1 Athesalonike

Baruwa ya kpwandza ya Paulo yoandikira

ATHESALONIKE

Tanga mbere

Paulo na Sila ndio arioandzisha kundi ra afuasi a Jesu hiko Thesalonike (soma chitabu cha Mahendo ga Mitume, 17:1–9). Atu a hiko kala taamanya Mlungu hata anaabudu vizuka ela ariphofundzwa habari nono kuhusu Jesu achiamini na achiweza kuambira ayawao. Paulo ariphokala hiko Thesalonike wahenda kazi na mikonoye ili kudziendzera riziki, wala kayakala mutu wa kuvoya-voya. Phahi kpwazembuka alimu a handzo ariomzira Paulo na kupinga mafundzoge hata achiuka achendasagala mudzi wa Atheni (soma chitabu cha Mahendo ga Mitume, 17:14–15).

Bada ya muda Paulo wamhuma Timothi kpwendalamusa afuasi arioaricha Thesalonike (3:1–5). Timothi ariphouya wamuambira Paulo afuasi anaenderera na kuluphiro ela ana matatizo. Mana anjina taahenda tsona kazi kpwa anaona Jesu a phephi na kuuya (4:11–12). Ariofwererwa nao akadzimakira mana anaona atu aho ariofwa kabila ya Jesu kuuya taandafika kpwa Mlungu. Ndipho Paulo achiandika baruwa hino kuakanya na kuatiya moyo.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Paulo analamusa afuasi a Jesu na kushukuru Mlungu 1:1–3

Maisha na imani ya Athesalonike 1:4—3:13

Afuasi a Jesu anavyolondwa kusagala 4:1–12

Afuasi a Jesu ariofwa andafufulwa 4:13—5:11

Malagizo ga mwisho 5:12–22

Salamu 5:23–28

¹1:1 Mahendo 17:1Baruwa hino ila kpwa Paulo, Sila1:1 Chiyunani Sila piya ni kuihwa Silivano. na Timothi.

Hunakuandikirani mwimwi afuasi a Jesu murio hiko mudzi wa Thesalonike, atu a Baba Mlungu na Bwana Jesu Masihi.

Mlungu naakujaliyeni na mkaleto.

Maisha na kuluphiro ra Athesalonike

²Hukumshukuru Mlungu chila wakati kpwa sababu yenu, na wakati wa kuvoya, hunakuvoyerani piya. ³Mana wakati hunavoya Baba Mlungu hukutambukira mahendo manono muhendago kpwa sababu ya kuluphiro renu. Hukutambukira vira mendzwa yenu inavyokuhendani muhende kazi kpwa chadi, na vira muendereravyo kukala na uhakika wa kukala Bwana wehu Jesu Masihi andauya.

⁴Enehu, hunamanya kukala Mlungu anakumendzani, naye wakutsambulani ili mkale atue. ⁵Mana wakati huriphokufundzani habari nono kuhusu Jesu Muokoli, taiyakala ya maneno bahi, ela piya yakala na Roho Mtakatifu. Mana kala huna hakika kukala ujumbe hinyo ni wa kpweli; na mnamanya hurivyoishi namwi ili hukufundzeni kuishi maisha gamhamirago Mlungu.1:5 Chiyunani chinaamba, na kuishi phamwenga namwi yakala ni kpwa fwaida yenu.⁶1:6 Mahendo 17:5–9Mwimwi mwalunga mfwano wehu na mchiiga Bwana Jesu. Hata dzagbwe mwateswa sana ela mwaphokera ujumbe na raha irehwayo ni Roho Mtakatifu. ⁷Namwi mwakala mfwano wa afuasi osi murio nao hiko seemu za Makedonia na Akaya. ⁸Mana tamyaeneza ujumbe wa Bwana Jesu hiko Makedonia na Akaya bahi, ela piya habari za kuluphiro renu kpwa Mlungu zagota chila phatu. Kpwa hivyo tahuna ra kugomba tsona. ⁹Piya nyo enye anaenderera kugomba kuhusu vira murivyohukaribisha vinono na murivyoricha kuabudu vizuka mchigaluka kumuhumikira Mlungu wa kpweli ariye moyo. ¹⁰Chisha anagomba kuhusu vira mgodzeravyo Mwanawe edze kula mlunguni. Mlungu wamfufula, naye ndiye ndehutivya na hukumu kali yedzayo.

