kondze kuhala yo tsi.’ ”

¹⁴Ndipho atu achiamba,

“Kpwa utu wani hunasagala phano huhurire?

Nahukusanyikeni,

huchimbirire midzi iriyo na ngome

hukafwerere kuko;

mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu akahupangira hukafwe

akahupha madzi ga sumu hunwe

mana hukahenda dambi mbere za Mwenyezi Mlungu.

¹⁵Hwaendza amani, ela tahuyaiphaha,

wakati wa kuphozwa, ela chokalapho ni kuogofyerwa.

¹⁶Sauti za farasi aho zinasikirika kula mudzi wa Dani.

Miriro ya farasi a viha, inasumbisa tsi na vyosi virivyo mumo.

Aredza abanange tsi na vyosi virivyo mumo,

nyo mudzi na osi asagalao mumo.”

¹⁷Mwenyezi Mlungu anaamba, “Lolani, nakuhumirani nyoka kahi yenu,

tsakapala mwenye sumu isiyolagulika,

nao andakuondzani.”

¹⁸Sonono yangu takuna awezaye kuyiusa

nikafwa moyo.

¹⁹Phundzani chiriro cha atu angu,

ariravyo ko tsi ya kure.

Dze, ye Mwenyezi Mlungu kako ko Sayuni?

Dze, ye mfalume kapho tsona pho?

Mwenyezi Mlungu achijibu, “Kpwa utu wani akanitsukiza na vizuka vyao vya kutsonga,

na milungu yao ya chijeni?”

²⁰Atu anasononeka anaamba, “Wakati wa mavuno ukasira,

nayo kazikazi ikasira

naswi tahudzangbwetivywa.”

²¹Nasononeka kpwa kukala atu angu akalumizwa,

Moyo wangu unaluma.

²²Dze, takuna dawa za mavune ko Giliadi?

Dze, takuna mgbwanga ko?

Kpwa utu wani atu angu taadzangbwephola?

¹Naaza kala chitswa changu chingekala dza chisima cha madzi

na matso gangu gakakala chemichemi ya matsozi,

ningesinda na kuchesa kurira

kpwa sababu ya atu angu achioolagbwa!

²Naaza kala nina phatu phangu pha kulazira ajeni

ko jangbwani,

Ningericha atu angu

na kuphiya kure nao!

Mana osi ni azindzi,

ni kundi ra atu a handzo.

³Akaphinda malilimi gao dza uha,

kpwa kpweli handzo rikaodzaza yo tsi

mana anaenderera kuhenda uyi huno na hura,

nao taanimanya, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁴Chila mutu naadzimanyirire na jiraniwe,

na usimuamini nduguyo yeyesi,

mana chila ndugu ana handzo,

na chila jirani ni msengenyadzi.

⁵Chila mutu anachenga jiraniwe,

taphana agombaye kpweli,

akafundza malilimi gao kugomba handzo,

anahenda uyi chiasi cha kushindwa kutubu.

⁶Kazi yao ni kuonera kpwa kuonera, na handzo kpwa handzo,

anarema kunimanya, Mwenyezi Mlungu anaamba.

⁷Kpwa hivyo ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba hivi:

Lola, nindaatsatsamusa na kuajeza,

mana niahendere utu wani wanjina hano atu angu?

⁸Malilimi gao ni dza mivi ya sumu,

ganagomba handzo wakati wosi,

chila mutu anagomba manono na jiraniwe,

ela mwakpwe moyoni anapanga kumvamia.

⁹Dze, nisiatiye adabu kpwa sababu ya mambo higa?

Dze, nisiriphize chisasi taifa dza hiri?

Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹⁰Nindatulukpwa ni matsozi kpwa kuririra yo myango,

na kusononekera nyasi za jangbwani,

mana zindabanangbwa na takuna ndiyetsapira,

na ngʼombe tazindasikirwa zichirira tsona

Nyama a mapha na nyama a tsakani

akachimbira na kuzirimika.

¹¹Nindahenda Jerusalemu ikale tsumbi ya dzala

na pango ra makala,

tsona ndahenda midzi ya Juda iangamizwe

hata kusisagale mutu.

¹²Ni ani ariye na ikima kuweza kuelewa mambo higa? Ni ani ariyephundza malagizo ga Mwenyezi Mlungu ili aweze kugaeleza? Kpwa utu wani tsi ikabanangbwa na kuhendwa gandzo dza jangbwa hata mutu asiweze kuitsupira? ¹³Naye Mwenyezi Mlungu anaamba, “Kpwa kukala akaricha shariya yangu niriyoapha, nao taaniphundzire wala kuilunga. ¹⁴Badalaye akalunga mioyo yao mifu na kulunga vizuka vya Mabaali, dza arivyofundzwa ni ise zao.”

¹⁵Kpwa hivyo ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Lola, nindaarisa atu aha chakurya cha utsungu na nianwese madzi ga sumu. ¹⁶Nindaahenda ahalwe mateka ni atu a mataifa ganjina ambago aho na akare ao taadzangbwegasikira, nami ndaazoresa na upanga hadi niamale.”

¹⁷Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

“Ririkanani na muaihe arizi a kukodisha

ihani arizi hodari edze.

¹⁸Naahende wangbwi edze ahusononekere

ili matso gehu gatuluze matsozi

na madzi gandatuluka kula mwehu matsoni.

¹⁹Mana sauti ya chiriro inasikirika kula Sayuni,

‘Lolani huchivyoangamizwa!

Hukagbwizwa haya,

chisa hukatsama tsi yehu,

mana akabomola nyumba zehu.’ ”

²⁰Mwi achetu, phundzani neno ra Mwenyezi Mlungu,

na muhege masikiro musikire akaambadze.

Afundzeni ana enu achetu kurira,

na chila mutu afundze jiraniwe wira wa sonono.

²¹Mana chifo chinatsungurira mwehu madirishani,

chikainjira madzumba ga mfalume wehu,

chikamala anache mo barabarani

na barobaro kula viwanja vya mudzi.

²²Gomba uambe, “Mwenyezi Mlungu anaamba,

‘Nyufu za atu zindagota chila phatu

dza ufumba wa ngʼombe urio mundani,

dza masuche garigorichwa ni avunadzi,

na takuna ndiye gatsembwesa.’ ”

²³Mwenyezi Mlungu anaamba, “Mutu ariye na ikima naasidzikarye kpwa ikimaye, na mwenye mkpwotse naasidzikarye kpwa mkpwotsewe na tajiri naye naasidzikarye kpwa utajiriwe. ²⁴9:24 1 Akorintho 1:31; 2 Akorintho 10:17Ela alondaye kudzikarya, naadzikarye kpwa kukala ananimanya na kuelewa kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu niriye na mendzwa isiyosika, niamulaye na haki na nkureha haki duniani, mana ndigo ganihamirago.” Vivyo ndivyo Mwenyezi Mlungu aambavyo.

²⁵Mwenyezi Mlungu anaamba, “Lola, wakati uredza ndiphoatiya adabu hara ariotiywa tsatsani chimwiri bahi, ²⁶yani atu a Misiri, a Juda, a Edomu, a Amoni, a Moabu na osi asagalao tsi za kure za jangbwani. Kpwa mana mataifa gaga tagadzangbwetiywa tsatsani na hata yo nyumba yosi ya Iziraeli taadzangbwetiya tsatsa mioyo yao.”

Kuabudu vizuka takuna mana

¹Phundzani neno ambaro Mwenyezi Mlungu anakuambirani mwi Aiziraeli!

²Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

“Msidzifundze njira za go mataifa ganjina

wala msiangalazwe ni ishara zisizo za kawaida ko mlunguni

dzagbwe nkuangalaza mataifa ganjina.

³Mana mila za atu aha ni za handzo.

Muhi nkukatwa kula tsakani, fundi akautsonga na patasi.

⁴Atu akaupamba na feza na zahabu

nkuhumira nyundo na misumari ili udine.

⁵Vizuka vyao ni dza dzogofyo kpwenye munda wa madzungu,

vinyemere zii, chisha vihenda tsukulwa,

mana taviweza kunyendeka.

Msiviogophe

mana taviweza kukuhenderani mambo mai

wala kuhenda utu wowosi mnono.”

⁶Taphana wanjina dza uwe Mwenyezi Mlungu,

uwe u mkpwulu na dzinaro rina uwezo usiowezekana.

⁷10:7 Maono 15:4Ni ani asiyekuogopha, ee Mfalume wa mataifa ganjina?

Ihi ni hakiyo,

mana kahi ya atu a ikima a mataifa

na kpwenye utawala wao

takuna dza uwe.

⁸Takuna rorosi ra kudzifundza kula kpwa milungu yao,

mana milungu iyo ni mihi tu,

⁹inayopambwa na feza kula mudzi wa Tarishishi,

na zahabu kula mudzi wa Ufazi.

Vivyo vizuka ni kazi za mafundi na za afuli a zahabu,

chisha nkuvwikpwa nguwo za kundu na za zambarau,

zosi ni kazi za mafundi hodari.

¹⁰Ela ye Mwenyezi Mlungu ndiye Mlungu wa kpweli,

Iye ndiye Mlungu ariye moyo na ndiye mtawala wa kare na kare.

Achitsukirwa, tsi nkusumba

na mataifa ganjina tagaweza kuvumirira tsukizize.

¹¹Mwimwi mundaambira, “Yo milungu ambayo taiyaumba ko mlunguni na duniani indaangamika duniani na tsini ya mlunguni.”

¹²Ela Mlungu ndiye ariyeumba tsi kpwa uwezowe,

achiimarisha dunia kpwa ikimaye

na kpwa kuelewakpwe achitandaza mlunguni.

¹³Atuluzapho sauti, madzi nkuvuma ko mlunguni,

nkuhenda guro rikapanda kula pembe za tsi.

Nkuhenda limeme wakati wa mvula,

na kureha phuto kula kpwenye nyumbaze za kuikira akiba.

¹⁴Chila mutu ni mzuzu na kana amanyaro,

chila mfuli wa zahabu nkutiywa waibu ni vizukavye,

mana vizukavye ni vya handzo,

navyo tavisoha.

¹⁵Tavina mana yoyosi, ni vitu vya kuberwa,

wakati wa kutiywa adabu vindaangamika.

¹⁶Iye ariye mtalo wa Jakobo si dza vyo vizuka,

mana ndiye ariyeumba vitu vyosi,

chisha mbari za Iziraeli ni urisiwe

Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Majeshi ndiro dzinare.

Ubanangi wedzao

¹⁷Unula bahasharo kula pho photsi,

uwe uishiye phatu chiphozangirwa!

¹⁸Mana Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Lola, atu a tsi naatiya teroni niatsuphe dza dziwe wakati uhu,

ndaarehera mateso

ambago gandaaguta.”

¹⁹Nshaka rangu mimi Jerusalemu,

mana nikatiywa chironda.

Chironda changu ni chibaya!

Ela nchiamba, “Kpweli enye gaga ni mateso,

na ni lazima nigavumirire.”

²⁰Hema rangu rikabomolwa,

na mikowaye ikakatwa-katwa.

Anangu akaniricha na taapho tsona

taphana achiyesala kunichitira hema

na kufunga paziya zangu.

²¹Mana arisa ni apumbavu,

taalonda kuuza kula kpwa Mwenyezi Mlungu

kpwa hivyo taadzangbweongokerwa

na mangʼondzi gao gosi gakatsamukana.

²²Phundzani ndziyendziye ziredza!

Misindo ya farasi iredza kula tsi ya vurini,

kuhenda midzi ya Juda ikale magandzo,

panga za makala.

²³Ninamanya, ee Mwenyezi Mlungu kukala mwanadamu kana uwezowe,

Mwanadamu kaweza kudzilongoza.

²⁴Nirekebisha, ee Mwenyezi Mlungu, henda vivyo kpwa haki,

usihende na tsukizi sedze ukaniangamiza.

²⁵Tsukizizo zimwagire atu a mataifa ganjina asiokumanya,

na umwagire atu asiohadza dzinaro.

Mana akammiza Jakobo,

akamuangamiza tse

na makaloge akagahenda gandzo.

Chilagane chinavundzwa

¹Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia achimuamba, ²“Phundza mapatano ga chilagane hichi na uaambire atu a Juda na aho asagalao Jerusalemu. ³Aambire kukala Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba hivi, ‘Naalaniwe mutu yeyesi ambaye kandagagbwira go mapatano ga chilagane chichi. ⁴Mapatano nrigoalagiza akare enu agagbwire niriphoatuluza kula tsi ya Misiri, kula kpwa moho mkali wa kuyayusa vyuma.’ Nchiambira, ‘Niphundzani na muhende chila chitu ninachokulagizani. Muchihenda hivyo mundakala atu angu nami ndakala Mlungu wenu. ⁵Ili nitimize chirapho choaapira akare enu kukala nindaapha tsi, tsi yenye rutuba ambayo munasagala hadi rero.’ ”

Ndipho nami nchijibu nchiamba, “Navikale vivyo Mwenyezi Mlungu.” ⁶Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Katangaze maneno gaga midzi yosi ya Juda na kpwenye barabara zosi za Jerusalemu. Aambire, ‘Phundzani go maneno ga chilagane hichi na mgalunge. ⁷Mana náenderera kuakanya akare enu hangu nriphoatuluza kula Misiri hadi rero, nchiaambira, asikize maneno gangu. ⁸Ela taayaniogopha wala kuniphundza, ela chila mmwenga wahenda kama moyowe mui urivyomlagiza. Kpwa vira taayalunga malagizo ga chilagane nrichoapha, phahi náarehera lana zosi za kusalunga cho chilagane.’ ”

⁹Chisha ye Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Atu a Juda na nyo asagalao Jerusalemu anapanga njama ya kuniasi. ¹⁰Akauyira dambi za akare ao, ariorema kuphundza maneno gangu. Akalunga milungu yanjina na kuihumikira. Atu a Iziraeli na atu a Juda akavundza chilagane nrichoika na akare ao. ¹¹Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, ‘Nindaarehera mashaka ambago taandaweza kugaepuka. Dzagbwe andaniririra, mino sindaaphundza. ¹²Chisha nyo atu a midzi ya Juda na Jerusalemu andaphiya akairirire yo milungu aifukizirayo uvumba, ela taindaativya ndiphophahwa ni go mashaka. ¹³Mana muna milungu minji dza midzi yenu irivyo minji mwi atu a Juda. Na dza barabara zirivyo nyinji Jerusalemu ndivyo murivyo munji mwatu mwa kufukizira uvumba Baali, mlungu wenu wa waibu.’

¹⁴“Kpwa hivyo Jeremia usiavoyere atu aha, usiniririre kpwa sababu yao, mana sindaaphundza tsetsetse wakati a kpwenye mashaka. ¹⁵Atu niamendzao taana haki ya kuinjira tsona mwangu nyumbani. Anji aho ni ayi hali ya kukala uyi wao tawuuswa ni sadaka za nyama. Ela nchiatiya adabu, taahamirwa. ¹⁶Wakati fulani Mwenyezi Mlungu wakuiha mzaituni mnono wenye matunda manono, ela kpwa kuvuma kpwa phepho kali andautiya moho na pandaze ziphye tsetsetse. ¹⁷Iye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi ariyekuphanda, ndiye achiyekupangira mai gaga, kpwa uyi wa kufukizira Baali uvumba uriohendwa ni atu a Iziraeli na a Juda.”

¹⁸Mwenyezi Mlungu wanifwenurira nami nchimanya,

wanionyesa mai arigokala ananipangira.

¹⁹Nami nchikala dza mwana ngʼondzi mpole

anayephirikpwa chitsindzironi.

Simanyire kukala kala akapanga njama

chinyume changu achiamba,

“Nahuolage nyo muhi na matundage,

nahumuuse kpwenye tsi ya ario moyo,

ili dzinare risitambukirwe tsona.”

²⁰Ela uwe Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, uamulaye kpwa haki

uwe ujezaye moyo na achili ya mutu,

navoya uariphize chisasi

mana nikakurehera chisa changu.

²¹Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anagomba kuhusu atu a Anathothi anaoindza uhaio, aambao, “Usitabiri kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu, au hundakuolaga.”

²²Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Lola, nindaatiya adabu. Avulana aho ndaangamiza kpwa upanga; ana aho alume na achetu andafwa na ndzala. ²³Tsona taphana mutu ndiyetiya, mana nindareha mashaka kpwa atu a Anathothi mwaka wao wa kutiywa adabu ndiphofika.”

Jeremia anamlalamikira Mlungu

¹Ee Mwenyezi Mlungu, uwe u wa haki,

wakati nkulalamikirapho,

ela nalonda nikuuze kuhusu hakiyo:

Kpwa utu wani atu ayi nkuongokerwa?

Kpwa utu wani atu ayi nkuishi vinono?

²Uwe waaphanda, nao achimera,

anakula na kuvyala matunda.

Aho anakuhadza kano kpwa kano

ela kumo mwao mioyoni.

³Ela uwe Mwenyezi Mlungu unanimanya

unaniona na ukujeza moyo wangu vyo ukumendzavyo.

Agurute dza mangʼondzi gaphirikpwago chitsindzironi,

na kupangirwa siku ya kutsindzwa.

⁴Yo tsi indaenderera kusononeka hadi rini?

Na zo nyasi kunyala mindani?

Kpwa sababu ya uyi wa nyo asagalao mumo

nyama na nyama a mapha akamalwa tse

mana aamba, “Mlungu kandagaona go huhendago.”

⁵Mwenyezi Mlungu achiamba, “Ichikala ukashindana mairo na atu nao akakuremweza,

unawezadze kushindana na farasi?

Na ichikala unadzikpwala na kugbwa kpwenye tsi ya usalama,

ko tsaka ra Joridani, undahendadze?

⁶Mana hata nyo nduguzo na atu a nyumba ya sowe,

nao piya aho nao akakuhendera mai,

akakukotera kululu ra ndiro.

Usiakuluphire tsetsetse,

dzagbwe anakuambira maneno manono.”

⁷Mwenyezi Mlungu anaamba, “Nikairicha nyumba yangu

iriyo urisi wangu,

Nindaatiya atu angu niamendzao

mikononi mwa maadui gao.

⁸Atu angu mwenye akanigalukira

ananingurumira dza simba ko tsakani;

kpwa hivyo naamena.

⁹Atu angu akakala dza chinyama cha mapha,

chichozungulukpwa na kutsotwa ni makozi pande zosi.

Phiya ukakusanye nyama osi a tsakani,

arehe edze arye nyama za atu angu.

¹⁰Arisa anji akabananga minda yangu ya mizabibu

akavyoga-vyoga munda wangu,

akahenda munda wangu mnono

ukakala litsapi usiomera chochosi.

¹¹Akauhenda litsapi

nao unaniririra.

Tsi yosi ikahendwa litsapi

ela taphana mutu atambukiraye.

¹²Dzulu ya myango ko jangbwani

aolagadzi andakpwedza

mana upanga wa Mwenyezi Mlungu undaangamiza atu

kula mwandzo hadi mwisho wa tsi.

Taphana ndiyekala salama.

¹³Andaphanda mtsere ela andavuna miya

andadziremweza bila kuphaha chochosi.

Andaona haya kpwa cho ndichovuna

kpwa sababu ya tsukizi za Mwenyezi Mlungu.”

¹⁴Mwenyezi Mlungu anaamba hivi kuhusu majiranige ayi arioapha urisi atue Iziraeli, “Lola, nindaausa kula tsi yao, nami nindaausa atu a Juda kula kahi yao. ¹⁵Na hata bada ya kuausa, nindaaonera mbazi tsona, na kuareha kpwenye tsi yao chila mmwenga kpwenye seemuye. ¹⁶Nao achidzifundza njira za atu angu na kuapa kpwa kuhadza dzina rangu, na kuamba, ‘Kpwa kpweli dza Mwenyezi Mlungu aishivyo,’ dza arivyodzifundza kuapa kpwa dzina ra Baali, vivyo ndivyoahenda imara kahi ya atu angu. ¹⁷Ela ichikala taifa rorosi tarindaphundza, phahi ndariusa na kuriangamiza tsetsetse.” Vivyo ndivyo Mwenyezi Mlungu aambavyo.

Mkanda wa katani

¹Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Phiya ukagule mkanda wa katani, udzifunge chibiruni ela usiugutize madzi.” ²Phahi nágula mkanda kulengana na Mwenyezi Mlungu arivyonilagiza na nchidzifunga chibiruni. ³Chisha Mwenyezi Mlungu wagomba kano ya phiri achiamba, ⁴“Hala nyo mkanda uchiogula na udzifunge chibiruni, uphiye vivii hadi muho Yufurati ukaufwitse kpwenye panga za mawe.” ⁵Phahi naphiya nchendaufwitsa kanda-kanda ya muho Yufurati dza Mwenyezi Mlungu arivyokala akalagiza. ⁶Bada ya siku nyinji ye Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Uka uphiye muho Yufurati ukahale nyo mkanda nriokuambira ukaufwitse kuko.” ⁷Ndipho nchiuka nchiphiya ko muho Yufurati nchendauhala nyo mkanda nriokala nkaufwitsa, ela uchikala ukabanangika hata uchikala tauna mana tsona.

⁸Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, ⁹“Mwenyezi Mlungu wa Iziraeli anaamba hivi, ‘Hivi ndivyo ndivyobananga ngulu za atu a Juda na kudziunula sana kpwa atu a Jerusalemu. ¹⁰Atu aha ayi, anaorema kuphundza neno rangu, alungao kuhenda vyo mioyo yao mifu ilondavyo na kulunga milungu yanjina, kuihumikira na kuiabudu, aho andakala dza nyo mkanda ambao tauna mana yoyosi. ¹¹Mana dza vira ambavyo mkanda nkukala chibiruni mwa mutu, ndivyo nrivyohenda nyumba yosi ya Iziraeli na nyumba yosi ya Juda aungane nami, ili akale atu angu, amanyikane kpwa dzina rangu, aphahe nguma na utukufu, ela taayaphundza, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’

¹²“Kpwa hivyo aambire hivi, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Chila chiburu chindaodzazwa uchi.” ’ Nao andakuamba, ‘Hukale tahumanya kukala chila chiburu chindaodzazwa uchi?’ ¹³Ndipho undaambira, ‘Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, “Lola, nindaalevya atu osi asagalao tsi ihi: afalume asagarirao chihi cha Daudi, alavyadzi-sadaka, manabii na atu osi a Jerusalemu. ¹⁴Nami ndaafyakatsira enye kpwa enye, ano baba na ana ao. Mwenyezi Mlungu anaamba, Sindaaonera mbazi, sindaaricha wala kuaonera huruma chiasi cha kukala nisiaolage.” ’ ”

¹⁵Hegani masikiro musikize, msihende ngulu

mana Mwenyezi Mlungu akagomba.

¹⁶Mupheni nguma Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu

kabila takudzangbwekala jiza,

kabila kudzangbwekpwala

vidzango virivyo jizani.

Na wakati munaendza mwanga

iye andaugaluza ukale jiza-jiza

na ro jiza-jiza arihende rikale chilungulungu cha jiza.

¹⁷Ela ichikala tamundaphundza,

roho yangu indarira chisiri-siri kpwa sababu ya ngulu zenu,

nindarira kpwa utsungu na kumwagikpwa ni matsozi,

mana mangʼondzi ga Mwenyezi Mlungu gakahalwa mateka.

¹⁸Muambire ye mfalume na nine,

atserere kpwenye vihi vyao vya utawala,

mana tadzi zao nono

zikauswa mwao vitswani zikagbwa.

¹⁹Midzi ya Negebu ikazangirwa,

na taphana mutu awezaye kuvugula maryangoge.

Atu osi a Juda akahalwa mateka,

osi tsetsetse akahalwa mateka.

²⁰Ngʼaza matsogo uwe Jerusalemu ulole

nyo edzao kula uphande wa vurini.

Go mangʼondzi urigohewa ga kuphi?

Go mangʼondzigo manono?

²¹Kuna atu urioahenda asenao,

dze, undaahariradze achihendwa atawalao?

Dze, kundasikira utsungu?

Dza hura wa mchetu alondaye kudzivugula?

²²Na mo mwako moyoni uchiamba,

“Kpwadze nkafikpwa ni mambo higa?”

Mambo gaga gakahendeka kpwa sababu ya uyio

ndiyo mana nguwoyo ikasegbwa

na kuhendwa vibaya.

²³Dze, Mkushi anaweza kugaluza rangiye ya mwiri

ama tsui kuusa mabarage?

Nawe piya kuweza kugaluza kuhenda mai ukahenda manono.

²⁴Nindakutsamusani dza wiswa

uphepheruswavyo ni phuto kula jangbwani.

²⁵Uhu ndio mtaloo nriokupangira, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba

kpwa kukala ukaniyala

na kukuluphira milungu ya handzo.

²⁶Mimi mwenye ndimi ndiyekusega nguwoyo

na atu andaona waibuo.

²⁷Nikaona maigo ga kutsukiza:

kuzingako, kugayako kpwa mkpwatyo,

umalayao na mahendo mai ugahenderago myangoni na mindani.

Shaka hiro, uwe Jerusalemu!

Undakala mchafu hadi rini?

Kazikazi kulu

¹Riri ndiro neno ambaro Mwenyezi Mlungu wamuambira Jeremia kuhusu kazikazi.

²“Tsi ya Juda ina chiriro

na maryangoge gakarejera.

Atue anasononeka pho photsi,

na chiriro cha Jerusalemu chikafika dzulu.

³Akulue anahuma atumishi akaheke madzi,

achifika ko mabirikani

anakosa madzi

anauya na nyungu zao tuphu;

akagbwirwa ni haya na kuangalala.

⁴Tsi ikaahuka myanya-myanya,

kpwa kukala takuna mvula kahi ya yo tsi,

akurima anaona waibu,

anabwiningiza vitswa vyao.

⁵Hata mbala ko weruni anaricha mwanawe mtsanga

kpwa sababu takuna nyasi.

⁶Maforo gaimire kpwenye virere vya myango ko jangbwani,

ganasoha mairo-mairo dza makala,

matso gao tagaweza kuona

kpwa kukosa nyasi.”

⁷Dzagbwe dambi zehu zinashuhudiya uyi,

huterye ee Mwenyezi Mlungu, kpwa ishima ya dzinaro.

Mana uyi wehu ukazidi

hukakuhendera dambi.

⁸Uwe uriye kuluphiro ra Iziraeli,

utivyaye wakati wa shida;

kpwa utu wani ukale dza mjeni kpwenye yo tsi,

dza mcharo akalaye kpwa usiku mmwenga bahi?

⁹Mbona unakala dza mutu usiyeterya,

dza mutu asiyeweza kuokola?

Uwe u kahi yehu, ee Mwenyezi Mlungu

na hunaihwa kpwa dzinaro

hunakuvoya usihuriche.

¹⁰Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, kuhusu atu ano,

“Ano anamendza sana kuangaika

taaweza kuzuwiya nyayo zao

kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu akaarema

vivi andatambukira mai gao

nami ndaatiya adabu kpwa dambi zao.”

¹¹Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Usiavoyere manono atu aha. ¹²Dzagbwe nkufunga, sindasikira chiriro chao, na hata dzagbwe analavya sadaka za kuochwa na za mtsere, mino sindazikubali. Ela nindaangamiza kpwa upanga, ndzala na ukongo mui.”

¹³Ndipho nami nchiamba, “Ee Mwenyezi Mlungu, lola nyo manabii anaambira, ‘Takundakala na viha wala ndzala, ela ndakuhendani mkale na amani phatu phapha.’ ” ¹⁴Naye Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Nyo manabii analavya unabii wa handzo kpwa dzina rangu; siyaahuma, siyaalagiza wala kugomba nao. Anakuphani unabii wa ruwiya ya handzo, mburuga zisizo na mana na maazo gao ga handzo. ¹⁵Kpwa hivyo mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba hivi, kuhusu nyo manabii alavyao unabii kpwa dzina rangu dzagbwe siahumire. Aho anagomba handzo kuamba, ‘Tsi taindakala na viha na ndzala.’ Manabii aho andaolagbwa na upanga na ndzala. ¹⁶Na nyo atu alavirwao unabii andabwagbwa mo barabara za Jerusalemu kpwa sababu ya ndzala na viha. Chisha taphandakala na mutu wa kuazika: nyo enye, achetu ao, ana aho alume na ana aho achetu. Mana ndaahenda ariphe kpwa sababu ya uyi wao.

¹⁷Aambire hivi,

‘Richa nimwagikpwe ni matsozi usiku na mutsi,

bila ya kusira,

mana mwanamwali, yani atu angu akalumizwa vibaya,

akapigbwa pigo risiropigbwa mutu.

¹⁸Nchiphiya ko mindani,

naona nyo achioolagbwa na upanga!

Na nchiinjira mo mudzini,

naona ahirikao na ndzala!

Manabii na alavyadzi-sadaka anazunguluka kahi ya yo tsi,

nao taamanya ahendaro.’ ”

Jeremia anavoya Mlungu

¹⁹Dze, Juda ukarema tsetsetse?

Dze, moyoo ukatsukizwa ni Sayuni?

Kpwa utu wani ukahupiga vino

hata tahuweza kuphola?

Hwatazamiya amani, ela tahuyionere,

hwatazamiya kuphola, badalaye hwaphaha vitisho.

²⁰Hunakubali uyi wehu, ee Mwenyezi Mlungu,

na makosa ga ano baba,

mana hwakuhendera dambi.

²¹Kpwa ishima ya dzinaro, usihutsuphe,

usichibere chihicho cha utawala

utambukire na usivundze chilaganecho urichoika naswi.

²²Dze, kahi ya yo milungu ya mataifa ganjina kuna anayeweza kureha mvula?

Au ko mlunguni kunaweza kureha mvula kpwenye?

Uwe macheyo ndiwe uwezaye, ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu!

Uwe ndiwe kuluphiro rehu,

mana uwe ndiwe uhendaye gaga gosi.

Atu a Juda andatiywa adabu

¹15:1 Kutsama 32:11–14; Isabu 14:13–19; 1 Samueli 7:5–9Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Hata Musa na Samueli akaima mbere zangu kuavoyera, nisingehamirwa ni atu ano. Auseni mbere zangu na muariche auke! ²15:2 Maono 13:10Na ndiphokuuzani kuamba, ‘Swino huphiyephi?’ mundaambira, Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

Aho achiopangirwa kufwa, andafwa,

na nyo ndioolagbwa na upanga, andaolagbwa na upanga.

Na ndioolagbwa ni ndzala, andaolagbwa ni ndzala,

na ndiohalwa mateka, andahalwa.

