Kutsama

Chitabu cha phiri cha Musa chiihwacho

KUTSAMA

Tanga mbere

Chitabu hichi cha Kutsama ni muhimu sana kpwa maisha ga Aiziraeli. Chinasemurira vira Mlungu arivyotuluza atue kula utumwani hiko tsi ya Misiri. Chinafundza kukala Mwenyezi Mlungu ni Mlungu mmwenga chisha wa kpweli. Iye ni mtawala wa viumbe vyosi, na anaphokata shauri kuhenda dzambore, takuna mutu anayeweza kumpinga.

Chitabu chenye china seemu tahu. Seemu ya kpwandza (sura ya 1:1—13:22) inahendeka Misiri ambako Aiziraeli ni atumwa. Mlungu anasikira chiriro chao cha kulonda kuterywa, naye Musa anatsambulwa ni Mlungu aaike huru. Musa anaphomvoya Mfalume wa Misiri ili aariche huru, anarema naye Mlungu anamupha Musa uwezo wa kureha mashaka kumi ga chiajabu tsi ya Misiri. Mwishowe bada ya ana a kpwandza a chilume a Amisiri kufwa, Mfalume anaarichira Aiziraeli auke.

Seemu ya phiri (sura ya 14:1—18:27) inasemurira charo cha Aiziraeli kula Misiri hadi Mwango Sinai, anaphokutana na Mwenyezi Mlungu. Bada ya Amisiri kuaruhusu Aiziraeli kuuka, anagaluza nia na anaalunga ili auyize. Ela Mwenyezi Mlungu anaarinda Aiziraeli na kuangamiza jeshi ra Misiri hiko Bahari ya Shamu. Na anavyosafiri kutsupira jangbwani Mlungu anaapha Aiziraeli chakurya na madzi chimaajabu.

Seemu ya mwisho (sura ya 19:1—40:38) inahendeka hiko Mwango Sinai ambako Mlungu anamupha Musa Shariya Kumi na shariya zanjinaze. Ela wakati Musa a hiko mwangoni phamwenga na Mlungu, atu a Iziraeli anavundza chilagane kpwa kudzitengezera vizuka. Hata hivyo Mlungu anaaswamehe na kuika chilagane luphya nao. Piya anaapha malagizo ga ndani ga vira ndivyodzenga Hema ra Mkpwutano na miyo yosi inavyotakikana ni alavyadzi-sadaka kumuabudu Mlungu kpwa njira nono.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Aiziraeli anarichirwa huru kula Misiri 1:1—15:21

a. Aiziraeli ni atumwa hiko Misiri 1:1–22

b. Kuvyalwa kpwa Musa na wanachewe 2:1—4:31

c. Musa na Aruni anagomba na mfalume wa Misiri 5:1—11:10

d. Sharee ya Pasaka na kuuka Misiri 12:1—15:21

Kula Bahari ya Shamu hadi Mwango Sinai 15:22—18:27

Kulaviwa kpwa Shariya na kuika chilagane 19:1—24:18

Malagizo kuhusu Hema ra Mkpwutano na kuhusu kuvoya Mlungu 25:1—40:38

Uvyazi wa Jakobo uriophiya Misiri

¹1:1 Mwandzo 46:8–27Ana a Jakobo1:1 Jakobo ni dzina ranjina ra Iziraeli. ariophiya Misiri phamwenga naye, ambapho chila mmwenga waphiya na atue: ²Rubini, Simioni, Lawi, Juda, ³Isakari, Zabuloni, Benjamini, ⁴Dani, Nafutali, Gadi na Asheri. ⁵Jumula ya uvyazi wa Jakobo kala ni atu mirongo sabaa. Ela mwanawe Yusufu kala a kuko Misiri kare.

⁶Badaye Yusufu na nduguze na chivyazi chosi cha wakati wao chafwa, ⁷1:7 Mahendo 7:17ela uvyazi wa Aiziraeli wavyalana, na uchienjerezeka sana. Akala anji, hata tsi yosi ichiodzala aho.

Aiziraeli anagayiswa hiko Misiri

⁸1:8 Mahendo 7:18Phahi kpwazuka mfalume muphya ambaye kala kamanya rorosi kuhusu Yusufu, achitawala Misiri. ⁹Hiye mfalume waambira atue, “Hinya Aiziraeli ni anji sana na ana nguvu kuhushinda. ¹⁰1:10 Mahendo 7:19Kuchigbwa viha, halafu achigbwirana na maadui gehu kuhupiga, anaweza kuphaha nafwasi ya kuhutawala.1:10 Mana yanjina ya neno ra Chieburania rohumirwa hipha ni anaweza kuphaha nafwasi kuchimbira himu Misiri. Kpwa hivyo, ni lazima huendzeni njira ya chiwerevu kuazuwiya ili asienjerezeke zaidi.” ¹¹Phahi Amisiri aaikira Aiziraeli aimirizi achiahenda atumwa kpwa kuatsukuza mizigo miziho. Aiziraeli amdzengera Farao1:11 Farao ni cheo ambacho kala chichihumirwa ni afalume a Misiri. midzi ya kuikira akiba ya chakurya, yani Pithomu na Ramesesi. ¹²Ela vira arivyozidi kugayiswa, ndivyo arivyozidi kuenjerezeka na achigota tsi yosi. Phahi Amisiri atishirwa sana ni nyo Aiziraeli. ¹³O Amisiri aalazimisha Aiziraeli kuhenda kazi ngumu zaidi tsona bila ya mbazi. ¹⁴Ahenda maisha gao gakale ga kugaya sana kpwa kazi ngumu dza kutengeza chokaa na kutengeza matofali, chisha ahenda kazi zosi za mindani. Kazi hizi arizohenda ahendeswa chisiru.

Avyalusadzi arioogopha Mlungu

¹⁵Mfalume wa Misiri wabisha na avyalusadzi airi a Chieburania,1:15 Chieburania Aeburania ni dzina ranjina ra Aiziraeli. arioihwa Shifura na Puwa. Achiaambira, ¹⁶“Muchikala munavyalusa mchetu wa Chieburania, mlolenito vyo avyalavyo, achikala ye mwana ni mchetu, mricheni aishi, ela achivyala mlume, muolageni ye mwana.” ¹⁷Ela hara avyalusadzi kala anamuogopha Mlungu wala taayahenda vira arivyolagizwa ni mfalume wa Misiri, ela aaricha ana alume aishi. ¹⁸Badaye hiye mfalume wa Misiri waiha hara avyalusadzi na achiauza, “Kpwadze munahenda vino vya kuricha ana a chilume aishi?” ¹⁹Hara avyalusadzi amjibu Farao achimuamba, “Achetu a Chieburania sio dza achetu a Chimisiri mana ana nguvu na avyala machiyao kabila ya swiswi kufika.” ^20-21Phahi, Mlungu waaonera mbazi hara avyalusadzi kpwa vira kala nkumuogopha Mlungu, achiajaliya nao piya achiphaha ana. Nao Aiziraeli achizidi kuenjerezeka na achikala na nguvu sana. ²²1:22 Mahendo 7:19Chisha Farao walavya malagizo kpwa atu osi achiamba, “Mwana wa chilume ndiyevyalwa ni Mueburania, mtsupheni muho wa Naili, ela mwana mchetu mricheni akale moyo.”

Kuvyalwa kpwa Musa

¹Siku zizo kpwakala na mutu mmwenga wa mbari ya Lawi ariyephiya kpwendalóla mchetu wa chivyazi cha Lawi. ²2:2 Mahendo 7:20; Aeburania 11:23Mchetu hiye wagbwira mimba na achivyala mwana mlume. Ariphoona yuya mwana ni mnono, wamfwitsa nyumbani miezi mihahu. ³Ela yuya mwana ariphokala kaweza kufwitsika tsona, watengeza chidau cha nyasi na achichisaka lami. Wamlaza yuya mwana mo ndani halafu achendachiika guguni, kanda-kanda ya muho wa Naili. ⁴Ndugu wa chichetu wa yuya mwana waima kanda kulola ndiromphaha nduguye.

⁵Halafu mwana mchetu wa Farao wakpwedzaoga muhoni, na atumishie kala ananyendeka-nyendeka ko muhoni. Gafula yuya mwana wa Farao achiona chira chidau chinaengelela ndani-ndani ya gugu, achimuhuma mtumwawe mmwenga akachihale. ⁶Ariphochireha, mwana wa Farao wachifwenula achiona mwana. Yuya mwana kala anarira, achimuonera mbazi na achiamba, “Hiyu ni mmwenga wa nyo ana a Chieburania.”

⁷Halafu ndugungbwa wa yuya mwana achedzamuamba mwana wa Farao, “Nkakuendzere mchetu wa Chieburania edze akuamwisire hiyu mwana?” ⁸Ye mwana wa Farao achimjibu achiamba, “Aya phiya ukaniendzere.” Phahi, yuya msichana wakpwendahala nine mwenye wa yuya mwana. ⁹Yuya mwana wa Farao achimuamba yuya mchetu, “Muhale hiyu mwana ukaniamwisire, nami nindakuripha.” Phahi wamuhala yuya mwana na achendamuamwisa. ¹⁰2:10 Mahendo 7:21Yuya mwana ariphofuhuka, wamphirika kpwa mwana wa Farao, naye achimuhala achimuhenda mwanawe mwenye. Achiamba, “Kpwa vira námtsola madzini, nindamuiha Musa.”2:10 Musa Rinasikirika dza neno ra Chieburania ambaro manage ni tuluza madzini.

Musa anachimbirira tsi ya Midiani

¹¹2:11 Mahendo 7:23–282:11 Aeburania 11:24Siku mwenga, Musa ariphokala mvyere, wakpwendalola nduguze Aeburania, na achiona vira alazimishwavyo kuhenda kazi ngumu. Phahi wamuona Mueburania myawe anapigbwa ni Mmisiri. ¹²Waphelephesa hiku na hiku, na ariphoona takuna mutu, wamuolaga yuya Mmisiri na achimfwitsa difwirini. ¹³Kuriphocha, Musa wakpwendaweha tsona, achiona Aeburania airi anapigana. Phahi wamuamba yuya achiyemkosera myawe, “Mbona unampiga Mueburania myao?” ¹⁴Yuya mutu achimuamba Musa, “Ni ani yekuhenda mtawala wehu na muamuli? Hebu unalonda uniolage dza vira vyomuolaga yuya Mmisiri?” Musa ariphosikira hivyo waogopha na achidziamba, “Higa mambo nrigohenda ni lazima gakale ganamanyikana!” ¹⁵2:15 Mahendo 7:29; Aeburania 11:27Phahi Farao ariphogasikira, walonda kumuolaga Musa, ela Musa wachimbira hipho pha Farao, achendasagala tsi ya Midiani.

Siku mwenga Musa ariphokala asegere kanda-kanda ya chisima, ¹⁶phakpwedza asichana sabaa ana a mlavyadzi-sadaka wa Midiani. Achedzaheka madzi achiodzaza mabirika ili kunwesa mangʼondzi na mbuzi za ise yao. ¹⁷Ela kabila taadzangbwenwesa, kuchedza arisa anjina achiazoresa, phahi Musa waunuka achendaaterya na achinwesa go mangʼondzi na mbuzi zao. ¹⁸Hara asichana ariphouya kaya, Reueli2:18 Reueli ni dzina ranjina ra Jethiro. ise yao waauza achiamba, “Mbona rero mkedza mapema?” ¹⁹Nao achimjibu achiamba, “Kukedza arisa anjina akakala anahuzoresa, halafu Mmisiri mmwenga akahuokola, chisha akahuhekera madzi akanwesa mangʼondzi na mbuzi zehu.” ²⁰Naye Reueli achiauza, “Sambi akuphi ye mutu? Kpwa utu wani mkamricha kuko? Kamuiheni edze arye chakurya.”

²¹Musa wakubali kpwendasagala kaya pha Jethiro. Badaye Jethiro wamupha Musa mwanawe yeihwa Zipora, akale mchewe. ²²Zipora wavyala mwana mlume na Musa achimuiha Gerishomu,2:22 Gerishomu Rinasikirika dza neno ra Chieburania ambaro manage ni mjeni. mana waamba, “Nachimbira kuphiya tsi ambako ni mjeni.”

²³Bada ya miaka minji, yuya mfalume wa Misiri wafwa. Aiziraeli alalamika kpwa sababu ya kazi za utumwa na achirira kulonda msada. Hicho chiriro chao chafika dzulu kpwa Mlungu. ²⁴2:24 Mwandzo 15:13–14Mlungu wasikira kururumika kpwao na achitambukira chilagane arichoika na Burahimu, Isaka na Jakobo. ²⁵Mlungu waona vira Aiziraeli arivyokala anagayiswa, na achiaonera mbazi.

Mlungu anamuhuma Musa akativye Aiziraeli

¹Siku mwenga, Musa kala anarisa mangʼondzi na mbuzi za mtsedzawe Jethiro, mlavyadzi-sadaka wa Midiani. Phahi waphirika mangʼondzige na mbuzize jangbwani mwendo wa kukola hata achifika Horebu,3:1 Horebu ni dzina ranjina ra Mwango Sinai. mwango wa Mlungu. ²3:2 Mahendo 7:30–34Malaika wa Mwenyezi Mlungu wamtsembukira na mfwano wa jimbijimbi ra moho kpwenye chitsaka cha miya. Phahi Musa walola, lo! Chitsaka chinaaka, ela tachiphya. ³Hipho, Musa waangalala, achidziuza, “Mbona chira chitsaka chinaaka moho lakini tachiphya? Godza nsengere phephi, nlole chilinje hichi.”

⁴Mwenyezi Mlungu ariphoona Musa anasengera phephi, wamuiha kula pho kahi-kahi ya chitsaka, “Musa! Musa!” Musa achiihika, “Ee, himi.” ⁵Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Usisengere phephi. Vula virahuvyo, mana pho uimirepho ni phatu phatakatifu.” ⁶Chisha achiamba, “Mimi ndimi Mlungu wa akareo, ni Mlungu wa Burahimu, wa Isaka na wa Jakobo.” Musa ariphosikira hivyo, waziba usowe mana kala anaogopha kumlola Mlungu.

⁷Chisha Mwenyezi Mlungu achiamba, “Kpwa kpweli nkaona kugaya kpwa atu angu hiko Misiri. Nkasikira chiriro chao kpwa sababu ya aimirizi aho anavyoagayisa, nami namanya mashaka gao. ⁸Kpwa hivyo, nkatserera kpwedzaativya na kugaya anakogayiswa ni Amisiri na niatuluze tsi iyo, chisha niaphirike tsi nono ya nafwasi, tsi yenye rutuba. Tsi iyo inasagala Akanani, Ahiti, Aamori, Aperizi, Ahivi na Ajebusi. ⁹Vivi nkasikira chiriro cha Aiziraeli na nkaona vira Amisiri aagayisavyo. ¹⁰Phahi nakuhuma kpwa Farao ukatsamize atu angu Aiziraeli kula Misiri.”

¹¹Ela Musa achimuamba Mlungu, “Mino ni ani hata niphiye kpwa Farao nikatuluze Aiziraeli kula Misiri?” ¹²Mlungu achimjibu achimuamba, “Kpwa kpweli nindakala phamwenga nawe, na uchiatuluza Aiziraeli kula Misiri, mundaniabudu dzulu ya mwango huno. Hino indakala ishara kuonyesa kukala nkakuhuma.”

¹³3:13 Kutsama 6:2–3Musa achimuuza Mlungu, “Mendzerepho niphiye nkaambire hinyo Aiziraeli, ‘Mlungu wa akare enu akanihuma kpwenu,’ nao achiniuza ‘Dzinare ndiye ani?’ niaambedze?” ¹⁴3:14 Maono 1:4–8Mlungu achimuamba Musa, “MIMI NDIMI NRIYEKO HATA KARE NA KARE. Ni lazima ukaambire Aiziraeli kukala, ‘ARIYEKO HATA KARE NA KARE, akanihuma kpwenu.’ ”

¹⁵Chisha Mlungu achimuamba Musa, “Aambire Aiziraeli, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa akare enu, yani Mlungu wa Burahimu, wa Isaka na wa Jakobo, akanihuma kpwenu.’ Hiri ndiro dzina rangu hata kare na kare, dzina ambaro nindaihirwa ni vivyazi na vivyazi. ¹⁶Phiya ukaakusanye atumia a Iziraeli na uaambire, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa akare enu Burahimu, Isaka na Jakobo wanitsembukira na achiniamba kukala akaona vyo muhendwavyo kuko Misiri. ¹⁷Nami naahidi kukala nindakutuluzani kpwenye go mateso ga Misiri nikuphirikeni tsi ya Akanani, Ahiti, Aamori, Aperizi, Ahivi na Ajebusi, tsi nono yenye rutuba.’

¹⁸“Nyo atumia a Iziraeli andakusikira. Chisha uwe na hinyo atumia mphiye kpwa mfalume wa Misiri mkamuambe, ‘Swino hukakutana na Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Aeburania. Hebu huriche huphiye charo cha siku tahu jangbwani hukamlavire sadaka Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu.’ ¹⁹Ela namanya mfalume wa Misiri kandakurichani mphiye hadi ashurutishwe chinguvu-nguvu. ²⁰Phahi nindahumira uwezo wangu kuhenda vilinje vya chila aina, kuatiya adabu Amisiri. Bada ya higo andakurichani muuke.

²¹3:21 Kutsama 12:35–36“Nindahenda Amisiri akumendzeni na ichikala munauka, msiuke mikono mihuphu. ²²Chila mchetu wa Chieburania ni aphiye akavoye vitu vya feza na vya zahabu na nguwo kula mchetu myawe wa Chimisiri na kula kpwa mchetu yeyesi asagalaye nyumbani mwa ye Mmisiri. Muchihewa vitu vivyo mundaavwika ana enu a chilume na a chichetu. Namwi mundakala mukaafuta Amisiri utajiri wao.”

Musa anahewa uwezo wa kuhenda vilinje

¹Phahi Musa wamuamba Mwenyezi Mlungu, “Dze, achirema kuniamini ama achirema kuniphundza na aambe, ‘Mwenyezi Mlungu kayakutsembukira?’” ²Mwenyezi Mlungu wamuuza Musa, “Ukagbwirani mo mkpwononi?” Achiamba, “Nkagbwira ndata.” ³Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Hebu ibwage photsi.” Musa achiibwaga na ichigaluka nyoka, hata ye Musa mwenye achiichimbira. ⁴Halafu Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Golosa mkpwonoo uitsole na ko mchirani.” Phahi Musa wagolosa mkpwonowe achiitsola, nayo achigaluka ndata tsona. ⁵Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Vivi ndivyo andaweza kuamini kukala Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa akare ao, Burahimu, Isaka na Jakobo, wakutsembukira kpweli.”

⁶Chisha Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Tiya mkpwonoo mwako johoni.” Musa wautiya, na ariphoutuluza, lo! Uchikala u tele mahana hata uchikala ni mwereru dza bafuta. ⁷Halafu achimuamba, “Wuuyize tsona johoni.” Phahi Musa wawuuyiza johoni, na ariphoutuluza, uchikala ukauyato dza viratu mwiriwe urivyo. ⁸Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Ichikala taandakuamini uwe wala hicho chilinje cha kpwandza, chahi andaamini hichi cha phiri. ⁹Ela ichikala taandaamini vilinje vyosi viiri wala kukuphundza, heka madzi kula muho wa Naili, ugamwage tsi kavu, nago gachiguta yo tsi kavu tu, gandagaluka milatso.”

¹⁰Musa achimuamba Mwenyezi Mlungu, “Ee Bwana wangu, mino hangu kare simi mgombadzi mnono, na hangu uchiphoandza kugomba bado mimi mtumishio siweza. Maneno gangu ni ga pore-pore na ga chigugumiza.” ¹¹Ndipho Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Ni ani yemupha mwanadamu mromo? Ni ani amuhendaye mutu akale masito ama bwibwi? Ni ani yemupha mwanadamu matso ama ni ani amuhendaye chipofu? Dze, siye mimi, Mwenyezi Mlungu? ¹²Sambi phiya, nindakuterya kugomba na nindakufundza ndigogomba.”

¹³Ela Musa achiamba, “Bwana wangu, nakuvoya uhume mutu wanjina.” ¹⁴Mwenyezi Mlungu achitsukirwa sana, achimuamba Musa, “Dze, ye nduguyo Aruni ambaye ni Mlawi kapho? Ninamanya kukala iye anagombato. Vivi iye a njirani aredza akuchinjire, na ndiphokuona andahererwa sana. ¹⁵Uwe undakala uchimuambira ga kugomba mana nindakala phamwenga namwi kahi ya kugomba kpwenu na kukufundzani go mufwahago kuhenda. ¹⁶Aruni andagomba na atu badala ya uwe, nawe undakala dza Mlungu kpwakpwe kpwa sababu undakala unamlagiza ndigogomba. ¹⁷Ela tsukula hino ndata ili ukahendere vilinje nchivyokuonyesa.”

Musa anauya Misiri

¹⁸Phahi Musa wauya kpwa mtsedzawe, Jethiro achendamuamba, “Nakuvoya uniruhusu niuye Misiri nkalole napho atu angu achere moyo.” Naye Jethiro achimuamba, “Phiya salama.” ¹⁹Kabila Musa kadzangbwetuluka Midiani, Mwenyezi Mlungu wamuamba, “Uya Misiri mana atu osi okala analonda kukuolaga afwa.” ²⁰Musa wahala mchewe na anae, achiapandiza dzulu ya punda na achiandza charo cha kuuya Misiri, kuno akagbwiririra ndata ya Mlungu. ²¹Tsona Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Uchifika Misiri, hakikisha ukahenda mbere za Farao vilinje vyosi nrivyokupha uwezo wa kuvihenda. Ela nindamtiya moyo mufu ili asiruhusu Aiziraeli kuuka. ²²Chisha umuambe vivi ye Farao, ‘Mwenyezi Mlungu anaamba kukala, Iziraeli ni mwanangu mvyere wa chilume. ²³4:23 Kutsama 12:29Nákuambira umriche mwanangu auke ili akaniabudu. Ela uchirema kumrichira mwanangu aphiye vyakpwe, phahi nindaolaga mwanao mvyere wa chilume.’ ” ²⁴Musa ariphokala anaphiya Misiri, mo njirani waphaha phatu pha kulala ajeni, Mwenyezi Mlungu achitaka kumuolaga. ²⁵Ela Zipora mkpwaza Musa achihala rumu ra dziwe achimdeka mwanawe mlume na achihala ro sunyu achimgutiza mlumewe maguluni. Chisha achiamba, “Kpwa kpweli u mlume wangu wa mlatso!” ²⁶Hipho Mwenyezi Mlungu achimricha Musa sebu amuolage. Zipora waamba hivi, “Mlume wangu wa mlatso,” mana kala akatambukira tsatsa.

²⁷Wakati uho, Mwenyezi Mlungu wamuamba Aruni, “Phiya jangbwani ukamchinjire Musa.” Phahi Aruni wakpwendakutana naye mwango wa Mlungu na achilamusana kpwa kumdonera. ²⁸Chisha Musa achimsemurira Aruni chila chitu arichokala Mwenyezi Mlungu akamuhuma, phamwenga na vyo vilinje vyosi vyolagizwa avihende. ²⁹Phahi Musa na Aruni aphiya Misiri phamwenga na achendakusanya atumia osi a Iziraeli. ³⁰Na Aruni achiaambira chila chitu ambacho Mwenyezi Mlungu wamuambira Musa, chisha achihenda vilinje vyosi mbere za nyo atu. ³¹Atumia osi akuluphira, nao ariphosikira kala Mwenyezi Mlungu waona kugaya kpwa atu a Iziraeli na achisononeka, azamisa vitswa vyao na achimuabudu Mlungu.

Musa na Aruni anagomba na Farao

¹Bada ya kukutana na atumia, Musa na Aruni aphiya kpwa Farao achendamuamba, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli anaamba, ‘Ariche atu angu aphiye jangbwani ili akahende sharee ya kuniabudu.’ ” ²Farao achiamba, “Kpwani ye Mwenyezi Mlungu ni ani hata nimusikize na niriche Aiziraeli auke? Ye Mwenyezi Mlungu simmanya, na nyo Aiziraeli sindaaruhusu auke.” ³Musa na Aruni achimjibu achimuamba, “Mlungu wa Aeburania wahutsembukira. Sambi huriche huuke charo cha siku tahu kuphiya jangbwani hukamlavire sadaka Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu. Mana husiphohenda hivyo, andahuolaga na makongo ama kpwa upanga.” ⁴Ela mfalume wa Misiri achiamba, “Musa na Aruni, kpwa utu wani mnalonda muause atu kazini mwao? Haya, uyani kpwenu makazini!” ⁵Chisha Farao achienderera kuamba, “Lolani, nyo atu enu ndio anji kuriko nyo enye tsi, tsona mnalonda asihende kazi!”

⁶Siku iyo-iyo kare ye Farao waambira aimirizi a Chiiziraeli na akulu aho a Chimisiri achiamba, ⁷“Hangu rero hinya atu msiaphe nyasi mbifu5:7 Nyasi mbifu nyasi mbifu dza miridza zohumirwa kuenjereza nguvu matofali ga ulongo. za kutengezera matofali, aricheni akaendze enye. ⁸Ela aambireni atengeze chiasi cha matofali dza chiratu cha mwandzo, kpwa vyovyosi msigaphunguze hata vichache. Hinya atu ni avivu ndiyo mana anarira anaamba, ‘Huricheni huphiye hukamlavire sadaka Mlungu.’ ⁹Apheni kazi ngumu zaidi hinyo alume ili aenderere kuhenda kazi na asiphahe wakati wa kuphundza mambo ga handzo.”

¹⁰Ndipho aimirizi na akulu aho ariphophiya ko kpwa Aiziraeli achendaambira, “Farao anaamba kala kandalavya tsona nyasi mbifu. ¹¹Phiyani mkaendze enye nyasi mbifu kokosi ambako mundaziphaha, ela chiasi cha matofali muhendacho tachindaphunguzwa bii.” ¹²Phahi atu osi atsamukana chila phatu Misiri kuendza nyasi mbifu. ¹³Akulu a aimirizi azidi kualazimisha kuhenda kazi, kala achiaambira, “Ni mmale chiasi cha matofali chiratu chitakiwacho kpwa siku, dza pharatu phokala munahewa nyasi mbifu.” ¹⁴Aimirizi a Chiiziraeli kala achipigbwa ni akulu a Farao na kuambwa, “Mbona dzana na rero tamyahenda chiasi cha matofali dza phara mwandzo?”

¹⁵Halafu aimirizi a Aiziraeli akpwendalalama kpwa Farao achiamba, “Mfalume, mbona swino atumishio unahugayisa? ¹⁶Swino tahuhewa tsona nyasi mbifu, ela bado hunaambwa, ‘Tengezani matofali.’ Tsona swiswi atumishio hunapigbwa. Ela makosa gana uwe na atuo.” ¹⁷Farao achiajibu achiamba, “Mu avivu na tamlonda kuhenda kazi! Ndiyo mana munaamba, ‘Huriche hukamlavire sadaka Mwenyezi Mlungu.’ ¹⁸Sambi, uyani kazini. Tamundahewa nyasi mbifu, na ni lazima mtengeze chiasi kamili cha matofali.” ¹⁹Aimirizi a Aiziraeli amanya a mashakani ariphoambwa, “Kpwa vyovyosi msiphunguze isabu ya matofali galondwago kpwa siku.”

²⁰Ariphouka phara pha Farao, akuta Musa na Aruni anaagodza. ²¹Aambira Musa na Aruni, “Mwenyezi Mlungu naalole neno hiri. Naakuamuleni kpwa kuhuhenda swiswi huzirwe ni Farao na atumishie. Maneno genu ndigo goahenda aphahe chisa cha kuhuolagira.”

Musa anamririra Mlungu

²²Musa ariphosikira hivyo wauya kpwa Mwenyezi Mlungu achendamuamba, “Aa, Mwenyezi Mlungu, mbona hano atu ukaahendera uyi vino? Dze, gano ndigo goniihira? ²³Kula mwandzo nriphophiya kpwa Farao kpwendagomba manenogo, waatiya mashakani hinya atu, na wala kudzangbwetivya atuo hata vivi.”

¹Phahi Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Sambi undaona ndivyo muhenda Farao. Kpwa uwezo wangu nindamuhenda aariche nyo atu auke, na kpwa uwezo wangu andaazola kpwenye tsiiye.”

Mwenyezi Mlungu anagomba na Musa tsona

²6:2 Mwandzo 17:1; 28:3; 35:11; Kutsama 3:13–15Mlungu piya wamuamba Musa, “Mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu. ³Námtsembukira Burahimu, Isaka na Jakobo dza Mlungu Mwenye Nguvu Zosi, ela siamanyisire dzina rangu ra Mwenyezi Mlungu. ⁴Ela náika nao chilagane kukala nindaapha tsi ya Kanani, tsi ambayo asagala dza ajeni. ⁵Zaidi ya gago, násikira chiriro cha Aiziraeli ambapho Amisiri anaahumira dza atumwa, ndipho nchitambukira chilagane changu.

⁶“Kpwa hivyo aambire Aiziraeli, ‘Mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, nami nindakutuluzani kula kahi ya utumwa wa Amisiri, nikuhendeni mkale huru. Nindagolosa mkpwono wangu wenye uwezo kuatiya adabu nyo Amisiri. ⁷Nindakuhendani mkale atu angu, nami nindakala Mlungu wenu. Ndipho namwi mundamanya kala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu, nriyekutuluzani utumwani hiko Misiri. ⁸Nindakuphirikani tsi yoapira kuapha Burahimu, Isaka na Jakobo. Nindakuphani ikale yenu. Kpwa kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu.’ ”

⁹Musa wakpwendaambira Aiziraeli gara goambirwa ni Mlungu. Ela taayaphundza, kpwa sababu kala akavundzika mioyo kpwa kuhendeswa kazi ngumu.

¹⁰Chisha Mwenyezi Mlungu achigomba na Musa achimuamba, ¹¹“Phiya ukamuambe Farao, mfalume wa Misiri, aarichire Aiziraeli auke tsiiye.” ¹²Ela Musa achimuamba Mwenyezi Mlungu, “Ichikala Aiziraeli taakaniphundza, dze, ye Farao andaniphundzadze mino mutu wa chigugumiza?” ¹³Hata hivyo Mwenyezi Mlungu wagomba na Musa na Aruni kuhusu Aiziraeli na Farao, mfalume wa Misiri, kukala aaruhusu Aiziraeli atuluke kula Misiri.

Akare a Musa na a Aruni

¹⁴Hinya ni akulu a miryango ya mbari za Aiziraeli:

Ana a Rubini, mwana mvyere wa Iziraeli, kala ni Hanoki, Palu, Hezironi na Karimi. Hinya ndio okala mwandzo wa miryango ya Rubini.

¹⁵Ana a Simioni kala ni Jemueli, Jamini, Ohadi, Jakini, Sohari na Shauli ambaye nine kala ni mchetu wa Chikanani. Hinya ndio okala mwandzo wa miryango ya Simioni.

¹⁶6:16 Isabu 3:17–20; 26:57–58; 1 Nyakati 6:16–19Higa ni madzina ga uvyazi wa Lawi: Ana a Lawi kala ni Gerishoni, Kohathi na Merari. (Lawi waishi miaka gana mwenga na mirongo mihahu na sabaa.)

¹⁷Ana a Gerishoni kala ni Libuni na Shimei.

¹⁸Ana a Kohathi kala ni Amuramu, Ishari, Heburoni na Uzieli. (Kohathi waishi miaka gana mwenga na mirongo mihahu na mihahu.) ¹⁹Ana a Merari kala ni Mahili na Mushi.

Hinya ndio okala mwandzo wa miryango ya Lawi.

²⁰Amuramu walóla shangazire tu yeihwa Jokebedi, achivyala naye Aruni na Musa. (Amuramu waishi miaka gana mwenga na mirongo mihahu na sabaa.) ²¹Ana a Ishari kala ni Kora, Nefegi na Zikiri. ²²Ana a Uzieli kala ni Mishaeli, Elizafani na Sithiri.