Kazi ya Paulo hiko Thesalonike

¹Enehu, mwimwi enye mnamanya kala charo chehu cha kpwedza kpwenu tachiyakala cha bure. ²2:2 a Mahendo 16:19–24; b Mahendo 17:1–9Mnamanya hurivyohenderwa mambo mai na kulaphizwa ni atu a mudzi wa Filipi na vira hurivyogaya hiko kabila ya kpwedza kpwenu. Ela Mlungu wahupha nguvu za kutangaza nenore2:2 Chiyunani chinaamba injili ya Mlungu. Dza vivyo kpwenye misitari ya 2:8 na 2:9 piya. bila wuoga, hata dzagbwe kala hukazangirwa ni hinyo ariohupinga. ³Mahubiri gehu tagayategemea handzo au nia mbii hipho huriphokuambirani mumkubali Jesu, wala tahulondere kuchenga mutu yeyesi. ⁴Badala ya hivyo Mlungu wahuona hu atu a kuaminika na a kufwaha kutangaza habari nono kuhusu Jesu Muokoli. Naswi tahugomba kufurahisha atu, ela hunalonda kumuhamira Mlungu amanyaye hata mioyo yehu. ⁵Mana mwi enye mnamanya kukala tahuyahumira maneno ga mtswano kpwa mkubali. Wala tahuyahumira werevu kudzifwitsa ili hufwaidike kula kpwenu, hata ye Mlungu ni shaidi wehu. ⁶Wala tahuyalonda kulikpwa ni atu, akale ni mwimwi au mutu wanjina yeyesi. ⁷Kpwa vira hu mitume a Jesu, hungeonyesa uwezo wehu na kuvoya mambo fulani kula kpwenu. Ela swino hwakala a pole kpwenu dza mchetu areraye anae atsanga. ⁸Hwakumendzani sana hata tahuyakushirikishani neno ra Mlungu macheye, ela piya maisha gehu, mana hwasagala phamwenga kama chitu chimwenga.

⁹Enehu, ikale tamtambukira hurivyohenda kazi kpwa chadi? Wakati huriphokutangazirani neno ra Mlungu, hwahenda kazi usiku na mutsi, ili maitaji gehu gasikale mzigo kpwenu. ¹⁰Mwimwi mu mashaidi gehu dza viratu Mlungu, kukala maisha gehu hiko kpwenu gakala manono na ga haki bila lawama. ¹¹Mnamanya vira hurivyohendera chila mmwenga dza viratu baba ahenderavyo anae mwenye. ¹²Hwakutiyani moyo, huchikuphani pore na huchizidi kukuambirani muishi maisha gamhamirago Mlungu. Mana wakutsambulani mtawale phamwenga naye na mphahe nguma dza iye.

¹³Tsona huna sababu yanjina ya kumshukuru Mlungu chila wakati. Huriphokureherani ujumbe wa Mlungu, tamyausikira na kuuphokera dza ujumbe wa mwanadamu, ela mwauphokera dza ujumbe wa Mlungu, na kpwa kpweli ndio. Nao unagaluza maisha genu mwimwi mukuluphirao. ¹⁴2:14 Mahendo 17:5Enehu, gago garigohendeka kpwenu gahenderwa makundi ga afuasi a Jesu Muokoli ario jimbo ra Judea. Kpwani vyo murivyogayiswa ni atu enu ndivyo afuasi a hiko Judea arivyogayiswa ni Ayahudi ayawao. ¹⁵2:15 Mahendo 9:23,29; 13:45,50; 14:2,5,19; 17:5,13; 18:12Mana Ayahudi anjina aolaga manabii ao, anjina achimuolaga Bwana Jesu. Na hivi sambi anahugayisa na anahuzoresa. Phahi anamtsukiza Mlungu, na kupinga atu osi ¹⁶kpwa kuhukahaza kutangaza ujumbe wa Jesu kpwa atu asio kala Ayahudi, mana anaogopha anjina andaokolwa. Chihivyo anadzienjerezera dambi chila siku. Kpwa hivyo vivi sambi uamuli mkali wa Mlungu ukaagbwerera.