³“Mimi Mwenyezi Mlungu naamba, ‘Nindaaphirikira aina ne za abanangi. Ndaaphirikira upanga wa kuaolaga, madiya ambago gandaamwamula, nyama a mapha na nyama a tsakani ndioarya na kuaangamiza. ⁴15:4 2 Afalume 21:1–16; 2 Nyakati 33:1–9Nindahenda akale chitu cha kutisha matsoni pha falume zosi za dunia kpwa vyo Manase mwana wa Hezekiya mfalume wa Juda arivyohenda ko Jerusalemu.

⁵Ni ani ndiye kuonera mbazi we Jerusalemu?

Au ni ani ndiyekusononekera?

Ni ani ndiyeima kuuza uzima wenu?

⁶Mwimwi mwanirema, Mwenyezi Mlungu anaamba,

munaenderera kuuya nyuma,

kpwa vivyo nikakugoloserani mkpwono na kukuangamizani,

nikaremwa kuvumirira.

⁷Nikakuphehani na lungo,

kpwenye maryango ga midzi ya yo tsi,

nindakureherani chiriro na kuangamiza atu angu

mana tamukaricha njira zenu mbii.

⁸Nikahenda magungu gao gakale manji

kuriko mtsanga wa pwani.

Nkareha mʼbanangi mapema genye

akaolaga barobaro za ano mayo

gafula ndaahenda ano mayo asikire utsungu

na kuogofyerwa.

⁹Iye ariyevyala ana sabaa andafwa purungire

na kukata roho.

Andatswererwa ni dzuwa wakati kuchere mutsi,

akagbwizwa haya na kuangalala.

Nyo ndiosala ndaaolaga na upanga

mbere za maadui gao, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

¹⁰Ee maye mino! Baha kala sivyarirwe! Chila mmwenga tsi yosi ananipinga na kuheha nami. Sidzangbweaphaswa ni mutu wala kuaphasa mutu yeyesi ela osi ananilani. ¹¹Ye Mwenyezi Mlungu achiamba, “Hakika nindakuokola kpwa lengo nono. Kpwa kpweli ndagahenda maaduigo gakulalamire wakati wa mashaka na tabu. ¹²Takuna yeyesi awezaye kuvundza shaba wala chuma, hasa chuma kula vurini.

¹³“Utajiri wenu na akiba zenu ndazilavya zewe. Ndazilavya bure kpwa sababu ya dambi zenu chila phatu kahi ya tsi yenu. ¹⁴Nindakuhendani muhumikire maadui genu kpwenye tsi msiyoimanya, mana tsukizi zangu zinaaka dza moho ndiokuochani hata kare na kare.”

¹⁵Ee, Mwenyezi Mlungu, unamanya chila chitu,

nitambukira na wedze uniterye

na uniriphizire nyo maadui gangu.

Uwe unavumirira, usiniriche nikaangamika,

manya kukala ninalaphizwa kpwa ajiliyo.

¹⁶Uriphogomba nami, nasikira manenogo,

nago gachihenda nikale na raha,

mana ninaihwa kpwa dzinaro,

Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi.

¹⁷Siyasagala phamwenga na anao kusherekeya,

wala kuhenda kuhamirwa phamwenga nao,

násagala machiyangu, mana mkpwonoo kala u phamwenga nami,

mana kala ukaniodzaza tsukizizo.

¹⁸Kpwa utu wani kugaya kpwangu takusira

chironda changu ni cha mrema,

tachilonda kuphola.

Dze, undanivundza moyo dza chidzuho cha madzi chiumacho?

¹⁹Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

“Uchiniuyira, ndakuhenda ukale dza pho mwandzo

nawe undaima mbere zangu,

Ichikala undagomba maneno ga mana, si gasigoriwa ni tsango

undakala mtumishi wangu.

Aho naakusikize uwe,

ela uwe usiasikize.

²⁰Nami ndakuhenda ukale imara

dza ukuta wa shaba kpwa atu aha;

andapigana nawe,

ela taandakuturya

mana ni phamwenga nawe

nikuokole na kukukombola, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²¹Nindakukombola kula mikononi mwa atu ayi,

na kukukpwakpwatsula kula kombeni mwa asio na mbazi. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

Siku ya mashaka

¹Chisha Mwenyezi Mlungu achiamba, ²“Kundalóla mchetu na kuphaha ana a chilume na a chichetu phatu hipha. ³Mana ye Mwenyezi Mlungu anaamba vivi kuhusu nyo ana alume na achetu ndiovyalwa hipha, na nyo ano mayo na ano baba ndioavyala. ⁴Aho andaolagbwa ni makongo mai. Taphana mutu ndiyeasononekera wala kuazika, aho andakala dza mavi pho dzulu ya tsi. Andaolagbwa na upanga na ndzala, na nyufu zao zindakala chakurya cha nyama a mapha na nyama a tsakani.

⁵“Mana Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Usiinjire nyumba za mahanga, ama kpwendasononeka nao ama kuaonyesa mbazi, kpwa kukala nikausa amani yangu, mendzwa yangu isiyosika na mbazi kula kpwa atu aha. ⁶Avyere kpwa adide osi andafwa kpwenye tsi ihi, taandazikpwa na takuna ndiyeasononekera, ndiyedzikata ama kunyolwa chiphala kpwa ajili yao. ⁷Taphana mutu ndiyeapha chakurya afwererwa wala kuapha pore hata napho akafwererwa ni ise zao au nine zao.

⁸“ ‘Chisha usiinjire nyumba yiuswayo sharee na kusagala kurya na kunwa phamwenga nao. ⁹16:9 Jeremia 7:34; 25:10; Maono 18:23Mana mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba hivi: Lola, nindakomesa sauti za kuhererwa phamwenga na njerejere anazopigirwa bwana arusi na bibi arusi phatu hipha wakati mcheremoyo. ¹⁰Na wakati uchiambira maneno gaga atu aha andakuuza, kpwa utu wani ye Mwenyezi Mlungu akatangaza uyi huno mkpwulu chinyume chao. Piya andakuuza ana makosa gani na amuhendera Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao dambi yani. ¹¹Ndipho undaamba, Mwenyezi Mlungu anaamba, “Ni kpwa sababu akare enu aniricha na kulunga milungu yanjina, achiihumikira na kuiabudu. Aho aniricha na achiricha kulunga shariya yangu. ¹²Ela mwimwi mkahenda mai kushinda go ga akare enu, mana chila mmwenga wenu analunga vira moyowe mui umuambavyo badala ya kuniogopha. ¹³Kpwa hivyo ndakuusani kula tsi ihi nkuphirikeni tsi ambayo mwimwi na akare enu tamuimanya. Kuko mundahumikira milungu yanjina usiku na mutsi, mana sindakuonerani mbazi.”

¹⁴“ ‘Kpwa hivyo mimi Mwenyezi Mlungu naamba, siku ziredza, wakati atu ndiphoricha kuamba, “Dza ye Mwenyezi Mlungu ariyetuluza ana a Iziraeli kula Misiri, aishivyo.” ¹⁵Na aambe, “Kpwa kpweli dza Mwenyezi Mlungu aishivyo, iye ariyeatuluza atu a Iziraeli kula tsi ya uphande wa vurini na kula chila tsi ambayo kala akaaphirika.” Mana nindaauyiza kpwenye tsi yao enye, tsi nriyoapha akare ao.

¹⁶“ ‘Mwenyezi Mlungu anaamba, “Nindaphirika avuvi anji akagbwire atu aha. Chisha nindaphirika akala anji, aindze kula chila mwango na chidzango na kula mafwitso ga panga za mawe. ¹⁷Mana mahendo gao gosi tagaweza kufwitsika mbere zangu. Dambi zao zi wazi mbere zangu. ¹⁸Nami nindaariphiza kano mbiri ya uyi wao na dambi zao. Mana akainajisi tsi na vizuka vyao visivyo na uhai na kuodzaza tsi ya urisi wangu na vizuka vya kutsukiza.”

¹⁹Ee Mwenyezi Mlungu uriye nguvu yangu na ngome yangu,

uriye kuluphiro rangu wakati wa tabu,

ko kpwako mataifa ganjina gandakulunga

kula pembe za dunia na kuamba,

“Sowe zenu taayakala na chitu isiphokala milungu ya handzo

ambayo taiyaafwaha chitu.

²⁰Dze, mutu anaweza kudzitengezera milungu?

Iyo si milungu bii!”

²¹“ ‘Kpwa hivyo lola, kano ihi ndaafundza, amanye nguvu na uwezo wangu, chisha andamanya kukala dzina rangu ndimi Mwenyezi Mlungu.’ ”

Dambi na uamuli wa Juda

¹Mwenyezi Mlungu achiamba, “Dambi ya atu a Juda yaandikpwa na kalamu ya chuma yenye lutsa ra alimasi, ichichorwa kpwenye mioyo yao na phenye pembe za phatu pha kulavira sadaka. ²Hata ana aho atambukira phatu pha kulavira sadaka vizuka vyao viihwavyo Ashera, kanda-kanda ya chila muhi muitsi na dzulu ya vidzango vire, ³na dzulu ya myango kpwenye tsi yogbwa. Utajiri wenu na akiba zenu ndazilavya zewe kama garama ya dambi zenu chila phatu kpwenye tsi yenu. ⁴Indabidi muiangamize yo tsi niriyokuphani dza urisi wenu. Nami ndakuhendani muahumikire maadui genu kpwenye tsi msiyoimanya, mana mkalamusa tsukizi zangu ambazo zindaaka dza moho hata kare na kare.”

⁵Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

“Walaniwa amkuluphiraye mwanadamu

iye akuluphiraye nguvu za mwanadamu,

ambaye moyowe ukamricha Mwenyezi Mlungu.

⁶Iye andakala dza chidzihi ko jangbwani,

iye kandaongokerwa bii.

Mutu iye andaishi phatu pha litsapi ko weruni,

kpwenye tsi ya munyu isiyosagala atu.

⁷Waajaliwa mutu amkuluphiraye Mwenyezi Mlungu,

ambaye kuluphirore ni Mwenyezi Mlungu.

⁸17:8 Zaburi 1:3Iye ni dza muhi uriophandwa kanda-kanda ya madzi,

ambao miziye inafika pho muhoni,

kandaogopha wakati wa kazikazi,

mana makodzage gandaenderera kukala maitsi.

Mwaka wa ukame taundaricha kuvyala matunda.

⁹Moyo una handzo kuriko vyosi,

nao tauweza kulagulwa

na takuna awezaye kumanya uazacho.

¹⁰17:10 Maono 2:23; Zaburi 62:12Mimi Mwenyezi Mlungu ndimi nchunguzaye achili za mwanadamu na kupima moyowe.

Na kumuhendera chila mutu kulengana na tabiyaze na mahendoge.”

¹¹Aphahaye utajiri usio wa halali

ni dza kpware riahiraro mayayi gasigokala gakpwe,

wakati madzana kpware ndiphokula gandauka

na mwishirowe andaonekana kukala mjinga.

¹²Nyumba yenu ya kuvoya Mlungu ni dza chihi cha chifalume chenye utukufu,

chiimirecho dzulu ya mwango hangu pho mwandzo.

¹³Ee Mwenyezi Mlungu uriye kuluphiro ra Iziraeli,

osi anaokurema andaphaha waibu.

Aho akurichao andaandikpwa mtsangani,

mana akakuricha uwe Mwenyezi Mlungu, uriye pula ya madzi ga uzima.

¹⁴Niphoza, ee Mwenyezi Mlungu, nami nindaphola;

Nitivya, nami nindaokoka,

mana uwe ndiwe ninayekutogola.

¹⁵Lola, atu a Juda ananiamba,

“Ri kuphi ro neno ra Mwenyezi Mlungu?

Richa rihendeke!”

¹⁶Sidzangbwericha kukala mrisa

wala siaza siku ya chifo yedze.

Uwe mwenye unamanya nrigogomba na kanwa yangu,

nirigogomba ga wazi mberezo.

¹⁷Usiniogofyere

mana uwe u chimbiriro rangu wakati wa shida.

¹⁸Aifye hara anaonigayisa,

ela mino usiniifye.

Ahende agbwirwe ni wuoga

ela usinihende nikakala muoga

arehere siku mbii,

uaangamize kpwa maangamizi kano mbiri.

Kuishimu siku ya kuoya

¹⁹Mwenyezi Mlungu achiniambira hivi, “Phiya ukaime ryango ra Benjamini, ryango ambaro rinahumirwa ni afalume a Juda kuinjirira na kutuluka, na maryango gosi ga Jerusalemu ambago atu osi nkugahumira kpwa kutsupira. ²⁰Ukaambire, ‘Phundzani neno ra Mwenyezi Mlungu aambavyo mwi afalume na atu a Juda na chila mutu asagalaye Jerusalemu atsupiraye na maryango gaga. ²¹17:21 Nehemia 13:15–22Mwenyezi Mlungu anaamba, “Dzimanyirireni msitsukule mzigo Siku ya Kuoya au kuureha Jerusalemu kutsupira maryango gaga. ²²17:22 Kutsama 20:8–10; Kumbukumbu 5:12–14Chisha msituluke na mzigo kula mwenu nyumbani au kuhenda kazi Siku ya Kuoya, ela yiikeni takatifu dza nrivyoalagiza akare enu. ²³Ela phahi, taayaniphundza wala kuhega masikiro gao. Badalaye akala na likakado, taayalonda kuniogopha wala kudzifundza kula kpwangu.”

²⁴“ ‘Mwenyezi Mlungu anaamba, “Mchiniphundza na kusareha mizigo kutsupira maryango ga mudzi Siku ya Kuoya, ela kuihenda Siku ya Kuoya ikale takatifu na msihende kazi siku hiyo, ²⁵phahi afalume na ana a afalume anaomlunga mfalume Daudi katika utawala, phamwenga na atu a Juda na asagalao Jerusalemu, andainjira kutsupira maryango ga mudzi hinyu kuno akapanda farasi na magari ga kuvwehwa ni farasi. Nao mudzi uhu undasagala atu siku zosi. ²⁶Atu andakpwedza kula midzi ya Juda, malalo ga phephi na Jerusalemu, kula tsi ya Benjamini, kula Shefela, kula tsi za myango na kula Negebu, edze arehe sadaka za kuochwa, sadaka za kawaida, sadaka za unga, uvumba na sadaka za shukurani kpwenye nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ²⁷Ela ichikala tamundaniphundza na kuihenda Siku ya Kuoya kukala takatifu kpwa kusatsukula mizigo muinjirapho maryango ga Jerusalemu, phahi ndaasa moho usiozimika ndioocha maryango ga Jerusalemu na madzumba ga mudzi wa chifalume.” ’ ”

Mfinyangi wa nyungu

¹Riri ndiro neno ambaro Mwenyezi Mlungu wamuambira Jeremia, ²“Unuka utserere hadi nyumbani kpwa mfinyangi wa miyo ya ulongo, kuko ndakupha ujumbe wangu.” ³Phahi nátserera, nchendamuona ye mfinyangi phakpwe muhamboni anaumba. ⁴Nyo mwiyo ariokala anaumba, kala ukabanangika mo mwakpwe mikononi. Naye ye mfinyangi achifinyanga mwiyo wanjina na ulongo uho kama arivyomendza mwenye.

⁵Ndipho Mwenyezi Mlungu achiniambira, ⁶“Mwi atu a Iziraeli, dze, mino siweza kukuhendani vyo mfinyangi wa nyungu achivyohenda? Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Lola, dza ulongo urivyo mikononi mwa mfinyangi, ndivyo murivyo mwimwi atu a Iziraeli mwangu mikononi. ⁷Wakati wowosi nimendzapho naweza kungʼola, kuvundza na kuangamiza taifa ama ufalume. ⁸Alafu taifa hiro richigaluka na kuricha uyiwe, phahi nindaricha kurihendera mai nrigopanga kurihendera. ⁹Vivyo hivyo wakati wowosi nchigomba kukala nindadzenga na kuimarisha taifa ama ufalume, ¹⁰chisha taifa hiro ririche kunitii na rihende mai, phahi nami ndaricha kurihendera manono nrigopanga kurihendera. ¹¹Chisha aambire atu a Juda na nyo asagalao Jerusalemu kukala Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, “Lola, ninaapangira uyi. Chila mmwenga naariche njiraze mbii, agaluze mahendoge na masagazige.” ¹²Ela aho andajibu aambe, “Higo ni bure! Swino hundaenderera na mipango yehu, chisha chila mutu andahenda kulengana na moyowe mui ndivyomlongoza.”

¹³Phahi mimi Mwenyezi Mlungu naamba hivi,

“Uzani kula nyo atu a mataifa,

ni ani achiyesikira mambo higa?

Ye mwanamwali Iziraeli

akahenda utu uyi sana.

¹⁴Dze, yo barafu ya Lebanoni

nkusira ko myambani?

Dze, yo myuho ya madzi ga kuzizima

ijerayo kula dzulu nkuuma?

¹⁵Ela atu angu akaniyala,

anafukizira uvumba milungu ya handzo.

Akakpwala katika njira zao,

kpwenye njira za kare zisizohumirwa.

Anatsupira vijirajira

badala ya kugbwira barabara kulu.

¹⁶Andaihenda tsi yao itishe,

ikale chitu cha kuberwa ta kare na kare.

Atu ndiotsupa na phapho andaangalala

na kusukasuka vitswa.

¹⁷Nindaatsamula mbere za maadui gao

dza phuto kula mlairo wa dzuwa.

Siku iyo ndaalozera kogo,

taandaona uso wangu siku iyo ya mashaka.” ’ ”

¹⁸Chisha nyo atu achiamba, “Ndzoni humpangire njama Jeremia, mana go mafundzo ga shariya kula kpwa alavyadzi-sadaka tagandaangamika, wala ushauri wa atu a ikima, wala neno ra Mlungu kutsupira manabii. Ndzoni hugombe vii kumuhusu na husigatiye manani gosi agombago.”

¹⁹Niphundza ee Mwenyezi Mlungu,

phundza nyo ashitaki angu agombavyo!

²⁰Dze, manono nkuriphiwa na mai?

Nao akanitsimbira dibwa,

Tambukira nrivyoima mberezo

kuavoyera manono

ili uuse tsukizizo kpwao.

²¹Kpwa hivyo ariche ana aho ahirike na ndzala,

ariche afwe vihani kpwa upanga.

Achetu aho naakale bila ana na magungu

Alume aho afwe kpwa makongo mai-mai,

na ana aho barobaro atsindzwe na upanga vihani.

²²Chiriro nachisikirwe mwao madzumbani

undiphoarehera avamizi gafula,

mana akatsimba dibwa ili nigbwe

nao akahega mihego ili nigbwirwe.

²³Uwe Mwenyezi Mlungu unamanya

mipango yao ya kulonda kuniangamiza.

Usiaswamehe uyi wao,

wala kufuta dambi zao.

Naagbwe photsi mberezo,

shuulika nao wakati ukatsukirwa.

Simikiro inavundzwa

¹Mwenyezi Mlungu wamuambira Jeremia hivi, “Phiya kpwa mfinyangi wa miyo ya ulongo ukagule tupa ya kutiira madzi. Hala seemu ya nyo vilongozi a atu na seemu ya nyo akulu a alavyadzi-sadaka. ²19:2 2 Afalume 23:10; Jeremia 7:30–32; 32:34–35Chisha tuluka uphiye Dete ra mwana wa Hinomu phephi na phatu pha kuinjirira kutsupira ryango ra madzaya, kuko ukatangaze ndigokuambira. ³Undaamba, ‘Mwi afalume a Juda na mwi msagalao Jerusalemu phundzani vyo ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli aambavyo: Lolani, nareha uyi phatu hipha hata atu ndiosikira akakamwe ni miri. ⁴Mana nyo atu akaniricha na kunajisi phatu hipha kpwa kufukizira uvumba milungu yanjina ambayo nyo enye, akare aho wala afalume a Juda taimanya. Piya akaphaodzaza phatu hipha na mlatso wa atu asio na makosa. ⁵19:5 Alawi 18:21Nao akadzenga mwahali mwa dzulu mwa kulavira sadaka vizuka vya Baali, ili alavye ana aho a chilume na a chichetu dza sadaka za kuochwa, utu ambao siyaalagiza wala kuaamuru, sigaazire tse. ⁶Kpwa hivyo mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba: Lola, siku ziredza ambapho atu taandaiha tsona phatu phapha Tofethi, ama Dete ra mwana wa Hinomu ela phandaihwa dete ra kuolagira atu. ⁷Chisha ndabananga mipango ya atu a Juda na a Jerusalemu nami ndahenda atu aho aolagbwe na upanga ni maadui gao. Nindaatiya mikononi mwa nyo aendzao uhai wao, na nyufu zao zindakala chakurya cha nyama a mapha na nyama a tsakani. ⁸Nami ndauhenda mudzi uhu mkpwulu ukale wa kuangalaza na wa kuberwa. Yeyesi ndiyetsupa phephi na phapho andaangalala na kuuzemerera kpwa sababu ya mapigoge. ⁹Nindaahenda arye ana aho alume na achetu, chisha arye majirani gao wakati wa tabu ndiyosababishwa ni maadui gao arioazangira, alondao kuaangamiza.’

¹⁰“Chisha undavundza yo simikiro mbere za nyo atu uphiyao nao. ¹¹Nawe undaambira hivi ambavyo mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi naamba: Hivi ndivyo ndivyovundza mudzi uhu na nyo asagalao mumo dza mutu avundzavyo nyungu hata isiweze kufinyangbwa luphya, na atu andazikana Tofethi mana taphandakala na nafwasi phatu phanjina. ¹²Vivi ndivyo ndivyohendera mudzi uhu na atue. Mimi ndauhenda mudzi uhu ukale dza Tofethi mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹³Nyumba za Jerusalemu na madzumba ga afalume a Juda, yani nyumba zosi ambazo dzuluye atu afukizira uvumba vitu vyosi virivyo dzulu mlunguni na kumwaga sadaka za uchi milungu yanjina, vyosi vindakala najisi dza Tofethi.”

¹⁴Phahi Jeremia wauka Tofethi ambako kala akahumwa ni Mwenyezi Mlungu kpwendalavya unabii. Achendaima muhala wa nyumba ya kuvoya Mlungu, achiambira atu, ¹⁵“Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba hivi, ‘Lolani nindaahendera atu a mudzi uhu mkpwulu na vidzidzivye chila aina ya mashaka nrigopanga chinyume chao, kpwa kukala ni atu visoto asiomendza kuniphundza.’ ”

Jeremia anakosana na Pashihuri

¹Phahi mlavyadzi-sadaka, Pashihuri, mwana wa Imeri, ariyekala ofisaa mkpwulu kpwenye nyumba ya Mwenyezi Mlungu, wamsikira Jeremia analavya unabii uho. ²Phahi Pashihuri achimpiga nabii Jeremia chisha achimfunga magogolo phatu phokala ryango ra dzulu ra Benjamini kahi ya yo nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ³Kuriphocha achimrichira kula chifungoni, naye Jeremia achimuamba, “Mwenyezi Mlungu kandakuiha tsona Pashihuri, ela Tisho ra pande zosi. ⁴Mana Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Lola, ndakuhenda udziogofyere we mwenye na uogofyere asenao osi. Asenao andaolagbwa na upanga ni maadui aho kuno unalola. Chisha ndatiya atu a Juda mikononi mwa mtawala wa Babeli. Iye andaahala mateka aaphirike Babeli ambako andaaolaga anjina kpwa upanga. ⁵Zaidi ya gago, ndalavya utajiri wa nyo mudzi, mapato gosi, vitu vyosi vya samani na akiba zosi za afalume a Juda kpwa maadui gao ndiovihala aphiye navyo Babeli. ⁶Nawe uwe Pashihuri na osi asagalao mwako nyumbani mundahalwa mateka mphirikpwe Babeli. Kuko undafwa na uzikpwe phamwenga na asenao uriolavya nao unabii wa handzo.’ ”

Jeremia analalama kpwa utsungu

⁷Ee Mwenyezi Mlungu wanichenga,

nami nchichengeka;

uwe una nguvu kunishinda

nawe ukaniturya.

Atu anasinda dii kunitseka,

chila mutu ananibera.

⁸Mana nigombapho, nkukala narira

na kululu kuamba, “Fujo na kuangamizwa!”

Mana kutangaza neno ra Mwenyezi Mlungu kukanihenda

niolohewe na kuberwa dii yosi.

⁹Ela nchiamba, “Sindamuhadza ye Mwenyezi Mlungu,

wala kugomba tsona kpwa dzinare,”

nenoro nkukala avi ni moho unaoaka mwangu moyoni

moho uchiotiywa mwangu mifuphani.

Nami najeza kuuzuwiya,

ela nashindwa.

¹⁰Násikira anji achigomba pokopoko kunihusu,

nao ananiogofyera chila uphande, aho anaamba

“Mshitakini, nahumshitaki!”

Asena angu a kurya na kuusa,

ananiazira mai.

Aho anaamba, “Mendzerepho andachengeka,

ndipho humturye na

hudziriphize.”

¹¹Ela uwe Mwenyezi Mlungu u phamwenga nami

dza sujaa wa viha.

Kpwa hivyo anigayisao andadzikpwala,

na taandaweza kuniturya.

Andaaibika sana,

mana taandafwaulu.

Takuna ndiye yala waibu wao.

¹²Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, uchunguzaye enye haki,

unayeona ulachu wa mutu na mutu aazavyo,

nijaliya nione unavyoriphiza maadui gangu,

mana chisa changu nikachiika mwako mikononi.

¹³Muimbireni Mwenyezi Mlungu!

Mtogoleni Mwenyezi Mlungu!

Mana akativya maisha ga anyonje

kula mikononi mwa atu ayi.

¹⁴20:14 Ayubu 3:1–19Nailaniwe yo siku

nriyovyalwa!

Yo siku mayo ariyonivyala naisitambukirwe!

¹⁵Naalaniwe ye mutu

ariyemrehera baba habari,

iye ariyemuhenda ahererwe kpwa kumuamba,

“Ukavyarirwa mwana mlume.”

¹⁶Mutu iye naakale dza yo midzi

ambayo Mwenyezi Mlungu waipendula bila mbazi;

mutu iye naasikire chiriro cha sonono ligundzu

na mutsi gunda ra viha.

¹⁷Mana kayaniolaga ndanini mwa mayo

ili mayo akale mbira yangu

naye ndaniye ingekala kulu siku zosi.

¹⁸Kpwa utu wani natuluka kula mo ndanini mwa mayo?

Dze, natuluka ili niphahe tabu na sonono

na kuishi maisha ga waibu?

Mlungu anarema mavoyo ga Jeremia

¹Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia wakati mfalume Zedekiya ariphomuhumira Pashihuri mwana wa Malikija na mlavyadzi-sadaka Zefania mwana wa Maaseya kpwedzamuuza, ²21:2 2 Afalume 25:1–11; 2 Nyakati 36:17–21“Huuzire ushauri kpwa Mwenyezi Mlungu, mana Nebukadineza, mfalume wa Babeli analonda ahuvamie. Nkuhenda Mlungu akahuhendera vilinje dza arivyohuhendera pho kare na kumuhenda ye Nebukadineza ahuriche.”

³Phahi Jeremia achiaambira, ⁴“Muambireni Zedekiya, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba, ‘Lola, nindausa silaha za viha zirizo mwenu mikononi ambazo mngehumira kupigira viha mfalume wa Babeli na jeshi ra Akalidayo ambao akauzangira nyo mudzi wenu. Chisha nindaareha ro jeshi ra maadui hadi kahi-kahi ya nyo mudzi wenu. ⁵Mi mwenye ndapigana namwi kpwa nguvu zangu zosi na tsukizi nyinji kpwa sababu mkanireyeza. ⁶Nindaapiga osi asagalao mumu mudzini ikale ni mwanadamu ama ni nyama, andaolagbwa ni ukongo mui. ⁷Mimi Mwenyezi Mlungu naamba, nindamlavya Zedekiya mfalume wa Juda, atumishie na atu a nyo mudzi ambao andatiya ukongo mui, upanga au ndzala niatiye mikononi mwa Nebukadineza, mfalume wa Babeli, na mikononi mwa maadui genu alondao kukuangamizani. Iye andakuolagani kpwa upanga, kandakujalini, kandakusazani wala kukuswameheni.’ ⁸Zaidi ya gago, aambire nyo atu kukala Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Nakuphani njira mbiri mtsambule, njira ya uzima na njira ya chifo. ⁹Mutu yeyesi ndiyesala mumu mudzini andaolagbwa na upanga, ndzala au ukongo mui. Ela ndiyetuluka kondze na kudzisalimisha kpwa Akalidayo ndiokala akakuzungulukani andatiya. Na uhai wao undakala ndiyo zewe achiyophaha vihani.’ ¹⁰Mana nkakata shauri kuuhendera mudzi uhu mai wala si manono, undatiywa mikononi mwa mfalume wa Babeli naye andautiya moho uphye, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

¹¹“Chisha nyo atu a nyumbani mwa mfalume wa Juda aambire, ‘Phundzani vyo Mwenyezi Mlungu aambavyo, ¹²mwi atu a nyumba ya Daudi! Mwenyezi Mlungu anaamba hivi:

Lavyani uamuli wa haki ligundzu,

okolani iye achiyefutwa kpwa nguvu,

kula mikononi mwa iye amuoneraye.

Bila ya hivyo tsukizi zangu zindatuluka dza moho

ambao tauweza kuzimwa,

kpwa sababu ya mahendo genu mai.’

¹³Lola, mimi ni chinyume chenu, mwimwi msagalao deteni,

dzulu ya tsi ya kugbwa ya tsangalawe, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Mwimwi muuzao, ni ani ndiyetserera kupigana namwi,

au ni ani ndiyeinjira mwehu husagalamo?

¹⁴Mwenyezi Mlungu anaamba,

Nindakutiyani adabu kulengana na mahendo genu,

ndatiya moho ko tsakani

nao undaocha chila chitu chiricho kanda-kandaye.”

