1 Samueli

Chitabu cha kpwandza cha

SAMUELI

Tanga mbere

Chitabu cha Samueli wa kpwandza na chinacholungira yani Samueli wa phiri kala ni chitabu chimwenga. Vitabu hivi vyosi vinalavya habari za kumbukumbu kula kuvyalwa kpwa nabii Samueli hadi kufwa kpwa mfalume Daudi. Vinasemurira maisha ga masujaa ahahu ambao ni Samueli, Sauli na Daudi, na vira arivyohusika katika kuimarisha Aiziraeli kula kpwa atu anaohusiana chimbari alongozwao ni Aamuli hadi kukala taifa ra nguvu riongozwaro ni mfalume. Samueli ambaye dzinare rahewa vitabu hivi wahudumu dza nabii na chilongozi. Naye ndiye ariyemwagira mafuha afalume airi a Iziraeli.

Umaarufu wa Samueli unaphaikana wakati ariphoaonya Aiziraeli dzulu ya hatari za utawala wa chifalume. Aiziraeli ariphomlonda Samueli aatsamburire mfalume, iye tsini ya ulongozi wa Mwenyezi Mlungu, waatsamburira Sauli. Ela Sauli, mfalume wa kpwandza wa Iziraeli wakosa kulunga malagizo ga Mwenyezi Mlungu, ndipho Mwenyezi Mlungu achilagiza Samueli ampake mafuha Daudi akale mfalume wa phiri, naye wafwahira atu na Mlungu.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Kuvyalwa kpwa Samueli, kuihwakpwe ni Mlungu, kaziye ya unabii na uamuli 1:1—7:17

Sauli anakala mfalume 8:1—10:27

Miaka ya kpwandza ya utawala wa Sauli 11:1—15:35

Daudi na Sauli 16:1—30:31

Kufwa kpwa sauli na anae alume 31:1–13

Hana anamririra Mlungu aphahe mwana

¹Hiko mudzi wa Rama, kpwenye tsi ya myango ya Efuraimu, kpwakala na mutu mmwenga wa mbari ya Efuraimu, mryango wa Sufu ariyeihwa Elikana mwana wa Jerohamu, mwana wa Elihu mwana wa Tohu, mwana wa Sufu.

²Iye Elikana kala ana achetu airi; mmwenga waihwa Hana na wanjina Penina. Penina kala ana ana, ela Hana kala kana.

³Chila mwaka Elikana kala achiambuka kula mudzi wa kpwao kuphiya Shilo, kpwendaabudu na kumlavira Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi sadaka hiko Shilo. Wakati hinyo alavyadzi-sadaka a Mwenyezi Mlungu, ariokala hiko kala ni Hofini na Finehasi, ana airi a Eli.

⁴Chila siku ya kulavya sadaka iriphofika, Elikana wamupha mchewe Penina fungu mwenga ra nyama na fungu mwenga-mwenga kpwa anae osi alume kpwa achetu, ⁵ela Hana wamupha mafungu mairi mana wammendza sana, dzagbwe Mwenyezi Mlungu kala akamlafya uvyazi.

⁶Ye mchetu myawe wamuhendera chibako sana chiasi cha kumsononesa, kpwa sababu Mwenyezi Mlungu kala akamlafya uvyazi. ⁷Mambo higo gaenderera vivyo chila mwaka. Chila wakati ariphophiya kpwenye nyumba ya Mwenyezi Mlungu, Penina wamnyetera. Phahi Hana warira na achizira chakurya. ⁸Naye mlumewe kala achimuuza, “Unarizwa ni utu wani mkpwazangu? Kpwa utu wani ukazira kurya? Mbona unasononeka mwako moyoni? Vino mino simi bora kpwako kuriko ana kumi a chilume?”

⁹Siku mwenga hiko Shilo, atu ariphokala akamala kurya na kunwa, Hana waunuka. Naye Eli, mlavyadzi-sadaka, kala asegere phakpwe chihini phephi na chizingiti cha nyumba ya Mwenyezi Mlungu. ¹⁰Hana kala ana sonono sana mwakpwe moyoni, achimvoya Mwenyezi Mlungu kuno anarira sana. ¹¹1:11 Isabu 6:5Waika naziri achiamba, “Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, ichikala undaona higa mateso nriginago mimi mtumwao, na unijibu mavoyo gangu na uniphe mwana mlume, mwana iye nindamlavya kpwako uwe Mwenyezi Mlungu, akale wako siku zosi za maishage, na wembe taundaguta chitswache.”1:11 Wembe taundaguta chitswache manaye ni kandanyolwa hata siku mwenga kuonyesa kukala akalaviwa kpwa Mlungu maishage.

¹²Hana ariphokala anaenderera kuvoya mbere za Mwenyezi Mlungu, Eli kala anamlola nyo mromowe. ¹³Phahi Hana kala anagomba chimoyo-moyo, madomoge ndigo goonyesa kukala anagomba, ela sautiye taiyasikirika. Kpwa hivyo Eli achiona Hana akalewa. ¹⁴Ndipho Eli achimuamba, “Dze, undakala mlevi ta rini? Richana na uchi wa zabibu.”

¹⁵Hana wajibu achiamba, “Hata bwana wangu! Mino ni mchetu mwenye sonono kulu, sinwere uchi wa zabibu wala uchi wowosi, ela che namsemurira Mwenyezi Mlungu vyo nisononekavyo mu mwangu moyoni. ¹⁶Usione kukala mimi mtumwao ni mutu nisiyefwaha, muda wosi uhu che navoya mana nina sonono nyinji mu mwangu moyoni.”

¹⁷Ndipho Eli achimjibu achiamba, “Phiya na amani na Mlungu wa Iziraeli naakuphe gosi uchigomvoya.”

¹⁸Naye Hana achiamba, “Navoya mimi mtumishio nikubaliwe mberezo.” Phahi hiye mchetu waphiya vyakpwe, achendarya chakurya, wala kayakala tsona na sonono.

Samueli anavyalwa na analaviwa ahumikire Mlungu

¹⁹Siku ya phiriye, Elikana na atue alamuka ligundzu chiti, na bada ya kumuabudu Mwenyezi Mlungu, auya kpwao kaya hiko Rama. Elikana walala na mchewe Hana naye Mwenyezi Mlungu achijibu mavoyo ga Hana. ²⁰Hivyo phahi, Hana wagbwira mimba na achivyala mwana mlume, dzinare achimuiha Samueli achiamba, “Mwana hiyu namvoya kpwa Mwenyezi Mlungu.”

²¹Chisha hiye Elikana na atu osi a mwakpwe nyumbani aphiya tsona Shilo kpwendamlavira Mwenyezi Mlungu sadaka ya mwaka na kuusa naziri ariyoika. ²²Ela charo hichi Hana kayaphiya; mana wamuambira mlumewe, “Mino sindaphiya hadi ndiphomrikisa mwanangu. Hipho ndipho ndamphirika ili aikpwe mbere za Mwenyezi Mlungu na asale kuko maishage gosi.” ²³Mlumewe Elikana achimjibu achiamba, “Haya, henda vyo uonavyo sawa. Godza hadi ndiphomrikisa. Mwenyezi Mlungu naakuterye kuusa hatiyo.” Phahi hiye mchetu wasala kaya, achiamwisa mwanawe, hadi ariphomrikisa. ²⁴Ariphomrikisa, wamphirika yuya mwana nyumbani mwa Mwenyezi Mlungu hiko Shilo phamwenga na ngʼombe ya miaka mihahu,1:24 Au, ngʼombe tahu. gunia mwenga ra unga na chiriba cha uchi wa zabibu. Wakati hinyo, ye mwana kala achere mdide. ²⁵Nao ariphomala kutsindza hiye ngʼombe, amreha hiye mwana kpwa Eli. ²⁶Hana wamuamba Eli, “Ee bwana wangu, kama urivyo moyo, mimi ndimi yuya mchetu nriyeima phephi nawe, nchimvoya Mwenyezi Mlungu. ²⁷Návoya mwana hiyu, na Mwenyezi Mlungu wanijibu mavoyo gangu nrigomvoya. ²⁸Kpwa sababu hiyo, nami nkamupha Mwenyezi Mlungu mwana hiyu akale mtumishiwe maishage gosi.” Naye achimuabudu Mwenyezi Mlungu kuko.

Hana anamtogola Mlungu

¹2:1–10 Luka 1:46–55; Zaburi 9:14; 13:5; 20:5Halafu Hana wavoya achiamba,

Moyo wangu unamtogola Mwenyezi Mlungu,

Mkpwotse wangu ukaimarishwa ni Mwenyezi Mlungu,

Mromo wangu unaatseka aviha angu;

Kpwa kukala nahamirwa ni wokofuwe;

²Takuna ariye mtakatifu dza Mwenyezi Mlungu;

Kpwa mana takuna yeyesi ariye dza iye,

wala takuna ariye mwamba dza Mlungu wehu.

³Richani kugomba na ngulu hivyo;

Kudzikarya kusituluke mwenu miromoni;

Kpwa kukala Mwenyezi Mlungu ni Mlungu wa marifwa,

Naye mahendo nkugapima kpwa chipimo.

⁴Maha ga masujaa gavundzwa,

Ela hinyo anyonje akatiywa nguvu.

⁵Hinyo ariokala na shibe, ndipho anadzikodisha ili aphahe chakurya.

Na hinyo ariokala na ndzala ndipho anaphaha raha.

Ee! Hiye mchetu tasa akavyala ana sabaa,

Na hiye ariyekala na ana anji akakotseka.

⁶Mwenyezi Mlungu nkuolaga na nkuyiza moyo;

Nkutsereza hadi kuzimu, chisha ndiye alavyaye mutu kula kuzimu.

⁷Mwenyezi Mlungu nkuhenda mutu akakala mchiya na piya nkumtajirisha;

Nkumtsereza tsini, chisha nkumuunula dzulu.

⁸Nkumuunula mchiya kula vumbini,

nkumkpweza mgbwayi kula dzalani,

ili aasagike phamwenga na akulu,

achirisi chihi cha endzi cha utukufu;

Kpwa mana nguzo za dunia zina Mwenyezi Mlungu,

naye wauika ulimwengu dzuluye.

⁹Iye andarinda maisha ga atakatifue;

Ela ayi andaangamizwa jizani,

Mana takuna mutu ndiyeshinda kpwa mkpwotsewe.

¹⁰Ashindanao na Mwenyezi Mlungu andaangamizwa tsetsetse;

Iye andaaolaga na chiguruguru kula mlunguni.

Mwenyezi Mlungu andaamula dunia yosi;

Naye andamupha mfalumewe mkpwotse,

na kuenjereza uwezo wa iye ariyemmwagira mafuha.2:10 ariyemmwagira mafuha Mpakpwa mafuha ili akale mfalume, mlavyadzi-sadaka, au nabii, kpwa Chieburania ni Masihi na kpwa Chiyunani ni Kristo.

¹¹Chisha Elikana wauya Rama, kpwakpwe kaya. Ela hiye mwana Samueli wamuhumikira Mwenyezi Mlungu mbere za Eli, mlavyadzi-sadaka.

Ana alume a Eli

¹²Phahi, hinyo ana a Eli kala ni atu ayi asiomjali Mwenyezi Mlungu, ¹³wala kulunga shariya za kuphaha vitu kula kpwa atu virivyokala ni haki atu kuapha alavyadzi-sadaka. Wakati hinyo mutu yeyesi aripholavya sadaka wakati wowosi, ndipho nkpwedza mtumishi wa mlavyadzi-sadaka, nyama iriphokala inaokoha naye nkukala ana uma wa meno mahahu mwakpwe mkpwononi; ¹⁴naye nkuutiya kpwa nguvu himo nyunguni au birikani au sufuriani au mwiyoni; nyama yoyosi ndiyodungbwa ni hinyo uma, mlavyadzi-sadaka nkuihala mwenye. Hivyo ndivyo ahenderwa Aiziraeli osi ariokpwedza Shilo kulavya sadaka zao. ¹⁵Chisha, kabila ya kuochwa marunya, nkpwedza mtumishi wa mlavyadzi-sadaka, akamuambira yuya mwenye kuilavya sadaka, “Mtuluzire mlavyadzi-sadaka nyama ya kuocha; kpwa kukala kataki kuhewa nyama ichiyotokoswa, ela nyama mbitsi.” ¹⁶Na ichikala mutu hiye andamuamba, “Richa kpwandza nioche higo marunya, chisha uhale kadiri rohoyo ndivyomendza.” Ndipho hiye mtumishi wa mlavyadzi-sadaka nkujibu, “Sivyo hivyo, sharuti uniphe vi sambi. Ichikala, kundanipha, phahi ndaihala kpwa nguvu.” ¹⁷Hivyo phahi, dambi yao hinyo ana a Eli, yakala kulu sana matsoni pha Mwenyezi Mlungu; kpwa mana atu hinyo abera sadaka ya Mwenyezi Mlungu.

Hana ayajambosa Samueli

¹⁸Ela Samueli kala achihumika mbere za Mwenyezi Mlungu naye wakala barobaro, mwenye kuvwala chisibao cha katani. ¹⁹Chisha nine kala achimshonera kandzu ndide na kumrehera mwaka hadi mwaka, chila ariphokpwedza phamwenga na mlumewe ili kulavya sadaka chila mwaka. ²⁰Naye Eli waabariki Elikana na mchewe achiamba, “Mwenyezi Mlungu naakuphe uvyazi na mchetu hiyu, badala ya hiyu uriyemlavya ahumikire Mwenyezi Mlungu.” Chisha nyo nkuuya kpwao kaya. ²¹Naye Mwenyezi Mlungu wamuonera mbazi Hana, achimjaliya kuvyala ana a chilume ahahu na a chichetu airi. Naye hiye mwanache Samueli waenderera kukula mbere za Mwenyezi Mlungu.

Eli anakanya anae

²²Phahi wakati hinyo Eli kala ni mtumia sana; naye wasikira mambo gosi ambago anae a chilume ahendera Aiziraeli; na vira arivyolala na achetu ariokala achihumika mryangoni mwa hema ra mkpwutano. ²³Naye waauza, “Kpwa utu wani munahenda mambo dza higo? Kpwa mana nasikira kula kpwa atu hinya osi habari za mahendo genu mai. ²⁴Hivyo sivyo anangu, kpwa mana habari hino ninayoisikira inayoenezwa ni atu a Mwenyezi Mlungu siyo nono. ²⁵Mutu achimkosera myawe, anaweza kuvoyerwa ili Mlungu amswamehe; ela mutu achimkosera Mwenyezi Mlungu, ni ani ndiyemkanira?” Ela taayamphundza ise yao, kpwa sababu Mwenyezi Mlungu kala akakata shauri kuaolaga. ²⁶2:26 Luka 2:52Na yuya mwanache Samueli, waenderera kukula na achikubalika mbere za Mwenyezi Mlungu na anadamu piya.

Unabii chinyume cha Eli na nyumbaye

²⁷Siku mwenga mutu wa Mlungu wamlunga Eli achimuamba, “Mwenyezi Mlungu anaamba hivi: Mimi nádzionyesa chingʼangʼa kpwa nyumba ya mkareo Aruni, ariphokala anamuhumikira Farao hiko Misiri. ²⁸2:28 Kutsama 28:1–4; Alawi 7:35,36Námtsambula iye kahi za mbari zosi za Iziraeli, ili akale mlavyadzi-sadaka wangu, apande phatu phangu pha kulavira sadaka na afukize uvumba na kuvwala chisibao mbere zangu. Nami naapha atu a mryango wa sowe sadaka zosi za kuochwa za ana a Iziraeli. ²⁹Kpwa utu wani phahi munabera sadaka zangu nrizolagiza nireherwe? Kpwa utu wani unaishimu anao kuriko mimi? Aho kudzinoneza enye kpwa kurya seemu nono za sadaka zosi ambazo atu angu Iziraeli ananirehera. ³⁰Kpwa sababu hiyo, Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, anaamba hivi, ‘Náahidi kpweli, nchiamba kukala nyumbayo na nyumba ya sowe indakala mbere zangu kunihumikira hata kare na kare,’ ela hivi sambi Mwenyezi Mlungu anakuamba hivi, ‘Dzambo hiri na rikale kure nami, ndaishimu anaoniishimu na ndabera anaonibera.’ ³¹Lola, siku ziredza, ambapho ndaolaga barobaro osi alume kula kpwa atuo na kula kpwa mryango wa sowe, hata takundakala mlume yeyesi ndiyetsakala. ³²Nawe undakala matesoni na undaonera chidzitso ayao ambao nindaabariki kpwa utajiri wosi ndioupha Iziraeli wala mryangoo tamundakala na mtumia hata kare na kare. ³³Chisha mutuo ambaye sindamuusa phatu phangu pha kulavira sadaka, andakala mutu wa chiriro na sonono ya moyo; chisha atu osi a chivyazi cha mryangoo andafwa kpwa mkpwono wa mutu. ³⁴2:34 1 Samueli 4:11Na hino ndiyo ishara ndiyokala kpwako, anao airi, Hofini na Finehasi; osi andafwa siku mwenga. ³⁵Nami ndadzitsamburira mlavyadzi-sadaka muaminifu, ndiyehenda sawa-sawa na mambo gosi nrigonago mwangu moyoni na mwangu achilini. Nami ndaimarisha nyumbaye; nao andahumika mbere za Masihi2:35 Au, mpakpwa mafuha (soma 1 Samueli 2:10). wangu hata kare na kare. ³⁶Na ichikala mutu yeyesi wa mryangoo andasala, phahi andaphiya akamgbwerere maguluni mlavyadzi-sadaka wangu, avoye chipande cha feza au mkpwahe. Na piya andamuamba, ‘Myao niinjiza kpwenye kazi mwengayapho ya ulavyadzi-sadaka, niphahe kurya dzagbwe nchipande chidide cha mkpwahe.’ ”

Mwenyezi Mlungu anagomba na Samueli

¹Phahi, hiye mwanache Samueli wamuhumikira Mwenyezi Mlungu tsini ya marezi ga Eli. Na siku hizo Mwenyezi Mlungu kala kagomba na atu sana, wala takuyakala na ruwiya za vivyo kpwa vivyo. ²Siku mwenga, Eli ambaye matsoge kala gakaandza kufwa hata kaona vinono, kala arere mwakpwe chumbani. ³Taa ya Mlungu kala taidzangbwefwa. Samueli naye kala arere ndani ya hema ra Mwenyezi Mlungu, phephi na sanduku ra Mlungu. ⁴Phahi, Mwenyezi Mlungu wamuiha Samueli; naye achiihika, “Ee!” ⁵Ndipho Samueli achiphiya kpwa Eli mairo achendamuamba, “Himi nkedza, mana ukaniiha.” Ela Eli achiamba, “Mino sikuihire, uya ukalale.” Phahi Samueli wauya, achendalala.

⁶Mwenyezi Mlungu wamuiha kano ya phiri, “Samueli!” Naye Samueli waunuka achiphiya kpwa Eli achiamba, “Himi nkedza mana ukaniiha.” Ela Eli achiamba, “Sikakuiha, mwanangu; uya ukalale.”

⁷Wakati hinyo, Samueli kala kadzangbwemanya Mwenyezi Mlungu na kala kadzangbwefwenurirwa neno ra Mwenyezi Mlungu. ⁸Mwenyezi Mlungu wamuiha Samueli kano ya hahu. Samueli waunuka achiphiya kpwa Eli achendamuamba, “Himi nkedza mana ukaniiha.”

Ndipho Eli achimanya kukala Mwenyezi Mlungu ndiye ariyekala anamuiha yuya mwanache. ⁹Kpwa hivyo Eli achimuambira Samueli, “Phiya ukalale na ichikala andakuiha, amba hivi: ‘Gomba Mwenyezi Mlungu, mimi mtumishio nakuphundza.’ ”

Phahi Samueli wauya phatuphe achendalala.

¹⁰Badaye Mwenyezi Mlungu wakpwedzaima phephi na Samueli, achiiha dza viratu kpwandza, “Samueli! Samueli!”

Ndipho Samueli achiamba, “Gomba Mwenyezi Mlungu, mimi mtumishio nakuphundza.”

¹¹Ndipho Mwenyezi Mlungu achimuambira Samueli, “Lola, ni phephi na kuhenda utu himu Iziraeli, na chila ndiyeusikira andadziondoka. ¹²Siku iyo nindatimiza gosi nirigogomba chinyume cha Eli na chivyaziche, hangu mwandzo hadi mwisho. ¹³Námuambira kukala ndaamula chivyaziche hata kare na kare, kpwa ajili ya uyi aumanyao, mana anae anikufuru ela iye kayaakanya. ¹⁴Kpwa hivyo naapira Eli na chivyaziche, kukala uyi wao taundatakaswa kpwa sadaka ya kuochwa wala sadaka zanjina hata kare na kare.”

