2 Timothi

Baruwa ya phiri ya Paulo yomuandikira

TIMOTHI

Tanga mbere

Labuda baruwa hino ndiyo ya mwisho kuandikpwa ni Paulo. Hino baruwa inaeleza zaidi kuhusu gara Paulo anagobisha. Anamkalata msaidiziwe Timothi aenderere kukala mfuasi mnono wa Jesu na akale tayari kuvumirira achiphahwa ni shida. Tsona aenderere kufundza ukpweli dzulu ya Jesu Muokoli, na adzirinde na alimu a handzo.

Baruwa hino inabisha sana kuhusu uwezo wa Mlungu dzulu ya vitu vyosi. Dzagbwe mateso garedza na gandaenderera kuenjerezeka, Mlungu anatawala. Kpwa hivyo osi amuaminio taalondwa kuogopha chitu chochosi.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Mwadzo 1:1–2

Paulo anatiywa moyo ni Timothi 1:3–18

Sifwa za mtumishi muaminifu 2:1–26

Mateso ndigokpwedza 3:1–9

Kuenderera kumkuluphira Mlungu 3:10—4:8

Malagizo kpwa Timothi na salamu 4:9–22

¹Baruwa hino ila kpwangu mimi Paulo, mtume wa Masihi Jesu. Kpwa mendzwa ya Mlungu náhewa uwezo niatangazire atu uzima ambao waahidiwa kpwa kuungana na Jesu Muokoli.

²1:2 Mahendo 16:1Nakuandikira uwe mwanangu Timothi nikumendzaye sana.

Baba Mlungu na Bwana wehu Masihi Jesu naakujaliye, akuonere mbazi na ukaleto.

Paulo anamtiya moyo Timothi

³Mino namshukuru Mlungu ambaye namhumikira moyo kutsuka dza vyo akare angu arivyohenda. Wakati navoya, nikukutambukira ikale usiku ama mutsi. ⁴Nchitambukira vira urivyotulukpwa ni matsozi, phahi nkuaza sana kukuona tsona, nami nindaonato huchikutana. ⁵1:5 Mahendo 16:1Piya natambukira vyokala unamkuluphira Jesu chikpweli-kpweli, ambapho mwandzo kuluphiro riro kala rina wawayo Loisi na mayoo Yunisi. Hivi sambi nina hakika una kuluphiro dza riro. ⁶Kpwa hivyo nakutambukiza uhumireto chira chipawa urichohewa ni Mlungu nriphokubandikira mikono. ⁷Mana Mlungu wahupha roho wa kuhuhenda hukale na nguvu, kumendzana na kudzikanya, ela kayahupha roho wa kuhuhenda hukale aoga.

⁸Phahi usione waibu kulavya ushaidi wa Bwana wehu, wala usinionere waibu mimi mfungbwa kpwa sababuye. Ela kala tayari kugaya phamwenga nami unaphotangaza habari nono kuhusu Jesu Muokoli kpwa kukuluphira nguvu uhewazo ni Mlungu. ⁹Mlungu mwenye ndiye ariyehuokola na achihuiha huishi bila ya lawama. Naye wahenda hivyo si kpwa sababu swiswi hwahenda rorosi nono. Ela ni kpwa lengore mwenye, kama arivyopanga kuhuonera mbazi kpwa kuungana na Masihi Jesu kabila ya dunia kuumbwa. ¹⁰Na sambi Mlungu wahuikira wazi mbazize kpwa kpwedza kpwa Masihi Jesu, Muokoli wehu. Na kutsupira iyo habari nono, hunamanya kukala waangamiza chifo, achihurehera uzima wa kare na kare. ¹¹1:11 1 Timothi 2:7Naye Mlungu wanitsambula nikale mtume, mwalimu na muhubiri wa iyo habari nono. ¹²Ndiyo mana ninagaya, ela siona waibu. Mana nammanya hiye nriyemkuluphira, tsona nina hakika andarinda iyo habari nono ariyoniikira mwangu mikononi hadi siku iyo ya mwisho.1:12 Mana ganjina ni: Tsona nina hakika andarinda chira nrichomuikira mikononi hadi siku iyo ya mwisho.

¹³Lunga mfwano wa mafundzo ga kpweli nrigokufundza, tsona dinisa kukuluphira na kumendza anjina kpwa kuungana na Jesu Muokoli. ¹⁴Kpwa uwezo wa Roho Mtakatifu akalaye mwehu mioyoni, rinda hinyo ujumbe urioikirwa mwako mikononi.