Mwenyezi Mlungu anaonya afalume a Juda

¹Mwenyezi Mlungu waniambira, “Tserera hadi nyumbani kpwa mfalume wa Juda, ukaambire atu maneno higa, ²‘Phundzani vyo Mwenyezi Mlungu aambavyo, uwe mfalume wa Juda usagariraye chihi cha chifalume cha Daudi phamwenga na atumishio na atuo ainjirao maryango gaga. ³Mwenyezi Mlungu anaamba kukala muhende ga haki na garigo sawa. Mteryeni achiyetiywa mikononi mwa atu ayi achiomuiyira malize. Musiahendere mai ajeni, anachiya na magungu wala msimwage mlatso wa mutu asiye na makosa kahi ya tsi ihi. ⁴Mana ichikala mundasikira gaga ninagokuambirani, ndipho phahi afalume ndiosagarira chihi cha chifalume cha Daudi ndiphophiya vihani na kuuya salama, na ainjire maryango ga nyumba ihi ya chifalume, kuno akapanda magari ga kuvwehwa ni farasi na dzulu ya farasi phamwenga na atumishi aho na atu ao. ⁵22:5 Mathayo 23:28; Luka 13:35Ela msiphosikira maneno gaga, mimi Mwenyezi Mlungu naapa kpwa dzina rangu kukala nyumba ihi indakala gandzo.’ ⁶Mana Mwenyezi Mlungu anaamba hivi kuhusu dzumba ra mfalume wa Juda:

Uwe u dza tsi nono ya Giliadi kpwangu,

dza myango ya Lebanoni,

ela kpwa kpweli ndakuhenda ukale jangbwa,

mudzi usio na atu a kuusagala.

⁷Nindakuikira atu ndio kuangamiza,

chila mmwenga andakala na silahaye,

nao andatema nguzo za miereziyo minono-minono,

na azitsuphe mohoni.

⁸“Phahi atu andatsegatsega na mudzi uho nao andauzana, ‘Kpwa utu wani Mwenyezi Mlungu wauhenda hivi mudzi huno mkpwulu?’ ⁹Nao andajibu aambe, ‘Kpwa sababu aricha kulunga chilagane cha Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao, achiabudu milungu yanjina na kuihumikira.’ ”

¹⁰Msiririre mutu achiyefwa,

wala msimsononekere

ela mririreni iye aphiyaye tsi ya kure

kpwa kukala kandaiona tsona tsi arikovyalwa.

¹¹22:11 2 Afalume 23:31–34; 2 Nyakati 36:1–4Phahi kuhusu Shalumu22:11 Dzina ranjina ra mfalume Shalumu ni mfalume Jehoahazi. mwana wa mfalume Josiya wa Juda ariyetawala badala ya ise ela achitsamizwa kpwa lazima, Mwenyezi Mlungu anaamba, “Kandauya ngʼo. ¹²Mutu iye andafwerera ko arikotsamizwa kpwa lazima na tsi ihi kandaiona tsona.”

¹³Mwenyezi Mlungu anaamba, “Shaka hiro kpwa yeyesi adzengaye nyumbaye isiyo uaminifu,

na vyumba vya dzulu bila haki;

ahendaye jiraniwe amuhumikire bila maripho,

amuhende myawe ahende kazi bila mshahara.

¹⁴Iye aambaye, ‘Ndadzenga dzumba kulu ra gorofa

ririro na vyumba vikulu vyenye nafwasi,

nivitiye madirisha

na nifwinike kutaze na mbao za muerezi

chisha niipake rangi ya kundu.’

¹⁵Dze, unadziona u mfalume

kpwa kushindana kudzenga na mierezi?

Sowe warya kumvuna na kunwa

na achiamula sawa-sawa na haki.

Naye mamboge gachimphihira vinono.

¹⁶Waamula achiya na ariotsowa kpwa haki

na mamboge gachimphihira vinono.

Gano si gahendeka kpwa kunimanya mimi Mwenyezi Mlungu?

¹⁷Ela matsogo na moyoo

unaphalahira mapato gasigo ga halali,

kpwa kuolaga asio makosa,

kuonera atu na kuahendera ujeuri.”

¹⁸22:18 2 Afalume 23:36—24:6; 2 Nyakati 36:5–7Kpwa hivyo kuhusu Jehoyakimu mwana wa mfalume Josiya wa Juda Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Atu taandamririra, kuamba,

‘Aa mwenehu mlume!’ au ‘Aa mwenehu mchetu!’

Aho taandamririra kuamba,

‘Aa Mwenyezi Mlungu!’ au ‘Aa ngumaye!’

¹⁹Mutu iye andazikpwa dza punda,

andagurutwa na kutsuphiwa kure na maryango ga Jerusalemu.”

²⁰“Ambukani mphiye Lebanoni mkarire,

atu a Jerusalemu kotani kululu ko Bashani,

chisha mphiye Abarimu mkarire,

mana asena enu akaolagbwa.

²¹Nágomba nawe wakati mambogo ganakuphihirato,

ela we uchiamba, ‘Sindagasikira tse.’

Ndivyo urivyo, hangu ubarobaroo kuniphundza,

yani kuogopha sauti yangu.

²²Arisa enu andakukuswa ni phuto

na asena enu andahalwa mateka;

phahi undagbwirwa ni haya na kuberwa

kpwa sababu ya uyio.

²³Mwi atu a Lebanoni,

msagalao nyumba za mierezi,

mundauladze wakati ndiphogbwirwa ni utsungu,

utsungu dza wa mchetu alondaye kudzivugula!”

²⁴22:24 2 Afalume 24:8–15; 2 Nyakati 36:9–10“Mwenyezi Mlungu anaamba, kpweli dza niishivyo, mfalume Konia, mwana wa Jehoyakimu, mfalume wa Juda, hata kala u pehe nivwalayo dza muhuri wa mfalume, ningekutuluza kula mwangu chalani. ²⁵Nkakutiya mikononi mwa nyo alondao kukutuluza uhai, mikononi mwa atu akuogofyerao. Nindakutiya mikononi mwa mfalume Nebukadineza wa Babeli na mikononi mwa Akalidayo. ²⁶Nindakuzolani, uwe na mayoo ariyekuvyala mphiye tsi ambayo tamyavyalwa, mkafwerere kuko. ²⁷Namwi tamundauya tsetsetse tsi ambayo mundakala munaiaza.”

²⁸Dze, yuno Konia, akakala dza dzaya,

chombo ambacho nkuberwa?

Kpwa utu wani iye na anae

andatsuphiwa kpwenye tsi asiyoimanya?

²⁹Ee tsi, ee tsi, ee tsi,

phundza vyo Mwenyezi Mlungu aambavyo!

³⁰Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Mutu yuyu muandike kukala kana mwana,

mutu ambaye kandafwaulu maishage gosi;

mana katika chivyaziche takuna ndiyefwaulu

kusagarira chihi cha utawala cha Daudi,

na kutawala tsona ko Juda.”

Tumaini ra siku zedzazo

¹Mwenyezi Mlungu anaamba, “Shaka hiro mwi arisa muangamizao na kutsamula mangʼondzi gangu!” ²Kpwa hivyo kuhusu nyo arisa amanyirirao atu angu, ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Kpwa kukala mkatsamula chaa changu na kuchizola wala tamchiroromere, ndakutiyani adabu kpwa uyi wenu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ³Chisha mimi mwenye nindagakusanya gaserego kula tsi zosi ambazo gaphiya ambako nagazoresa, nami ndagauyiza kpwao chaani, nago gandavyalana na kuenjerezeka. ⁴Nindagaikira arisa ambao andagaroroma, nago tagandaogopha tsona, tagandaangalala wala takuna ndiroangamika, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁵23:5 Jeremia 33:14–16“Lola, kpwa kpweli siku ziredza, Mwenyezi Mlungu anaamba, ndiphounula mutu wa haki kula chivyazi cha Daudi. Iye andakala mfalume, naye andahenda mahendo kpwa busara, kuhenda garigo haki na ga sawa kpwenye yo tsi. ⁶Wakati wa kutawalwakpwe, tsi ya Juda indativywa na Iziraeli indakala salama. Mfalume iye andaihwa, ‘Mwenyezi Mlungu ndiye haki yehu.’

⁷“Lola, wakati undafika, Mwenyezi Mlungu anaamba, wakati ambao atu taandaamba tsona ‘Dza Mwenyezi Mlungu ariyetuluza Aiziraeli kula Misiri aishivyo.’ ⁸Ela andaamba, ‘Dza Mwenyezi Mlungu aishivyo ariyereha chivyazi cha Aiziraeli kula tsi ya vurini na kula tsi zosi ambako kala akaatsamiza kpwa lazima.’ Phapho ndiphokala anaishi kpwenye tsi yao enye.”

Kutiywa adabu kpwa manabii a handzo

⁹Kuhusu nyo manabii,

Nikavundzika moyo,

mifupha yangu inakakama;

ni dza mlevi

dza mutu achiyelewa chapa,

kpwa sababu ya Mwenyezi Mlungu

na kpwa sababu ya nenore ni takatifu.

¹⁰Mana atu a yo tsi si aaminifu

Maisha gao ni mai chisha anahumira uwezo wao vibaya.

Kpwa sababu ya yo lana tsi inasononeka

na go marisa ko weruni gauma.

¹¹“Manabii na alavyadzi-sadaka osi taamuogopha Mlungu,

nami nkaaona anahenda uyi mwangu nyumbani,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹²Kpwa hivyo njira zao

zindakala na jiza na kuhereza,

njira ambazo zindaahenda agbwe.

Mana nindaarehera utu uyi

nyo mwaka wa kutiywa kpwao adabu,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹³Kahi ya nyo manabii a Samariya

nkaona dzambo ra kutsukiza.

Aho atabiri kpwa dzina ra Baali

nao achiangamiza atu angu Aiziraeli.

¹⁴23:14 Mwandzo 18:20; Ezekieli 16:49Ela kahi ya nyo manabii a Jerusalemu

nkaona utu wa kutsukiza

aho nkuzinga na kulunga njira za handzo;

nkuungana mikono na ahendao mai,

hata phasikale na mutu wa kurichana na kuhenda mai.

Kpwangu osi ni dza atu a Sodoma,

na atu a Jerusalemu ni ayi dza atu a Gomora.”

¹⁵Kpwa hivyo kuhusu nyo manabii, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

“Nindaahenda arye vyakurya vya utsungu na kunwa madzi ga sumu,

kpwa sababu kula kpwa manabii a Jerusalemu

kusamuogopha Mlungu kukagota kosi.”

¹⁶Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Musigagbwire go maneno ga unabii muambirwago ni nyo manabii, aho andakuhendani muinjirwe ni tamaa ya bure. Andagomba ruwiya achizoziaza enye, si ruwiya zilazo kpwa Mwenyezi Mlungu. ¹⁷Aho andaenderera kuaambira hara aberao Mwenyezi Mlungu, ‘Indakala sawa kpwenu,’ na hara amendzao kuhenda dza amendzavyo andaambira, ‘Takuna iyi ndirokuphahani.’

¹⁸Ela ni ani ariyekala kpwenye baraza ya Mwenyezi Mlungu

kuelewa na kusikira aambavyo?

Ni ani ariyephundza na kusikira nenore?

¹⁹Tsukizi za Mwenyezi Mlungu

ni dza phuto.

Nazo zikazuka dza chikulukulu,

zinapiga dzulu ya vitswa vya atu ayi.

²⁰Zo tsukizi za Mwenyezi Mlungu tazindasira

hadi ndiphomarigiza garigo mwakpwe moyoni.

Gaga mundagaelewa vinono siku zedzazo.

²¹Mimi siyahuma manabii aha,

ela auka mairo na ujumbe wao.

Siyaambira chitu,

ela nyo achilavya unabii.

²²Ela angekala kpwenye baraza rangu,

phahi angetangaza maneno gangu kpwa atu angu

na atu angu angericha njira zao mbii,

na mahendo gao mai.”

²³Mwenyezi Mlungu anaamba, “Mimi ndimi Mlungu nriye phephi, si Mlungu nriye kure. ²⁴Dze, mutu anaweza kudzifwitsa hata nsimuone? Dze, sigotere ko mlunguni na duniani? Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ²⁵Nikasikira nyo manabii alavyao unabii wa handzo kpwa dzina rangu vyo aambavyo. Anaamba, ‘Nkaloha! Nkaloha!’ ²⁶Mambo gano gandaenderera hadi rini? Go ga manabii afundzao handzo anaroaza mwao achilini. ²⁷Aho ahendao atu angu ayale dzina rangu kpwa sababu ya ndoso anazo semurira, dza akare aho arivyoyala dzina rangu kpwa sababu ya vizuka vya Baali. ²⁸Richa ye nabii ariye na ndoso aiseme, ela richa iye ariye na neno rangu arigombe kpwa uaminifu. Dze, wiswa una uhusiano wani na mtsere? Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.” ²⁹Mwenyezi Mlungu anaamba, “Dze, neno rangu si dza moho, na dza nyundo iahulayo mwamba ukakala vipande-vipande? ³⁰Kpwa hivyo, mimi Mwenyezi Mlungu ni chinyume cha manabii, ambao nkusikira maneno ga manabii anjina nao akaamba ni maneno gangu. ³¹Ye Mwenyezi Mlungu anaamba, ni chinyume na nyo manabii abobodzokpwao kuamba, ‘Mwenyezi Mlungu akaamba.’ ³²Lola, ni chinyume na aho alavyao unabii wa ndoso zao za handzo, atu aho anaambira na kuangamiza atu angu kpwa handzo rao wakati siahumire wala kuatsambula. Atu aho taana fwaida kpwa atu aha. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

³³“Mmwenga wa atu aha, au nabii au mlavyadzi-sadaka achikuuza, ‘Ukuphi mzigo anaohutsukuza Mwenyezi Mlungu?’ Mwimwi mundaamba, ‘Mwimwi ndimwi nyo mzigo, nami ndakurichani, Mwenyezi Mlungu anaamba.’ ³⁴Tsona nabii, mlavyadzi-sadaka au mutu yeyesi ndiyeamba, ‘Mzigo wa Mwenyezi Mlungu,’ nindamtiya adabu mutu iye na atue osi. ³⁵Chitu mlondwacho kuuzana mwi enye ni ‘Mwenyezi Mlungu akajibu utu wani?’ Au ‘Mwenyezi Mlungu akaambadze?’ ³⁶Ela msiuihe tsona ‘mzigo wa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi,’ kpwa mana maneno ga chila mutu ganakala mzigowe mwenye, nago gandabananga neno ra Mwenyezi Mlungu ariye moyo, Mlungu wa majeshi, Mlungu wehu. ³⁷Mundaenderera kumuuza ye nabii, ‘Ye Mwenyezi Mlungu akakujibu utu wani?’ Au ‘Ye Mwenyezi Mlungu akaambadze?’ ³⁸Dzagbwe munadai, ‘mzigo uhu ni wa Mwenyezi Mlungu,’ Mwenyezi Mlungu anaamba, mwimwi munaamba ‘mzigo wa Mwenyezi Mlungu’ dzagbwe nákulagizani msiambe, ‘mzigo wa Mwenyezi Mlungu.’ ³⁹Kpwa hivyo, lola, ndakuusani phamwenga na nyo mudzi nriokuphani mwimwi na akare enu nikakutsupheni kure nami. ⁴⁰Nami ndakuhendani mgbwirwe ni haya hata kare na kare, waibu wa kpwenderera ambao atu taandauyala.”

Tini nono na mbii

¹24:1 2 Afalume 24:12–16; 2 Nyakati 36:10Bada ya Jehoyakini, mwana wa mfalume Jehoyakimu wa Juda na nyo maofisaa, mafundi na enye vyanda kuhalwa mateka kula Jerusalemu kuphirikpwa Babeli ni mfalume Nebukadineza, Mwenyezi Mlungu wanipha ruwiya. Lola, phakala na vikaphu viiri vya tini mbere ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ²Chikaphu chimwenga kala china tini nono dza ziratu zivyalazo chimbere. Chikaphu chanjina kala china tini mbii zisizorika. ³Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Jeremia unaonani?” Nchimuamba, “Naona tini, zanjina ni nono sana, ela zo zanjina ni mbovu taziweza kurika.”

⁴Phahi Mwenyezi Mlungu waniamba, ⁵“Mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli naamba, dza vyo tini nono zirivyo, ndivyo ambavyo naaharira mateka a Juda, ambao náaphirika tsi ya Akalidayo kula hipha. ⁶Nindaamanyirira ili aongokerwe na niauyize tsi ihi. Nindaadzenga nami sindaabomola, nindaaphanda wala sindaangʼola. ⁷Nindaapha moyo wa kumanya kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, nao andakala atu angu nami ndakala Mlungu wao, mana andaniuyira mioyo kutsuka.

⁸“Ela Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Ndamuhenda Zedekiya mfalume wa Juda na nyo maofisaage, phamwenga na atu ariosala Jerusalemu na nyo asagalao Misiri, akale dza zo tini mbii zisizorika. ⁹Nindaahenda akale utu wa kutisha kahi za mataifa gosi duniani. Andakala atu a kulaumiwa na a kuberwa na lana kosi-kosi ambako nindaaphirika. ¹⁰Chisha nindaahenda aolagbwe na upanga, ndzala na makongo mai hadi asire tse kpwenye tsi nriyoapha, aho na ise zao.’ ”

Miaka mirongo sabaa ya kutsamizwa kpwa lazima

¹25:1 2 Afalume 24:1; 2 Nyakati 36:5–7; Danieli 1:1–2Katika mwaka wa ne wa kutawala mfalume Jehoyakimu mwana wa mfalume Josiya wa tsi ya Juda, (uho kala ni mwaka wa kpwandza wa Nebukadineza kukala mfalume wa Babeli). Mwaka uho, neno ramwedzera Jeremia. ²Phahi Jeremia wagomba na atu osi a Juda na asagalao Jerusalemu achiaambira, ³“Kpwa muda wa miaka mirongo miiri na mihahu kula mwaka wa kumi na tahu wa Josiya mwana wa mfalume Amoni wa Juda hadi rero, Mwenyezi Mlungu kala achiniambira maneno ambago kala nchikuambirani ela tamphundzire bii. ⁴Dzagbwe Mwenyezi Mlungu kala achikuhumirani atumishie manabii chila mara, ela tamuyaaphundza. ⁵Aho manabii aamba, ‘Chila mmwenga naariche njiraze na mahendoge mai. Muchihenda hivyo munaweza kusagala tsi ihi ambayo mwimwi na akare enu mwaihewa ni Mwenyezi Mlungu hata kare na kare. ⁶Msiihumikire na kuiabudu milungu yanjina, msinitsukize na vizuka mchivyodzitengezera. Muchihenda hivyo, sindakuhenderani rorosi iyi.’ ⁷Ela tamuyaniphundza, tsona mwanitsukiza kpwa vizuka murivyodzitengezera enye, namwi phahi mkadzirehera mashaka enye. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

⁸“Kpwa hivyo ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, ‘Kpwa kukala tamnisikizire, ⁹phahi, ndahuma makabila gosi ga tsi ya vurini na mtumishi wangu Nebukadineza mfalume wa Babeli. Nami nindahenda apige tsi ihi na osi akalao mumo na mataifa ganjina jirani. Mimi nindakuangamizani tse na kukuhendani mkale atu a kuzemererwa na a kuberwa hata kare na kare. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹⁰25:10 Jeremia 7:34; 16:9; Maono 18:22–23Ndausa zo sauti za furaha na kuhererwa, yani njerejere zipigirwazo bwana arusi na bibi arusi, na niuse sauti za lala, piya ndausa mwanga wa taa. ¹¹25:11 2 Nyakati 36:21; Jeremia 29:10; Danieli 9:2Tsi ihi yosi indabanangbwa na ikale wekee bila ya atu na mataifa gaga gandahumikira mfalume wa Babeli kpwa muda wa miaka mirongo sabaa. ¹²Ela bada ya nyo muda wa miaka mirongo sabaa kusira, mimi nindamtiya adabu ye mfalume wa Babeli na tsiiye, yani tsi ya Akalidayo kpwa sababu ya makosa gao, nami yo tsi ndaihenda ikale tuphu hata kare na kare. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹³Nindairehera tsi iyo mambo gosi nrigogomba chinyumeche, gosi garigoandikpwa kpwenye chitabu chichi ambago Jeremia wagatabiri chinyume na mataifa gosi. ¹⁴Nyo atu a Babeli andahendwa atumwa ni mataifa ganjina manji na afalume a mkpwotse, nindaaripha kulengana na mahendo na kazi za mikono yao.’ ”

Chikombe cha tsukizi za Mwenyezi Mlungu

¹⁵Phahi higa ndigo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli arigoniambira, “Hala chichi chikombe cha uchi wa tsukizi, ukaaphe nyo atu a mataifa ganjina gosi ambago nkakuhuma uphiye, ukaaphe anwe. ¹⁶Ndiphonwa, andadedeleka na kuinjirwa ni koma kpwa sababu ya nyo upanga ndioapigira.”

¹⁷Phahi náphokera cho chikombe nrichohewa ni Mwenyezi Mlungu na nchianwesa nyo atu a mataifa ganjina nrigohumwa. ¹⁸Náahenda atu osi a Jerusalemu, vidzidzi vya Juda, phamwenga na afalume na vilongozi, anwe kuhumira cho chikombe, ili kuahenda akale chitu cha kuogofya, kuberwa na kulaniwa dza irivyo hadi rero. ¹⁹Ano piya náahenda anwe: Farao mfalume wa Misiri, atumishie, maofisaage na atue osi, ²⁰phamwenga na ajeni osi asagalao phamwenga nao; afalume osi a tsi ya Usi na afalume osi a tsi ya Afilisti (afalume a Ashikeloni, Gaza, Ekironi na atu a Ashidodi ariosala); ²¹Edomu, Moabu na Amoni; ²²afalume osi a Tiro na Sidoni; afalume a seemu za pwani ya Bahari Kulu; ²³Dedani, Tema, Buzi na osi adirao nyere zao; ²⁴afalume osi a Warabuni na ajeni osi akalao ko jangbwani; ²⁵afalume osi a Zimuri, Elamu na Medi; ²⁶afalume osi a tsi za vurini, a phephi na a kure, mmwenga bada ya wanjina, na falume zosi za dunia ndzima. Bada ya aha kunwa, mfalume wa Babeli25:26 Babeli maandiko ga Chieburania ganaamba Sheshaki. naye andanwa.

²⁷Chisha Mwenyezi Mlungu achiniamba, “Aambire, Mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli naamba, ‘Nwani mlewe hata muhaphike, mugbwe na msiweze kuima tsona, kpwa sababu ya nyo upanga ndioureha kahi yenu.’ ²⁸Ela achirema kuchihala cho chikombe kula mwako mikononi, phahi undaambira, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba ni munwe hangu mnalonda hata kale tamlonda! ²⁹Mana lola, ninaandza kuuhenda mai mudzi uihwao kpwa dzina rangu, dze, ikale mudzi huno undaepuka kutiywa adabu? Taandaepuka bii, mana atu osi aishio duniani naatayarishira upanga, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi.’

³⁰“Phahi tabiri maneno gaga gosi na uambire:

Mwenyezi Mlungu andanguruma kula dzulu,

andaruruma kula phatuphe phatakatifu,

andangurumira atue kpwa nguvu,

andakota kululu dza atu aminyao zabibu,

andangurumira atu osi a duniani.

³¹Mbiru indasikirwa hadi mwisho wa dunia,

mana Mwenyezi Mlungu andashitaki go mataifa,

andaamula anadamu osi,

na ayi andaolagbwa na upanga,” Mwenyezi Mlungu anaamba.

³²Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba:

“Lola, mafwa garedza na kuphaha

chila taifa mwenga hadi ranjina,

na phuto kali rinazuka

kula seemu za kure duniani!”

³³Ndioolagbwa ni Mwenyezi Mlungu wakati uho andaenea chila phatu duniani. Takuna ndiye asononekera, ndiyekusanya nyufu zao wala kuazika, andakala dza mavi chigogota chila phatu.

³⁴Rirani na mmwagikpwe ni matsozi mwi arisa,

lalani ivuni mwi vilongozi a cho chaa.

Mana nyo wakati wa kutsindzwa ukafika

mundagbwa na mvundzike-vundzike dza nyungu nono.

³⁵Nyo arisa taandakala na phatu pha kudzifwitsa

wala vilongozi a chaa taandaweza kuchimbira.

³⁶Sikiza vyo arisa ariravyo,

na chiriro cha nyo vilongozi a vyaa!

Mana Mwenyezi Mlungu anabananga marisa gao,

³⁷Mjina mnono ukabanangbwa

kpwa sababu ya tsukizi za Mwenyezi Mlungu.

³⁸Mwenyezi Mlungu andauka dza simba chiyeuka alalapho,

na tsi yao indakala taina chitu

kpwa sababu ya viha vya atu ayi

na tsukizi za Mwenyezi Mlungu.

Atu analonda kumuolaga Jeremia

¹26:1 2 Afalume 23:36—24:6; 2 Nyakati 36:5–7Pho mwandzo-mwandzo wa utawala wa Jehoyakimu mwana wa mfalume Josiya wa Juda, Mwenyezi Mlungu waniamba, ²“Ima muhala wa nyumba ya Mwenyezi Mlungu, ugombe na atu osi a vidzidzi vya Juda edzao kuabudu ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu maneno gosi ambago nakulagiza uaambire na usiriche hata neno mwenga. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ³Nkuhenda akasikira na kuricha njira zao mbii, ili mimi Mwenyezi Mlungu agaluze nia ya kuahendera mambo mai. ⁴Aambire kukala mimi Mwenyezi Mlungu naamba, ‘Ichikala tamundaphundza na kugbwira shariya yangu niriyokuphani, ⁵na kuphundza go maneno ga atumishi angu manabii ambao náahuma chila mara, dzagbwe tamuasikizire, ⁶26:6 Joshuwa 18:1; Zaburi 78:60; Jeremia 7:12–14phahi ndahenda nyumba ihi dza Shilo na kuuhenda mudzi uhu uhendwe ndzimo ya kulanira ni mataifa ganjina gosi ga dunia ndzima.’ ”

⁷Nyo alavyadzi-sadaka, manabii na atu osi amsikira Jeremia achigomba maneno gaga ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ⁸Bada ya Jeremia kumarigiza kugomba maneno gosi ambago Mwenyezi Mlungu kala akamlagiza aambire atu osi, alavyadzi-sadaka, manabii na atu osi amgbwira achimuamba, “Uwe ni lazima ufwe! ⁹Kpwa utu wani ukatabiri kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu kukala nyumba ihi indakala dza Shilo na mudzi uhu undakala wekee bila ya atu?” Phahi Jeremia wazangirwa ni atu ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu.

¹⁰Nyo maofisaa a Juda ariphosikira mambo higa, akpwedza kula dzumba ra chifalume hadi nyumba ya Mwenyezi Mlungu na achikala na muonano kpwenye Ryango Dziphya ra yo nyumba. ¹¹Phahi alavyadzi-sadaka na manabii aambira nyo maofisaa na atu osi, “Mutu yuyu anafwaha kuhukumiwa chifo, kpwa kukala akatabiri kuhusu mudzi uhu dza mchivyosikira enye.”

¹²Phahi Jeremia wagomba na nyo maofisaa na atu osi achiamba, “Mwenyezi Mlungu wanihuma nitabiri kuhusu nyumba ihi na mudzi uhu gosi mchigogasikira nagagomba. ¹³Vivi phahi rekebishani myenendo yenu na mahendo genu na mumphundze Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu. Nkuhenda Mwenyezi Mlungu akagaluza nia akaricha kuhenda nyo utu uyi ariomuambira andauhenda. ¹⁴Ela mino ni mwenu mikononi, nihendani vyo muonavyo sawa. ¹⁵Ela mchiniolaga manyani kamare kukala mwimwi, nyo mudzi na nyo asagalao mumo munadzihika makosa ga kuolaga mutu asiye na makosa, mana kpwa kpweli náhumwa ni Mwenyezi Mlungu nkuambireni gaga gosi mchigosikira.”

¹⁶Phahi nyo maofisaa na atu osi aambira alavyadzi-sadaka na manabii, “Mutu hiyu kafwaha kuhukumiwa chifo, mana akagomba naswi kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.” ¹⁷Phahi atumia anjina a yo tsi aunuka achigomba na nyo mkpwutano achiamba, ¹⁸26:18 Mika 3:12“Wakati wa utawala wa mfalume Hezekiya wa Juda, Mika kula Moreshethi watabiri achiamba, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba:

Mudzi wa Sayuni undarimwa dza munda,

Jerusalemu indakala gandzo,

na chidzango cha nyumba ya kuvoya Mlungu chindakala tsaka.

¹⁹“ ‘Kpwani mfalume Hezekiya au atu a Juda amuolaga Mika? Avi Hezekiya wamuogopha Mwenyezi Mlungu na achimvoya Mlungu amuonere mbazi! Naye Mwenyezi Mlungu achiricha kuahenda mai gokala akaambira. Ela swino hunalonda kudzirehera mashaka enye.’ ”

²⁰Phakala na mutu wanjina yeihwa Uriya mwana wa Shemaya kula Kiriathi-Jearimu, ariyetabiri kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu kuhusu mudzi uhu na tsi ihi dza anavyotabiri Jeremia. ²¹Naye mfalume Jehoyakimu, jeshire na maofisaage ariphosikira mambo gogombwa ni Uriya, ye mfalume achilonda kumuolaga. Uriya ariphosikira, wainjirwa ni wuoga achichimbira kuphiya Misiri. ²²Phahi mfalume Jehoyakimu wahuma Elinathani mwana wa Akibori phamwenga na atu anjina aphiye Misiri akamrehe Uriya. ²³Aho amuuyiza Uriya kula Misiri, achimphirika kpwa mfalume Jehoyakimu, yelagiza aolagbwe kpwa upanga na mwiriwe ukatsuphiwe phatu phazikpwapho atu a kawaida.

²⁴Ela Ahikamu mwana wa Shafani wamuunga mkpwono Jeremia, hata mfalume kalagizire atu amuolage.

Jeremia anaambira atu a Juda amuhumikire Nebukadineza

¹27:1 2 Afalume 24:18–20; 2 Nyakati 36:11–13Mwandzo-mwandzo wa utawala wa mfalume Zedekiya mwana wa Josiya, mfalume wa Juda, Mwenyezi Mlungu wanipha ujumbe uhu, ²Mwenyezi Mlungu akaamba, “Hala mikowa ya chingo na boriti utengeze gogolo na urivwale singoni. ³Chisha huma ujumbe kpwa mfalume wa Edomu, wa Moabu, wa Aamoni, wa Tiro na wa Sidoni kutsupira ajumbe a tsi hizo achiokpwedza Jerusalemu kpwa mfalume Zedekiya wa Juda. ⁴Alagize akaambire akulu aho kukala Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba hivi, ⁵‘Kpwa uwezo na nguvu zangu, mimi náiumba dunia na atu na nyama ario mumo, nami nkumupha nimmendzaye. ⁶Phahi zo tsi zenu nkazilavya kpwa mtumishi wangu Nebukadineza, mfalume wa Babeli. Ndahenda hata nyama a tsakani amuhumikire. ⁷Mataifa ganjina gosi gandamuhumikira iye, mwanawe wa chilume na mdzukuluwe hadi wakati ndiphofika ambapho tsiiye indakala tsini ya mataifa ganjina na afalume anjina enye mkpwotse.