¹⁵Samueli walala hadi ligundzu, kuriphocha wavugula miryango ya nyumba ya Mwenyezi Mlungu, ela achiogopha kummanyisa Eli ruwiya hiyo. ¹⁶Phahi Eli wamuiha Samueli achimuamba, “Samueli mwanangu!”

Naye achiihika, “Ee!”

¹⁷Eli achimuuza, “Mwenyezi Mlungu akakuambadze? Na usinifwitse utu. Uchinifwitsa rorosi ambaro Mwenyezi Mlungu akakuambira phahi Mlungu naakuone na akutiye adabu.”

¹⁸Phahi Samueli achimuambira chila chitu, kamfwitsire rorosi. Naye Eli achiamba, “Iye ndiye Mwenyezi Mlungu, naahende ririro sawa phakpwe matsoni.” ¹⁹Samueli wakula, na Mwenyezi Mlungu kala a phamwenga naye, na maneno gosi ga Mwenyezi Mlungu garigogombwa ni Samueli gatimiya. ²⁰Na Aiziraeli osi, kula Dani hadi Beeri-Sheba, amanya kukala Samueli ni nabii muaminifu wa Mwenyezi Mlungu. ²¹Naye Mwenyezi Mlungu waenderera kuphahikana hiko Shilo, mana wadzionyesa kpwa Samueli na achigomba naye. Naye Samueli achiaambira Aiziraeli osi.

Sanduku ra chilagane rinatekpwa

¹[Siku hizo Afilisti akusanyika ili apigane na Aiziraeli,]4:1 Maneno higa, garigoikpwa katika vifungo, gaandikpwa katika nakala za chilagane cha kare cha Chiyunani. nao Aiziraeli atuluka akapigane nao. Aiziraeli apiga kambi yao phephi na Ebenezeri na Afilisti achipiga yao hiko Afeki. ²Afilisti ashambuliya Iziraeli na viha virivyoenderera, Aiziraeli ashindwa ni Afilisti. Afilisti aolaga Aiziraeli elufu ne siku hiyo.

³Anajeshi ariotiya ariphofika kpwao kambini, atumia a Iziraeli aauza, “Mbona Mwenyezi Mlungu rero akahuricha hupigbwe ni Afilisti? Huphiyeni Shilo hukarehe sanduku ra chilagane ra Mwenyezi Mlungu hiku, ili hukale naro na rihutivye na aviha ehu.”

⁴4:4 Kutsama 25:22Phahi ahuma atu hiko Shilo achendahala sanduku ra chilagane ra Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, akalaye dzulu ya makerubi. Hara ana airi a Eli, Hofini na Finehasi nao akpwedza phamwenga na sanduku ra chilagane ra Mlungu. ⁵Hiro sanduku ra chilagane ra Mwenyezi Mlungu ririphoinjizwa kambini, Aiziraeli osi apiga kululu kpwa furaha, hata tsi ichivuma. ⁶Afilisti ariphosikira zumo, achiamba, “Ro hoyo rosi ko kambi ya Aeburania manage ni utu wani?”

Ariphomanya kukala sanduku ra Mwenyezi Mlungu rikafika kambini mwa Aiziraeli, ⁷Afilisti aogopha, na achiiamba, “Hundamenyaphi swino! Milungu ikainjira kambini, dzambo dza hiri tahudzangbweriona. ⁸Hundamenyaphi swino! Ni ani ndiyehutivya na milungu hino iriyo na nguvu? Hino ndiyo milungu iriyopiga Amisiri hiko jangbwani kpwa mashaka ga chila aina. ⁹Sambi mwimwi Afilisti piganani chilume na mkale hodari, sedze mukakala atumwa a Aeburania, dza aho arivyokala atumwa ehu. Piganani chilume!”

¹⁰Phahi Afilisti apigana nao, na Aiziraeli achishindwa hadi chila mutu achichimbirira kpwakpwe kaya. Siku iyo Aiziraeli anji aolagbwa, mana asikari elufu mirongo mihahu a Iziraeli a kunyendeka na magulu aolagbwa. ¹¹Ro sanduku ra Mlungu rahalwa na nyo ana airi a Eli, yani Hofini na Finehasi, achiolagbwa.

Chifo cha Eli

¹²Phahi mutu mmwenga wa mbari ya Benjamini wakpwedza mairo kula ko vihani hadi achifika4:12 Kula Ebenezeri kurikokala hivyo viha hadi Shilo kala ni zaidi ya kilomita 30. Shilo siku iyo-iyo. Naye kala akakpwanyula nguwoze na akadzimwagira vumbi mwakpwe chitswani.

¹³Ariphofika, Eli kala asegere phakpwe chihini kanda-kanda ya njira anagodzera, mana moyowe kala una wasiwasi kpwa ajili ya sanduku ra Mlungu. Na hiye mutu ariphoinjira mudzini na kulavya habari hizo, atu osi mudzi mzima arira. ¹⁴Naye Eli ariphosikira kululu za chiriro hicho, wauza, “Zo ndiro ni zani?” Yuya mutu waphiya upesi, achendamuambira Eli. ¹⁵Naye Eli kala akafisa miaka mirongo tisiya na nane na matsoge kala tagaona tsona. ¹⁶Yuya mutu achimuambira Eli, “Mimi ndimi nchiyela vihani, nkachimbira vi rero kula jeshini.” Naye achiuza, “Gakakaladze ko mwanangu?” ¹⁷Hiye ariyereha habari wamjibu achiamba, “Aiziraeli akaachimbira Afilisti. Atu anji sana akaolagbwa, anao osi airi, Hofini na Finehasi, akafwa, na sanduku ra Mlungu naro rikatekpwa.” ¹⁸Hiye mutu ariphohadza sanduku ra Mlungu, Eli wapetuka kula phakpwe chihini achigbwa na kogo kanda ya mryango. Wavundzika singo achifwa mana kala ni mtumia chisha mziho. Naye wakala akaamula atu a Iziraeli kpwa miaka mirongo mine.

¹⁹Chisha mkpwaza-mwanawe, mkpwaza Finehasi kala akapheza na a phephi na kudzivugula. Ariphosikira kukala sanduku ra Mlungu rikahalwa na ise-vyala na mlumewe akafwa, wagbwirwa ni utsungu na achidzivugula, ela nyo utsungu uchimzidi nguvu. ²⁰Naye ariphokala anakata roho, hara achetu ariokala anamvyalusa amuambira, “Usiogophe, mana ukavyala mwana mlume.” Ela ye kayajibu, wala kayaaphundza. ²¹Hiye mwana wamuiha, Ikabodi, manage ni, “Utukufu wa Mlungu ukauka Iziraeli,” kpwa sababu ya kuhalwa kpwa sanduku ra Mlungu na chifo cha mlumewe na cha ise-vyala. ²²Ndipho achiamba, “Utukufu wa Mlungu ukauka Iziraeli, kpwa mana sanduku ra Mlungu rikatekpwa.”

Sanduku rinareha nduni Filisti

¹Hipho Afilisti ariphoteka sanduku ra Mlungu, aphiya naro kula Ebenezeri hadi mudzi wa Ashidodi. ²Chisha arihala ro sanduku ra Mlungu achiriphirika ndani ya nyumba ya mlungu wao Dagoni, achiriika phephi naye.

³Atu a mudzi wa Ashidodi, aripholamuka chiti siku ya phiriye, akuta chizuka cha Dagoni chikagbwa photsi chimabumabu, mbere za sanduku ra Mwenyezi Mlungu. Achichihala achichiimisa tsona phatuphe. ⁴Ligundzure aripholamuka, akuta chizuka cha Dagoni chikagbwa tsona chimabumabu, mbere za sanduku ra Mwenyezi Mlungu na chitswache na vifumba vya mikonoye vyosi viiri kala vikakatika vikagbwa chizingitini. Mwiri wa cho chizuka cha Dagoni ndio uriosala. ⁵Ndiyo mana alavyadzi-sadaka a Dagoni na atu osi ainjirao nyumbani mwa Dagoni, taavyoga chizingiti cha nyumba ya Dagoni hiko mudzi wa Ashidodi hadi rero.

⁶Mwenyezi Mlungu waabwagira nduni atu a mudzi wa Ashidodi na vidzidzi vya kanda-kandaze, waagbwiza maphu. ⁷Na hinyo atu a Ashidodi, ariphoona mambo garigoaphaha, aamba, “Hiri sanduku ra Mlungu wa Iziraeli tariweza kpwenderera kukala hipha phehu mana rikahurehera nduni swiswi na mlungu wehu Dagoni.” ⁸Phahi ahuma atu kpwendakusanya akulu osi a Afilisti, achiauza, “Rino sanduku ra Mlungu wa Iziraeli hurihendedze?” Nao ajibu achiamba, “Nariphirikpwe Gathi.” Phahi aritsamiza achiriphirika Gathi. ⁹Ariphoriphirika Gathi, kuko nako Mwenyezi Mlungu wakubwaga nduni. Waagbwiza maphu atu a mudzi hinyo avyere kpwa adide, nao achikala na wasiwasi sana. ¹⁰Phahi aritsamiza tsona sanduku ra Mlungu achiriphirika Ekironi. Sanduku ra Mlungu ririphofiswa Ekironi, atu a Ekironi apiga kululu achiamba, “Akareha hiro sanduku ra Mlungu wa Iziraeli hiku kpwehu ili ahuolage swiswi na atu ehu.”

¹¹Kpwa hivyo ahuma atu kpwendakusanya akulu osi a Afilisti, achiaambira, “Hiri sanduku ra Mlungu wa Iziraeli nariuswe riuyizwe kpwao, ili risihuolage swiswi, phamwenga na atu ehu.” Ahenda hivyo kpwa sababu mudzi wosi kala ukainjirwa ni wasiwasi mkpwulu sana mana Mlungu kala akaandza kare kubwaga nduni. ¹²Hara ambao taayafwa agbwirwa ni maphu na chiriro cha atu a mudzi hinyo chafika mlunguni.

¹Phahi, hiro sanduku ra Mwenyezi Mlungu rakala himo tsi ya Afilisti muda wa miezi sabaa. ²Na Afilisti aiha alavyadzi-sadaka na apigadzi mburuga, achiauza, “Hurihendedze hiri sanduku ra Mwenyezi Mlungu? Huambireni hundaweza kuriuyiza viphi kpwao.”

³Nao ajibu, “Mchiriuyiza hiro sanduku ra Mlungu wa Iziraeli, msiriuyize mikono mihuphu, ela kpwa vyovyosi mphirikireni Mlungu wa Iziraeli sadaka ya kuusira makosa. Hipho mundaphola, chisha mundamanya ni kpwa sababu gani hino nduni iriyorehwa tayiuswa kpwenu.”

⁴Ndipho achiuza, “Yo sadaka ya kuusira makosa hulondwayo kumphirikira indakala utu wani?”

Nao ajibu, “Nakusanwe vizuka vitsano vya zahabu mfwano wa maphu na vitsano vya zahabu mfwano wa kotso, sawa-sawa na idadi ya akulu a Afilisti, kpwa kukala pigo mwenga rakala dzulu yenu mosi na dzulu ya akulu enu. ⁵Kpwa hivyo tengezani vizuka vya maphu genu na vizuka vya kotso enu, abanangao tsi yenu; na mumuishimu ye Mlungu wa Iziraeli. Mendzerepho andaphunguza iyo nduni iriyo dzulu yenu na dzulu ya milungu yenu na dzulu ya tsi yenu. ⁶Mbona, phahi, mioyo yenu munaihenda mifu dza vira Amisiri na Farao, arivyohenda? Hata aho bada ya Mlungu kuanyetera, aaruhusu Aiziraeli aphiye vyao.

⁷“Sambi phahi, tengezani rukpwama dziphya, muhale ngʼombe mbiri chetu ziamwisazo, ambazo tazidzangbwefungbwa gogolo namwi mkazifunge ro rukpwama. Ela ana aho ahaleni mkaatiye chaani. ⁸Na muhale hiro sanduku ra Mwenyezi Mlungu, mriike dzulu ya hiro rukpwama na hivyo vizuka vya zahabu, ndivyo mphirikira kukala sadaka ya makosa, vitiyeni kandaye kpwenye kasha chisha ririchireni, ziphiye naro kondikophiya.

⁹“Tsona lolani, ichikala rukpwama hiro rindavwehwa kpwa njira ya mwenga kpwa mwenga kuvuka mphaka kuelekeya tsi ya kpwao, yani kuphiya Bethi-Shemeshi, phahi, ndipho hundamanya ni iye ariyehurehera nduni hino. Ela napho tarindalunga njira hiyo, ndipho hundiphomanya ya kukala sio mkpwonowe uriohupiga, yakala ni bahati mbaya.”

¹⁰Phahi atu hinyo ahenda hivyo, ahala ngʼombe mbiri zirizokala zinaamwisa, achizifunga rukpwama na ana aho achiafunga chaani. ¹¹Chisha achiriika sanduku ra Mwenyezi Mlungu dzulu ya rukpwama, phamwenga na kasha renye vira vizuka vya zahabu vya kotso na vira vya maphu gao. ¹²Na hinyo ngʼombe agbwira njira ya mwenga kpwa mwenga kuphiya mudzi wa Bethi-Shemeshi. Alunga njira ya barabara, achiphiya kuno zinaririra ana ao, ela taziyageluka uphande wa kulume wala wa kumotso. Na hinyo akulu a Afilisti azilunga-lunga hadi kufikira miphaka ya Bethi-Shemeshi. ¹³Wakati uho atu a Bethi-Shemeshi kala anavuna mtsere wao deteni, ariphounula matso gao na kuriona sanduku ra Mwenyezi Mlungu, ahererwa sana. ¹⁴Na rukpwama hiro rafika munda wa Joshuwa wa Bethi-Shemeshi. Kala phana dziwe kulu naro rakpwendaima phapho hipho. Phahi atu ayaahula mihi ya hiro gari, achiyiochera hizo ngʼombe kama sadaka ya kuochwa kpwa Mwenyezi Mlungu. ¹⁵Nao Alawi aritsereza ro sanduku ra Mwenyezi Mlungu na hiro kasha rokala phamwenga na vyo vizuka vya zahabu, achiviika dzulu ya hiro dziwe kulu. Siku iyo-iyo, atu a Bethi-Shemeshi achilavya sadaka za kuochwa na sadaka zanjina kpwa Mwenyezi Mlungu. ¹⁶Na hinyo akulu atsano a Afilisti ariphomala kugaona higo, auya Ekironi siku iyo-iyo.

¹⁷Hivi ndivyo vira vizuka vitsano vya maphu ga zahabu virivyophirikpwa ni Afilisti, vikale sadaka ya kuusira makosa kpwa Mwenyezi Mlungu. Chila chimwenga chalaviwa kpwa ajili ya mudzi mmwenga, yani Ashidodi, Gaza, Ashikeloni, Gathi na Ekironi. ¹⁸Piya aphirika vyo vizuka vitsano vya kotso vya zahabu, kulengana na idadi ya midzi yosi ya Afilisti, ambayo yatawalwa ni akulu atsano, midzi yenye ngome na piya vidzidzi vyokala kanda-kandaye. Hiro dziwe kulu, ambaro dzuluye aika sanduku ra Mwenyezi Mlungu, hiko mundani kpwa Joshuwa wa Bethi-Shemeshi riphapho hadi rero.

Sanduku ra Chilagane hiko Kiriathi-Jearimu

¹⁹Naye Mwenyezi Mlungu waolaga baadhi ya atu a Bethi-Shemeshi, kpwa sababu atsungurira ndani ya hiro sanduku ra Mwenyezi Mlungu. Atu mirongo sabaa6:19 Vitabu vyanjina ga Chieburania vinasema kukala ni atu elufu mirongo mitsano na mirongo sabaa, ela kulengana na cho chidzidzi vyokala chidide, anji akalunga mirongo sabaa. aolagbwa nao atu asononeka kpwa kukala Mwenyezi Mlungu akaaolaga. ²⁰Ndipho atu a Bethi-Shemeshi achiamba, “Ni ani awezaye kuima mbere za Mwenyezi Mlungu, hiyu Mlungu mtakatifu? Naro sanduku richila kpwehu rindaphiya kpwa ani?” ²¹Nao ahuma ajumbe kpwa enyezi a Kiriathi-Jearimu, akaambire, “Afilisti akariuyiza sanduku ra Mwenyezi Mlungu; phahi tsererani mwedze mrihale mphiye naro kpwenu.”

¹7:1 2 Samueli 6:2–4; 1 Nyakati 13:5–7Na hinyo atu a Kiriathi-Jearimu akpwedza na achiritsukula sanduku ra Mwenyezi Mlungu, achendariika ndani ya nyumba ya Abinadabu iriyokala dzulu ya mwango nao achimtsambula mwanawe Eliazari ili arinde hiro sanduku ra Mwenyezi Mlungu. ²Ro sanduku ra Mwenyezi Mlungu raphirikpwa Kiriathi-Jearimu ambako rabaki kuko muda mure, miaka kama mirongo miiri hivi. Nayo nyumba yosi ya Iziraeli yamririra Mwenyezi Mlungu.

Aiziraeli anamuuyira Mwenyezi Mlungu

³Phahi Samueli achiaambira Aiziraeli, “Ichikala munamuuyira Mwenyezi Mlungu kpwa mioyo yenu yosi, phahi yuuseni tsetsetse yo milungu yenu mijeni na vizuka vya Ashitorethi viuke kpwenu, na muelekeze mioyo yenu kpwa Mwenyezi Mlungu, mukamhumikire iye macheye, naye andakuokolani kula kpwa mikono ya Afilisti.” ⁴Ndipho Aiziraeli achiyuusa yo milungu ya Baali na ya Ashitorethi, achimuhumikira Mwenyezi Mlungu macheye.

⁵Chisha Samueli waamba, “Aiziraeli osi naakusanyike hiko Mizipa nami ndaavoyera kpwa Mwenyezi Mlungu.” ⁶Phahi akusanyika hiko Mizipa nao aheka madzi achigamwaga mbere za Mwenyezi Mlungu. Siku iyo afunga achiamba, “Hukahenda dambi mbere za Mwenyezi Mlungu.” Naye Samueli achiamula Aiziraeli hiko Mizipa.

Afilisti anashambuliya Iziraeli

⁷Afilisti ariphosikira kukala ana a Iziraeli akakusanyika hiko Mizipa, akulu a Afilisti aambuka dzulu ili akapigane na Iziraeli. Nao ana a Iziraeli ariphosikira aredza ashambuliwe ni Afilisti, aogopha. ⁸Ndipho Aiziraeli achimuambira Samueli, “Usiriche kumririra Mwenyezi Mlungu, Mlungu wehu, kpwa ajili yehu, ili ahutivye kula mikononi mwa Afilisti.” ⁹Phahi Samueli wahala mwana ngʼondzi mtsanga, achimlavira Mwenyezi Mlungu sadaka ya kuochwa ndzima. Samueli achimririra Mwenyezi Mlungu kpwa ajili ya Iziraeli; naye Mwenyezi Mlungu achimwihikira. ¹⁰Hipho Samueli ariphokala anailavya iyo sadaka ya kuochwa, Afilisti asengera ili kupigana na Aiziraeli; ela siku iyo Mwenyezi Mlungu waapigira chiguruguru Afilisti, msindo mkpwulu sana, achiogofyerwa nao achiangamizwa ni Aiziraeli. ¹¹Nao Aiziraeli atuluka hipho Mizipa, achialunga Afilisti, achiapiga hadi kutsapa Bethi-Kari.

¹²Alafu Samueli wahala dziwe, achiriimisa kahi-kahi ya Mizipa na Sheni naro dzinare wariiha Ebenezeri7:12 Ebenezeri Manaye ni Dziwe ra kuterya. achiamba, “Mwenyezi Mlungu akahuterya hadi hipha.” ¹³Hivyo Afilisti ashindwa, taayainjira tsona ndani ya miphaka ya Iziraeli na uwezo wa Mwenyezi Mlungu wakala chinyume cha Afilisti siku zosi za Samueli. ¹⁴Nayo midzi hira Afilisti ariyokala akaafuta Aiziraeli yauyizwa tsona kpwa enye. Midzi iyo kala i kahi-kahi ya Ekironi na Gathi, nao Aiziraeli autivya mphaka wao kula mikononi mwa Afilisti. Chisha kpwakala na amani kahi ya Iziraeli na Aamori.