²³Aruni walóla Elisheba mwana wa Aminadabu. Elisheba kala ni ndugungbwa wa Nashoni. Mchetu yuyu wamvyarira Aruni ana a chilume ane, nao ni Nadabu, Abihu, Eliazari na Ithamari.

²⁴Ana a Kora kala ni Asiri, Elikana na Abiasafu. Hinya ndio okala mwandzo wa miryango ya Kora.

²⁵Eliazari mwana wa Aruni walóla mmwenga wa ana achetu a Putieli na achivyala naye Finehasi.

Hinya ndio okala akarengbwa a miryango ya Lawi.

²⁶Aruni yuyu na Musa yuyu ndio aratu arioambwa ni Mwenyezi Mlungu, “Atuluzeni Aiziraeli kula Misiri kulengana na makundi ga miryango yao.” ²⁷Aruni yuyu na Musa yuyu ndio ariokpwendagomba na Farao, mfalume wa Misiri, kuhusu kutuluza Aiziraeli kula tsi ya Misiri.

Mlungu analavya malagizo kpwa Musa na Aruni

²⁸Siku Mwenyezi Mlungu ariphogomba na Musa kuko Misiri, ²⁹wamuamba Musa, “Mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu. Muambire Farao, mfalume wa Misiri chila chitu nikuambiracho.” ³⁰Ela Musa achimuamba Mwenyezi Mlungu, “Lola, mino nina chigugumiza, vyo kpweli Farao andaniphundza?”

¹Chisha Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Sikiza, uwe ndakuhenda ukale dza Mlungu kpwa Farao na mwenenu Aruni andakala nabiio. ²Undakala uchimuambira nduguyo Aruni gosi ndigokulagiza, naye andamuambira Farao kukala aarichire ana a Iziraeli auke kpwenye tsiiye. ³7:3 Mahendo 7:36Ela nindamtiya Farao moyo mufu, na hata dzagbwe nindazidisha vilinje vyangu na vituko ko tsi ya Misiri, ⁴ela Farao kandakuphundza. Chisha nindagolosa mkpwono wangu chinyume cha Misiri na nituluze atu angu Aiziraeli madiba-madiba kula tsi ya Misiri, na niatiye adabu Amisiri kpwa uwezo wangu mkpwulu wa kuangalaza. ⁵Nao Amisiri andamanya kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu hipho ndiphoaonyesa uwezo wangu na kuatuluza Aiziraeli kula kahi yao.” ⁶Musa na Aruni ahenda vyo arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu. ⁷Wakati uho ariphogomba na Farao, Musa wakala ana miaka mirongo minane na Aruni wakala ana miaka mirongo minane na mihahu.

Ndata ya Aruni inagaluka nyoka

⁸Phahi Mwenyezi Mlungu wagomba na Musa na Aruni achiamba, ⁹“Farao achendamuamba muhende vilinje ili ahakikishe, muambe Aruni abwage ndataye mbere za farao, nayo indagaluka nyoka.” ¹⁰Phahi Musa na Aruni aphiya kpwa Farao na achendahenda dza arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu. Aruni wabwaga ndataye mbere za Farao na atumishie, nayo ichigaluka nyoka. ¹¹Farao ariphoona vivyo, waiha atu enye ikima, atsai na aganga a Misiri, nao achedzahenda dza vivyo kpwa kuhumira uganga wao. ¹²Chila mmwenga wabwaga ndataye na ichigaluka nyoka. Ela yo ndata ya Aruni ichimiza zo ndata zao. ¹³Hata vivyo, moyo wa Farao wazidi kukala mufu, kayaphundza dza Mwenyezi Mlungu arivyokala akaatanguliya kuambira.

Shaka ra Kpwandza: Madzi ganagaluka Mlatso

¹⁴Chisha, Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Farao ana moyo mufu, kamendze kuarichira atu angu auke. ¹⁵Phahi, phiya ukakutane na Farao ligundzu achikala anaphiya muhoni, phiya ukamgodzere kanda-kanda ya muho wa Naili kuno ukagbwiririra yo ndata iriyogaluka nyoka. ¹⁶Nawe undamuamba, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Aeburania wanihuma nedze nikuambire kukala waarichire atue auke, ili akamuabudu ko jangbwani, ela uwe kudzangbwesikira hadi rero. ¹⁷7:17 Maono 16:4Phahi Mwenyezi Mlungu anaamba kukala kpwa sababu iyo, undamanya kukala iye ndiye Mwenyezi Mlungu. Lola, nindapiga madzi ga muho wa Naili na hino ndata nchiyogbwiririra, nago madzi gandagaluka mlatso. ¹⁸Nyo ngʼonda ario mumo muhoni andafwa na higo madzi gandanuka lovu hata Amisiri ashindwe kuganwa.’ ”

¹⁹Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Muambire Aruni ahale ndataye aolohe madzi ga Misiri, yani madzi ga myuho, vidzuho, maziya na mitsara yao yosi ili gagaluke milatso. Tsi ndzima indakala na milatso, hata madzi garigo ndani ya miyo ya mbao na ya mawe.” ²⁰Musa na Aruni ahenda vyo arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu. Aruni wahala ndataye mbere za Farao na atumishie, na achipiga madzi ga muho wa Naili, na madzi gosi gachigaluka milatso. ²¹Ngʼonda a muho wa Naili afwa, na madzi gachikala gananuka lovu hata Amisiri achikala taaweza kuganwa. Madzi gachigaluka milatso chila phatu kuko tsi ya Misiri. ²²Ela nyo atsai a Misiri nao achihenda dza vyo vya Musa na Aruni kpwa kuhumira utsai wao. Phahi moyo wa Farao wazidi kukala mufu, naye kayakubali ga Musa na Aruni, dza vivyo arivyogomba Mwenyezi Mlungu.

²³Farao wauya kpwakpwe kaya, dzumba ra chifalume, wala kayagatiya manani higo garigohendeka. ²⁴Amisiri atsimba kanda-kanda ya muho wa Naili ili aphahe madzi ga kunwa, mana madzi ga muho wa Naili kala taganweka.

²⁵Zatsapa siku sabaa bada siku Mwenyezi Mlungu ariphogaluza madzi ga Naili kukala mlatso.

Shaka ra Phiri: Magula

¹Phahi Mlungu wamuamba Musa, “Phiya kpwa Farao ukamuambe, Mwenyezi Mlungu anakuamba ‘Ni lazima urichire atu angu auke ili akaniabudu. ²Ela uchirema kuarichira, nindapiga tsiiyo yosi kpwa kuiodzaza na magula. ³Muho wa Naili undaodzala magula hadi gedze mwako nyumbani, dzumba ra chifalume, hadi mwako chumbani, na gapande mwako chitandani. Gandainjira nyumbani mwa mawazirigo, na kpwa atuo osi, piya madzikoni na ndani ya mabakuli ga kukandira unga. ⁴Higo magula gandatina hadi mwako mwirini, mwa atuo na mawazirigo gosi.’ ”

⁵Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Muambire Aruni ahale ndataye aolohe madzi ga myuhoni, ga mitaruni, na ga madimbwini ili mtuluke magula na gagote tsi yosi ya Misiri!” ⁶Phahi Aruni wagolosa mkpwono achioloha madzi ga Misiri, na magula gachituluka hadi gachifwinika tsi kavu. ⁷Ela atsai a Misiri ahumira utsai wao kuhenda dza vivyo. Nao piya achihenda magula gagote tsi yosi.

⁸Farao waiha Musa na Aruni achiaambira, “Mvoyeni Mwenyezi Mlungu aniusire higa magula na aausire atu angu piya. Nami nindaaricha atue aphiye akamlavire sadaka.” ⁹Musa achimuambira Farao, “Niambira wakati ulondao nikuvoyereni ili magula gauke kpwako, kpwa mawazirigo na atuo. Nago magula gosi gandauka himu mwenu madzumbani, na gandasala ga muho wa Naili bahi.” ¹⁰Farao achimuamba Musa, “Nalonda uvoye muhondo.” Naye Musa achiamba, “Nindahenda utakavyo ili umanye kukala takuna mlungu wanjina dza Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu. ¹¹Magula gosi gandauka kpwako na kpwenu madzumbani, gandauka kpwa mawazirigo na kpwa atuo, gandasala ga muho wa Naili bahi.”

¹²Phahi Musa na Aruni amricha Farao, Musa wamririra Mwenyezi Mlungu kuhusu go magula ambago kala akamrehera Farao. ¹³Mwenyezi Mlungu wahenda vivyo Musa arivyomvoya. Go magula gosi gachifwa mo madzumbani, mihalani na mindani. ¹⁴Atu agakusanya ndulu-ndulu, na tsi ndzima ichikala inanuka lovu. ¹⁵Ela Farao ariphoona takuna magula, wauya tsona kukala na moyo mufu, achirema maneno ga Musa na Aruni, dza Mwenyezi Mlungu arivyokala akagomba.

Shaka ra Hahu: Tsaha

¹⁶Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Muambire Aruni, ‘Hala ndatayo upige photsi na vumbi rindatifuka.’ Na vumbi rosi rindagaluka tsaha8:16 Neno ra Chieburania phapha rinaweza kukala na mana ya tsaha, mivi, imbu, au mabulu. tsi ndzima ya Misiri!” ¹⁷Phahi, Aruni wapiga photsi na ndataye ichitifula vumbi, na vumbi richigaluka tsaha nao achivamia atu na nyama Misiri ndzima. ¹⁸Atsai ahenda utsai wao, ela achishindwa kuhenda tsaha. Kpwa hivyo atu na nyama achikala a tele tsaha. ¹⁹8:19 Luka 11:20Ndipho hinyo atsai achimuamba Farao, “Hino ni kazi ya Mlungu.” Ela moyo wa Farao uchizidi kukala mufu, wala kayakubali maneno ga Musa na Aruni, dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyogomba.

Shaka ra ne: Maindzi

²⁰Halafu Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Muhondo lamuka ligundzu chiti ukakutane na Farao achikala anaphiya muhoni, umuambe kukala Mwenyezi Mlungu anaamba hivi: ‘Ariche atu angu auke, ili akaniabudu. ²¹Uchikala kundaricha atu angu auke, nindakurehera maindzi uwe, mawazirigo na atuo, na mwenu madzumbani. Nyumba za Amisiri zindaodzala maindzi na hata yo tsi indafwinikpwa ni maindzi. ²²Ela siku iyo sindamwaga maindzi tsi ya Gosheni, kusagalako atu angu. Hiko Gosheni takundakala na maindzi, ili umanye kala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu na nina uwezo wa kuhenda rorosi nimendzaro phapha phenye tsiiyo. ²³Nindaonyesa tafwauti ya atu angu na atuo. Ishara ihi indahendeka muhondo.’ ” ²⁴Mwenyezi Mlungu wahenda dza arivyogomba. Maindzi gamwagika mabutsa-mabutsa dzumbani mwa Farao na nyumbani mwa atumishie. Tsi yosi ya Misiri ichibanangbwa ni maindzi.

²⁵Halafu Farao achiiha Musa na Aruni, achiaamba, “Phiyani mkamlavire Mlungu wenu sadaka, mumu Misiri.” ²⁶Ela Musa achiamba, “Iyo si sawa! Kpwa sababu Amisiri andatsukizwa ni sadaka ndizomlavira Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu. Dze, huchilavya sadaka phatu anaphouona, taandahupiga mawe? ²⁷Ni lazima huuke charo cha siku tahu kuphiya jangbwani na hukamlavire sadaka Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu, dza arivyohulagiza.” ²⁸Farao achiamba, “Nindakurichani mphiye jangbwani mkamlavire sadaka Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu, ela musiphiye kure. Sambi nivoyera.” ²⁹Musa achiamba, “Vi sambi nchiuka hipha tu, nindavoya Mwenyezi Mlungu, na muhondo maindzi gandauka kpwako, kpwa mawazirigo na kpwa atuo osi. Ela Farao naasikale anahuchenga tsona, mwisho akahukahaza kuphiya kpwendamlavira sadaka Mwenyezi Mlungu.”

³⁰Phahi Musa wauka hipho pha Farao na achendavoya Mwenyezi Mlungu. ³¹Naye Mwenyezi Mlungu achihenda sawa na vyo arivyovoya Musa. Maindzi gauka kpwa Farao, kpwa mawazirige na kpwa atu osi, takusarire hata indzi mwenga. ³²Ela phapho piya Farao wahenda moyo mufu na kayaaricha Aiziraeli auke.

Shaka ra Tsano: Mifugo Kufwa

¹Phahi, Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Phiya kpwa Farao ukamuambe, ‘Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Aeburania anakuamba: Arichire atu angu auke ili akaniabudu. ²Mana uchirema kuarichira auke na kpwenderera kuazuwiya, ³Mwenyezi Mlungu andaitiya mifugo yenu makongo mai ko weruni, akale ni farasi, punda, ngamia, ngʼombe, mangʼondzi na mbuzi. ⁴Ela Mwenyezi Mlungu andatofwautisha mifugo ya Aiziraeli na ya Amisiri, ili nyama a Aiziraeli asedze akafwa, hata mmwenga.’ ” ⁵Na Mwenyezi Mlungu achipanga wakati achiamba, “Muhondo, Mwenyezi Mlungu andahenda gaga kpwenye yo tsi.” ⁶Kuriphocha, Mwenyezi Mlungu wahenda vyokala akagomba. Mifugo yosi ya Amisiri yafwa, ela takuna hata nyama mmwenga wa Aiziraeli ariyefwa. ⁷Farao wahuma atue akapeleleze na achikuta kala takuna hata nyama mmwenga wa Aiziraeli yefwa. Ela wakala na moyo mufu na achiakahaza Aiziraeli kuuka.

Shaka ra Sita: Ukongo wa maphu

⁸Chisha Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa na Aruni, “Chila mmwenga wenu naaheke fumba ra ivu kula pho chandani, na Musa akaritsuphe dzulu mbere za Farao. ⁹Ivu hiro rindakala vumbi dzembamba ndirogota tsi yosi ya Misiri, vumbi riri rindaarehera maphu atu na nyama kahi ya tsi yosi. Maphu gago gandahumbuka gakale vironda.” ¹⁰9:10 Maono 16:2Ndipho Musa na Aruni achiheka ivu ra chandani na achendaima mbere za Farao. Musa achirihala, achiritsupha dzulu, phahi Amisiri na mifugo yao ahenda maphu na gachihumbuka gachikala vironda. ¹¹Hata atsai nao aodzala maphu dza Amisiri ayawao. Kpwa sababu kala a tele maphu, ashindwa ni Musa na achikala taana ra kumuhenda. ¹²Ela Mwenyezi Mlungu wamtiya Farao moyo mufu na achirema kuphundza Musa na Aruni, dza vyo Mwenyezi Mlungu kala akamuambira Musa.

Shaka ra Sabaa: Mvula ya Mawe

¹³Gariphohendeka gago, Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Muhondo rauka chiti ukakutane na Farao umuambe, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Aeburania anaamba hivi: Aarichire atu angu auke, ili akaniabudu. ¹⁴Mana ichikala kumendze, phahi nindahuma mashaka makali ambago gandakutiya adabu uwe, mawazirigo na atuo osi, ili umanye kala takuna mwenye uwezo dza mimi duniani kosi. ¹⁵Kpwa mana kalapho náhumira uwezo wangu nkakupigani na makongo mai, mngekala mwafwa mosi, takuna hata mmwenga angesala himu duniani. ¹⁶9:16 Arumi 9:17Ela nkakuricha moyo makusudi nkuonyese uwezo wangu, na dzina rangu ritangazwe dunia ndzima. ¹⁷Ela bado wadzihenda una ngulu na kumendze kuricha atu angu auke. ¹⁸Kpwa hivyo, muhondo saa dza zizi nindareha mvula kali ya mawe, ambayo taidzangbwenya Misiri hangu iandze hata rero.

¹⁹“ ‘Sambi lagiza ili mifugoyo iriyo kondze na chochosi chiricho kondze weruni chirehwe na kutiywa phatu pharipho salama. Mana mutu yeyesi au nyama yeyesi ambaye kandarehwa mudzini, andasala ko weruni, andapigbwa ni yo mvula kulu ya mawe hata afwe.’ ” ²⁰Mawaziri ganjina ga Farao aogopha neno ra Mwenyezi Mlungu, ahenda wangbwi kuareha atumwa aho na mifugo yao. ²¹Ela anjina abera maneno ga Mwenyezi Mlungu na achiricha atumwa aho na mifugo yao kondze weruni. ²²Chisha Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Golosa mkpwonoo kuelekeza mlunguni ili mvula ya mawe inye tsi yosi ya Misiri, ipige atu, nyama na mimea yosi ya mindani kahi ya tsi yosi ya Misiri.” ²³Musa ariphogolosa ndataye kuelekeza mlunguni, Mwenyezi Mlungu wareha mvula ya mawe na chiguruguru, na limeme richipiga photsi. Phahi Mwenyezi Mlungu achireha mvula kulu ya mawe inye tsi ya Misiri yosi, ²⁴9:24 Maono 8:7; 16:21na limeme richikala vivyo kpwa vivyo. Kala ndiyo mvula ya mawe kulu zaidi ambayo taidzangbwenya wakati wowosi hangu Misiri ikale taifa. ²⁵Iyo mvula ya mawe yavundza-vundza chila chitu chokala kpwereru kahi ya tsi yosi ya Misiri, si atu si nyama. Chisha ichivundza-vundza mimea yosi ya mindani na chila muhi. ²⁶Phatu ambapho mvula ya mawe taiyafika ni Gosheni bahi ambako Aiziraeli kala anasagala.

²⁷Phahi Farao walagiza Musa na Aruni aihwe na achedzaambira, “Charo hichi nkahenda dambi. Mwenyezi Mlungu ana haki ela mimi na atu angu huna makosa. ²⁸Kpwa hivyo mvoyeni Mwenyezi Mlungu mana yo mvula ya mawe na cho chiguruguru chikatosha. Nindakurichani muuke na wala sindakuzuwiyani tsona.” ²⁹Musa achimuamba, “Nchituluka kondze ya mudzi uhu, nindaunula mikono yangu, nimvoye Mwenyezi Mlungu, nacho chiguruguru chindaricha na yo mvula ya mawe taindakalako tsona, ili umanye kukala dunia ni ya Mwenyezi Mlungu. ³⁰Ela ninamanya kukala uwe na atumishio tamdzangbwemuogopha Mwenyezi Mlungu.” ³¹(Mimea ya katani na shayiri yabanangika, mana shayiri kala ikaphera na katani kala ikatuluza maruwa. ³²Ela nganu na mimea yanjina yoigana nayo taibanangirwe, kpwa sababu wakatiwe wa kuphera kala taudzangbwe).

³³Phahi Musa wamricha Farao na achituluka kondze ya mudzi, achendaunula mikonoye kpwa Mwenyezi Mlungu na cho chiguruguru na yo mvula ya mawe ichiricha kunya, na yo mvula tainyire tsona. ³⁴Farao ariphoona kukala yo mvula ya mawe na chiguruguru chikaricha, wahenda dambi tsona. Iye phamwenga na atumishie aenderera kukala na mioyo mifu. ³⁵Phahi Farao wahenda moyowe ukale mufu na achiakahaza Aiziraeli kuuka, dza Mwenyezi Mlungu arivyokala akagomba kutsupira Musa.

Shaka ra Nane: Ndzije

¹Phahi Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Phiya kpwa Farao, sababu mino nkamuhenda akale na moyo mufu iye na atumishie ili niaonyese ishara za vilinje vyangu; ²namwi piya muweze kuasemurira ana enu na adzukulu enu vira nrivyohenda vilinje na nrivyopambana na Amisiri chisiru, ili mmanye kala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu.”

³Phahi Musa na Aruni aphiya kpwa Farao achendamuamba, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Aeburania, anakuamba, ‘Kundagbwa maguluni mbere zangu hadi rini? Ariche atu angu auke ili akaniabudu. ⁴Uchiaremeza kuuka, rorera! Muhondo nindareha ndzije kpwenye tsiiyo. ⁵Andafwinika yo tsi hata ikale taionekana. Nao andarya chila chitu ambacho chasazwa ni mvula ya mawe, na hata iyo mihi imerayo mwenu mindani. ⁶Andaodzala mwako madzumbani na nyumbani mwa atumishio na za Amisiri osi. Andakala anji sana. Utu ambao sowe zenu au tsawe zenu taawuonere hangu asagale tsi ihi hadi rero.’ ” Musa ariphomala kugomba higo, wagaluka na achiuka hipho pha Farao.

⁷Halafu Mawazirige gamuamba Farao, “Mutu yuno andahuyuga na mashaka hata rini? Arichire atu hano auke, ili akamuabudu Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao. Dze, kudzangbwemanya kala Misiri ikabanangbwa?” ⁸Phahi Musa na Aruni aihwa achiuya kpwa Farao, naye achiaambira, “Phiyani mkamuabudu Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu. Ela nalonda nimanye, anjina ni ano ani ambao andaphiya namwi?” ⁹Musa achiamba, “Hosi hundaphiya avyere kpwa adide. Hundahala ana ehu alume na achetu, phamwenga na mifugo yehu yosi, kpwa sababu ni lazima hukasherekee karamu kpwa kumuabudu Mwenyezi Mlungu.”

¹⁰Farao achiamba, “Naapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu sindakuruhusuni muuke na ana enu! Mana naona wazi kukala muna nia mbii. ¹¹Hata! Taiwezekana! Aricheni alume machiyao aphiye kpwendamuabudu Mwenyezi Mlungu, mana hivyo ndivyo kala mlondavyo.” Chisha Musa na Aruni azolwa phara mbere za Farao.

¹²Mwenyezi Mlungu achimuambira Musa, “Unula mikonoyo dzulu ya tsi ya Misiri ili ndzije amwagikane tsi ndzima na arye chila chitu chimeracho, na chochosi chosazwa mo mindani ni yo mvula ya mawe.” ¹³Phahi Musa waunula ndataye dzulu ya yo tsi ya Misiri, na Mwenyezi Mlungu achireha phuto kula mlairo wa dzuwa, richipiga mutsi wosi na richichesa kupiga. Kuriphocha, rira phuto richikala rikareha ndzije. ¹⁴10:14 Maono 9:2,3Amwagikana tsi yosi ya Misiri, achigbwa na achibwiningiza tsi yosi ya Misiri. Kala takudzangbweoneka maipho ga ndzije dza gago, na takundaoneka tsona ganjina dza gago. ¹⁵Afwinika tsi yosi hadi kuchikala kpwiru. Achirya mimea yosi na matunda gosi gosazwa ni yo mvula ya mawe. Taphana hata kodza rosala muhini, au kpwenye mimea kahi ya tsi yosi ya Misiri.

¹⁶Phahi Farao achilagiza Musa na Aruni aihwe na achedzaambira, “Nikamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu na hata mwimwi. ¹⁷Sambi nakuvoyani mniswamehe dambi zangu mara mwenga ihi tu, na mumvoye Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu aniusire shaka riri.” ¹⁸Phahi Musa wauka kpwa Farao achendamvoya Mwenyezi Mlungu. ¹⁹Hipho Mwenyezi Mlungu wagaluza rira phuto richikala phuto kali sana, ra kula mtswerero wa dzuwa. Phuto hiro rakusanya ndzije na richiaphirika Bahari ya Shamu. Takuna hata ndzije mmwenga yesala tsi yosi ya Misiri. ²⁰Ela Mwenyezi Mlungu wamtiya Farao moyo mufu, na achirema kuarichira nyo Aiziraeli auke.

Shaka ra Tisiya: Jiza

²¹Chisha Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Unula mikonoyo kulekeza dzulu mlunguni, ili kukale na jiza tsi yosi ya Misiri, chilungulungu cha jiza ambacho chindahenda atu akale ahenda phaphasa.” ²²10:22 Zaburi 105:28; Maono 16:10Phahi Musa waunula mikonoye kulekeza dzulu mlunguni, na Misiri ndzima ichifwinikpwa ni chilungulungu cha jiza kpwa muda wa siku tahu. ²³Kuchikala takuna Mmisiri awezaye kumuona myawe wala kuuka aripho, kpwa muda wa siku tahu. Ela Aiziraeli osi achikala na mwanga kahi ya ko kpwatu arikokala anasagala. ²⁴Farao ariphoona vivyo achimwiiha Musa, achimuamba, “Phiyani mkamuabudu Mwenyezi Mlungu. Phiyani mosi phamwenga na anache, ela mangʼondzi na mifugo yenu iricheni phapha.” ²⁵Ela Musa achiamba, “Ni uhuriche hutsukule nyama a kumlavira sadaka na sadaka za kuochwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu. ²⁶Ni lazima huuke na mifugo yehu, na tahundaricha hata kpwatsa. Nyama anjina hukahumire kumuabudira Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu. Ela hadi ndiphofika hiko tahumanya hundahumira nyama wani kumlavira sadaka.” ²⁷Ela Mwenyezi Mlungu wamuhenda Farao akale na moyo mufu, na achirema kuricha Aiziraeli auke. ²⁸Farao wamuamba Musa, “Phauke hipha! Sitaki kukuona tsona, mana siku ndiphokpwedzaona uso wangu, undafwa!” ²⁹Musa achimjibu achiamba, “Ni sawa, kama uchivyogomba, kundaniona tsona.”

Tangazo ra kufwa kpwa ana a kpwandza a Amisiri

¹Phahi Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Nindareha shaka mwenga ra mwisho kpwa Farao na tsiiye ya Misiri, badaye andakurichani muuke. Ndiphokurichani muuke, andakuzolani kamare. ²Sambi aambire Aiziraeli osi alume na achetu chila mmwenga ni lazima avoye jiraniwe wa Chimisiri vitu vya feza na vya zahabu.” ³Phahi Mwenyezi Mlungu waahenda Aiziraeli amendzwe ni Amisiri. Musa achikala anaishimiwa sana kuko tsi ya Misiri ni nyo mawaziri a Farao na atu osi.

⁴Phahi Musa achimuamba Farao, “Mwenyezi Mlungu, anaamba: Vivi rero usiku wa manane nindazunguluka tsi ya Misiri. ⁵Na ana avyere a chilume a Misiri andafwa, hangu mwana mvyere wa chilume wa mfalume atawalaye, hadi mwana mvyere wa chilume wa mtumwa wa chichetu, ambaye kaziye ni kusaga mtsere, phamwenga na nyo ana avyere osi a mifugo. ⁶Kundakala na chiriro chikulu tsi ndzima ya Misiri ambacho tachidzangbwesikirwa na wala tachindasikirwa tsona. ⁷Ela ko kpwa Aiziraeli, takundakala diya ndiropheka mutu wala nyama. Ndipho mundamanya kukala vyo Mwenyezi Mlungu ahenderavyo Amisiri sivyo ahenderavyo Aiziraeli. ⁸Higa mawazirigo gosi gandakpwedza kpwangu gedze ganigbwerere maguluni na ganiambe, ‘Phiya vyako, tsona hala atuo osi.’ Na bada ya vivyo, mino nindauka.” Phahi, Musa wauka phara pha Farao akareya sana.

⁹Mwenyezi Mlungu kala akamuamba Musa, “Farao andarema kukuphundza ili niphahe nafwasi ya kuhenda vilinje vyangu vienjerezeke kahi ya tsi ya Misiri.” ¹⁰Phahi Musa na Aruni ahenda vilinje vyosi hivyo mbere za Farao, ela Mwenyezi Mlungu kala akamtiya moyo mufu, na achirema kuarichira nyo Aiziraeli atuluke kahi ya tsiiye.

Pasaka

¹12:1 Alawi 23:5; Isabu 9:1–5; 28:16; Kumbukumbu 16:1–2Ariphokala Musa na Aruni bado achere ko Misiri, Mwenyezi Mlungu wagomba achiamba, ²“Mwezi uhu undakala mwezi wa kpwandza kpwenu, yani mwezi wa kpwandza wa mwaka. ³Aambire atu osi a Iziraeli kukala ichifika siku ya kumi ya mwezi uhu, chila mlume andahala ngʼondzi ra kutosha atue. Yani ngʼondzi mwenga kpwa chila nyumba. ⁴Ichikala nyumba ina atu achache ambao taaweza kumala mwana ngʼondzi, nyo atu a nyumba iyo naagbwirane na ayawao ario phephi nao, kulengana na isabu ya atu na chiasi cha nyama awezacho kurya. ⁵Unaweza kutsambula ngʼondzi ama mbuzi, mlume wa mwaka mmwenga, ela ni lazima akale kana ila. ⁶Chila mmwenga wenu naamtundze hadi siku ya kumi na ne ya mwezi. Siku iyo Aiziraeli osi andatsindza nyo nyama dziloni.

⁷“Chisha mundahala seemu ya yo milatso mupake mimo na vizingiti vya dzulu vya yo miryango ya nyumba ndimorya. ⁸Zo nyama ni ziochwe na ziriwe zosi usiku uho, na ni ziriwe na mikahe isiyotiywa hamira na mboga za utsungu. ⁹Chisha nyama zizo msizirye mbitsi wala za kujita, ela ni lazima ziochwe zosi phamwenga na chitswa, marondo na vya ndani. ¹⁰Msisaze nyama hadi ligundzu, ela ichisala bada ya kurya ni lazima iochwe iphye tsetsetse. ¹¹Wakati munarya, mkale tayari kuuka. Vwalani virahu na mkale na ndata zenu mikononi, tsona muirye mairo-mairo. Mana ni Pasaka ya Mwenyezi Mlungu.

¹²“Usiku hinyo-hinyo nindazunguluka tsi yosi ya Misiri, niolage ana avyere osi a chilume a anadamu na a nyama. Nindaitiya adabu milungu yosi ya Misiri, mana mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu. ¹³Yo milatso ndiyopaka mimo na vizingiti vya miryango yenu ni ishara ya nyumba mundimokala. Nchiona iyo milatso, nyumba zenu ndazitsapika. Takuna shaka ndiroaphaha Aiziraeli wakati nchikala napiga tsi ya Misiri. ¹⁴12:14 Kutsama 23:15; 34:18; Alawi 23:6–8; Isabu 28:17–25; Kumbukumbu 16:3–8Siku ihi mundakala muchiitambukira, na mundakala muchiisherekeya sikukuu ihi kpwa ajili ya Mwenyezi Mlungu. Mwimwi na vivyazi vyenu mundakala mchisherekeya siku ihi, hiri ni lagizo hata kare na kare.”

Sikukuu ya mikahe isiyotiywa hamira

¹⁵“Kpwa muda wa siku sabaa mundarya mikahe isiyotiywa hamira. Siku ya kpwandza ni muuse hamira mwenu madzumbani. Mutu yeyesi ndiyerya chitu chochosi chotiywa hamira kula yo siku ya kpwandza hadi yo siku ya sabaa, andatengbwa na Aiziraeli. ¹⁶Mundakusanyika siku ya kpwandza na ya sabaa muniabudu. Na kahi ya siku zizo msihende kazi yoyosi, isiphokala kujita chakurya chenu bahi.

¹⁷“Mundakala mchisherekeya sikukuu ihi ya mikahe isiyotiywa hamira, ili muweze kutambukira kukala, iyo ndiyo siku niriyotuluza makundi genu kula tsi ya Misiri. Kpwa hivyo vivyazi vyenu vyosi ni lazima vitambukire siku ihi, na lagizo riri rindaenderera hata kare na kare. ¹⁸Mundarya mikahe isiyotiywa hamira kula siku ya kumi na ne dziloni hadi dziloni ya siku ya mirongo miiri na mwenga ya nyo mwezi wa kpwandza. ¹⁹Kpwa siku sabaa musiike hamira mwenu madzumbani, na mutu yeyesi ndiyerya chochosi chirichotiywa hamira, ni atengbwe na Aiziraeli, akale ni mjeni ama ni mvyalwa wa Iziraeli. ²⁰Msirye chitu chochosi cha kutiywa hamira. Phophosi mndiphokala munaishi, msirye mikahe ya kutiywa hamira.”

Pasaka ya kpwandza

²¹Ndipho Musa achiaiha atumia osi a Iziraeli na achiaambira, “Ni lazima chila mmwenga atsambule mwana ngʼondzi wa kutosha atue, atsindze ili asherekee Pasaka. ²²Halani maphungo ga muhisopo, mugavwike ndani ya dzaya ra milatso na mupake chizingiti cha dzulu na mimo yosi miiri ya mryango. Ni lazima atu asale ndani ya nyumba, asituluke kondze usiku hadi ligundzu. ²³12:23 Aeburania 11:28Mwenyezi Mlungu andazunguluka tsi ndzima ili aolage Amisiri. Wakati achiona milatso dzulu ya chizingiti na mimo, kandamricha malaika aangamizaye ainjire mwenu madzumbani akuolageni.