⁸“ ‘Ela ichikala taifa au utawala wowosi taundamuhumikira Nebukadineza mfalume wa Babeli na kutiya singoye kpwenye gogolore, taifa riro ndaritiya adabu kpwa upanga, ndzala na makongo mai hadi nrimarigize kutsupira iye, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ⁹Kpwa hivyo musiasikize manabii enu, avuguli enu a ndoso, apigi enu a mburuga, agombao na mikoma na atsai enu ambao anakuambirani kukala, tamundamuhumikira ye mfalume wa Babeli. ¹⁰Mana utabiri wao ni wa handzo, nao undakuhendani mphirikpwe kure na tsi yenu, nami ndakuzolani namwi mundaangamika. ¹¹Ela taifa rorosi ndirotiya singoye kpwenye gogolo ra mfalume wa Babeli na kumuhumikira, phahi taifa riro ndariricha kpwenye yo tsi ririme na risagale mumo,’ ” Mwenyezi Mlungu anaamba.

¹²Mimi námupha Zedekiya, mfalume wa Juda ujumbe dza uho nchimuamba, “Injiza singoyo kpwenye gogolo ra mfalume wa Babeli; muhumikire iye na atue, nawe undakala moyo. ¹³Kpwa utu wani uwe na atuo muolagbwe na upanga, ndzala na ukongo mui, dza Mwenyezi Mlungu arivyoambira mataifa ambago tagandamuhumikira mfalume wa Babeli? ¹⁴Musigagbwire gago muambirwago ni nyo manabii aambao, ‘Tamundamuhumikira mfalume wa Babeli,’ mana aho anakuchengani. ¹⁵Mwenyezi Mlungu anaamba, kukala aho analavya unabii wa handzo kuhumira dzina rangu ela siahumire. Kpwa hivyo andakuzolani mwimwi na nyo manabii anaokuchengani, namwi mundaangamika.”

¹⁶Chisha nchigomba na nyo alavyadzi-sadaka na atu osi nchiamba, “Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Musigagbwire bii go muambirwago ni manabii enu. Aho anakuambirani kukala yo miyo ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu taindakaa kuuyizwa kula Babeli. Gosi anagokutabiriyani ni ga handzo. ¹⁷Musiaphundze, muhumikireni ye mfalume wa Babeli namwi mundakala moyo. Kpwa utu wani mudzi uno ubanangbwe-banangbwe? ¹⁸Ichikala aho ni manabii na ichikala neno ra Mwenyezi Mlungu ri phamwenga nao, naavoye ili Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi asiruhusu yo miyo ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu, iriyo ndani ya nyumba ya mfalume wa Juda na ko Jerusalemu, iphirikpwe Babeli. ¹⁹Mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi akagomba kare kuhusu zo nguzo, ro beseni ra shaba riihwaro bahari na marukpwama ga kuimisira vitu na yo miyo yosazwa mu mudzini, ²⁰ambavyo Nebukadineza mfalume wa Babeli kaiharire wakati ariphohala mateka Jekonia mwana wa Jehoyakimu mfalume wa Juda na vilongozi a Juda na a Jerusalemu. ²¹Ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli piya wagomba kuhusu miyo yorichwa ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu na ndani ya dzumba ra mfalume wa Juda ko Jerusalemu, ²²kukala indahalwa iphirikpwe Babeli na isale kuko hadi ndiphodzisikira kuilunga. Chisha ndaiuyiza na kuyiika phapha, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

Hanania anafwa kpwa kulavya unabii wa handzo

¹28:1 2 Afalume 24:18–20; 2 Nyakati 36:11–13Mwezi wa tsano wa mwaka uho wa mwandzo-mwandzo wa utawala wa mfalume Zedekiya wa Juda, nabii aihwaye Hanania mwana wa Azuri wa kula Gibioni, wagomba nami kpwenye nyumba ya Mwenyezi Mlungu mbere za alavyadzi-sadaka na atu osi achiamba, ²“Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli, anaamba, ‘Nindavundza ro gogolo ra mfalume wa Babeli. ³Miaka miiri ndiphosira, ndauyiza miyo yosi ya nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu iriyohalwa phapha ichiphirikpwa Babeli ni mfalume Nebukadineza. ⁴Chisha ndamuuyiza phapha Jekonia mwana wa Jehoyakimu, mfalume wa Juda na atu anjina osi ariohalwa mateka kula Juda achiphirikpwa Babeli, mana ndarivundza ro gogolo ra mfalume wa Babeli, Mwenyezi Mlungu anaamba.’ ”

⁵Phahi nabii Jeremia achimjibu nabii Hanania mbere za alavyadzi-sadaka na atu osi ariokala aimire ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ⁶Naye Jeremia achimuamba, “Amina! Mwenyezi Mlungu naahende vivyo! Naaza atimize nyo unabii uchiolavya na auyize yo miyo ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu na nyo atu osi ariotsamizwa kpwa lazima kuphirikpwa Babeli. ⁷Ela phundza higa nikuambirago mbere ya atu osi. ⁸Nyo manabii ariohutanguliya atabiri viha, ndzala na makongo chinyume cha mataifa manji na falume zenye nguvu. ⁹Ela ye nabii atabiriye amani andamanyikana akahumwa kpweli ni Mwenyezi Mlungu phara ambapho unabiiwe undatimiya!”

¹⁰Phahi nabii Hanania achivula ro gogolo rokala singoni mwa nabii Jeremia na achirivundza. ¹¹Naye Hanania achigomba mbere za atu osi achiamba, “Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, ‘Hivi ndivyo ndivyovundza gogolo ra Nebukadineza mfalume wa Babeli kula singoni mwa mataifa ganjina gosi kpwa muda usiozidi miaka miiri.’ ” Bada ya higo nabii Jeremia achiuka.

¹²Muda mchache bada ya Hanania kuvula gogolo kula singoni mwa Jeremia na kurivundza, Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia achiamba, ¹³“Phiya ukamuambe Hanania kukala Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Uwe wavundza gogolo ra mihi, ela badalaye mundaphaha magogolo ga vyuma. ¹⁴Mana ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Mataifa gaga nkagavwisa magogolo ga chuma singoni ili gahumikire Nebukadineza mfalume wa Babeli, nago gandamuhumikira. Nindamuhenda atawale hata nyama a tsakani.” ’ ” ¹⁵Naye nabii Jeremia achimuambira nabii Hanania, “Ebu phundza we Hanania, Mwenyezi Mlungu kakuhumire, nawe ukaahenda atu aamini handzoro. ¹⁶Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Lola nindakuusa duniani. Mwaka uhu undafwa, mana ukahenda atu amuasi Mwenyezi Mlungu.’ ”

¹⁷Mwaka uho mwezi wa sabaa, nabii Hanania achifwa.

Baruwa ya Jeremia

¹29:1 2 Afalume 24:12–16; 2 Nyakati 36:10Nabii Jeremia waandika baruwa ko Jerusalemu. Baruwa ambayo waahumira nyo vilongozi na alavyadzi-sadaka, manabii na atu osi ambao Nebukadineza kala akaahala mateka kula Jerusalemu achiaphirika Babeli. ²Gaga ni bada ya mfalume Jekonia na nine na maofisaa ariotulwa a nyumbani mwa mfalume, vilongozi a Juda na a Jerusalemu, mafundi na enye vyanda, kuhalwa mateka kula Jerusalemu. ³Zedekiya mfalume wa Juda waihala yo baruwa achimupha Eleasa mwana wa Shafani na Gamario mwana wa Hilikiya aphiye nayo kpwa Nebukadineza, mfalume wa Babeli. Baruwa yenye yaandikpwa hivi:

⁴Mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaambira atu osi ambao náausa kula Jerusalemu kuphiya Babeli akale mateka, ⁵“Dzengani nyumba na msagale mumo, rimani minda, mphande na murye mavunoge. ⁶Lólani achetu mvyale nao ana a chilume na a chichetu. Alózeni achetu ana enu alume na ana enu achetu naalólwe ili aweze kuvyala ana alume na achetu. Hakikishani munaenjerezeka kuko msiphunguke. ⁷Chisha voyani kpwa Mwenyezi Mlungu ili mudzi ambao nkakuphirikani mateka uongokerwe, mana uchiongokerwa, mwimwi piya mundaongokerwa. ⁸Mana ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, ‘Musiriche manabii genu na apigadzi enu a mburuga akakuchengani. Msisikize atu anaovugula ndoso zenu. ⁹Unabii anaoulavya kpwa dzina rangu ni wa handzo, mana mimi siahumire, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

¹⁰29:10 2 Nyakati 36:21; Jeremia 25:11; Danieli 9:2Mwenyezi Mlungu anaamba, “Miaka mirongo sabaa ichisira kuko Babeli, nindakpwedza nitimize nrigolaga na nikuuyizeni phapha. ¹¹Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Mana namanya yo mipango ninayokuazirani. Ni mipango ya kuongokerwa si ya uyi, mipango ya kukuphani kuluphiro ra siku zedzazo. ¹²Ndipho mundaniiha na kunivoya nami ndakusikirani. ¹³29:13 Kumbukumbu 4:29Mndiphoniendza na mioyo yenu yosi mundaniona. ¹⁴Mundaniona, nami nindakutuluzani kula utumwani nikuuyizeni. Nindakukusanyani kula kahi za mataifa nrikokala nkakutsamizani kpwa lazima, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

¹⁵Mwimwi munaweza kuamba, “Mwenyezi Mlungu akakuphani manabii ko Babeli,” ¹⁶ela Mwenyezi Mlungu akagomba kuhusu ye mfalume achiyesagarira chihi cha utawala cha Daudi na kuhusu atu osi ariosala mo mudzini, abari enu ambao taayahalwa mateka phamwenga namwi. ¹⁷Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Lola, nindahenda ko ariko kukale na viha, ndzala na makongo mai, nao andakala dza tini mbii ambazo tazirika. ¹⁸Nindaazoresa na upanga, ndzala na makongo na akale utu wa kuogofya kpwa mataifa gosi duniani, ndzimo ya kulanira, utu wa kuangalaza, wa kuberwa na kuzemererwa ni mataifa gosi kosi ambako náaphirika. ¹⁹Mana tamgagbwirire maneno gangu nrigokuambirani chila mara kutsupira atumishi angu manabii,” Mwenyezi Mlungu anaamba. ²⁰Sikirani neno ra Mwenyezi Mlungu, mwimwi mateka nriokuusani Jerusalemu nchikuphirikani Babeli. ²¹Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba kuhusu Ahabu mwana wa Kolaya na Zedekiya mwana wa Maaseya, ambao anatabiri handzo kpwa dzina rangu, “Nindaatiya mikononi mwa Nebukadineza mfalume wa Babeli, naye andaaolaga mbere zenu. ²²Kpwa sababu yao, atu osi ario Babeli ariohalwa mateka kula Juda wakati analani andaamba, ‘Mwenyezi Mlungu naakuhendeni dza arivyomuhenda Zedekiya na Ahabu arioochwa ni mfalume wa Babeli.’ ²³Mana ahenda mai ko Iziraeli, azinga na akaza majirani gao na agomba maneno ga handzo ambago siahumire kpwa dzina rangu. Mimi ndimi nigamanyaye mana nagashuhudiya, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

Baruwa ya Shemaya

²⁴Mwenyezi Mlungu waniambira nimuambire Shemaya kula Nehelamu, ²⁵kukala Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Uwe wahuma baruwa kpwa atu osi a Jerusalemu na Zefania mwana wa mlavyadzi-sadaka Maaseya na alavyadzi-sadaka osi, yoamba:

²⁶Mwenyezi Mlungu mwenye akakutsambula ukale mlavyadzi-sadaka badala ya Jehoyada, ukale muimirizi wa nyumba ya Mwenyezi Mlungu. Chila anayedzihenda wa koma na kulavya unabii undamfunga magongo maguluni na silisili singoni. ²⁷Kpwa utu wani kukamdemurira Jeremia kula Anathothi anayekutabiriya? ²⁸Mana akahurehera unabii kuku Babeli kuamba, ‘Utumwa wenu ni wa muda mure kpwa hivyo dzengani nyumba msagale, phandani minda yenu na murye mavunoge.’ ”

²⁹Phahi mlavyadzi-sadaka Zefania wasoma yo baruwa mbere ya nabii Jeremia. ³⁰Mwenyezi Mlungu achimuamba Jeremia, ³¹“Huma ujumbe kpwa atu osi ariotsamizwa kpwa lazima uaambire kukala higa ndigo ambago Mwenyezi Mlungu anagomba kuhusu Shemaya kula Nehelamu: Kpwa kukala Shemaya wakutabiriyani wakati simuhumire na achikuhendani muamini handzore, ³²phahi mimi Mwenyezi Mlungu ndamtiya adabu Shemaya phamwenga na chivyaziche, na taphana hata mutu mmwenga ndiyetiya na aone manono ambago ndagahendera atu angu, mana akaahenda atu angu aniasi. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

Mlungu anauyiza atu a Iziraeli na a Juda

¹Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia achimuamba, ²“Mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli nakuamba uandike chitabuni maneno gosi nchigokuambira. ³Mana wakati uredza ambapho mimi Mwenyezi Mlungu ndatuluza atu angu a Iziraeli na a Juda kula ko arikotsamizwa kpwa lazima na niauyize kpwenye tsi niriyoaapira ise zao kukala nindaapha ikale yao.”

⁴Higa ndigo maneno ambago Mwenyezi Mlungu wagomba kuhusu Iziraeli na Juda:

⁵“Mwenyezi Mlungu anaamba,

Hukasikira chiriro cha kubabaisha

chiriro cha kuogofya wala si cha amani.

⁶Vivi uza umanye,

dze, mlume anaweza kuvyala?

Kpwa utu wani naona chila mlume

akagbwiririra ndani

dza mchetu mwenye utsungu wa kudzivugula?

Kpwa utu wani chila uso ukakundzika?

⁷Wee! Siku iyo ni ya kutisha sana

takuna dza iyo

undakala wakati wa kuteseka kpwa Jakobo,

ela andativywa na gago.”

⁸Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, “Siku iyo ndiphofika andavundza magogolo garigo mwao singoni na kukata silisili zao, nao taandahendwa atumwa tsona ni ajeni. ⁹Ela andahumikira Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao na mfalume wa chivyazi cha Daudi ambaye Mlungu andaatsamburira.”

¹⁰30:10 Jeremia 46:27–28Phahi Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Usiogophe uwe Jakobo mtumishi wangu,

wala usiangaike, uwe Iziraeli;

mana ndakutivya uwe na chivyazicho,

kula tsi za kure mrikophirikpwa mkakale mateka.

Jakobo andakala na amani na urindzi tsona,

na takuna ndiyemtishira.

¹¹Mana ni phamwenga nawe ili nikutivye,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Go mataifa ganjina gosi

ambago kala nkakutsamula ndagaangamiza tsetsetse

ela uwe sindakuangamiza.

Sindakuricha bila kukutiya adabu,

nindakutiya adabu kpwa haki.

¹²Mana Mwenyezi Mlungu anaamba:

virondavyo tavilagulika,

na chirondacho tachina dawa.

¹³Kuna mkanizi

chirondacho tachina dawa,

tachilagulika bii.

¹⁴Asenao na azembeo osi akakuyala,

taakujali kpwa chochosi.

Mana nkakupiga dza adui apigavyo,

pigo ra mviha asiye na mbazi,

kpwa sababu kosaro nkulu

dambizo ni nyinji sana.

¹⁵Kpwa utu wani unarizwa ni chirondacho?

Kulumirako takuna dawa.

Mana makosago ni makulu,

dambizo ni nyinji sana.

Nami nkakuhendera mambo gaga.

¹⁶Kpwa hivyo osi akuryao andariwa

na avihao osi andahalwa mateka.

Ahalao zewe vituvyo, vyao navyo vindahalwa

na nyo akuindzao nindaaindza.

¹⁷Mana ndakuhenda ukale mzima tsona

na ndaphoza virondavyo, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Mana akakuiha chijego:

‘Sayuni, mudzi usio na aroromi!’ ”

¹⁸Mana Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Lola, nindauyiza atu a chivyazi cha Jakobo kpwenye tsi yao

na niaonere mbazi mwao makaloni.

Mudzi hinyo undadzengbwa dzulu ya ro gandzo,

na ro dzumba ra chifalume rindadzengbwa pho ririphokala.

¹⁹Mumo mundatuluka mawira ga shukurani,

na sauti za atu achiohererwa.

Nindaahenda aenjerezeke, nao taandakala achache;

nindaahenda aishimiwe, nao taandaberwa tsona.

²⁰Ana ao andakala dza arivyokala pho kare,

na atu ao andaimarishwa mbere zangu

nami ndaatiya adabu anaoaonera.

²¹Mmwenga wao andakala chilongozi,

mtawala wao andala kahi yao;

nindamuhenda anisengerere, naye andanilunga,

mana ni ani awezaye kunisengerera?

Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²²Mwimwi mundakala atu angu,

nami ndakala Mlungu wenu.”

²³Lola, phuto ra Mwenyezi Mlungu!

Tsukizi zikazuka,

chikulukulu chikali,

ndichopiga vitswa vya atu ayi.

²⁴Tsukizi za Mwenyezi Mlungu tazindadigirika

hadi ndiphohenda na kutimiza ro ririro mwakpwe moyoni.

Higa mundagaelewa siku zedzazo.

Aiziraeli anauya kpwao

¹Mwenyezi Mlungu anaamba, “Wakati uho nindakala Mlungu wa miryango yosi ya Iziraeli, nao andakala atu angu.”

²Mwenyezi Mlungu anaamba:

atu ariotivywa na upanga

aphaha mbazi ko weruni,

wakati atu a Iziraeli ariphoendza amani.

³Mwenyezi Mlungu wahutsembukira pho kare achiamba,

“Nikakumendzani na mendzwa isiyosika

na nkaenderera kukala muaminifu kpwenu.

⁴Nindakudzenga tsona uwe Iziraeli, nawe undakalato,

uwe mwanamwali Iziraeli!

Undahala tamburini uphiye

ukavwine na atu ario na raha.

⁵Undaphanda tsona mizabibu

kpwenye myango ya Samariya;

mkurima andaphanda,

naye andafwaidi mavunoge.

⁶Mana siku indafika arindzi andakota kululu

ko myango ya Efuraimu, aambe,

‘Unukani hukaambuke Sayuni,

kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.’ ”

⁷Mana Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Muimbireni Jakobo na raha,

rikotereni kululu ro taifa kulu kuriko gosi.

Tangazani, mtogole muambe,

‘Mwenyezi Mlungu akativya atue

atu asereo a Iziraeli.’

⁸Lola, nindaareha kula tsi ya vurini,

nindaakusanya kula seemu za kure za dunia,

kahi yao vipofu na viswere,

achetu achiopheza na ario na utsungu wa kudzivugula,

borori ra atu rindauya.

⁹Andauya na ndiro,

kuno anavoya mavoyo ga kutubu.

Nindaalongoza na kanda-kanda za vidzuho vya madzi,

ndaalongoza na njira ya kugoloka ili asikpwale.

Mana mimi ndimi ise wa Iziraeli,

na Efuraimu ni mwana mlume wa kpwandza.”

¹⁰Phundzani neno ra Mwenyezi Mlungu aambavyo mwi mataifa,

naritangazwe tsi za kure za pwani,

amba, “Iye ariyetsamula Aiziraeli andaakusanya,”

naye andaaroroma dza mrisa aroromavyo mangʼondzige.

¹¹Mana Mwenyezi Mlungu akamkombola Jakobo,

na kumuika huru kula mikononi mwa enye mkpwotse kuriko iye.

¹²Andakpwedza aimbe na raka ra dzulu pho mwango wa Sayuni,

andahererwa kpwa sababu ya unono wa Mwenyezi Mlungu,

kpwa mtsere, uchi na mafuha niaphago,

na kpwa mangʼondzi na ngʼombe piya.

Maisha gao gandakala dza minda iriyo na chinemi,

nao taandakala na sonono tsona.

¹³Ndipho asichana aho andavumba na kuhererwa,

avulana na atumia andafwahirwa.

Nindagaluza chiriro chao chikale raha,

nindaaphoza marenda na kuahenda ahamirwe badala ya sonono.

¹⁴Nyo alavyadzi-sadaka ndaapha vitu vinji vya kuatosha,

nao atu angu andatosheka na unono wangu,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹⁵31:15 Mwandzo 35:16–19; Mathayo 2:18Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Sauti inasikirika hiko Rama

ya chiriro na sonono.

Raheli anaririra anae;

anarema kunyamazwa mana kandaaona tsona.”

¹⁶Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Dzizuwiye usirire

na usimwagikpwe ni matsozi;

mana kaziyo indatuzwa,

anao andauya kula yo tsi ya maadui. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹⁷Kuna kuluphiro siku zedzazo, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba,

na anao andauya kpwenye tsi yao yenye.”

¹⁸Nkasikira Efuraimu anaula kuno anaamba,

“Ukanitiya adabu dza mwana ndzau ambaye kadzangbwefundzwa kurima;

nirekebisha niuye dza vyo kare,

mana uwe u Mwenyezi Mlungu, Mlungu wangu.

¹⁹Mana bada ya kuangamika mimi nátubu;

bada ya kumanya, nájuta.

Nágbwirwa ni haya na nchikala mzuzu,

mana nágbwirwa ni waibu wa uvulanani.”

²⁰Dze, Efuraimu si mwanangu mlume nimmendzaye?

Dze, siye mwanangu ambaye nammendza?

Dzagbwe nkugomba chinyumeche,

nchere mtambukira.

Kpwa hivyo moyo wangu unamuaza iye,

kpwa kpweli ndamuonera mbazi,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²¹“Ika alama mwako njirani,

ika viguzo vikulongoze,

itambukire vinono yo barabara kulu,

yo barabara mriyophihira.

Uya uwe mwanamwali Iziraeli,

uyani kpwenu midzini.

²²Undadengereka hadi rini,

we msichana usiyekala muaminifu?

Kpwani Mwenyezi Mlungu akaumba chitu chiphya duniani,

mchetu andamrinda mlume.”

²³Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Ndiphoauyiza kula ko arikotsamizwa kpwa lazima, atu ko Juda na vidzidzivye andaamba hivi tsona,

‘Mwenyezi Mlungu naakujaliye, uwe uriye makalo enye haki,

uwe mwango mtakatifu!’

²⁴“Atu andaishi phamwenga ko Juda na vidzidzi vyosi — akurima na nyo anyendekao hiku na hiku na mifugo yao. ²⁵Mana ndamuoyeza iye ambaye moyowe ukaremwa na kuamvunisa achiogbwa na mtsare.

²⁶“Mana mutu andaweza kuamba, ‘Nkalala usingizi mnono na nchipholamuka nkadzisikirato.’

²⁷“Mimi Mwenyezi Mlungu naamba, ‘Wakati undafika, ndiphoodzaza nyumba ya Iziraeli na ya Juda chivyazi cha atu na cha nyama. ²⁸Na dza nrivyokala muaminifu kukungʼolani, kukubomolani, kukubwagani, kukubanangani na kukugayisani, ndivyo ndivyokala kukuphandani na kukudzengani, Mwenyezi Mlungu anaamba. ²⁹31:29 Ezekieli 18:2Wakati uho atu taandaamba tsona,

“Akare arya zabibu za ngbwadu

ela meno ga ana aho ndigo garigofwa gandzi.”

³⁰“ ‘Ela chila mmwenga andafwa kpwa dambiye mwenye; chila mutu ndiyerya zabibu za ngbwadu, menoge mwenye ndigo ndigofwa gandzi.’ ”

³¹31:31 Mathayo 26:28; Mariko 14:24; Luka 22:20; 1 Akorintho 11:25; 2 Akorintho 3:631:31 Aeburania 8:8–12Mwenyezi Mlungu anaamba, “Lola, wakati uredza ambapho nindaika chilagane chiphya na atu a Iziraeli na atu a Juda. ³²Hicho tachindakala dza chilagane nrichoika na akare ao nriphoagbwira mikono nchiatuluza kula tsi ya Misiri. Chilagane ambacho achivundza, dzagbwe nakala dza mlume wao, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ³³31:33 Aeburania 10:16Hichi ndicho chilagane ndichoika na atu a Iziraeli wakati hinyo. Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Nindatiya shariya yangu mwao achilini na kuiandika mwao mioyoni. Mimi ndakala Mlungu wao, nao andakala atu angu. ³⁴31:34 Aeburania 10:17Takundakala na haja ya mutu kumfundza jiraniwe au nduguye tsona kumuamba, “Mmanye Mwenyezi Mlungu,” mana chila mmwenga andanimanya kuandzira mdide hadi mvyere, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. Mana nindaaswamehe makosa gao na sindatambukira tsona dambi zao.’ ”

³⁵Iye arihendaye dzuwa riale mutsi

na kulagiza mwezi na nyenyezi zilavye mwanga usiku,

iye avurugaye bahari ikakala na maimbi,

iye ambaye dzinare ni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba

³⁶Mwenyezi Mlungu anaamba, “Siku amuri zizi zichiangamika mbere zangu,

ndipho chivyazi cha Iziraeli chindasika

kukala taifa mbere zangu ta kare na kare.

³⁷Mwenyezi Mlungu anaamba,

kala ko dzulu mlunguni kungepimika,

na yo misingi ya dunia ingeweza kuchunguzwa,

phahi ningechitsupha kure chivyazi cha Iziraeli,

kpwa gosi arigohenda, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

³⁸Mwenyezi Mlungu anaamba, “Wakati uredza ambapho mudzi uhu undadzengbwa luphya ukale mudzi wangu mtakatifu, kula mnara wa Hananeli hadi ryango ra pembeni. ³⁹Na muphakawe undaphiya kure hadi mwango Garebu, chisha ugaluke kuelekea Goa. ⁴⁰Dete rosi ritsuphiwaro nyufu, ivu na minda yosi kula chidzuho Kidironi, hadi pembeni mwa Ryango ra Farasi kuelekea uphande wa mlairo wa dzuwa, rindakala takatifu kpwa Mwenyezi Mlungu. Nyo mudzi taundangʼolwa wala kubanangbwa tsona ta kare na kare.”

Jeremia anagula munda

¹32:1 2 Afalume 25:1–7Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia mwaka wa kumi wa utawala wa Zedekiya mfalume wa Juda, ambao kala ni mwaka wa kumi na nane wa utawala wa Nebukadineza. ²Wakati uho jeshi ra mfalume wa Babeli kala rikazangira Jerusalemu, naye Jeremia nabii wafungirwa kpwenye muhala wa arindzi kahi ya nyumba ya mfalume wa Juda. ³Zedekiya mfalume wa Juda kala akamfunga na kuamba, “Kpwa utu wani unalavya unabii kuamba kukala, Mwenyezi Mlungu anaamba andautiya mudzi mikononi mwa mfalume wa Babeli, naye andauhala mateka. ⁴Mimi Zedekiya Mfalume wa Juda sindachimbira mikononi mwa Akalidayo, ela kpwa kpweli ndatiywa mikononi mwa mfalume wa Babeli nami ndamuona na matso gangu na nigombe naye uso kpwa uso. ⁵Chisha mfalume wa Babeli andanihala mimi Zedekiya aphiye nami Babeli, nkakale kuko hadi Mwenyezi Mlungu ndiphonishuulikiya. Tsona unaamba kukala Mwenyezi Mlungu anaamba napho hundapigana na atu a Babeli tahundaaturya bii.”

⁶Jeremia achiamba, “Mwenyezi Mlungu waniamba: ⁷Lola, Hanameli mwana wa aphuyo Shalumu andakpwedza ko kpwako akuambe, ‘Gula munda wangu urio Anathothi mana una haki ya kuukombola na kuuhenda ukale wako kpwa kukala umdugu wa phephi.’ ⁸Phahi mkoi wangu Hanameli wanedzera hiko jela kahi za muhala wa arindzi, dza Mwenyezi Mlungu arivyogomba, naye achiniamba, ‘Gula munda wangu urio Anathothi hiko tsi ya Benjamini, mana una haki ya kuukombola, ugule ukale wako.’ Nami nchimanya hiri ni neno ra Mwenyezi Mlungu.

⁹“Nami nchiugula nyo munda wa mkoi Hanameli uriokala Anathothi, nchimpimira vipande kumi na sabaa vya feza nchimupha. ¹⁰Phahi náphaha mashaidi achitiya muhuri cho cheti kuonyesa kukala nyo munda ni wangu kpweli, na nchimupha zo pesa. ¹¹Nchihala cho cheti cha kugurira chopigbwa muhuri, chiricho na masharuti na makubaliano, na cho chanjina ambacho tachipigirwe muhuri. ¹²Phahi nahala cho cheti cha kugurira nchimupha Baruku mwana wa Neriya mdzukulu wa Mahiseya, mbere za mkoi wangu Hanameli na mashaidi ariotiya saini cho cheti cha kugurira, na mbere za Ayahudi osi ariokala asegere muhala wa jela. ¹³Nchimupha malagizo gaga mbere zao, nchiamba, ¹⁴‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Hala vyo vyeti vyosi — cho chenye muhuri na cho ambacho tachina muhuri uvitiye nyunguni, vikale mumo muda mure. ¹⁵Mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Atu andagula nyumba, minda ya mizabibu na minda yanjina kpwenye tsi ihi.’ ”

Jeremia anavoya uwezo wa kuelewa

¹⁶Bada ya kuchilavya cho cheti cha kugurira kpwa Baruku mwana wa Neriya, namvoya Mwenyezi Mlungu, nchiamba, ¹⁷“Aa, Mwenyezi Mlungu! Uwe ndiwe uriyeumba mlunguni na duniani kpwa uwezoo mkpwulu na mkpwonoo wenye nguvu! Takuna gumu ambaro kuriweza.” ¹⁸Uwe ukuonyesa mendzwa isiyosika vivyazi vinji ela ukutiya adabu ana kpwa makosa ga ise zao. Ee Mlungu mwenye uwezo na mwenye nguvu, uihwaye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi. ¹⁹Ushaurio na mahendogo ni makulu. Uwe unaona gosi gahendwago ni anadamu, uwe ukutuza chila mutu kulengana na tabiyaze na mahendoge. ²⁰Uwe uriyehenda vilinje ko tsi ya Misiri, na hadi rero unaenderera kuahendera ko Iziraeli na kahi ya anadamu osi, na kuhenda umanyikane dza irivyo ihi rero. ²¹Uwe waatuluza atuo Aiziraeli kula Misiri kpwa ishara na vilinje kpwa mkpwonoo wenye nguvu na uwezo na kuogofya kunji. ²²Uwe waapha tsi ihi uriyoapira akare aho kukala undaapha tsi yenye rutuba. ²³Aho achiyiinjira achiihenda yao. Ela taayaogopha sautiyo au kugbwira shariyayo, aho taahendere urivyoalagiza ahende. Ndiyo mana uchiarehera mashaka higa gosi. ²⁴Lolani Akalidayo akaika tsumbi za mtsanga kuzunguluka mudzi, akauzangira ili aphahe kuuvamia na kuuteka. Kpwa sababu ya upanga, ndzala na ukongo wa tauni, mudzi unalaviwa mikononi mwa Akalidayo auvamiao. Urigogomba ganatimiya dza uonavyo. ²⁵Dzagbwe nyo mudzi undatiywa mikononi mwa Akalidayo, uwe Mwenyezi Mlungu unaniamba niphahe mashaidi nilavye pesa nigule munda.