¹⁵Timothi, unamanya kukala atu osi hiku jimbo ra Asia aniricha machiyangu, atu hinyo ni phamwenga na Figelo na Herimogene. ¹⁶Ela navoya Bwana Jesu aaonere mbazi atu a nyumba ya Onesiforo, kpwa mana wanitiya moyo na achiniterya kano nyinji, wala kayaona waibu kpwa vira ni mfungbwa. ¹⁷Tsona ariphotsoloka Rumi, wahenda chadi cha kuniendza chila phatu hadi achiniphaha. ¹⁸Nawe unamanya vira arivyoniterya na mambo manji nriphokala hiko mudzi wa Efeso. Navoya Mlungu amuonere mbazi Onesiforo siku Bwana Jesu ndiphouya.

Asikari muaminifu wa Jesu

¹Mwanangu Timothi, kala imara kpwa kutegemea mbazi na mendzwa ya Mlungu huriyonayo kpwa kuungana na Jesu Muokoli. ²Na gara mambo ambago wanisikira ninagafundza mbere za mashaidi anji, gaike mikononi mwa atu aaminifu ndioweza kufundza atu anjina. ³Vumirira mateso phamwenga naswi kama asikari mnono wa Jesu Muokoli. ⁴Kpwa mfwano asikari ariye kazini nkulonda kuhamira mkpwuluwe, kpwa hivyo kadzishuulisha na mambo ga maisha ga kawaida. ⁵Vivyo hivyo mutu wa kushindana mairo kaweza kuphaha tuzo bila ya kulunga malagizo ga mairo. ⁶Tsona mkurima ariye na chadi cha kurima ndiye ambaye anafwaha akale wa kpwandza kutophola mavunoge. ⁷Phahi phundza vinono sana iyo mifwano niilavyayo, mana Bwana andakuterya umanyeto mambo higa gosi.

⁸Usiyale kala Jesu Masihi, ambaye ni chivyazi cha Mfalume Daudi, wafufulwa. Na hizo ndizo habari nono nihubirizo, ⁹na kpwa sababu iyo nagayiswa, hata nafungbwa silisili dza mutu mui. Ela neno ra Mlungu tariweza kufungbwa silisili. ¹⁰Kpwa hivyo mino ninavumirira chochosi kpwa ajili ya atu ariotsambulwa ni Mlungu, ili nao piya aphokere wokofu na utukufu wa kare na kare kpwa kumkuluphira Jesu Muokoli.

¹¹Hinyu ni msemo wa kuaminika:

Ichikala hwafwa phamwenga naye,

phahi piya hundaishi naye.

¹²2:12 Mathayo 10:33; Luka 12:9Huchivumirira hadi mwisho,

phahi piya hundatawala naye.

Huchimkahala,

naye piya andahukahala.

¹³Husiphokala aaminifu,

iye andakala muaminifu,

mana kaweza kudzikahala mwenye.

Muhendadzi-kazi yekubaliwa ni Mlungu

¹⁴Atambukize atu mambo higa na uakanye mbere za Mlungu ariche kulumbana kuhusu maneno ga kuphupha, mana kundaangamiza atu aphundzao. ¹⁵Henda chadi ueleze vinono neno ra kpweli kuonyesa Mlungu wakukubali kukala u muhendadzi-kazi asiyeona waibu. ¹⁶Dziepushe na malumbano ga chijinga, mana atu anaolumbana hivyo anazidi kukala kure na Mlungu. ¹⁷Mafundzo gao gandagota dza chironda cha mrema. Mfwano wa atu afundzao higo ni Himenayo na Fileto, ¹⁸ambao aricha kulunga ukpweli. Nao nkuamba kukala kufufulwa kpwa ariofwa kpwatsapa kare, nao anaangamiza imani ya afuasi anjina. ¹⁹2:19 Isabu 16:5Ela msingi wa ukpweli wa Mlungu wadina ndindindi na watiywa muhuri wa maneno higa: “Mlungu anamanya ariye wakpwe,” na “Chila mutu akubaliye kukala iye ni Bwana, ni lazima ariche mai gosi.”

²⁰Ndani ya nyumba kulu ya mutu mwenye nafwasi muna miyo ya chila aina. Muna yotengezwa na zahabu na feza, piya muna yanjina yotengezwa na mbao na ulongo. Miyo yanjina ni ya mahumizi ga ishima, na yanjina ni ya mahumizi ga kawaida. ²¹Phahi mutu achidzitenga na mambo higo mai, andakala mwiyo unaofwaha kpwa mahumizi ga ishima. Mana andakala akatengbwa kpwa Bwanawe na kutayarishwa kpwa chila kazi nono.