²⁴“Malagizo gaga gagbwireni, mwimwi na vivyazi vyenu hata kare na kare. ²⁵Mundiphofika kpwenye yo tsi ndiyohewa ni Mwenyezi Mlungu, dza arivyoahidi, lagizo riri rigbwireni. ²⁶Na ana enu ndiphokuuzani, ‘Sheree hino manage nini?’ ²⁷Mundaambira, ‘Ni sadaka ya Pasaka kpwa kumuabudu Mwenyezi Mlungu. Mana iye watsupa nyumba za Aiziraeli ko Misiri, na achihutivya wakati ariphoolaga Amisiri.’ ” O Aiziraeli azamisa vitswa achimuabudu. ²⁸Phahi, Aiziraeli ahenda dza Mwenyezi Mlungu arivyolagiza Musa na Aruni.

Shaka ra kumi: Ana a kpwandza anaolagbwa

²⁹12:29 Kutsama 4:22–23Phofika usiku wa manane Mwenyezi Mlungu waolaga ana avyere a chilume osi a Amisiri. Waolaga mwana mvyere wa Farao, ambaye kala achitawala, hadi mwana wa mateka yekala jela. Hata ana avyere a mifugo piya afwa. ³⁰Farao, mawazirige na atu osi a Misiri alamuka usiku, na kuchikala kuna chiriro chikulu Misiri, mana chila nyumba kala ikafwewa.

Aiziraeli anatuluka Misiri

³¹Farao ariphoona vivyo, walagizira Musa na Aruni achendaihwa nyo usiku achedzaamba, “Ukani! Tulukani himu Misiri, mwimwi na nyo Aiziraeli! Phiyani mkamuabudu Mwenyezi Mlungu, dza murivyogomba. ³²Halani mangʼondzi genu, mbuzi na ngʼombe zenu muuke. Tsona nivoyerani Mlungu anijaliye.”

³³Amisiri aahimiza Aiziraeli auke upesi mura tsi ya Misiri mana adziambira mwao mioyoni kukala, “Hano asiphouka swiswi hosi hundafwa.” ³⁴Phahi, Aiziraeli ahala mabeseni gao gokala gana madonje ga nganu ambago tagadzangbwetsanganywa na hamira. Chisha achigafunga mabahasha na achigakuwa. ³⁵12:35 Kutsama 3:21–22Aiziraeli kala akahenda kare vira vyokala akalagizwa ni Musa, nao kala akavoya Amisiri vitu vya zahabu, vya feza na nguwo. ³⁶Mwenyezi Mlungu kala akaahenda Amisiri aamendze Aiziraeli na kala akaapha chila chitu aricholonda. Vivyo ndivyo Aiziraeli arivyoafuta Amisiri utajiri wao.

³⁷Aiziraeli auka na magulu kula mudzi wa Ramesesi hadi mudzi wa Sukothi. Alume machiyao kala ni kama elufu magana sita bila ya kuolanga achetu na anache. ³⁸Na kundi kulu ra atu ambao kala sio Aiziraeli piya rauka phamwenga nao, phamwenga na vyaa vya ngʼombe, vya mangʼondzi na mbuzi na vyaa vya mifugo yanjina. ³⁹Atengeza mikahe isiyotiywa hamira na gara madonje ga unga uriokala akaukanda ariphokala anatuluka Misiri. Unga uho kala tautiirwe hamira mana kala ahendazolwa ko Misiri, na taaphahire nafwasi ya kujita chakurya.

⁴⁰12:40 Mwandzo 15:13; Agalatia 3:17Muda ambao O Aiziraeli kala akasagala Misiri kala ni miaka magana mane na mirongo mihahu. ⁴¹Pho mwisho wa yo miaka magana mane na mirongo mihahu, yo siku ya mwisho yenye, atu osi a Mwenyezi Mlungu atuluka kula tsi ya Misiri. ⁴²Kpwa kukala Mwenyezi Mlungu wachesa usiku hinyo kutuluza Aiziraeli kula Misiri. Na usiku uho Aiziraeli osi anafwaha kuchesa ili kuika ishima kpwa Mwenyezi Mlungu. Kpwa hivyo usiku uho ni wa kutambukirwa ni Aiziraeli osi na vivyazi vyao.

Malagizo kuhusu Pasaka

⁴³Badaye Mwenyezi Mlungu waamba Musa na Aruni, “Gaga ndigo malagizo ga Pasaka: Takuna mjeni yeyesi ndiyeruhusiwa kurya chakurya cha Pasaka. ⁴⁴Ela mtumwao ambaye wamgula anaweza kurya uchikala wamtiya tsatsani. ⁴⁵Ela mjeni ama mchibaruwa asirye chakurya hichi. ⁴⁶12:46 Isabu 9:12; Johana 19:36Ni lazima iriwe ndani ya nyumba mwenga, msitsukule nyama yoyosi kondze, wala msivundze mfuphawe hata mmwenga. ⁴⁷Aiziraeli osi ni asherekee sikukuu ihi. ⁴⁸Mjeni yeyesi asagalaye namwi, achitaka kusherekeya Pasaka ya Mwenyezi Mlungu, ni lazima alume osi a mwakpwe nyumbani atiywe tsatsani. Ndipho andaweza kurya dza mvyalwa wa Iziraeli. Ela mutu ambaye katiirwe tsatsani kandarya Pasaka ya Mwenyezi Mlungu. ⁴⁹Hino ndiyo shariya ambayo ni lazima ilungbwe ni enyezi na mjeni asagalaye kahi yenu.”

⁵⁰Phahi, Aiziraeli osi ahenda dza Mwenyezi Mlungu arivyolagiza Musa na Aruni. ⁵¹Na siku iyo-iyo Mwenyezi Mlungu waatuluza Aiziraeli kula tsi ya Misiri, madiba-madiba.

Ana a kpwandza anatengbwa kpwa ajili ya Mlungu

¹Mwenyezi Mlungu wamuambira Musa, ²13:2 Isabu 3:13; Luka 2:23“Nitengerani ana osi avyere a chilume a Aiziraeli na ana a kpwandza alume a mifugo yao. Mana aho osi ni angu.”

³Phahi Musa achiaambira nyo atu, “Itambukireni siku ihi, siku mriyotuluka Misiri. Siku mriyotuluka kula kahi ya tsi murikokala mu atumwa, mana Mwenyezi Mlungu wakutuluzani kula mumo kpwa kuhumira uwezowe. Msirye mikahe ya kutiywa hamira. ⁴Munatuluka Misiri siku ihi ya rero ya mwezi wa Abibu.13:4 Abibu ni mwezi wa kpwandza wa Chieburania.⁵Mwenyezi Mlungu ndiphokurehani kpwenye tsi ya Akanani, Ahiti, Aamori, Ahivi na Ajebusi, tsi ariyoapira akare enu kukala andakuphani, tsi yenye rutuba, mundakala muchiisherekeya kahi ya mwezi uhu. ⁶Kpwa siku sabaa, mundarya mikahe isiyotiywa hamira, na yo siku ya sabaa mundamuhendera Mwenyezi Mlungu sharee. ⁷Kahi ya zo siku sabaa, ni murye mikahe isiyotiywa hamira. Phasionekane mkpwahe wa kutiywa hamira kahi yenu na kahi ya seemu yenu yosi msagalayo. ⁸Siku iyo ya Sikukuu mutu andaambira anae, ‘Ninahenda sharee kpwa sababu ya go Mwenyezi Mlungu arigonihendera nriphokala natuluka kula tsi ya Misiri.’ ⁹Sharee ihi indakala dza alama phako mkpwononi, na utu wa kukutambukiza phako chilanguni, ili shariya ya Mwenyezi Mlungu ikale mwako kanwani. Mana Mwenyezi Mlungu wakutuluzani Misiri kpwa nguvu. ¹⁰Phahi gbwirani lagizo hiri chila mwaka kahi za wakatiwe uriopangbwa.

¹¹“Mwenyezi Mlungu ndiphokurehani kpwenye tsi ya Akanani, na kukuphani tsi iyo dza arivyoapira akare enu kukala andakuphani, ¹²13:12 Kutsama 34:19–20; Luka 2:23mundamtengera Mwenyezi Mlungu ana enu a kpwandza a chilume na ana a kpwandza alume a mifugo yenu. ¹³Chila punda wa mwandzo unaweza kumkombola na mwana ngʼondzi, au ichikala kundamkombola, msongole. Ela chila mwana mvyere wa chilume wa mwanadamu ni mumkombole. ¹⁴Siku zedzazo, ana enu achikuuzani, ‘Mana ya kuhenda vino nini?’ Hipho mundaajibu muambe, ‘Mwenyezi Mlungu wautuluza kula Misiri kpwa uwezowe mkpwulu, kula kahi ya tsi hurikokala atumwa. ¹⁵Farao ariphorema kuhurichira huuke kpwa moyo mufu, Mwenyezi Mlungu waolaga chila mwana wa kpwandza mlume wa mwanadamu, na wa nyama kahi ya tsi ya Misiri. Ndiyo mana hunamlavira Mwenyezi Mlungu ana a kpwandza osi a chilume a nyama na kukombola ana ehu a kpwandza.’ ¹⁶Lagizo riri rindakala dza alama mikononi mwehu, na utu wa kuhutambukiza vilanguni mwehu. Mana Mwenyezi Mlungu wahutuluza Misiri kpwa uwezo mkpwulu.”

Mwenyezi Mlungu analongoza Aiziraeli jangbwani

¹⁷Farao ariphoaruhusu Aiziraeli auke, Mlungu kayaatsapiza na njira ya Filisti hata dzagbwe iyo kala ndiyo njira ya mkato. Mana Mlungu waamba, “Hinya atu achendakuta viha, anaweza kugalukpwa ni mioyo akauya Misiri.” ¹⁸Phahi Mlungu waalongoza na njira ya kuzunguluka ya kutsupira jangbwani, kuphiya uphande wa Bahari ya Shamu. Chisha Aiziraeli atuluka Misiri kuno akagbwiririra silaha tayari kpwa viha.

¹⁹13:19 Mwandzo 50:25; Joshuwa 24:32Musa wahala mifupha ya Yusufu achiphiya nayo, kpwa kukala Yusufu kala akahenda Aiziraeli aape. Iye waamba, “Kpwa kpweli Mlungu andakutivyani, achikutivyani, halani mifupha yangu mphiye nayo.” ²⁰Phahi Aiziraeli atuluka Sukothi na achendachita kambi mudzi wa Ethamu, ko kanda-kanda ya jangbwa. ²¹Mwenyezi Mlungu waatanguliya. Wakati wa mutsi waalongoza njirani kpwa kuhumira nguzo ya ingu, na wakati wa usiku wakala achialongoza na nguzo ya moho ili aphahe mwanga, kpwa hata aenderere na charo usiku na mutsi. ²²Yo nguzo ya ingu ya wakati wa mutsi, na yo nguzo ya moho, taziukire mbere za Aiziraeli.

Aiziraeli anavuka Bahari ya Shamu

¹Ndipho Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, ²“Aambire Aiziraeli agaluke nyuma uphande wa Pi-Hahirothi, kahi-kahi ya Migidoli na Bahari ya Shamu, achite kambi mbere ya Baali-Sefoni, kanda-kanda ya bahari. ³Farao andafikiri, ‘Aiziraeli anazunguluka-zunguluka nao taamanya ahendaro mana jangbwa rikaazuwiya.’ ⁴Nindauhenda moyo wa Farao ukale mufu, na andakulungani-lungani. Na nkapanga hivi ili ushindi wangu kpwa Farao na jeshire unirehere nguma. Hipho atu a Misiri andamanya kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu.” Phahi Aiziraeli achihenda dza arivyolagizwa.

⁵Mfalume wa Misiri ariphoambirwa kukala Aiziraeli akachimbira, iye na atumishie agaluza nia na achiamba, “Hukahendani swino? Hukaaricha Aiziraeli kpwa hivyo taandahuhumikira tsona!” ⁶Kpwa hivyo Farao watayarisha garire ra kuvwehwa ni farasi14:6 Garire ra kuvwehwa ni farasi siku hizo gari ra viha kala richitsukula atu airi ama ahahu na kuvwehwa ni farasi. na achiphiya na jeshire. ⁷Wahala magari ga kuvwehwa ni farasi magana sita garigo bora, phamwenga na magari ga kuvwehwa ni farasi ganjina ga Misiri yosi. Gachilongozwa ni akulu a viha. ⁸Mwenyezi Mlungu wauhenda moyo wa Farao, mfalume wa Misiri ukale mufu, hata achialunga Aiziraeli, ambao kala anaphiya vyao bila wuoga. ⁹Jeshi ra Amisiri, phamwenga na farasi osi a Farao, magari ga kuvwehwa ni farasi, na anajeshie akuhumira farasi, aalunga Aiziraeli hadi achifika phephi na phara ariphokala akachita kambi kanda-kanda ya Bahari ya Shamu phephi na Pi-Hahirothi mbere ya Baali-Sefoni.

¹⁰Phokala Farao na jeshire ariphofika phephi, Aiziraeli aaona Amisiri anaalunga, na hipho achigbwirwa ni wuoga, achimririra Mwenyezi Mlungu. ¹¹Aiziraeli amuamba Musa, “Kpwadze wahutuluza kula Misiri? Kpwani takuna mbira ko Misiri? Kpwadze waureha hiku jangbwani ili hufwe? ¹²Kura Misiri hwakuamba, ‘Huriche huahumikire atu a Misiri.’ Baha kuahumikira Amisiri kuriko kufwa mumu jangbwani!” ¹³Musa wajibu achiamba, “Msiogophe! Hurirani hu, namwi mundaona ambaro Mwenyezi Mlungu akaripanga kukutivyani vivi rero, Kpwa kukala aha Amisiri muaonao vivi rero, tamundaaona tsona. ¹⁴Mwimwi hurirani tu na Mwenyezi Mlungu andakupigirani viha.”

¹⁵Ndipho Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Kpwadze munaniririra? Aambire Aiziraeli aenderere na charo. ¹⁶Unula yo ndatayo na ugolose mkpwonoo dzulu ya yo bahari, iganye go madzi. Nao Aiziraeli andaweza kuvuka bahari kpwenye tsi kavu. ¹⁷Nindaahenda Amisiri akale na mioyo mifu hata ainjire mumo kukulungani. Hipho ndipho ndiphodziphahira nguma kpwa kushinda Farao, jeshire, magarige ga kuvwehwa ni farasi, na anajeshi akuhumira farasi. ¹⁸Nchishinda Farao na magarige ga kuvwehwa ni farasi na anajeshie akuhumira farasi, nindaphaha nguma matsoni pha Amisiri nao andamanya kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu.”

¹⁹Ndipho malaika wa Mlungu ambaye kala a mbere analongoza jeshi ra Aiziraeli wauya nyuma yao. Na yo nguzo ya ingu nayo yauka kula mbere ichiuya nyuma, ²⁰ichikala kahi-kahi ya jeshi ra Misiri na ra Iziraeli. Usiku wosi rira ingu rareha jiza kpwa Amisiri na mwanga kpwa Aiziraeli, kpwa hivyo Amisiri taayaweza kuafikira phephi.

²¹Ndipho Musa wagolosa mkpwonowe dzulu ya bahari, na usiku wosi Mwenyezi Mlungu wareha phuto kali kula mlairo wa dzuwa. Phuto hiro rahendesa madzi ga bahari gaganyike hiku na hiku, na pho kahi-kahi phachikala tsi kavu. ²²14:22 1 Akorintho 10:1–2; Aeburania 11:29Aiziraeli achivuka na pho kahi-kahi ya bahari phokala phakagaluka tsi kavu, na madzi gahendwa kuta uphande wa kulume na uphande wa kumotso. ²³Ariphoona vivyo, nyo Amisiri aalunga-lunga nyo Aiziraeli na pho kahi-kahi ya bahari, phamwenga na farasi a Farao, magarige ga kuvwehwa ni farasi na aphirikie. ²⁴Kuriphofika pepho za kucha, Mwenyezi Mlungu walola jeshi ra Amisiri kula kahi-kahi ya iratu nguzo ya moho na ya ingu naye achiatiya wuoga jeshi ra Amisiri. ²⁵Wahendesa magurudumo ga magari gao ga kuvwehwa ni farasi gagame, ichiahendesa aphiye kpwa shida sana. Amisiri achiamba, “Nahuchimbireni mana Mwenyezi Mlungu anaahehera nyo Aiziraeli chinyume cha Amisiri.”

²⁶Hipho Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Golosa mkpwonoo dzulu ya bahari ili madzi gauyirane, gaahose nyo Amisiri phamwenga na farasi aho na magari gao ga kuvwehwa ni farasi na aphirikie.” ²⁷Phahi Musa wagolosa mkpwonowe dzulu ya bahari, na kuriphocha bahari yauyirana dza hipho mwandzo. Amisiri ajeza kutuluka mo madzini kpwa achimbire, ela Mwenyezi Mlungu achiasukuma, achiauyiza pho kahi-kahi ya bahari. ²⁸Madzi gauyirana na gachibwiningiza magari ga kuvwehwa ni farasi, aphirikie na jeshi rosi ra Farao rokala rinalunga Aiziraeli himo baharini. Taphana hata Mmisiri mmwenga yesala. ²⁹Ela Aiziraeli anyendeka tsi kavu kahi-kahi ya bahari ambapho madzi kala gakahendwa kuta uphande wa kulume na uphande wa kumotso. ³⁰Siku iyo Mwenyezi Mlungu wativya atu a Iziraeli kula kpwa Amisiri, na Aiziraeli achiona nyufu za Amisiri mo kanda-kanda ya bahari. ³¹Aiziraeli aona hendo hiro ra ajabu arirohenderwa Amisiri. Phahi achimuogopha Mwenyezi Mlungu na achimuamini phamwenga na mtumishiwe Musa.

Wira wa Musa

¹15:1 Maono 15:3Phahi Musa na Aiziraeli amuimbira Mlungu wira hinyu:

“Nindamuimbira Mwenyezi Mlungu mana vyo chivyoshinda iye vina nguma.

Akahosa farasi na apandadzi-farasi aho baharini.

²15:2 Zaburi 118:14; Isaya 12:2Mwenyezi Mlungu ndiye mkpwotse na nguvu yangu

iye ndiye achiyenitivya.

Iye ni Mlungu wangu, nami ndamtogola kpwa mawira.

Iye ni Mlungu wa akare angu, nami nindaimba kumtogola.

³Mwenyezi Mlungu ni sujaa wa viha,

na dzinare ndiye Mwenyezi Mlungu.

⁴Magari ga kuvwehwa ni farasi ga Farao na anajeshie akaahosa baharini.

Akulu a jeshi a kumanyikana vihani akafwa madzi Bahari ya Shamu.

⁵Vivwa vya madzi vyaabwiningiza,

azama tsini ya bahari dza mawe.

⁶Mkpwonoo wa kulume uwe Mwenyezi Mlungu una nguvu za nguma.

Mkpwonoo wa kulume nkuvundza-vundza adui vipande-vipande.

⁷Kpwa ukuluo wa nguma ukuangamiza akupingao,

uwe uchitsukirwa u dza moho uochao,

na ni kuocha maaduigo dza nyasi mbifu.

⁸Wakuta pulayo, nago madzi gachidzipanga dzulu

gachiima wima dza kuta.

Vivwa vya madzi ga bahari vichiganda.

⁹Adui wadzikarya achiamba,

‘Nindaalunga-lunga na nindaagbwira,

ndaafuta vitu vyao niviganye zewe na niahende nilondavyo;

nindatsomola upanga wangu

na mkpwono wangu undaangamiza.’

¹⁰Ela wareha phutoro naro richipiga, nago madzi ga bahari gachiabwiningiza,

aho azama vilindi vya bahari dza chuma chiziho cha risasi chizamavyo kpwenye madzi manji.

¹¹Kahi za milungu, ni mlungu yuphi ariye dza uwe, Mwenyezi Mlungu?

Utakatifuo tauwezekana,

mahendogo ga nguma ganahutishira,

mambo makulu uhendago uwe, ganahuangalaza.

¹²Wahumira nguvuzo na tsi ichimiza maadui gehu.

¹³Kpwa mendzwayo isiyosika undalongoza nyo atu urioakombola.

Undaalongoza kpwa nguvuzo kuphiya kpwenye makalogo matakatifu.

¹⁴Mataifa gakasikira na ganakakama kpwa wuoga;

atu asagalao Filisti akainjira wuoga.

¹⁵Akulu a Edomu akaogofyerwa.

Vilongozi a Moabu akagbwirwa ni wuoga mkpwulu;

atu osi asagalao Kanani akavundzika moyo.

¹⁶Ao akagbwirwa ni wuoga na wasiwasi.

Kpwa sababu ya ukulu wa nguvuzo

anyemere zii dza dziwe,

hadi atuo urioakombola atsupe,

ee Mwenyezi Mlungu.

¹⁷Undaareha wedze uaike dzulu ya mwangoo mwenye,

phatu ambapho uwe waphatsambula phakale makalogo,

phatu phatakatifu ambapho waphadzenga kpwa mikonoyo,

uriphophatenga kpwa kukuabudu,

uwe Mwenyezi Mlungu.

¹⁸Nawe Mwenyezi Mlungu utawale hata kare na kare!”

¹⁹Aiziraeli avyoga tsi kavu pho kahi-kahi ya bahari hata achivuka. Ela farasi a Farao, magarige ga kuvwehwa ni farasi na aphirikie, ariphokala kahi-kahi ya bahari, Mwenyezi Mlungu wauyiza madzi ga bahari gachiabwiningiza.

²⁰Phahi Miriamu, nabii wa chichetu, ndugungbwa wa Aruni wagbwira tamburini mwakpwe mkpwononi, na achetu anjina osi achihala tamburini zao achimlunga kuno anazipiga na kuvwina. ²¹Na Miriamu achiaimbira wira uambao,

“Muimbireni Mwenyezi Mlungu, sababu akashinda kpwa nguma,

Amisiri na farasi aho akaahosa baharini.”

Madzi ga utsungu hiko Mara

²²Ariphouka Bahari ya Shamu, Musa waalongoza Aiziraeli hadi achiinjira jangbwa ra Shuri. Asafiri siku tahu ko jangbwani, bila kuona madzi. ²³Aphiya hadi achifika phatu phoihwa Mara, ambako aona madzi, ela gakala ga utsungu, kpwa hivyo taayaweza kuganwa. (Hicho ndicho chisa cha phatu hipho phaihwa Mara, manage Chieburania ni utsungu.) ²⁴Aiziraeli amnungʼunikira Musa na achimuuza, “Vino hundanwani?” ²⁵Musa wamvoya Mwenyezi Mlungu kpwa moyowe wosi, naye achimuonyesa Musa chipande cha muhi, ambacho wachitabwisa ndani ya madzi, nago gachikala manono kunwa.

Hipho Mara, Mwenyezi Mlungu waapha Aiziraeli amuri na malagizo. Achiapima, ²⁶achiamba, “Mchiphundza sauti yangu kpwa makini na kuhenda garigo sawa, na mchiphundza amuri na kulunga malagizo gangu, sindakureherani makongo dza nrigoarehera Amisiri. Mana mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu, ambaye nkukuphozani.”

²⁷Bada ya kuuka Mara, Aiziraeli afika Elimu, ambako kala kuna vidzuho kumi na viiri na mitende mirongo sabaa na achichita kambi phephi na go madzi.

Mlungu anaapha Aiziraeli makpware na Manna

¹Aiziraeli osi auka Elimu, na siku ya kumi na tsano ya mwezi wa phiri bada ya kutuluka Misiri, afika jangbwa ra Sini, ambaro ri kahi-kahi ya Elimu na Sinai. ²Hiko jangbwani Aiziraeli osi amnungʼunikira Musa na Aruni ³nyo Aiziraeli achiaambira, “Baha kala Mwenyezi Mlungu wahuolaga ko Misiri. Kuko kala hunaweza hukarya nyama na chakurya chinji hutakavyo. Ela mwahureha hiku jangbwani muuhirise na ndzala.”

⁴16:4 Johana 6:31Ndipho Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Nindakutsopozerani chakurya kula mlunguni dza mvula. Ni lazima atu atuluke chila siku akahale chakurya cha kutosha siku iyo. Hivyo nindakala naapima ili nimanye ichikala andalunga malagizo gangu. ⁵Ela chila siku ya sita, atu atsole chakurya cha kutosha siku mbiri, na achitayarishe.” ⁶Phahi Musa na Aruni aambira Aiziraeli osi, “Rero dziloni mundamanya kala Mwenyezi Mlungu ndiye ariyekutuluzani kula Misiri. ⁷Ligundzu mundaona mwanga wa Mwenyezi Mlungu, kpwa sababu akasikira chiriro chenu mrichomririra. Msihuririre swiswi, mana naswi si chochosi mbere za Mlungu.” ⁸Tsona Musa achiamba, “Dziloni Mwenyezi Mlungu andakuphani nyama, na ligundzu andakuphani chakurya chanjina murye mvune. Mlungu wasikira chiriro mrichomririra. Kpwa sababu swino si chochosi, mwimwi kala tamnungʼunikira swiswi, ela kala munamnungʼunikira Mwenyezi Mlungu.”

⁹Ndipho Musa achimuambira Aruni, “Aambire Aiziraeli osi edze aime mbere za Mwenyezi Mlungu, mana akasikira chiriro chao.” ¹⁰Aruni ariphokala anagomba na Aiziraeli, osi agaluka uphande wa jangbwani, na achiona mwanga wa Mwenyezi Mlungu ukatsembuka inguni. ¹¹Mwenyezi Mlungu achigomba na Musa achimuamba, ¹²“Nikasikira manungʼuniko ga Aiziraeli, kpwa hivyo aambire kukala dziloni andarya nyama na ligundzu andarya chakurya hata amvune. Ndipho andamanya kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao.”

¹³Dziloni riro, makpware gakpwedza kpwa unji gachibwiningiza kambi yosi, na ligundzure kuchikala na manena kuzunguluka kambi. ¹⁴Manena higo gariphouka pho photsi phasala utu wembamba urioonekana dza vipande vya barafu. ¹⁵16:15 1 Akorintho 10:3Aiziraeli ariphouona auzana, “Ura ni utu wani?” Sababu kala taamanya nini. Musa achiaambira, “Hichi ni chakurya ambacho Mwenyezi Mlungu akakuphani murye. ¹⁶Mwenyezi Mlungu akalagiza muhende hivi, ‘Chila mutu naakatsole chakurya cha kutosha nyumbaye. Naatsole pishi16:16 Pishi ni chipimo ambacho kala chichipimirwa mtsere, ambacho ni kama kilo mbiri. mwenga ya chakurya kpwa chila mutu ariye mwakpwe hemani.’ ”

¹⁷Aiziraeli ahenda dza arivyoambirwa. Anjina atsola chinji na anjina achitsola chichache. ¹⁸16:18 2 Akorintho 8:15Yuya ariyekusanya vinji, kayakala na masaza, na yuya ariyekusanya vichache, kayaphungukirwa. Chila mutu watsola chiasi cha kumkola, kpwa sababu wachipima na pishi. ¹⁹Ndipho Musa achiaambira, “Takuna mutu yeyesi ndiyeruhusiwa kuika chakurya hadi ligundzu.” ²⁰Ela anjina taayaphundza malagizo ga Musa. Asaza chakurya hadi ligundzu, ela iriphofika ligundzu chichikala chikavunda na china mabulu. Musa ariphogamanya watsukirwa sana. ²¹Chila mutu ligundzu-ligundzu kala achiphiya achatsola chakurya chiasi alondacho. Dzuwa ririphokala kali, chakurya ambacho kala tachitsorerwe, chabubudzika.

²²Siku ya sita Aiziraeli atsola-tsola kano mbiri zaidi, atsola pishi mbiri kpwa chila mutu. Vilongozi a Aiziraeli akpwendasema na Musa, ²³16:23 Kutsama 20:8–11naye achiaambira, “Mwenyezi Mlungu walagiza hivi, ‘Muhondo ni Siku ya Kuoya, siku takatifu ya Mlungu. Phahi, rero ochani mlondacho kuocha na mjite mlondacho kujita. Chochosi ndichosala, chiikeni hadi muhondo.’ ” ²⁴Phahi, aika chakurya chosala hadi siku ya phiri, viratu Musa arivyolagiza, tachiyavunda wala kuhenda mabulu. ²⁵Musa achiamba, “Ryani chakurya chosala, kpwa sababu rero ni Siku ya Kuoya, yotengbwa ya Mwenyezi Mlungu, na tamundaphiya mchaona chakurya hiko jangbwani rero. ²⁶Ni lazima mtsole chakurya siku sita, ela siku ya sabaa ni Siku ya Kuoya, na takundakala na chakurya.”

²⁷Siku ya sabaa atu anjina aphiya vivyo kpwendalola chakurya, ela taayaona chitu. ²⁸Ndipho Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Hadi rini tamundalunga amuri na malagizo gangu? ²⁹Kalani mchimanya Mwenyezi Mlungu wakuphani Siku ya Kuoya. Ndiyo mana siku ya sita nkukuphani chakurya cha siku mbiri. Chila mmwenga ni ahurire phakpwe kaya siku ya sabaa; mutu naasiuke phakpwe kaya siku ya sabaa.” ³⁰Kpwa hivyo Aiziraeli aoya siku ya sabaa.

³¹16:31 Isabu 11:7,8Chira chakurya Aiziraeli achiiha “Manna,”16:31 Manna kpwa Chieburania manage ni, Ni utu wani? ambacho kala ni chereru dza mbeyu ya muhama mwereru na mtswanowe kala ni dza vipande vya mkpwahe uriotiywa asali. ³²Musa achigomba na Aiziraeli achiamba, “Mwenyezi Mlungu akalagiza kukala huike pishi mwenga ya mana huyiikire vivyazi vyedzavyo, ili edze aone chakurya hurichohewa ni Mlungu hiko jangbwani hipho ariphohutuluza kula Misiri.” ³³16:33 Aeburania 9:4Phahi, Musa wamuamba Aruni, “Hala nyungu na utiye pishi mwenga ya manna, na uyiike mbere za Mwenyezi Mlungu ikale kumbukumbu kpwa vivyazi vyedzavyo.” ³⁴Phahi, Aruni wahala manna achiyiika, dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa. Badaye achiitiya ndani ya Sanduku ra Ushaidi,16:34 Sanduku ra Ushaidi ni sanduku malumu ambaro Mlungu waambira Aiziraeli ariike ndani ya hema ra mkpwutano, kala rina vitu vya kuatambukiza kutivywa kpwao kula Misiri na chilagane chao na Mlungu. ili ikale indaikpwato.

³⁵16:35 Joshuwa 5:12Aiziraeli arya manna kpwa miaka mirongo mine, hadi achifika tsi yohenda makalo. Arya manna hadi ariphofika miphaka ya Kanani, ambako akpwendahenda makalo. ³⁶(Chipimo chiihwacho efa ni sawa na pishi kumi.)