Samueli chilongozi mnono

¹⁵Naye hiye Samueli waamula Iziraeli maishage gosi. ¹⁶Chila mwaka kala achizunguluka Betheli, Giligali na Mizipa kuamula Aiziraeli kosi hiko. ¹⁷Chisha kala achiuya hadi Rama, mana hipho ndipho phariphokala phakpwe kaya. Napho ndipho ariphoamula Aiziraeli na phapho ndipho ariphomdzengera Mwenyezi Mlungu phatu pha kulavira sadaka.

Aiziraeli analonda mfalume

¹Samueli ariphokala mtumia, waahenda anae a chilume akale aamuli a Iziraeli. ²Mwanawe wa kpwandza wa chilume wamuiha Joeli na dzina ra mwanawe wa phiri Abija. Nao kala ni aamuli hiko Beeri-Sheba. ³Ela hinyo anae taayalunga dza ise yao arivyohenda, ela aricha kulunga njira ya ise yao ili aphahe fwaida kpwa njira ya handzo na kuricha kuhenda haki.

⁴Ndipho atumia osi a Iziraeli akutana phamwenga, achiphiya kpwa Samueli hiko Rama, ⁵8:5 Kumbukumbu 17:14achendamuamba, “Lola, uwe ukakala mtumia na anao taalunga njirazo, phahi hutsamburire mfalume ahutawale dza vira mataifa ganjina gosi.” ⁶Ela dzambo hiro ra Aiziraeli kulonda mfalume wa kuaamula tariyamfwahira Samueli. Naye Samueli achimvoya Mwenyezi Mlungu. ⁷Mwenyezi Mlungu achimuambira Samueli, “Phundza atu hinya na uahendere chila neno ndirokuambira; kpwa mana taakakurema uwe, ela akanirema mimi, ili nisikale mfalume wao. ⁸Kulengana na mahendo gosi arigonihenda hangu siku hira niriphoatuluza kula tsi ya Misiri hadi rero, aniricha na kuhumikira milungu yanjina, na ndivyo anavyokuhendera uwe. ⁹Phahi vivi, ahendere vyo alondavyo; ela aonye sana, na uaambire vira ndivyohenderwa ni ye mfalume ndiyeatawala.”

¹⁰Naye Samueli waambira hara atu ariolonda mfalume maneno gosi ga Mwenyezi Mlungu. ¹¹Achiamba, “Hivi ndivyo ndivyohenda ye mfalume ndiyekutawalani; andahala ana enu na kuahenda aphiriki a magarige ga kuvwehwa ni farasi na anjina kukala atu a kupanda farasie nao andazola mairo mbere za magarige ga kuvwehwa ni farasi. ¹²Naye andadzitsamburira atu anjina akale akulu a vikosivye vya anajeshi elufu-elufu na anjina akale akulu a vikosi vya anajeshi mirongo mitsano. Atu anjina andaaika arime mundawe na kuvuna mavunoge na kutengeza silahaze za viha na miyo ya magarige ga kuvwehwa ni farasi. ¹³Na ana enu achetu andaahala akale atengezadzi a mafuha ga kunukato, anjina apishi na anjina aochadzi a mikahe. ¹⁴Iye andahala minda yenu ya mizabibu na ya mizaituni, hira iriyo minono sana na aaphe atumishie. ¹⁵Naye andaatoza fungu ra kumi ra mtsere wenu na ra mizabibu yenu, aaphe maofisaage na atumishie. ¹⁶Andahala atumishi enu a chilume na achetu, ngʼombe zenu nono sana8:16 Chieburania chinaamba barobaro enu anono. na punda enu naye aahumire kpwa kazize mwenye. ¹⁷Andaatoza fungu ra kumi ra mangʼondzi genu na mbuzi zenu namwi mundakala atumwae. ¹⁸Namwi wakati uho uchifika mundarira kpwa sababu ya hiye mfalume wenu mriyedzitsamburira, ela Mwenyezi Mlungu andakupazani wakati uho.” ¹⁹Ela atu hinyo arema kumphundza Samueli achiamba, “Sivyo hivyo, swino hunalonda hukale na mfalume ahutawale; ²⁰ili naswi piya hukale dza mataifa ganjina gosi. Chisha mfalume wehu ahutawale na ahulongoze kpwendapigana viha vyehu.” ²¹Naye Samueli bada ya kugaphundza maneno higo gosi ga atu, wakpwendamuambira Mwenyezi Mlungu. ²²Mwenyezi Mlungu achimuambira Samueli, “Aphundze go agombago na uatsamburire mfalume.” Chisha Samueli waambira Aiziraeli, “Phiyani, chila mutu naauye kpwao mudzini.”

Sauli anakutana na Samueli

¹Phahi kpwakala na mutu wa mbari ya Benjamini, yeihwa Kishi. Ise kala ni Abieli, mwana wa Serori, mwana wa Bekorathi, mwana wa Afiya. Phahi mutu iye wa mbari ya Benjamini, kala achiihwa Kishi, mutu sujaa na mwenye mali. ²Kishi, kala ana mwana wa chilume, yeihwa Sauli. Naye Sauli kala ni barobaro mnono sana, wala katika Iziraeli takuyakala na mutu mnono dza iye. Sauli kala ni mure kutsupa atu osi mana osi amfika mafuzini. ³Siku mwenga punda a Kishi, isengbwa wa Sauli, kala akaangamika. Ndipho Kishi achimuambira mwanawe Sauli, “Hala mtumishi mmwenga, uphiye naye mkaaendze hinyo punda.” ⁴Nao atsupa kahi-kahi ya tsi ya myango ya Efuraimu na kahi-kahi ya tsi ya Shalisha, ela taayaaona. Chisha achitsupa kahi-kahi ya tsi ya Shaalimu, wala hiko nako kala taako. Achendaaendza kpwenye tsi ya Benjamini, ela kuko nako taayaaphaha. ⁵Ariphofika tsi ya Sufu, Sauli wamuambira mtumishiwe ariyelungana naye, “Nahuuye kaya, sedze baba akaricha kuaza kuhusu punda akakala na wasiwasi dzulu yehu.” ⁶Ela mtumishiwe achiamba, “Lola, muna mutu wa Mlungu mumu mudzini, naye ni mutu anayeishimiwa; gosi agombago nkukala kpweli. Phahi swino huphiye hiko chahi andahuambira ko ariko nyo punda.” ⁷Naye Sauli achimuuza mtumishiwe, “Huchiphiya, hundamphirikirani ye mutu wa Mlungu? Mana hata chakurya chikasira mo mwehu mikobani, wala tahuna zawadi ya kumphirikira ye mutu wa Mlungu, hebu huna utu wani?” ⁸Yuya mtumishi wamjibu Sauli achiamba, “Lola, nina giramu tahu za feza mwangu mkpwononi; hiye mutu wa Mlungu ndamupha feza hino, ili ahuambire ko ariko nyo punda.” ⁹(Hipho kare kahi za tsi ya Iziraeli, mutu napho kala anaphiya akauze neno kpwa Mlungu, kala achiamba, “Haya! Huphiye kpwa muonadzi;” mana mutu ambaye siku hizi aihwa Nabii hipho kare kala achiihwa muonadzi.) ¹⁰Phahi Sauli achimuambira mtumishiwe, “Ukagombato; haya huphiye.” Aphiya hadi hinyo mudzi ambamo hiye mutu wa Mlungu kala a himo.

¹¹Ariphokala anaambuka mwango kuphiya himo mudzini, akutana na asichana, anatuluka kpwendaheka madzi achiauza, “Dze! Muonadzi a kuko?” ¹²Nao amjibu achiamba, “Ehe a kuko tsona a pho hipho mbere zenu. Hendani upesi, akedza vi sambi mumu mudzini. Kpwa sababu atu rero ana sadaka hiko kpwatu kpwa kulavira sadaka. ¹³Mchiinjira hinyo mudzi tu, mundamuona kabila kadzangbweambuka kuphiya phatu pha dzulu pha kulavira sadaka kpwendarya. Mana atu taandarya hadi iye ndiphoibariki yo sadaka; ndipho hinyo atu arioalikpwa andarya. Vi sambi, ambukani mara mwenga mana wakati huno ndio ndiomuona.” ¹⁴Nao aambuka kuphiya himo mudzini, ariphokala anainjira hinyo mudzi, amuona Samueli aredza mbere zao anatuluka mudzini kuphiya pho phatu pha dzulu pha kulavira sadaka.

¹⁵Phahi siku mwenga kabila ya Sauli kutsoloka, Mwenyezi Mlungu kala akamfwenurira Samueli hivi, ¹⁶“Muhondo, wakati dza uhu, ndakurehera mutu kula tsi ya Benjamini nawe mtiye mafuha ili akale mtawala wa atu angu Aiziraeli. Iye andativya atu angu kula kpwa Afilisti, mana nkaona mateso ga atu angu na chiriro chao chikanifikira.” ¹⁷Samueli ariphomuona Sauli, Mwenyezi Mlungu wamuambira, “Hiyu ndiye yuya nriyekuambira habarize, hiyu ndiye ndiyetawala atu angu.” ¹⁸Ndipho Sauli achimsengerera Samueli ambaye kala a phephi na ryango, achimuuza, “Niambira, hira nyumba ya muonadzi i kuphi?” ¹⁹Samueli wamjibu Sauli achimuamba, “Mimi ndimi hiye muonadzi, nitanguliya mbere zangu muambuke hadi phatu pha dzulu, kpwa kukala rero mundarya phamwenga nami. Muhondo ligundzu ndakuambira gosi urigo nago mwako moyoni chisha ndakuricha uphiye vyako. ²⁰Na usidziyuge kpwa sababu ya hara pundao arioangamika siku tahu zirizotsupa, mana aonekana. Na anayeazwa sana kahi Iziraeli ni ani? Dze! Siye uwe na nyumba yosi ya sowe?” ²¹Phahi Sauli wajibu achiamba, “Mimi ni mutu wa mbari ya Benjamini, mryango mdide kuriko mbari zosi za Iziraeli na miryango yosi ya mbari ya Benjamini. Na mryango wangu ndiyo mdide kuriko miryango yosi ya mbari ya Benjamini. Kpwa utu wani phahi, unaniambira ngʼandzi dza hino?”

Sauli anarya na kupiga chilazi kpwa Samueli

²²Chisha Samueli achimuhala Sauli na mtumishiwe, achiareha ndani ya cho chumba, achiambira asagale phatu pha ishima zaidi kutsupa hara atu arioalikpwa ambao jumula yao kala ni atu kama mirongo mihahu. ²³Samueli achimuambira mpishi, “Rehe hira seemu ya nyama nriyokupha, nchikuambira, uyiike kanda.” ²⁴Phahi ye mjiti wahala chiga cha mchira achichiika mbere za Sauli. Samueli achiamba, “Seemu uchiyotengerwa ndio ino. Rya, kpwa sababu seemu ihi ikaikirwa uwe, ili wedze urye na ajeni arioalikpwa kpwa wakati uriokusudiwa.” Phahi siku hiyo, Sauli achirya phamwenga na Samueli. ²⁵Nao ariphotserera kula phatu pha kulavira sadaka na kufika mudzini, Sauli wahandikirwa chitanda dzulu ya dari achilala.

Samueli anammwagira Sauli mafuha

²⁶Ligundzu chiti, Samueli wamuiha Sauli atuluke hiko darini achimuamba, “Unuka, nkusindikize wuuye kpwenu.” Phahi Sauli waunuka nao osi airi, iye na Samueli achituluka. ²⁷Ariphokala akatserera kufika mwisho wa mudzi, Samueli achimuambira Sauli, “Muambire hiyu mtumishi atanguliye.” (Naye achitanguliya), “Ela uwe hivi sambi ima phapha, ili nkumanyise gara nchigoambirwa ni Mlungu.”

¹Ndipho Samueli achihala chitupa cha mafuha, achigamwaga chitswani pha Sauli, achimdonera achimuamba, “Mwenyezi Mlungu akakutiya mafuha [ukale mtawala wa atue Iziraeli. Uwe undaatawala atu a Mwenyezi Mlungu na kuaokola kula kpwa aviha ao. Na hino ndiyo ndokala dalili kpwako ya kpwamba Mwenyezi Mlungu akakutiya mafuha]10:1 Maneno higa, garigoikpwa kpwenye mabano, gaandikpwa kahi za nakala ya Chilagane cha kare cha Chiyunani. ukale mtawala wa atue. ²Ndiphorichana rero, uyakutana na alume airi phephi na mbira ya Raheli, kpwenye mphaka wa tsi ya Benjamini hiko Selisa, nao andakuambira, ‘Hinyo punda uriokpwendaaendza aphahikana kare, naye sowe wayala habari za nyo punda ela vivi ana wasiwasi dzulu yenu. Iye anadziuza, “Nindahendadze mino hata nimuone mwanangu?” ’

³“Chisha uchila hipho, undaphiya mbere na ndiphofika kpwenye mwaloni wa Tabori, undakutana na atu ahahu ambao anaambuka kpwendamlavira Mlungu sadaka hiko Betheli. Mmwenga andakala ana mbuzi tahu, wanjina anatsukula mikahe mihahu na ye wa hahu anatsukula chiriba cha uchi wa zabibu. ⁴Atu aho andakulamusa na akuphe mikahe miiri nawe undaiphokera kula mwao mikononi. ⁵Bada ya hipho phiya Gibeya ya Mlungu, kuko kuriko na ngome ya Afilisti. Hipho ndiphokala u phephi na kuufikira mudzi, undakutana na kundi ra manabii anatserera kula phatu pha dzulu pha kulavira sadaka kuno anatabiri. Mbere zao kundakala na apigadzi ngephephe, tamburini, vivoti na zeze, ⁶Roho wa Mwenyezi Mlungu andakpwedzera kpwa nguvu nawe undatabiri phamwenga nao nawe undageluzwa kukala mutu tafwauti. ⁷Phahi, hipho ishara zizi zichihendeka, henda kama uonavyo ni sawa kpwa kukala Mlungu a phamwenga nawe. ⁸Nawe undanitanguliya kuphiya hadi Giligali nami, lola, ndakpwedza kuko ili kulavya sadaka za kuochwa na kutsindza sadaka za amani. Undagodza siku sabaa hadi ndiphofika, nkuonyese ulondwago uhende.”

Sauli anahendwa mfalume

⁹Phahi Sauli ariphogaluka kurichana Samueli, Mlungu achimgaluza moyowe, nazo dalili hizo zosi zichihendeka siku iyo-iyo. ¹⁰Naye ariphofika Gibeya, wakutana na chikundi cha manabii. Chisha roho wa Mlungu achimwedzera kpwa nguvu naye achitabiri kahi-kahi zao. ¹¹Atu osi ariokala anammanya ariphoona dzambo hiro, kukala anatabiri phamwenga na manabii, ndipho atu achiuzana, “Ni utu wani huno uchiomphaha mwana wa Kishi? Dze! Sauli piya ni mmwengawapho wa manabii?” ¹²10:12 1 Samueli 19:23–24Mutu mmwenga ariyeishi phatu hipho wauza, achiaamba, “Na ise yao ni ani?” Kpwa iyo uchikala msemo, “Dze! Sauli piya ni mmwengawapho wa manabii?” ¹³Naye ariphomala kutabiri, waambuka kuphiya pho phatu pha dzulu pha kulavira sadaka.

¹⁴Phahi ise mdide achimuuza Sauli na mtumishiwe, “Dze! Mwino kala mkaphiyaphi?” Naye Sauli wajibu achiamba, “Swino kala huchaendza hinyo punda na huriphoona kukala taaoneka, huaphiya kpwa Samueli.” ¹⁵Ise mdide wa Sauli achiamba, “Nakuvoya uniambire, ye Samueli wakuambirani?” ¹⁶Sauli wamjibu ise mdide, achimuamba, “Wahuambira chingʼangʼa kukala hinyo punda akaoneka kare.” Ela kamuambirire kukala Samueli akamuamba andakala mfalume.

Sauli anatangazwa kukala ndiye Mfalume

¹⁷Phahi Samueli waakusanya Aiziraeli mbere za Mwenyezi Mlungu hiko Mizipa. ¹⁸Achiambira, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, anaamba hivi, ‘Nakutuluzani kula Misiri nami nchikuokolani mwimwi kula mikononi mwa Amisiri na kula kpwa falume zosi zirizokuonerani. ¹⁹Ela rero mkamrema Mlungu wenu anayekutivyani na shida zenu zosi na mateso genu gosi; namwi mkamuambira, “Hata, huikire mutu ndiyehutawala.” Sambi, kusanyikani mbere za Mwenyezi Mlungu, kulengana na mbari zenu na miryango yenu.’ ” ²⁰Phahi Samueli achireha phephi mbari zosi za Iziraeli nayo mbari ya Benjamini ichitsambulwa kpwa kupigirwa kura. ²¹Chisha achireha phephi mbari ya Benjamini kulengana na miryango yao; nao mryango wa Matiri uchitsambulwa. Achiireha phephi mryango wa Matiri, mutu bada ya mutu na Sauli, mwana wa Kishi achitsambulwa, ela ariphomuendza taayamuona. ²²Phahi aenderera kumuuza Mwenyezi Mlungu, “Dze phana mutu wanjina ambaye kadzangbwefika?” Naye Mwenyezi Mlungu achiajibu achiaamba, “Lola, akadzifwitsa pho phenye mizigo.” ²³Phahi aphiya hiko mara mwenga achendamuhala; naye ariphoima kahi-kahi ya atu kala ni mure hata atu osi kala akamfika mafuzini. ²⁴Samueli waambira atu osi, “Mnamuona mutu yuno ariyetsambulwa ni Mwenyezi Mlungu, ya kukala takuna mutu mfwanowe kahi za atu osi.” Ndipho atu osi achikota kululu achiamba, “Mfalume na akale na maisha mare!”

²⁵Chisha Samueli waambira atu shariya na haki ya mfalume, achigaandika katika chitabu, achichiika mbere za Mwenyezi Mlungu. Samueli waabumula atu osi na chila mmwenga achiuya kpwakpwe kaya. ²⁶Sauli naye achiuya kpwakpwe kaya hiko Gibeya phamwenga na kundi ra alume a mkpwotse ambao Mlungu kala akaaguta mioyo yao. ²⁷Ela anjina asiofwaha chitu achiamba, “Andahutivyadze yuno?” Nao amnema, na taayamrehera zawadi.10:27 Ela iye wanyamala gbwii Tafusiri zanjina tazina maneno higa.

Mlungu anaonyesa kukala a phamwenga na Sauli

¹Bada ya mwezi mmwenga, Nahashi, mfalume wa Aamoni, waambuka kpwendauzangira mudzi wa Jabeshi-Giliadi na atu osi a Jabeshi achimuambira Nahashi, “Ika chilagane naswi, naswi hundakuhumikira.” ²Hiye Nahashi, Muamoni, waambira, “Mino nindaika chilagane namwi kpwa sharuti hiri; chila mutu nimngʼole dzitso ra kulume ili niaibishe Iziraeli yosi.” ³Phahi atumia a Jabeshi amjibu, “Huphe siku sabaa, ili huhume ajumbe aphiye miphakani mosi mwa Iziraeli. Napho takuna wa kuhutivya, hundakuuyira.” ⁴Hivyo ajumbe afika Gibeya kurikotuluka Sauli, achigomba maneno higo ga mfalume wa Aamori mbere za atu, nao atu osi achirira kpwa raka ra dzulu. ⁵Sambi Sauli kala aredza kula mundani na ngʼombeze naye achiuza, “Hano atu anani? Anarizwa ni utu wani?” Hipho ndipho achiambirwa higo maneno ga atu a Jabeshi. ⁶Mara tu Sauli ariphosikira maneno higo, roho wa Mlungu achimwedzera kpwa nguvu na achipandwa ni tsukizi (nyinji) sana. ⁷Phahi wahala zira ngʼombeze mbiri za kurima, achizikata-kata vipande-vipande, alafu achihuma ajumbe na vira vipande aviphirika tsi yosi ya Iziraeli, kpwendaamba, “Yeyesi ambaye kandatuluka kumlunga Sauli na Samueli, ngʼombeze zindahendwa dza vivi.” Phahi hinyo atu ainjirwa ni wuoga wa Mwenyezi Mlungu achituluka chivyamwenga. ⁸Sauli ariphoaolanga Aiziraeli hiko Bezeki afika atu elufu magana mahahu na atu a Juda elufu mirongo mihahu. ⁹Nao achiaambira hinyo ajumbe ariokpwedza, “Aambireni atu a Jabeshi-Giliadi, ‘Muhondo kufikira wakati wa dzuwa ngerengere, mundakala mkativywa.’ ” Phahi hara ajumbe aphiya, kuamanyisa atu a Jabeshi nao achihererwa. ¹⁰Kpwa hivyo atu a Jabeshi akpwendaambira Aamoni, “Muhondo hundadzireha kpwenu namwi mundahuhenda kama mlondavyo.” ¹¹Siku ya phiriye, Sauli waapanga atu katika vikosi vihahu. Nao ainjira kahi-kahi ya kambi pepho za kucha, achiapiga Aamoni hata wakati wa dzuwa ngerengere. Hinyo ariosala atsamukana, hata chila mmwenga achichimbira chivyakpwe. ¹²Alafu atu achimuuza Samueli, “Akuphi nyo arioamba kukala Sauli kaweza kuhutawala? Arehe hipha huaolage.” ¹³Ela Sauli achiamba, “Takuna mutu ndiyeolagbwa rero, mana rero Mwenyezi Mlungu akaativya Aiziraeli.”