Paulo anaaza kuonana na Athesalonike

¹⁷Enehu, huripholazimishwa kukurichani, hwatengbwa chimwiri swiswi na mwimwi kpwa muda, ela maazo gehu gachikala phamwenga namwi. Naswi hwajaribu chila njira kuuya tsona mana kala huna hamu ya kukuonani. ¹⁸Kala hunalonda hwedze hukuloleni. Nami nájeza kano nyinji nedze nikuloleni, ela Shetani achinizuwiya. ¹⁹Ndiphoima mbere za Bwana Jesu wakati achedza, huna hakika kukala mundakala mcheremkuluphira. Phahi mundahuenda huphahe zawadi, naswi hundakala na ngulu na raha. ²⁰Kpwa kpweli munahuhenda hukale na ngulu na raha kpwa sababu ya tabiya na mahendo genu manono.

¹3:1 Mahendo 17:15Mwishowe siyaweza kuvumirira zaidi, náona baha nisale Atheni machiyangu. ²Ela nákata shauri kumhuma mwenehu Timothi kpwenu. Naye ni muhumwa wa Mlungu wa kutangaza habari nono kuhusu Jesu ariyehuokola. Nami námhuma ili edze akutiyeni nguvu na akutiyeni moyo. ³Náhenda hivyo kpwa kusikale na yeyesi ndiyericha kumkuluphira Jesu kpwa sababu ya mateso higa. Mana mnamanya kukala mateso dza higo ni mpango wa Mlungu. ⁴Chisha wakati huriphokala phamwenga hwakuambirani chimbere kukala hundateswa, na kama mmanyavyo, hivyo ndivyo vyokala. ⁵Hino ndiyo sababu ya kumhuma Timothi. Siyaweza kuvumirira, ndiyo mana námhuma ili edze alole ichikala mcheremkuluphira Jesu. Kala nina wasiwasi chahi Shetani wakuchengani muchiricha kukuluphira, na kazi yehu ikale ya bure!

Timothi analavya ujumbe wa kutiya moyo

⁶3:6 Mahendo 18:5Sambi Timothi akauya, naye akahurehera habari za kuhutiya moyo kuhusu mendzwa yenu na vira muendereravyo kukuluphira. Akahuambira kukala munahutambukira chila wakati na muna hamu ya kuhuona dza vivyo hurivyo na hamu ya kukuonani. ⁷Kpwa hivyo enehu, katika tabu na mateso gehu gosi hukatiywa moyo kpwa sababu ya kudina kpwenu chilume. ⁸Mana hipha sambi maroho gehu gakauya phamwenga kpwa kusikira kala mkadina chilume kpwa kumkuluphira Bwana Jesu. ⁹Tahuweza kuricha kumshukuru Mlungu kpwa sababu ya raha ambayo munahutiya! ¹⁰Hunazidi kuvoya Mlungu usiku na mutsi, tsona hunavoya na mioyo yehu yosi, ili huphahe nafwasi ya kukuonani matso kpwa matso. Chisha hukufundzeni mambo zaidi ambago ni mgamanye kuhusu kumkuluphira Bwana Jesu.

¹¹Hunavoya Baba Mlungu mwenye na Bwana wehu Jesu ahutengezere njira ili hwedze vi sambi sambi. ¹²Naye Bwana Jesu naakutiyeni mbazi, mmendzane na kumendza atu osi, dza swiswi hunavyokumendzani. Namwi hendani hivyo zaidi na zaidi. ¹³Chihivyo andatiya nguvu mioyo yenu, namwi tamundakala na lawama wala makosa mbere za Baba Mlungu, wakati Bwana wehu Jesu ndiphokpwedza na malaikae osi.3:13 Malaikae: Mana yanjina ni atue.