²⁶Phahi Mwenyezi Mlungu wamuamba Jeremia, ²⁷“Lola, mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa anadamu osi. Ni utu wani nisiouweza? ²⁸32:28 2 Afalume 25:1–11; 2 Nyakati 36:17–21Kpwa hivyo, Mwenyezi Mlungu anaamba, mudzi uhu nautiya mikononi mwa Akalidayo na mikononi mwa Nebukadineza mfalume wa Babeli, naye andauteka. ²⁹Nyo Akalidayo aupigao viha nyo mudzi andakpwedza autiye moho phamwenga na nyumba za atu ariofukizira uvumba vizuka vya Baali darini mwa nyumba zao na kulavira milungu yanjina sadaka za vinwadzi, ili anitsukize. ³⁰Mana nyo atu a Iziraeli na a Juda akakala a kunihendera mai tu kula wanache wao. Akakala a kunitsukiza tu kpwa sababu ya kazi za mikono yao, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ³¹Hangu mudzi uhu udzengbwe hadi rero, mudzi uhu ukanitsukiza, kpwa hivyo ndawuusa phangu matsoni. ³²Kpwa sababu ya uyi wao ana a Iziraeli na a Juda akanitsukiza — aho, afalume ao, vilongozi ao, alavyadzi-sadaka na manabii ao, atu a Juda na a Jerusalemu. ³³Aho akanilozera kogo wala si nyuso zao, dzagbwe náafundza chila mara nyo taanisikizire wala kulunga malagizo gangu. ³⁴32:34 2 Afalume 23:10; Jeremia 7:30–31; 19:1–6Aho nkuika vizuka vya kutsukiza ndani ya nyumba ninamoabudiwa, na kuitiya najisi. ³⁵32:35 2 Afalume 23:10; Jeremia 7:31; Alawi 18:21Adzenga phatu pha dzulu pha Baali ko Dete ra mwana wa Hinomu ili alavye ana aho a chilume na a chichetu kpwa mlungu aihwaye Moleki, dzagbwe siyaalagiza, wala tariyainjira mwangu maazoni kukala anaweza kuhenda utu wa kutsukiza na kuahenda atu a Juda ahende dambi.

³⁶“Kpwa hivyo kuhusu mudzi huno ambao mwimwi munaamba, ‘Ukatiywa mikononi mwa mfalume wa Babeli kpwa upanga, kpwa ndzala na kpwa ukongo mui,’ Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba, ³⁷‘Lola, nindaakusanya kula tsi zosi nrikoazola niriphokala nikatsukirwa na tsukizi nyinji. Mimi nindaauyiza phapha na kuahenda asagale kpwa usalama. ³⁸Aho andakala atu angu nami ndakala Mlungu wao. ³⁹Nindaahenda ahende manono anagoaza mwao mioyoni na agahende ili aniogophe wakati wosi kpwa fwaida yao na ya vivyazi vyao. ⁴⁰Nindaika nao chilagane cha kare na kare, nami sindaricha kuahendera manono, chisha ndaahenda aniogophe ili asiniriche tsetsetse. ⁴¹Nindahamirwa ni kuahendera manono na kuaika kahi ya tsi ihi na moyo wangu wosi na roho yangu yosi.’

⁴²“Mana Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Dza nrivyoahendera mai atu aha, ndivyo ndivyoahendera mambo manono nrigoalaga atu aha. ⁴³Minda indagulwa tsona kpwenye tsi ihi ambayo munaamba kukala, ikakala wekee, bila ya atu na nyama, mana ikatiywa mikononi mwa Akalidayo. ⁴⁴Minda indaguzwa kpwa feza na vyeti vindatiywa saini na kupigbwa mihuri mbere ya mashaidi kahi ya tsi ya Benjamini, vidzidzi kuzunguluka Jerusalemu, midzi ya Juda, vidzidzi vya tsi ya myangoni, midzi ya Shefela na midzi ya Negebu. Mana nindaahenda aongokerwe tsona, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

Ahadi za amani na kuongokerwa

¹Mwenyezi Mlungu wamuamba tsona, Jeremia ariphokala achere jela kpwenye muhala wa urindzi, ²“Mimi Mwenyezi Mlungu nriyeumba tsi na nchiihenda ikale nono, dzina rangu ndimi Mwenyezi Mlungu. ³Niiha nami ndaihika, nami ndakuonyesa mambo makulu garigofwitsika ambago kudzangbwegamanya. ⁴Mana mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli nkagomba kuhusu nyumba za mudzi uhu na nyumba za afalume a Juda ambazo zabomolwa na kuhumira go mawe kudzenga tsona kuta za kuzuwiya zo kambi za maadui ariozangira nyo mudzi asiupige viha. ⁵Akalidayo aredza mpigane nao, ela yo mitaru mikulu indaodzala nyufu za atu ambao ndaaolaga kpwa tsukizi kali. Mudzi uhu nkaulozera kogo kpwa sababu ya uyi wao wosi. ⁶Ela ndauphoza na niuhende ukaleto tsona, nindaaphoza atu angu na niahende ahamirwe kpwa kuongokerwa kunji na usalama. ⁷Nindaauyiza atu a Juda na a Iziraeli kula ko arikotsamizwa kpwa lazima, nami ndahenda akale dza arivyokala pho mwandzo. ⁸Nindatakasa dambi zao arizonihendera na kuswamehe dambi yao ya kuniasi. ⁹Na mudzi uhu undanihenda niishimiwe, nikale na raha, nitogolwe na niphahe nguma mbere za mataifa ganjina gosi ga duniani, ndigosikira go mambo manono niahenderago na amani niaphayo.

¹⁰“Mimi Mwenyezi Mlungu naamba, ‘Munaamba kukala phatu phapha ni gandzo phasipho na mana, phasipho na mutu wala nyama. Ela mo ndani ya midzi ya Juda yotsamwa na barabara za Jerusalemu zorichwa wekee bila atu wala nyama, kundasikirwa tsona ¹¹33:11 1 Nyakati 16:34; 2 Nyakati 5:13; 7:3; Ezira 3:11; Zaburi 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1sauti za raha na kuhererwa, njerejere apigirwazo bwana na bibi arusi na sauti za aimbadzi wakati anareha sadaka za shukurani nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu:

“Mlavireni shukurani Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi

mana Mwenyezi Mlungu ni mnono,

mana mendzwaye taisika ta kare na kare!”

¹²“ ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba hivi, “Phatu phapha ambapho ni gandzo phasipho na atu wala nyama na kpwenye midziye yosi, kundakala na marisa manono ga kutosha arisa kurisa mifugo yao. ¹³Arisa andaolanga tsona mangʼondzi gao, kpwenye midzi ya myangoni, midzi ya Shefela, midzi ya Negebu, tsi ya Benjamini, vidzidzi vyozunguluka Jerusalemu na midzi ya Juda, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

¹⁴33:14 Jeremia 23:5–6“ ‘Mimi Mwenyezi Mlungu naamba kukala, wakati uredza ndiphotimiza ahadi nriyoika na atu a Iziraeli na atu a Juda. ¹⁵Siku zizo na wakati uho nindahenda Panda yenye haki itsephule kula chivyazi cha Daudi, naye andahenda haki na garigo sawa kpwenye yo tsi. ¹⁶Siku zizo tsi ya Juda indativywa na Jerusalemu indakala salama, nayo indaihwa, “Mwenyezi Mlungu ndiye haki yehu.” ’ ”

¹⁷33:17 2 Samueli 7:12–16; 1 Afalume 2:4; 1 Nyakati 17:11–14Mana Mwenyezi Mlungu anaamba, “Daudi kandakosa mutu wa kusagarira chihi cha utawala cha nyumba ya Iziraeli. ¹⁸33:18 Isabu 3:5–10Vivyo hivyo alavyadzi-sadaka kula chivyazi cha Alawi taandakosa mutu ndiyeima mbere zangu kunilavira sadaka za kuochwa, sadaka za mtsere wa kuocha na sadaka zanjina hata kare na kare.”

¹⁹Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia achiamba, ²⁰Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, “Dza viratu ambavyo tamuweza kuvundza chilagane changu nrichoika kuhusu usiku na mutsi kpwedza wakatiwe niriopanga, ²¹vivyo hivyo chilagane changu na Daudi mtumishi wangu tachiweza kuvundzika, na kumuhenda iye akose mwana mlume wa kusagarira chihiche cha utawala na piya chilagane changu na atumishi angu alavyadzi-sadaka a chivyazi cha Lawi. ²²Dza nyenyezi ko mlunguni na mtsanga baharini usivyoolangika, ndivyo ndivyoenjereza chivyazi cha Daudi mtumishi wangu na alavyadzi-sadaka ario chivyazi cha Lawi anihumikirao.”

²³Mwenyezi Mlungu wamuamba Jeremia, ²⁴“Dze tamdzangbwechunguza gara gagombwago ni hinya atu? Aho nkuamba, ‘Mwenyezi Mlungu akarema zo falume mbiri arizozitsambula.’ Akabera atu angu chiasi cha kuona kukala si taifa mwao matsoni. ²⁵Mwenyezi Mlungu anaamba hivi, ‘Kala siikire chilagane changu cha usiku na mutsi na kuika malagizo kuhusu utaratibu wa mlunguni na duniani, ²⁶phahi ningerema cho chivyazi cha Jakobo na Daudi mtumishi wangu na nisingetsambula mmwenga wa chivyaziche kutawala chivyazi cha Burahimu, Isaka na Jakobo. Mana ndaaonera mbazi na niauyizire kuongokerwa kpwao.’ ”

Ujumbe kpwa Zedekiya

¹34:1 2 Afalume 25:1–11; 2 Nyakati 36:17–21Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia, wakati Nebukadineza mfalume wa Babeli na jeshire rosi na falume zosi zokala tsini ya utawalawe ariphokala anapigana na Jerusalemu na midzi chiyoizunguluka. ²Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli wamuamba, “Phiya kpwa Zedekiya mfalume wa Juda ukamuambe kukala mimi Mwenyezi Mlungu naamba, ni phephi kutiya mudzi uhu mikononi mwa mfalume wa Babeli naye andauocha na moho. ³Kundaweza kuchimbira bii, ela undagbwirwa na kutiywa mwakpwe mikononi. Undamuona ye mfalume wa Babeli na matsogo mwenye na undagomba naye uso kpwa uso, chisha andakuphirika Babeli. ⁴Ela sikira neno ra Mwenyezi Mlungu uwe Zedekiya mfalume wa Juda. Mwenyezi Mlungu anaamba hivi kukuhusu, ‘Kundaolagbwa na upanga, ⁵uwe undafwa na amani. Dza viratu atu arivyofukizira uvumba akareo, yani afalume a kare ariokutanguliya, ndivyo ndivyokufukizira uvumba kukupha ishima na kukuririra na kuamba, “Masikini mfalume wehu akafwa!” Mana mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba neno riri.’ ”

⁶Phahi nabii Jeremia wagomba na Zedekiya mfalume wa Juda ko Jerusalemu, ⁷wakati jeshi ra mfalume wa Babeli kala rinapigana na atu a Jerusalemu na atu a midzi ya Juda ambavyo kala ikasala. Midzi iyo kala ni Lakishi na Azeka, mana ndiyo midzi yenye ngome yokala ikasala.

Atumwa a Chieburania anarichwa huru

⁸Jeremia waphaha ujumbe tsona kula kpwa Mwenyezi Mlungu bada ya mfalume Zedekiya kuika chilagane na atu osi a Jerusalemu kuatangazira uhuru atumwa. ⁹Chila mutu kala ni amriche huru mtumwa wa Chieburania akale ni mchetu au mlume; ili phasikale na mutu ndiyemuhenda mtumwa Mueburania myawe. ¹⁰Phahi maofisaa osi na atu arioika chilagane chicho akubali kurichira atumwa aho a chilume na a chichetu ili asikale atumwa tsona. ¹¹Ela badaye agaluka achiahala nyo atumwa ariokala akaarichira huru nao achialazimisha kukala atumwa tsona.

¹²Mwenyezi Mlungu achigomba na Jeremia achimuamba, ¹³“Mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli naamba, ‘Náika chilagane na akare enu nriphoatuluza kula tsi ya Misiri murikokala atumwa. Naambira, ¹⁴34:14 Kutsama 21:2; Kumbukumbu 15:12“Chila mwisho wa mwaka wa sita ni lazima mriche huru Aeburania ayawenu ambao mwaguzirwa na akuhumikireni kpwa muda wa miaka sita, ni lazima muarichire. Ela akare enu taanisikizire wala kuniphundza. ¹⁵Dzuzi-dzuzi mwimwi mwatubu na kuhenda haki mbere zangu mana chila mmwenga warichira mtumwa wa Chieburania akale huru. Hata mwahenda ika chilagane mbere zangu kpwenye nyumba ninamoabudiwa. ¹⁶Ela badalaye mchigaluka na mchiriifya dzina rangu, mana chila mutu wauyira kuhala atumwae a chichetu na a chilume ambao kala akaaricha aphiye vyao amendzako, na mchiashurutisha akale atumwa tsona.” ’ ”

¹⁷Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba, “Mwimwi tamyaniogopha kpwa kutangaza uhuru, chila mmwenga kpwa nduguye na jiraniwe. Lola, nakutangazirani kuolagbwa na upanga, ukongo mui na ndzala, Mwenyezi Mlungu anaamba. Nindakuhendani mkale utu wa kutisha matsoni pha falume zosi duniani. ¹⁸Nyo atu ariovundza chilagane changu na kusatimiza masharuti ga chilagane arichoika mbere zangu ndaahenda dza mwana ngʼombe ariyemkata manungu mairi na achitsupa kahi-kahize. ¹⁹Atu hinyo ni vilongozi a Juda na a Jerusalemu, aimirizi a muhala, atu ariotulwa, alavyadzi-sadaka na atu osi a yo tsi, ariotsupa kahi-kahi ya vyo vipande viiri vya ye mwana ngʼombe. ²⁰Nami ndaatiya mikononi mwa maadui gao alondao kuaolaga. Nyufu zao zindakala chakurya cha nyama a mapha na nyama a tsakani. ²¹Nindamtiya Zedekiya mfalume wa Juda na maofisaage mikononi mwa maadui gao alondao kuaolaga, yani mikononi mwa jeshi ra mfalume wa Babeli arioaricha na kuphiya vyao. ²²Mimi Mwenyezi Mlungu ndaamuru, auye kahi ya mudzi uhu. Yo midzi andaipiga viha, aiteke na kuiocha. Nami ndaihenda yo midzi ya Juda ikale magandzo na wekee bila atu.”

Uaminifu wa atu a nyumba ya Rekabu

¹35:1 2 Afalume 23:36—24:6; 2 Nyakati 36:5–7Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia, wakati wa utawala wa Jehoyakimu mwana wa Josiya, mfalume wa Juda, achimuamba ²“Phiya kpwa mryango wa Rekabu ukaalike edze kpwenye chumba chimwenga kahi ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu, chisha uaphe uchi anwe.” ³Phahi nakpwendaiha Jaazania mwana wa Jeremia, mdzukulu wa Habazinia na nduguze na anae osi na atu osi a nyumba ya Rekabu. ⁴Nchedza nao nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu nchiainjiza chumbani mwa ana a mutu wa Mlungu Hanani, mwana wa Igidalia, chumba hicho kala chi phephi na chumba cha vilongozi, dzulu ya chumba cha Maaseya mwana wa Shalumu, muimirizi wa ryango. ⁵Chisha nchiika mbere zao kadzama zirizo tele uchi na kasi, nchiaambira “Nwani uchi.” ⁶Ela nyo achijibu achiamba, “Swino tahundanwa uchi bii, mana mkare wehu Jonadabu mwana wa Rekabu wahulagiza achiamba, ‘Msinwe uchi, mwimwi na ana enu hata kare na kare. ⁷Piya msidzenge nyumba, msiphande mbeyu mindani wala kukala na chunga cha mizabibu. Ela mundaishi mahemani siku zosi za maisha genu, ili msagale maisha mare kpwenye yo tsi mriyo mu ajeni.’ ⁸Swiswi hwagagbwira gosi hurigoamuriwa ni mkare wehu Jonadabu mwana wa Rekabu. Swiswi na achetu ehu na ana ehu a chilume na a chichetu tahudzangbwenwa uchi bii, ⁹taudzangbwedzenga nyumba za kuishi mumo, kukala chunga cha mizabibu wala minda. ¹⁰Ela hukasagala mahemani kulunga gosi hurigolagizwa ni mkare wehu Jonadabu mwana wa Rekabu. ¹¹Ela Nebukadineza mfalume wa Babeli ariphokpwedzapigana na tsi ihi, huchiamba, ‘Ndzoni huchimbire jeshi ra Akalidayo na jeshi ra Aaramu.’ Ndiyo mana hukakala huchisagala Jerusalemu.”

¹²Chisha Mwenyezi Mlungu achigomba na Jeremia achimuamba, ¹³“Mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli nakuamba phiya ukaambire atu a Juda na a Jerusalemu hivi, ‘Dze tamuweza kugbwira mafundzo na kulunga maneno gangu? ¹⁴Ro lagizo ra kusanwa uchi ririrolaviwa ni Jonadabu mwana wa Rekabu ralungbwa, nao taanwa uchi hadi rero, mana anatii ro lagizo arirohewa ni mkare wao. Mimi nikagomba namwi kano kpwa kano ela tamukaniphundza. ¹⁵Nikaenderera kukuhumirani mosi atumishi angu manabii kuamba, “Chila mutu naariche uyiwe, adzirekebishe na asilunge milungu yanjina wala kuihumikira. Muchihenda vivyo mundaishi kpwenye tsi nriyokuphani mwimwi na akare enu.” Ela mwimwi tamuyanihegera sikiro au kuniphundza. ¹⁶Atu a chivyazi cha Jonadabu mwana wa Rekabu arigbwira ro lagizo arirolagizwa ni mkare wao, ela mwimwi mwarema kuniphundza.

¹⁷“ ‘Kpwa hivyo ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Lola nindaarehera mai atu a Juda na osi a Jerusalemu nrigoamba ndaarehera, kpwa sababu nkagomba nao, ela taaniphundza, nikaaiha ela taaihika.” ’ ”

¹⁸Phahi Jeremia achiaambira atu a nyumba ya Rekabu, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Kpwa sababu mkalunga go malagizo ga mkare wenu Jonadabu na kugbwira malagizoge gosi na kuhenda vyosi arivyokulagizani, ¹⁹phahi mimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli naamba kukala Jonadabu mwana mlume wa Rekabu kandakosa mutu wa kunihumikira.”

Jehoyakimu anaocha chitabu cha Jeremia

¹36:1 2 Afalume 24:1; 2 Nyakati 36:5–7; Danieli 1:1–2Mwaka wa ne wa utawala wa Jehoyakimu mwana wa Josiya, mfalume wa Juda, Mwenyezi Mlungu wamuamba Jeremia, ²“Hala chitabu uandike gosi ndigokuambira kuhusu Iziraeli, Juda na mataifa gosi kula wakati nriphoandza kugomba nawe, wakati wa utawala wa Josiya hadi rero. ³Mendzerepho atu a Juda ndiphosikira kuhusu mai gosi nipangago kuahendera andaricha uyi wao. Achihenda hivyo, mimi nindaaswamehe makosa gao na dambi zao.”

⁴Phahi Jeremia wamuiha Baruku mwana wa Neriya. Ariphokpwedza, Jeremia wagomba arigokala akaambirwa ni Mwenyezi Mlungu, naye Baruku achikala anagaandika chitabuni. ⁵Phahi Jeremia achimlagiza Baruku, “Mimi siruhusiwa kuphiya nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ⁶Kpwa hivyo uwe phiya nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu siku ambayo atu andakala ana mfungo. Kaasomere nyo atu go garigo mo chitabuni ambago nkakuambira ugaandike. Asomere atu osi a Juda edzao kula midzini mwao. ⁷Mendzerepho andamvoya Mwenyezi Mlungu aaswamehe na kukala chila mutu andaricha uyiwe, mana Mwenyezi Mlungu akapanga kuatiya adabu atu aha kpwa tsukizi nyinji sana.” ⁸Naye Baruku mwana wa Neriya wahenda dza nabii Jeremia arivyomlagiza. Iye wasoma go garigokala chitabuni mo nyumba ya Mwenyezi Mlungu go maneno ga Mwenyezi Mlungu.

⁹Mwezi wa tisiya, mwaka wa tsano wa utawala wa Jehoyakimu mwana wa Josiya, mfalume wa Juda, atu osi ko Jerusalemu na osi ariola midzi ya Juda kpwedza Jerusalemu, atangaza mfungo mbere za Mwenyezi Mlungu. ¹⁰Phahi Baruku wasoma cho chitabu chokala na ujumbe wa Jeremia ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu, kpwenye chumba cha muandishi yeihwa Gemaria, mwana wa Shafani, chokala muhala wa dzulu phephi na Ryango Dziphya ra nyumba ya Mwenyezi Mlungu.

¹¹Kpwedzasikira nyo ujumbe wa Mwenyezi Mlungu uriosomwa kula mo chitabuni, Mikaya mwana wa Gemaria, mdzukulu wa Shafani, ¹²wateremuka hadi chumba cha muandishi chokala ndani ya dzumba ra chifalume, ambako vilongozi osi kala asegere: Muandishi Elishama, Delaya mwana wa Shemaya, Elinathani mwana wa Akibori, Gemaria mwana wa Shafani, Zedekiya mwana wa Hanania na vilongozi osi. ¹³Mikaya achiaambira maneno gosi ambago kala gakasomwa ni Baruku kula mo chitabuni mbere za atu. ¹⁴Phahi maofisaa osi achimuhuma Jehudi mwana wa Nethania, mwana wa Shelemia, mwana wa Kushi akamuambire Baruku, “Ndzo na cho chitabucho urichochisoma mbere za atu.” Baruku mwana wa Neriya wahala chira chitabu mwakpwe mkpwononi achiphiya. ¹⁵Nao achimuamba, “Sagala uhusomere cho chitabu.” Phahi Baruku achiasomera. ¹⁶Ariphosikira gara maneno achilolana enye kpwa enye kpwa wuoga na achimuambira Baruku, “Ni lazima hukamuambire mfalume ujumbe uhu wosi.” ¹⁷Chisha achimuuza Baruku achimuamba, “Huambire gano gosi wagaandikadze? Ikale Jeremia wagomba nawe uchiandika?” ¹⁸Baruku achiajibu achiamba, “Ehe gaga gosi wagagomba, nami nchigaandika na wino mumu chitabuni.” ¹⁹Phahi nyo maofisaa achimuamba Baruku, “Uwe na Jeremia phiyani mkadzifwitse, na mutu asimanye mchadzifwitsa kuphi.”

²⁰Bada ya kuchiika cho chitabu chumbani mwa muandishi Elishama, aphiya ko muhalani kpwa mfalume achendamuambira gosi. ²¹Chisha mfalume achimuhuma Jehudi akahale cho chitabu. Naye achendachihala mo chumbani mwa muandishi Elishama achedzamsomera mfalume na go maofisaa gosi garigokala gaimire phephi na mfalume. ²²Kala ni mwezi wa tisiya naye mfalume kala asegere ndani ya nyumba ihumirwayo wakati wa mnyevu na mbereze kala phana dzocho ra moho ndani ya nyungu. ²³Chila Jehudi ariphomala kusoma karatasi tahu au ne, ye mfalume wazikata na rumu na achizitsupha ndani ya yo nyungu ya moho, hadi chitabu chosi chichisira kuphya. ²⁴Ela mfalume na atumishie osi taaogophere wala kukpwanyula mavwazi gao kpwa sonono ariphosikira maneno higo. ²⁵Hata dzagbwe Elinathani, Delaya na Gemaria amʼbembeleza mfalume asioche cho chitabu, ela kayaaphundza. ²⁶Naye mfalume achilagiza mwanawe Jerahimeeli, Seraya mwana wa Azirieli na Shelemia mwana wa Abudeeli akamgbwire muandishi Baruku na nabii Jeremia, ela Mwenyezi Mlungu achikala akaafwitsa.

²⁷Bada ya mfalume kuocha chira chitabu ambacho Baruku wachiandika kpwa maneno ga Jeremia, Mwenyezi Mlungu achimuamba Jeremia, ²⁸“Hala chitabu chanjina uchiandike ujumbe wosi ambao kala u kpwenye chitabu cha kpwandza chirichoochwa ni Jehoyakimu mfalume wa Juda. ²⁹Chisha muambire Jehoyakimu mfalume wa Juda, ‘Mwenyezi Mlungu anaamba: Uwe wachiocha cho chitabu na uchiamba, “Kpwa utu wani waandika mo chitabuni kukala ati mfalume wa Babeli ni lazima edze abanange tsi ihi na kuaolaga atu na nyama osi ariomumu?” ³⁰Kpwa hivyo kuhusu Jehoyakimu mfalume wa Juda, Mwenyezi Mlungu anaamba, “Kandakala na mutu wa chivyaziche wa kusagarira chihi cha utawala cha Daudi. Lufure rindatsuphiwa kondze riphye na dzuwa mutsi na usiku rindalwamiswa ni manena. ³¹Nindamtiya adabu iye, anae na atumishie kpwa uyi wao. Nindaahenda aho na nyo atu asagalao Jerusalemu na a Juda aphahwe ni chila aina ya uyi nriogomba nindaahenda, mana taayasikira bii.” ’ ”

³²Phahi Jeremia wahala chitabu chanjina achimupha muandishi Baruku mwana wa Neriya. Naye Jeremia achigomba tsona na Baruku achiandika. Iye waandika gosi garigokala ndani ya chira chitabu chirichoochwa ni Jehoyakimu mfalume wa Juda isiphokala charo hichi waandika maneno manji zaidi.

Jeremia anafungbwa jela

¹37:1 2 Afalume 24:17; 2 Nyakati 36:10Zedekiya mwana wa Josiya watawazwa ni mfalume Nebukadineza wa Babeli kuitawala Juda badala ya Konia mwana wa Jehoyakimu. ²Ela iye, atumishie na atu a tsiiye taayagagbwira gokala gakagombwa ni Mwenyezi Mlungu kutsupira nabii Jeremia.

³Phahi mfalume Zedekiya wahuma Jehukali mwana wa Shelemia phamwenga na mlavyadzi-sadaka Zefania mwana wa Maaseya kpwa nabii Jeremia kumuamba, “Nakuvoya uhuvoyere kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.” ⁴Wakati uho Jeremia kala achere na uhuru wa kunyendeka kahi ya nyo atu, mana kala kadzangbwefungbwa jela. ⁵Jeshi ra Farao kala riredza kula Misiri; Akalidayo ariokala akazangira Jerusalemu ariphosikira habari zao, auka.

⁶Phahi Mwenyezi Mlungu wagomba na nabii Jeremia achiamba, ⁷“Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Muambire ye mfalume wa Juda ariyekuhuma kpwangu kpwedzaniuza mashauri kuhusu jeshi ra Farao richirokpwedza kukuterya kukala ri phephi kuuya Misiri, tsi yao. ⁸Nao Akalidayo andauya edze apigane na mudzi uhu, aho andauhala na autiye moho. ⁹Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Msidzichenge mukaamba, atu a Babeli andahuricha. Mana taandauka bii. ¹⁰Na hata mchiturya jeshi rosi ra Babeli munaropigana naro hata asale achiolumizwa bahi mwao mahemani, aho andaunuka edze aoche mudzi uhu.’ ”

¹¹Bada ya jeshi ra Babeli kuchimbira Jerusalemu kpwa sababu ya jeshi ra Farao, ¹²Jeremia watuluka Jerusalemu achiphiya tsi ya Benjamini kpwendahewa urisiwe kahi ya atue. ¹³Ela ariphofika Ryango ra Benjamini, mkpwulu wa arindzi aihwaye Irija mwana wa Shelemia, mdzukulu wa Hanania, achimgbwira nabii Jeremia achimuamba, “Uwe unachimbira ukadziunge na Akalidayo!” ¹⁴Jeremia achiamba, “Hata, mino sichimbira kpwa nkadziunge na Akalidayo.” Ela Irija kayalonda kumphundza, badalaye wamgbwira Jeremia achimphirika kpwa vilongozi. ¹⁵Nyo vilongozi kala akammena sana Jeremia, achimpiga na achimtiya ndani ya nyumba ya muandishi Jonathani ambayo kala ikahendwa jela. ¹⁶Phahi Jeremia watiywa dibwani mo jela kpwa muda mure.

¹⁷Chisha mfalume Zedekiya wamlagizira na achirehwa phakpwe dzumbani. Achimuuza chisiri achimuamba, “Dze una ujumbe wowosi kula kpwa Mwenyezi Mlungu?” Jeremia achimuamba, “Ehe, uwe undatiywa mikononi mwa mfalume wa Babeli.” ¹⁸Chisha Jeremia achimuuza mfalume Zedekiya, “Nakukoserani, au naakoserani atumishio au atu hinya hata unitiye jela? ¹⁹Akuphi nyo manabiio ariokulavira unabii kpwa kuamba kukala mfalume wa Babeli kandakuvamia uwe wala tsi ihi? ²⁰Ela vivi niphundza uwe bwana na mfalume wangu. Nakuvoya usiniuyize nyumbani mwa muandishi Jonathani, sedze nchafwerera kuko.” ²¹Phahi mfalume Zedekiya walavya amuri Jeremia aikpwe kpwenye muhala wa mrindzi na ahewe mkpwahe mwenga chila siku hadi yo mikahe ichisira mo mudzini. Phahi Jeremia wasala kpwenye muhala wa mrindzi.