¹⁴Chisha Samueli waambira atu, Haya! Nahuphiyeni hadi Giligali, ili hukamtawaze Sauli kukala mfalume kano ya phiri. ¹⁵Phahi atu osi aphiya Giligali, achendamtawaza Sauli mbere za Mwenyezi Mlungu. Achimlavira Mwenyezi Mlungu sadaka za amani na hipho Sauli na atu osi a Iziraeli achihererwa sana.

Samueli analavya wasiya wa mwisho

¹Chisha Samueli waambira Aiziraeli osi, “Lolani, nkakutimizirani gosi mrigoniambira nami nkamtawaza mfalume akutawaleni. ²Sambi mwimwi muna mfalume wa kukutawalani. Mino nkakala mkare na ni tele komvwi ela anangu a phamwenga namwi. Nami nkakala chilongozi wenu hangu uhana wangu hadi rero. ³Nami himi, phahi mugombani mbere za Mwenyezi Mlungu na mbere za masihiwe. Nahala ngʼombe ya ani? Au nahala punda wa ani? Au ni ani nriyemuonera? Au naphokera hongo kula kpwa ani ili nisilamule kpwa haki? Napho nahala chochosi ndakuuyizirani enye.”

⁴Nao achiamba, “Kuyahuchenga, wala kuyahuonera, wala kuyaphokera chitu kula kpwa mutu yeyesi.”

⁵Naye achiaambira, “Mwenyezi Mlungu na masihiwe osi ni mashaidi rero kukala siyahala chitu kula kpwa mutu yeyesi.” Nao achiamba, “Iye ni shaidi.”

⁶12:6 Kutsama 6:26Samueli achienderera kuaambira, “Mwenyezi Mlungu ni shaidi, iye ndiye ariyetsambula Musa na Aruni na iye ndiye ariyeatuluza akare enu kula tsi ya Misiri. ⁷Sambi imani mbere za Mwenyezi Mlungu, nikutambukizeni mahendo gosi ga haki ambago Mwenyezi Mlungu wakuhenderani mwimwi na akare enu.

⁸12:8 Kutsama 2:23“Jakobo ariphophiya Misiri na Amisiri ariphoaonera akare enu, aho amririra Mwenyezi Mlungu naye Mwenyezi Mlungu achihuma Musa na Aruni, ambao aatuluza akare enu kula Misiri, achedzaaika phatu phapha. ⁹12:9 Aamuli 4:2; Aamuli 13:1; Aamuli 3:12Ela amyala Mwenyezi Mlungu, Mlungu wao naye achiaguza na kuatiya mikononi mwa Sisera, mkpwulu wa jeshi ra Hazori, mikononi mwa Afilisti na katika mikono ya mfalume wa Moabu. Nao achipigana na akare a Aiziraeli. ¹⁰12:10 Aamuli 10:10–15Nao amririra Mwenyezi Mlungu achimuamba, ‘Hukahenda dambi, kpwa kukala hukamricha Mwenyezi Mlungu na kuahumikira Mabaali na Maashitorethi. Ela sambi huokole mikononi mwa aviha ehu, naswi hundakuhumikira.’ ¹¹12:11 Aamuli 7:1; Aamuli 4:6; Aamuli 11:29; 1 Samueli 3:20Mwenyezi Mlungu waahuma Jerubaali, Baraka, Jefutha na Samueli, achikuokolani kula mikononi mwa aviha enu a pande zosi namwi mchiishi salama. ¹²12:12 1 Samueli 8:19Ela mriphomuona Nahashi, mfalume wa Aamoni analonda kupigana namwi, mwaniambira, ‘Hunalonda mfalume ahutawale,’ dzagbwe Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu, ndiye mfalume wenu. ¹³Sambi phahi, mfalume mriyemtsambula na kumlonda ndiye hiyu. Mwenyezi Mlungu akakuikirani mfalume, akutawaleni. ¹⁴Napho mundamuogopha Mwenyezi Mlungu na kumuhumikira, kusikira sautiye na kusavundza amuriye; chisha ichikala mwimwi na mfalume anayekutawalani mundalunga Mwenyezi Mlungu, Mlungu wenu, rindakala dzambo nono! ¹⁵Ela msiphoitii sauti ya Mwenyezi Mlungu, mchivundza amuriye, ndipho nduni ya Mwenyezi Mlungu indakala dzulu yenu dza irivyokala dzulu ya akare enu.

¹⁶“Sambi imani muone dzambo kulu ambaro Mwenyezi Mlungu andarihenda mbere zenu. ¹⁷Dze! Hino si kazikazi, wakati wa kuvuna mtsere? Ela mino ndamvoya Mwenyezi Mlungu arehe mvula na chiguruguru, namwi mundamanya na kuona kukala uyi wenu muriouhenda matsoni pha Mwenyezi Mlungu wa kudzitakira mfalume ni munji sana.”

¹⁸Phahi Samueli wamvoya Mwenyezi Mlungu, naye Mwenyezi Mlungu achireha mvula na chiguruguru siku hiyo, nao atu osi achimuogopha sana Mwenyezi Mlungu phamwenga na ye Samueli. ¹⁹Atu osi achimuambira Samueli, “Huvoyere kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlunguo, swiswi atumwao husedze hukafwa mana hukaenjereza dambi zehu zosi kpwa uyi huno wa kudzitakira mfalume.”

²⁰Samueli wajibu achiamba, “Msiogophe, ni kpweli mwahenda uyi huno wosi, ela msigaluke mkaricha kulunga Mwenyezi Mlungu, badalaye muhumikireni Mwenyezi Mlungu kpwa mioyo yenu yosi. ²¹Wala msiuyire kuabudu vizuka, vitu visivyo na fwaida ambavyo taviokola na kutivya mana tavifwaha chitu. ²²Mana Mwenyezi Mlungu kandaaricha atue kpwa ajili ya dzinare kulu risiberwe, kpwa kukala ikamfwahira Mwenyezi Mlungu kukuhendani mwimwi mkale atue mwenye. ²³Ela mino sindamuhendera dambi Mwenyezi Mlungu kpwa kuricha kukuvoyerani. Nindaenderera kukufundzani njira iriyo nono na ya sawa. ²⁴Muogopheni Mwenyezi Mlungu bahi, mukamhumikire kpwa uaminifu na mioyo yenu yosi. Chisha tambukirani vira arivyokuhenderani mambo makulu. ²⁵Ela mchienderera kuhenda mai, mwimwi phamwenga na ye mfalume wenu mundaangamizwa.”

Sauli anamkosera Mwenyezi Mlungu

¹Sauli wakala na umuri wa miaka kadhaa13:1 Tafusiri chache za Chiyunani zinaamba Sauli kala ana miaka mirongo mihahu ela kulengana na tafusiri ya Chieburania taumanyikana. hipho ariphoandza kutawala. Naye waitawala Iziraeli miaka kadhaa.13:1 Phapha taimanyikana Sauli watawala kpwa muda gani.²Sauli watsambula atu elufu tahu Aiziraeli ambao katika hinyo, elufu mbiri akala phamwenga na Sauli hiko Mikimashi na hiko mwango wa Betheli. Elufu mwenga achiaika phamwenga na Jonathani hiko Gibeya ya Benjamini. Hinyo atu ariosala waaruhusu chila mmwenga auye kpwakpwe hemani. ³Jonathani waturya iyo ngome ya Afilisti yokala hiko Gibeya nao Afilisti achiphaha habari hizo. Sauli walagiza gunda ripigbwe, naro richipigbwa tsi yosi kuno anaamba, “Aeburania sikirani.” ⁴Aiziraeli osi achisikira habari ya kukala Sauli akaturya iyo ngome ya Afilisti na kukala Aiziraeli akaatsukiza Afilisti. Phahi hinyo atu achikusanyika phamwenga kuungana na Sauli hiko Giligali.

⁵Nao Afilisti akusanyana ili apigane na Aiziraeli, magari ga kuvwehwa ni farasi elufu mirongo mihahu, apandadzi-farasi elufu sita na atu anji dza mtsanga wa pwani. Hinyo aambuka, achipiga kambi yao hiko Mikimashi, uphande wa mlairo wa dzuwa wa Bethi-Aveni. ⁶Aiziraeli ariphoona kukala a kpwenye shida, (mana atu aogopha), ndipho achidzifwitsa mapangoni, vitsakani, myambani, madibwani na mabirikani. ⁷Anjina aho a Aeburania avuka Joridani achiinjira tsi ya Gadi na Giliadi. Ela Sauli kala achere hiko Giligali na jeshire rosi ramlunga kuno rinakakama kpwa wuoga.

⁸13:8 1 Samueli 10:8Sauli wagodzera siku sabaa, kulengana na muda urioikpwa ni Samueli. Ela Samueli kayakpwedza Giligali nao atu achiandza kutsamukana achimricha Sauli. ⁹Kpwa hivyo Sauli achiamba, “Nreherani sadaka ya kuochwa na sadaka za amani!” Naye achiilavya yo sadaka ya kuochwa. ¹⁰Mara tu ariphomala kuilavya iyo sadaka ya kuochwa, Samueli achitsoloka. Naye Sauli achituluka kumchinjira na kumlamusa. ¹¹Samueli achimuuza, “Ukahendadze we?” Naye Sauli achijibu achiamba, “Nchiphoona kukala atu ananiricha anatsamukana nawe kpwedzere siku zoambwa, nao Afilisti kala akakusanyika hiko Mikimashi; ¹²phahi nkaona hivi sambi Afilisti anaweza kunivamia hadi Giligali kabila sidzangbwevoya chibali cha Mwenyezi Mlungu. Kpwa hivyo ikanibidi nlavye sadaka ya kuochwa.” ¹³Naye Samueli achimuamba Sauli, “Ukahenda uzuzu kusagbwira amuri ya Mwenyezi Mlungu, Mlunguo, kpwa mana kala ukaigbwira, Mwenyezi Mlungu angeahenda atu a chivyazicho akatawala Iziraeli hata kare na kare. ¹⁴13:14 Mahendo 13:22Ela vivi ufalumeo taundaenderera siku nyinji. Mwenyezi Mlungu akadziendzera mutu anayehamira moyowe. Naye akamuamuru kukala mkpwulu wa atue, kpwa sababu uwe kukarigbwira nenore arirokulagiza.”

¹⁵Phahi Samueli wauka, achiambuka kula Giligali hadi Gibeya iriyo tsi ya Benjamini. Naye Sauli waaolanga atu ariokala phamwenga naye, phachikala phana atu kama magana sita. ¹⁶Sauli na mwanawe Jonathani na atu ariokala phamwenga nao, asagala hiko Geba13:16 Geba na Gibeya inawezekana kukala ni dzina ra mudzi mmwenga. iriyo tsi ya Benjamini. Ela Afilisti akutana hiko Mikimashi. ¹⁷Nao avamizi atuluka kula kambi ya hinyo Afilisti, vikosi vihahu. Chikosi cha kpwandza chagbwira njira iphiyayo Ofura hadi tsi ya Shuali. ¹⁸Chikosi cha phiri chagalukira njira iphiyayo Bethi-Horoni na cha hahu chichigbwira njira ya muphakani ielekeyayo Dete ra Seboimu uphande wa jangbwani.

¹⁹Phahi, taayaona msanadzi yeyesi kpwenye tsi yosi ya Iziraeli, kpwa mana Afilisti kala akaamba, “Aeburania asidzitengezere mapanga au mafumo.” ²⁰Aiziraeli osi kala nkutserera kpwa Afilisti, ili kunola chila mutu jembere, phangare, mbadzoye na sururuye. ²¹Bei ya wembe wa jembe ra ngʼombe na jembeshoka kala ni dza giramu nane za feza. Kunorera mbadzo na tsimbiro kala ni kama giramu ne za feza. ²²Hivyo siku ya viha taphayaonekana upanga wala fumo mkpwononi mwa mutu yeyesi, yekala phamwenga na Sauli na Jonathani isiphokala iye Sauli na mwanawe. ²³Na chikosi cha jeshi ra Afilisti chatuluka kpwendarinda mwanya wa Mikimashi.

Jonathani anavamia kambi ya Afilisti

¹Phahi siku mwenga Jonathani mwana wa Sauli, wamuamba mtsukuziwe wa silaha, “Ndzo! Huphiye kambi ya Afilisti kura ngʼambo ya phiri.” Ela Jonathani kayamuambira ise. ²Sauli kala akapiga kambi phephi na mudzi wa Gibeya, tsini ya mkomamanga urio hiko Migironi. Na atu ariokala phamwenga naye kala anaphaha kama magana sita. ³Piya phamwenga na Sauli kala ni Ahija, mlavyadzi-sadaka yekala akavwala chisibao cha ulavyadzi-sadaka. Ahija kala ni mwana wa Ahitubu ndugungbwa wa Ikabodi, mwana wa Finehasi, mwana wa Eli. Eli yekala mlavyadzi-sadaka wa Mwenyezi Mlungu hiko Shilo. Nao atu taayamanya kukala Jonathani akauka. ⁴Kahi za myanya ambayo Jonathani walonda kuitsupira ili kuifikira iyo ngome ya Afilisti, phakala na myamba hiku na hiku, mmwenga waihwa Bosesi na nyo wanjina waihwa Sene. ⁵Mwamba mmwenga waima uphande wa vurini, mbere za Mikimashi na hinyo wa phiri wakala uphande wa mwakani, mbere za Geba.

⁶Phahi, Jonathani achimuambira ye mtsukuziwe wa silaha, “Nahuphiye kura kambini kpwa atu asiotiywa tsatsani. Mendzerepho Mwenyezi Mlungu andauhumira, kpwa mana takuna rinaromzuwiya asitivye, kutsupira atu anji au achache.” ⁷Naye hiye mtsukuziwe wa silaha wamjibu, “Henda gosi garigo mwako moyoni. Mino ni phamwenga nawe, vyo urivyo moyoo ndivyo urivyo wangu.” ⁸Ndipho Jonathani achiamba, “Nahuvuke huphiye ko kpwao ahuone. ⁹Nao achihuambira, ‘Hugodzeni hadi hufike,’ ndipho hundaima hipho phatu phehu, husiapandire. ¹⁰Ela achiamba, ‘Ambukani muhulunge,’ ndipho hundaambuka, mana iyo ndiyo ndokala ishara kpwehu kukala Mwenyezi Mlungu akaatiya mwehu mikononi.”

¹¹Phahi osi airi adzionyesa mbere za chikosi cha jeshi ra Afilisti nao Afilisti achiamba, “Lolani! Hara Aeburania anatuluka kula mo madibwani mokala akadzifwitsa!” ¹²Nao chikosi cha jeshi ra Afilisti amjibu Jonathani na mtsukuziwe wa silaha achiamba, “Haya! Mwimwi, pandani dzulu hipha huripho naswi hundakuonyesani dzambo.” Jonathani achimuambira yuya yetsukula silaha, “Haya! Kpwera unilunge, kpwa kukala Mwenyezi Mlungu akaatiya mikononi mwa Aiziraeli.”

¹³Phahi Jonathani waambuka na mtsukuziwe wa silaha achimlunga nyuma. Jonathani achiapiga na kuabwaga nyo Afilisti na mtsukuziwe wa silaha achiaolaga nyumaze. ¹⁴Hinyo uolagadzi wa kpwandza ariouhenda Jonathani na mtsukuziwe wa silaha, aolaga kama atu mirongo miiri, kahi ya phatu phafikapho nusu eka. ¹⁵Afilisti osi tsi ndzima amenywa nchiwewe, ariokala kambini, mindani na kahi-kahi za atu hata cho chikosi cha jeshi na avamizi piya akakama. Tsi piya nayo yasumba na phachikala na chiwewe.14:15 Maandishi ganjina ganaamba, Wuoga uho kala ukasababishwa ni Mlungu.

Aiziraeli anaturya Afilisti

¹⁶Arindzi a Sauli hiko Gibeya ya Benjamini alola na achiona liguphuphu ra Afilisti akatsamukana hiku na hiku anachimbira.

¹⁷Ndipho Sauli achiambira atu ariokala phamwenga naye, “Haya! Olangani muone ni ani ambaye kapho.” Nao ariphomala kuolanga achimanya kukala Jonathani na mtsukuziwe wa silaha taapho. ¹⁸Phahi Sauli achimuambira Ahija, “Nirehera hipha ro sanduku ra Mlungu.” Kpwa kukala hiro sanduku14:18 Au piya unaweza kuamba Chisibao Mana Ahija kala nkuvwala chisibao. ra Mlungu wakati hinyo rakala ri phamwenga na Aiziraeli. ¹⁹Phahi Sauli ariphokala anagomba na mlavyadzi-sadaka, hizo kululu kula kambi ya Afilisti zaenderera kuzidi. Hipho Sauli achimuambira mlavyadzi-sadaka, “Gariche gago.” ²⁰Naye Sauli na atu osi ariokala phamwenga naye achikusanyika, achiphiya vihani. Na ariphofika hiko vihani lola, Afilisti kala anakatana maphanga, kpwakala fujo kpweli-kpweli. ²¹Phahi Aeburania ariokala phamwenga na Afilisti hangu kare, hinyo arioambuka nao hadi kambini, agaluka kukala uphande wa Aiziraeli ariokala phamwenga na Sauli na Jonathani. ²²Na atu osi a Iziraeli ariokala akadzifwitsa kpwenye tsi za myango ya Efuraimu, ariphosikira kukala Afilisti akachimbira, aho nao achialunga mairo vihani. ²³Chihivyo Mwenyezi Mlungu achiativya Aiziraeli siku iyo na viha vyaenderera hadi vichitsupa Bethi-Aveni.

Mambo golungira bada ya viha

²⁴Aiziraeli agaya sana siku iyo mana Sauli kala akaapisha atu achiamba, “Nalonda kudziriphiza chisasi dzulu ya aviha angu, phahi mutu yeyesi ndiyerya chakurya chochosi kabila ya dziloni na alaniwe.” Phahi takuna mutu yetata chakurya. ²⁵Nao atu osi ainjira tsakani namo muchikala na asali chila phatu. ²⁶Dzagbwe atu ariphoinjira tsakani akuta asali inatwena napho taphana hata mmwenga ariyesubutu kuilamba kpwa sababu ya kuogopha hicho chirapho. ²⁷Ela Jonathani kpwa vira kayakalapho hipho ise ariphorisa atu chirapho, phahi ye wagolosa tsa ya fwimbo yokala mwakpwe mkpwononi achitsotsa phalala ra asali, chisha achitiya mkpwonowe mromoni na achiphaha mkpwotse. ²⁸Ndipho mmwenga wao wagomba achiamba, “Sowe waapiza atu achiamba, ‘Mutu ndiyerya chakurya rero na alaniwe.’ Nao atu kala akaphungukirwa ni mkpwotse.” ²⁹Hipho Jonathani achiamba, “Baba akayuga tsi. Lola jinsi nchivyophaha mkpwotse kpwa kukala nkatata hino asali chache. ³⁰Dze! Taingekala vinono kama atu akarya na kumvuna kula kpwa hizo zewe za aviha aho achizoziteka? Kpwa mana hungeolaga Afilisti anji kuriko hinya huchioaolaga.”