Maisha gamhamirago Mlungu

¹Phahi enehu mwadzifundza kula kpwehu vira ambavyo mnalondwa muishi, ili kumuhamira Mlungu. Na kpwa sababu hu afuasi amwenga a Bwana Jesu, hunakuvoyani na kukukanyani muenderere kuhenda manono zaidi na zaidi. ²Mana mnamanya gara malagizo hurigokuphani kpwa uwezo wa Bwana Jesu. ³Mlungu anakulondani muishi bila lawama. Kpwa hivyo msikale azembe. ⁴Chila mlume analondwa amanye vira anavyoweza kuzuwiya mwiriwe.4:4 Mana yanjina ni: Chila mlume analondwa amanye vira ndivyoishi na mchewe kpwa ishima. Ni lazima kuishi maisha ga ishima, maisha gasigo lawama ⁵wala tamaa mbii dza atu asio na dini, au asiommanya Mlungu. ⁶Phahi mutu naasimkosere myawe hata chidide kuhusu dzambo hiri. Mana hwakuambirani kare na huchikukanyani kukala Bwana Jesu andaatiya adabu kali ahendao mambo higo. ⁷Mlungu wahuiha husagale masagazi gasigo lawama, wala si masagazi ga uzindzi. ⁸Kpwa hivyo anayebera mafundzo higa kamʼbera mutu, ela anamʼbera Mlungu ambaye anakuphani Roho Mtakatifu.

⁹Enehu, takuna haja ya kukuandikirani kuhusu kumendza afuasi ayawenu. Mana mwimwi enye mwafundzwa ni Mlungu kala ni lazima mmendzane. ¹⁰Namwi munamendza afuasi ayawenu osi hiko tsi ya Yunani, seemu ya Makedonia. Phahi enehu hunakuvoyani muenderere vivyo zaidi na zaidi. ¹¹Nia yenu naikale kusagala masagazi gasigo hoyo na mutu. Tsona chila mutu naashuulikiye mamboge na ahende kazi na mikonoye dza hurivyokulagizani. ¹²Muchihenda hivyo mundaishimiwa ni atu asiomkuluphira Jesu, na tamundakala na lazima ya kuadamira atu anjina kpwa maitaji genu.

Kufufuka kpwa Afuasi a Jesu

¹³Enehu, hunalonda mmanye ukpweli kuhusu afuasi a Jesu ariofwa, ili msisononeke dza atu asioamini kukala andafufuka. ¹⁴Swiswi hunaamini kukala Jesu wafwa na achifufuka. Kpwa hivyo naswi hunaamini piya kukala, Mlungu andaareha phamwenga na Jesu atu osi ariofwa kuno anamuamini Jesu.

¹⁵4:15 1 Akorintho 15:51,52Hiri hunarokuambirani ni fundzo ra Bwana Jesu kuhusu siku ndiphouya. Hakika swiswi ambao huchere moyo tahundaphiya mlunguni kabila ya hara ariofwa. ¹⁶Mana Bwana Jesu mwenye andatserera kula mlunguni na kulavya malagizo kpwa sauti kulu. Sauti ya malaika mkpwulu indasikirwa na gunda ra Mlungu rindapigbwa. Nao ndiofufuka mwandzo andakala hara ariofwa na kuno anamkuluphira Jesu. ¹⁷Naswi ndiokala huchere moyo wakati hinyo hundakusanywa phamwenga nao hiko mainguni kumchinjira Bwana Jesu. Phahi hundakala phamwenga na Bwana Jesu hata kare na kare. ¹⁸Kpwa hivyo, atiyeni moyo ayawenu na maneno higa.