Jeremia anatiywa ndani ya birika risiro na madzi

¹Shefatia mwana wa Matani, Gedalia mwana wa Pashihuri, Jukali mwana wa Shelemia na Pashihuri mwana wa Malikija asikira go maneno Jeremia arigokala achiambira atu. Iye kala akaamba, ²“Mwenyezi Mlungu anaamba kukala mutu yeyesi ndiyesala kpwenye mudzi uhu andafwa kpwa upanga, ndzala na makongo, ela iye ndiyephiya Babeli, andakala moyo, iye andativya rohore. ³Na Mwenyezi Mlungu anaamba, ‘Mudzi uhu undakala tsini ya jeshi ra mfalume wa Babeli, ndiyeuteka.’ ” ⁴Chisha vilongozi achimuamba mfalume, “Mutu yuyu naaolagbwe kpwa kuvundza mioyo ya nyo anajeshi ariosala mu mudzini na nyo atu kpwa go agombago. Mana mutu yuyu kaavoyera atu aha manono ela anaavoyera mai.” ⁵Mfalume Zedekiya achiamba, “Mutu iye a mwenu mikononi, muhendeni mlondaro, nami sindakupingani.” ⁶Phahi amuhala Jeremia achimtiya ndani ya birika ra madzi ra Malikija mwana wa mfalume chokala kpwenye muhala wa arindzi. Amtsereza na kowa mo birikani mokala tamuna madzi ela matope. Phahi Jeremia achizama mo matopeni.

⁷Ela Ebedi-Meleki Mkushi yetulwa kpwa ajili ya utumishi kpwenye dzumba ra mfalume, wasikira kukala Jeremia akatiywa birikani. Wakati mfalume kala asegere Ryango ra Benjamini, ⁸Ebedi-Meleki watuluka mo dzumbani mwa mfalume achendamuamba, ⁹“Bwana na mfalume wangu, atu hinya akamuhendera uyi nabii Jeremia kpwa kumtiya birikani, naye andahirika na ndzala mana takuna chakurya chichosala mu mudzini.” ¹⁰Phahi mfalume achimlagiza Ebedi-Meleki, yuya Mkushi achimuamba, “Hala atu ahahu kula hipha mukamtuluze nabii Jeremia kula mo birikani kabila kadzangbwekufwa.” ¹¹Kpwa hivyo Ebedi-Meleki na nyo atu achiphiya ko dzumbani kpwa mfalume, achiinjira chumba cha kuikira azina. Achihala mademu achimtserezera Jeremia mo birikani na kowa. ¹²Chisha Ebedi-Meleki, Mkushi achimuamba Jeremia, “Hala go mademu ugatiye mwako makpwaphani ndipho uvwale yo kowa.” Naye Jeremia achihenda hivyo. ¹³Phahi achimvweha dzulu kuhumira yo kowa hadi achimtuluza kula mura birikani naye Jeremia achisala pho muhala wa arindzi.

¹⁴Phahi mfalume Zedekiya wahuma atu akamuhale nabii Jeremia, nao achimreha mryango wa hahu wa nyumba ya Mwenyezi Mlungu. Ye mfalume achimuamba Jeremia, “Ndakuuza swali nami navoya usinifwitse chitu.” ¹⁵Jeremia achimuamba Zedekiya, “Dze, nchikujibu kundaniolaga? Hata nkakupha ushauri kundaniphundza bii.” ¹⁶Ndipho mfalume Zedekiya achimuapira Jeremia chisiri achimuamba, “Dza vyo Mwenyezi Mlungu aishivyo, iye anayehuhenda husohe, mimi sindakuolaga wala kukulavya kpwa nyo alondao kukuolaga.”

¹⁷Phahi Jeremia achimuamba Zedekiya, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli, anaamba kukala uchidzisalimisha kpwa vilongozi a mfalume wa Babeli, undakala ukativya maishago na mudzi uhu taundaochwa, na uwe phamwenga na atu a nyumbayo mundaenderera kuishi. ¹⁸Ela usiphodzisalimisha kpwa vilongozi a mfalume wa Babeli, phahi mudzi uhu undatiywa mikononi mwa Akalidayo, nao andauocha nawe kundaweza kuchimbira kula mwao mikononi.” ¹⁹Mfalume Zedekiya achimuamba Jeremia, “Naogopha Ayahudi ariodziunga na Akalidayo, mana aho Akalidayo anaweza kunilavya kpwa aho Ayahudi akanihenda vii.” ²⁰Jeremia achiamba, “Taandakulavya. Uwe kubali gaga ga Mwenyezi Mlungu nikuambirago, nawe mambogo gandakala manono na kundaolagbwa bii. ²¹Ela uchirema kudzisalimisha, higa ndigo Mwenyezi Mlungu achigonionyesa: ²²Achetu osi achiosala kpwenye dzumba ra mfalume wa Juda andaphirikpwa kpwa vilongozi a mfalume wa Babeli. Nao nyo achetu andaamba,

‘Atu uaaminio akakuchenga

agbwira njira zao;

kpwa vira magulugo gakazikika matopeni,

asenao akakuricha.’

²³“Acheo na anao osi andalaviwa kpwa Akalidayo. Na hata uwe mwenye kundaweza kuchimbira kula mwao mikononi, ela undagbwirwa ni mfalume wa Babeli na mudzi uhu undaochwa.”

²⁴Phahi Zedekiya achimuamba Jeremia, “Usimuambire mutu yeyesi mambo gaga huchigobisha, nawe kundafwa. ²⁵Ichikala nyo vilongozi andasikira kukala nkabisha nawe na edze akuambe, ‘Huambire go uchigogomba na ye mfalume, usihufwitse naswi tahundakuolaga,’ ²⁶Phahi aambire, ‘Che namvoya mfalume asiniuyize nyumbani kpwa Jonathani sedze nchafwerera kuko.’ ” ²⁷Phahi nyo maofisaa akpwedzamuuza Jeremia, naye achiaambira viratu vira arivyokala akaambwa ni mfalume agombe. Kpwa hivyo taamuzire utu wanjina tsona, mana kala taphana mutu ariyesikira ariphogomba na mfalume. ²⁸38:28 Ezekieli 33:21Phahi Jeremia wasala kpwenye muhala wa arindzi hadi siku Jerusalemu iriphotekpwa.

Jerusalemu inatekpwa

¹Mwezi wa kumi wa mwaka wa tisiya wa Zedekiya mfalume wa Juda kutawala, Nebukadineza mfalume wa Babeli wakpwedza na jeshire rosi kpwedzavamia Jerusalemu. ²Iriphofika siku ya tisiya ya mwezi wa ne, mwaka wa kumi na mwenga wa utawala wa Zedekiya, ukuta wa nyo mudzi wabomolwa. ³Phahi Jerusalemu iriphohalwa mateka, maofisaa osi a mfalume wa Babeli akpwedza achisagala ryango ra kahi-kahi achiandza kutawala. Aho kala ni Nerigali-Sharezeri kula Samigari, Nebo-Sarisekimu mkpwulu wa maofisaa na maofisaa anjina kula kpwa mfalume wa Babeli. ⁴Mfalume Zedekiya na anajeshi osi ariphoaona, achimbira kula mo mudzini usiku kutsupira munda wa mfalume, achitsupa na ryango ra kahi-kahi za zo kuta mbiri na achilongoza kuphiya uphande wa Araba.39:4 Araba ni dete ra Joridani uphande wa mlairo wa dzuwa wa Jerusalemu.⁵Ela ro jeshi ra Akalidayo raazoresa hadi achimgbwira Zedekiya kpwenye tsi ya kugbwa ya Jeriko, achimuhala achiphiya naye kpwa Nebukadineza mfalume wa Babeli hiko Ribula kahi ya tsi ya Hamathi naye achimuamula. ⁶Kuko Ribula ye mfalume wa Babeli watsindza ana osi a Zedekiya mbereze na kuolaga vilongozi osi a Juda. ⁷Chisha achimsokola matso ye Zedekiya na achimfunga silisili za shaba ili amphirike Babeli. ⁸Nyo Akalidayo aocha dzumba ra mfalume na zo nyumba za atu na achibomola ukuta wa Jerusalemu. ⁹Nebuzaradani, mkpwulu wa arindzi a mfalume achiahala mateka, nyo atu ariosala mo mudzini, nyo ariokala akadzisalimisha kpwakpwe na atu anjina osi achiphiya nao Babeli. ¹⁰Ela Nebuzaradani waricha atu ariokala ni achiya kahi ya tsi ya Juda na achiapha mizabibu na minda yokala na mimea wakati uho.

¹¹Nebukadineza mfalume wa Babeli kala akamlagiza Nebuzaradani, mkpwulu wa arindzi a mfalume, kuhusu Jeremia, kuamba, ¹²“Muhale na umrinde vinono, usimuhende rorosi iyi, ela muhendere rorosi akuambiraro.” ¹³Phahi Nebuzaradani, mkpwulu wa arindzi wa mfalume na Nebushazibani, mkpwulu wa vilongozi na Nerigali-Sharezeri mutu wa cheo chikulu na maofisaa osi anjina a mfalume wa Babeli, ¹⁴alagiza Jeremia atuluzwe kula muhala wa arindzi, achimuika tsini ya urindzi wa Gedalia mwana wa Ahikamu, mdzukulu wa Shafani amuuyize kpwao. Ndipho Jeremia achendasagala na atu a kpwao.

¹⁵Jeremia ariphokala akafungirwa ndani ya muhala wa arindzi, Mwenyezi Mlungu wagomba naye achimuamba, ¹⁶“Phiya ukamuambire Ebedi-Meleki kukala, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, ‘Lola, ndatimiza nrigogomba kuhusu mudzi uhu, si kpwa manono, ela kpwa mai. Nawe undagaona wakati ndiphohendeka. ¹⁷Ela mino ndakuokola siku iyo. Kundatiywa mikononi mwa hinyo atu uaogophao, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. ¹⁸Mana kpwa kpweli ndakutivya, nawe kundaolagbwa na upanga, ela undatiya kpwa sababu unanikuluphira,’ mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

Jeremia anarichwa huru

¹Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia bada ya kukala akarichirwa ni Nebuzaradani mkpwulu wa arindzi a mfalume ko Rama. Nebuzaradani kala akamuona Jeremia akafungbwa silisili phamwenga na atu osi a Jerusalemu na a Juda ariokala akahalwa mateka anaphirikpwa Babeli. ²Nebuzaradani ariphomphaha Jeremia wamuiha kanda achimuamba “Mwenyezi Mlungu, Mlunguo waatangazira kukala phatu phapha phandafikpwa ni mashaka higa. ³Naye akahenda kpweli dza vira arivyoamba andahenda. Vivi vyakala kpwa kukala mwamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu tsona tamumphundzire bii. ⁴Ela vivi rero nakuvugula silisili za mikononi nikurichire. Ichikala u tayari kuphiya nami Babeli, huphiye nami ndakutundza vinono. Ela napho kulonda, tsambula phophosi ulondapho kpwenye tsi yosi hino nawe uphiye. ⁵Ichikala undasala, phahi uya kpwa Gedalia, mwana wa Ahikamu, mdzukulu wa Shafani, ariyetsambulwa ni mfalume wa Babeli aimirire midzi ya Juda, ukasagale phamwenga na nyo atu, au uphiye kokosi ambako unaona ni sawa kuphiya.” Ye mkpwulu wa arindzi wamupha chakurya, zawadi na achimrichira aphiye vyakpwe. ⁶Phahi Jeremia waphiya kpwa Gedalia mwana wa Ahikamu hiko Mizipa, achendasagala kuko phamwenga na atu ambao kala akasala kpwenye tsi iyo.

⁷40:7 2 Afalume 25:22–24Akulu osi a majeshi na vikosi vyao ariodzifwitsa ko tsi ya kugbwa wakati wa viha asikira kukala mfalume wa Babeli kala akatsambula Gedalia mwana wa Ahikamu kukala liwali kahi ya yo tsi. Piya asikira kala akamuika chilongozi wa alume, achetu na anache ambao kala ni achiya kpwenye yo tsi, ambao taaharirwe mateka kuphirikpwa Babeli. ⁸Ndipho achedza kpwa Gedalia ko Mizipa. Aho kala ni Isimaili mwana wa Nethania, Jonathani na Johanani ana a Karea, Seraya mwana wa Tanihumethi, ana a Efai Munetofa, Jezaniya kula Maaka, aho osi na vikosi vyao. ⁹Gedalia mwana wa Ahikamu, mdzukulu wa Shafani waapira aho na vikosi vyao achiamba, “Msiogophe kuahumikira Akalidayo, sagalani mumu tsini na mumuhumikire mfalume wa Babeli na mambo genu gandakuphihiranito. ¹⁰Mimi nindasala Mizipa nkuwakilisheni mbere za Akalidayo ndiohutsolokera. Ela mwimwi siyani uchi wa zabibu, mvune matunda ga wakati wa vuri, mtengeze mafuha ga zaituni, mgatiye miyoni na msagale kpwenye midzi mriyoihala.” ¹¹Vivyo hivyo, Ayahudi ariokala Moabu, Amoni, Edomu na tsi zosi ariphosikira kukala mfalume wa Babeli kala akaricha atu ko Juda na achitsambula Gedalia mwana wa Ahikamu mdzukulu wa Shafani, akale mtawala wao, ¹²osi auya kula kokala akatsamukana achiphiya tsi ya Juda kpwa Gedalia ko Mizipa. Achendavuna zabibu na matunda ga vuri kpwa unji.

¹³Phahi Johanani mwana wa Karea na vilongozi osi a jeshi ariodzifwitsa ko weruni, akpwedza kpwa Gedalia ko Mizipa ¹⁴achimuamba, “Unamanya kukala mfalume Baalisi wa Aamoni akahuma Isimaili mwana wa Nethania edze akuolage?” Ela Gedalia mwana wa Ahikamu kayaamini. ¹⁵Phahi Johanani wamuiha njama Gedalia ko Mizipa achimuamba, “Niricha nikamuolage Isimaili mwana wa Nethania na taphana ndiyemanya. Kpwa utu wani akuolage na kuahenda Ayahudi osi achiokukuluphira atsamuke na atu a Juda asereo aangamike?” ¹⁶Ela Gedalia mwana wa Ahikamu achimuamba Johanani mwana wa Karea, “Usimuolage, unagomba handzo, Isimaili kaweza kuhenda dzambo dza hiro.”

Gedalia anaolagbwa

¹41:1 2 Afalume 25:25Mwezi wa sabaa, Isimaili mwana wa Nethania, mdzukulu wa Elishama, ambaye kala ni wa chivyazi cha chifalume, wakpwedza kpwa Gedalia mwana wa Ahikamu phamwenga na ayae kumi ko Mizipa. Wakati ariphokala anarya chakurya phamwenga Gedalia ko Mizipa, ²Isimaili mwana wa Nethania na hara atu kumi ariokala a phamwenga naye aunuka achimuolaga Gedalia mwana wa Ahikamu, mdzukulu wa Shafani na upanga, iye ambaye mfalume wa Babeli kala akamtsambula akale chilongozi wa yo tsi. ³Isimaili piya waatsindza Ayahudi osi ariokala na Gedalia hiko Mizipa, na anajeshi a Akalidayo ariokala kuko.

⁴Siku ya phiriye bada ya kuolagbwa Gedalia, kabila tagadzangbwemanyikana, ⁵phakpwedza atu mirongo minane kula Shekemu, Shilo na Samariya. Atu aha kala akanyola vyeru vyao, akavwala mademu na miri yao kala ikakatwa-katwa. Atu aha kala akedza nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu kulavya sadaka za mtsere na uvumba. ⁶Phahi Isimaili mwana wa Nethania wauka Mizipa achendaaphokera kuno anarira. Ariphokutana nao waambira, “Ndzoni kpwa Gedalia mwana wa Ahikamu.” ⁷Ariphoinjira mo mudzini, Isimaili mwana wa Nethania na nyo atu ariokala phamwenga naye, achiaolaga na achiatiya chisima cha ndoo. ⁸Ela atu kumi kahi yao achimuamba Isimaili, “Usihuolage, mana huna nganu, shayiri, mafuha na asali ambayo hukaifwitsa ko mindani.” Phahi aho achiaricha kaaolagire.

⁹Cho chisima cha ndoo ambamo Isimaili watiya miri ya hara atu ambao kala akaaolaga kala ni chisima cha ndani sana chotsimbwa ni mfalume Asa kpwa adzirinde na mfalume Baasha wa Iziraeli. Isimaili mwana wa Nethania achichiodzaza nyufu za hara ambao kala akaaolaga. ¹⁰Chisha Isimaili wahala mateka atu osi ambao kala a hiko Mizipa, ana achetu a mfalume na atu osi ariorichwa hiko Mizipa, ambao Nebuzaradani, mkpwulu wa arindzi a mfalume kala akaaika tsini ya Gedalia mwana wa Ahikamu. Isimaili mwana wa Nethania achiahala mateka na achiuka na kuvuka nao muho Joridani hadi tsi ya Aamoni.

¹¹Ela Johanani mwana wa Karea na vilongozi osi a majeshi ariokala phamwenga naye ariphosikira mai gosi ambago Isimaili mwana wa Nethania kala akahenda, ¹²ahala atu aho achiphiya ili akapigane na Isimaili mwana wa Nethania. Akpwendakutana naye kpwenye mtsara mkpwulu urio hiko Gibioni. ¹³Atu ariokala phamwenga na Isimaili ariphoona Johanani mwana wa Karea na vilongozi osi a majeshi, ahererwa sana. ¹⁴Chisha atu osi ambao Isimaili kala akaahala mateka kula Mizipa agaluka achiungana na Johanani mwana wa Karea. ¹⁵Ela Isimaili mwana wa Nethania wachimbira Johanani na atu anane, nao achiphiya tsi ya Aamoni. ¹⁶Phahi Johanani mwana wa Karea na vilongozi osi a majeshi ariokala phamwenga naye ahala nyo atu ambao Isimaili mwana wa Nethania kala akaahala mateka kula Mizipa bada ya kumuolaga Gedalia mwana wa Ahikamu. Hinya kala ni anajeshi, achetu, anache na atumishi ariotulwa, ambao Johanani kala anaauyiza kula Gibioni. ¹⁷Auka, achendachita kambi Geruthi-Kimuhamu phephi na Bethilehemu, kuno ana nia ya kuphiya Misiri, ¹⁸ili kuchimbira Akalidayo. Aho kala anaogopha kpwa vira Isimaili mwana wa Nethania kala akamuolaga Gedalia mwana wa Ahikamu, ambaye mfalume wa Babeli kala akamtsambula akale mtawala wa tsi hiyo.

Atu ariosala anaonywa asiphiye Misiri

¹Chisha nyo akulu a majeshi, Johanani mwana wa Karea na Azaria mwana wa Hoshaya na atu osi kula mvyere hadi mdide, aphiya kpwa ²nabii Jeremia achendamuamba, “Hunakuvoya ukubali mavoyo gehu, huvoyere swiswi huriosala kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlunguo. Mana kala hu anji ela vivi hukasala achache dza uonavyo. ³Mvoye Mwenyezi Mlungu, Mlunguo ahuambire huphiyephi na huhendedze.” ⁴Nabii Jeremia achiajibu achiamba, “Nikakusikirani, nami ndamvoya ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu kulengana na muchivyonivoya, na vyo Mwenyezi Mlungu ndivyojibu, ndakuambirani, nami sindakufwitsani chitu.” ⁵Chisha achimuamba Jeremia, “Mwenyezi Mlungu naakale shaidi wa kpweli na muaminifu chinyume chehu ichikala tahundahenda kulengana na gosi ndigokuhuma uhuambire. ⁶Gakale ni manono au mai, swiswi hundalunga sauti ya Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu ambaye hunakuhuma kpwakpwe. Hundamphundza ili mambo gehu gakale manono.”

⁷Bada ya siku kumi Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia. ⁸Phahi wamuiha Johanani mwana wa Karea na akulu osi a majeshi ariokala phamwenga naye na atu osi kula akulu hadi adide. ⁹Achiaambira, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli mriyenihuma kpwakpwe nikakuvoyereni, anaamba hivi, ¹⁰‘Mchisala tsi ihi mimi ndakudzengani, sindakuvomolani bii. Sindakungʼolani ela ndakuphandani, mana nasononeka kpwa go mashaka nrigokureherani. ¹¹Msimuogophe ye mfalume wa Babeli ambaye hivi sambi munamuogopha, msikale na wasiwasi kumuhusu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba. Mana ni phamwenga namwi, nami ndakutivyani na kukukombolani kula mwakpwe mikononi. ¹²Nindakuonerani mbazi, na nimuhende akuonereni mbazi ili akuricheni msale kpwenye tsi ihi. ¹³Ela mchirema kuphundza Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu kpwa kuamba, “Tahundasala kpwenye tsi ihi.” ¹⁴Au muambe, “Hata, swiswi hundaphiya tsi ya Misiri, ambako tahundashuhudiya viha, tahundasikira gunda ra viha wala tahundatsowa chakurya, hukasagale kuko.” ¹⁵Napho mwi atu a Juda muriosala mundahenda hivyo phahi phundzani agombago Mwenyezi Mlungu. Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Ichikala mkakata shauri kuphiya Misiri kpwendasagala kuko, ¹⁶phahi vyo viha ambavyo munaviogopha myakutana navyo kuko na yo ndzala ambayo munaiogopha indakulungani hadi ko Misiri, namwi mundafwa kuko. ¹⁷Atu osi ario na nia ya kpwendasagala Misiri, anjina andafwa kpwa upanga, anjina na ndzala na anjina kpwa makongo mai. Taphana mutu ndiyetiya wala kuepuka go mashaka ndigoarehera.”

¹⁸“ ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, “Mwimwi ndiphophiya Misiri ndakutsukirirwani na kukutiyani adabu dza nrivyotsukirirwa na kuatiya adabu atu a Jerusalemu. Mundakala atu a kulaphizwa na a kuzemererwa, utu wa kutisha, ndzimo ya kulanira na atu a kunyeterwa. Namwi tamundaona tsi ihi tsona.” ’ ”

¹⁹Jeremia achiambira atu, “Mwenyezi Mlungu anakuambirani mwi atu a Juda muriosala, ‘Musiphiye Misiri.’ Manyani kukala nikakuonyani siku ihi ya rero, ²⁰kukala mchiphiya mundahenda makosa makulu. Mriphonihuma kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu mwaamba, ‘Huvoyere kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu, na gogosi ndigokuambira swiswi hundagahenda.’ ²¹Ihi rero nkakuambirani ela tamtaki kulunga rorosi ambaro Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu wanihuma nikuambireni. ²²Kpwa hivyo manyani kukala mundafwa kpwa upanga, ndzala na makongo mai kuko ambako munaririkana kuphiya kpwendasagala.”

Jeremia anaphirikpwa Misiri

¹Jeremia ariphomarigiza kuaambira atu osi gosi arigolagizwa ni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao aambire, ²Azaria mwana wa Hoshaya na Johanani mwana wa Karea na atu osi ajeuri achimuamba Jeremia, “Uwe unahuchenga. Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu kakakuhuma uambe, ‘Musiphiye Misiri mchasagala kuko,’ ³ela Baruku mwana wa Neriya ndiye achiyekufyakatsira chinyume chehu, ili hutiywe mikononi mwa Akalidayo, ahuolage au ahutsamize kpwa lazima ahuphirike Babeli.” ⁴Kpwa hivyo Johanani mwana wa Karea na akulu a majeshi na atu osi taayaphundza sauti ya Mwenyezi Mlungu, kukala asale mo tsi ya Juda. ⁵43:5 2 Afalume 25:26Badalaye Johanani mwana wa Karea na akulu osi a majeshi ahala atu a Juda ariokala akauya ili asagale tsi ya Juda kula mataifa ganjina ambako kala akaphirikpwa. ⁶Aho alongoza alume, achetu, anache, ana achetu a mfalume na chila mmwenga ambao Nebuzaradani mkpwulu wa arindzi a mfalume waaricha tsini ya ulongozi wa Gedalia mwana wa Ahikamu mdzukulu wa Shafani. Nabii Jeremia na Baruku mwana wa Neriya piya akala kpwenye charo chicho. ⁷Phahi akosa kulunga sauti ya Mwenyezi Mlungu achiphiya Misiri. Aho atsolokera mudzi wa Tapanesi.

⁸Kuko Tapanesi Mwenyezi Mlungu wagomba na Jeremia achimuamba, ⁹“Hala mawe makulu ukagafwinike na ulongo kanda-kanda ya ryango ra kuinjirira dzumba ra Farao ko Tapanesi, mbere za nyo atu a Juda. ¹⁰Chisha uambire, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Lola, nindamlagizira mtumishi wangu Nebukadineza mfalume wa Babeli, naye andaika chihiche cha utawala dzulu ya gaga mawe nchigogafwitsa phapha, naye andatandaza paa ra utawalawe. ¹¹Iye andakpwedza Misiri edze aivamie na aiturye. Ariopangirwa kuolagbwa na makongo andaolagbwa na makongo, ariopangirwa kuhalwa mateka andahalwa mateka na ariopangirwa kuolagbwa na upanga andahendwa hivyo. ¹²Andazitiya moho zo nyumba za kuvoya milungu ya Misiri na kuihala mateka yo milungu yao. Dza mrisa adondolavyo tsaha mwakpwe nguwoni, ndivyo Nebukadineza ndivyo dondola chila chitu mo tsi ya Misiri na kuuka kuko na amani. ¹³Mumo kpwenye nyumba ya kuvoya mlungu wa dzuwa ko Misiri, andabomola nguzo za milungu ya Misiri na kuzitiya moho zo nyumba za kuvoya milungu ya dzuwa.’ ”

Aiziraeli ariosala Misiri anaenderera kuabudu vizuka

¹Hiri ndiro neno ambaro Mwenyezi Mlungu wamuambira Jeremia kuhusu Ayahudi osi ariokala anasagala Misiri, haswa midzi ya Migidoli, Tapanesi, Memufisi na tsi ya Pathirosi. ²“Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Mwimwi mwaona go mai gosi nrigohendera Jerusalemu na midzi ya Juda. Rero midzi iyo ni magandzo na i wekee bila atu, ³kpwa sababu ya go mai arigohenda. Aho anitsukiza kpwa kufukiza uvumba na kuabudu milungu yanjina ambayo aho, mwimwi na akare enu tamuimanya. ⁴Ela náenderera kuahumira atumishi angu manabii, arioaambira, ‘Msihende dzambo hiri ra kutsukiza ambaro narimena.’ ⁵Ela taayahega masikiro gao wala kuniphundza, taayaricha kuhenda mai, aho aenderera kufukizira uvumba milungu yanjina. ⁶Kpwa hivyo nchiatsukirirwa sana na tsukizi zangu zichiaka dza moho kpwenye midzi ya Juda na barabara za Jerusalemu, nazo zichikala madzala na magandzo hadi rero. ⁷Vivi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Kpwa utu wani munadzirehera mashaka makulu hivi ndigokuangamizani mosi? Hata phasisale alume wala achetu, anache wala ana atsanga kahi za tsi ya Juda? ⁸Kpwa utu wani munanitsukiza kpwa kufukizira uvumba vizuka murivyovitengeza enye hiku Misiri? Mwimwi mnalonda kudziolaga enye, na muhende atu a mataifa gosi duniani kukuhendani ndzimo ya kulanira na kunyetera atu. ⁹Dze, mwayala nyo uyi wa akare enu, uyi wa afalume a Juda, uyi wa achetu ao, uyi wenu enye na uyi wa achetu enu, muriouhenda ko tsi ya Juda na kpwenye barabara za Jerusalemu? ¹⁰Aho taadzangbwegbwa maguluni hadi rero wala kuogopha, wala kulunga shariya na amuri zangu ambazo nakuikirani mbere zenu na mbere za akare enu.

¹¹“Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, Nikakata shauri kukureherani mai na kuangamiza chila mmwenga kahi za Juda yosi. ¹²Na kuhusu atu osi a Juda ariosala achiokata shauri kuphiya Misiri na kpwendasagala, nindahakikisha osi akaangamizwa kuko hiko. Osi, avyere hadi adide andaolagbwa na upanga au ndzala, nao andakala utu wa kutisha, ndzimo ya kulanira na atu a kuberwa. ¹³Nindaatiya adabu atu kuko Misiri kpwa upanga, ndzala na makongo dza nirivyoahenda ariphokala Jerusalemu. ¹⁴Taphana hata mmwenga kahi ya atu a Juda ariosala achiophiya Misiri, ndiyechimbira au kutiya au kuuya Juda. Dzagbwe anaaza kuuya na kuishi kuko, taandauya isiphokala atu achache tu ndiotiya.”

¹⁵Phahi nyo alume ariomanya kukala achetu aho kala achifukizira uvumba milungu yanjina, na achetu ariokala aimire phapho, yani mkpwutano mkpwulu wa atu osi asagalao Pathirosi hiko tsi ya Misiri, amuamba Jeremia, ¹⁶“Swiswi tahundaphundza nyo ujumbeo ambao unaamba wahumwa ni Mwenyezi Mlungu. ¹⁷Ela hundahenda hurichoapa kuchihenda. Hundamfukizira uvumba mlungu aihwaye Malikiya wa mlunguni na kummwagira sadaka za vinwadzi dza vyo hurivyokala huchihenda swiswi na akare ehu, afalume ehu na vilongozi ehu arivyohenda hiko midzi ya Juda na kpwenye barabara za Jerusalemu. Wakati hinyo kala huna chakurya cha kutosha, tahutsowere chitu na tahuphahirwe ni utu wowosi uyi. ¹⁸Ela hangu huriche kumfukizira uvumba ye Malikiya wa mlunguni na kumlavira sadaka za vinwadzi, hukatsowa chila chitu na hunaolagbwa na upanga na ndzala.” ¹⁹Nao achetu achiamba, “Huriphomfukizira uvumba Malikiya wa mlunguni na kummwagira sadaka za vinwadzi, na kumtengezera keki za umbore kpwani alume ehu taamanyire?”