³¹Siku iyo Aiziraeli achiapiga Afilisti kula Mikimashi hadi Aijaloni nao achikala akaphungukirwa sana ni mkpwotse kpwa sababu ya ndzala. ³²Phahi atu achizitinira hizo zewe, achihala mangʼondzi na ngʼombe, achizitsindza photsi nao hara atu achirya nyama phamwenga na milatsoye. ³³14:33 Mwandzo 9:4; Alawi 7:26–27; 17:10–14; 19:26; Kumbukumbu 12:16–23; 15:23Anjina aho amuambira Sauli achiamba, “Lola, atu hinya anamkosera Mwenyezi Mlungu, kpwa kukala anarya nyama phamwenga na milatsoye.” Naye achiamba, “Mwimwi mkakufuru, kaendzeni dziwe kulu mripingilise hadi hipha nripho.” ³⁴Chisha Sauli achiamba, “Haya tsamukanani kahi-kahi ya atu mkaambire, ‘Chila mutu na arehe hipha ngʼombeye au ngʼondzire muatsindze hipha na kuarya wala msimkosere Mwenyezi Mlungu, kpwa kurya nyama phamwenga na milatsoye.’ ” Nao atu osi chila mmwenga wareha ngʼombeye usiku hinyo nao achendzazitsindza hipho. ³⁵Naye Sauli wamdzengera Mwenyezi Mlungu phatu pha kulavira sadaka. Hipho ndipho phatu pha kpwandza pha kulavira sadaka ambapho Sauli wamdzengera Mwenyezi Mlungu.

Jonathani anakanirwa ni majeshi

³⁶Chisha Sauli achiamba, “Haya! Nahutserere hualunge Afilisti hukaashambuliye wakati wa usiku na kuahala vitu vyao zewe hadi ligundzu, wala husiriche hata mmwenga wao.” Nao amjibu, “Henda gosi uonago kukala ni manono.” Ela yuya mlavyadzi-sadaka achiamba, “Nahumuuze ushauri Mlungu kpwandza.” ³⁷Phahi Sauli walonda ushauri kula kpwa Mlungu, achiuza, “Dze! Ntserere ili kualunga-lunga Afilisti? Dze! Undaatiya mikononi mwa Iziraeli?” Ela Mlungu kayamjibu neno rorosi siku hiyo. ³⁸Ndipho Sauli achiiha akulu osi a jeshi achiaamba, “Ndzoni hipha ili humanye hukahenda dambi yani rero.” ³⁹Kama Mwenyezi Mlungu aishivyo, iye ativyaye Iziraeli, hata kama dambi ihi ikahendwa ni mwanangu Jonathani, kufwa andafwa. Ela kahi za atu osi taphana ariyemjibu. ⁴⁰Ndipho achiambira Aiziraeli osi, “Mwimwi kalani uphande wenu nami na mwanangu Jonathani hundakala uphande wehu.” Nao atu achimuambira Sauli, “Henda uonavyo ni sawa.” ⁴¹14:41 Isabu 27:21; 1 Samueli 28:6Kpwa hivyo Sauli achivoya achiamba, “Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, Mbona rero kukanijibu mino mtumishio? Ichikala dambi nkaihenda mimi au ikahendwa ni mwanangu Jonathani, Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, jibu kpwa kutuluza Urimu. Ela napho dambi ikahendwa ni atuo Iziraeli, jibu kpwa kutuluza Thumimu.”14:41 Thumimu na Urimu ni vihunde avi ni vidziwe ambavyo enye kala nkuvihumira kumanya Mlungu alondavyo. Phahi Jonathani na Sauli achigbwererwa ni kura, ela Aiziraeli taayaphahikana na makosa. ⁴²Alafu Sauli achiamba, “Ndipho pigani kura kahi yangu na mwanangu Jonathani. [Ye ndiyeonewa ni Mwenyezi Mlungu kukala ana makosa, andaolagbwa.” Nyo atu achimuamba Sauli, “Hata, navisikale hivyo,” ela achiashinda nyo atu, na kpwa vivyo achipiga kura kahi za iye na mwanawe Jonathani.] Naye Jonathani achigbwererwa ni kura. ⁴³Ndipho Sauli achimuambira Jonathani, “Niambira ukahendadze.” Phahi Jonathani achijibu achiamba, “Mino nátata asali chache na tsa ya fwimbo yokala mwangu mkpwononi, nami ni tayari kufwa.” ⁴⁴Naye Sauli achiamba, “Mlungu naanione ichikala hakika Jonathani kandafwa.” ⁴⁵Ela atu achimuambira Sauli, “Dze! Ye Jonathani afwe na ndiye achiyehenda Aiziraeli aphahe ushindi mkpwulu? Hata! Dza Mwenyezi Mlungu aishivyo, taphandagbwa photsi hata lidzere ra chitswache, mana rero akahenda kazi phamwenga na Mlungu.” Kpwa njira iyo atu amtivya Jonathani. ⁴⁶Phahi Sauli achiricha kualunga Afilisti, nao Afilisti achiuya kpwao midzini.

Sauli anatsoma avihae

⁴⁷Phahi Sauli ariphohala utawala wa Iziraeli, wapigana na avihae a pande zosi. Wapigana na atu a Moabu, Aamoni, Aedomu, afalume a Zoba na Afilisti. Na kokosi arikophiya kupigana washinda. ⁴⁸Naye wapigana chisujaa, achiaturya Aamaleki na kuativya Aiziraeli kula mikononi mwa aviha ao, atu ariokala achiapiga na kuafuta vitu vyao.

Ana a Sauli

⁴⁹Sambi ana a chilume a Sauli kala ni Jonathani, Ishivi na Maliki-Shua. Na anae airi achetu, wa kpwandza kala aihwa Merabu na mdidewe kala anaihwa Mikali. ⁵⁰Na mkpwaza Sauli waihwa Ahinoamu, mwana mchetu wa Ahimaazi. Alafu mkpwulu wa jeshire waihwa Abineri, mwana wa Neri. Neri kala ni ise mdide wa Sauli. ⁵¹Kishi isengbwa wa Sauli na Neri isengbwa wa Abineri kala ni anangbwa a Abieli.

⁵²Phahi siku zosi Sauli ariphokala mfalume kpwakala na viha vikali sana kahi ya Aiziraeli na Afilisti. Naye Sauli chila ariphomuona mutu yeyesi yekala hodari au sujaa wamuhala achimuhenda mmwenga wa anajeshie.

Sauli anamkosera Mlungu

¹15:1 1 Samueli 10:1Siku mwenga Samueli wamuambira Sauli, “Mwenyezi Mlungu wanihuma nkutiye mafuha ukale mfalume wa atue Iziraeli, phahi phundza maneno ga Mwenyezi Mlungu. ²15:2 Kutsama 17:8–14; Kumbukumbu 25:17–19Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi anaamba hivi, ‘Nindaatiya adabu Aamaleki kpwa vira arivyoapiga Aiziraeli wakati ariphokala anatuluka kula Misiri.’ ³Phahi phiya ukapige Aamaleki na ukabanange tsetsetse vitu vyosi arivyonavyo, wala msiasaze. Olagani alume, achetu, anache na hata ana atsanga aamwao, ngʼombe, mangʼondzi, ngamia na punda.”

⁴Phahi Sauli achiaiha atu na achiaolanga hiko Telaimu, anajeshi elufu magana mairi a kunyendeka na magulu, kuenjereza na atu elufu kumi kula Juda. ⁵Sauli wakpwendaotea mudzi wa Amaleki hiko deteni. ⁶Akeni anjina kala anasagala pho phephi na nyo Aamaleki, naye Sauli achiambira, “Ukani mdzitenge na Aamaleki sedze nikakuangamizani phamwenga nao, mana mwaahendera Aiziraeli manono, ariphoambuka kula Misiri.” Phahi hinyo Akeni auka, achidzitenga na Aamaleki.

⁷Sauli achiolaga Aamaleki kula Havila hadi Shuri ambayo yakala uphande wa mlairo wa dzuwa wa Misiri. ⁸Agagi, mfalume wa Aamaleki wagbwirwa ni Sauli achere moyo na atue osi achiangamizwa kpwa upanga. ⁹Ela Sauli na atue taamuolagire Agagi, piya taolagire mangʼondzi ga kunona, ngʼombe za kunona, ana ngʼondzi na ana ngʼombe a kunona na chochosi chirichokala chinono taayalonda kuchiangamiza. Aangamiza vira virivyokala vii na visivyo mana.

Mwenyezi Mlungu anamrema Sauli

¹⁰Ndipho Mwenyezi Mlungu achigomba na Samueli achiamba, ¹¹“Najuta nrivyomuhenda Sauli akale mfalume mana akaricha kunilunga na kahenda ninagomlagiza.” Samueli wasononeka, achimririra Mwenyezi Mlungu usiku kucha. ¹²Samueli warauka Ligundzu chiti ili akaonane na Sauli. Ariphofika hiko, waambirwa kukala Sauli akaphiya Karimeli, achadzidzengera mnara wa kumbukumbu, chisha badaye achiphiya vyakpwe Giligali. ¹³Samueli wamlunga Sauli kuko, naye ariphomuona, Sauli achimuamba Samueli, “Ubarikiwe ni Mwenyezi Mlungu. Nikatimiza malagizo ga Mwenyezi Mlungu.” ¹⁴Samueli achiamba, Chino chiriro cha mangʼondzi na ngʼombe nachosikira mwangu masikironi, manage nini? ¹⁵Sauli achiamba, “Iyo ni mifugo ichiyorehwa ni nyo atu kula kpwa Aamaleki; mana atu taolagire mangʼondzi na ngʼombe nono, ili edze aalavye sadaka kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlunguo ela zo zanjina hukaziangamiza tsetsetse.” ¹⁶Chisha Samueli achimuambira Sauli, “Hebu nyamala nkuambire gochigoambirwa ni Mwenyezi Mlungu usiku huno.” Naye achiamba, “Haya, gomba.” ¹⁷Phahi Samueli achiamba, “Dzagbwe unadziona mdide ela wahendwa kukala chilongozi wa mbari za Iziraeli. Naye Mwenyezi Mlungu wakutiya mafuha ukale mfalume wa Iziraeli. ¹⁸Chisha Mwenyezi Mlungu wakuhuma achiamba, ‘Phiya ukapigane na Aamaleki enye dambi, hata uaangamize osi.’ ¹⁹Kpwa utu wani kuyaitii sauti ya Mwenyezi Mlungu, ela waziurukira zewe na kuhenda garigo mai matsoni pha Mwenyezi Mlungu?” ²⁰Sauli achimuamba Samueli, “Kpwa kpweli mino nkaitii sauti ya Mwenyezi Mlungu, nami nkamreha Agagi, mfalume wa Aamaleki, chisha nkaangamiza Aamaleki tsetsetse. ²¹Ela atu ahala zewe, mangʼondzi na ngʼombe nono, vitu ambavyo kala viangamizwe, kusudi avilavye sadaka kpwa Mwenyezi Mlungu, Mlunguo, hiko Giligali.”

²²Naye Samueli achiamba,

“Kpwani ye Mwenyezi Mlungu anahamirwa sana ni sadaka za kuochwa na sadaka zanjina,

hebu nkuhamirwa ni mutu wa kulunga sautiye?

Lola, kumuogopha iye ni vinono kuriko sadaka,

Na kusikira iye ni bora kuriko marunya ga turume.

²³Mana kusatii Mwenyezi Mlungu ni dza dambi ya kupiga mburuga,

na kusamuogopha Mwenyezi Mlungu ni dza kuvoya vizuka.

Na kpwa kukala ukarirema neno ra Mwenyezi Mlungu,

Iye naye akakurema usikale mfalume.”

²⁴Phahi Sauli achimuambira Samueli, “Nkahenda dambi mana nkakosera amuri ya Mwenyezi Mlungu na manenogo, kpwa mana náaogopha hinya atu na nchiphundza arigolonda. ²⁵Phahi nakuvoya uniswamehe dambi yangu. Uya phamwenga nami, niphahe kpwendamuabudu Mwenyezi Mlungu.” ²⁶Samueli achiamba, “Sindauya phamwenga nawe, kpwa kukala ukarema neno ra Mwenyezi Mlungu, naye Mwenyezi Mlungu akakurema usikale mfalume wa Iziraeli.” ²⁷15:27 1 Samueli 28:17; 1 Afalume 11:30–31Naye Samueli ariphogaluka kuphiya vyakpwe, Sauli wagbwira pindo ra vwazi ra Samueli, naro richikpwanyuka. ²⁸Ndipho Samueli achimuamba, “Rero Mwenyezi Mlungu akakufuta ufalume wa Iziraeli naye akaupha Muiziraeli myao, ariye mnono kuriko uwe. ²⁹Chisha iye Mwenyezi Mlungu, ambaye ndiye Nguvu ya Iziraeli kagomba handzo, wala kagaluza niaye, mana siye mwanadamu hata agaluze nia.” ³⁰Sauli achiamba, “Nkakosa ela nakuvoya uniishimu mbere za atumia a atu angu na mbere za Aiziraeli. Sambi uya phamwenga nami, nikamuabudu Mwenyezi Mlungu, Mlunguo.” ³¹Phahi Samueli wauya, achilungana na Sauli naye Sauli wamuabudu Mwenyezi Mlungu.

³²Ndipho Samueli achiamba, “Nreherani hipha Agagi, mfalume wa Aamaleki.” Phahi Agagi waphiya kuno akahererwa, mana waamba, “Bila shaka utsungu wa chifo ukaniukira.” ³³Ela Samueli wamjibu, “Vyo upangao urivyohenda achetu kufwererwa ni ana ao, ndivyo mayoo ndivyofwererwa kahi za achetu.” Phahi Samueli wamkata Agagi vipande mbere za Mwenyezi Mlungu hiko Giligali.

³⁴Na bada ya higo Samueli waphiya vyakpwe hiko Rama; naye Sauli waambuka kuuya kpwakpwe kaya hiko Gibeya ya Sauli. ³⁵Wala Samueli kayaphiya tsona kpwendaonana na Sauli hata Samueli achifwa vivyo. Ela Samueli kala achimririra Sauli naye Mwenyezi Mlungu wajuta kumuhenda Sauli akale mfalume wa Iziraeli.

Samueli anammwagira Daudi mafuha

¹Mwenyezi Mlungu achimuambira Samueli, “Undamririra Sauli hata rini ichikala mino nkamrema asitawale Aiziraeli? Odzaza pembeyo mafuha, uphiye hadi Bethilehemu kpwa mutu aihwaye Jese, mana nkatsambula mwanawe mmwenga akale mfalume.” ²Samueli achiuza, “Ndawezadze kuhenda hivyo? Mana Sauli achigamanya, andaniolaga.”

Mwenyezi Mlungu achimjibu, “Tsukula ndama ukaambe, ‘Nkedzamlavira Mwenyezi Mlungu sadaka.’ ³Kamualike Jese edze kpwenye sadaka nami ndakuonyesa ra kuhenda. Nawe mmwagire mafuha yuya ndiye kuambira.”

⁴Samueli wahenda dza vyo arivyoambirwa ni Mwenyezi Mlungu. Ariphotsoloka Bethilehemu atumia a mudzi amphokera kuno anakakama. Nao amuuza, “Dze! Ukedza kpwa mambo ga amani?” ⁵Naye waajibu, “Oho, nkedza kpwa amani. Nkedzamlavira Mwenyezi Mlungu sadaka. Namwi dzitakaseni mwedze phamwenga nami kpwenye sadaka.” Samueli piya watakasa Jese na anae, achiaalika kpwenye sadaka.

⁶Jese na anae ariphofika, Samueli wamlola Eliabu achiamba chimoyo-moyo, “Bila shaka hiyu aimireye mbere za Mwenyezi Mlungu, ndiye chiyetsambulwa!” ⁷Ela Mwenyezi Mlungu achimuambira Samueli, “Usimlole usowe wala chimoche. Mino nkamrema kpwa mana sihenda mambo dza anadamu. Anadamu nkulola unono wa kondze, ela Mwenyezi Mlungu nkulola moyo urivyo.” ⁸Chisha Jese achimuiha Abinadabu, achimtsupiza mbere za Samueli. Ela Samueli achiamba, “Hiyu piya kakatsambulwa ni Mwenyezi Mlungu.” ⁹Ariphola hiye, Jese watsupiza Shama, naye Samueli achiamba, “Wala hiyu Mwenyezi Mlungu kakamtsambula.” ¹⁰Jese waenderera kutsupiza anae alume mbere za Samueli hata achifika sabaa, ela Samueli achimuamba, “Aha osi taakatsambulwa ni Mwenyezi Mlungu.”

¹¹Chisha Samueli achimuuza Jese, “Hano ndio anao osi?” Naye achijibu achiamba, “Hata, ye chiziyanda wao kapho, acharisa mangʼondzi.” Ndipho Samueli achimuambira Jese, “Huma mutu amlunge, kpwa sababu tahundasagala hukarya16:11 Mana yanjina ni kukala taandahenda rorosi ranjina hadi iye edze. hadi iye afike.” ¹²Phahi Jese wahuma mutu achendamreha Daudi. Naye kala akundu, mwenye matso ga kungʼala na madzenige kala ni manono. Mwenyezi Mlungu achiamba, “Iye ndiye, unuka ummwagire mafuha.” ¹³Phahi Samueli achihala iyo pembe ya mafuha, achimmwagira Daudi mafuha kahi-kahi ya nduguze. Na kula siku iyo, Roho wa Mwenyezi Mlungu achimwedzera Daudi kpwa nguvu nyinji. Phahi Samueli wauka achiuya kpwakpwe, mudzi wa Rama.

Daudi anampigira Sauli ngephephe

¹⁴Sambi phahi, Roho wa Mwenyezi Mlungu kala akamricha Sauli na roho mbii kula kpwa Mwenyezi Mlungu kala ichimgbwayisa. ¹⁵Nao atumishi a Sauli achimuambira, “Kuna roho mbii kula kpwa Mlungu inakugayisa. ¹⁶Sambi phahi bwana wehu amuru swiswi atumishio hurio hipha mberezo hukaendze mutu ambaye ni sogora wa ngephephe. Phahi indakala hivi: chila iyo roho mbii kula kpwa Mlungu ichikpwedzera, iye andapiga ngephephe nawe undadigirikpwa.”

¹⁷Sauli achiambira atumishie, “Ni sawa, niendzerani hiye sogora wa ngephephe munirehere.” ¹⁸Ndipho mmwengawapho wa atumishie achiamba, “Nkaona mwana mmwenga wa Jese, Jese mutu kula Bethilehemu. Ye mwana wa Jese ni sogora wa kupiga ngephephe. Barobaro iye ni sujaa, hodari wa viha, ana maneno ga busara, ni mutu wa sura nono, tsona mutu ambaye Mwenyezi Mlungu a phamwenga naye.”

¹⁹Phahi Sauli wahuma ujumbe kpwa Jese, kpwendamuamba, “Nihumira mwanao Daudi ambaye ni mrisa wa mangʼondzi.” ²⁰Jese achihala punda achimpakiya mikahe, chiriba cha uchi wa zabibu na mwana mbuzi, achimupha mwanawe Daudi amphirikire Sauli. ²¹Phahi Daudi waphiya kpwa Sauli achendamuhumikira. Sauli naye wammendza sana na achimuhenda akale mutu wa kumtsukurira silahaze. ²²Chisha Sauli achihuma atu kpwa Jese kpwendamuamba, “Nakuvoya mriche Daudi anihumikire mana nikamtsunuka.” ²³Chila mara napho iyo roho mbii kula kpwa Mlungu ikamwedzera Sauli, ndipho Daudi nkuhala ngephepheye akapiga naye Sauli nkuburudishwa na iyo roho mbii ikamricha.

Goliathi analonda mutu wa kupigana naye

¹Afilisti akusanya majeshi gao hiko Soko, mudzi wa Juda, ili gapigane na Iziraeli. Akpwendachita kambi yao kahi-kahi ya Soko na Azeka, badaye achiphiya kpwendapiga kambi Efesi-Damimu. ²Sauli na Aiziraeli nao achikusanyika, achichita kambi yao kpwenye Dete ra Ela, ili apigane na hinyo Afilisti. ³Afilisti aima dzulu ya mwango uphande huno na Aiziraeli nao achiima dzulu ya mwango uphande hura na ro dete richikala ri kahi-kahi yao. ⁴Ndipho achituluka sujaa kula kambi ya Afilisti, ariyeihwa Goliathi, kula mudzi wa Gathi, ambaye kala anachimo cha zaidi ya mita tahu. ⁵Wavwala kofiya ya shaba mwakpwe chitswani na chisibao cha shaba chifuwani. Uziho wa hicho chisibao cha shaba wakala ni kilo mirongo mitsano na sabaa. ⁶Mwakpwe maguluni kala akavwala mabamba ga shaba na mafuzini kala akatsukula fumo ra shaba. ⁷Mphini wa fumore wakala dza chuma cha mfumi wa nguwo na chitswa cha hiro fumo chakala na uziho wa kama kilo sabaa za chuma. Mutu wa kumtsukurira ngaoye kala a mbereze.