Kalani tayari kpwa siku ya Bwana

¹Enehu, takuna haja ya kukuandikirani saa ama siku ndiphohendeka mambo higa. ²5:2 Mathayo 24:43; Luka 12:39; 2 Petero 3:10Mana mwi enye munamanyato kukala Bwana Jesu andakpwedza gafula, siku ambayo tamuitazamiya dza viratu muivi edzavyo usiku kuiya. ³Atu achikala anaamba, “Chila chitu chi sawa na salama,” hipho ndipho ndiphogbwererwa ni mashaka. Nago gandahendeka gafula dza viratu mayo akalavyo na utsungu ichikala mwana a phephi na kuvyalwa. Kpwa hivyo taindawezekana mutu kuchimbira mashaka higa.

⁴Ela enehu tamujizani; phahi siku iyo indakala gafula dza vira muivi edzavyo. ⁵Mwimwi mosi mu atu muishio mwangani, atu a mutsi. Hosi hunaomkuluphira Jesu tahu atu a usiku, wala a jizani. ⁶Kpwa hivyo nahusilaleni dza atu asiomanya kala Jesu andauya. Badala ya hivyo nahukaleni matso na hukale atu a chiasi. ⁷Mana atu alalao alala usiku, na alevi alewa usiku. ⁸5:8 Isaya 59:17; Aefeso 6:13–17Ela swiswi hu atu a mutsi, kpwa hivyo ni hukale na chiasi. Mendzwa yehu na kuluphiro rehu narikale dza vwazi ra chuma ra chifuwani. Tumaini rehu ra wokofu narikale dza kofiya ya chuma. ⁹Mana Mlungu kayahutsambula ili ahuangamize na uamuliwe mkali, ela wahutsambula huokolwe kpwa sababu ya gara ambago Bwana wehu Jesu Masihi wahuhendera. ¹⁰Naye wafwa kpwa fwaida yehu. Kpwa hivyo wakati achiuya, ikale huchere moyo ama hukafwa, andahuhala hukaishi phamwenga naye hata kare na kare. ¹¹Phahi tiyanani mioyo na mteryane dza muhendavyo sambi ili muweze kumkuluphira Mlungu zaidi.

Malagizo ga mwisho

¹²Enehu, hunakuvoyani muishimu vilongozi enu. Atu hinya anahenda kazi ya Bwana Jesu na chadi kpwa fwaida yenu, nao nkukukanyani msihende dambi. ¹³Apheni ishima kulu na muamendze kpwa sababu ya kazi ahendayo. Na ni lazima msagaleto na afuasi ayawenu.

¹⁴Enehu, hunakuhimizani mkanye atu avivu na mtiye moyo atu ambao afwa mioyo. Tsona mterye ayawenu ambao taadzangbwephera chiroho na mvumirire atu osi. ¹⁵Mutu naasiriphize, ela chila wakati nia zenu nazikale za kuhenderana manono mwi enye, na hata kpwa atu anjina.

¹⁶Hererwani chila wakati, ¹⁷na muenderere kuvoya, ¹⁸mshukuruni Mlungu kpwa rorosi. Higo ndigo Mlungu alondago muhende, mwimwi murioungana na Jesu Muokoli.

¹⁹Msizuwiye kazi ya Roho Mtakatifu mwenu kundini; ²⁰msibere afuasi ayawenu anapholavya ujumbe wa Roho Mtakatifu. ²¹Ela lolanito chochosi chigombwacho; mlunge maneno ga kpweli na manono, ²²chisha mdzitenge na chila aina ya uyi.

²³Mlungu arehaye amani akutengeni na chila aina ya uyi. Piya naarinde roho zenu, mioyo yenu na miri yenu ikale bila lawama yoyosi hadi Bwana wehu Jesu Masihi ndiphokpwedza. ²⁴Kpwa vira Mlungu wakuihani, iye andakuhendani mlunge njiraze, mana ni muaminifu.

²⁵Enehu, huvoyereni.

²⁶Huphozereni sana afuasi osi a Jesu na mendzwa ya kpweli.

²⁷Kpwa dzina ra Bwana Jesu ninakulagizani muasomere baruwa hino afuasi osi.

²⁸Nakuvoyerani Bwana Jesu Masihi akujaliyeni mosi.

03-Mar-2006@15:25, Backup Description=27-Feb-2006@08:56, Steve -