²⁰Phahi Jeremia achigomba na atu osi, alume kpwa achetu ariokala akamjibu achiamba, ²¹“Dze munaona Mwenyezi Mlungu kayatambukira wala kutiya manani kukala mwimwi, akare enu, afalume enu, vilongozi enu phamwenga na atu osi a yo tsi mwafukiza uvumba kpwenye midzi ya Juda na barabara za Jerusalemu? ²²Ye Mwenyezi Mlungu ariphokala kaweza tsona kuvumirira uyi wenu na go mambo ga kutsukiza mrigogahenda, tsi yenu yahendwa ndzimo ya kulanira, ichikala gandzo tsona wekee bila mutu dza irivyo rero. ²³Ni kpwa sababu mwamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu kpwa kufukiza uvumba. Tamuyamtii Mwenyezi Mlungu wala kulunga shariyaze, amurize na shuhudaze, ndiyo mana mkaphahwa ni mashaka gaga dza muonavyo hivi rero.”

²⁴Jeremia achiambira atu osi phamwenga na achetu, “Phundzani vyo Mwenyezi Mlungu aambavyo, mwimwi atu a Juda murio tsi ya Misiri. ²⁵Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba: Mwimwi na achetu enu mwagomba na vino mkagahenda, mwimwi mwaamba, ‘Swiswi hwaika naziri kukala hundamfukizira uvumba Malikiya wa mlunguni na kumlavira sadaka za vinwadzi na hundaziusa!’ Haya timizani mrigogomba, usani naziri zenu. ²⁶Ela sikirani neno ra Mwenyezi Mlungu, mwimwi atu a Juda msagalao tsi ya Misiri: Mwenyezi Mlungu anaamba, lola, nikaapa kpwa dzina rangu kulu, kukala takuna hata mmwenga kahi ya atu a Juda ndiyeapa kpwa dzina rangu kuamba, ‘Dza Mwenyezi Mlungu aishivyo.’ ²⁷Mana naalola ili niahende mambo mai wala si manono. Atu osi a Juda ario Misiri andaolagbwa na upanga na ndzala hata asire. ²⁸Na nyo ndiochimbira upanga na kuuya tsi ya Juda kula tsi ya Misiri andakala achache sana. Phahi atu osi a Juda ndiotiya andamanya ni neno ra ani risirogaluka, ni rangu au ni rao. ²⁹Ihi ndiyo ndiyokala ishara kukala mimi ndakutiyani adabu phapha hipha, Mwenyezi Mlungu anaamba, ili mmanye kukala kpwa kpweli ahadi yangu ya kukuhenderani mai ndaitimiza. ³⁰44:30 2 Afalume 25:1–7Mwenyezi Mlungu anaamba, lola, nindamuhenda Farao Hofira, mfalume wa Misiri aturywe ni maaduige alondao kumuolaga, dza nrivyomuhenda Zedekiya mfalume wa Juda aturywe ni Nebukadineza mfalume wa Babeli, aduiwe na ariyelonda kumuolaga.”

Ahadi ya Mlungu kpwa Baruku

¹45:1 2 Afalume 24:1; 2 Nyakati 36:5–7; Danieli 1:1–2Gaga ndigo maneno garigogombwa ni nabii Jeremia mwaka wa ne wa utawala wa Jehoyakimu mwana wa Josiya mfalume wa Juda, naye Baruku mwana wa Neriya kala anagaandika chitabuni, ²“Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anakuamba uwe Baruku: ³Uwe waamba, ‘Shaka rani mino! Mana ye Mwenyezi Mlungu akaniengerezera sonono kahi ya shida nrizo nazo. Nikaremwa kuula wala siona baha.’ ⁴Ela Mwenyezi Mlungu akaniambira nikuambe hivi, ‘Lola, chila nrichodzenga ndachibomola na nrichophanda ndachingʼola, kahi za tsi yosi. ⁵Dze, unadzilondera mambo makulu? Usigalonde, mana nindaarehera atu osi mashaka, ela ndativya maishago kpwahali kokosi ambako undaphiya. Nayo indakala ni zawadiyo, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.’ ”

Unabii chinyume cha Misiri

¹Hiri ndiro neno ambaro Mwenyezi Mlungu wamuambira nabii Jeremia kuhusu atu a mataifa.

²46:2 Isaya 19:1–25; Ezekieli 29:1—32:32Kuhusu Misiri: Uhu ni ujumbe kuhusu jeshi ra Farao Neko, mfalume wa Misiri ariyeturywa ni Nebukadineza, mfalume wa Babeli hiko Karikemishi kanda-kanda ya muho wa Yufurati mwaka wa ne wa utawala wa Jehoyakimu mwana wa Josiya, mfalume wa Juda.

³“Tayarishani ngao kulu na ndide,

mphiye mkapigane viha!

⁴Afungeni magari ga viha nyo farasi,

pandani mwi aphiriki!

Dzipangeni kuno mkavwala kofiya zenu za chuma,

nolani mafumo genu,

vwalani mavwazi genu ga chuma!

⁵Dze, mino naonani?

Naaona akainjirwa ni wuoga,

nao anauya nyuma.

Masujaa gao gakashindwa,

ganachimbira mairo,

bila kulola nyuma,

chisha chila phatu phanaogofya!” Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁶Nyo a mairo taaweza kuchimbira,

wala nyo masujaa kutiya.

Ko uphande wa vurini kanda-kanda ya muho Yufurati,

akakpwala na akagbwa.

⁷“Ni ani yuno adziunulaye dza muho Naili,

dza myuho ambayo madzige gana maimbi?

⁸Misiri ni dza muho Naili uriofurika,

dza myuho ambayo madzige gana maimbi.

Iye waamba, ‘Mimi ndadziunula, nindaifwinika dunia,

nindabomola midzi na akalao mumo.’

⁹Sengerani mbere, mwi farasi,

shambuliyani mwi anajeshi akuhumira magari ga kuvwehwa ni farasi!

Sengerani mbere mwi masujaa:

Atu a Kushi na Puti ajuzi akuhumira ngao,

atu a Ludi amanyao kuhumira uha.

¹⁰Ela siku iyo ni siku ya Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi

ni siku ya kuriphiza chisasi avihae.

Upangawe undarya hadi umvune,

undanwa mlatso wao hadi ukolwe.

Mana ye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi andalavya sadaka

kuko tsi ya vurini kanda-kanda ya muho Yufurati.

¹¹Kpwera Giliadi ukahale dawa za mavune,

uwe mwanamwali wa Misiri!

Ela unahumira mihaso minji bure,

na taphana ndiokuphoza.

¹²Mataifa ganjina gakasikira uchivyotiywa waibu,

atu osi duniani akasikira chirirocho

mana asikari mmwenga andakpwala wanjina,

osi andagbwa phamwenga.”

Nebukadineza anavamia Misiri

¹³46:13 Jeremia 43:10–13Uhu ndio ujumbe ambao Mwenyezi Mlungu wamuambira nabii Jeremia kuhusu mpango wa Nebukadineza, mfalume wa Babeli wakpwedza shambuliya tsi ya Misiri:

¹⁴“Gasemeni ko midzi ya Misiri,

yani pigani koikoi ko mudzi wa Migidoli, wa Memufisi na wa Tapanesi,

‘Dzipangeni na mdzitayarishe kudzichinga,

mana nyo upanga undaolaga osi achiokuzunguluka.’

¹⁵Kpwa utu wani mlungu wenu Apisi akachimbira?

Hicho chizuka chenu cha ndzau tachiyavumirira,

mana Mwenyezi Mlungu akachibwaga photsi.

¹⁶Anajeshi enu adzikpwala achigbwa,

nao achiambirana,

‘Nahuunukeni huuye kpwa atu ehu

kpwenye tsi huriyovyalwa,

huchimbire upanga wa nyo ahulumizao.’

¹⁷Muhaseni Farao, mfalume wa Misiri,

‘Ye mwenye kululu achiyekosa nafwasiye.’

¹⁸Iye mfalume ambaye dzinare ni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

Kpwa kpweli dza niishivyo

kuredza mutu chinyumecho uwe Misiri mwenye nguvu kutsapa osi ariokpwedzera.

Kpwako uwe andakala dza mwango Tabori urivyo mure kutsupa myango yanjina

na dza mwango Karimeli urivyo mure ko kanda-kanda ya bahari.

¹⁹Funganyani mizigo yenu mkale tayari kutsamizwa kpwa lazima,

mwimwi msagalao Misiri!

Mana mudzi wa Memufisi undabanangbwa,

ukale gandzo risiro sagala atu.

²⁰Misiri ni dza ndama nono,

ela mabu kula vurini gakamvamia.

²¹Anajeshi a kukodishwa ario nao,

ni dza ndama chizonona.

Aho piya akagaluka na kuchimbira phamwenga,

taakaweza kuvumirira,

mana siku yao ya kuangamizwa ikafika,

wakati wao wa kutiywa adabu.

²²Misiri analavya sauti dza nyoka ichimbirayo,

mana maaduige garedza na nguvu,

nago garedza na mbadzo

dza atu abwagao mihi.

²³Aho andatema ro tsakare,

dzagbwe tariinjirika.

Mana ni anji kuriko ndzije,

nao taaolangika, Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²⁴Atu a Misiri andaifiwa,

andatiywa mikononi mwa atu kula vurini.”

²⁵Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli waamba, “Lola, nindamtiya adabu Amoni, mlungu wa Thebesi, Farao, Misiri na milunguye na afalumee na aho akuluphirao Farao. ²⁶Nindaatiya mikononi mwa hara alondao kuaangamiza, mikononi mwa Nebukadineza, mfalume wa Babeli na maofisaage. Badaye Misiri indasagalwa ni atu dza hipho kare, Mwenyezi Mlungu anaamba.

²⁷46:27 Jeremia 30:10–11Usiogophe, uwe Jakobo mtumishi wangu,

usiangalale, uwe Iziraeli,

mana nindakutivya kula kure,

na atu a chivyazicho niauyize kula ko nrikoatsamiza kpwa lazima.

Uwe Jakobo undauya uhurire na ustarehe,

na takuna ndiye kuogofyera

²⁸Usiogophe, uwe Jakobo mtumishi wangu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba,

mana ni phamwenga nawe.

Nindaangamiza mataifa ganjina gosi tsetsetse

kosi ambako nakuphirika,

ela uwe sindakuangamiza.

Ndakutiya adabu chidide tu,

sindakuricha bila kukutiya adabu.”

Unabii chinyume cha Afilisti

¹47:1 Isaya 14:29–31; Ezekieli 25:15–17; Joeli 3:4–8; Amosi 1:6–8; Zefania 2:4–7; Zakariya 9:5–7Hivi ndivyo Mwenyezi Mlungu arivyomuambira nabii Jeremia kuhusu Afilisti kabila Farao kadzangbwevamia Gaza.

²Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Lola, maadui garedza kula uphande wa vurini dza madzi manji,

aho andakala dza muho uchiofurika.

Gandabwiningiza yo tsi na vyosi virivyo mumo dza mafuriko,

midzi na osi asagalao mumo.

Atu andarira,

na osi asagalao tsi iyo andarira kpwa utsungu.

³Andiphosikira misindo ya farasie,

mvumo wa magari ga kuvwehwa ni farasi na wa magurudumoge,

ano baba taandagaluka kuterya ana ao,

mikono yao indakala minyonje,

⁴mana siku ya kuangamiza

Afilisti osi ikafika,

kuolaga chila mutu ariyesala

awezaye kuterya Tiro na Sidoni.

Mana Mwenyezi Mlungu anaangamiza Afilisti,

atu ariosala kula pwani ya Kafutori.47:4 dzinare ranjina ni Kirete.

⁵Atu a Gaza akanyola vitswa vyao kpwa sonono,

mudzi wa Ashikeloni ukaangamizwa.

Mwi atu a Anakimu msereo,

mundadzikata-kata hadi rini?

⁶Munarira ‘upanga wa Mwenyezi Mlungu

vino undaoya rini?

Uya mwako chowani,

ukahurire na kunyamala!’

⁷Dze, unawezadze kuhurira,

ichikala Mwenyezi Mlungu akaulagiza?

Akaulagiza ukashambuliye mudzi wa Ashikeloni,

na atu anaosagala pwani.”

Unabii chinyume cha Moabu

¹48:1 Isaya 15:1—16:14; 25:10–12; Ezekieli 25:8–11; Amosi 2:1–3; Zefania 2:8–11Kuhusu Moabu.

Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba,

“Shaka hiro mwi atu a Nebo, mana mudzi uho ukabanangbwa!

Mudzi wa Kiriathaimu ukatiywa waibu na kuhalwa mateka;

ngome zindaphahwa ni waibu na kubomolwa.

²Tsi ya Moabu taindatogolwa tsona.

Ko Heshiboni atu andaipangira njama mbii aambe,

‘Ndzoni hurikomese ro taifa!’

Mwi a koma namwi mundaolagbwa,

upanga undakulungani.

³Phundzani chiriro kula Horonaimu,

chiriro cha maangamizi na kubanangbwa kukulu!

⁴Moabu ikabanangbwa,

chiriro chinasikirika hadi Soari.

⁵Anaambuka kuphiya Luhithi

anaambuka kuno anarira kpwa utsungu,

wakati anatserera kuphiya Horonaimu

anasikira chiriro cha kubanangbwa.

⁶Chimbirani! Tivyani maisha genu!

Kalani dza punda wa tsakani!48:6 Chieburania chinaamba, Undakala macheyo dza chitsaka ko jangbwani.

⁷Kpwa kukala mwakuluphira mahendo genu na utajiri wenu,

mwimwi namwi mundahalwa mateka;

na mlungu wenu aihwaye Kemoshi andatsamizwa kpwa lazima

phamwenga na manabiige na maofisaage.

⁸Ye mʼbanangi andakpwedza chila mudzi,

taphana mudzi ndiotiya;

chila chitu mo madeteni chindabanangbwa

na tsi za kugbwa zindabanangbwa,

dza Mwenyezi Mlungu arivyogomba.

⁹Muphe mapha Moabu,

ili aweze kuurukira;

midziye indakala magandzo,

gasigosagala atu.

¹⁰Naalaniwe iye ahendaye kazi ya Mwenyezi Mlungu bila ya chadi!

Naalaniwe azuwiaye upangawe usimwage mlatso.

¹¹Hangu pho mwandzo, Moabu ikakala na amani,

dza uchi uchiorichwa na siraye.

Iye kakabiganywa kula mwiyo hadi wanjina,

wala kadzangbwehalwa mateka.

Kpwa hivyo mtswanowe uchere vivyo kula kare,

na kunguye taidzangbwegaluka.

¹²“Kpwa hivyo, wakati uredza, Mwenyezi Mlungu anaamba, ndiphomuhumira atu amanyao kutenga sira na uchi. Aho andaumwaga kula chila mwiyo na miyo andaivundza vipande-vipande. ¹³Atu a Moabu andagbwirwa ni waibu kpwa sababu ya mlungu Kemoshi, dza nyumba ya Iziraeli irivyophahwa ni waibu ariphokuluphira chizuka chokala Betheli.

¹⁴Mwi atu a Moabu kpwa utu wani munaamba, ‘Hu ashindi

na masujaa a viha?’

¹⁵Ye ndiyeangamiza Moabu na midziye akedza,

barobaroe anono akatsindzwa,

ye mfalume, ambaye dzinare ni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba.

¹⁶Shaka ra Moabu rikafika

kugayakpwe kuredza mairo sana.

¹⁷Mririreni mwimwi murio majiranige,

mwimwi mosi mmanyao dzinare;

ambani, ‘Lola vira ambavyo yo fwimbo yenye nguvu yavundzika,

fwimbo yenye nguma.’

¹⁸Dzitserezeni, richani ko kudziunula kpwenu,

na msagale photsi vumbini,

mwi msagalao mudzi wa Diboni!

Mana ye mʼbanangi wa Moabu

akafika kukuvamiani

na kubananga midzi yenu yenye ngome.

¹⁹Imani kanda-kanda ya njira muone,

mwi msagalao Aroeri!

Muuzeni ye mlume azolaye na mchetu achimbiraye;

auzeni, ‘Kukahendekani?’

²⁰Moabu akagbwirwa ni haya, mana akabanangbwa;

gbwira chitswa na urire!

Gatangazeni ko muho Arinoni,

kukala Moabu ikabanangbwa.

²¹“Uamuli ukaufikira midzi ya seemu za dzulu, ko Holoni, Jahaza na Mefaathi. ²²Diboni, Nebo na Bethi-Dibulathaimu, ²³Kiriathaimu, Bethi-Gamuli na Bethi-Meoni, ²⁴Keriothi, Bosira na midzi yosi ya tsi ya Moabu iriyo phephi na ya kure. ²⁵Yo pembe ya Moabu ikakatwa na mkpwonowe ukavundzika, Mwenyezi Mlungu anaamba.

²⁶“Mlevyeni, mana anadzihenda mkpwulu kuriko Mwenyezi Mlungu. Kpwa hivyo Moabu andagalagala dzulu ya mahaphikage, nao atu andamtseka. ²⁷Dze, Moabu, kuyamtseka Iziraeli? Kpwani wamgbwira na aivi, hata phophosi unasuka-suka chitswa chila ugombapho kumuhusu?

²⁸Mwi enyezi a Moabu,

itulukeni yo midzi yenu, mkakale pangani.

Kalani dza njiya adzengaye nyumbaye gambani.

²⁹Hukasikira ko kudziunula kpwa Moabu,

iye ana ngulu sana

Hukasikira kuhusu kudzikudulakpwe, chiphuryeche

na anavyodzilika mwakpwe moyoni.

³⁰Mwenyezi Mlungu anaamba, namanya chimvuteche;

kudziunulakpwe ni kpwa bure,

mahendoge tagafika phophosi.

³¹Kpwa hivyo nasononekera Moabu;

naririra Moabu yosi;

nasononekera atu a Kiri-Heresi.

³²Nakuririra uwe mizabibu wa Sibuma

kuriko nrivyoririra Jazeri!

Panda zenu zinakula hadi pwani,

zinafika hadi bahari ya Jazeri,

Ye mʼbanangio akagbwa

iye akagbwerera matundago maivu ga vuri na tini.

³³Kuhamirwa na kuhererwa kukauswa

kula yo tsi ya Moabu ya vyunga vya matunda;

Nikahendesa uchi usijere kula pho phatu pha kuminyira zabibu;

taphana mutu aziminyaye na njerejere;

dzagbwe kuna kululu, ela sizo za kuhererwa.”

³⁴Kululu za chiriro chao zinasikirika kula Heshiboni hadi Eleale na Jahazi, kula Soari hadi Horonaimu na Egilathi-Shelishiya. Mana go madzi ga Nimurimu piya gakauma. ³⁵Mwenyezi Mlungu anaamba, Nindakomesa, iye alavyaye sadaka mwatu mwa dzulu mwa ibada na kufukizira uvumba milunguye, ko Moabu. ³⁶Kpwa hivyo moyo wangu unasononeka nami naririra Moabu dza chivoti, na moyo wangu unaririra atu a Kiri-Heresi dza chivoti. Utajiri wao ariouphaha ukaangamika.

³⁷“Chila mutu akanyola chiphala na cheruche. Chila mutu akadzikata-kata mikononi na akadzifunga magunia vibiruni. ³⁸Dzulu za nyumba zosi za Moabu na mihalani takuna utu wanjina isiphokala chiriro. Mana Moabu nkaivundza dza mwiyo ambao tautundzwa ni yeyesi, Mwenyezi Mlungu anaamba. ³⁹Lola vyo ichivyovundzwa, na vyo atu ariravyo! Tsi ya Moabu ikatiywa waibu, ikakala utu wa kuberwa na wa kutisha kpwa mataifa jirani.”

⁴⁰Mana Mwenyezi Mlungu anaamba:

“Lola, taifa mwenga riredza mairo dza kozi,

redze rifwinike Moabu na maphage.

⁴¹Midziye indahalwa mateka

na ngomeze zindainjirwa.

Siku iyo mioyo ya masujaa a Moabu indakala

dza ya mchetu ariye na utsungu wa uvyazi.

⁴²Tsi ya Moabu indabanangbwa na taindakala taifa tsona

kpwa sababu yadziunula mbere za Mwenyezi Mlungu.

⁴³Kuogofya, madibwa na mihego

inakugodzerani, mwi atu a Moabu! Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁴⁴Iye achimbiraye vyo vitisho

andagbwa madibwani,

na iye ndiyeweza kutuluka dibwani

andagbwirwa ni muhego.

Mana gaga ndagahendera Moabu

mwaka uho wa kutiywa adabu, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁴⁵Achimbizi andaendza urindzi ko Heshiboni

nao akakosa mkpwotse

mana moho ukatuluka ko Heshiboni.

Chenje ya moho ila nyumbani mwa Sihoni;

nayo ikaocha chilangu cha Moabu,

tadzi ya ana a chilume a hinyo amendzao viha.

⁴⁶Shaka hiro we Moabu!

Atu a Kemoshi akaangamizwa;

mana ana enu a chilume

na a chichetu akatekpwa.

⁴⁷Ela siku zedzazo nindastawisha Moabu tsona,” Mwenyezi Mlungu anaamba.

Uno ndio uamuli kuhusu Moabu.

Unabii chinyume cha Aamoni

¹49:1 Ezekieli 21:28–32; 25:1–7; Amosi 1:13–15; Zefania 2:8–11Kuhusu Aamoni, Mwenyezi Mlungu anaamba:

“Dze Iziraeli taina ana a chilume?

Ikale taina mutu wa kurisi?

Ni kpwa utu wani atu anaoabudu Milikomu ahale tsi ya Gadi

na asagale kahi ya midzi ya Gadi?

²Ela siku ziredza, Mwenyezi Mlungu anaamba,

ambapho ndahenda sauti ya viha isikirike

chinyume cha Raba ya Aamoni.

Raba indakala gandzo,

na vidzidzivye vindaochwa.

Chisha Iziraeli indahala tsiiye kula kpwa hara ariokala akaafuta. Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

³Sononeka uwe Heshiboni, mana mudzi wa Ai ni gandzo!

Rirani mwi atu a Raba!

Vwalani nguwo za magunia,

msononeke na mzole hiku na hiko mo muhalani!

Mana mlungu wenu aihwaye Milikomu andatekpwa,

phamwenga na alavyadzie-sadaka na vilongozie.

⁴Mwi atu msio aaminifu, kpwa utu wani muna ngulu

na madete genu genye rutuba?

Mwimwi mukuluphirao hazina zenu na kuamba,

‘Ni ani ndiye nivamia?’

⁵Lola, nindahenda majirani genu

gakuogofyereni chila uphande.

Mosi mundazolwa kpwenye tsi yenu,

na takundakala na mutu wa kuterya ndioangamika,

Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba.

⁶“Ela bada ya gaga nindaahenda Aamoni aongokerwe tsona,” Mwenyezi Mlungu anaamba.

Unabii chinyume cha Edomu

⁷49:7 Isaya 34:5–17; 63:1–6; Ezekieli 25:12–14; 35:1–15; Amosi 1:11–12; Obadiya 1:1–14; Malaki 1:2–5Ela kuhusu Edomu, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

“Dze takuna ikima ko Temani?

Dze, nyo enye ikima akaangamikpwa ni ushauri?

Dze, ikima ikaaukira tsetsetse?

⁸Galukani mchimbire, mwi msagalao Dedani,

mkadzifwitse pangani!

Nindarehera mashaka atu a chivyazi cha Esau

mana wakati wa kuatiya adabu ukafika.

⁹Atu avunapho zabibu

nkusaza-saza zabibu mo mihini,

na aivi amenyererapho atu usiku,

nkuhala vyo alondavyo tu.

¹⁰Ela nkaricha atu a chivyazi cha Esau chihuphu,

nikafwenula mwatu mwao mwa kudzifwitsa,

nao taaweza kudzifwitsa tsona.

Aho akaangamizwa phamwenga na ndugu zao na majirani gao

tsi yao taindakalako tsona.

¹¹Richani anachiya enu, nami nindahenda akale moyo.

Na magungu genu naganikuluphire mimi.”

¹²Mwenyezi Mlungu anaamba, “Ichikala nyo ariokala taafwaha kunwa chikombe cha tsukizi zangu achinwa, dze, we undaepuka kutiywa adabu? Uwe kundarichwa, ela ni unwe chikombe cha tsukizi zangu. ¹³Mana nkaapa kpwa dzina rangu, Mwenyezi Mlungu anaamba, kukala mudzi wa Bosira undakala gandzo, utu wa kutisha, wa kuberwa na ndzimo ya kulanira. Nayo midziye indakala magandzo hata kare na kare.”

¹⁴Mwenyezi Mlungu akaniamba kukala,

akahuma mjumbe kpwa mataifa akaambe,

“Dzikusanyeni phamwenga mwedze chinyumeche,

unukani mkapigane na Aedomu!”

¹⁵Mwenyezi Mlungu anaiambira Edomu, “Nindakuhenda taifa dide kahi ya mataifa,

na kuberwa kahi ya atu.

¹⁶Kuogofyako na kudzikaryako mo mwako moyoni

kukakuchenga,

uwe usagalaye kpwenye panga za myamba,

uwe usagalaye dzulu ya chirere cha chidzango.

Dzagbwe ukudzenga nyumbayo dzulu sana dza kozi,

chisha nindakutsereza vivyo, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

¹⁷“Mudzi wa Edomu undakala utu wa kuangalaza na wa kuberwa. Yeyesi ndiye tsupa phephi na phapho andaangalala na kuuzemerera kpwa sababu ya mapigoge. ¹⁸49:18 Mwandzo 19:24–25Uho undaangamizwa dza vira Sodoma na Gomora na midzi iriyo jirani irivyoangamizwa, takuna mutu ndiyekusagala tsona, Mwenyezi Mlungu anaamba. ¹⁹Lola, dza simba aambukaye kula weru wa Joridani kuvamia chaa imara cha mangʼondzi, nindaazola atu a Edomu kula kahi ya tsi yao. Chisha ye chilongozi ndiyemtsambula ndiye ndiyetawala tsi. Mana ni ani ariye dza mimi? Ni ani awezaye kulumbana na mimi? Ni mrisa yuphi awezaye kunipinga? ²⁰Kpwa hivyo phundza vira mimi Mwenyezi Mlungu nchivyopangira Edomu na nchivyopanga kuahendera atu asagalao Temani. Hata nyo ana a yo mifugo andagurutwa, iye andabananga marisa kpwa sababu yao. ²¹Kpwa msindo wa kugbwa kpwa Edomu, dunia indakakama, sauti za viriro vya atue vindasikirika hadi Bahari ya Shamu. ²²Lola, mmwenga andapanda na kuuruka dza kozi, na kuandzula maphage dzulu ya Bosira. Siku iyo mioyo ya anajeshi a Edomu indakala dza moyo wa mchetu ariye na utsungu wa kudzivugula.”

Unabii chinyume cha Damasikasi

²³49:23 Isaya 17:1–3; Amosi 1:3–5; Zakariya 9:1Kuhusu Damasikasi.

“Atu a midzi ya Hamathi na Aripadi akaangalala,

mana akasikira habari mbii.

Anakakamwa ni miri kpwa wuoga, akayugika dza bahari

ambayo taihurira.

²⁴Atu a Damasikasi akakala anyonje, akagaluka achimbire,

chisha akagbwirwa ni mchecheta

utsungu na sonono zikaagbwira

dza mchetu ariye na utsungu wa kudzivugula.

²⁵Kpwa utu wani nyo mudzi wa nguma ukarichwa?

Mudzi unaonihamira.

²⁶Kpwa hivyo barobaroe andaolagbwa mo mwakpwe mihalani,

nao anajeshie andaangamizwa siku iyo,

Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba.

²⁷Kuta za mudzi wa Damasikasi ndazitiya moho,

nao undaocha madzumba ga chifalume ga Beni-Hadadi.”

Unabii chinyume cha Kedari na Hazori

²⁸Kuhusu Kedari na falume za Hazori ambazo zabomolwa ni Nebukadineza, mfalume wa Babeli, Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Unuka ukaupige mudzi wa Kedari!

Ukaangamize atu a mlairo wa dzuwa!

²⁹Mahema gao na mifugo yao indahalwa,

vyandaruwa vyao, mizigo yao indahalwa,

phamwenga na ngamia ao

nao atu andaaririra aambe: ‘Ubanangi chila uphande!’

³⁰Chimbirani, phiyani kure, mkaishi pangani,

mwi msagalao Hazori! Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Mana Nebukadineza, mfalume wa Babeli

akakupangira njama,

akakupangira mpango mui.

³¹Unuka, ukapige taifa risiro na fujo,

riro riishiro salama, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Mudzi usio na maryango wala magbwama

ni taifa rinaroishi macheye.

³²Ngamia aho andahalwa zewe,

vyaa vyao vya ngʼombe vindatekpwa nyara.

Nindaatsamula chila uphande

aho anyolao denge,

nami nindaahenda mambo mai

chila uphande wa pho aripho, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

³³Hazori indakala makalo ga makala,

gandzo ra kare na kare,

Taphana mutu ndiyeishi kuko,

taphana mutu ndiye sagala mumo.”

Unabii chinyume cha Elamu

³⁴Hiri ndiro neno ambaro Mwenyezi Mlungu wamuambira nabii Jeremia kuhusu Elamu, mwandzo-mwandzo wa utawala wa Zedekiya, mfalume wa Juda.

³⁵Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi waamba, “Lola, nindavundza uha wa Elamu, ambao ndiyo nguvu zao nyinji. ³⁶Nindareha phuto chinyume cha Elamu kula pembe ne za dunia. Nindaatsamula Aelamu pembe ne za dunia na takuna taifa ambaro taandafika. ³⁷Nindatishira Elamu mbere za maadui ao na mbere za nyo aendzao uhai wao. Nindaahenda mambo mai dzulu yao kpwa tsukizi zangu, Mwenyezi Mlungu anaamba. Nindaalunga na upanga hadi niamale osi. ³⁸Nami nindaika chihi changu ko Elamu, nami ndaolaga mfalume wao na vilongozi ao, Mwenyezi Mlungu anaamba.

³⁹“Ela siku zedzazo nindauyiza kuongokerwa kpwa Elamu, Mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.”

Unabii chinyume cha Babeli

¹50:1 Isaya 13:1—14:23; 47:1–15Hiri ndiro neno ra Mwenyezi Mlungu chinyume cha Babeli na tsi ya Akalidayo arirogomba kutsupira nabii Jeremia:

²“Semani na mtangazire mataifa ganjina,

unulani chibao mutangaze

msifwitse chochosi, ela ambani:

‘Babeli ikahalwa mateka,

Beli akagbwizwa haya,

Merodaki anaogofyerwa.