²²Dzitenge kabisa na tamaa mbaya za ubarobaro. Lunga garigo ga haki, gbwiririra kuluphiro, uhende chadi cha kumendza ayao, na usagale na amani. Henda higo gosi phamwenga na atu osi ahadzao Bwana moyo kutsuka. ²³Tsona nakuamba, dzitenge na malumbano ga chipumbavu na ga chijinga, kpwa sababu nkuhenda atu kukosana vibaya. ²⁴Kpwa mana ni lazima mtumishi wa Bwana Jesu asikale na chibako. Ela ni akale na mbazi kpwa chila mutu, akale anaweza kufundza, tsona akale mvumirizi. ²⁵Hinyo atu ambao anakupingani, ni lazima muakanye kpwa upole. Chahi Mlungu andaagaluza mioyo ili atubu na kuelewa marifwa ga kpweli. ²⁶Kpwa njira iyo andaphaha kungʼalwa ni matso achimbire muhego wa Shetani, ambaye waagbwira na achiahenda alunge mipangoye.

Hatari ya siku za mwisho

¹Mwanangu Timothi, manya kukala siku za mwisho zindakala za tabu. ²Mana atu andadzimendza, andamendza pesa, andakala na ngulu, na andadziona muhimu kuriko anjina. Andalaphiza ovyo ovyo, taandaogopha avyazi ao, tsona andakala atu asio na shukurani na asiomuogopha Mlungu. ³Atu andakala asiomendza wala kuswamehe ayawao, tsona afyakatsi, asiodzizuwiya, akatili na asiohamirwa ni chitu chochosi chinono. ⁴Piya andakala asalatadzi, asiojali chitu, atu a kudzinyobola na kumendza raha za dunia kuriko kumendza Mlungu. ⁵Nao andaonekana avi anaogopha Mlungu, ela andakahala nguvuze. Phahi atu dza hinyo, dzitenge nao. ⁶Anjina aho nkudziinjiza midzi ya achetu enye nia nyonje, achahala zewe hara ambao ahendwa atumwa ni dambi na kulongozwa ni tamaa mbii za chila aina. ⁷Chila wakati achetu hinyo nkudzifundza mambo maphya, ela ukpweli taaweza kuumanya. ⁸3:8 Kutsama 7:11Hinyo atu anapinga ukpweli dza viratu Yane na Yambire3:8 Yane na Yambire: Higa ni madzina ambago tagamo kpwenye Chilagane cha Kare. Inaaminika kukala madzina higa ni hara Amisiri airi atsai ambao ampinga Musa ariphokala analonda kulongoza Aiziraeli kula Misiri. (Soma chitabu cha Kutsama 7:11,22.) arivyompinga Musa. Achili zao zabanangika na kukuluphira kpwao ni kpwa bure. ⁹Nao taandafika kure, mana upumbavu wao undamanyikana wazi na chila mutu, dza viratu upumbavu wa Yane na Yambire urivyomanyikana.

Paulo analavya malagizo kpwa Timothi

¹⁰Ela uwe Timothi, unamanya mambo gosi nifundzago, vira ninavyosagala na atu, na lengo ra maisha gangu. Piya unamanya rira ninarokuluphira, ninavyovumirira, na ninavyomendza atu. ¹¹3:11 a Mahendo 13:14–52; b Mahendo 14:1–7; c Mahendo 14:8–20Tsona unamanya vira nrivyogaya na kuphaha mateso, hasa gara garigoniphaha hiko midzi ya Antiokia, Ikonio na Lisitira. Mino kuko náhenderwa mateso makulu, ela Bwana Jesu wanitivya na tabu zosi hizo. ¹²Kpwa kpweli chila mutu ndiyelonda kusagala masagazi ga kumuogopha Mlungu kpwa kumkuluphira Masihi Jesu, andateswa. ¹³Ela atu ayi na alimu a handzo andaenderera kuchenga ayawao na kuchengbwa, nao andazidi kukala ayi.

¹⁴Ela uwe ni lazima uenderere kugbwira hinyo ukpweli uriofundzwa na kuamini chikpweli-kpweli. Mana we mwenye unaamanya ariokufundza ni ano ani, ¹⁵na wamanya Maandiko ga Mlungu hangu wanacheo. Higo ganaweza kukulongoza kpwa busara kuphaha wokofu kpwa kumkuluphira Jesu Muokoli. ¹⁶Higo Maandiko gosi galongozwa ni Mlungu kpwa livuho ra Rohowe, nago ganafwaha kpwa mafundzo, kudemurira atu kpwa makosa gao, kualongoza ariche kuhenda dambi, na kuaelekeza aishi maisha gamhamirago Mlungu. ¹⁷Na kpwa njira iyo mutu wa Mlungu andakala akakamilishwa na kuikpwa tayari kpwa kuhenda chila kazi nono.