⁸Hiye Goliathi waima achipigira kululu majeshi ga Iziraeli achigaambira, “Mbona mkatuluka kpwedzadzipanga ili mpige viha? Mimi ni sujaa wa Chifilisti na mwi si mu atumishi a Sauli. Dzitsamburireni mutu mmwenga atserere edze apigane nami. ⁹Ichikala andaweza kupigana nami hata aniolage, phahi swiswi hundakala atumwa enu, ela nchimushinda na kumuolaga, mwimwi mundakala atumwa ehu.” ¹⁰Chisha ye Mfilisti achiamba, “Rero nagahendera chibako majeshi ga Iziraeli! Niphani mutu nipigane naye.” ¹¹Sauli na Aiziraeli osi ariphosikira higo maneno gago ga Goliathi, Mfilisti, amenywa ni wasiwasi na wuoga munji sana.

Daudi anahumwa akalole nduguze

¹²Phahi Daudi kala ni mwana wa Jese, wa mryango wa Efuratha wa hiko Bethilehemu ya tsi ya Juda. Jese kala ana ana a ne a chilume. Wakati siku za Sauli kala anatawala Jese mwenye kala ni mtumia tsona wa miaka minji. ¹³Ana a hahu avyere a Jese kala akalungana na Sauli kuphiya vihani nao madzina gao ni higa; Eliabu ndiye wa kpwandza, wa phiri ni Abinadabu na wa hahu ni Shama. ¹⁴Daudi ndiye ariyekala chiziyanda wa ana osi a Jese. Na hinyo ahahu ariokala avyere alungana na Sauli kuphiya vihani. ¹⁵Ela Daudi kala achiphiya kpwa Sauli na kuuya Bethilehemu ili akarise mangʼondzi ga ise. ¹⁶Hiye Mfilisti kala achidzituluza ligundzu na dziloni kpwa siku mirongo mine.

¹⁷Siku mwenga Jese wamuambira mwanawe Daudi, “Haya upesi hala hichi chipweto cha ndodore na hino mikahe kumi, uaphirikire enenu hiko kpwao kambini. ¹⁸Piya tsukula na higa magande kumi ga maziya umphirikire mkpwulu wao wa elufu, ukaalole enenu hali zao chisha unirehere ujumbe nimanye aendereravyo. ¹⁹Sauli, nyo nduguze Daudi na jeshi rosi ra Aiziraeli osi kala a hiko Dete ra Ela anapigana na Afilisti.”

Daudi anaphiya kambini kpwa Sauli

²⁰Daudi wauka ligundzu chiti, nago mangʼondzi warigarichira mrisa wanjina. Achihala hicho chakurya na achiuka, kama Jese arivyomuhuma. Wafika phenye kambi wakati hiro jeshi kala rinatuluka kpwendadzipanga kuno anapiga zumo ra viha. ²¹Phahi majeshi ga Aiziraeli na Afilisti gadzipanga, gachikala ganalolana. ²²Phahi Daudi waricha hivyo vituvye kpwa mutu wa kutundza mizigo, achizorera kpwenye jeshi ra Iziraeli kpwendalamusana na nduguze. ²³Ariphokala anagomba nao, Goliathi, Mfilisti kula mudzi wa Gathi, wadzitulukiza kuno anagomba manenoge gago higo ga kudzikarya naye Daudi achigasikira. ²⁴Go majeshi ga Aiziraeli gariphomuona hiye mutu, osi gamuogopha sana na gachichimbira. ²⁵Nao kala achiamba, “Dze! Mnamuona hiyu mutu anayedzituluza chila mara kuhendera chibako Iziraeli? Phahi mutu ndiyemuolaga mfalume andamupha utajiri munji. Andamlóza mwana mchetu wa mfalume na nyumbaye taindatozwa kodi tsona Iziraeli.” ²⁶Daudi wauza atu ariokala aimire phephi naye achiamba, “Ye mutu ndiyemuolaga hiyu Mfilisti na kuausira Aiziraeli waibu mukaamba andahewani? Kpwani Mfilisti hiyu asiyedekpwa ni ani hata ahendere chibako majeshi ga Mlungu ariye moyo?” ²⁷Nao atu amjibu achiuyira vira ndivyohenderwa hiye mutu ndiyemuolaga Goliathi.

²⁸Eliabu mvyere wa Daudi, wamsikira hipho ariphokala anagomba na atu. Naye wamdemurira Daudi achiamba, “Ukedzahendani kuno? Na higo mangʼondzi machache ukagaricha na ani hiko weruni? Mino nakumanya u mutu wa kudzikarya na una moyo mui ndiyo mana ukedza lola viha.” ²⁹Daudi naye wamjibu, “Kpwani nkahenda kosa rani? Kpwani ni vii kuuza?” ³⁰Naye wagelukira mutu wanjina achimuuza dzambo hiro-hiro naye wajibiwa dza vyo arivyojibiwa pho mwandzo.

³¹Go maneno garigogombwa ni Daudi gariphosikirwa, atu akpwendagaambira Sauli, naye wahuma mutu kpwendamuiha. ³²Daudi ariphofika kpwa Sauli, wakpwendamuamba, “Mfilisti yuyatu asiogofyere mutu yeyesi, mimi mtumishio naphiya nkapigane naye.” ³³Sauli achimjibu Daudi achimuamba, “Kundaweza kpwendapigana na Mfilisti hiyu mana we u mwanache tu, ela ye ni mutu wa viha hangu wanachewe.” ³⁴Daudi achimuambira Sauli, “Mino mtumishio nkurisa mangʼondzi ga baba. Simba au dubu edzapho kumgbwira mwana ngʼondzi wa hicho chaa, ³⁵mino nkutuluka nikamlunga, nikamfuta kula mwakpwe mromoni na achiniurukira, nkumgbwira madzoya ga cheruche, nkampiga na kumuolaga. ³⁶Mtumishio naajaliwa kuolaga simba na dubu na hiyu Mfilisti asiyedekpwa andakala dza mmwenga wao, kpwa sababu akalaphiza majeshi ga Mlungu ariye moyo. ³⁷Mwenyezi Mlungu ariyenitivya na kombe za simba na za dubu, andanitivya na mkpwono wa Mfilisti hiyu.” Sauli achimuambira Daudi, “Phiya naye Mwenyezi Mlungu akale phamwenga nawe.”

³⁸Chisha Sauli achihala mavwazige ga viha achimvwika Daudi. Wamvwika kofiya ya shaba chitswani na chisibao cha shaba. ³⁹Daudi wadzifunga upanga dzulu ya higo mavwazi achijeza kunyendeka mana kala kadzangbwegabara. Chisha achimuambira Sauli, “Mino siweza kuphiya na vitu hivi, mana sidzangbwevibara.” Phahi Daudi wavivula, ⁴⁰achihala ndataye ya marisani mkpwononi, achendatsambula ngedye tsano kula chidzuhoni, achizitiya kpwenye mkpwobawe wa marisani ariokala nao. Phahi Daudi wahala teroye achimsengerera hiye Mfilisti.

⁴¹Ye Mfilisti naye wamsengerera Daudi kuno mutuwe wa kumtsukurira ngaoye kala akatsupa mbere. ⁴²Kpwa hivyo iye Mfilisti ariphomuona Daudi wamʼbera, mana kala ni barobaro tu wa kundu, mwenye sura nono. ⁴³Achimuambira Daudi, “Kpwani mino ni diya hata unanilunga na ndata?” Chisha achimlani Daudi na milungu ya Chifilisti ⁴⁴achiamba, “We ndzo tu nami nyamazo ndazipha nyama a mapha na nyama a tsakani.” ⁴⁵Ndipho Daudi achimuambira hiye Mfilisti, “Uwe uredza upigane nami na upanga, fumo na mkuki, ela mino nredza nipigane nawe kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa majeshi, Mlungu wa majeshi ga Iziraeli ambaye ukamlaphiza. ⁴⁶Vivi rero Mwenyezi Mlungu andakutiya mwangu mkpwononi, nami ndakupiga na chitswacho ndachikata. Nami, vi rero nyufu za majeshi ga Afilisti ndazipha nyama a mapha na nyama a tsakani, ili dunia ndzima imanye kukala Iziraeli kuna Mlungu. ⁴⁷Na atu osi ariokusanyika hipha amanye kukala Mwenyezi Mlungu kativya kuhumira silaha dza za panga au mafumo. Mana viha hivi ni vya Mwenyezi Mlungu naye andakutiyani mwehu mikononi.”

⁴⁸Ye Mfilisti ariphokala anasengera phephi ili apigane na Daudi, ndipho Daudi naye achirizorera jeshi ili akutane na hiye Mfilisti. ⁴⁹Daudi achitiya mkpwonowe mwakpwe mkpwobani, achituluza ngedye mwenga, achiivugurita kuhumira teroye nayo yaphiya mwenga kpwa mwenga ichendampiga hiye Mfilisti chilanguni, hata ichimuinjira ndani, naye achidzibwaga chimabumabu. ⁵⁰17:50 2 Samueli 21:19Phahi Daudi wamshinda hiye Mfilisti na achimuolaga kpwa kumpiga kpwa kuhumira tero na ngedye, ela kala kana upanga mwakpwe mkpwononi.

⁵¹17:51 2 Samueli 21:19Phahi Daudi wazola achendaima dzulu ya ye Mfilisti. Wahala upanga wa iye Mfilisti achiutuluza chowani, achimkata nao chitswa, achimuolaga. Afilisti ariphoona kukala sujaa wao akafwa, achimbira. ⁵²Ndipho atu a Iziraeli na Juda aunuka, achipiga zumo ra viha na achiazoresa hinyo Afilisti hadi mudzi wa Gathi na maryango ga mudzi wa Ekironi. Njira ya Shaaraimu yagota miri ya Afilisti hadi Gathi na Ekironi. ⁵³Aiziraeli ariphouya kula kuazoresa Afilisti, akpwedzahala zewe kambi yao. ⁵⁴Daudi wahala chira chitswa cha Goliathi na achichiphirika Jerusalemu, ela silahaze waziika ndani ya hemare.

Daudi anainjizwa huduma ya Sauli

⁵⁵Phahi Sauli hipho ariphomuona Daudi anatuluka ili akapigane na hiye Mfilisti, wamuuza Abineri, mkpwulu wa jeshi, “Abineri! Yuya barobaro ni mwana wa ani?” Abineri wamjibu, “Dza uwe mfalume urivyo moyo, mimi simanya.” ⁵⁶Ye mfalume achiamba, “Phahi uzira-uzira umanye barobaro yuya ni mwana wa ani.” ⁵⁷Daudi ariphouya tu kula hiko arikokpwendapigana na hiye Mfilisti, Abineri wamuhala, achimreha kpwa Sauli, kuno hicho chitswa cha hiye Mfilisti bado akachigbwiririra mwakpwe mkpwononi. ⁵⁸Ndipho Sauli achimuuza, “We barobaro, u mwana wa ani?” Naye Daudi wamjibu, “Mino ni mwana wa mtumishio Jese, mutu wa Bethilehemu.”

¹Daudi ariphomala kugomba na Sauli tu, Daudi na Jonathani achikala asena akulu, Jonathani wammendza Daudi dza arivyodzimendza ye mwenye. ²Kula siku iyo Sauli wamuhala Daudi wala kayamricha tsona auye kpwa ise. ³Jonathani na Daudi aikirana chilagane kpwa kukala Jonathani wammendza dza arivyodzimendza ye mwenye. ⁴Ndipho Jonathani achivula joho arirokala akarivwala, achimupha Daudi. Achimupha phamwenga na mavwazige ga viha, upangawe, uhawe na mkandawe. ⁵Daudi wahenda vinono chila chitu arichohumwa ni Sauli, ndipho Sauli achimuika mkpwulu wa anajeshi. Dzambo hiri rahamira atu osi na vilongozi ariokala tsini ya Sauli.

Sauli anamuonera chidzitso Daudi

⁶Atu ariphokala anauya kaya bada Daudi kumuolaga yuya Mfilisti, achetu kula chila mudzi wa Iziraeli akpwedzamchinjira mfalume Sauli. Apiga njerejere kuno anaimba mawira ga furaha na tamburini na zeze. ⁷18:7 1 Samueli 21:11; 29:5Na hinyo achetu aimba na achivumikizana kuno anavwina achiamba,

Sauli akaolaga maelufuge,

Daudi naye akaolaga makumige ga maelufu.

⁸Phahi maneno ga wira huno gamtsukiza sana Sauli achiamba, “Akamupha Daudi makumi ga maelufu na mino akanipha maelufu tu; kuna utu wani chisha awezao kuphaha napho sio ufalume?” ⁹Hangu siku iyo Sauli wamuonera chidzitso Daudi.

¹⁰Siku ya phiriye, Mlungu waruhusu roho mbii ichimuinjira Sauli kpwa nguvu naye achikala avi ana koma himo nyumbani. Phahi Daudi mwenye kala anapiga ngephephe dza irivyokala kawaidaye naye Sauli kala ana fumo mwakpwe mkpwononi. ¹¹Phahi Sauli wamtsuphira rira fumo; mana waaza mwakpwe moyoni achiamba, “Ndamtsuphira fumo Daudi hadi nimdunge na chambaza.” Sauli wamjeza Daudi kano mbiri, ela kano mbiri zizo, Daudi wazihepa na achiphiya vyakpwe.

¹²Sauli wamuogopha Daudi mana Mwenyezi Mlungu kala a phamwenga na kala akamricha Sauli. ¹³Kpwa hivyo Sauli wamuusa asikale phephi naye, achimuhenda akale mkpwulu wa asikari elufu. Naye Daudi watuluka na achilongoza vikosi vya viha vinono. ¹⁴Chila ariphophiya vihani, Daudi wauya na ushindi mana Mwenyezi Mlungu kala a phamwenga naye. ¹⁵Sauli ariphoona vira Daudi arivyoongokerwa wazidi kumuogopha. ¹⁶Ela atu osi a Iziraeli na Juda ammendza Daudi, kpwa kukala waalongoza vinono vihani.

Daudi anamlóla Mikali

¹⁷Chisha Sauli wamuambira Daudi, “Hipha phana hiyu mwanangu mvyere mchetu Merabu, nindakulóza tu napho undanihumikira kpwa usujaa, na upigane viha vya Mwenyezi Mlungu.” Mana Sauli waaza chimoyo-moyo, “Mkpwono wangu usimuolage, ela naakaolagbwe ni Afilisti.” ¹⁸Naye Daudi achimuambira Sauli, “Mino si rorosi na mryango wangu si chochosi himu Iziraeli. Ndawezadze kukala mtsedza wa mfalume?” ¹⁹Ela wakati uriphofika kukala Daudi alózwe Merabu, mwana mchetu wa Sauli, ye Merabu walózwa Adirieli wa kula mudzi wa Mehola.

²⁰Ela Mikali, mwana mchetu wanjina wa Sauli, kala anammendza Daudi, nao atu ariphomuambira Sauli, dzambo hiro ramuhamira sana. ²¹Ndipho Sauli achiamba chimoyo-moyo, “Mino ndadzihenda nalonda Daudi alóle Mikali, ela andakala chambo ili akaolagbwe ni Afilisti.” Phahi Sauli achimuambira Daudi kano ya phiri, “Vivi undakala mtsedza wangu.” ²²Naye Sauli waalagiza atumishie abishe na Daudi kpwa siri amuambe, “Lola, mfalume wakutsunuka na atumishie osi anakumendza. Haya mbona kumuambira mfalume akakulóza mwanawe Mikali?” ²³Na hinyo atumishi a Sauli ariphomuambira maneno higo, Daudi wajibu achiamba, “Dze! Mwino munaona kukala ni dzambo dide ra mutu mchiya na asiyemanyikana dza mimi kukala mtsedza wa mfalume?” ²⁴Hinyo atumishi a Sauli achimuuyizira vira Daudi arivyojibu, ²⁵Sauli waamba, “Muambireni Daudi hivi, ‘Mfalume kalonda hunda rorosi, ela alondaro ni masunyu gana mwenga ga Afilisti, ili mfalume adziriphize chisasi kpwa avihae.’ ” Phahi Sauli waona achihenda vivyo, Daudi andaolagbwa ni Afilisti.

²⁶Atumishi a Sauli ariphomuambira Daudi maneno higo, iye wahamirwa sana kukala mtsedza wa mfalume. Kabila ya siku ya mbara kufika, ²⁷Daudi wauka phamwenga na atue achendaolaga Afilisti magana mairi. Masunyu gao wagareha, achimupha mfalume isabu kamili, ili akale mtsedza wa mfalume. Kpwa hivyo Sauli achimlóza Daudi mwanawe mchetu, Mikali.

²⁸Ela Sauli ariphomanya kukala Mwenyezi Mlungu a phamwenga na Daudi na mwanawe Mikali, anammendza, ²⁹phahi wazidi kumuogopha. Naye Sauli wakala adui wa Daudi maishage gosi.

³⁰Phahi akulu a jeshi ra Afilisti chila mara ariphopigana na Aiziraeli, Daudi waphaha ushindi zaidi kuriko atumishi osi a Sauli, kpwa hivyo dzinare rakala na nguma kulu.

Jonathani anamhehera Daudi

¹Sauli wamuambira mwanawe Jonathani na atumishie osi kukala amuolage Daudi. ²Ela Jonathani mwana wa Sauli, kala anamendzana sana na Daudi. Ndipho Jonathani achimuonya Daudi achimuamba, “Baba anaendza njira ya kukuolaga, phahi nalonda udzirinde sana muhondo ligundzu. Phiya ukadzifwitse phatu ambapho mutu kandakuona, ³nami ndakpwedza na baba hiko mundani phephi na phatu uripho, ndabisha naye habarizo. Nchiphaha dzambo rorosi ndakpwedza nkumanyise.”

⁴Ligundzure Jonathani wamuambira ise mambo manono garigohendwa ni Daudi achiamba, “Mfalume na asimuhendere mai mtumishiwe Daudi. Kpwa mana kadzangbwekukosera, chisha akuhenderago ni manono sana. ⁵Wazindza maishage achendamuolaga yuya Mfilisti naye Mwenyezi Mlungu waarehera Aiziraeli osi ushindi mkpwulu. Uwe mwenye waona dzambo hiro nawe uchihererwa. Vino kpwa utu wani unalonda kumuhendera mai mutu asiye na makosa? Chausa nini hata umuolage Daudi?” ⁶Sauli waiphundza sauti ya Jonathani; naye achiapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu kukala Daudi kandaolagbwa. ⁷Phahi Jonathani wamuiha Daudi, achimmanyisa mambo higo gosi. Chisha Jonathani achimreha Daudi kpwa Sauli naye achiuyira utumishiwe wa hipho mwandzo.

Mikali anamterya Daudi kumchimbira Sauli

⁸Bada ya higo kpwakala na viha tsona, Daudi watuluka achendaapiga sana Afilisti. Phahi waolaga anji sana na ariosala achichimbira.

⁹Siku mwenga Sauli kala asegere mwakpwe nyumbani akagbwira fumore mkpwononi. Wakati uho naye Daudi kala a pho phephi anapiga ngephephe, phahi Roho mbii kula kpwa Mwenyezi Mlungu ichimuinjira Sauli. ¹⁰Sauli wamtsuphira Daudi na fumo ili amdunge na ukuta, ela iye warihepa richidunga chambazani. Phahi Daudi wamtuluka mairo himo nyumbani achichimbira usiku uho. ¹¹19:11 Zaburi 59Usiku hinyo-hinyo Sauli wahuma atu kpwendamuoteya Daudi phakpwe mryangoni, ili ligundzu amuolage. Ela mchewe Mikali achimuamba, “Usiphochimbira vi usiku ukativya rohoyo, muhondo undaolagbwa.” ¹²Phahi Mikali wamtuluza Daudi na dirishani, achitserera na achichimbira na kutivya Rohore. ¹³Alafu Mikali wahala chizuka achichilaza chitandani, achiika muto wa madzoya ga mbuzi phakpwe chitswani na kuchibwiningiza nguwo. ¹⁴Sauli ariphohuma atu kpwendamgbwira Daudi, Mikali waamba, “Daudi ni mkpwongo.” ¹⁵Phahi Sauli waauyiza hinyo atu akamuhale Daudi, achiambira, “Phiyani mukanirehere Daudi agbwe a dzulu ya chitandache nedze nimuolage.” ¹⁶Ela nyo ajumbe ariphokpwendainjira, akuta cho chizuka mo chitandani na nyo muto wa madzoya ga mbuzi phakpwe chitswani! ¹⁷Sauli achimuuza Mikali, “Mbona we ukanichenga hivi na ukamricha mviha wangu akatiya?” Naye Mikali wamjibu Sauli, “Iye waniambira nisiphomricha aphiye vyakpwe andaniolaga.”