Vizukavye vikatiywa waibu.’

³“Mana taifa kula vurini rikedza kupigana naye, ambaro rindabananga tsiiye tsetsetse. Takuna ndiye sagala mumo, anadamu na nyama andachimbira.

⁴“Siku zizo na wakati uho, Mwenyezi Mlungu anaamba, atu a Iziraeli na a Juda andakpwedza phamwenga kuno anarira kpwedzamuendza Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao. ⁵Andauza njira ya Sayuni na kuloza nyuso zao kuko kuno anaamba, ‘Ndzoni huike chilagane na Mwenyezi Mlungu, chilagane cha kare na kare ambacho tachindayalwa.’

⁶“Atu angu akakala mangʼondzi ga kuangamika. Arisa akagaangamiza na kugahenda gazunguluke ko myangoni. Gakakala ga kudengereka ko myangoni na vidzangoni na kuyala kpwao chaani. ⁷Osi ariogaona agavamia achigarya, na maadui gao aamba, ‘Tahuna makosa, mana gamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu, ambaye ndiye makalo gao, ye Mwenyezi Mlungu ambaye ndiye kuluphiro ra akare ao.’

⁸50:8 Maono 18:4“Kuleni ko Babeli, iricheni yo tsi ya Akalidayo na mkale dza ndenje zitanguliyazo cho chaa. ⁹Mana nindaafyakatsira na kureha mkusanyiko wa majeshi ga mataifa ganjina makulu kula vurini kpwedzapigana na Babeli. Gandadzipanga kuipiga, na kula vurini andagbwirwa. Mivi yao indakala dza muindza alengaye, asiyeuya kaya chihuphu. ¹⁰Vitu vya Kalidayo vindahalwa zewe, nao ndiohala zewe andahala hadi atosheke, Mwenyezi Mlungu anaamba.

¹¹Dzagbwe munafwahirwa na kuhererwa,

mwi muhalao vitu vya atu angu zewe,

dzagbwe munatona dza ndama ichiyoona nyasi,

na kurira dza farasi mwenye mkpwotse.

¹²Mudzi wenu mkpwulu ambao ni dza mayo yenu undatiywa waibu,

iye ariyekuvyala andaangalala.

Lola, iye andakala wa mwisho kahi za mataifa gosi,

tsi isiyo chinemi na jangbwa.

¹³Kpwa sababu ya tsukizi za Mwenyezi Mlungu, Babeli takundakalika,

ela kundakala gandzo tsetsetse.

Chila atsupiraye na kuko andaangalala na kuuzemerera,

kpwa go mapigoge gosi.

¹⁴Dzipangeni kuizunguluka Babeli

mwimwi muhumirao maha.

Mulatseni! Msisaze hata muvwi mmwenga,

mana akamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu.

¹⁵Ipigireni kululu za viha chila uphande,

iyo ikakubali kuturywa

kutaze zikavundzwa na kubwagbwa mana Mwenyezi Mlungu andadziriphiza.

Iriphize chisasi,

dza vyo irivyohendera anjina.

¹⁶Muuse ko Babeli iye aphandaye,

na iye agbwiraye rumu ra kuvunira wakati wa kuvuna.

Kpwa sababu ya upanga wa iye aoneraye

chila mutu ni auye kpwao,

chila mutu azorere kpwao.

¹⁷“Atu a Iziraeli ni dza mangʼondzi gachigoondoswa ni simba. Wa mwandzo kuavamia kala ni mfalume wa Ashuru, na wa mwisho kuvundza mifupha yao ni Nebukadineza, mfalume wa Babeli. ¹⁸Kpwa hivyo, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli anaamba, ‘Nindamtiya adabu mfalume wa Babeli na tsiiye, dza nrivyotiya adabu mfalume wa Ashuru. ¹⁹Ela ndaauyiza Aiziraeli kpwao marisani, nao andarisa ko Karimeli na Bashani, tsona andamvuna ko myango ya Efuraimu na Giliadi.’ ²⁰Siku zizo na wakati uho, Mwenyezi Mlungu anaamba, makosa ga Iziraeli gandaendzwa ela tagandaphahikana; na dambi indaendzwa ko Juda ela taindaphahikana tse; mana mimi ndaswamehe nyo atu nrioasaza.

²¹Vamiani yo tsi ya Merathaimu

na atu asagalao Pekodi.

Aendzeni muaolage na muaangamize tsetsetse,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Hendani kama nchivyokulagizani.

²²Kululu za viha zi kahi ya tsi,

na kululu za ubanangi mkpwulu!

²³Ikakaladze yo nyundo ya dunia ndzima

kukatika na kuvundzika?

Ikakaladze Babeli kukala gandzo

kahi ya mataifa?

²⁴Nákuhegera muhego uwe Babeli,

uchigbwirwa bila kumanya.

Nawe waonewa uchigbwirwa,

mana wapingana na Mwenyezi Mlungu.

²⁵Mwenyezi Mlungu akavugula chumba cha silaha,

naye akatuluza silaha za tsukizize,

mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi

ana kazi ya kuhenda ko tsi ya Akalidayo.

²⁶Ndzoni kula chila uphande muivamie,

vugulani vitsagavye.

Muikeni phamwenga dza ndulu ya mtsere na mumuangamize tsetsetse,

msisaze chochosi.

²⁷Tsindzani ndzauze zosi,

ziricheni zitserere chitsindzironi.

Shaka hiro mana siku yao ikafika,

wakati wao wa kutiywa adabu.”

²⁸“Phundzani! Anazola mairo na kuchimbira tsi ya Babeli, kpwendatangaza ko Sayuni vira ambavyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu akadziriphiza kpwa ajili ya nyumbaye ya kuvoya.

²⁹50:29 Maono 18:6“Ihani atu ahumirao maha edze apige Babeli, osi awezao kulatsa. Chitani kambi kuizunguluka na musiriche hata mutu mmwenga akachimbira. Iriphizeni kulengana na mahendoge, ihendereni kulengana na vyo irivyohenda. Mana Babeli yamuhendera ngulu Mwenyezi Mlungu, Mtakatifu wa Iziraeli. ³⁰Kpwa hivyo barobaroe andaolagbwa mo mwakpwe mihalani na anajeshie andaangamizwa siku iyo, Mwenyezi Mlungu anaamba.

³¹Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba,

mimi ni chinyumecho uwe mwenye ngulu,

mana sikuyo ikafika,

wakati wa kukutiya adabu.

³²Uwe mwenye ngulu, undakpwala na ugbwe,

na taphana ndiyekuterya kuima.

Nindaasa moho mo mwako midzini,

nao undaocha osi akuzungulukao.

³³“Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba, Atu a Iziraeli anaonerwa na a Juda dza vivyo. Osi arioahala mateka akaagbwira ngingingi, anakahala kuarichira auke. ³⁴Ela mkomboli wao ana nguvu; dzinare ni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi. Iye andaahehera ili aahende aoye kahi ya yo tsi, ela atu asagalao Babeli asioye.

³⁵Upanga naukale chinyume cha Akalidayo, Mwenyezi Mlungu anaamba,

upanga naukale chinyume cha asagalao Babeli,

na chinyume cha vilongozie na atue enye ikima!

³⁶Upanga ukale chinyume cha go manabiige ga handzo,

ili akale azuzu!

Upanga ukale chinyume cha anajeshie,

ili aphahe kuangamizwa!

³⁷Upanga naukale chinyume cha farasie na chinyume cha magarige ga kuvwehwa ni farasi,

na nyo anajeshi a chijeni ario nao,

ili akale dza achetu.

Upanga ukale chinyume cha hazinaze zosi,

ili zihalwe zewe!

³⁸Nakukale na kazikazi ili myuhoye ya madzi inywe,

mana ni tsi ya vizuka,

nao akainjirwa ni ndzundzuwa kpwa vyo vizuka.

³⁹50:39 Maono 18:2“Kpwa hivyo nyama a tsakani andaishi na mafisi ko Babeli na vimburu vindaishi kuko. Takuna mutu ndiye sagala mumo tsona, wala taindasagalwa ta kare na kare. ⁴⁰50:40 Mwandzo 19:24–25Dza viratu Mlungu arivyoangamiza Sodoma na Gomora na midzi yokala phephi, takuna mutu ndiyekusagala tsona,” Mwenyezi Mlungu anaamba.

⁴¹Mwenyezi Mlungu anaamba,

“Lola, jeshi riredza kula tsi ya vurini,

taifa kulu na afalume anji

anafyakatsirwa kula mwisho wa dunia.

⁴²Ana silaha za maha na mafumo,

ni majaili na taana mbazi,

ana mvumo dza maimbi ga bahari,

wakati akapanda farasi ao,

akadzipanga dza mutu ariye tayari na viha,

kupigana na uwe mwana mchetu wa Babeli!

⁴³Mfalume wa Babeli wasikira ripoti yao,

mikonoye ichirejera;

achigbwirwa ni utsungu,

dza wa mchetu alondaye kudzivugula.

⁴⁴“Lola, dza simba aambukaye kula weru wa Joridani kuvamia chaa imara cha mangʼondzi, nindaazola atu a Babeli kula kahi ya tsi yao. Chisha ye chilongozi ndiyemtsambula ndiye ndiyetawala tsi. Mana ni ani ariye dza mimi? Ni ani awezaye kulumbana na mimi? Ni mrisa yuphi awezaye kunipinga? ⁴⁵Kpwa hivyo phundza vira mimi Mwenyezi Mlungu nchivyopangira Babeli na nchivyopanga kuahendera atu asagalao tsi ya Kalidayo. Hata nyo ana a yo mifugo andagurutwa, iye andabananga marisa kpwa sababu yao. ⁴⁶Kpwa msindo wa kugbwa kpwa Babeli, dunia indakakama, sauti za viriro vya atue vindasikirika kahi za mataifa ganjina.”

¹Mwenyezi Mlungu anaamba hivi:

“Lola, nindafyakatsira roho ya ubanangi chinyume cha Babeli

yani chinyume cha atu a Kalidayo ambao ni maadui gangu makulu.51:1 Vitabu vyanjina vina Lebu-Kumai ambayo ina mana ya “Moyo wa hinyo aunukao chinyume changu.”

²Nindahuma atu a kupheha ko Babeli,

akaiphehe.

Siku iyo ya mashaka

andaivamia yo tsi chila uphande

na aiphyere tsetsetse.

³Usiriche mutu wa kuhumira maha akatonyola uhawe,

usiariche akavwala mavwazi ga viha.

Usisaze barobaroe,

ro jeshire riangamize tsetsetse.

⁴Aho andaolagbwa na kubwagbwa kahi ya tsi ya Akalidayo,

na andalumizwa mo mwakpwe barabarani

⁵Mana Iziraeli na Juda tazikarichwa

ni Mlungu wao, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi.

Ela tsi ya Akalidayo ikaodzala uyi

mbere za ye Mtakatifu wa Iziraeli.

⁶Chimbirani kula Babeli,

chila mutu naachimbize rohoye!

Musiangamizwe kpwa ajili ya dambize,

mana uhu ni wakati wa Mwenyezi Mlungu kudziriphiza

andamripha kulengana na uyiwe.

⁷51:7 Maono 17:2–4; 18:3Babeli kala ni chikombe cha zahabu mkpwononi mwa Mwenyezi Mlungu,

chohenda atu a dunia alewe.

Mataifa ganjina ganwa uchiwe wa zabibu,

kpwa hivyo gachigbwirwa ni koma.

⁸Babeli ikagbwa gafula na ikavundzika.

Iririreni!

Kaiendzereni dawa ya mavune,

mendzerepho andaphozwa.

⁹51:9 Maono 18:5Hungemphoza Babeli,

ela kaweza kuphola.

Nahumricheni, chila mutu naauye kpwao,

mana hukumuye ikafika mlunguni,

na ikaunulwa hata ko mainguni.

¹⁰Mwenyezi Mlungu akailavya haki yehu,

ndzoni huseme ko Sayuni

vyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu achivyohenda.

¹¹Nolani yo mivi,

Halani zo ngao!

Mwenyezi Mlungu akaafyakatsira roho nyo afalume a Medi,

mana lengore ni kuangamiza Babeli.

Mwenyezi Mlungu andariphiza chisasi,

chisasi kpwa ajili ya nyumbaye ya kuvoya.

¹²Unulani bendera ya viha chinyume cha kuta za Babeli;

enjerezani nguvu go majeshi,

ikani arindzi,

dzitayarisheni kuvamia!

Mwenyezi Mlungu andatimiza lengore,

kusudire kuhusu atu a Babeli.

¹³51:13 Maono 17:1Uwe ukalaye kanda-kanda ya madzi manji,

ambaye u tajiri,

mwishoo ukafika,

wakati wa kufwako ukafika.

¹⁴Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi akaapa kpwa dzinare:

Nindareha atu anji akuvamie dza ndzije uwe Babeli.

Nao andapiga njerejere za ushindi dzuluyo.

¹⁵Mlungu ndiye ariyeumba tsi kpwa uwezowe,

achiimarisha dunia kpwa ikimaye

na kpwa kuelewakpwe achitandaza mlunguni.

¹⁶Atuluzapho sauti, madzi nkuvuma ko mlunguni,

nkuhenda guro rikapanda kula pembe za tsi.

Nkumeka limeme wakati wa mvula,

na kureha phuto kula kpwenye nyumbaze za kuikira akiba.

¹⁷Chila mutu ni mzuzu na kana amanyaro,

chila mfuli wa zahabu nkutiywa waibu ni vizukavye,

mana vizukavye ni vya handzo,

navyo taviphuma.

¹⁸Tavina mana, ni vitu vya kuberwa,

wakati wa kutiywa adabu vindaangamika.

¹⁹Iye ariye mtalo wa Jakobo si dza vyo vizuka,

mana ndiye ariyeumba vitu vyosi,

chisha mbari za Iziraeli ni urisiwe,

Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Majeshi ndiro dzinare.

²⁰Uwe u rungu rangu, silaha yangu ya viha

kuhumira uwe, nkuvundza-vundza mataifa

na kpwa uwe, nkuangamiza falume.

²¹Kuhumira uwe, nkuvundza-vundza farasi na mpandadzi-farasi,

na kpwa uwe, nkuvundza-vundza magari ga kuvwehwa ni farasi na nyo agaphirikao.

²²Kuhumira uwe, nkuvundza-vundza alume na achetu,

na kpwa uwe, nkuvundza-vundza atumia na barobaro,

na kpwa uwe, nkuvundza-vundza avulana na asichana.

²³Kuhumira uwe, nkuvundza-vundza mrisa na mifugoye,

na kpwa uwe, nkuvundza-vundza mkurima na ngʼombeze za kurima,

na kpwa uwe nkuvundza-vundza vilongozi a majimbo na akulu a jeshi.

²⁴“Mimi ndairiphiza Babeli na nyo asagalao kuko mbere za matso genu kpwa uyi ariouhenda ko Sayuni, Mwenyezi Mlungu anaamba.

²⁵Lola, ni chinyumecho, uwe mwango wa kubananga

ubanangaye dunia yosi, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

Nindagolosa mkpwono wangu nikupige,

nikupingilise kula gambani

nami ndakuhenda mwango urioochwa.

²⁶Kpwako takundakala na dziwe ra pembeni

wala dziwe ra msingi,

mana undakala gandzo ta kare na kare,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

²⁷Unula chibao cha matangazo kahi ya yo tsi,

Piga gunda kahi za mataifa ganjina.

Tayarisha go mataifa gampige,

Iha mataifa ganjina gedze gampige, taifa ra Ararati, ra Mini na ra Ashikenazi.

Tsambulani mkpwulu wa jeshi apigane naye,

humani farasi anji dza ndzije.

²⁸Tayarisha go mataifa ganjina gapigane naye,

nyo afalume a Medi,

vilongozi aho na maofisaa gao,

na tsi zosi azitawalazo.

²⁹Tsi inakakama na kusumba kpwa utsungu,

mana lengo ra Mwenyezi Mlungu kuhusu Babeli richerepho

ra kuihenda tsi ya Babeli kukala gandzo,

tuphu bila ya atu.

³⁰Anajeshi a Babeli akaricha kupigana,

nao akasala mwao ngomeni,

mkpwotse wao ukaasirira,

akakala dza achetu.

Makalo gao ganaaka moho,

magbwama ga maryango gao gakavundzika.

³¹Muhumwa wa habari a mairo kukutana na wanjina,

na mjumbe mmwenga kukutana na wanjina,

kpwendamuambira mfalume wa Babeli

kukala mudziwe ukatekpwa chila uphande.

³²Vivuko vikavamiwa,

nayo mikangaga ikatiywa moho,

na nyo anajeshi akagbwirwa ni chiwewe.

³³Mana Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa Iziraeli, anaamba,

Ye msichana wa Babeli ni dza phatu pha kuwagira

wakati phana kuvyogbwa-vyogbwa,

wakati wa kuvunwakpwe ukafika.”

³⁴“Nebukadineza, mfalume wa Babeli akahumiza,

na akahufyondza asisaze chitu.

Iye akahuricha chihuphu bila chitu,

iye akahumiza dza dzoka

na kuodzaza ndaniye na vinono vyehu

na badaye akahuaphika.

³⁵Go mai hurigohenderwa naye Babeli naahenderwe,”

nyo asagalao Sayuni anaamba.

Atu a Jerusalemu anaamba,

“Milatso yehu naikale dzulu ya nyo akalao Babeli.”

³⁶Kpwa hivyo Mwenyezi Mlungu anaamba hivi,

“Lola, nindakuhehera na kukuriphizira chisasi.

Nindaumisa bahariye

na kuhenda visimavye viume.

³⁷Babeli indakala gandzo,

makalo ga makala,

utu wa kuangalaza na wa kuberwa,

phatu phasiphosagala mutu.

³⁸Atue osi ananguruma dza simba,

ananguruma dza ana simba.

³⁹Ela wakati ana hamu kulu,

nindaatayarishira karamu

niaphe uchi alewe

hata aimbe kpwa kuhamirwa

chisha alale hata kare yedze, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁴⁰Nindaatsereza dza mangʼondzi gaphirikpwago chitsindzironi,

dza maturume na ndenje.

⁴¹Lola vyo Babeli ichivyohalwa mateka,

mudzi uirokala unalikpwa dunia ndzima akagbwirwa!

Babeli indakala utu wa kutisha

kahi ya mataifa!

⁴²Yo bahari ikabwiningiza Babeli,

maimbi ga kunguruma gandambwiningiza.

⁴³Midziye indakala gandzo,

tsi kavu na jangbwa,

tsi isiyosagalwa ni mutu,

tsi ambayo takuna ndiyeitsupira.

⁴⁴Nindamtiya adabu Beli ko Babeli,

nimuhendese ahaphike vyo arivyomiza.

Go mataifa ganjina tagandamlunga tsona.

Kuta za Babeli zikagbwa.

⁴⁵Mwi atu angu, tulukani kula kahize!

Chila mmwenga naachimbize rohoye

chimbirani tsukizi za Mwenyezi Mlungu!

⁴⁶Usifwe moyo wala kuogopha

kpwa uvumi munaosikira kahi ya yo tsi,

uvumi wedzao chila mwaka

uvumi wa fujo kpwenye yo tsi

na wa mtawala kuheha na mtawala myawe.

⁴⁷Kpwa hivyo, lola, siku ziredza

ambapho nindatiya adabu vyo vizuka vya Babeli.

Tsiye yosi indatiywa waibu,

na atu osi ndioolagbwa andagbwa mo mwakpwe.

⁴⁸51:48 Maono 18:20Phahi mlunguni na duniani na vyosi virivyo mumo

vindapiga kululu kpwa raha kuhusu Babeli,

mana abanangi andakpwedza

kula vurini amvamie,

mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁴⁹51:49 Maono 18:24Babeli ni iangamizwe

dza viratu irivyoangamiza atu a dunia ndzima

kpwa sababu yaolaga Aiziraeli.

⁵⁰Mwimwi muchiochimbira upanga,

musiime, endererani kuphiya!

Mtambukireni Mwenyezi Mlungu ko kure mriko,

na musiiyale Jerusalemu.

⁵¹Hukatiywa waibu,

mana hukalaphizwa

tahumanya hulolephi kpwa waibu,

kpwa sababu ajeni akainjira mwatu mtakatifu

mwa nyumba ya Mwenyezi Mlungu.

⁵²Ela siku ziredza, Mwenyezi Mlungu anaamba

ndiphoangamiza vizukavye,

na ariolumizwa andaula kpwa utsungu

kahi ya tsiiye yosi.

⁵³Hata dzagbwe Babeli inaweza kupanda hadi mlunguni;

dzagbwe inaweza kuhenda ngomeze kukala imara

nindaihumira abanangi, mimi Mwenyezi Mlungu nkaamba.

⁵⁴Phundzani zo ndiro kula Babeli,

Kululu za ubanangi kula Babeli!

⁵⁵Mwenyezi Mlungu andaangamiza Babeli,

na kukomesa yo sautiye kulu.

Maadui gandamvamia dza maimbi ga madzi manji,

gandamvamia kuno anakota kululu.

⁵⁶Mʼbanangi andakpwedza chinyume cha Babeli,

anajeshie andatekpwa,

na maha gao gandavundzwa.

Mana Mwenyezi Mlungu ni Mlungu wa chisasi,

ni lazima andariphiza.

⁵⁷Nindaalewesa vilongozie na atue enye ikima,

maliwalie, akulue a jeshi na anajeshie;

andalala tsetsetse na taandalamuka,

mfalume anaamba, ambaye dzinare ni Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi.”

⁵⁸Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba hivi,

“Zo kuta ndziho za Babeli

zindabwagbwa photsi tse

na maryangoge mare gandaochwa.

Atu andahenda kazi ya bure,

mana kazi za mataifa ganjina zindaochwa.”

Ujumbe wa Jeremia unaphirikpwa Babeli

⁵⁹Uhu ndio ujumbe uriolaviwa ni nabii Jeremia kpwa Seraya mwana wa Neriya, mwana wa Mahiseya, ariphophiya na Zedekiya, mfalume wa Juda ko Babeli mwaka wa ne wa utawalawe. ⁶⁰Jeremia kala akaandika chitabuni mai gosi ndigophaha Babeli, piya maneno ganjina kuhusu Babeli. ⁶¹Phahi Jeremia wamuamba Seraya: “Ndiphofika Babeli, henda chadi uasomere maneno higa kpwa sauti, ⁶²chisha uambe, ‘Uwe Mwenyezi Mlungu waamba undaangamiza phatu hipha, ili mwanadamu wala nyama asiphasagale, mana phandakala gandzo hata kare na kare.’ ⁶³51:63 Maono 18:21Ndiphomala kusoma chitabu chichi, chifunge dziwe uchitsuphe muho wa Yufurati. ⁶⁴Chisha uambe, ‘Babeli indazama dza vivyo nayo taindaunuka tsona kpwa sababu ya mashaka ambago ndairehera phamwenga na atue.’ ”

Ujumbe wa Jeremia uchisirira phapho.

Kugbwa kpwa Jerusalemu

¹Zedekiya kala ana miaka mirongo miiri na mmwenga ariphoandza kutawala, naye watawala kpwa muda wa miaka kumi na mmwenga hiko Jerusalemu. Nine kala aihwa Hamutali mwana wa Jeremia kula Libuna ²Zedekiya wahenda mai mbere za Mwenyezi Mlungu, dza Jehoyakimu arivyohenda. ³Iye ndiye ambaye wamuasi mfalume wa Babeli.

Mwenyezi Mlungu waareyera sana atu a Jerusalemu na Juda hata achiazola mbereze, ndiyo mana mambo ga kuogofya gahendeka kuko. ⁴52:4 Ezekieli 24:2Phahi mwaka wa tisiya, mwezi wa kumi na siku ya kumi ya utawalawe, Nebukadineza, mfalume wa Babeli wakpwedza na jeshire rosi kuvamia Jerusalemu. Aho achita kambi kondze ya mudzi na achidzenga kuta za mtsanga kuuzunguluka kuzuwiya atu asichimbire. ⁵Phahi nyo mudzi waenderera kuzangirwa hadi mwaka wa kumi na mwenga wa utawala wa mfalume Zedekiya. ⁶Kufikira siku ya tisiya ya mwezi wa ne, ndzala yakala kali sana mo mudzini hata nyo atu achikala taana utu wa kurya. ⁷52:7 Ezekieli 33:21Phahi, abomola seemu ya ukuta wa mudzi, na mfalume na jeshire rosi achichimbira wakati wa usiku, na njira ya busitani ya mfalume, achitsupira kpwenye ryango ririro kahi-kahi ya kuta mbiri, (phahi hara Akalidayo kala akauzangira mudzi pande zosi) achiphiya vyao na njira ya uphande wa Araba. ⁸Ela Jeshi ra Akalidayo ramzoresa mfalume hadi richimgbwira kahi za tsi ya kugbwa ya Jeriko. Jeshire rosi ramricha, richitsamukana. ⁹Phahi amgbwira ye mfalume achimphirika kpwa mfalume wa Babeli hiko Ribula, tsi ya Hamathi, naye achimuhukumu. ¹⁰Ko Ribula, mfalume wa Babeli waolaga ana a chilume a Zedekiya mbereze, piya waolaga vilongozi osi a Juda kuko. ¹¹52:11 Ezekieli 12:13Achimuombola matso Zedekiya, achimfunga silisili za shaba na achiphiya naye Babeli, achendamtiya jela hadi wakati wa kufwakpwe.

¹²Iriphofika siku ya kumi ya mwezi wa tsano mwaka wa kumi na tisiya wa utawala wa Nebukadineza, mfalume wa Babeli, Nebuzaradani mkpwulu wa arindzi a mfalume ariyehumikira mfalume wa Babeli, wakpwedza Jerusalemu. ¹³52:13 1 Afalume 9:8Watiya moho nyumba ya Mwenyezi Mlungu, dzumba ra mfalume na nyumba zosi za Jerusalemu. Nyumba zosi za akulu wazitiya moho. ¹⁴Jeshi rosi ra Babeli ambaro kala ri tsini ya ye mkpwulu wa arindzi a mfalume, ravundza-vundza kuta zosi zozunguluka Jerusalemu. ¹⁵Nebuzaradani mkpwulu wa arindzi watsamiza seemu ya achiya, atu ariokala akasala mo mudzini, hara ariokala akadzisalimisha kpwa mfalume wa Babeli phamwenga na mafundi. ¹⁶Ela ye Nebuzaradani wasaza atu ariokala achiya kabisa kpwenye tsi, akale atundzi a mizabibu na akurima.

¹⁷52:17 1 Afalume 7:15–47Atu a Babeli avundza-vundza zo nguzo za shaba, hako za shaba na birika ra shaba rokala ndani ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu achitsukula shaba yosi hadi Babeli. ¹⁸Chisha achihala nyungu, miko, makasi, mabakuli, masahani na miyo yosi ya shaba iriyohumika kahi za nyumba ya kuvoya Mlungu. ¹⁹Piya wahala mabeseni, vyetezo, mabakuli ga zahabu, nyungu, vifwaya vya kuikira taa, vibakuli vya uvumba na mabakuli ga kujerera uchi. Ye mkpwulu wa arindzi a mfalume wahala chila mwiyo wa zahabu swafi na wa feza. ²⁰Yo shaba ya nguzo mbiri, yo bahari, ndzau kumi na airi ariokala tsini ya yo bahari na vyango ambavyo mfalume Selemani wavitengeza kpwa ajili ya yo nyumba ya Mwenyezi Mlungu. Uziho wa shaba ya vitu vyosi hivi uchikala tauyaweza kupimika. ²¹Chila nguzo kala ina ure wa futi mirongo miiri na sabaa, na kuizunguluka kala ni futi kumi na nane. Chila nguzo kala ina tundu pho kahi-kahi dza mridza, na uzihowe kala ni kama vyala vine. ²²Dzuluye kala kuna chitswa cha shaba nyiru. Ure wa chila chitswa kala ni futi ne na nusu. Chila chitswa chazungulusirwa mapambo ga makomamanga ga shaba nyiru. ²³Kala kuna makomamanga mirongo tisiya na sita mbavuni mwa zo nguzo. Jumula ya mapambo kala ni makomamanga gana mwenga. ²⁴Ye mkpwulu wa arindzi a mfalume wahala Seraya mlavyadzi-sadaka mkpwulu, Zefania msaidiziwe, na arindzi a maryango ahahu. ²⁵Kula mo mudzini wahala ofisaa mmwenga yekala mkpwulu wa vikosi vya jeshi, atu sabaa okala ashauri a mfalume, piya wahala muandishi wa mkpwulu wa jeshi yekala achiandikisha atu phamwenga na atu mashuhuri mirongo sita ambao waona mo mudzini Jerusalemu. ²⁶Nebuzaradani mkpwulu wa arindzi a mfalume wahala atu hinyo achiaphirika kpwa mfalume wa Babeli hiko Ribula. ²⁷Naye mfalume wa Babeli walagiza atu aha apigbwe na aolagbwe ko Ribula kahi za tsi ya Hamathi. Kpwa hivyo atu a Juda atsamizwa achendakala atumwa kondze ya tsi yao.

²⁸Hino ndiyo jumula ya atu ariohalwa mateka ni Nebukadineza kahi za mwaka wa sabaa wa utawalawe: Ayahudi elufu tahu na mirongo miiri na tahu. ²⁹Kahi za mwakawe wa kumi na nane, Nebukadineza wahala mateka atu magana manane mirongo mihahu na airi kula Jerusalemu. ³⁰Mwaka wa mirongo miiri na mihahu ya utawala wa Nebukadineza, Nebuzaradani mkpwulu wa arindzi a mfalume wahala mateka Ayahudi magana sabaa mirongo mine na atsano; jumula kala ni atu elufu ne na magana sita.

³¹Mwaka wa mirongo mihahu na sabaa bada ya Jehoyakini, mfalume wa Juda kuhalwa mateka, Evili-Merodaki wakala mfalume wa Babeli. Iye wamrichira Jehoyakini, mfalume wa Juda kula jela siku ya mirongo miiri na tsano ya mwezi wa kumi na mbiri. ³²Evili-Merodaki wamuonera mbazi na achimupha cheo cha dzulu kuriko afalume anjina ariokala ko Babeli phamwenga naye. ³³Phahi Jehoyakini wavula nguwo za jela achibadilisha. Naye achikala anarya mezani pha mfalume maishage gosi. ³⁴Chila siku wahewa posho ni mfalume wa Babeli kulengana na mahitajige.