Mbarara inatuluza madzi

¹17:1 Isabu 20:2–13Aiziraeli osi auka kula jangbwa ra Sini, achinyendeka kula phatu phamwenga hadi phanjina dza Mwenyezi Mlungu arivyolagiza. Achita kambi Refidimu, ela kala taphana madzi ga kunwa. ²Kpwa hivyo atu amugombera Musa achimuamba, “Huphe madzi ga kunwa hunafwa na chiru.” Musa achiamba, “Kpwa utu wani munanidemurira mimi? Mbona munamjeza Mwenyezi Mlungu?” ³Ela Aiziraeli akala na chiru kuko, na achinungʼunikira Musa. Amuamba, “Kpwadze wahutuluza Misiri phamwenga na ana ehu na mifugo yehu ili wedze huolage na chiru?” ⁴Ndipho Musa achimririra Mwenyezi Mlungu achiamba, “Atu hano mino nindaahendadze? Mana phapho achiphofika taakure na kunipiga mawe.” ⁵Mwenyezi Mlungu wamjibu Musa achimuamba, “Tsupa mbere za atu osi, uphiye phamwenga na atumia anjina a Iziraeli chisha tsukula mwako mkpwononi ndatayo uriyoihumira kupigira madzi ga muho wa Naili. ⁶Nindaima mbere zenu kpwenye mbarara hiko mwango wa Horebu. Nawe piga iyo mbarara na madzi gandatuluka ili atu anwe.” Phahi, Musa wahenda hivyo mbere za atumia a Iziraeli. ⁷Phatu hipho phatungbwa dzina phachiihwa Masa na Meriba,17:7 Chieburania Masa manage ni kupima, na Meriba manage ni kulumbana. sababu Aiziraeli anungʼunika na achimjeza Mwenyezi Mlungu ariphouza, “Ela kpweli ye Mwenyezi Mlungu a phamwenga naswi?”

Aiziraeli anaturya Aamaleki

⁸Wakati uho, kpwakpwedza atu aihwao Aamaleki achedzapigana na Aiziraeli pho Refidimu. ⁹Musa achimuamba Joshuwa, “Tsambula alume kahi-kahi yehu akapigane viha na Aamaleki. Nami muhondo nindaima dzulu ya chirere cha mwango, kuno nkagbwira hira ndata ya kuhendera vilinje vya Mlungu mwangu mkpwononi.” ¹⁰Kpwa hivyo Joshuwa wahenda dza Musa arivyomlagiza na achipigana na Aamaleki. Musa, Aruni na Huri achikpwera dzulu ya hura mwango. ¹¹Ichikala wakati wosi Musa ariphounula mkpwonowe dzulu, Aiziraeli kala anaturya na ariphoutsereza Aamaleki kala anaturya. ¹²Ela mikono ya Musa yaremwa. Hipho Aruni na Huri amsengezera dziwe naye achirisagarira. Nao achiima hiku na hiku achimgbwira mikonoye na achiyiunula hadi dzuwa richitswa. ¹³Kpwa njira iyo Joshuwa waashinda Aamaleki osi tsetsetse. ¹⁴17:14 Kumbukumbu 25:17–19; 1 Samueli 15:2–9Chisha Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Dzambo hiri chirohendeka rero riandike chitabuni, ili rikale kumbukumbu kpwa atu. Tsona hakikisha Joshuwa akasikira kukala nindaangamiza Aamaleki duniani hata ayalwe tsetsetse.” ¹⁵Musa wadzenga phatu pha kulavira sadaka achiphaiha, “Mwenyezi Mlungu ndiye bendera yangu.”17:15 Bendera yangu manage kpwa Chieburania ni kunipha ushindi.¹⁶Musa achiamba, “Iunuleni dzulu yo bendera ya Mwenyezi Mlungu. Mwenyezi Mlungu andaenderera kupigana na Aamaleki chivyazi hadi chivyazi.”

Jethiro ayamjambosa Musa

^1-418:1–4 Kutsama 2:21–2218:1–4 Mahendo 7:29Kabila ya kuuya Misiri kutsamiza Aiziraeli, Musa kala asegere hiko Midiani phamwenga na mtsedzawe Jethiro, ariyekala mlavyadzi-sadaka wa Midiani. Wakati hinyo Musa waphaha ana airi a chilume na mchewe Zipora. Mwana mmwenga, achimuiha Gerishomu,18:1–4 Gerishomu inasikirika kama neno mjeni kpwa Chieburania. mana waamba, “Nákala mjeni tsi ambayo siyo yehu.” Yuya wanjina achimuiha Eliezeri,18:1–4 Eliezeri Kpwa Chieburania Eliezeri, manage ni Mlungu ni mteryadzi wangu. sababu ariphomphaha Musa waamba, “Mlungu wa baba wakala mteryadzi wangu, waniokola na upanga wa Farao.” Musa ariphouya Misiri kpwendagomba na Farao, kala akamuuyiza Zipora na anae akaishi na mtsedzawe Jethiro. Ela sambi Jethiro kala akasikira gohendwa ni Mwenyezi Mlungu kpwa kuterya Musa na atu a Iziraeli ariphotuluzwa kula Misiri.

⁵Phahi Jethiro, phamwenga na anangbwa a Musa na nine yao, akpwedza kpwa Musa kuko jangbwani, ambako kala akachita kambi phephi na mwango wa Mlungu. ⁶Musa ariphoambwa kukala mtsedzawe phamwenga na mchewe na anae airi aredza, ⁷Musa wakpwendamchinjira mtsedzawe, achimzamira kumupha ishima na achilamusana vinono. Achiuzana hali na badaye achimenya hemani. ⁸Ndipho Musa achimsemurira mtsedzawe kuhusu chila chitu Mlungu arichomuhendera Farao na Amisiri kpwa ajili ya Aiziraeli. Chisha achimsemurira kuhusu tabu zoaphaha njirani na vira Mwenyezi Mlungu arivyoativya. ⁹Jethiro wahererwa sana ariphosikira mambo gosi manono ambago Mwenyezi Mlungu waahendera Aiziraeli kpwa kuativya kula mikononi mwa Amisiri. ¹⁰Naye Jethiro achiamba, “Naatogolwe Mwenyezi Mlungu yekutivya kula mikononi mwa Amisiri na mikononi mwa Farao, chisha achiativya atu kula mikononi mwa Amisiri. ¹¹Vivi sambi ninamanya kukala Mwenyezi Mlungu ni mkpwulu kuriko milungu yosi yanjina. Waonyesa higa kpwa kuativya Aiziraeli na mateso ga Amisiri, ambao kala akaabera.” ¹²Chisha Jethiro, mtsedza wa Musa wamlavira Mlungu sadaka ya kuochwa na sadaka zanjina. Aruni na atumia a Iziraeli akpwedzarya mikahe phamwenga naye mbere za Mlungu.

Jethiro anamshauri Musa atsambule aamuli

¹³Kuriphocha, Musa kama kawaidaye wasagala kuamula kesi za atu. Atu kala achimzunguluka kumgodzera hangu ligundzu hadi dziloni. ¹⁴Jethiro ariphoona chila chitu ambacho Musa kala anahendera atu, wauza, “Ni mambo gaphi gano uhenderago atu? Kpwadze unasagala na atu anakuzunguluka kula ligundzu hadi dziloni?” ¹⁵Musa wamjibu achimuamba, “Nkuhenda hivi kpwa sababu atu nkpwedza kpwangu ili aphahe kumanya Mlungu alondavyo. ¹⁶Wakati achikosana nkpwedza kpwangu, nami nkulavya uamuli wa mutu na myawe, na nkuafundza malagizo na shariya za Mlungu.”

¹⁷Jethiro wamjibu Musa achimuamba, “Higo uhendago ni manono ela tagahendwa hivyo. ¹⁸Uwe na hinya atu akulungao mundadziremweza, mana kazi hino ni ngumu kundaiturya macheyo. ¹⁹Sambi niphundza nikuphe ushauri wangu, naye Mlungu naakale phamwenga nawe. Uwe undakala mgombadzi wa atu hinya mbere za Mlungu, na undareha matatizo gao kpwa Mlungu. ²⁰Ni lazima uafundze amuri na malagizo ga Mlungu, na uaambire vyo alondwavyo kusagala na kuhenda. ²¹Ela tsambula atu ambao ana uwezo wa kulongoza ayawao kahi ya aha atu, atu amuogophao Mlungu, atu aaminifu asiolonda kuhongbwa, atu dza hinyo aike akale vilongozi a makundi ga atu elufu-elufu, ga atu gana-gana, ga atu mirongo mitsano-mitsano na ga atu kumi-kumi. ²²Hinyo ndio ndiokala aamuli kukata kesi za atu chila wakati, naakurehere kesi ngumu, ela kesi ndide-ndide naazimale enye. Kpwa njira hino andaweza kukuterya kaziyo. ²³Uchihenda hivyo na ikale ndivyo Mlungu alondavyo, kundadziremweza na atu osi andaweza kuuya madzumbani na amani.”

²⁴Musa waphundza arigoambirwa ni mtsedzawe na achilunga dza arivyoshauriwa ni mtsedzawe. ²⁵Musa watsambula atu ario na uwezo kula kpwa Aiziraeli osi, na achiahenda akulu a makundi ga atu elufu-elufu, ga atu gana-gana, ga atu mirongo mitsano-mitsano na ga atu kumi-kumi. ²⁶Nao ahenda kazi iyo ya kuamula wakati wosi. Malau makulu agarehera Musa ela madide agaamula enye. ²⁷Badaye Musa walagana na mtsedzawe, na phapho Jethiro achiuya kpwao Midiani.

Aiziraeli anapiga kambi Mwango Sinai

^1-2Aiziraeli ariphovundza kambi yao Refidimu, anyendeka hata achiinjira jangbwa ra Sinai, na achichita kambi mbere ya nyo mwango Sinai. Phapho afika siku ya kpwandza ya mwezi wa hahu, hangu ariphotuluka tsi ya Misiri. ³Phahi Musa wakpwera dzulu ya mwango kpwendakutana na Mlungu. Mwenyezi Mlungu achimuiha kula ko mwangoni, achimuamba, “Phiya ukaambire uvyazi wa Jakobo, hinyo Aiziraeli, hivi: ⁴‘Mwimwi mwaona nrivyoahendera Amisiri, na vira vyokutsukulani dza kozi ritsukulavyo anae wakati rinauruka, na nchikurehani hiku kpwangu. ⁵19:5 1 Petero 2:919:5 Kumbukumbu 4:20; 7:6; 14:2; 26:18; Tito 2:14Sambi muchiniogopha chikamilifu na kugbwira chilagane changu, mundakala hazina yangu ya samani kahi ya mataifa gosi. Dzagbwe dunia yosi hino ni yangu, ⁶19:6 Maono 1:6; 5:10ela mwimwi kpwangu mundakala ufalume wa alavyadzi-sadaka, taifa takatifu.’ Haya kaabaze maneno higa nyo Aiziraeli.”

⁷Phahi Musa watserera kula mwangoni na achendakusanya phamwenga vilongozi a Aiziraeli na achiaambira chila chitu dza arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu edze aambire. ⁸Ndipho atu osi achijibu, chivyamwenga achiamba, “Hundahenda chila chitu ambacho Mwenyezi Mlungu akahulagiza.” Naye Musa achendasema kpwa Mwenyezi Mlungu vyokala atu akagomba. ⁹Mlungu achimuamba Musa, “Nindakpwedza kpwenu ndani ya ingu ziho, ili anisikire nigombago nawe na akukuluphire siku zosi.” Musa ariphophiya kpwendamuambira Mwenyezi Mlungu gara garigogombwa ni atu, ¹⁰na Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Uya kpwa nyo atu ukaatakase hino rero na muhondo, na afule nguwo zao ¹¹ili akale tayari kukutana nami, mana kesho kutwa mimi Mwenyezi Mlungu ndatserera dzulu ya Mwango Sinai, kuno atu osi ananiona. ¹²19:12 Aeburania 12:18–20Kaike mphaka kuzunguluka mwango ili atu asiutsapike na uaambire, asiambuke mwango wala asiugute. Mutu yeyesi ndiyeguta nyo mwango, ni lazima aolagbwe. ¹³Andapigbwa mawe ama alatswe, bila ya mwiriwe kugutwa ni yeyesi. Shariya hino ni ya binadamu osi na nyama, ni apigbwe mawe hata afwe. Ela gunda richipigbwa vivyo kpwa vivyo, atu ni edze pho mphakani.”

¹⁴Ndipho Musa achitserera kula ko mwangoni, achendaatakasa atu, nao achifula nguwo zao, ¹⁵na Musa achiaambira, “Dzitayarisheni kpwa yo siku ya wairya, na muda hinyo alume asilale na achetu ao.”

¹⁶19:16 Maono 4:519:16 Kumbukumbu 4:11–12Kuriphocha yo siku ya hahu kpwakala na chiguruguru na limeme, na ingu ziho richibwiningiza nyo mwango. Gunda richipigbwa kpwa raka ra dzulu sana hata atu osi pho kambini achikakama. ¹⁷Phahi Musa waalongoza kula kambini ili akutane na Mlungu, nao achiima tsini ya mwango. ¹⁸Mwango Sinai kala ukabwiningizwa ni mosi, sababu Mwenyezi Mlungu kala akatserera dzuluye dza moho. Mosi wa moho hinyo wafuka kuphiya dzulu dza mosi wa iyi kulu sana na mwango19:18 Maandiko ganjina ga Chieburania na hata ga Chiyunani ganaamba atu. wosi uchikakama kpwa nguvu. ¹⁹Nyo mriro wa gunda uriphozidi kukala mkpwulu, Musa wagomba na Mlungu, na Mlungu achimjibu na sauti ya chiguruguru.

²⁰Mwenyezi Mlungu ariphotserera dzulu ya Mwango Sinai, wamuiha Musa, naye achiphiya ko dzulu ya mwango. ²¹Musa ariphofika kuko, Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Tserera ko tsini ukaambire nyo atu asitsupe mphaka ili kpwedzanilola mimi Mwenyezi Mlungu, mana achihenda vivyo anji aho andafwa. ²²Hata nyo alavyadzi-sadaka ambao nkpwedza phephi na Mwenyezi Mlungu, ni adzitakase, bila ya kuhenda vivyo nindaatiya adabu.” ²³Na Musa achimuamba Mwenyezi Mlungu, “Atu taaweza kuufikira Mwango Sinai, kpwa sababu uwe mwenye wahukanya uchiamba, ‘Ikani miphaka kuzunguluka mwango, ukale mwango wangu mtakatifu.’ ” ²⁴Mlungu achimjibu achimuamba, “Haya tserera ukamuhale Aruni wedze naye. Ela alavyadzi-sadaka na atu osi asikale na lazima kutsupa mphaka, kpwedza hiku dzulu niriko mimi Mwenyezi Mlungu, ama nindaatiya adabu.” ²⁵Kpwa hivyo Musa watserera hata ko tsini kokala na nyo atu achendaambira atu vyokala akalagizwa ni Mlungu.

Shariya kumi za Mlungu

¹Mlungu wagomba maneno higa achiamba, ²“Mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlunguo, nriyekutuluza tsi ya Misiri, urikokala u mtumwa.

³“Usiabudu milungu yanjina isiphokala mimi.

⁴20:4 Kutsama 34:17; Alawi 19:4; 26:1; Kumbukumbu 4:15–18; 27:15“Usidzitengezere chizuka cha kutsonga au chitu cha kuiga chitu chochosi chiricho dzulu mlunguni ama photsi duniani ama chikalacho madzini. ⁵20:5 Kutsama 34:6–7; Isabu 14:18; Kumbukumbu 7:9–10Usivisujudiye wala kuviabudu, kpwa sababu mimi, Mwenyezi Mlungu, Mlunguo, ni Mlungu mwenye wivu. Nindatiya adabu ana kpwa dambi za ise zao, hadi chivyazi cha hahu na cha ne cha hara arionimena. ⁶Ela nkuonyesa mendzwa isiyosika kpwa maelufu na elufu ga hara animendzao na kugbwira amuri zangu.

⁷20:7 Alawi 19:12“Usirihadze dzina ra Mwenyezi Mlungu, Mlunguo bure. Mana yeyesi anayehadza dzina rangu bure, mimi Mwenyezi Mlungu nindakuolanga kukala u mkpwosa.

⁸20:8 Kutsama 16:23–30; 31:12–14“Itambukire Siku ya Kuoya na uihende takatifu. ⁹20:9 Kutsama 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Alawi 23:3Henda kazizo zosi na mambogo gosi kpwa muda wa siku sita, ¹⁰ela siku ya sabaa ni Siku ya kuoya kpwa ajili ya Mwenyezi Mlungu, Mlunguo. Siku iyo usihende kazi yoyosi, uwe phamwenga na mwanao mlume au mwanao mchetu, mtumishio mlume au mtumishio mchetu, ngʼombeyo, pundao au nyamao yeyesi, piya mjeni asagalaye phako kaya. ¹¹20:11 Mwandzo 2:1–3; Kutsama 31:17Mana kpwa siku sita, Mwenyezi Mlungu waumba mlunguni, duniani, baharini na vyosi virivyo mumo. Achioya siku ya sabaa, ndiyo mana Mlungu wajaliya yo Siku ya Kuoya na achiihenda takatifu.

¹²20:12 a Kumbukumbu 27:16; Mathayo 15:4; 19:19; Mariko 7:10; 10:19; Luka 18:20; Aefeso 6:2; b Aefeso 6:3“Ishimu sowe na mayoo, dza vira mimi Mwenyezi Mlungu, Mlunguo, nrivyokulagiza, ili maishago gakale mare na uongokerwe kpwenye tsi ambayo mimi Mwenyezi Mlungu, Mlunguo nakupha.

¹³20:13 Mwandzo 9:6; Alawi 24:17; Mathayo 5:21; 19:18; Mariko 10:19; Luka 18:20; Arumi 13:9; Jakobo 2:11“Usiolage.

¹⁴20:14 Alawi 20:10; Mathayo 5:27; 19:18; Mariko 10:19; Luka 18:20; Arumi 13:9; Jakobo 2:11“Usizini.

¹⁵20:15 Alawi 19:11; Mathayo 19:18; Mariko 10:19; Luka 18:20; Arumi 13:9“Usiiye.

¹⁶20:16 Kutsama 23:1; Mathayo 19:18; Mariko 10:19; Luka 18:20“Usimzige myao na dzambo ra handzo.

¹⁷20:17 Arumi 7:7; 13:9“Usimizire mahe nyumba ya myao. Usimizire mahe mkpwaza myao, wala mtumishiwe mlume au mtumishiwe mchetu, au ngʼombeye, au pundawe, au chitu chochosi aricho nacho jiranio.”

¹⁸20:18 Aeburania 12:18–19Atu ariphosikira chiguruguru na gunda na kuona limeme na mwango unatuluza mosi, akakama kpwa wuoga, achiima kure ¹⁹na achimuamba Musa, “Huambire gosi agombago Mlungu, naswi hundasikira, ela usiriche Mlungu akagomba naswi sedze hukafwa.” ²⁰Phapho Musa achiajibu hara atu achiamba, “Msiogophe! Mlungu akedza kukujezani ili mdine kumuogopha na akuhendeni msihende dambi.” ²¹Phahi atu aima kure sana, wakati Musa ariphorisengerera rira ingu dziru ziho, arimokala Mlungu.

²²Phahi Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Kaambire Aiziraeli kukala, ‘Si mkaona enye vyo nchivyogomba namwi kula mlunguni! ²³Haya phahi, sedze mkadzitengezera milungu yanjina ya feza na ya zahabu mkanitsanganya nayo.

²⁴“ ‘Nidzengerani phatu pha kulavira sadaka pha ulongo, na muhale ngʼombe na mbuzi na mangʼondzi genu mkanilavire sadaka za kuochwa na sadaka za amani dzulu ya hipho phatu pha kulavira sadaka. Nami phatu phophosi ndiphophatsambula ili niabudiwe nindakpwedza kpwenu nikujaliyeni. ²⁵20:25 Kumbukumbu 27:5–7; Joshuwa 8:31Ela phahi chitu chimwenga ni hichi, mndiphokala munanidzengera phatu pha kulavira sadaka pha mawe, msihumire mawe ga kutsongbwa, mana mchihumira chifwaya chochosi dzulu ya hipho phatu pha kulavira sadaka mundaphahenda phakale najisi. ²⁶Tsona mchidzenga phatu pha kulavira sadaka msiphadzenge ngazi za kupandira dzulu, sedze kala mutu anapanda nguwoze zikafwenuka akakala chitsaha hipho phatu pha kulavira sadaka.’ ”

Malagizo kuhusu atumwa

¹Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Higa ndigo malagizo ndigoaphirikira ana a Iziraeli: ²21:2 Alawi 25:39–46Mutu achigula Mueburania myawe akale mtumwa, phahi mtumwa hiye andahumika miaka sita, ela mwaka wa sabaa uchiinjira ni arichwe akale huru bila kuripha chochosi. ³Ichikala wakati unamgula kala ni mndzaka andauka macheye, ela ichikala kala ana mchetu kare andauka na mchewe. ⁴Na ichikala wakati unamgula kala ni mndzaka, ela uchedza mlóza uwe hata achivyala ana, hiye mchetu phamwenga na anae osi ni ako, hiye mlume andauka macheye. ⁵Ela hiye mtumwa achigomba wazi kukala, anakumendza uwe tajiriwe, phamwenga na mchewe na anae hata kalonda kuuka pho phako akakala huru, ⁶undamuhala uphiye naye mbere za Mlungu. Uchifika hiko muimise mryangoni ama chizingiti cha mryango, uhale mwityo umuombole sikiro, naye andakala mtumwao maishage gosi. ⁷Mutu achikuguzira mwanawe mchetu akale mtumwao, usimrichire huru dza vira atumwa alume arichirwavyo. ⁸Ichikala uwe uchiyemgula kala unalonda akale mcheo, halafu asikuhamire, undamricha akombolwe ni ise. Uwe tajiriwe kuna ruhusa ya kumguza kpwa makabila, kpwa sababu undakala ukamvundzira ishimaye. ⁹Ela napho wamgula ili umlóze mwanao, phahi undamharira avi ni mwanao mchetu. ¹⁰Mutu achilóla mchetu wa phiri, ni ahakikishe kukala ye wa kpwandza anamrisa, na kumvwika, na kumtimizira hakize zosi za ndowa. ¹¹Na ichikala kandahenda hivyo, phahi hiye mchewe wa mwandzo ana uhuru wa kumricha hiye mlume bila kuripha chitu chochosi.”

Malagizo kuhusu kondo

¹²21:12 Alawi 24:17Chisha Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Mutu achimpiga myawe achimuolaga, naye naaolagbwe. ¹³21:13 Isabu 35:10–34; Kumbukumbu 19:1–13; Joshuwa 20:1–9Ela ichikala kamuolagire kusudi, ela Mlungu akarikubaliya, naachimbire aphiye kpwatu ndikoatsamburira atu dza hinyo. ¹⁴Ela ichikala akamuolaga myawe kusudi, hata akachimbirira phatu nilavirwapho sadaka, mtuluzeni mkamuolage vivyo. ¹⁵Ndiyempiga ise au nine naaolagbwe. ¹⁶21:16 Kumbukumbu 24:7Mutu achimteka myawe achimguza akale mtumwa, au agbwirwe achere naye, naaolagbwe. ¹⁷21:17 Alawi 20:9; Mathayo 15:4; Mariko 7:10Amlaphizaye ise au nine ni aolagbwe. ¹⁸Napho atu airi akakosana, na mmwenga atsole dziwe ampige myawe, au ampige ngumi amlumize hata akale kaweza kutuluka kondze, ¹⁹chisha aweze kugbwira fwimbo atuluke kondze, iye chiyempiga kandatiywa adabu. Ela ni amriphe hizo siku zosi arizokala chitandani na ahakikishe kukala andamrarisa hadi aphole tsetsetse. ²⁰Mutu achimpiga fwimbo mtumwawe mlume au mchetu hata afwe. Iye ni atiywe adabu. ²¹Ela hiye mtumwa achikala kpwa siku mwenga au mbiri ndipho achifwa, hiye mwenye mtumwa asitiywe adabu kpwa sababu iye mtumwa ni maliye mwenye. ²²Napho alume anaheha, na katika kuheha kpwao amlumize mchetu mwenye mimba hata avoromose,21:22 Kuvoromosa: Hipha Chieburania phanaweza kukala na mana ya kuvyala mwana ambaye kadzangbwephera. ela akale taamlumizire zaidi ya hiko kuvoromosa, ye mkosa andaripha ndivyoambwa ni mlume wa hiye mchetu, na kulengana na aamuli ndivyoamula. ²³Ela ichikala hiye mchetu akalumira kutsupa hiko kuvoromosa, phahi hiye achiyegahenda andaripha uhai kpwa uhai, ²⁴21:24 Alawi 24:19–20; Kumbukumbu 19:21; Mathayo 5:38dzitso kpwa dzitso, dzino kpwa dzino, mkpwono kpwa mkpwono, lwayo kpwa lwayo, ²⁵chironda cha moho kpwa chironda cha moho, jaraha kpwa jaraha, kuvwarurwa kpwa kuvwarurwa. ²⁶Mutu achimpiga mtumwawe mchetu au mlume hadi achimuombola dzitso, naamrichire huru kpwa sababu ya hiro dzitsore. ²⁷Tsona mutu achimpiga mtumwawe mchetu au mlume hata achimngʼola dzino, iye naye naamrichire huru kpwa sababu ya hiro dzinore.”

Malagizo kuhusu mifugo

²⁸Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba “Ngʼombe ichipiga mutu hadi ichimuolaga, naipigbwe mawe hata ifwe, na msiirye; ela iye mwenye ngʼombe andakala kana makosa. ²⁹Ela ichikala iyo ngʼombe ikabara kupiga atu na iye mwenye wakanywa ela kashuulika, ichipiga mutu tsona ichimuolaga, naipigbwe mawe ifwe, na ye mwenye ngʼombe naye ni aolagbwe. ³⁰Ela ichikala hinyo achioolagirwa mutu wao andalonda kuriphiwa, phahi ye mwenye ngʼombe ni aariphe mara mwenga naye andakala akativya rohoye. ³¹Lagizo hiri mundarilunga hata wakati ngʼombe ndiphokala ikaolaga mwanache. ³²Ngʼombe ichiolaga mtumwa mchetu au mlume, hiye mwenye ngʼombe andamripha hiye mwenye mtumwa vipande mirongo mihahu vya feza, halafu yo ngʼombe ipigbwe mawe hata ifwe. ³³Mutu achiricha dibwa bila kuribwiningiza, au achitsimba dibwa halafu achiriricha laza, alafu ngʼombe au punda wa myawe edze agbwe na afwe mumo, ³⁴hiye mwenye hiro dibwa naamriphe pesa hiye mwenye nyama halafu iye ahale ye nyama wa kufwa. ³⁵Ngʼombe ya mutu ichipiga ngʼombe ya mutu wanjina, ichiiolaga, yo ngʼombe iriyo moyo naihalwe iguzwe, na hinyo enye ngʼombe zichizopigana aganye zo pesa, na yo ngʼombe ya kufwa nayo aiganye sawa-sawa. ³⁶Ela ichikala iyo ngʼombe inamanyikana kukala kaziye ni kupiga ngʼombe zanjina na kuziolaga, na hiye mwenye akashindwa ni kuifunga, phahi iyo ngʼombe andairipha na ngʼombe, halafu ahale iyo ngʼombe ya kufwa.”

Malagizo kuhusu mifugo na vitu vyanjina

¹Tsona Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Mutu achigbwirwa akaiya ngʼombe, au ngʼondzi, au mbuzi na akaitsindza au akaiguza, ni ariphe ngʼombe tsano badala ya mwenga, napho ni ngʼondzi, ni ariphe mangʼondzi mane badala ya mwenga.

^2-4“Ela ye muivi achigbwirwa naye ye nyama, andaripha kano mbiri. Napho ni ngʼombe, ni ariphe ngʼombe mbiri, napho ni ngʼondzi ni ariphe mangʼondzi mairi, na ichikala ni punda andaripha punda airi. Muivi achigbwirwa ni ariphe, na achikala kana cha kuripha, naaguzwe kama mtumwa na hizo pesa ziriphe hiro deni. Mutu achigbwirwa anavundza nyumba ya myawe usiku na achipigbwa achiolagbwa, hiye muolagi kana makosa. Ela mutu achigbwira muivi na mutsi halafu amuolage ana makosa na andaisabiwa kama muolagi.

⁵“Mutu achendarisa mundani au kpwenye munda wa mizabibu halafu hinyo nyama amenye mundani mwa myawe, andaripha hasara yosi ndiyokala akamtiya hiye myawe. Andatsambula vitu vinono zaidi vya mwakpwe mundani kulengana na vitu chivyoriwa, amuphe hiye myawe.

⁶“Mutu achitiya moho mwakpwe mundani, nao ugbwize munda wa jiraniwe uoche mtsere ambao uchere mundani, au chiofungbwa mabutsa-mabutsa, hiye achiyegbwiza moho ni ariphe hivyo vitu ndivyokala vikaphya.

⁷“Mutu achimupha myawe pesa au vitu aikirweto, halafu hizo pesa au hivyo vitu viiywe, hiye muivi achigbwirwa au achimanyikana, andaripha kano mbiri ya vitu hivyo. ⁸Ela ichikala hiye muivi kagbwirirwe na kamanyikanire, hiye muiki naaphiye hata mbere za Mlungu na alaphe kukala kakahusika kahi za wivi hinyo. ⁹Tsona atu airi achiheha kuhusu chitu, ikale ni ngʼombe, punda, ngʼondzi, nguwo, au chitu chochosi chirichoangamika, ambapho chila mmwenga wao anaamba nchakpwe, ahaleni muarehe mbere za Mlungu. Iye ndiyehukumiwa ni Mlungu kukala ndiye wa handzo andamripha iye myawe kano mbiri ya hicho chitu.

¹⁰“Mutu achimfugira myawe mfugo wowosi ikale ni punda, ngʼondzi, au ngʼombe halafu mfugo hura ufwe, au ulumizwe phatu, au uiywe bila kuonewa ni mutu yeyesi, ¹¹hiye mfugi ni aphirikpwe mbere za Mwenyezi Mlungu akaape kukala iyo mali ya myawe kayaiguta, na hiye mwenye mali naatosheke na asitake kuriphiwa. ¹²Ela hiye nyama achiiywa kula hiko kpwakpwe, naamriphe iye mwenye. ¹³Napho achagbwirwa na akaolagbwa ni nyama a tsakani, naamuhale amrehe dza ushaidi, na asiriphe chochosi. ¹⁴Mutu achimvoya myawe nyama akamuhendere kazi, halafu hiye nyama arumire phatu au afwe kuno mwenye kapho, hiye mvoyi ni amriphe myawe. ¹⁵Ela napho wakati hiye nyama analumira au anafwa mwenye kala a phapho, hiye mvoyi kandaripha chochosi. Na ichikala kala akahenda kukodishwa, hiye mvoyi andaripha pesa za kukodisha macheye.”

Malagizo kuhusu atu alondwavyo kusagala

¹⁶22:16 Kumbukumbu 22:28–29“Mutu achimrusa msichana ambaye kadzangbwelólwa na achimchenga-chenga hata achikala naye, naamlavire mali na amlóle. ¹⁷Ela ichikala ise wa msichana kataki tsetsetse mwanawe alólwe ni hiye, hiye mlume naaisabu mali ya msichana amuphe ise. ¹⁸22:18 Kumbukumbu 18:10–11Musiriche mchetu mtsai akakala moyo bii. ¹⁹22:19 Alawi 18:23; 20:15–16; Kumbukumbu 27:21Mutu yeyesi ndiyelala nyama, ni aolagbwe. ²⁰22:20 Kumbukumbu 17:2–7Mutu yeyesi ndiyemlavira sadaka mlungu wanjina isiphokala Mwenyezi Mlungu ni aolagbwe. ²¹22:21 Kutsama 23:9; Alawi 19:33–34; Kumbukumbu 24:17–18; 27:19Musiahendere mai ajeni, wala kuaonera, mana mwimwi namwi mwakala ajeni kpwenye tsi ya Misiri. ²²Usimuhendere mai gungu au mwanachiya. ²³Mchiahendera mai gogosi na achiniririra kuhusu munagoahendera nindaphundza chiriro chao, ²⁴nindatsukirwa na nikuolageni kpwa upanga, ili achetu enu nao akale magungu na ana enu nao akale anachiya. ²⁵22:25 Alawi 25:35–38; Kumbukumbu 15:7–11; 23:19–20Uchimuaphasa mchiya kahi za atu angu, muaphase kare tu, wala usimtake fwaida dza vira aguzi a pesa ahendavyo. ²⁶22:26 Kumbukumbu 24:10–13Uchihala nguwo ya myao ikale mzamana, lazima umuuyizire kabila dzuwa kutswa. ²⁷Mana kana nguwo yanjina ya kudzibwiningiza hata ni iyo bahi, na usiphomuuyizira andadzibwiningizani? Manya kukala achiniririra kpwa sababu ukasala na nguwoye, nindamphundza kpwa sababu mimi ni Mlungu wa mbazi. ²⁸22:28 Mahendo 23:5Usimkufuru Mlungu, wala kumlani mtawala wa atuo. ²⁹Msihende vwende kunilavira mtalo wangu kahi za mavuno genu, na uchi wenu wa zabibu. Tsona mundanipha ana enu a mwandzo alume. ³⁰Na chila mwana ngʼombe wa kpwandza mlume, au mwana ngʼondzi, achivyalwa mricheni na nine sabaa mwenga, ela siku ya nane ichifika nlavirani. ³¹22:31 Alawi 17:15Mwimwi mundakala atu angu atakatifu, kpwa hivyo, msirye kabisa nyama chiyeolagbwa ni nyama wa vuweni, nyama dza hinyo mundaatsuphira madiya.