Daudi anachimbirira Rama

¹⁸Daudi wachimbira na kutivya Rohore, phahi waphiya kpwa Samueli hiko Rama, achendamuambira gosi achigohenderwa ni Sauli. Chisha iye na Samueli aphiya kpwendasagala Nayothi. ¹⁹Ariphokala a hiko, Sauli waambirwa, “Daudi a Nayothi hiko Rama.” ²⁰Sauli wahuma atu ili akamgbwire Daudi amuuyize kpwa Sauli. Nao akpwendaona kundi ra manabii anatabiri na mkpwulu wao Samueli, Roho wa Mlungu waainjira hinyo ahumwa a Sauli nao piya achitabiri. ²¹Sauli ariphoambirwa garigohendeka wahuma ahumwa anjina, aho nao achitabiri. Sauli wahuma ahumwa tsona kano ya hahu na aho piya achitabiri. ²²Alafu ye mwenye waphiya Rama, ariphofika chisima chikulu chiricho hiko Seku, wauza, “Samueli na Daudi akuphi?” Mutu mmwenga wamjibu achiamba, “A ko Nayothi, hiko Rama.” ²³Ariphokala anaphiya Nayothi hiko Rama, Roho wa Mlungu achimuinjira naye piya, achiphiya kuno anatabiri hadi achifika Nayothi hiko Rama. ²⁴19:24 1 Samueli 10:11–12Wavula nguwoze achitabiri mbere za Samueli na siku iyo walala chitsaha mutsi wosi na usiku kucha. Kpwa hivyo atu nkuamba, “Dze! Sauli piya ni mmwengawapho wa manabii?”

Usena wa Daudi na Jonathani

¹Chisha Daudi wachimbira kula Nayothi hiko Rama, achiphiya kpwa Jonathani, achendamuuza, “Nkahenda utu wani? Uyi wangu ni uphi? Dambi yangu nchiyomkosera sowe ni iphi, hadi analonda kunituluza roho?” ²Naye wamjibu, “Kundafwa bii! Baba kahenda dzambo rorosi, kulu wala dide bila ya kunifwinya likombe. Siona chausa cha iye kunifwitsa dzambo hiri. Hivyo ugombavyo si kpweli.” ³Ela Daudi wajibu achiamba, “Sowe anamanya vinono sana kukala uwe wanitsunuka, naye mwakpwe moyoni anaamba, ‘Jonathani asirimanye dzambo hiri, sedze akasononeka,’ ela ni kpweli naapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu na kpwa rohoyo kukala naweza kuolagbwa wakati wowosi.” ⁴Ndipho Jonathani achimuambira Daudi, “Niambira vira ulondavyo nami ndakuhendera.” ⁵20:5 Isabu 28:11Naye Daudi achimuambira Jonathani, “Muhondo ni sikukuu ya kulumbwa kpwa mwezi nami lazima nsagale chakuryani phamwenga na mfalume. Ela niricha nkadzifwitse deteni hadi siku ya hahu dziloni. ⁶Sowe achimanya sipho na achikuuza muambe, ‘Daudi kapho, wanivoya sana nimuphe ruhusa aphiye kpwao Bethilehemu mara mwenga mana kuna sadaka ya chila mwaka kpwa ajili ya atu osi a nyumba yao.’ ⁷Napho andaamba, ‘Ni sawa!’ Ndipho mino mtumishio ndakala ni salama. Ela achitsukirwa, umanye kukala akakusudiya kuhenda mai. ⁸Kpwa hivyo nionera mbazi mtumishio, mana hwaikirana chilagane mbere za Mwenyezi Mlungu hukale asena a kurya na kuusa. Ela ichikala undaona uyi moyoni mwangu, phahi niolaga uwe usiniphirike nkaolagbwe ni sowe.” ⁹Naye Jonathani achiamba, “Hata! Kalapho namanya kukala baba wakusudiya kukuhenda mai, dze, mino nisingekuambira?” ¹⁰Ndipho Daudi achimuuza Jonathani, “Ni ani ndiyeniambira napho sowe andakujibu chisiru?” ¹¹Jonathani achimuambira Daudi, “Huphiye vyehu hiko kondze mindani.” Osi airi achiphiya mindani.

¹²Ariphofika hiko Jonathani wamuambira Daudi, “Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli naakale shaidi, ndiphokala nkamuuza baba, muhondo wakati kama huno, au siku ya hahu napho kuna neno ra kukufwaha, ndakpwedza nikumanyise neno hiro. ¹³Ela napho baba akakusudiya kukuhendera mai na nisikuambire na kukuterya kuchimbira na ukale salama, phahi Mwenyezi Mlungu naanione. Nakuvoyera Mwenyezi Mlungu akale phamwenga nawe, dza arivyokala phamwenga na baba. ¹⁴Napho ndakala nchere moyo, undanionyesa mendzwa ya Mwenyezi Mlungu isiyosika ili nisifwe, ¹⁵20:15 2 Samueli 9:1ela hata nchifwa aonere mbazi atu a chivyazi changu. Wakati Mwenyezi Mlungu ndiphokala akaangamiza avihao tsetsetse hipha duniani.” ¹⁶Phahi Jonathani waika chilagane na nyumba ya Daudi20:16 Vitabu vyanjina vinaamba, “Usiriche dzina ra Jonathani riuswe kula nyumba ya Daudi.” na kuamba, “Mwenyezi Mlungu naariphize maadui ga Daudi.” ¹⁷Naye Jonathani wamuhenda Daudi aape kano ya phiri, kpwa sababu ya mendzwa ariyokala nayo, mana Jonathani kala anammendza Daudi dza vyokala adzimendzavyo mwenye. ¹⁸Chisha Jonathani achimuambira, “Muhondo ni sikukuu ya kulumbwa kpwa mwezi nawe undamanyikana kukala kupho, kpwa mana phatupho phandakala taphana mutu. ¹⁹Nawe godza kuko hadi siku ya hahu ambapho chila mutu andamanya kupho, chisha phiya upesi hiko urikodzifwitsa mambo gaga gariphoandza siku hira. Uchifika kuko kakale phephi na hira ndulu ya mawe.20:19 Vitabu vyanjina vinaamba, ukakale phephi na dziwe ra Azeli.²⁰Ndajeza mivi mihahu kanda-kandaye, avi nalenga shabaha. ²¹Chisha ndamuhuma barobaro nimuambe, ‘Phiya ukaiendze hira mivi.’ Naapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu undamanya napho kusalama kpwa vira ndivyomuambira hiye mwanache. Nchimuamba, ‘Mivi i hiku uphandeo itsole,’ phahi wedze, mana kuna amani na takuna hatari yoyosi. ²²Ela nchimuambira, ‘Mivi i hiko mberezo,’ phahi takuna usalama phiya vyako, mana Mwenyezi Mlungu akakuamuru uuke. ²³Na kuhusu chira chilagane chehu huchicholagana, Mwenyezi Mlungu andahakikisha hukagatimiza hadi kare na kare.”

²⁴Phahi Daudi wadzifwitsa hiko mindani na mwezi uripholumbwa, mfalume wakpwedza shareeni, ²⁵achisagala phephi na chambaza dza siku zosi. Jonathani kala a mbereze, Abineri naye achisagala phephi na Sauli. Nafwasi ya Daudi yakala taina mutu. ²⁶Ela Sauli kayagomba neno siku iyo mana waona kukala, Daudi akapatwa ni neno ambaro rikamuhenda asikale swafi kukala shareeni. ²⁷Siku ya phiriye iriphokala nafwasi ya Daudi taina mutu piya, Sauli wauza mwanawe Jonathani, “Mbona mwana wa Jese kedzere chakuryani dzana wala rero?” ²⁸Naye Jonathani wajibu achiamba, “Daudi wanivoya sana nimuphe ruhusa aphiye Bethilehemu. ²⁹Waniamba, ‘Navoya uniphe ruhusa niphiye mana hiko kpwehu kaya kundakala na sadaka na mwenehu akanilagizira nisikose kuphiya. Phahi ichikala ni vinono, nakuvoya uniphe ruhusa nkalole enehu.’ Ndiyo sababu kedzere chakuryani pha mfalume.” ³⁰Sauli wamdemurira Jonathani na usiru achimuamba, “Uwe u mwana wa mchetu mkaidi na muasi. Mino namanya wamgbwira usena ye mwana wa Jese. Ela andakuaibisha uwe mwenye na mayoo andajuta wakuvyarirani. ³¹Mana ichikala mwana wa Jese andakala moyo, uwe kundaongokerwa wala ufalumeo taundaimarika. Phahi vi sambi huma akalungbwe, mana iye kpwa kpweli ni afwe.” ³²Jonathani achimjibu ise achimuamba, “Daudi andaolagbwa kpwa sababu yani? Wahendadze?” ³³Sauli achimtsuphira fumo kulonda kumuolaga Jonathani ndipho achimanya kpwa kpweli ise akakusudiya kumuolaga Daudi. ³⁴Phahi Jonathani wauka hipho chakuryani na tsukizi nyinji wala kayarya siku iyo ya phiri ya sikukuu ya kulumbwa kpwa mwezi, mana wamsononekera Daudi sana na kpwa sababu ya kutiywa waibu ni ise.

³⁵Ligundzure Jonathani waphiya mundani wakati uratu ariolagana na Daudi phamwenga na hiye mwanache. ³⁶Achimuambira ye mwanache, “Zola mairo, ukaiendze mivi niitsuphayo.” Yuya mwanache ariphokala anazola, Jonathani wajeza muvwi uchitsupa na dzulu za ye mwanache. ³⁷Na hiye mwanachewe ariphofika phenye nyo muvwi, Jonathani achimpigira kululu achimuamba, “Muvwi u ko mberezo!” ³⁸Jonathani wamkotera kululu iye mwanachewe achimuamba, “Upesi! Zola mairo usichelewe!” Mwanache wa Jonathani watsolatsola yo mivi, achiuya kpwa bwanawe. ³⁹Ela hiye mwanache kamanyire chiendereracho. Jonathani na Daudi ndio ariomanya dzambo hiro. ⁴⁰Naye Jonathani achimupha hiye mwanachewe hizo silahaze, achimuambira, “Ziphirike mudzini.” ⁴¹Mara tu ariphouka yuya mwanache, Daudi watuluka kula hipho nyuma ya chitsulu, achidzibwaga chimabumabu, achisujudu kano tahu; nao achidonerana na chila mutu achiririra myawe, ela chiriro cha Daudi chazidi cha Jonathani. ⁴²Alafu Jonathani achimuambira Daudi, “Phiya vyako kpwa amani, navikale viratu hurivyoapirana kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu huriphoamba, ‘Mwenyezi Mlungu andakala kahi ya mimi na uwe, na kahi ya chivyazi changu na chivyazicho, ili huike chilagane chehu hata kare na kare.’ ” Daudi wauka, achiphiya vyakpwe, naye Jonathani achiuya mudzini.

Daudi anachimbirira Nobu

¹21:1 Mathayo 12:3–4; Mariko 2:25–26; Luka 6:3Phahi Daudi waphiya Nobu kpwa mlavyadzi-sadaka yeihwa Ahimeleki. Ahimeleki waphiya kpwendamchinjira Daudi kuno anakakama kpwa wuoga, achimuuza, “Mbona ukedza hiku macheyo kuna myao?” ²Daudi achimjibu mlavyadzi-sadaka Ahimeleki achimuamba, “Mfalume akanihuma shuuli, akaniamba, ‘Shuguli hino nchiyokuhuma na hiri neno ninarokuamuru, risimanywe ni mutu yeyesi,’ ndipho nkaalagiza atu angu hukakutane phatu fulani. ³Sambi una chitu chani phano? Nipha mikahe mitsano, au chochosi urichonacho.” ⁴Phahi yuya mlavyadzi-sadaka achimjibu Daudi achiamba, “Taphana mikahe ya kawaida, ela mikahe mitakatifu. Unaweza kuhala napho hinyo atuo taadzangbwelala na achetu vi dzuzi-dzuzi.” ⁵Naye Daudi achimuambira mlavyadzi-sadaka, “Kpwa kpweli tahukalala na achetu hizi siku tahu. Tauhenda hivyo napho hunaphiya shuuli ya kawaida, phahi hino ya rero ambavyo ni malumu hukadziika atakatifu zaidi.” ⁶21:6 Alawi 24:5–9Phahi ye mlavyadzi-sadaka achimupha iyo mikahe mitakatifu; kpwa mana takuyakala na mikahe isiphokala iyo mikahe ya kuikpwa mbere za Mlungu, nayo ikauswa kula mbere za Mwenyezi Mlungu, ili itiywe mikahe ya moho ya siku hiyo.

⁷Siku iyo phakala na mtumishi mmwenga wa Sauli, yekala anatimiza ada za chidini pho mbere za Mwenyezi Mlungu, dzinare ni Doegi, Muedomu, yekala mkpwulu wa arisa a Sauli. ⁸Chisha Daudi achimuuza Ahimeleki, “Kuna fumo au upanga phano? Kpwa mana sedzere na upanga wala silaha zangu zanjina kpwa kukala hino shuuli ya mfalume ikakala ya wangbwi-wangbwi.” ⁹21:9 1 Samueli 17:51Yuya mlavyadzi-sadaka achiamba, “Upanga wa Goliathi yuya Mfilisti uriyemuolaga Dete ra Ela, ndio urio phapha, ukafungbwa ndani ya nguwo nyuma ya chisibao. Ichikala unalonda kuuhala, haya hala, mana hipha taphana wanjina isiphokala uho tu.” Daudi achiamba, “Nipha mana takuna wanjina mnono dza uho.”

Daudi anachimbirira Gathi

¹⁰Phahi Daudi wachimbira siku hiyo, kpwa kumuogopha Sauli, achiphiya kpwa Akishi, mfalume wa Gathi. ¹¹21:11 1 Samueli 18:7; 29:5Maafisa a mfalume Akishi achiuza, “Dze! Yuno siye yuya Daudi, mfalume wa iyo tsi yao? Avi yuno ndiye ambaye Aiziraeli amuimbira kpwa kuvumikizana kuno anamuvwinira kpwenye ngoma zao achiamba,

‘Sauli akaolaga maelufuge,

Daudi naye akaolaga makumige ga maelufu.’ ”

¹²21:12 Zaburi 56Daudi waririkana higo maneno ambago kala ganagombwa na gachimuhenda aogophe sana Akishi mfalume wa Gathi. ¹³21:13 Zaburi 34Phapho hipho mbere za atu osi wabadilisha tabiyaye, achidzihenda ana koma ariphokala mwao mikononi. Achikuna-kuna mbao za mryango, kuno akarichira nyuhe zinachunjurika dzulu ya cheruche. ¹⁴Ndipho hiye Akishi achiaambira higo maofisaage, “Munaona kukala hiyu mutu ana koma, namwi mkamreha kpwangu? ¹⁵Mnanirehera mutu wa koma anionyese komaze phapha. Haya yuyu kandainjira mwangu nyumbani. Kpwani nahaja ya atu a koma?”

Daudi na afuasie anachimbirira Adulamu

¹22:1 Zaburi 57; 142Phahi Daudi wauka kula Gathi achichimbirira panga ya Adulamu. Nduguze na atu osi a mbari ya ise ariphosikira kukala Daudi a hiko, akpwendadziunga naye. ²Atu ariokala na shida, enye madeni na enye utsungu mwao mioyoni amlunga Daudi naye achikala chilongozi wao. Na hinyo ariokala phamwenga naye kala ni atu kama magana mane.

³Kula hiko Daudi waphiya Mizipa kpwenye tsi ya Moabu achendamuambira mfalume wa Moabu, “Nikubaliya baba na mayo akutuluke hiko ariko, edze asagale kpwako hadi ndiphomanya rira ndiro henderwa ni Mlungu.” ⁴Phahi achiareha kpwa mfalume wa Moabu nao asagala phamwenga naye wakati wosi Daudi ariphokala achadzifwitsa pangoni. ⁵Chisha nabii Gadi achimuambira Daudi, “Usikale hipha, uka uphiye hadi tsi ya Juda.” Ndipho Daudi achiuka, achendasagala kpwenye tsaka ra Herethi.

Sauli anaolaga alavyadzi-sadaka ko Nobu

⁶Taziyatsupa siku nyinji Sauli wasikira kukala Daudi na hara atu ariokala phamwenga naye akaonekana. Sauli kala asegere tsini ya mkpwadzu, dzulu ya chidzango ko Gibeya. Kala akagbwiririra fumo mwakpwe mkpwononi na maofisaage osi kala akamzunguluka. ⁷Phahi Sauli waambira higo maofisaage garigomzunguluka, “Phundzani sambi, mwimwi atu a mbari ya Benjamini. Dze! Munafikiri ye mwana wa Jese achikala mfalume andakuphani chila mmwenga minda na minda ya mizabibu? Dze! Andakuhendani mkale akulu a vikosi vya anajeshi elufu-elufu na akulu a vikosi vya anajeshi gana-gana? ⁸Go ndigo gokuhendani muzule njama dzulu yangu? Mana taphana hata mutu mmwenga aniambiraye mwanangu ahendapho chilagane na mwana wa Jese, wala taphana mmwenga wenu anayenisononekera, wala kunimanyisa kukala mwanangu anafyakatsira mtumishi wangu anigalukire na aniviziye dza irivyo vivi rero?”

⁹22:9 1 Samueli 21:7–9; Zaburi 52Ndipho Doegi, Muedomu ambaye kala aimire phephi na maofisaa ga Sauli achiamba, “Mino námuona mwana wa Jese akedza Nobu kpwa Ahimeleki mwana wa Ahitubu. ¹⁰Naye achimuuzira kpwa Mwenyezi Mlungu, achimupha vyakurya na hura upanga wa Goliathi, Mfilisti.”

¹¹Phahi mfalume achihuma atu akamuihe mlavyadzi-sadaka Ahimeleki mwana wa Ahitubu na mbariye yosi ya alavyadzi-sadaka, ariokala hiko Nobu. Osi aphiya kpwa mfalume Sauli. ¹²Sauli achiamba, “Hebu niphundza we mwana wa Ahitubu.” Naye waihika achiamba, “Nakusikira bwana wangu.” ¹³Sauli achimuuza, “Mbona uwe na mwana wa Jese mkazule njama dzulu yangu? Mbona wamupha mikahe, upanga na uchimuuzira kpwa Mlungu ili aniphihire chinyume na kunivizia dza irivyo vivi rero!”

¹⁴Ndipho Ahimeleki achimjibu mfalume achiamba, “Katika atumishio osi ni ani ariye muaminifu dza mtsedzao Daudi, ariye mkpwulu wa arindzio22:14 Vitabu vyanjina vya Chieburania vinaamba msirio na zanjina zinaamba ariye na wangbwi kuhenda urichomuhuma. na anaishimiwa ni atu osi a phako kaya. ¹⁵Mino kumuuzira kpwa Mlungu ye Daudi, mimi siandza rero. Hata! Mfalume usinilaumu mimi, mtumishio dzulu ya neno hiri, wala mbari yosi ya baba, kpwa mana mino, mtumishio simanya rorosi dzulu ya higo.” ¹⁶Naye mfalume achiamba, “Ahimeleki, uwe na mbariyo yosi ya sowe mundaolagbwa.”

¹⁷Chisha mfalume waambira arindzi ariokala aimire phephi naye, “Kaolageni hinya alavyadzi-sadaka a Mwenyezi Mlungu kpwa mana aho a phamwenga na Daudi. Amanya kukala Daudi wachimbira, ela taaniambirire.”

Ela nyo arindzi a mfalume arema kuaolaga alavyadzi-sadaka a Mwenyezi Mlungu. ¹⁸Phahi mfalume achimuambira Doegi, “Hebu galuka waaolage hinya alavyadzi-sadaka.” Phahi Doegi, Muedomu, wagaluka achiolaga alavyadzi-sadaka. Siku iyo atu mirongo minane na atsano a kuvwala visibao vya katani aolagbwa. ¹⁹Chisha achiphiya Nobu, mudzi arimoishi alavyadzi-sadaka, achiolaga atu osi kpwa upanga, alume na achetu, anache na aamwao. Piya waolaga ngʼombe, punda na mangʼondzi.