¹Nami nakulagiza mbere za Mlungu na Jesu Muokoli ambaye andakpwedza na ufalumewe kutawala atu osi na kuahukumu, akale ni azima au afwa: ²Tangaza Neno ra Mlungu na dinisa kuritangaza, wakati ufwahao na usiofwaha. Na kpwa kuafundza atu na kuavumirira sana, uambire wazi makosa gao, uademurire na uatiye moyo. ³Mana kuredza wakati ambapho atu taandavumirira kuphundza mafundzo ga kpweli, ela andalunga tamaa zao. Andadzikusanyira ndulu ya alimu ambao andaambira gara alondago kusikira. ⁴Andarema tsetsetse kuphundza maneno ga kpweli kpwa kugalozera kogo, na kugalukira adisi za handzo. ⁵Ela uwe kala matso katika chila dzambo, uvumirire tabu, udinise kutangaza habari nono kuhusu Jesu, na umarigize kaziyo nono.

⁶Kpwangu mimi, maisha gangu ganalaviwa dza sadaka, nami wakati wangu wa kufungbwa matso u phephi. ⁷Dza mutu wa kushindana mairo nikazola mairo kpwa chadi na kumala mashindano, 4:7 Ama: Nikapigana kpwa chadi viha vinono, nikamala mashindano. nami nikakala muaminifu hadi mwisho. ⁸Phahi Mlungu, waniikira tuzo ya haki ambayo siku ya uamuli, Bwana Jesu, ambaye ni muamuli wa haki, andanipha phamwenga na atu osi ariomgodzera kpwa hamu kpwedzakpwe.

Wasiya wa Paulo

⁹Henda chadi wedze kpwangu upesi, ¹⁰4:10 a Akolosai 4:14; Filemoni 1:24; b 2 Akorintho 8:23; Agalatia 2:3; Tito 1:4mana Dema wahamirwa ni dunia hino ya rero na achinichimbira, achiphiya mudzi wa Thesalonike. Piya Kireske waphiya jimbo ra Galatia, naye Tito achiphiya jimbo ra Dalimatia. ¹¹4:11 a Akolosai 4:14; Filemoni 1:24; b Mahendo 12:12,25; 13:13; 15:37–39; Akolosai 4:10; Filemoni 1:24Luka macheye ndiye yesala phamwenga nami. Kpwa hivyo ndzo na Mariko, mana anaweza kuniterya kuhenda kazi yangu. ¹²4:12 Mahendo 20:4; Aefeso 6:21,22; Akolosai 4:7,8Tikiko námhuma mudzi wa Efeso. ¹³4:13 Mahendo 20:6Phahi wakati uredza, usiyale koti rangu roriricha kpwa Karipo hiko mudzi wa Tirowa. Piya unirehere vitabu vyangu, haswa vira vya chingo.

¹⁴4:14 a 1 Timothi 1:20; b Zaburi 62:12; Arumi 2:6Yuya fundi wa vyuma aihwaye Isikanda, wanihendera vibaya sana. Bwana andamripha kpwa gara arigonihendera. ¹⁵Uwe nawe dzimanyirire naye, kpwa sababu kala achirema sana ujumbe wehu.

¹⁶Niriphokala nadzikanira kano ya kpwandza kotini, takuna hata mutu mmwenga ariyekala uphande wangu. Atu osi aniricha machiyangu, ela navoya Mlungu aaswamehe! ¹⁷Ela Mlungu wakala phamwenga nami na achinipha nguvu, ili niweze kutangaza chikamilifu ujumbewe kpwa atu osi asio kala Ayahudi, aphahe kuusikira. Phahi wanitivya ili nisiolagbwe. ¹⁸Naye Bwana andanitivya na chila hendo ra uyi, na anitsukule salama hadi mlunguni kusagala na atue. Mlungu naatogolwe hata kare na kare. Amina.

Salamu

¹⁹4:19 a Mahendo 18:2; b 2 Timothi 1:16,17Niphozera Prisila na Akpwila, na atu osi a nyumbani mwa Onesiforo. ²⁰4:20 a Mahendo 19:22; Arumi 16:23; b Mahendo 20:4; 21:29Erasito wasala hiko mudzi wa Korintho, na Tirofimo ambaye kala ni mkpwongo namricha hiko chidzidzi cha Mileto. ²¹Henda chadi wedze kabila ya wakati wa mnyevu mkali. Mkaphozwa ni Ebulo, Pude, Lino, Klaudia na afuasi osi.

²²Navoya Mlungu akale phamwenga nawe, na akujaliyeni na mbazize mosi.

03-Mar-2006@15:25, Backup Description=27-Feb-2006@08:56, Steve -