Kuhenda irivyo sawa na haki

¹23:1 Kutsama 20:16; Alawi 19:11–12; Kumbukumbu 5:20“Usitangaze maneno ga handzo, tsona usimkanire mutu mui kpwa kumlavira ushaidi wa handzo. ²Usihende mambo mai kpwa sababu atu anji anagahenda, tsona napho unalavya ushaidi kesini, usipinge kpweli kpwa kukala atu anji anahenda vivyo. ³23:3 Alawi 19:15Na unaphoamula kesi ya mchiya usimpendelee. ⁴23:4 Kumbukumbu 22:1–4Uchiona ngʼombe au punda wa mutu usiyephahana naye akaangamika, mphirikire mwenye. ⁵Uchimuona punda wa aduio akagbwa na mizigo na kaweza kungʼoka, usimpaze ukamtsupa, phiya ukamterye kumuimisa. ⁶23:6 Alawi 19:15; Kumbukumbu 16:19Ichikala unaamula kesi ya mchiya usimlafye hakiye. ⁷Dzitenge na maneno ga handzo tsona usiolage mutu asiye na kosa au mutu wa haki, kpwa sababu mutu mui dza iye, sindamuonera mbazi tse. ⁸Usikubali kuhongbwa hata chidide, kpwa sababu hongo rinahenda akulu akale vipofu na kugaluza kpweli ya enye haki kukala handzo. ⁹23:9 Kutsama 22:21; Alawi 19:33–34; Kumbukumbu 24:17–18; 27:19Musiahendere ajeni mai, mana mwimwi namwi kala mu ajeni kahi za tsi ya Misiri na mnamanya ujeni urivyo.

Malagizo kuhusu siku ya sabaa na mwaka wa sabaa

¹⁰23:10 Alawi 25:1–7“Kpwa miaka sita rimani mchiguwa tu. ¹¹Ela mwaka wa sabaa sirimeni bii ili yo minda ioye. Na chitu chochosi ndichomera na kuivwa himo mundani msichivune ili achiya aphahe chakurya, na ndivyosala arichireni nyama a tsakani amarigize. Hendani vivyo hata kpwa minda yenu ya mizabibu na ya mizaituni. ¹²23:12 Kutsama 20:9–11; 31:15; 34:21; 35:2; Alawi 23:3; Kumbukumbu 5:13–14Hendani kazi kpwa siku sita, ela siku ya sabaa msihende kazi ili atumwa enu, na nyama enu, na ajeni anaokuhenderani kazi nao aphahe kuoya siku iyo. ¹³Gaga nchigokuambirani gagbwirenito sana. Msiabudu Milungu yanjina tsetsetse, na hata kuihadza piya msiihadze.

Sikukuu tahu kulu za mwaka

¹⁴“Mundaniusira sikukuu tahu chila mwaka. ¹⁵23:15 Kutsama 12:14–20; Alawi 23:6–8; Isabu 28:17–25Ya mwandzo ni sikukuu ya mikahe isiyotiywa hamira. Sikukuu ihi mundayiusa mwezi wa Abibu,23:15 Mwezi wa Abibu ni kama mwezi wa hahu au wa ne wa kalenda ya kawaida. kpwa sababu uho ndio mwezi muriotulukira Misiri. Wakati wa sikukuu ihi mundarya mikahe isiyotiywa hamira kpwa muda wa siku sabaa, kahi za wakati urioikpwa, kama nrivyolagiza. Mutu asedze mbere zangu mikono mihuphu bii. ¹⁶23:16 Sikukuu ya mavuno Alawi 23:15–21; Isabu 28:26–31; Alawi 23:39–43Sikukuu ya phiri ni sikukuu ya mavuno. Sikukuu hino mundayiusa wakati mndiphovuna mavuno genu ga mwandzo ga kazi ya mikono yenu, kula mwenu mindani. Na sikukuu ya mwisho ni sikukuu ya kuvuna vitu vyosi murivyorima mwenu mindani na kuvireha kaya chila mwisho wa mwaka. ¹⁷Na kahi ya hizi sikukuu tahu, alume osi ni edze mbere za Mwenyezi Mlungu. ¹⁸Mchitsindza nyama enu ili kunilavira sadaka ya milatso, msiilavye phamwenga na mikahe ya kutiywa hamira. Tsona higo marunya ga nyama mndionilavira dza sadaka kahi ya sikukuu hizo, gasisale hadi ligundzu. ¹⁹23:19 Kumbukumbu 26:2; Kutsama 34:26; Kumbukumbu 14:21Chila mwaka reheni mavuno genu ga mwandzo ga mwenu mindani nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu. Msijite mwana mbuzi na maziya ga nine.”

Malagizo na mambo ndigohenderwa Aiziraeli

²⁰Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Lola, mimi nindahuma malaika edze akulongozeni. Naye andakurindani mwenu charoni hadi akufiseni kpwahali nirikokuikirani. ²¹Phahi mphundzeni na muhende chila ndirokuambirani. Msimuasi, kpwa sababu iye kandakuswameheni, mana andahenda chila chitu kpwa ajili yangu. ²²Mchimphundza na kuhenda higa ninagokuambirani, nindakala mviha wa aviha enu na nindapinga anaokupingani. ²³Phahi malaika wangu achikulongozani hadi mchifika tsi ya Aamori, Ahiti, Aperizi, Akanani Ahivi na Ajebusi, nami nchiausa, ²⁴msisubutu kuzamira au kuhumikira iyo milungu yao, au kuiga higo mambo gao ahendago. Mwimwi ni mvundze-vundze milungu yao phamwenga na nguzo zao. ²⁵Mchinihumikira mimi, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu, nindabariki chakurya chenu, nibariki madzi genu na nindakurindani na makongo. ²⁶Takuna mchetu hata mmwenga kpwenye tsi yenu ndiyevoromosa au ndiyekala tasa. Tsona nindakuhendani muishi miaka minji hipha duniani. ²⁷Atu osi mndioheha nao nindaatiya wuoga na niahende atsanganyikirwe. Nindaahenda aviha enu akuchimbireni. ²⁸Wakati munaphiya, nindahuma mivi23:28 Mana ganjina ga Chieburania ni nindaahenda amenywe ni wuoga kabila mwimwi kuafikira. mbere zenu ikatuluze hinyo Ahivi, Akanani, na Ahiti kula kahi ya iyo tsi. ²⁹Ela atu hinyo sindaazola osi ndani ya mwaka mmwenga, sedze iyo tsi ikasala wekee bila atu, nyama a tsakani akakukarirani anji akakuyugani. ³⁰Nindaausa pore-pore vivii hadi mkale anji a kutosha kumiliki yo tsi. ³¹Iyo tsi ndiyokuphani indaphakana na nyika uphande wa mlairo wa dzuwa. Na uphande wa mtswerero wa dzuwa indaphakana na bahari ya kahi-kahi, Bahari ya Shamu, na muho Yufurati. Hinyo enye tsi nindaatiya mwenu mikononi namwi mundaazola auke mbere zenu. ³²Musiike chilagane nao wala na milungu yao. ³³Msiariche akasagala phamwenga namwi kahi ya iyo tsi, sedze akakuhendani mkahenda dambi. Mana mchiabudu milungu yao phahi hinyo muhego undakala ukakugbwirani.”

Aiziraeli anakubali kuika chilagane na Mwenyezi Mlungu

¹Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Ndzoni hiku kpwangu, uwe phamwenga na Aruni, Nadabu, na Abihu, na atumia mirongo sabaa kahi za atumia a Iziraeli. Mchedza mundaima kure nami muniabudu. ²Uwe Musa macheyo ndiwe ndiwesengera phephi na Mwenyezi Mlungu. Atumia osi asisengere phephi, na Aiziraeli asikpwere mwango kamare.”

³Phahi, Musa wakpwendaambira atu maneno na malagizo ga Mlungu. Atu osi achijibu chivyamwenga achiamba, “Mambo gosi ambago Mwenyezi Mlungu akagagomba hundagahenda.” ⁴Musa waandika malagizo gosi ga Mwenyezi Mlungu. Chisha achilamuka chiti na achidzenga phatu pha kulavira sadaka tsini ya mwango na achiika nguzo kumi na mbiri za mawe. Chila nguzo kala ichiimirira mbari mwenga kahi ya mbari kumi na mbiri za Aiziraeli. ⁵Na achiahuma barobaro a Chiiziraeli amlavire Mwenyezi Mlungu sadaka za kuochwa na sadaka za amani za ana ndzau. ⁶Musa wahala nusu ya mlatso wa nyama achiutiya madzayani na nusu yanjina achiutimvya-timvya phara phatu pha kulavira sadaka. ⁷Chisha achihala Chitabu cha chilagane ambacho malagizo ga Mlungu kala gakaandikpwa, na achichisoma kuno atu anaphundza, nao achiamba, “Hundamuogopha Mwenyezi Mlungu na hundahenda chila chitu ambacho walagiza.” ⁸24:8 a Mathayo 26:28; Mariko 14:24; Luka 22:20; 1 Akorintho 11:25; Aeburania 10:29; b Aeburania 9:19–20Phahi Musa wahala hura mlatso mura madzayani achitimvira-timvira hara atu. Achiamba, “Huno ni mlatso wa chilagane cha Mwenyezi Mlungu ambacho akachihenda na mwimwi kulengana na maneno higa gosi.”

⁹Musa, Aruni, Nadabu, Abihu na atumia mirongo sabaa a Iziraeli akpwera ko mwangoni ¹⁰na achimuona Mlungu wa Iziraeli. Phakpwe maguluni kala phana utu dza mbarara ya mawe ga samani gaihwago yakuti. Kala phanangʼala dza ko mlunguni kurivyo. ¹¹Vilongozi hinya a Iziraeli amuona Mlungu ela waaricha moyo bila kuahenda chitu chochosi chii. Chisha hara vilongozi arya na kunwa phamwenga phapho mbere za Mlungu.

Musa dzulu ya Mwango Sinai

¹²Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Ndzo hiku kpwangu mwangoni, wedze ukale hiku nriko. Nindakupha myalawe niriyoandika malagizo na shariya ili ukaafundze Aiziraeli.” ¹³Phahi Musa na Joshuwa msaidiziwe auka, na Musa achikpwera mwango wa Mlungu. ¹⁴Kabila ya Musa kukpwera mwangoni, waambira hara atumia, “Hugodzereni phapha hadi hundiphouya. Aruni na Huri a phamwenga namwi, phahi chila ndiyekala na dzambo naambire aho.” ¹⁵Musa ariphophiya hiko mwangoni, ingu ziho raubwiningiza, ¹⁶na mwanga wa Mwenyezi Mlungu uchingʼala dzulu ya mwango Sinai. Kpwa siku sita rira ingu raubwiningiza hura mwango, na iriphofika siku ya sabaa, Mlungu wamuiha Musa mumo inguni. ¹⁷Aiziraeli kala anaona mwanga wa Mwenyezi Mlungu, dza moho uochao tsetsetse dzulu ya mwango. ¹⁸24:18 Kumbukumbu 9:9Musa waenderera kukpwera dzulu ya mwango, achiinjira inguni. Naye wasala kuko mwangoni siku mirongo mine, usiku na mutsi.

Mlungu analagiza vitu vya kutengezera Phatu Phatakatifu

¹Chisha Mwenyezi Mlungu achigomba na Musa achimuamba, ²“Phiya ukaambire Aiziraeli anilavire sadaka ya vitu. Chila mutu ndiyelavya chituche kpwa hiyari, chiphokere. ³Na hivi ndivyo vitu ndivyophochera kula kpwao: Zahabu, feza, shaba, ⁴uzi wa buluu, wa zambarau na wa kundu, nguwo ya katani swafi, nyoya za mbuzi; ⁵chingo za maturume chizotiywa rangi ya kundu, chingo za nyama wa pwani aihwaye pomboo, na mbao za muhi uihwao mshita. ⁶Tsona asikose kureha mafuha ga zaituni ga kuasira taa, vilungo vya kutsanganyira mafuha ga utakaso na vya uvumba wa kunukato. ⁷Tsona undaphokera mawe ga samani gaihwago shohamu na mawe ganjina ga samani kulu ndigopamba hicho chisibao cha mlavyadzi-sadaka na chifuko cha phakpwe chifuwani.

⁸“Achimala kureha vitu hivyo, naanitengezere Phatu Phatakatifu ili niweze kusagala phamwenga nao. ⁹Hema hiro ridzenge na uritiye miyo kulengana na mfwano ndiokuonyesa.”

Sanduku ra chilagane

¹⁰Mwenyezi Mlungu waenderera kugomba na Musa achimuamba, “Aambire anitengezere sanduku ra mbao za mshita. Ure wa sanduku hiro undakala mikono mihahu na nusu, upanawe ukale mkpwono mmwenga na nusu, na chimoche nacho chikale mkpwono mmwenga na nusu. ¹¹Mundaripaka zahabu swafi kondze na ndani, halafu mrizungulusire mkpwungo wa marembo-marembo wa zahabu. ¹²Mchimala hivyo tengezani bangili kulu ne za zahabu, mzigbwizanye na hizo pembe za tsini za hiro sanduku, chila pembe bangili mwenga, uphande huno mbiri na uphande wanjina mbiri. ¹³Mchila hipho, tsongani migongo ya mshita na muipake zahabu hata tse, ¹⁴halafu myiinjize kahi za hizo bangili, lavu hiri mgongo, na lavu hiri mgongo. Iyo ndiyo mndiyotsukurira hiro sanduku. ¹⁵Muchikala mkainjiza iyo migongo himo vihundeni siituluzeni tsona kabisa, iricheni ikale mumo. ¹⁶Phahi nchikupha iyo myalawe miiri nriyoiandika hizo shariya, kayiike ndani ya hiro sanduku ra chilagane. ¹⁷25:17 Aeburania 9:5Uchimala kuhenda hivyo, undatengeza chihi cha mbazi na zahabu swafi nacho chindakala mfwiniko wa hiro sanduku. Hicho chindakala na ure wa mikono miiri na nusu, na upana wa mkpwono mmwenga na nusu. ¹⁸Tsona undaunda makerubi25:18 Makerubi ni viumbe vyenye mapha. Taimanyikana kala a viphi ela kala akaziba hicho chihi cha mbazi na higo mapha gao. airi a zahabu yobandwa, uaimise dzulu ya hicho chihi cha mbazi, mmwenga mkpwono wa kulume na wanjina mkpwono wa kumotso. ¹⁹Kerubi mmwenga undamuika kanda hino, na kerubi wanjina undamuika kanda hira. Hinyo makerubi na hicho chihi cha mbazi undavigbwizanya vikale chitu chimwenga. ²⁰Hinyo makerubi andakala akaandzula mapha gao, ili achifwinikire hicho chihi cha mbazi tsona andakala analolana kuno akabwaga matso kulola hicho chihi cha mbazi. ²¹Phahi undahala iyo myalawe yoandikpwa hizo shariya za ushaidi ndiokupha, uyiinjize ndani ya hiro sanduku ra chilagane, halafu uhale hicho chihi cha mbazi ubwiningize. ²²Nami nindakala nchikutana na kugomba nawe pho dzulu ya cho chihi cha mbazi, kahi-kahi za hinyo makerubi airi aimireo dzulu ya hiro sanduku ra chilagane na hipho ndakupha shariya zosi za Aiziraeli.”

Meza ya kuikira mikahe ya sadaka

²³Chisha Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Tsona undatengeza meza ya mbao za mshita. Urewe undakala mikono miiri, na upanawe ukale mkpwono mmwenga na chimoche chikale mkpwono mmwenga na nusu. ²⁴Undaipaka zahabu swafi yosi tsetsetse, halafu uizungulusire mkpwungo wa marembo-marembo wa zahabu pande zosi. ²⁵Chisha undaitengezera mimo ya upana wa inchi tahu, tsona iyo mimo nayo undaizungulusira mkpwungo wa marembo-marembo wa zahabu. ²⁶Undaitengezera bangili kulu ne za zahabu na chila bangili uigbwizanye na pembe mwenga ya chigulu cha yo meza. ²⁷Zo bangili undaziika phephi na yo mimo mana ndiyo ndiyogbwiririra yo migongo ya kutsukurira yo meza. ²⁸Uchimala kuhenda hivyo, tsonga migongo ya mshita na uipake zahabu. Iyo indakala ya kutsukurira yo meza. ²⁹Undatengeza sahani, vikombe, majagi na vibakuli vya kulavira sadaka ya chinwadzi. Miyo hino yosi undaitengeza na zahabu swafi. ³⁰25:30 Alawi 24:5–8Phahi undahala iyo meza uyiike mbere za hiro sanduku ra chilagane, halafu ukale uchiika iyo mikahe chiyolaviwa sadaka mbere zangu dzulu ya iyo meza siku zosi.”

Chinara cha kuikira taa

³¹Chisha Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Undaunda chinara cha kuikira taa cha zahabu swafi yobandwa. Hako ra cho chinara, mgongowe wa kahi-kahi, mafundoge na maruwage ga kuchitiya marembo, naikale chitu chimwenga. ³²Chinara hicho chindakala na panda sita, uphande huno panda tahu na uphande huno panda tahu. ³³Kahi ya hizo panda sita, chila panda indakala na maruwa mahahu chigoigana na ruwa ra mlozi. Na chila ruwa, rindakala na chigongo cha kurigbwiririra. ³⁴Hinyo mgongo wa kahi-kahi wa cho chinara cha kuikira taa undakala na maruwa mane chigoigana na maruwa ga mlozi. Chila ruwa rindakala na chigongo cha kurigbwiririra. ³⁵Undatengeza mafundo mahahu chigoigana na ruwa ambaro taridzangbwebumula, fundo mwenga tsini ya chila panda. ³⁶Higo mafundo, na zo panda na cho chinara navigbwizanywe phamwenga ikale chitu chimwenga ambacho chikaundwa na zahabu swafi. ³⁷Phahi uchimala kutengeza cho chinara, tengeza taa sabaa uziike dzuluye, ili zilavye mwanga seemu iriyo mbere za hicho chinara. ³⁸Vifwaya vya kukatira utambi wa hizo taa phamwenga na visahanivye navyo navitengezwe na zahabu swafi. ³⁹Hicho chinara cha kuikira zo taa phamwenga na vifwayavye vyosi navitengezwe na kilo mirongo mihahu na tsano ya zahabu swafi. ⁴⁰25:40 Mahendo 7:44; Aeburania 8:5Vitu vivi vyosi ni uvitengeze kulengana na hinyo mfwano urioonyeswa ko dzulu mwangoni.”

Hema ra Mlungu

¹Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Tengeza hema ra mkpwutano kuhumira shuka kumi za katani swafi za kuhendasukpwa na nyuzi za buluu, za zambarau, na za kundu. Chisha marembo ga makerubi gafumwe kahi za hizo shuka ni mafundi amanyao vinono. ²Hizo shuka zosi ni zikale sawa-sawa. Chila shuka ikale na ure wa mikono mirongo miiri na minane, na upana wa mikono mine. ³Hizo shuka mundazigbwizanya tsano-tsano. ⁴Na chila shuka ya kanda kahi ya hizo shuka tsano-tsano mndizogbwizanya, mundaishonera mahandzi ga uzi wa buluu kpwenye pindore. ⁵Halani iyo shuka ya mwandzo kabisa kahi ya hizo shuka tsano za mwandzo, na iyo shuka ya mwisho kahi ya hizo shuka zanjina tsano, mziinjize mahandzi mirongo mitsano na tsano, mahandzi gaga nagalolane. ⁶Uchila phapho tengeza vihunde mirongo mitsano vya zahabu, ndivyokala vya kugbwizanyira zo shuka. Chila shuka naigbwizanywe na yawe ili ro hema rosi rikale chitu chimwenga.”

⁷Phahi Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Tengeza shuka kumi na mwenga za nyoya za mbuzi. Shuka hizo undazihumira kutengezera chandaruwa chanjina ndichobwiningiza ro hema ra mkpwutano. ⁸Zo shuka kumi na mwenga, ni zikale sawa zosi. Chila shuka ikale na ure wa mikono mirongo mihahu na upana wa mikono mine. ⁹Undahala shuka tsano uzigbwizanye lwakpwe, na hizo shuka sita nazo uzigbwizanye lwakpwe. Iyo shuka ya sita undaikundza kano mbiri hipho mbere za ro hema. ¹⁰Undashona mahandzi mirongo mitsano dzulu ya pindo ra iyo shuka ya mwisho kahi ya hizo shuka tsano za mwandzo, na mahandzi mirongo mitsano dzulu ya pindo ra iyo shuka ya mwisho ya zo shuka zanjina. ¹¹Uchimala, tengeza vihunde mirongo mitsano vya shaba, na uviinjize kahi ya go mahandzi, ili ugbwizanye shuka zosi zikale dziyamba dzimwenga ra ro hema. ¹²Iyo nusu shuka ndiyosala indalewalewa uphande wa nyuma wa hiro hema ra mkpwutano. ¹³Hizo futi mwenga na nusu za nguwo ndizosala kahi ya hizo pande mbiri za hema iyo, ziriche zilewelewe zibwiningize hiro hema, futi mwenga na nusu lavu hiri na futi mwenga na nusu zanjina lavu hiri. ¹⁴Ro hema undaritengezera vyandaruwa viiri. Chandaruwa chimwenga chindakala cha chingo za maturume ndizotiywa rangi ya kundu, na chandaruwa cha phiri, ndichokala dzulu ya cho cha mwandzo chindatengezwa na chingo swafi za nyama wa pwani aihwaye pomboo.”

¹⁵Phahi Mlungu achienderera kugomba achiamba, “Hiro hema undaritengezera mimo ya mbao za mshita, uziimise. ¹⁶Ure wa chila mwimo undakala mikono kumi, na upana wa mkpwono mmwenga na nusu. ¹⁷Chila mwimo undakala na vihunde viiri chivyotulukiza ndivyohumirwa kugbwizanyira yo mimo. ¹⁸Uphande wa mwakani wa ro hema undautengezera mimo mirongo miiri, ¹⁹na vihunde vya koloni vya kuimisira vya feza, mirongo mine. Chila mwimo undakala na seemu za koloni mbiri za feza ndizotiywa vyo vihundevye viiri chivyotulukiza. ²⁰Uphande wa vurini wa ro hema nako, undatengezera mimo mirongo miiri, ²¹na vihunde vya koloni vya kuimisira vya feza, mirongo mine. Chila mwimo undakala na seemu za koloni mbiri ndizotiywa vyo vihundevye viiri chivyotulukiza. ²²Uphande wa nyuma wa ro hema uchioloza mtswerero wa dzuwa undautengezera mimo sita, ²³na mimo zanjina mbiri za pembe na pembe. Mwenga pembe hino na yanjina pembe hira ko nyuma ya hema. ²⁴Mimo hino ya pembe na pembe zisigbwizanywe ko tsini, indagbwizanywa phamwenga idiniswe ni cho chihunde cha mviringo ko dzulu kpwenye. Zosi mbiri mundazitengeza za kuigana. ²⁵Kpwa jumula, ko mtswerero wa dzuwa kala una mimo minane, na seemu za koloni kumi na sita za feza. Chila mwimo seemu za koloni mbiri.”

²⁶Mlungu achienderera kugomba achiamba, “Uchimala hivyo undatengeza maphalu kumi na tsano ga muhi wa mshita. Maphalu matsano gandakala ga kugbwizanyira iyo mimo ya uphande wa mwakani wa ro hema, ²⁷matsano gakale ga kugbwizanyira iyo mimo ya uphande wa vurini, na matsano gakale ga kugbwizanyira yo mimo ya uphande wa mtswerero wa dzuwa, ambako ni nyuma ya ro hema. ²⁸Phalu ra kahi-kahi rindatsupa mo kahi-kahi ya yo mimo kula kanda hadi kanda. ²⁹Yo mimo phamwenga na go maphalu, undagapaka zahabu. Chisha iyo mimo undaitengezera bangili za zahabu ndizofunga go maphalu. ³⁰Ro hema ni uritengeze dza viratu nrivyokuonyesa hiko dzulu mwangoni.”

³¹Mlungu waenderera kugomba achiamba, “Tsona undatengeza paziya. Paziya iyo undaitengeza na katani swafi ya kuhendasukpwa na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu. Paziya iyo naishonerwe marembo ga makerubi, chisha gafumwe vinono ni fundi avimanyaye. ³²Paziya iyo ichisira kushonwa, undaitsomeka dzulu ya milingoti mine ya mshita. Milingoti iyo indakala yapakpwa zahabu yosi na i kahi za vihunde vya kuimisira vya feza, na indakala ikainjizwa vihunde vya kutsomekera virivyotengezwa na zahabu. ³³26:33 Aeburania 6:19; 9:3–5Phahi undahala iyo paziya uitsomeke kpwenye hivyo vihunde vya kutsomekera, halafu ukahale hiro sanduku ra ushaidi wedze uriike nyuma ya iyo paziya, ndani ya hipho Phatu Phatakatifu Zaidi, ili iyo paziya iganye na itenge Phatu Phatakatifu kula Phatu Phatakatifu Zaidi. ³⁴Uchila phapho, undahala hicho chihi cha mbazi ubwiningize hiro sanduku ra ushaidi ririro Phatu Phatakatifu Zaidi. ³⁵Iyo meza ya kulavira sadaka ya mikahe, undayiika kondze ya iyo paziya, uphande wa vurini wa iyo hema, ilolane na hicho chinara cha kuikira taa hiko uphande wa mwakani wa hiro hema.

³⁶“Hinyo mryango wa hema, undautengezera paziya ikale ndio mryango. Paziya hino indatengezwa na katani ya kusukpwato ya nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu. Kazi iyo yosi indahendafumwa na sindano. ³⁷Tsona paziya hino undaitengezera viguzo vitsano vya mshita uvipake zahabu na uviinjize kahi za vihunde vya kuimisira vya shaba. Viguzo vino undaviinjiza vihunde vya kutsomekera vya zahabu.

Phatu pha kulavira sadaka

¹“Tsona undatengeza phatu pha kulavira sadaka kuhumira mbao za mshita. Ure phamwenga na upana wa phatu hipho undakala sawa-sawa, ure mikono mitsano na upana mikono mitsano. Chimoche chindakala mikono mihahu. ²Undatengeza vihunde vine chivyotulukiza avi ni pembe kpwenye pembe ne za hipho phatu pha kulavira sadaka. Vihunde hivyo vyakutulukiza navikale chitu chimwenga na pho phatu pha kulavira sadaka. Uchimala, phosi phapake shaba. ³Halafu, undatengeza nyungu za kutiira ivu, miko, mabakuli ga shaba, uma za kudungira nyama, na visahani vya kuharira moho. Vitu hivi vyosi undavitengeza na shaba. ⁴Tsona undatengeza waya wa shaba ndiokala na vyumba-vyumba avi ni chimia. Waya hinyo undautengezera vihunde vine vya mviringo vya shaba uvigbwizanye na zo pembe ne za nyo waya. ⁵Uchimala hivyo, hala nyo waya uuinjize pho phatu pha kulavira sadaka hata ufike kahi-kahi. ⁶Chisha tengeza migongo ya mshita uipake shaba. Iyo ndiyo ndiyohumira kutsukurira hipho phatu pha kulavira sadaka. ⁷Undaitsomeka yo migongo mo mwenye bangili, mmwenga hiku na mmwenga hiku wakati mnaphotsukula. ⁸Phahi pho phatu pha kulavira sadaka undaphatengeza na mbao, tsona phandakala taphana hako wala mfwiniko. Phatengeze dza viratu urivyoonyeswa ko dzulu mwangoni.”

Malagizo kuhusu muhala wa hiro hema

⁹Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Ro hema ra mkpwutano ritengezere muhala. Uphande wa mwakani kundakala na shuka ambazo zichigbwizanywa jumula zindakala na ure wa mikono gana mwenga za kuzibira uphande uho wa muhala. Shuka zizo zindatengezwa na katani swafi ya kuhendasukpwa. ¹⁰Zo shuka zindatsomekpwa kpwenye viguzo mirongo miiri, ndivyoinjizwa kpwenye vihunde vya kuimisira mirongo miiri vya shaba. Ela vihunde vya kutsomekera na bangili za vyo viguzo vindakala vya feza. ¹¹Uphande wa vurini nao undakala dza uho wa mwakani. Hizo shukaze zindakala na jumula ya ure wa mikono gana mwenga na zindagbwiririrwa ni viguzo mirongo miiri vya shaba ndivyoinjizwa kpwenye vihundevye vya kuimisira vya shaba. Ela vihundevye vya kutsomekera na vihunde vya mviringo vindakala vya feza. ¹²Uphande wa mtswerero wa dzuwa wa hinyo uwa, undazibwa na shuka ambazo zichigbwizanywa zindakala na ure wa mikono mirongo mitsano. Shuka hizo zindagbwiririrwa ni viguzo kumi ndivyoinjizwa kpwenye vihundevye vya kuimisira. ¹³Hiko uphande wa mlairo wa dzuwa wa hinyo muhala, ambako ndiko ndikokala kpwakumenyera, nako kundakala na upana wa mikono mirongo mitsano. ^14-15Mryango undakala wa shuka mbiri zoganywa sawa-sawa, uphande mmwenga kundakala na shuka ndiyoziba ure wa mikono kumi na mitsano, na uphande wa phiri nao dza vivyo. Chila uphande, kundakala na viguzo vihahu ndivyokala vikainjizwa kpwenye makolo mahahu ga kuimisira. Viguzo hivyo ndivyo ndivyogbwiririra hizo shuka. ¹⁶Hipho phatu pha kumenyera pha nyo muhala phandakala na paziya ya katani swafi ya kuhendasukpwa na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu. Paziya iyo indakala na ure wa mikono mirongo miiri, tsona indagbwiririrwa na viguzo vine ndivyoinjizwa kpwenye makolo mane ga kuimisira. ¹⁷Viguzo vyosi vya hinyo muhala vindagbwizanywa na vihunde vya mviringo na vihunde vya kutsomekera, na vyosi vindakala vya feza, ela vihunde vya kolo vya kuimisira vya vyo viguzo vindakala vya shaba. ¹⁸Kpwa hivyo muhala hinyo undakala na ure wa futi gana mwenga na mirongo mitsano, na upana wa futi mirongo sabaa na tsano, na chimoche chindakala futi sabaa na nusu. Undakala na shuka zoshonwato za katani swafi ya kuhendasukpwa, na makolo ga shaba ga kuimisira vyo viguzo. ¹⁹Miyo yanjina yosi ndiyohumika hipho hemani, hata vigingi vya hema na vya nyo muhala, vyosi vindakala vya shaba.”

Mafuha ga kuasira taa

²⁰Mlungu waenderera kugomba na Musa achimuamba, “Lagiza atu a Iziraeli akurehere mafuha swafi ga zaituni kpwa ajili ya taa, ili taa hizo zienderere kuaka. ²¹Aruni na anae ndio ndiokala achiasa hizo taa na kuziika kpwenye hema ra mkpwutano kondze ya paziya ya sanduku ra chilagane. Hivi andavihenda mbere za Mwenyezi Mlungu kula dziloni hadi ligundzu. Lagizo hiri ni ra kare na kare kpwa vivyazi vyosi vya ana a Iziraeli.”

Mavwazi ga alavyadzi-sadaka

¹Phahi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Niihira mwenenu Aruni phamwenga na anae osi alume, Nadabu, Abihu, Eliazari na Ithamari, kula kahi za hinyo atu a Iziraeli, ili edze ahende kazi ya ulavyadzi-sadaka. ²Undamshonera mwenenu Aruni mavwazi matakatifu ga mlavyadzi-sadaka. Mavwazi higo gandamuhenda akale mnono na mwenye ishima. ³Kaambire atu osi nrioapha ufundi wa kutengeza nguwo amshonere Aruni mavwazi ndigoikirwa mbere ili ahumike kama mlavyadzi-sadaka. ⁴Vitu ndivyotengeza ni hivi: Chifuko cha chifuwani, chisibao chire, joho, kandzu, chiremba, na mkumbuu. Hivi ndivyo vitu ndivyomtengezera nduguyo Aruni phamwenga na anae alume mavwazi matakatifu, ili anihumikire kama alavyadzi-sadaka. ⁵Kpwa hivyo andahumira nyuzi za rangi ya zahabu, za buluu, za zambarau, na piya za kundu phamwenga na katani swafi.”

Chisibao chire

(Kutsama 39:1–7)

⁶Mlungu achienderera kugomba na Musa achiamba, “Cho chisibao chire andachitengeza na nyuzi za zahabu, za buluu, za zambarau, na za kundu, na katani swafi yofumwato ni mfumi amanyaye. ⁷Chisibao hicho chindakala vipande viiri, cha mbere na cha nyuma. Vipande hivyo vindashonwa na mikowa miiri ndiyohumirwa kuvifungira mo mafuzini wakati wa kuvwala. ⁸Nyo mkumbuu wa cho chisibao, naushonweto dza cho chisibao. Uho nao undatengezwa na nyuzi za rangi ya zahabu, za buluu, za zambarau na piya za kundu, na katani swafi ya kuhendasukpwa. Cho chisibao undachigbwizanya na nyo mkumbuu vikale chitu chimwenga. ⁹Chisha undahala mawe mairi ga samani gaihwago shohamu uandike madzina ga ana kumi na airi a Iziraeli dzuluye. ¹⁰Higo madzina undagaandika kuandzira mvyere hadi mdide. Madzina sita kpwenye dziwe mwenga na sita ganjina kpwenye hiro ranjina. ¹¹Madzina higo ga ana a Iziraeli undagaandika dza vira mutu anayetsusa zahabu atengezavyo muhuri, halafu ugazungulusire marembo ga zahabu. ¹²Uchimala kuandika go mawe, gagbwizanye na yo mikowa ya mafuzini mwa cho chisibao, gaimirire ana osi a Iziraeli. Kpwa njira ino, Aruni andakala achireha mwakpwe mafuzini madzina gao mbere za Mwenyezi Mlungu, nago gandakala gachinitambukiza atu angu siku zosi. ¹³Phahi uchila phapho, tengeza vifwiniko vidide viiri vya zahabu, ¹⁴na mikufu miiri ya zahabu swafi ya kuhendasukpwa avi ni lugbwe. Chisha undahala iyo mikufu uilundzanye na hivyo vifwiniko.”

Chifuko cha chifuwani

(Kutsama 39:8–21)

¹⁵Chisha Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba achiamba, “Tsona undatengeza chifuko cha chifuwani cha mlavyadzi-sadaka. Chifuko hicho ni cha kumanyisira mendzwa ya Mlungu. Undachitengeza na nyuzi za zahabu, za buluu, za zambarau, za kundu na katani swafi ya kusukpwa, dza cho chisibao. Kazi hino ni ihendwe ni mutu aimanyaye. ¹⁶Chifuko hicho chindatengezwa na chitambaa cha kukundzwa kano mbiri. Urewe undakala sawa-sawa na upanawe, kuno robo ya mkpwono, kuno robo ya mkpwono. ¹⁷Chichisira kushonwa undachibandika miraba mine ya mawe ga samani. Mraba wa mwandzo undakala na mawe gaihwago akiki, topazi na alimasi ya kundu. ¹⁸Mraba wa phiri undakala na mawe gaihwago zumaridi, yakuti ya buluu na alimasi, ¹⁹mraba wa hahu, undakala na mawe gaihwago jasinitho, akiki ya kundu na amethisito, ²⁰na mraba wa ne, undakala na mawe ga zabarajadi, shohamu na jasipa. Mawe gaga gosi gandabandikpwa kpwenye vihunde vya zahabu vya mviringo. ²¹Chila dziwe, kahi za higo mawe kumi na mairi, rindaandikpwa dzina mwenga ra madzina kumi na mairi ga ana a Iziraeli. Madzina higo gandaandikpwa dza vira mutu anayetsusa zahabu atengezavyo muhuri, na gandaimirira mbari zosi za Iziraeli.

²²“Tsona, undatengeza mikufu miiri ya zahabu swafi ya kuhendasukpwa dza lugbwe, kpwa ajili ya cho chifuko. ²³Uchimala hivyo undatengeza pete mbiri za zahabu uzigbwizanye na iyo mitse miiri ya dzulu ya cho chifuko, chimwenga mutse hinyu, chimwenga mutse hinyu. ²⁴Chisha undahala iyo mikufu miiri uilundzanye na hizo pete mbiri zirizo katika iyo mitse miiri ya cho chifuko. ²⁵Hizo tsa za mikufu ziserezo undazifunga na hizo pete za marembo zirizogbwizanywa na higo mawe mairi ga shohamu himo tsani. Nawe uchihenda hivyo undakala iyo mikufu ukaigbwizanya na iyo mikowa ya mbere ya cho chisibao mo mafuzini. ²⁶Uchila phapho tengeza pete mbiri za zahabu uzigbwizanye na iyo mitse miiri ya tsini ya cho chifuko. Mitse iyo ni ya cho chiseemu cha ndani ndicholarira cho chisibao. ²⁷Chisha undatengeza pete mbiri tsona za zahabu, uzigbwizanye na hizo tsa mbiri za mbere, zirizo tsini ya cho chisibao, dzulu ya hinyo mkumbuu wa kushonwato. ²⁸Phahi undahala zo pete za cho chifuko cha chifuwani uzifunge na zo pete za chisibao ili cho chifuko chisikale rejereje, ela chikaleto dzulu ya hinyo mkumbuu. Pete hizo undazifunga na uzi wa buluu. ²⁹Kpwa hivyo, chila wakati Aruni ndiphoinjira hipho Phatu Phatakatifu, andakala phakpwe chifuwani akavwala hicho chifuko cha kumanyisira mendzwa ya Mlungu, na chihivyo andakala achinitambukiza mimi Mwenyezi Mlungu kuhusu ana a Iziraeli tsona na tsona kutsupira higo madzina garigo himo chifukoni. ³⁰28:30 Isabu 27:21; Kumbukumbu 33:8; Ezira 2:63; Nehemia 7:65Phahi undahala higo mawe ga kumanyisira mendzwa ya Mlungu, ugainjize himo chifukoni, ili chila wakati Aruni edzapho mbere za Mwenyezi Mlungu gakale hipho phakpwe chifuwani. Kpwa hivyo siku zosi Aruni andakala achitsukula phakpwe chifuwani mendzwa ya Mlungu kuhusu atu a Iziraeli.”

Mavwazi ganjina ga alavyadzi-sadaka

(Kutsama 39:22–31)

³¹Mlungu achienderera kugomba achiamba, “Iyo kandzu ndiyovwalwa na cho chisibao naishonwe na uzi wa buluu yosi. ³²Kandzu iyo indakala na singo ya kahi-kahi, na iyo singo yosi indazungulusirwa mshono wa nyuzi sedze ikatsanika-tsanika. ^33-34Uchimala hivyo tengeza kengele za zahabu na marembo ga makomamanga ga kufumwa na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu, uziinjize kpwenye ro pindo ra tsini ra iyo kandzu. Hipha kengele hipha komamanga, hipha kengele hipha komamanga, hata ro pindo rosi urimale kurizungulusira kengele na makomamanga. ³⁵Phahi indakala chila wakati Aruni ainjirapho kahi za Phatu Phatakatifu kuhumika mbere zangu mimi Mwenyezi Mlungu, andakala akavwala hiro vwazi ra uzi wa fulana, na atu andamsikira vyo ainjiravyo na vyo atulukavyo, sedze akafwa.

³⁶“Tsona undatengeza chibamba cha zahabu swafi na uchiandike dza vira mutu anayesuwa zahabu atengezavyo muhuri, MTAKATIFU WA MWENYEZI MLUNGU. ³⁷Uchimala hivyo hala hicho chibamba uchifunge mbere za cho chiremba na mkpwowa wa buluu. ³⁸Phahi Aruni andakala achivwala chibamba hicho phakpwe chilanguni wakati wosi, ili akale achihala makosa ndigohendwa ni Aiziraeli dzulu ya vitu vyosi ndivyolavya sadaka takatifu kpwa Mlungu, ili Mwenyezi Mlungu aweze kuvikubali.”

³⁹Chisha Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Uchimala hivyo mfumire Aruni kandzu na chiremba na mkumbuu. Iyo kandzu na cho chiremba vindafumwa na katani swafi, nyo mkumbuu undafumwa na marembo-marembo. ⁴⁰Uchimala kumshonera hiye ise yao, hinyo ana nao undaashonera kandzu za kufika pazini, mikanda, na kofiya, ili akale anono na akale na ishima. ⁴¹Phahi higo mavwazi gosi undamvwika mwenenu Aruni na anae, halafu uamwagire mafuha na uabandikire mikono, uaike mbere zangu na uatakase ili anihendere kazi ya ulavyadzi-sadaka. ⁴²Tsona undaashonera suruwale fupi za ndani za katani avwale sedze akakala chitsaha. Suruwale hizo zindaandzira chibiruni hadi nyongani. ⁴³Aruni na anae andavwala suruwale hizo chila ndiphoinjira kpwenye hema ra mkpwutano, au kpwedza phatu pha kulavira sadaka kuhenda kazi ya ulavyadzi-sadaka kahi za Phatu Phatakatifu. Nao andahenda hivi sedze akamkosera Mlungu kpwa kukala chitsaha mbereze, naye akaaolaga. Na Aruni na chivyaziche chosi andalunga lagizo hiri siku zosi.”

Malagizo kuhusu kuikpwa mbere kpwa Aruni na anae alume

¹Phahi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Wakati ndiphofika wa kuika mbere Aruni na anae alume, ili anihendere kazi ino ya ulavyadzi-sadaka, hala mwana ndzau na maturume mairi ambago taganavirema ugaike kanda. ²Chisha uphahe mikahe isiyo hamira, na keki zisizo hamira zirizovugbwa na mafuha, na bisikuti zisizo hamira, zakuhenda kupakpwa mafuha. Vitu hivi vyosi vikale vya kukandwa na unga wa tsiki wa nganu. ³Undahala iyo mikahe, na hizo keki, na zo bisikuti uziinjize kaphuni, wedze nazo phamwenga na hiye mwana ndzau, na higo maturume mairi. ⁴Tsona, uchila phapho, undamuhala Aruni na anae alume, wedze utiye madzi uaogese hipho mryango wa hiro hema ra mkpwutano. ⁵Uchimala kuaogesa, muhale Aruni umvwike hizo nguwoze. Kpwandza kabisa undamvwika joho na kandzu ya uzi wa fulana ivwalwayo na hicho chisibao chire, halafu umvwike hicho chisibao chenye, na hicho chifuko cha lagani. Uchimala hivyo hala hinyo mkumbuu wa kushonwato umfunge himo chibiruni. ⁶Uchila phapho hala hicho chiremba umvwike chitswani, halafu uhale hicho chibamba cha chilanguni chirichoandikpwa maneno gaambago, mtakatifu kpwa Mwenyezi Mlungu uchifunge himo chirembani. ⁷Phahi uchimala kuhenda hivyo vyosi, hala higo mafuha ga utakaso ummwagire Aruni chitswani umuinjize kpwenye kazi yangu.

⁸“Uchila phapho, nyo ana nao ahendere dza vivyo, avwike kandzu, ⁹uafunge mikumbuu vibiruni na viremba. Na hivyo ndivyo ndivyotenga Aruni na anae kpwa kuabandikira mikono ili akale alavyadzi-sadaka siku zosi.

¹⁰“Phahi uchikala ukamala kuavwika, hala hiye mwana ndzau umrehe hipho mryango wa hema ra mkpwutano ndimokala Aruni na anae, edze aike mikono yao dzulu ya chitswache, ¹¹halafu umtsindze phapho mbere za Mwenyezi Mlungu phapho mryango wa hema ra mkpwutano. ¹²Chisha undahala iyo milatso ya hiye mwana ndzau uigute na chala, upake pembe za phatu pha kulavira sadaka, iyo ndiyosala yosi uimwage hipho tsini ya phatu pha kulavira sadaka. ¹³Halafu undahala higo marunya, chala cha ini, figo zosi mbiri phamwenga na marunyage, uvioche vyosi dzulu ya pho phatu pha kulavira sadaka hadi viphye tse. ¹⁴Ela hizo nyama, chingo na ufumba wa ndzau hiye, undavihala ukavioche kondze ya iyo kambi; na iyo ndiyo sadaka ya kuusa makosa.

¹⁵“Uchimala hivyo hala turume mwenga urirehe mbere za Aruni na anae ili aweze kuika mikono yao dzulu ya chitswa cha turume hiro. ¹⁶Uchimala kuhenda hivyo, hala hiro turume uritsindze halafu uhale iyo milatsoye uitimvye-timvye chila uphande wa pho phatu pha kulavira sadaka. ¹⁷Hiro turume renye naro, undarikata-kata vipande-vipande, uhale hivyo vya ndani na marondo uvitsukutse hata viere, halafu uvihale uvikusanye phamwenga na hicho chitswa, na hivyo vipande vya nyama uviike ¹⁸29:18 Aefeso 5:2; Afilipi 4:18dzulu ya hipho phatu pha kulavira sadaka uvioche, mana hino ndiyo sadaka ya kuochwa ndiyonilavira kpwa kuhendaiocha nayo ni zawadi yenye kungu nono kpwangu mimi Mwenyezi Mlungu.

¹⁹“Uchila phapho, Aruni na anae naaike mikono yao dzulu ya chitswa cha hiro turume ranjina, kabila ya kuritsindza. ²⁰Alafu uchikala ukaritsindza, hala seemu ya milatso umpake Aruni phamwenga na anae, chila mmwenga mupake kpwenye ndewe ya sikirore ra kulume, dzalagumbe ra mkpwonowe wa kulume, na dzalagumbe ra chiguluche cha kulume. Iyo milatso ndiyosala undaihala utimvire-timvire hipho phatu pha kulavira sadaka chila uphande. ²¹Chisha undahala milatso michache kula katika hipho phatu pha kulavira sadaka na mafuha machache ga kupaka, umtimvire-timvire Aruni na anae, phamwenga na nguwo zao, ili iye, na anae akale atakatifu phamwenga na nguwo zao.

²²“Phahi uchila phapho, hala higo marunya gosi ga hiro turume, yani mchira wenye marunya, na marunya ga ndanini, chala cha ini, hizo figo na marunyage na hicho chiga cha kulume (mana hiyu ndiye turume wa kuikira mbere alavyadzi-sadaka.) ²³Tsona undafwenula iyo kaphu ya mikahe isiyotiywa hamira, iriyo pho mbere za Mwenyezi Mlungu, utuluze mkpwahe mmwenga uriokandwa na mafuha, keki mwenga, na bisikuti mwenga. ²⁴Vitu hivi undaagbwiza Aruni na anae mwao mikononi, aviunule dzulu ili amlavire Mwenyezi Mlungu sadaka ya kuunulwa. ²⁵Achimala kuviunula vihale uvioche phamwenga na iyo sadaka ya kuochwa dzulu ya hipho phatu pha kulavira sadaka. Hino ni zawadi yenye kungu nono imuhamirayo Mwenyezi Mlungu. ²⁶Chisha, undahala iyo laga ya hiro turume ra kumuikira mbere Aruni, uchiunule dzulu ulavye sadaka ya kuunulwa kpwa Mwenyezi Mlungu. Na uho ndio ndiokala mtaloo.”

²⁷Chisha phahi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Undatakasa hiro laga ndirokala rikalaviwa sadaka ya kuunula, na hicho chiga cha hiye turume wa kuaikira mbere Aruni na anae, uviike mbere ili vikale mtalo wa Aruni na anae. ²⁸Nao ana a Iziraeli andaenderera kulavya vitu hivi kpwa Aruni na anae siku zosi. Kpwa sababu hinyu ndio ndiokala mtalo wa alavyadzi-sadaka ndiolaviwa ni Aiziraeli dza mtsango wao wa iyo sadaka ya amani kpwa Mwenyezi Mlungu.

²⁹“Siku Aruni achifwa, nguwoze takatifu za kulavira sadaka zindahalwa ufwa ni anae, nao andazivwala wakati wa kumwagirwa mafuha na kuikpwa mbere za Mlungu. ³⁰Iye mwana wa Aruni ndiyehala phatu pha ise, andakala achivwala hizo nguwo siku sabaa wakati ainjirapho hema ra mkpwutano na kumuhumikira Mwenyezi Mlungu katika hipho Phatu Phatakatifu.

³¹“Phahi uchikala ukamala kuika mbere hizo nyama za hiye turume wa kuikirwa mbere Aruni na anae, zijite kahi za pho Phatu Phatakatifu ³²halafu Aruni na anae azirye phamwenga na mikahe iriyo mo kaphuni, kahi za phatu pha kumenyera hema ra mkpwutano. ³³Navyo hivyo ndivyorya ni vitu vitakatifu, kpwa hivyo phahi, visiriwe ni mutu wanjina yeyesi isiphokala aho kare ndiokala akavihumira kuusirwa makosa na kuikirwa mbere. ³⁴Na kpwa sababu vitu hivyo ni vitakatifu, chitu chochosi ndichosala hata ligundzu, ikale mkpwahe au nyama nachiochwe, isiriwe.

³⁵“Iyo shuuli ya kumuika mbere Aruni na anae undaihenda kpwa siku sabaa. Nawe undaaika mbere kulengana na hivyo nrivyolagiza. ³⁶Katika hizo siku sabaa undakala uchilavya ndzau chila siku ili ikale sadaka ya makosa. Sadaka hino ndiyo ndiyotakasa hipho phatu pha kulavira sadaka, halafu undaphatenga kpwa kuphamwagira mafuha. ³⁷Undahenda hivi chila siku hadi hizo siku sabaa zisire. Nawe uchimala hivyo, hipho phatu pha kulavira sadaka phandakala phatakatifu sana hata chitu chochosi ndichoikpwa hipho dzuluye nacho chindakala chitakatifu.

Sadaka ndiyolaviwa chila siku

³⁸“Chila siku undakala uchilavya ana turume airi a mwaka mmwenga-mmwenga, ili akale sadaka hipho phatu pha kulavira sadaka. ³⁹Mwana turume mmwenga undamlavya sadaka ligundzu na hiye wanjina undamlavya dziloni. ^40-41Chila mwana turume ndiyemlavya ligundzu na dziloni, undamlavya phamwenga na pishi mwenga ya unga wa tsiki wa mtsere, ndioutsanganya na tupa mwenga ya mafuha ga zaituni. Tsona ulavye tupa mwenga ya uchi wenu wa zabibu ikale sadaka ya chinwadzi. Vitu hivi undaviocha ili vikale sadaka yenye kungu nono kpwangu mimi Mwenyezi Mlungu. ⁴²Sadaka hino ya kuocha, indakala ichilaviwa mbere zangu mimi Mwenyezi Mlungu, pho mryango wa hema ra mkpwutano, siku zosi. Na phapho ndipho ndiphoonana namwi na kugomba nawe, ⁴³Tsona phapho ndipho ndiphoonana na Aiziraeli na mwanga wangu undaphahenda phatakatifu. ⁴⁴Nindahala hiro hema ra mkpwutano, na hipho phatu pha kulavira sadaka, nivihende vitakatifu phamwenga na Aruni na anae, ili anihendere kazi ya kulavya sadaka. ⁴⁵Phahi chihivyo, nindasagala phamwenga na ana a Iziraeli nami nindakala Mlungu wao. ⁴⁶Na phapho ndipho ndiphomanya kukala mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao niriyeatuluza tsi ya Misiri, ili nisagale phamwenga nao. Mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao.”

Phatu pha kufukizira uvumba

¹Chisha phahi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, “Undatsonga phatu pha kulavira sadaka pha muhi wa mshita pha kufukizira uvumba. ²Ure phamwenga na upana wa phatu hipho pha kulavira sadaka undakala sawa-sawa tse, kuno mkpwono, kuno mkpwono. Chimoche chindakala mikono miiri. Hizo pembe za hipho phatu pha kulavira sadaka zindakala chitu chimwenga na hipho phatu phenye pha kulavira sadaka. ³Uchimala kuchitsonga, chipake zahabu swafi chosi, kuandzira dzulu, na pande zosi ne na pembe zosi. Uchimala hivyo chitengezere mkpwungo wa marembo-marembo ga zahabu kuchizunguluka. ⁴Uchila phapho tengeza bangili ne za mviringo za zahabu uzigbwizanye na hipho phatu pha kulavira sadaka tsini ya hinyo mkpwungo, uphande huno mbiri, uphande huno mbiri. Bangili zizi ndizo ndizotiywa iyo migongo ya kutsukurira hipho phatu pha kulavira sadaka. ⁵Uchimala hivyo, tengeza iyo migongo ya muhi wa mshita ndiyoinjizwa himo mwenye bangili za mviringo, yosi uipake zahabu. ⁶Uchimala kutengeza hipho phatu pha kulavira sadaka, phahale uphaike mbere za iyo paziya iriyo phephi na hiro sanduku ra chilagane, mbere za hicho chihi cha mbazi ambapho ndipho hundiphokala huchionana. ^7-8Phahi Aruni andakala achifukiza uvumba ligundzu-ligundzu aphiyapho kpwendatayarisha taa, na dziloni-dziloni aphiyapho kpwendaziasa. Na sadaka hino ya uvumba kpwa Mwenyezi Mlungu, indakala ichilaviwa wakati wosi katika vivyazi vyenu vyosi. ⁹Ela phahi, msifukize uvumba wowosi usioruhusiwa, au kulavya sadaka ya chakurya au ya madzi dzulu ya hipho phatu pha kufukizira uvumba. ¹⁰Na kpwa sababu phatu hipho pha kulavira sadaka phandakala phatakatifu sana kpwangu mimi Mwenyezi Mlungu, Aruni andakala achiphatakasa limwenga chila mwaka kahi ya vivyazi vyenu vyosi. Andahumira milatso ya sadaka ya kuusa makosa kuphatakasa.”

Sadaka ilaviwayo wakati wa kuolangbwa

¹¹Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, ¹²“Undiphoaolanga ana a Iziraeli, chila mutu andalavya sadakaye kpwa Mwenyezi Mlungu kpwa sababu ya kuolangbwa sedze akagbwirwa ni makongo mai. ¹³30:13 Kutsama 38:25–26; Mathayo 17:24Na chila mutu ndiyemuolanga, andalavya nusu shekeli yani kama giramu sita za feza kpwa Mwenyezi Mlungu, kulengana na chipimo cha Phatu Phatakatifu (shekeli mwenga ambayo ni sawa na gera mirongo miiri). ¹⁴Chila mutu ndiyekala akafisa miaka mirongo miiri kpwenderera mbere, uchimuolanga sharuti anilavire mimi Mwenyezi Mlungu sadaka iyo. ¹⁵Chila mutu, akale ni tajiri au mchiya, andalavya hizo giramu sita za feza kpwa Mwenyezi Mlungu. Sedze matajiri akalavya zaidi au achiya akalavya tsini ya chipimo hicho cha sadaka ya kudzikombola. ¹⁶Undaphokera pesa za sadaka ya kudzikombola kula kpwa Aiziraeli, nawe uchimala kuziphokera, zihumire kpwa kazi katika hiro hema ra mkpwutano. Na lola, sadaka iyo indaatambukiza Aiziraeli mbere za Mwenyezi Mlungu kukala, ni sadaka ya kukombola maisha gao.”

Birika ra kusingira mikono na magulu

¹⁷Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa achimuamba, ¹⁸30:18 Kutsama 38:8“Tsona undaunda simikiro ya kutawazira. Hiro birika renye phamwenga na maguluge gandakala ga shaba. Uchimala kuritengeza undaritiya madzi uriike kahi-kahi ya hiro hema ra mkpwutano, na hipho phatu pha kulavira sadaka. ¹⁹Phahi Aruni na anae andakala achioga mikono na magulu gao hipho birikani ²⁰chila ndiphokala analonda kuinjira kpwenye hema ra mkpwutano, au ndiphokala analonda kumlavira Mwenyezi Mlungu sadaka ya kuochwa, sedze akafwa. ²¹Na hino indakala shariya kpwa Aruni, na anae, na chivyaziche chosi kukala, sharuti asinge mikono yao na magulu gao mana asiphohenda hivyo phahi andafwa.”

Mafuha ga utakaso

²²30:22 Kutsama 37:29Chisha Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba na Musa, achimuamba, ²³“Hivi phahi ndivyo vilungo vinono ndivyohumira kutengezera mafuha ga utakaso: Manemane ga madzi ga chiasi cha kilo sita, mdalasini wa kunukato wa chiasi cha kilo tahu, na miwa ya kunukato, kilo tahu, ²⁴na kilo sita za kasiya na lita ne za mafuha ga zaituni. Vipimo vyosi vindakala kulengana na chipimo cha Phatu Phatakatifu. ²⁵Uchiphaha vilungo hivi vyosi vitsanganye chiufundi ili uphahe mafuha matakatifu kula kpwa nyo mtsanganyiko wa vyo vilungo. ²⁶Kpwa kuhumira higo mafuha matakatifu, undarimwagira mafuha hema ra mkpwutano na sanduku ra chilagane, ²⁷na iyo meza phamwenga na miyoye yosi; na hicho chinara cha kuikira taa phamwenga na miyoye; na hipho phatu pha kufukizira uvumba. ²⁸Tsona undamwagira mafuha hipho phatu pha kulavira sadaka ya kuochwa, na miyoye yosi; na yo simikiro ya kutawazira phamwenga na maguluge.

²⁹“Phahi vitu hivi undavihala uviike mbere ili vikale vitakatifu kabisa, hata chitu chochosi ndichoviguta nacho chikale chitakatifu. ³⁰Uchimala hivyo undamuhala Aruni na anae uamwagire mafuha nao na uaike mbere, uahende atakatifu ili anihendere kazi ya kulavya sadaka. ³¹Phahi undaambira ana a Iziraeli kukala higo ndigo mafuha matakatifu ga kupaka ndigohumirwa siku zosi. ³²Mafuha higo phahi msigahumire kuamwagira atu bure au kudzipaka dza mafuha ga kawaida. Wala mutu asidzitengezere dza gago kpwa sababu mafuha higo gandakala ni matakatifu kpwenu. ³³Na mutu yeyesi ndiyetengeza mafuha dza higo, au ndiyemmwagira, au kupaka mutu asiye mlavyadzi-sadaka, andatengbwa na ana a Iziraeli tsetsetse.”

Uvumba wa kufukiza

³⁴Chisha phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba, achimuamba Musa, “Uchila phapho tengeza uvumba wa kufukiza, kpwa kuhumira chipande cha kunukato cha muhi uihwao natafi, na cha muhi uihwao shekeleti, na cha kelibina na ubani wenye. Vipimo vya vilungo hivi vyosi navikale sawa-sawa tsetsetse. ³⁵Chisha endza fundi avitsanganye hivi vilungo vyosi atengeze uvumba. Mtsanganyiko huno andautiya munyu autsunge ili ukale mswafi na mtakatifu. ³⁶Phahi uchimala hivyo nyaha mchache uusage tsikitsiki kabisa, halafu uuhale uwiike mbere za hiro sanduku ra chilagane katika hiro hema ra mkpwutano hundiphokala huchionana. Na lola, uvumba hinyo undakala mtakatifu sana kpwenu mwimwi. ³⁷Na kpwa kukala uvumba hinyo kpwenu mwimwi undakala ni mtakatifu kpwa Mwenyezi Mlungu, mutu asitengeze uvumba dza hinyo mkauhumira enye. ³⁸Na mutu yeyesi ndiyetengeza uvumba dza hinyo kpwa mahumizige mwenye, andatengbwa kabisa na ana a Iziraeli.”

Mafundi ga kutayarisha Hema ra Mkpwutano

¹Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, ²“Nikamtsambula Bezaleli mwana wa Uri, mdzukulu wa Huri, wa mbari ya Juda. ³Nkamuodzaza na Roho wangu ili akale na uwezo wa kumanya aina zosi za ufundi, ⁴ili aweze kutengeza miundo minji ya vitu vya zahabu, feza na shaba. ⁵Nkamupha ujuzi wa kutsonga mawe ga marembo, kutsonga vitu vya muhi na kutengeza vitu vya chila aina ya ufundi. ⁶Piya nikamtsambula Oholiabu mwana wa Ahisamaki wa mbari ya Dani akale msaidiziwe. Tsona nkagapha ujuzi mafundi gosi ili gahende chila chitu nrichokulagiza.

⁷“Tengeza Hema ra Mkpwutano;31:7 Hema ra mkpwutano ndiphokala phatu ambapho Musa na alavyadzi-sadaka nkukutana na Mlungu na kulavya sadaka. Atumia na atu a Iziraeli kala taakutana phatu hipha. Sanduku ra Ushaidi phamwenga na chihi cha mbazi dzuluye; na vitu vyosi ni vikale ndani ya Hema.

⁸“Piya tengeza meza na miyoye yosi; chinara cha kuikira taa31:8 Chinara cha kuikira taa china ure wa chimo cha mutu na kala chinaikirwa taa sabaa. cha zahabu swafi na miyoye yosi; na phatu pha kulavira sadaka pha kufukizira uvumba. ⁹Chisha utengeneze phatu pha kulavira sadaka za kuochwa na miyoye yosi, na simikiro ya kutawazira phamwenga na phatuphe pha kuikira. ¹⁰Tayarisha nguwo zoshonwa vinono, chisha ushone mavwazi matakatifu ga Aruni mlavyadzi-sadaka na anae kpwa kazi zao kama alavyadzi-sadaka. ¹¹Na mwisho tayarisha higo mafuha ga utakaso; na uvumba unukao vinono kpwa ajili ya phatu phatakatifu. Atu hinyo ni ahende kulengana na nrivyokulagiza.”

Siku ya Kuoya

¹²Phahi Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, ¹³“Aambire atu a Iziraeli: Ni lazima mlunge shariya ya Siku yangu ya Kuoya, sababu iyo ndiyo ishara yangu na mwimwi na vivyazi vyenu vyosi, ili mmanye kukala ndimi Mwenyezi Mlungu ninayekutakasani. ¹⁴Ni lazima mlunge shariya ya Siku ya Kuoya, kpwa sababu ni takatifu. Mutu yeyesi ndiyeivundza ni aolagbwe, na ndiyehenda kazi siku iyo ya kuoya, naatengbwe kure na ana a Iziraeli. ¹⁵31:15 Kutsama 20:8–11; 23:12; 34:21; 35:2; Alawi 23:3; Kumbukumbu 5:12–14Kuna siku sita ambazo munaweza kuhenda kazi zenu, ela siku ya sabaa ni Siku ya Kuoya, siku iriyotengbwa kpwa sababu ya Mwenyezi Mlungu. Mutu yeyesi ndiyehenda kazi ya aina yoyosi siku iyo, ni aolagbwe. ¹⁶Atu a Iziraeli ni alunge shariya za Siku ya Kuoya. Andaisherekeya hata vivyazi vyosi vyedzavyo dza ishara ya chilagane cha kare na kare. ¹⁷31:17 Kutsama 20:11Ni ishara ya kudumu kahi-kahi ya atu a Iziraeli na mimi, Mwenyezi Mlungu. Kpwa sababu náumba mlunguni na tsi siku sita, na nchiricha kuhenda kazi siku ya sabaa, ichikala ya kuoya.”

¹⁸Mwenyezi Mlungu ariphomala kugomba na Musa hiko Mwango Sinai, wamupha Musa myalawe miiri ya ushaidi, ambayo ye mwenye kala akaiandika shariyaze.

Aiziraeli anaabudu mwana ndzau yetengezwa na zahabu

¹32:1 Mahendo 7:40Aiziraeli ariphoona Musa akakala muda munji hiko mwangoni bila ya kutserera, akusanyika phamwenga na Aruni na achimuamba, “Tahumanya ririromphaha ye Musa ariyehutuluza Misiri. Phahi, huumbire milungu ambayo indahulongoza.” ²Naye Aruni achiaamba, “Avuleni achetu enu na ana enu vipuli vya zahabu virivyo masikironi mwao, munirehere.” ³Kpwa hivyo atu osi avula vipuli vya zahabu virivyokala mwao masikironi, na achivireha kpwa Aruni. ⁴32:4 1 Afalume 12:28; Mahendo 7:41Aruni wahala zahabu zohewa achiziyayusha na achizitengeza chizuka mfwano wa mwana ndzau, kuhumira chifwaya. Ndipho Aiziraeli achiambirana, “Enehu, hino ni milungu yehu iriyohulavya Misiri.”

⁵Aruni ariphoona higa, wadzenga phatu pha kulavira sadaka mbere za chira chizuka cha mwana ndzau na achitangaza achiamba, “Muhondo indakala sikukuu ya kumtogola Mwenyezi Mlungu.” ⁶32:6 1 Akorintho 10:7Phahi siku ya phiriye ligundzu Aiziraeli arauka chiti na achilavya sadaka za kuochwa na sadaka za amani. Halafu achirya na achinwa, chisha achiunuka achivwina.

⁷Hipho Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Tserera, sababu atuo, urioatuluza kula Misiri, akahenda dambi na akadzitiya uyi. ⁸Akaricha malagizo gangu ambago naalagiza na akadzitengezera chizuka chiricho na umbo ra mwana ndzau. Achichiabudu na kuchilavira sadaka na kuamba, ‘Enehu, hino ni milungu yehu, mwimwi Aiziraeli iriyokutuluzani kula Misiri.’ ” ⁹Na Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Nikaaona hinya atu. Ni atu a vitswa vigumu, asiosikira. ¹⁰Hivi sambi niricha nikareya sana na nindaangamiza. Ela sindakuangamiza, ela vivyazivyo nindavihenda taifa kulu.”

¹¹32:11 Isabu 14:13–19Ela Musa wamlalamikira Mwenyezi Mlungu, Mlunguwe, na achiamba, “We Bwana, wahuokola kula Misiri na nguvu na uwezo mkpwulu. Kpwa utu wani ukatsukizwa ni atuo? ¹²Usiriche Amisiri aambe kukala waalongoza atuo kula Misiri, uchikala na maazo ga kuaolaga hiku mwangoni na kuaangamiza tsetsetse. Richa kukala msiru! Galuza nia na usiarehere atuo shaka. ¹³32:13 Mwandzo 22:16–17; 17:8Tambukira urichoapira atumishio Burahimu, Isaka na Jakobo. Uchiamba undaapha vivyazi vinji dza zirivyo nyenyezi hiko mlunguni na kuapha vivyazi vyao vyosi tsi uriyoahidi ikale yao hata kare na kare.” ¹⁴Phahi Mwenyezi Mlungu wagaluza nia na kayaarehera shaka ambaro kala akatishira kurehera atue.

¹⁵Musa watserera kula ko mwangoni kuno akatsukula myalawe miiri ya ushaidi ambayo kala ikaandikpwa pande zosi. ¹⁶Mlungu mwenye kala akaihenda na achiiandika kpwa kutsonga shariyaze.

¹⁷Joshuwa ariphosikira hoyo ra hara atu anapiga kululu, wamuamba Musa, “Kuna hoyo ra viha hiko kambini.” ¹⁸Musa wajibu achiamba, “Sisikira hoyo ra ushindi ama kushindwa. Ela nasikira dza hoyo ra kusherekeya.” ¹⁹Musa ariphofika phephi na kambi, waona chizuka cha mwana ndzau na hara atu anavwina, achitsukirwa sana. Achiibwaga photsi hira myalawe, ichivundzika tsini ya mwango. ²⁰Na Musa achihala yuya mwana ndzau ambaye amtengeza achimuocha na moho. Halafu achimsaga hadi achikala unga, achiunyunyizira madzini na achiahendesa Aiziraeli anwe gara madzi. ²¹Musa wamuamba Aruni, “Atu hano akakuhendani? Akakuhendadze, hata ukaatiya dambi kulu vino?” ²²Aruni achijibu achiamba, “Usinitsukirirwe bwana wangu, kpwa sababu unamanya vira atu arivyo. Chila mara nkulonda kuhenda mai. ²³Aniamba, ‘Tahumanya ririromphaha Musa ariyehutuluza Misiri. Phahi, huumbire milungu ambayo indahulongoza.’ ²⁴Ndipho nchiaambira, ‘Ariye na marembo ga zahabu naagalavye.’ Hipho anipha ira zahabu nami nchiitiya mohoni, nayo ichituluka hiyu mwana ndzau.”

²⁵Musa waona kukala Aruni kala akaricha atu ahende mambo mai amendzavyo na achikala chitu cha kutsekpwa ni maadui gao. ²⁶Phahi Musa waima ryango ra kuinjirira kambini na achiamba, “Ariye uphande wa Mwenyezi Mlungu naedze hipha niripho.” Nao Alawi osi achimlunga. ²⁷Hipho wagomba nao achiaambira, “Hivi ndivyo Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, aambavyo: ‘Chila mutu naahale upangawe. Aphiye kula ryango hiri hadi rira ranjina muaolage ndugu zenu a chilume, asena enu na majirani genu.’ ” ²⁸Alawi ahenda dza arivyolagizwa ni Musa na karibu atu elufu tahu afwa siku iyo. ²⁹Ndipho Musa achiambira Alawi, “Hino rero mukamuogopha Mwenyezi Mlungu kpwa hivyo mukatengbwa kpwa ajili ya Mlungu. Ikakala vigumu kusaonera mbazi ana enu na ndugu zenu a chilume, ela vivi sambi Mlungu akakujaliyani.”

Musa anavoya Mlungu aaswamehe Aiziraeli

³⁰Siku ya phiri Musa waambira Aiziraeli, “Mkahenda dambi kulu sana. Ela phahi nindauya hiko dzulu mwangoni kpwa Mwenyezi Mlungu na labuda andanikubali akuswameheni dambi zenu.” ³¹Phahi Musa wauya kura mwangoni kpwa Mwenyezi Mlungu na achendaamba, “Atu hinya akahenda dambi kulu sana. Akadziumbira milungu ya zahabu. ³²32:32 Zaburi 69:28; Maono 3:5Ela sambi, nakuvoya uaswamehe dambi zao. Ela ichikala taindakala hivyo, nifuta, kula mwako chitabuni urimoandika madzina ga atuo.” ³³Ela Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Mutu yeyesi achiyenihendera dambi, iye ndiye ndiyefutwa kula chitabuni mwangu. ³⁴Vivi sambi uka, kaalongoze atu hadi phatu phara phokuambira, na malaika wangu andakutanguliyani. Ela wakati undakpwedza, ndiphoatiya adabu kpwa sababu ya dambi zao.”

³⁵Mwenyezi Mlungu achiarehera ukongo hinyo atu chisa amuhenda Aruni aumbe mwana ndzau wa zahabu.32:35 Mana ganjina ga chifungu hichi Chieburania ni, na Mwenyezi Mlungu achiarehera ukongo chisa ni gara mahendo arigohendera yuya mwana ndzau ariyeumbwa ni Aruni.

Mlungu analagiza Aiziraeli auke Mwango Sinai

¹33:1 Mwandzo 12:7; Mwandzo 26:3; Mwandzo 28:13Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Waatsamiza hinya atu kula Misiri. Sambi ukani hipha mphiye tsi ambayo námuahidi Burahimu, Isaka na Jakobo. Náapira nchiamba, ‘Tsi ihi nindaipha chivyazicho.’ ²Nindahuma malaika akulongozeni na nindazola Akanani, Aamori, Ahiti, Aperizi, Ahivi na Ajebusi. ³Phiyani kpwenye tsi yenye rutuba. Ela sindaphiya phamwenga namwi, sababu mu atu a likakado, musiosikira. Nchedza phamwenga namwi nindaweza kukuangamizani mo njirani.”

⁴Atu ariphosikira maneno higo mai, asononeka na taphana hata mmwenga ariyevwala tsona marembo. ⁵Mana Mwenyezi Mlungu kala akamuambira Musa, “Aambire Aiziraeli: Mana mu visoto tamsikira. Nchiphiya phamwenga namwi hata kpwa dakika mwenga, ninaweza kukuangamizani. Sambi vulani marembo genu nami nindafikiriya nikuhendenidze.” ⁶Phahi kuandzira mwango wa Horebu33:6 Horebu ni dzina ranjina ra mwango Sinai. na kpwenderera Aiziraeli avula mapambo gao.

Hema ra mkpwutano

⁷Phahi Musa kala nkuhala hema na akarichita kondze ya kambi kure chidide, naye kala achiriiha “Hema ra Mkpwutano.” Mutu yeyesi ambaye kala analonda ushauri wa Mwenyezi Mlungu kala achiphiya kuriko na hiro hema kondze ya kambi. ⁸Wakati wosi Musa ariphophiya hiko hemani, atu osi kala achiima miryangoni mwa mahema gao, kuno analola Musa hadi ainjire hemani. ⁹Bada ya Musa kuinjira hemani, ingu ziho kala richitserera na kuziba mryango, wakati Mlungu anagomba na Musa. ¹⁰Na atu, ariphoona ingu ziho riimire phara mryango wa hema ra mkpwutano, kala achiphiya achichita mavwindi achiabudu miryangoni mwa mahema gao. ¹¹Mwenyezi Mlungu kala anaweza kubisha na Musa bila kumfwitsa chitu, dza viratu mutu abishavyo na msenawe. Halafu Musa kala achiuya kambini, ela msaidiziwe barobaro, Joshuwa mwana wa Nuni, kala katuluka himo hemani.

Mlungu anaahidi kukala phamwenga na atue

¹²Musa wamuamba Mwenyezi Mlungu, “Che uchiniambira, ‘Alongoze atu hano.’ Ela nalonda nimanye ichikala undakala phamwenga naswi ama undahuma mutu wanjina. Chisha uchiamba, ‘Ninakumanya vinono, yani namanya dzinaro, na unanihamira.’ ¹³Ela ichikala kpweli unahamirwa ni mimi, nifundza mipangoyo ili nikumanye na nienderere kuphaha mendzwayo. Tsona tambukira kukala watsambula kundi rosi hiri rikale atuo.” ¹⁴Ndipho Mlungu achimuamba, “Mi mwenye nindaphiya phamwenga namwi na nindakuhenda ukale na amani.”

¹⁵Phahi Musa achimuamba, “Ichikala kundaphiya phamwenga naswi, usihuuse kula hipha huripho. ¹⁶Ichikala kundaphiya naswi, atu andamanyadze kukala mimi phamwenga na atuo hunakuhamira? Ni chitu chani ambacho chindatafwautisha atuo kula kpwa kundi ra atu ririro duniani?”

¹⁷Na Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Nindahenda chitu chicho ambacho ukachilonda, chisa ni nakumanya vinono na ninakumendza.” ¹⁸Phahi Musa achiamba, “Sambi nionyesa mwanga ungʼalao wakati u phapho.”

¹⁹33:19 Arumi 9:15Naye Mlungu achimuamba, “Nindakpwedza kpwako nawe undaona unono wangu. Nindagomba dzina rangu, ‘Mwenyezi Mlungu,’ nawe undasikira. Nkumjaliya na kuonyesa mbazi mutu yeyesi nimlondaye. ²⁰Ela kuruhusiwa kuona uso wangu, sababu takuna mwanadamu anionaye, akaishi.” ²¹Phahi Mwenyezi Mlungu achienderera kugomba achiamba, “Undaima dzulu ya mwamba phapha phephi nami, ²²ili mwanga wangu unaphotsupa, nindakutiya pango ra hinyo mwamba na nindakuziba na fumba ra mkpwono wangu hadi nkale nkatsupa. ²³Halafu nindausa fumba ra mkpwono wangu nawe undaona mongo wangu, ela uso wangu kundauona.”

Myalawe miphya ya chilagane

¹Mwenyezi Mlungu achimuamba Musa, “Tsonga myalawe miiri dza iratu ya kpwandza, nami nindaiandika maneno garatu nrigokala nkaandika myalawe ya mwandzo, ambayo waivundza. ²Kala tayari muhondo ligundzu, na wedze hukutane hiko dzulu ya Mwango Sinai. ³Usedze na mutu wanjina wala mutu yeyesi asionekane phophosi hipha mwangoni, na hata mifugo isirise phephi na mwango.” ⁴Phahi Musa watsonga myalawe miiri dza iratu ya kpwandza. Achiambuka nayo Mwango Sinai chiti siku ya phiri, dza arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu. ⁵Phahi Mlungu watserera ndani ya ingu na achiima phamwenga naye hiko, na achitangaza dzinare mwenye, “Mwenyezi Mlungu.” ⁶34:6 Kutsama 20:5–6; Isabu 14:18; Kumbukumbu 5:9–10; 7:9–10Mwenyezi Mlungu achitsupa mbere za Musa, na achiamba, “Dzina rangu ni Mwenyezi Mlungu. Mimi, ndimi Mwenyezi Mlungu, Mlungu mwenye mbazi, asiyetsukirwa upesi. Nina mendzwa nyinji isiyosika, na uaminifu. ⁷Nindaaonyesa mendzwa isiyosika maelufu na maelufu ga vivyazi na niaswamehe uasi na dambi zao. Ela piya sindaricha kuatiya adabu atu arionikosa, ana na ana aho a chivyazi cha hahu na cha ne kpwa dambi za avyazi ao.”

⁸Mara mwenga Musa achizama photsi na achimuabudu Mlungu. ⁹Achiamba, “Mwenyezi Mlungu, ichikala ninakuhamira, phahi nakuvoya uphiye phamwenga naswi. Ninamanya kala atu hinya ni visoto na taasikira, ela huswamehe uyi wehu na dambi zehu! Hukubali hukale atuo.”

Mlungu anaika luphya chilaganeche na Aiziraeli

¹⁰Ndipho Mwenyezi Mlungu achiamba, “Ninaika chilagane phamwenga na atu a Iziraeli. Na mbere zao osi nindahenda vilinje ambavyo tavidzangbwehendwa kpwenye taifa rorosi duniani. Atu urio nao andaona vilinje ambavyo nindakuhendera nao andaogopha uwezo wangu mkpwulu. ¹¹Lungani higa ninagokuamuruni hino rero na nindaausa atu mwenu njirani: Aamori, Akanani, Ahiti, Aperizi, Ahivi na Ajebusi. ¹²Kalani matso musiike chilagane na atu ambao tsi yao mundaphiya mkaisagale, kpwa sababu anaweza kukuhegani mlunge njira mbii. ¹³34:13 Kumbukumbu 16:21Phahi kabomoleni mwatu mwao mwa kulavira sadaka, phamwenga na nguzo zao anazoziabudu na vizuka vyao vya mlungu wao mchetu aihwaye Ashera. ¹⁴Msiabudu mlungu wanjina, sababu mimi, Mwenyezi Mlungu, ninalonda mendzwa yenu yosi. Mana dzina rangu naihwa ‘Mlungu mwenye wivu.’ ¹⁵Kalani matso musiike chilagane na enyezi a tsi iyo sedze anaphoabudu milungu yao, achikpwalikani mkarye vyakurya vyao chivyolaviwa sadaka. ¹⁶Chisha musihale asichana aho mukaalóza ana enu, ili akaza-ana enu aandzapho kuhumikira milungu yao, akaahenda ana enu akaabudu milungu ya chijeni piya. ¹⁷34:17 Kutsama 20:4; Alawi 19:4; Kumbukumbu 5:8; 27:15Msidzitengezere milungu ya chuma na kuiabudu.

¹⁸34:18 Kutsama 12:14–20; Alawi 23:6–8; Isabu 28:16–25“Sherekeyani Sikukuu ya mikahe isiyotiywa hamira. Kpwa siku sabaa ryani mikahe isiyokala na hamira, kama nrivyokulagizani. Hendani hivi chila wakati wa mwezi wa Abibu, sababu ndio mwezi muriotsama Misiri.

¹⁹34:19 Kutsama 13:2“Chila mvyalwa wa kpwandza mlume ni wangu. Vivyo hivyo avyalwa a kpwandza a chilume a nyamao osi, ngʼombe na mangʼondzi, ni angu. ²⁰34:20 Kutsama 13:13Mvyalwa wa kpwandza wa punda munaweza kumkombola na mwana ngʼondzi. Ela ichikala kundamkombola undamuolaga kpwa kumvundza singo. Ana enu a kpwandza a chilume akomboleni.

“Chisha mutu asedze mbere zangu mikono mihuphu.

²¹34:21 Kutsama 20:9–10; 23:12; 31:15; 35:2; Alawi 23:3; Kumbukumbu 5:13–14“Siku sita mundahenda kazi, ela siku ya sabaa mundaoya. Ikale wakati wa kurima minda yenu, ama wakati wa kuvuna ni lazima muoye.

²²34:22 Alawi 23:15–21; Isabu 28:26–31; Alawi 23:39–43“Mundasherekeya Sikukuu ya mavuno34:22 Sikukuu ya mavuno wakati wa Jesu, sikukuu iyo yamanyikana kama Pentekosti. mwandzo-mwandzo wa minga ya kuvuna nganu, na kusherekeya sikukuu ya kukusanya34:22 Sikukuu ya kukusanya sikukuu iyo kala ichisherekeywa mwisho wa mwaka bada ya kuvuna chila chitu kabila ya mvula kuandza kunya. Piya kala ichiihwa sikukuu ya vibanda. mwisho wa mwaka. ²³Alume osi andakutana mbere za Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Aiziraeli, kano tahu34:23 Kano tahu, sikukuu tahu ni sikukuu ya mikahe isiyotiywa hamira, sikukuu ya majuma, na sikukuu ya kukusanya. kpwa mwaka. ²⁴Takuna mutu ndiye mizira mahe tsi yenu wakati mchisherekeya sikukuu hizi tahu mbere za Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu. Kpwa sababu nindazola mataifa ganjina manji mbere zenu na nindapanula miphaka yenu.

²⁵34:25 Kutsama 12:10“Msinilavire mlatso wa sadaka phamwenga na chochosi chichotiywa hamira. Sikukuu ya Pasaka msisaze nyama yoyosi ya sadaka hadi ligundzu.

²⁶34:26 Kumbukumbu 26:2; Kumbukumbu 14:21“Reheni mavuno genu ga mwandzo ga mwenu mindani nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu chila mwaka. Msijite mwana mbuzi na maziya ga nine.”

²⁷Phahi Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, “Andika maneno higa sababu kulengana na maneno higa nikaika chilagane na uwe na atu a Iziraeli.” ²⁸Musa wakala hiko mwangoni phamwenga na Mwenyezi Mlungu siku mirongo mine, usiku na mutsi bila ya kurya chochosi wala kunwa madzi. Naye achiandika hira myalawe maneno ga chilagane, yani zo Shariya Kumi.

Musa anatserera kula Mwango Sinai

²⁹34:29 2 Akorintho 3:7–16Musa watserera kula Mwango Sinai na hira myalawe miiri ya ushaidi mwakpwe mikononi. Kpwa sababu kala akagomba na Mwenyezi Mlungu, usowe kala unangʼala-ngʼala, ela kadzimanyire. ³⁰Aruni na atu osi a Iziraeli ariphoona uso wa Musa unangʼala-ngʼala, aogopha kumsengerera. ³¹Ela Musa waaiha Aruni na vilongozi osi a Aiziraeli, nao amsengerera naye achigomba nao. ³²Bada ya kuona Aruni na vilongozi anagomba naye, Aiziraeli achimsengerera. Musa achiapha malagizo gosi arigolagizwa ni Mwenyezi Mlungu hiko dzulu ya Mwango Sinai. ³³Musa ariphomala kugomba nao, wabwiningiza usowe na nguwo. ³⁴Wakati Musa kala achiphiya hemani mbere za Mwenyezi Mlungu akagombe naye, kala achiusa nguwo phakpwe usoni. Na ariphotuluka Hemani, kala achiambira atu a Iziraeli gosi arigolagizwa, ³⁵nao Aiziraeli auona usowe unangʼala-ngʼala. Hipho Musa waubwiningiza tsona nguwo hadi ariphouya kugomba na Mwenyezi Mlungu.

Musa anaatambukiza ana a Iziraeli kuhusu siku ya kuoya

¹Phahi Musa achiakusanya ana a Iziraeli osi na achigomba nao achiamba, “Mwino ana a Iziraeli, higa ndigo mambo arigolagiza Mwenyezi Mlungu mgahende. ²35:2 Kutsama 20:8–11; 23:12; 31:15; 34:21; Alawi 23:3; Kumbukumbu 5:12–14Siku sita hendani kazi zenu zosi, ela siku ya sabaa ni siku ya kuoya, siku iriyotengbwa kpwa mambo ga Mwenyezi Mlungu. Na mutu yeyesi ndiyehenda kazi siku iyo, andaolagbwa. ³Siku ya Kuoya, hata moho wenye msiase bii himo mwenu madzumbani.”

Vitu vya kudzengera hema ra mkpwutano

⁴Chisha phahi Musa achienderera kugomba na ana Aiziraeli osi achiamba, “Hivi ndivyo Mwenyezi Mlungu arivyolagiza muhende. ⁵Lavyani sadaka ya vitu kpwa Mwenyezi Mlungu. Atu osi alondao kumlavira Mlungu na moyo mmwenga naalavye chitu chochosi kahi za zahabu na feza na shaba, ⁶nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu; katani swafi na nyoya za mbuzi; ⁷chingo za turume zakutiywa rangi ya kundu, chingo swafi za nyama wa pwani aihwaye pomboo na mbao za muhi wa mshita. ⁸Tsona asikose kureha mafuha ga zaituni ga kuasira taa, na vilungo vya uvumba wakutsanganywa na mafuha ga utakaso, na ga kufukizira kungu nono. ⁹Tsona naarehe mawe gaihwago shohamu, na mawe ganjina ga samani kulu ndigopamba hicho chisibao chire cha mlavyadzi-sadaka na chifukoche cha chifuwani.”

Musa anaiha mafundi edze adzenge hema ra mkpwutano

¹⁰Chisha Musa achienderera kugomba na ana a Iziraeli achiamba, “Fundi mangungu osi awezao kutengeza vitu hivi virivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu vitengezwe, naatuluke edze atengeze ¹¹hema ra mkpwutano na vyandaruwavye, paziya na vihundevye vya kufwinikira, vya kugbwizanyira na kutsomekera, na mimoye, vibaovye vya kuphisana, viguzovye na seemuze za koloni. ¹²Tsona andatengeza Sanduku ra chilagane na migongoye ya kutsukurira, chifwinikoche ambacho ni chihi cha mbazi, na paziyaye ya kurizibira. ¹³Achimala hivyo andatengeza Meza ya kulavira sadaka ya mikahe na migongoye ya kutsukurira, na miyoye yosi, na mikahe ya kuikpwa mbere za Mwenyezi Mlungu. ¹⁴Achila hipho andatengeza chinara cha kuikira taa phamwenga na miyoye, na taa na mafuha; ¹⁵phatu pha kufukizira uvumba na migongoye ya kutsukurira, mafuha ga utakaso, uvumba na paziya ya mryango wa hema. ¹⁶Tsona andatengeza phatu pha kulavira sadaka za kuochwa, na wayawe wa shaba wa kuigana na chimia, na migongoye ya kutsukurira, na miyoye yosi, na birika ra shaba na maguluge; ¹⁷shuka za muhala wa hema ra mkpwutano, viguzovye na seemu za kolo za vyo viguzo, na paziya ndiyokala mryango wa nyo muhala; ¹⁸Aho vivyo andatengeza vigingi vya kuchitira na nyugbwe za hema ra mkpwutano na muhalawe; ¹⁹na nguwo nono za kufumwato ndizo vwalwa ni alavyadzi-sadaka ndiphokala anamuhumikira Mlungu pho Phatu Phatakatifu; nguwo zizi takatifu ndizo ndizo vwalwa ni Aruni, mlavyadzi-sadaka mkpwulu na anae, ndiphokala anahenda kazi ya kulavya sadaka.”

Ana a Iziraeli anareha sadaka zao

²⁰Phahi Musa ariphomala kugomba hivyo, lola hinyo mkpwutano wa ana a Iziraeli, wosi uchitsamukana, hata achisala Musa macheye. ²¹Wee, richa sambi vitu virehwe! Atu osi ariokala mioyo yao inaahimiza edze amlavire Mwenyezi Mlungu, amlavira Mlungu vitu vya kutosha kudzengera hiro hema ra mkpwutano, na vya kuhumika kpwenye kazi ya Mlungu himo hemani, na vya kushonera hizo nguwo nono, takatifu za alavyadzi-sadaka. ²²Mwenga kpwa mwenga, atu osi, alume kpwa achetu ariodzisikira kumlavira Mwenyezi Mlungu, areha pini, vipuli, pete, mikufu na chila aina ya vitu vya zahabu, hata chila mutu achikala akamlavira Mlungu chitu cha zahabu. ²³Chila mutu ariyekala na nyuzi za buluu, au za zambarau, au za kundu; au ariyekala na katani swafi, au nyoya za mbuzi, au chingo za turume zakutiywa rangi ya kundu au ariyekala na chingo za pomboo kpwakpwe kaya wazireha. ²⁴Atu osi ariokala na uwezo wa kulavya vitu vya feza na shaba avireha dza sadaka zao kpwa Mwenyezi Mlungu, tsona mutu yeyesi ariyekala na mbao za mshita zokala zinaweza kuhumika katika iyo kazi, ye wazireha. ²⁵Ana achetu osi ariokala ni mafundi a kusuka na mikono areha nyuzi za buluu, za zambarau, za kundu, na katani swafi arizokala akazisuka na mikono yao enye. ²⁶Ana achetu osi ariokala ni mafundi a kusuka nyoya za mbuzi nao achizisuka. ²⁷Chisha phahi mambo gariphokala ganaenderera kuphiyato, akulu a Iziraeli nao taayalala, areha mawe ga shohamu na namuna yanjina ya mawe ga kupamba hicho chisibao cha mlavyadzi-sadaka na chifukoche cha chifuwani, ²⁸chisha achireha vilungo vya uvumba, na mafuha ga kuasira taa, na ga kupaka, na ga kutsanganywa na uvumba. ²⁹Phahi hinyo ana a Iziraeli osi, achetu kpwa alume ariphodzisikira kukala mioyo yao inaahimiza amlavire Mwenyezi Mlungu sadaka, kpwa ajili ya kazi ariyokala akamlagiza Musa aihende, alavya sadaka hizo kpwa moyo mmwenga na kpwa kumendza enye.

Mafundi akulu, Bezaleli na Oholiabu

³⁰Phahi Musa achigomba na ana a Iziraeli achiamba, “Lolani, Mwenyezi Mlungu akamtsambula Bezaleli mwana Uri, mdzukulu wa Huri, wa mbari ya Juda. ³¹Na akamuodzaza Roho wa Mlungu ili akale na uwezo wa kumanya aina zosi za ufundi, ³²ili aweze kuhumira mitindo minji ya ufundi katika kazi ya zahabu, feza na shaba; ³³na kazi za kutsonga mawe ga kupambira marembo, kutsonga vitu vya muhi na kutengeza vitu kuhumira mitindo yosi ya ufundi. ³⁴Tsona akamtiya mkpwotse iye Bezaleli phamwenga na Oholiabu wa Ahisamaki, wa mbari ya Dani kukala aafundze na kualongoza ayawao. ³⁵Kpwa hivyo phahi atu hinya akawewa werevu munji katika mioyo yao, wa kuweza kutengeza chila kazi ya kuunda, ya kutsonga mbao, ya kulavya muundo, ya kushona nyuzi za buluu, na za zambarau, na piya za kundu, au ya kushona katani swafi ya kuhendasukpwa, au kazi ya kusuka kpwa kuhumira muundo wowosi wa ufundi.”

¹Chisha Musa achienderera kugomba achiamba, “Kpwa hivyo Bezaleli, Oholiabu na atu osi ambao Mwenyezi Mlungu waapha ujuzi wa kumanya na kuhenda kazi zosi zilondwazo katika kutengeza hiro hema ra mkpwutano, andahenda kazi iyo kulengana na Mlungu arivyolagiza.” ²Phahi Musa achimuiha Bezaleli na Oholiabu, na atu osi ambao Mwenyezi Mlungu kala akaapha ujuzi na kumanya, na ariokala analonda kuhenda kazi iyo, ³nao achiphaha kula kpwa Musa vifwaya vyosi vyokala vikalaviwa ni ana a Iziraeli kpwa ajili ya kutengeza hiro hema takatifu. Ela phahi hinyo atu taarichire kureha vifwaya, aenderera kureha sadaka zao chila ligundzu kpwa kumendza enye. ⁴Phahi hara mafundi a hema ariphoona vira, aricha kazi iyo na achiphiya hata kpwa Musa ⁵achendamuamba Musa, “Kuratu phahi atu acherereha vifwaya tu, hata vikatsupa vyo hulondavyo kuhendera yo kazi huriyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu huihende.” ⁶Phahi ariphosikira vira, Musa achilavya shariya na ichitangazwa kambi ndzima kukala, “Sadaka za kudzengera hema zikatosha, kpwa hivyo atu osi achetu kpwa alume msirehe tsona.” Ndipho hinyo atu achiricha kureha vifwaya. ⁷Mana hivyo arivyokala akavireha kala vikatsupa vira vyokala vinalondwa ili kuhenderwa kazi iyo.

Hema ra Mlungu

⁸Phahi alume mafundi mangungu zaidi kahi za hinyo ariokala hipho achitengeza hiro hema na shuka kumi, zofumwa na katani swafi ya kuhendasukpwa, na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu. Tsona hizo shuka kala zina marembo ga makerubi garigofumwa vinono. ⁹Shuka zosi kala zi sawa-sawa tsetsetse, mana chila shuka kala ina ure wa mikono mirongo miiri na minane, na upana wa mikono mine. ¹⁰Phahi achihala hizo shuka achizigbwizanya tsano-tsano. ¹¹Achihala hizo shuka za mwisho kahi za hizo shuka tsano-tsano, achizishonera mahandzi ga uzi wa buluu himo mapindoni. ¹²Ariphomala hivyo, achitengeza mahandzi mirongo mitsano dzulu ya shuka ya mwandzo, kahi za hizo shuka tsano za mwandzo na mahandzi mirongo mitsano tsona, dzulu ya shuka ya mwisho kahi za shuka tsano za phiri. Mahandzi gago kala ganalolana. ¹³Ariphola hipho, achitengeza vihunde mirongo mitsano vya zahabu, vya kutsomekera, achigbwizanyira zo shuka zosi hata zichikala dziyamba dzimwenga ra hema. ¹⁴Ariphomala hivyo achitengeza shuka kumi na mwenga tsona za nyoya za mbuzi za kutengezera chandaruwa cha kubwiningizira ro hema. ¹⁵Zo shuka kumi na mwenga, zakala sawa zosi. Chila shuka kala ina ure wa mikono mirongo mihahu na upana wa mikono mine. ¹⁶Phahi achihala shuka tsano achizigbwizanya lwakpwe na zo shuka sita nazo achizigbwizanya lwakpwe. ¹⁷Chisha phahi achishona mahandzi mirongo mitsano dzulu ya pindo ra shuka ya mwandzo ya zira shuka tsano na mahandzi ganjina mirongo mitsano dzulu ya pindo ra shuka ya mwisho, ya zo shuka zanjina. ¹⁸Ariphomala hivyo achitengeza vihunde mirongo mitsano vya shaba, vya kutsomekera ili agbwizanyire zo shuka ili zikale dziyamba dzimwenga ra ro hema. ¹⁹Tsona achitengeza vyandaruwa viiri vya ro hema, chimwenga cha chingo za maturume zotiywa rangi ya kundu, na chanjina cha chingo swafi ya pomboo chokala ndicho ndichoikpwa dzulu. ²⁰Ariphokala akamala hivyo achitengeza mimo ya hiro hema za mbao za mshita achiyiimisa. ²¹Chila mwimo kala ina ure wa mikono kumi na upana wa mkpwono mmwenga na nusu. ²²Chila mwimo kahi ya ro hema kala ina vigbwadziko viiri chivyotulukiza virivyohumirwa kugbwizanyira yo mimo. ²³Uphande wa mwakani wa ro hema atengeza mimo mirongo miiri, ²⁴na seemu za kolo mirongo mine ya feza, chila mwimo seemu za koloni mbiri ya kuinjizira vyo vigbwadziko viiri chivyotulukiza. ²⁵Uphande wa vurini wa ro hema nako, achitengeza mimo mirongo miiri, ²⁶na seemu za koloni mirongo mine vya feza chila furemu seemu za koloni mbiri za kuinjizira vyo vihundevye viiri chivyotulukiza. ²⁷Uphande wa nyuma wa ro hema uchioloza mtswerero wa dzuwa, achitengeza mimo sita; ²⁸tsona achitengeza mimo yanjina mbiri za pembe na pembe, mwenga pembe hino na mwenga pembe hira, ko nyuma ya hema. ²⁹Mimo ihi taayaigbwizanya bii ko tsini ela ko dzulu zadiniswa ni cho chihunde cha mviringo ko dzulu kpwenye. Zosi mbiri zatengezwa za kuigana. ³⁰Kpwa hivyo, uphande uho wa mtswerero wa dzuwa kala una mimo minane, na seemu za koloni kumi na sita za feza. Chila mwimo seemu za koloni mbiri. ³¹Phahi ariphola hipho achitengeza maphalu kumi na tsano ga muhi wa mshita. Maphalu matsano ga kugbwizanyira iyo mimo ya uphande wa mwakani wa ro hema, ³²maphalu matsano ga kugbwizanyira iyo mimo ya uphande wa vurini, na matsano ganjina ga kugbwizanyira iyo mimo ya uphande wa mtswerero wa dzuwa, ambako ni nyuma ya ro hema. ³³Ariphomala hivyo achiinjiza ro phalu mo kahi-kahi ya yo mimo kula kanda hadi kanda. ³⁴Kumala hivyo achihala yo mimo phamwenga na go maphalu achigapaka zahabu hata tse, na ariphomala achitengeza bangili za zahabu za kufungira go maphalu.

³⁵Phahi ariphomala kutengeza go maphalu, achitengeza paziya ya kushonwa na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu za katani swafi ya kuhendasukpwa. Paziya iyo ayiinjiza marembo ga makerubi garigofumwa vinono sana. ³⁶Iyo paziya nayo achiitengezera nguzo ne za mshita achiipaka zahabu hata tse, halafu achiitengezera vihunde vya kutsomekera vya zahabu na seemu za kolo ne za feza. ³⁷Hinyo mryango wa hiro hema nao achiutengezera paziyaye ya kuzibira iriyoshonwa na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu za katani swafi ya kuhendasukpwa. Kazi iyo yosi ya kushona phahi yahendafumwa na sindano. ³⁸Chisha phahi kula phapho achitengeza viguzo vitsano vyenye vihunde vya kutsomekera, achivipaka zahabu vyosi, ela seemu tsano za koloni achizitengeza za shaba.

Sanduku ra chilagane rinatengezwa

¹Chisha Bezaleli naye achitengeza hiro sanduku ra mbao za mshita. Sanduku hiro kala rina ure wa mikono miiri na nusu, na upana wa mkpwono mmwenga na nusu, na chimo cha mkpwono mmwenga na nusu. ²Achiripaka zahabu swafi rosi, kondze na ndani hata achimala, tsona achirizungulusira mkpwungo wa marembo-marembo wa zahabu. ³Ariphomala hivyo achitengeza bangili ne za zahabu achizigbwizanya na hizo pembe za tsini za hiro sanduku, chila pembe bangili mwenga, uphande huno mbiri, na uphande huno mbiri. ⁴Chisha ariphola phapho achitsonga migongo miiri ya mshita, achiipaka zahabu hata tse, ⁵halafu achiyiinjiza kahi za hizo bangili arizozigbwizanya na hiro sanduku ili ikahumike kuritsukurira hiro sanduku.

⁶Phahi ariphokala akamala hivyo, achitengeza chihi cha mbazi chokala ndo chifwiniko cha hiro sanduku. Hichi nacho achichitengeza na zahabu swafi. Urewe kala ni mikono miiri na nusu, na upanawe mkpwono mmwenga na nusu. ⁷Ariphola hipho achiunda makerubi airi a zahabu yobandwa, ⁸achiagbwizanya na cho chihi cha mbazi, yuno kanda hino, na yuya kanda hira. ⁹Makerubi hinyo kala analolana kuno akabwaga matso photsi kulola hicho chihi cha mbazi, tsona kala akaandzula mapha gao kubwiningiza hicho chihi cha mbazi.

Meza ya kuikira mikahe ya sadaka

¹⁰Chisha phahi ariphomala kutengeza hiro sanduku ra chilagane, phamwenga na chifwinikoche, Bezaleli achitengeza iyo meza ya mbao za mshita. Urewe kala ni mikono miiri, na upanawe kala ni mkpwono mmwenga na chimoche chakala ni mkpwono mmwenga na nusu. ¹¹Ariphomala kuitsonga, achiihala achiipaka zahabu swafi, halafu achiizungulusira mkpwungo wa marembo-marembo wa zahabu pande zosi. ¹²Ariphola hipho, iyo meza achiitengezera mimo ya kama inchi tahu, tsona iyo nayo achiizungulusira mkpwungo wa marembo-marembo wa zahabu. ¹³Kumala hivyo achitengeza bangili kulu ne za zahabu, na chila bangili achiigbwizanya na pembe mwenga ya gunguhi ra meza. ¹⁴Zo bangili kala zi phephi na yo mimo mana ndizo ndizogbwiririra yo migongo ya kutsukurira yo meza. ¹⁵Migongo iyo ya kutsukurira, Bezaleli waitengeza na muhi wa mshita na achiipaka zahabu yosi. ¹⁶Kula hipho achitengeza masahani, na vikombe vya kuinjizira uvumba, na vibakuli na tupa za kulavira sadaka ya chinwadzi, vyosi vya zahabu swafi. Miyo hino yosi waitengeza na zahabu swafi, na kala ni ya kuikpwa hipho dzulu ya meza.

Bezaleli anaunda chinara cha kuikira taa

¹⁷Phahi ariphomala kutengeza meza, Bezaleli achitengeza chinara cha kuikira taa cha zahabu swafi. Hiro hako ra cho chinara na mgongowe wa kahi-kahi, na mafundoge, na maruwage ga kuchitiya marembo, achivigbwizanya na hicho chinara vichikala chitu chimwenga. ¹⁸Kula phapho achitengeza panda sita za chinara hicho, uphande huno panda tahu na uphande huno panda tahu. ¹⁹Chila panda kala ina maruwa mahahu ga zahabu ga kuigana na ruwa ra muhi uihwao mlozi, na chila ruwa, kala rina chigongo cha kurigbwiririra. ²⁰Nyo mgongo wa kahi-kahi wakala una maruwa mane ga kuigana na maruwa ga mlozi; na chila ruwa kala rina chigongo cha kurigbwiririra. ²¹Tsona nyo mgongo kala una mafundo mahahu, fundo mwenga-mwenga tsini ya chila panda. ²²Kpwa hivyo higo mafundo, na zo panda na cho chinara chenye waviunda na zahabu swafi yobandwa, na achivihenda chitu chimwenga. ²³Kula phapho achitengeza taa sabaa na vifwaya vya kuzizimira, na visahani, vyosi vya zahabu swafi. ²⁴Phahi hicho chinara cha kuikira taa phamwenga na vifwayavye vyosi, wavitengeza na kilo mirongo mihahu na tsano ya zahabu swafi.

Phatu pha kufukizira uvumba phanatengezwa

(Kutsama 30:1–5)

²⁵Bada ya kumala hicho chinara cha taa, Bezaleli achiinjirira kutengeza hipho phatu pha kufukizira uvumba. Phatu hipho waphatsonga na mbao za mshita, na urewe kala u sawa na upanawe, ure phamwenga na upana wa phatu hipho pha kulavira sadaka wakala u sawa-sawa, kuno mkpwono, kuno mkpwono, ela chimoche kala ni mikono miiri. Hizo pembe za hipho phatu pha kulavira sadaka na hipho phatu phenye, wavitengeza dza chitu chimwenga. ²⁶Ariphomala kuchitsonga achichihala achichipaka zahabu swafi chosi, kuandzira dzulu, na pande zosi ne, hata pembe zosi, tsona achichizungulusira mkpwungo wa marembo-marembo ga zahabu. ²⁷Chisha, achitengeza bangili ne za zahabu na achizigbwizanya na hizo pembe za hipho phatu pha kulavira sadaka tsini ya hinyo mkpwungo wa zahabu, uphande huno mbiri, na uphande huno mbiri. Bangili hizi kala ndizo zotiywa iyo migongo ya kutsukurira hipho phatu pha kulavira sadaka. ²⁸Anala phapho, achitsonga iyo migongo ya muhi wa mshita ya kutsukurira, na achiipaka zahabu yosi. ²⁹37:29 Kutsama 30:22–38Tsona achitengeza mafuha matakatifu na achitsanganya uvumba vinono sana dza viratu fundi wa kutengeza uvumba ahendavyo.

Phatu pha kuochera sadaka phanatsongbwa

¹Chisha ariphokala akamarigiza kutengeza mavumba, Bezaleli achitengeza phatu pha kulavira sadaka za kuochwa, pha mbao za mshita. Urewe kala u sawa na upanawe, kuno mikono mitsano kuno mikono mitsano ela chimoche kala ni mikono mihahu. ²Anala phapho achitengeza vihunde vine vyotulukiza dzulu ya zo pembe ne za pho phatu pha kulavira sadaka, vichikala chitu chimwenga na vyosi achivipaka shaba. ³Kula phapho, achitengeza miyo yosi ya kuhumirwa pho phatu pha kulavira sadaka; nyungu, miko, uma za kudungira nyama, visahani vya kuharira moho na vitu vyosi vya kuhumirwa pho phatu pha kulavira sadaka achivitengeza na shaba. ⁴Ariphomala, achitengeza waya wa shaba wenye vyumba-vyumba dza viratu chimia, achiuinjiza pho phatu pha kulavira sadaka hata uchifika kahi-kahi, ⁵halafu achitengeza vihunde vine, na achivigbwizanya na zo pembe za pho phatu pha kulavira sadaka hipho hinyo waya uriphofika ili vigbwirire yo migongo ya kutsukurira. ⁶Ariphola phapho achitengeza iyo migongo ya mshita ya kutsukurira, achiipaka shaba hata tse, ⁷na achiyiinjiza mo mwenye bangili uphande huno mmwenga na uphande huno mmwenga. Phatu hipho phachikala taphana hako wala mfwiniko.

⁸38:8 Kutsama 30:18Chisha ariphomala kutengeza hipho phatu pha kulavira sadaka, achitengeza birika ra shaba, na maguluge ga shaba vivyo. Phahi watengeza hivi kpwa kuhumira vitu vya shaba virivyohumirwa dza vilolo ni hinyo ana achetu ariokala achihumika hipho mryango wa hiro hema ra mkpwutano.

Muhala wa hema ra mkpwutano unadzengbwa

⁹Phahi ariphomala kutengeza hiro birika, achiandza kutengeza muhala wa hema ra mkpwutano. Muhala uho, wazibwa na shuka za katani swafi za kuhendasukpwa. Shuka zirizohumika uphande wa mwakani, kala urewe kpwa jumula ni mikono gana mwenga. ¹⁰Shuka hizo kala zikagbwirirwa ni viguzo mirongo miiri virivyokala kahi za seemu za kolo mirongo miiri za shaba, ela vigbwadziko vya kutsomekera na bangili za viguzo kala ni vya feza. ¹¹Uphande wa vurini wa hinyo uwa, nao kala una shuka zirizokala zosi phamwenga zina ure wa mikono gana mwenga. Shuka hizo nazo zagbwirirwa ni viguzo mirongo miiri virivyoinjizwa kahi za makolo ga kuimisira mirongo miiri ga shaba, ela vigbwadzikovye vya kutsomekera na vihundevye vya mviringo kala ni vya feza. ¹²Mtswerero wa dzuwa, kpwadzengbwa na shuka zirizokala zosi phamwenga zina ure wa mikono mirongo mitsano. Shuka hizo nazo zagbwiririrwa ni viguzo kumi, virivyoinjizwa kahi za seemu za kolo kumi za shaba, ela hivyo vigbwadziko vya kutsomekera na pete za viguzo kala ni vya feza. ¹³Uphande wa mlairo wa dzuwa ambako kala ndiko kpwenye mryango, nako kala kuna shuka ambazo zosi phamwenga zina ure wa mikono mirongo mitsano, ^14-15Mikono kumi na mitsano uphande huno wa mryango wa nyo muhala na mikono kumi na mitsano mryango wa uphande wanjina. Chila uphande, kala kuna viguzo vihahu ambavyo kala vikainjizwa kpwenye makolo mahahu ga kuimisira. ¹⁶Shuka zosi zirizodzengerwa hinyo muhala wa hema kala zikafumwa na katani swafi ya kuhendasukpwa. ¹⁷Seemu za koloni za vyo viguzo vyosi kala ni vya shaba, vigbwadziko vya kutsomekera na pete za viguzo kala ni vya feza, kpwa hivyo feza ndiyo iriyohumika kutengezera ko dzulu ya viguzo, na hata kutengezera zo fwiho zirizohumirwa kugbwizanyira vyo viguzo vya nyo muhala. ¹⁸Shuka ya Paziya ya phatu pha kumenyera nyo muhala, zahenda shonwa na nyuzi za buluu, za zambarau na piya za kundu za katani swafi ya kuhendasukpwa. Shuka iyo kala ina ure wa mikono mirongo miiri na upana wa mikono mitsano dza vyo vya shuka zanjina za nyo muhala. ¹⁹Nayo kala ikadiniswa ni viguzo vine virivyokala ndani ya seemu za kolo ne za shaba, ela vigbwadziko vya kutsomekera na bangili za viguzo kala ni vya feza. Viguzo hivyo vyapakpwa feza hiko dzulu kpwenye. ²⁰Vigingi vyosi vya kuchitira hiro hema ra mkpwutano na vya nyo muhalawe kala ni vya shaba.

Vitu virivyohumika kudzengera hema

²¹Phahi hema ra ushaidi ririphoivwa, Musa achiaambira nyo Alawi aviinjize tsona isabuni vitu vyosi virivyohumika katika hiro dzengo, na achimtsambula Ithamari mwana wa Aruni mlavyadzi-sadaka aimirire kazi iyo. ^22-23Phahi, Musa walavya shariya iyo wakati Bezaleli mwana wa Uri mdzukulu wa Huri, wa mbari ya Juda, na myawe Oholiabu wa Ahisamaki, wa mbari ya Dani, ariphomarigiza kabisa hira kazi ambayo Mwenyezi Mlungu kala akamlagiza Musa aihende. Oholiabu kala ni mtsongi, na mtuluzadzi wa miundo, na mshonadzi wa katani swafi, na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu.

²⁴Phahi zahabu iriyohumika katika dzengo ra hema ra mkpwutano, iriyotanywa kula kpwa hizo zahabu zirizolaviwa sadaka ni Aiziraeli, kala ni kilo magana manane na mirongo sabaa na sabaa, na giramu magana mahahu, kulengana na chipimo cha hipho hemani. ^25-2638:25–26 Kutsama 30:11–1638:25–26 Mathayo 17:24Atu osi ariokala na miaka mirongo miiri na kpwenderera arioisabiwa ni Musa, atuluka alume elufu magana sita na tahu, na magana matsano na mirongo mitsano. Chila mmwenga kahi ya hano walavya giramu tsano za feza.38:25–26 Giramu tsano ni kama robo wakiya. Phahi, zosi zichituluka kilo elufu tahu, na kumi na nane kasorobo za feza kulengana na chipimo cha hipho hemani. ²⁷Kilo elufu tahu za feza zahumirwa kutengezera seemu za kolo gana mwenga za hiro hema na za paziya. Kilo mirongo mihahu chila dibwa. ²⁸Hizo kilo kumi na nane kasorobo zirizosala Bezaleli achizihumira kutengezera vigbwadziko vya kutsomekera na pete za hivyo viguzo, tsona achizitengezera hivyo viguzo hiko dzulu kpwenye.

²⁹Sadaka ya shaba yatuluka kilo elufu mbiri, gana, mirongo miiri na ne. ^30-31Naye Bezaleli achiihumira kutengezera seemu zosi za makolo za shaba za mryango wa hiro hema ra mkpwutano, za hinyo muhala wa hema, za mryango wa hinyo muhala, na vigingi vyosi vya kuchitira hema na vya muhalawe. Tsona achiihumira kutengezera hipho phatu pha kulavira sadaka pha shaba na wayawe wa shaba, na miyo yosi ya kuhumika hipho phatu pha kulavira sadaka.

Mavwazi ga alavyadzi-sadaka

Chisibao chire

(Kutsama 28:6–14)

¹Hinyo mafundi ahumira hizo nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu, kushona mavwazi ga kuhendera kazi kpwenye hiro hema ra mkpwutano. Phahi amshonera Aruni mavwazi dza viratu Musa arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu. ²Hicho chisibao chire achishona na zahabu, na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu, na katani swafi ya kuhendasukpwa dza lugbwe. ³Chisha ahala iyo zahabu achiipiga na nyundo hata ichikala bambasha, chisha achirikata waya ndide-ndide. Waya zira achizishona phamwenga na hizo nyuzi za buluu, na za zambarau, na za kundu na iyo katani swafi ya kusukpwa. Kazi ihi yosi aihenda chiufundi. ⁴Alafu, aho vivyo achitengeza mikowa miiri ya kufungira cho chisibao na achiishona mo mafuzini. Chila fuzi mkpwowa mmwenga. ⁵Nyo mkumbuu wa cho chisibao nao achiushonato na nyuzi za zahabu, na za buluu, na za zambarau, na za kundu, na katani swafi ya kuhendasukpwa, dza viratu vya chisibao, achiugbwizanya na cho chisibao vichikala chitu chimwenga. Chila chitu achichitengeza dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa. ⁶Kula phapho, achitengeza higo mawe ga shohamu, achigaandika madzina ga hinyo ana kumi na airi a Iziraeli dza viratu mutu anayetsusa zahabu atengezavyo muhuri, halafu achigazungulusira marembo ga zahabu. ⁷Ariphomala, achigahala go mawe achigafunga na yo mikowa mo mafuzini mwa cho chisibao ili gakale gachimtambukiza Mlungu kuhusu ana a Iziraeli, dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa.

Chifuko cha chifuwani

(Kutsama 28:15–30)

⁸Phahi ariphomala kutengeza hicho chisibao, achiandza kutengeza hicho chifuko cha chifuwani. Hicho nacho achitengeza na zahabu, na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu na katani swafi ya kusukpwa dza vyokala hicho chisibao. Kazi hino yahendwa ni mutu aimanyaye. ⁹Chifuko hicho achitengeza na chitambaa cha kuhenda kundzwa kano mbiri. Urewe na upanawe kala visawa-sawa tse, hiku robo ya mkpwono, kuno robo ya mkpwono. ¹⁰Ariphomala kuchishona achichiinjiza mistari mine ya marembo ga mawe ga samani. Msitari wa mwandzo kala una mawe gaihwago akiki, topazi na alimasi ya kundu; ¹¹Msitari wa phiri kala una mawe gaihwago zumaridi, yakuti ya buluu na alimasi. ¹²Msitari wa hahu kala una mawe gaihwago jasinitho, akiki ya kundu na amethisito. ¹³Na mraba wa ne uchikala na mawe gaihwago zabarajadi, na shohamu, na jasipa. Phahi mawe gaga gosi gazungulusirwa marembo ga zahabu. ¹⁴Kpwa jumula, mawe gosi garigohumika kala ni mawe kumi na mairi. Na chila namuna ya dziwe kahi za higo kumi na mairi, raandikpwa dzina mwenga kahi za higo madzina kumi na mairi ga ana a Iziraeli. Madzina higa gaandikpwa dza viratu fundi atsongavyo muhuri, na gachihala phatu pha mbari zosi za Iziraeli. ¹⁵Phahi ariphomala hivyo, cho chifuko achichitengezera mikufu miiri ya zahabu swafi, ya kuhendasukpwa avi ni lugbwe. ¹⁶Kula phapho, achitengeza pete mbiri za marembo za zahabu na pete zanjina mbiri za zahabu. Achihala hizo pete mbiri achizigbwizanya na iyo mitse miiri ya cho chifuko ¹⁷halafu hira mikufu miiri ya zahabu achiilundziza na zira pete katika iyo mitse ya cho chifuko. ¹⁸Hizo tsa zanjina mbiri za iyo mikufu, achizilundzanya na hizo pete za marembo, halafu hizo pete achizigbwizanya na hizo kowa za mbere ya cho chisibao mo mafuzini. ¹⁹Ariphomala hivyo, achitengeza pete mbiri za zahabu, achizigbwizanya na iyo mitse ya tsini ya cho chifuko cha ndani, chirichokala chikalarira cho chisibao. ²⁰Anamala hipho, achitengeza bangili mbiri tsona, za zahabu achizigbwizanya na hizo tsa mbiri za mbere zirizo tsini ya cho chisibao, phephi na cho chirichogbwizanyirwa, na dzulu chidide ya hinyo mkumbuu wa kushonwato. ²¹Ariphomala hivyo, achihala zo bangili za cho chifuko achizifunga na zo za chisibao na uzi wa buluu, ili cho chifuko chisikale rejereje, ela chidine hipho dzulu ya nyo mkumbuu wa kushonwato dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa.

Mavwazi ganjina ga alavyadzi-sadaka ganashonwa

(Kutsama 28:31–43)

²²Chisha phahi ariphokala akamarigiza kutengeza cho chifuko cha chifuwani, Bezaleli wahumira uzi wa buluu macheye kufuma yo kandzu phamwenga na cho chisibao chire. ²³Kandzu iyo kala ina singo ya kahi-kahi, iriyozungulusirwa mshono wa nyuzi, sedze ikatsanika-tsanika. ^24-25Na ariphomala, ro pindo ra tsini ra iyo kandzu, warizungulusira kengele za zahabu na marembo ga makomamanga garigoshonwa na nyuzi za buluu, za zambarau, za kundu na za katani swafi ya kusukpwa. ²⁶Kpwa hivyo ro pindo rosi achirizungulusira makomamanga na kengele za zahabu dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa. Hipha kengele, hipha komamanga, hipha kengele hipha komamanga, hata pindo rosi achirimala kurizungulusira kengele na makomamanga.

^27-28Chisha phahi ariphomala kufuma yo kandzu, achimfumira Aruni na anae majoho, na kofiya, na viremba, vyosi vya katani swafi. Chisha achiafumira suruwale fupi za ndani za katani swafi ya kuhendasukpwa. ²⁹Tsona achiafumira mikanda ya katani swafi iriyosokotwato na nyuzi za buluu, za zambarau na za kundu dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa. ³⁰Anala phapho, achitengeza hicho chibamba cha kufunga chirembani, na zahabu swafi, na achiandika dza viratu fundi atsongavyo muhuri, MTAKATIFU WA MWENYEZI MLUNGU, ³¹achichihala achichifunga dzulu ya cho chiremba na mkpwowa wa buluu dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa.

Musa anaabariki Aiziraeli kpwa kazi ariyoihenda

³²Sambi, hinyo ana a Iziraeli ariphomala kuihenda iyo kazi ya hema ra mkpwutano, dza viratu Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa, ³³achirihala hiro hema phamwenga na miyoye, vyosi achimrehera Musa. Phahi amrehera chila chitu. Vihundevye vya kufwinikira vya kugbwizanyira na kutsomekera, na mimo, na maphalu, na viguzo na seemuze za koloni. ³⁴Tsona achimrehera vyandaruwa vya hiro hema, chimwenga cha chingo za turume za kutiywa rangi ya kundu, na chanjina cha chingo za pomboo, na shuka za paziya. ³⁵Chisha achimrehera hiro sanduku ra chilagane na migongoye ya kutsukurira, na chifwinikoche ambacho ni chihi cha mbazi. ³⁶Tsona achimrehera meza ya kulavira sadaka za mikahe na miyoye yosi, na mikahe ya kuikpwa mbere za Mwenyezi Mlungu, ³⁷na chinara cha kuikira taa cha zahabu swafi na miyoye yosi, na taa phamwenga na mafuha. ³⁸Halafu, achimrehera phatu pha kulavira sadaka pha kufukizira uvumba pha zahabu, na mafuha ga utakaso, na uvumba, na shuka za paziya ya mryango wa hema. ³⁹Tsona achimrehera hipho phatu pha kulavira sadaka pha shaba, na wayawe wa shaba, na miyoye yosi, birika phamwenga na maguluge, na migongoye ya kutsukurira. ⁴⁰Chisha taasikire hipho, amrehera shuka za paziya za muhala wa hema, na viguzovye, na vizingitivye, na shuka za paziya ya mryango wa uwa, na nyugbweze, na vigingivye vya kuchitira, na miyo yanjina yosi ya kuhumirwa kpwenye utumishi kahi za hema ra mkpwutano. ⁴¹Tsona achimrehera mavwazi ga kufumwato ga kuhendera kazi pho Phatu Phatakatifu, mavwazi matakatifu ga mlavyadzi-sadaka Aruni, na mavwazi ga anae alume ga kuhendera kazi ya ulavyadzi-sadaka.

⁴²Kpwa hivyo hinyo Aiziraeli achikala akamala kutengeza chila chitu arichokala Mwenyezi Mlungu akamlagiza Musa achihende. ⁴³Phahi Musa ariphoilola iyo kazi achiona kukala hinyo atu akaihenda sawa-sawa, dza viratu vira Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza. Kpwa hivyo achiabariki.

Malagizo kuhusu kuchita hema ra mkpwutano

¹Mwenyezi Mlungu wamuamba Musa, ²“Ifikapho siku ya kpwandza ya mwezi wa mwandzo, chita Hema ra Mkpwutano. ³Injiza Sanduku ra Ushaidi, chisha uriike ndani ya paziya inayotenga phatu photengbwa kpwa ajili ya Mlungu. ⁴Uinjize meza na upange vyosi ambavyo ni vikale dzuluye. Tsona chitiye Hemani chira chinara cha kuikira taa na uike taaze dzuluye. ⁵Mbere za Sanduku ra Ushaidi kondze ya paziya ya ndani undaika phatu pha kufukizira uvumba. Chisha uzibe na paziya yanjina mryango wa kuinjirira Hemani. ⁶Alafu pho phatu pha kulavira sadaka za kuochwa phaike mbere ya mryango wa hema ra mkpwutano, ⁷na yo simikiro ya kutawazira yiikpwe kahi-kahi ya ro hema ra mkpwutano na phatu pha kulavira sadaka, chisha yiodzazwe madzi. ⁸Undadzenga muhala wa paziya kuzunguluka Hema na phatu pha kulavira sadaka, na uike paziya ryangoni mwa hinyo muhala.

⁹“Chisha undahala gara mafuha na upake hema na miyo yosi iriyo ndani na indakala ikatengbwa kpwa Mlungu. ¹⁰Badaye paka mafuha phatu pha kulavira sadaka za kuochwa na miyoye yosi, na indakala ikatengbwa kpwa Mlungu kamare. ¹¹Uchila hipho, hala yo simikiro phamwenga na maguluge, uimwagire mafuha uyiike mbere zangu.

¹²“Halafu rehe Aruni na anae ryango ra Hema ra Mkpwutano na uatawaze na madzi. ¹³Chisha umvwike Aruni vwazi ra mlavyadzi-sadaka, umpake mafuha, na umtenge, ili aweze kunihumikira dza mlavyadzi-sadaka. ¹⁴Arehe anae nao uavwise zira kandzu. ¹⁵Tsona apake mafuha dza uchivyohenda ise yao, ili nao anihumikire dza alavyadzi-sadaka. Kupakpwa kpwao mafuha kundaahenda akale alavyadzi-sadaka a maisha na hata vivyazi vyao vyosi.”

¹⁶Musa wahenda chila chitu ambacho Mwenyezi Mlungu kala akamlagiza. ¹⁷Phahi siku ya kpwandza ya mwezi wa mwandzo wa mwaka wa phiri bada ya kutuluka Misiri, Hema ra Mkpwutano rachitwa. ¹⁸Musa wadzenga ziyo ra Hema: Achiika vyuma vya tundu kugbwirira nguzo, achiimisa nguzo, vizingiti, na achipanga boriti. ¹⁹Ndipho achizungulusa nguwo kubwiningiza ziyo ra Hema, na dzulu ya iyo nguwo achibwiningiza chingo, dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza.

²⁰Chisha achihala hira myalawe miiri, achiyiika ndani ya Sanduku ra Ushaidi. Alafu achihala migongo miiri ya kutsukurira Sanduku, achiitsomeka kpwenye bangili za Sanduku, na achifwinika na chihi cha mbazi pho dzuluye. ²¹Phahi wainjiza rira Sanduku ra Ushaidi ndani ya Hema. Naye achiika paziya mbere ya hiro Sanduku na richikala tarionekana, dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa. ²²Musa waika meza ndani ya hema ra mkpwutano, uphande wa vurini wa Hema, kondze ya hira paziya ya ndani. ²³Na achiika mkpwahe dzulu ya meza mbere za Mwenyezi Mlungu, dza Mlungu arivyomlagiza. ²⁴Achiika chinara cha kuikira taa ndani ya hema ra mkpwutano, uphande wa mwakani kulolana na meza. ²⁵Naye mbere za Mwenyezi Mlungu, achiika taa dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa.

²⁶Musa waika phatu pha kulavira sadaka photengezwa na zahabu mura ndani ya hema ra mkpwutano mbere ya paziya, ²⁷na achifukiza uvumba unukao vinono dzuluye, dza viratu arivyolagizwa ni Mwenyezi Mlungu.

²⁸Badaye Musa waika paziya mryango wa Hema. ²⁹Achiika phatu pha kulavira sadaka za kuochwa kondze, phephi na mryango wa ro hema ra mkpwutano. Na achilavya sadaka ya kuochwa na sadaka ya unga, dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza. ³⁰Waika simikiro ya kutawazira kahi-kahi ya ro hema ra mkpwutano na phatu pha kulavira sadaka, na achiitiya madzi. ³¹Musa, Aruni na anae aihumira hira simikiro kutawaza mikono na magulu gao. ³²Atawaza wakati kala anainjira Hemani ama wakati anasengerera phatu pha kulavira sadaka, dza Mwenyezi Mlungu arivyomlagiza Musa. ³³Phahi Musa wadzenga uwa wa paziya kuzunguluka Hema na phatu pha kulavira sadaka, na achiziba paziya mryango wa hinyo muhala. Hipho Musa achikala akamala kazi yosi.

Ingu dzulu ya Hema ra Mkpwutano

³⁴40:34 1 Afalume 8:10–11; Isaya 6:4; Ezekieli 43:4–5; Maono 15:8Phahi ingu ratserera, na ririphobwiningiza Hema ra Mkpwutano, mwanga wa Mwenyezi Mlungu wangʼala himo ndani. ³⁵Musa kayaweza kuinjira ndani ya hema ra mkpwutano kpwa sababu ingu kala rikatserera dzuluye, na mwanga wa Mwenyezi Mlungu kala ukangʼala himo ndani. ³⁶Vyaro vyao vyosi Aiziraeli kala achiandza wakati rira ingu kala rikaunulwa kula dzulu ya Hema. ³⁷Ro ingu siku zosi kala nkukala dzulu za hema ra mkpwutano. Kahi ya vyaro vyao, nyo ana a Iziraeli kala taaweza kuvundza kambi na kpwenderera na charo, hadi ro ingu riuke pho dzulu ya hema. ³⁸Aiziraeli kala achiona ingu ra Mwenyezi Mlungu dzulu ya Hema wakati wa mutsi na usiku kala achiona moho unaaka dzuluye. Higo gaenderera wakati wosi wa vyaro vyao.