Abiathari anatiya

²⁰Mwana mmwenga tu wa Ahimeleki mwana wa Ahitubu, yeihwa Abiathari, ndiye ariyetiya achichimbira kpwendadziunga na Daudi. ²¹Naye Abiathari wamsemurira Daudi kukala Sauli akaolaga alavyadzi-sadaka a Mwenyezi Mlungu. ²²Daudi achimuambira Abiathari, “Siku hira nriyohewa upanga, Doegi Muedomu kala a phapho. Nami námanya kukala andamuambira Sauli. Mimi ndimi chiyesababisha atu osi a nyumba ya sowe aolagbwe. ²³Phahi usiogophe, kala phamwenga nami nawe undakala salama, mana iye alondaye kukuolaga, ndiye alondaye kuniolaga.”

Daudi anativya mudzi wa Keila

¹Siku mwenga Daudi waambirwa kukala, “Afilisti anapiga viha mudzi wa Keila na kuiya mtsere kula kpwa phatu wa kuwagira.” ²Phahi Daudi achimuuza Mwenyezi Mlungu, “Dze! Hinyo Afilisti niphiye nkaapige?” Naye Mwenyezi Mlungu achimjibu Daudi, “Phiya ukaapige Afilisti utivye Keila.” ³Ela atu a Daudi achimuamba, “Lola! Swino hipha Juda hunaogopha, dze! Si zaidi huchiphiya Keila kupigana na majeshi ga Afilisti?” ⁴Phahi Daudi achimuuza tsona Mwenyezi Mlungu. Naye Mwenyezi Mlungu achimjibu, “Unuka uphiye Keila kpwa kukala hinyo Afilisti ndaatiya mwako mikononi.” ⁵Phahi Daudi na atue aphiya Keila, achendapiga hinyo Afilisti. Aho aolaga atu anji sana na achihala zewe ngʼombe zao. Hivyo ndivyo Daudi arivyotivya atu a Keila.

⁶Hipho Abiathari mwana wa Ahimeleki ariphochimbirira kpwa Daudi hiko Keila, watsukula chisibao. ⁷Sauli waphaha habari kukala Daudi a hiko Keila. Naye Sauli achiamba, “Mlungu akamtiya mwangu mkpwononi, kpwa mana akadzifungira ndani kpwa vira akainjira mudzi wa ngome, urio na maryango na magbwama ga kufungira.” ⁸Phahi Sauli waiha atu osi aphiye vihani ili atserere Keila akamzangire Daudi na atue. ⁹Naye Daudi ariphomanya kukala Sauli akampangira mai, wamuambira mlavyadzi-sadaka Abiathari, “Chirehe phano cho chisibao.” ¹⁰Chisha Daudi achivoya achiamba, “Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, mino mtumwao nkasikira kukala Sauli analonda kpwedza hiku Keila, ili aubanange mudzi kpwa ajili yangu. ¹¹Dze! Atu a Keila andanituluza na kunitiya mwakpwe mkpwononi? Dze, kpweli Sauli andakpwedza dza vyo mtumwao achivyosikira? Ee Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli nakuvoya unimanyise mtumwao.” Naye Mwenyezi Mlungu achimjibu achimuamba, “Ehe andatserera.” ¹²Ndipho Daudi achiamba, “Dze! Atu a Keila andanitiya mimi na atu angu mkpwononi mwa Sauli?” Mwenyezi Mlungu achiamba, “Ehe andakutiya mwakpwe mkpwononi.” ¹³Phahi Daudi na atue aphahao kama magana sita, atuluka Keila wangbwi-wangbwi achiandza kuphiya rero hipha na muhondo phara kpwa akale salama. Sauli ariphoambirwa kukala Daudi akachimbira kula Keila, kayaphiya tsona hiko.

Jonathani anamtiya moyo Daudi

¹⁴Phahi Daudi waenderera kudzifwitsa pangani ko tsi ya myango ya weru wa Zifu. Naye Sauli kala achimuendza chila siku, ela Mlungu kayamtiya Daudi mikononi mwa sauli.

¹⁵Daudi waogopha kpwa mana Sauli waphiya weru wa Zifu hiko Horeshi kpwendamuendza amuolage. ¹⁶Ndipho Jonathani mwana wa Sauli, achendakutana na Daudi ko Horeshi, achimtiya moyo kukala Mlungu andamrinda. ¹⁷Achimuamba, “Usiogophe kpwa mana ye baba kandakuphaha. Uwe undakala mfalume wa Iziraeli nami ndakala mwanatsinio. Hata ye baba anamanya gago.” ¹⁸23:18 1 Samueli 18:3Alafu hinyo atu airi aika chilagane mbere za Mwenyezi Mlungu. Daudi wasala pho hipho Horeshi na Jonathani achiuya kpwao kaya.

Atu a Zifu anamuambira Sauli Daudi aripho

¹⁹23:19 Zaburi 54Wakati mmwenga kpwaunuka atu kula Zifu achiambuka hadi kpwa Sauli hiko Gibeya achiamba, “Daudi wadzifwitsa ko panga za Horeshi, ambazo zi mwango wa Hakila uphande wa mwakani mwa weru wa Jeshimoni. ²⁰Sambi uwe mfalume tserera wakati ulondao, naswi kazi yehu indakala ni kumtiya Daudi mwako mkpwononi.” ²¹Naye Sauli achijibu achiamba, “Nakuvoyerani Mwenyezi Mlungu akubarikini, kpwa mana mkanionera mbazi. ²²Phiyani mkamanye kpwa uhakika phara phatu adzifwitsapho na ni ani ariyemuona kuko. Mana naambirwa kukala ahenda mamboge chiwerevu sana. ²³Phiyani mkapeleleze mafwitsoge gosi anamodzifwitsa mgamanye, chisha muuye kpwangu na habari za uhakika. Hipho ndipho nami ndaphiya phamwenga namwi na achikala bado achere hipha, mino ndamuendza kahi za maelufu ga atu a Juda.” ²⁴Hinyo atu a kula Zifu auka achimtanguliya Sauli kuuya kpwao. Naye Daudi na atue kala bado a hiko Maoni ko Araba, uphande wa mwakani wa weru wa Jeshimoni. ²⁵Phahi Sauli na atue nao aandza charo cha kpwendaendza Daudi. Ela Daudi achiambirwa kukala Sauli aredza, ndipho achitserera hadi mwambani, phatu adzifwitsapho hiko weru wa Maoni. Sauli ariphomanya Daudi a weru wa Maoni, achimlunga kuko. ²⁶Sauli na atue kala a uphande mmwenga wa nyo mwango na Daudi na atue nao achikala uphande wanjina. Daudi wamuogopha Sauli sana ndipho achiuka upesi sana kumchimbira Sauli mana kala anamzangira Daudi na atue aagbwire. ²⁷Ela mjumbe wakpwedza kpwa Sauli achimuamba, “Ndzo upesi, kpwa mana tsi ikavamiwa ni Afilisti.” ²⁸Phahi Sauli achiricha kumuindza Daudi, achiuya achendapigana na Afilisti, ndipho phatu hipho achiphaiha Sela-Hamalekothi. ²⁹Naye Daudi wauka, achendasagala ngome ya Eni-Gedi.

Daudi anarema kumuolaga Sauli

¹Sauli ariphouya bada ya kupigana na Afilisti, waambirwa kukala, “Lola, Daudi a hiko weru wa Eni-Gedi.” ²Ndipho Sauli achitsambula kula Iziraeli yosi anajeshi bora elufu tahu, achiphiya nao kpwendamuendza Daudi na atue dzulu ya Myamba ya Mbuzi a tsakani. ³24:3 Zaburi 57; 142Achifika phenye vyaa vya mangʼondzi kanda ya njira na hiko kpwakala na pango. Sauli wainjira ndani ili adzisaidiye. Naye Daudi na atue kala anadzifwitsa mumo pangoni ndani zaidi. ⁴Nao atu a Daudi achimnongʼonezera achimuamba, “Hino ndiyo siku hira ariyokuambira Mwenyezi Mlungu kukala andamtiya mvihao mwako mikononi nawe undamuhendera ulondavyo.” Phahi Daudi wanyapa-nyapa, achendakata pindo ra vwazi ra Sauli kpwa siri. ⁵Ela alafu Daudi wajuta kpwa kukata pindo ra vwazi ra Sauli. ⁶24:6 1 Samueli 26:11Achiambira atue, “Mwenyezi Mlungu asinijaliye kumuhendera bwana wangu dzambo iyi, kpwa mana iye ni mmwagirwa mafuha wa Mwenyezi Mlungu.” ⁷Phahi kpwa maneno gaga Daudi waweza kuakanya atue nao taayamvamia Sauli. Sauli ariphomala kudzisaidiya, watuluka kula mo pangani achiphiya vyakpwe.

⁸Alafu Daudi naye achituluka kula mo pangoni, achimuiha Sauli achiamba, “Bwana wangu, mfalume!” Sauli aripholola nyuma, Daudi wazama hadi usowe uchiguta photsi, kulavya ishima.

⁹Chisha Daudi achimuuza Sauli, “Mbona unaphundza maneno ga atu anaokuambira, ‘Daudi analonda kukuhendera mai?’ ¹⁰Vivi rero unadzionera mwenye vira Mwenyezi Mlungu achivyokutiya mwangu mikononi himu pangoni. Atu anjina akaniambira nikuolage, ela nkaambira, ‘Sitaki kumuhendera bwana wangu dzambo iyi, mana iye ni mmwagirwa mafuha24:10 Au, Masihi (soma 1 Samueli 2:10). wa Mwenyezi Mlungu.’ ¹¹Aya lola baba, hata hiri pindo ra vwaziro ri mwangu mkpwononi! Ichikala nkarikata hiri pindo ra vwaziro na sikuolagire, umanye kukala sina uyi nawe wala sina njama ya kukuasi. Unaniindza uniolage dzagbwe mimi sidzangbwekukosera. ¹²Mwenyezi Mlungu naamule kahi ya mimi na uwe, naye aniriphizire chisasi dzuluyo, ela mino sindakuhenda chitu. ¹³Dza vyo msemo wa akare uambavyo, ‘Atu ayi ndio ahendao mai,’ ela mino sindakuhenda chitu. ¹⁴24:14 1 Samueli 26:20Mfalume wa Iziraeli yesi, akedza indza ani? Na anamzoresa ani? Ni sawa na kpwendaindza lufu ra diya au tsaha. ¹⁵Phahi Mwenyezi Mlungu na akale muamuli kahi yangu na uwe, aone ni ani mwenye makosa. Iye naanihehere na kunitivya kula mwako mikononi.”

¹⁶Daudi ariphomala kugomba hivyo, Sauli wamuuza, “Mwanangu Daudi, kpweli ndiwe?” Ndipho Sauli achiudula ndiro achiamba, ¹⁷“Uwe u mwenye haki kuriko mimi mana ukanihendera manono, ela mino nkakuhendera mai. ¹⁸Rero ukanionyesa vira uchivyonihendera manono, mana Mwenyezi Mlungu akanitiya mwako mikononi ela we kuniolagire. ¹⁹Kpweli mutu nkumfwedeha mvihawe, akamricha aphiye vyakpwe salama? Phahi Mwenyezi Mlungu naakuriphe manono kpwa higa uchigonihendera rero. ²⁰Vivi nkamanya hakika kukala uwe undakala mfalume na ufalume wa Iziraeli undakala mnono tsini ya utawalao. ²¹Phahi nalonda uape kpwa Mwenyezi Mlungu, kukala nchiuka, chivyazi changu kundachiangamiza, wala dzina rangu tarindayalwa ko kpwehu mbarini.”

²²Phahi Daudi wamuapira Sauli. Chisha Sauli wauya kpwakpwe kaya, ela Daudi na atue aambuka kuphiya mafwitsoni ko pangani.

Chifo cha Samueli

¹Samueli wafwa na atu kula Iziraeli yosi achikusanyika, achimririra na achimzika phakpwe kaya hiko Rama.

Nabali anarema voyo ra Daudi

Chisha Daudi wauka achiphiya hadi weru wa Maoni.25:1 Chieburania ni Parani na Chiyunani ni Maoni.

²Ko Maoni kpwakala na mutu mmwenga yekala na mali nyinji. Mutu iye kala ana malize ko mudzi wa Karimeli. Wakala ni mutu mkpwulu sana, mwenye mangʼondzi elufu tahu na mbuzi elufu mwenga naye wakati uho kala anakata nyoya mangʼondzige ko Karimeli. ³Dzina ra mutu hiye kala ndiye Nabali mutu wa mbari ya Kalebu, na mchewe kala ndiye Abigaili. Mchetu hiye kala ana achili na sura nono ela mlume kala ni mutu mui na mchoyo. ⁴Phahi Daudi wasikira hiko weruni kukala Nabali anakata nyoya mangʼondzige. ⁵Phahi Daudi wahuma barobaro kumi achiaambira, “Ambukani mphiye Karimeli kpwa Nabali, mukaniphozere. ⁶Iye kamuambeni, ‘Daudi anakutakira amani uwe na nyumbayo na vyosi urivyo navyo. ⁷Nasikira kukala unakata mangʼondzigo nyoya. Nao arisao ariphokala phamwenga naswi hiko Karimeli, tauyaahendera mai wala takuyaangamika chitu chao chochosi. ⁸Auze barobaroo nao andakuambira. Phahi hinya barobaro wakubali mberezo, mana hukedza kpwako siku ya furaha uaphe chakurya. Nakuvoya uaphe atumwao na mimi mwanao Daudi chochosi urichonacho.’ ” ⁹Barobaro a Daudi ariphofika, amupha Nabali ujumbe sawa-sawa na arivyohumwa ni Daudi, chisha achigodzera ajibiwe. ¹⁰Naye Nabali achiajibu nyo atumishi a Daudi achiamba, “Kpwani ye Daudi mwana wa Jese anadziona kukala ni ani sana? Siku zizi kuna atumwa anji anachimbira kula kpwa mabwana ao! ¹¹Mino siweza kuhala mikahe yangu, madzi gangu na nyama zangu nchizoatsindzira hinya atu angu akatao nyoya mangʼondzi gangu na kuapha atu ambao siamanya alako!”

Abigaili anativya atu a nyumbaye

¹²Phahi barobaro a Daudi ageluka achiuya. Ariphofika kpwa Daudi amuambira majibu gosi ga Nabali. ¹³Ndipho Daudi achiambira atue, “Haya, chila mutu na ahale upangawe!” Chila mutu achihala upangawe, Daudi naye achihala wakpwe. Atu kama magana mane aambuka phamwenga na Daudi na anjina magana mairi achisala na miyo yao airinde.

¹⁴Ela mtumishi mmwenga wamlunga Abigaili mkpwaza Nabali achimuamba, “Daudi akahuma ajumbe kula weruni edze ajambose bwana wehu, ela ye akaalaphiza. ¹⁵Hinyo atu auhendera manono sana. Atu aho taayahuendera uyi, wala tahuyaangamikirwa ni chitu chochosi, wakati wosi huripholungana nao hiko marisani. ¹⁶Huriphokala hiko marisani atu aha akala dza lichigo achihurinda usiku na mutsi. ¹⁷Phahi aza, umanye ra kuhenda, kpwa mana akapangirwa mai dzulu ya bwana wehu na nyumbaye yosi. Kpwa kukala iye ni mutu mui tsetsetse hata takuna awezaye kumuambira.”

¹⁸Abigaili wahenda wangbwi, achihala mikahe magana mairi, viriba viiri vya uchi wa zabibu na nyama za mangʼondzi matsano garigotengezwa tayari. Piya kilo mirongo mihahu za ndodore, vipande gana vya zabibu na magande ga tini magana mairi; achivipakia vitu vivi dzulu ya punda. ¹⁹Achiambira atumishie, “Haya tanguliyani nami nredza.” Ela kayamuambira tsetsetse mlumewe Nabali. ²⁰Ariphokala akapanda pundawe anatserera deteni, wamuona Daudi na atue anatserera uphande wa phiri wa dete nao achikutana. ²¹Daudi kala akaamba, “Manono gosi nrigomuhendera kpwa kurinda mali yosi ko weruni, na taphana chituche chochosi choangamika ela vino ananiripha mai. ²²Mlungu naanihale mimi Daudi ichikala kufikira muhondo ligundzu ndakala nkamsazira hata mwana mmwenga mlume, kahi za atue osi ario nao.”

²³Abigaili ariphomuona Daudi, watserera upesi kula dzulu za pundawe, achidzibwaga chimabumabu mbere za Daudi. ²⁴Achimgbwerera maguluni achiamba, “Mimi ndimi mkosa bwana wangu. Nakuvoya uniruhusu mi mtumwao nigombe, nawe unisikize ndigokuambira. ²⁵Bwana wangu nakuvoya usimlunge gakpwe ye Nabali, yuya mutu asiyefwaha. Mana ya dzinare ni ujinga naye kpwa kpweli kana achili sawa na ro dzinare. Ela mino, mtumwao sikaaona hinyo barobaro a bwana wangu uchioahuma. ²⁶Sambi phahi bwana wangu, kpwa kukala Mwenyezi Mlungu akakuzuwiya usimwage milatso bure na usiriphize chisasi mwenye ninaapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu na kpwa kadiri uishivyo, avihao na hinyo amtakirao mai bwana wangu, andatiywa adabu dza Nabali. ²⁷Na zawadi ihi ichiyorehwa ni mimi mtumwao nkakurehera bwana wangu naihewe barobaro ario phamwenga na uwe bwana wangu. ²⁸Nakuvoya uswamehe kosa ra mtumishio, kpwa kpweli Mwenyezi Mlungu andamuhendera bwana wangu nyumba iriyo imara, kpwa sababu bwana wangu anapigana viha vya Mwenyezi Mlungu. Nawe sikuzo zosi kundaonekana na mai.25:28 Tafusiri zanjina zinaamba kundaphahwa ni mai siku zosi za maishago.²⁹Dzagbwe kuna atu anaokuindza akuolage, Mwenyezi Mlungu, Mlunguo andakurinda. Ela roho za avihao ndizo andazitsupha dza mutu atsuphavyo dziwe na tero. ³⁰Chisha Mwenyezi Mlungu ndiphomuhendera bwana wangu manono gosi arigogomba, na kukuhenda mtawala wa Aiziraeli, ³¹uwe bwana wangu kundakala na sababu ya kujuta wala kudzilaumu kpwa kukala ukamwaga milatso bila chausa ama ukadziriphiza chisasi mwenye. Chisha hipho Mwenyezi Mlungu ndiphokala akakuhendera manono uwe bwana wangu, nakuvoya unitambukire mimi mtumishio.” ³²Naye Daudi achimuambira Abigaili, “Naatogolwe Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli, ambaye akakureha hivi rero ukutane nami. ³³Ubarikiwe kpwa busara uriyo nayo na kpwa kunizuwiya hivi rero nisimwage milatso, wala kuriphiza chisasi mwenye. ³⁴Kpwa kpweli dza Mwenyezi Mlungu, Mlungu wa Iziraeli arivyo moyo, achiyenizuwiya nisikuhendere mai, napho kukahenda wangbwi wa kpwedzakutana nami, kufikira ligundzu, hiyu Nabali asingesazirwa hata mlume mmwenga mwakpwe nyumbani.” ³⁵Phahi badaye Daudi waphokera vira vitu arivyoreherwa ni Abigaili, alafu achimuamba, “Haya! Ambuka kpwa amani uuye kpwako kaya. Manenogo nkagasikira nami nkagakubali.”

Chifo cha Nabali

³⁶Abigaili ariphotsoloka kaya, Nabali kala akahenda karamu dza ya chifalume. Kala amwakpwe nyumbani anaburudika na akalewa kabisa. Kpwa sababu iyo kayamugombekeza hadi kuriphocha. ³⁷Kuriphocha wakati Nabali kala akakutikpwa ni uchi wa zabibu, mchewe wamsemurira mambo gosi naye moyowe uchifwa purungire, achikala dza gogo. ³⁸Bada ya siku kumi, Mwenyezi Mlungu wampiga Nabali naye Nabali achifwa.

Daudi anamlóla Abigaili

³⁹Daudi ariphosikira Nabali akafwa, waamba, “Naatogolwe Mwenyezi Mlungu ambaye akamriphiza Nabali kpwa vyo arivyonilaphiza na kunizuwiya mimi mtumishiwe nsihende mai. Mwenyezi Mlungu akamuuyizira mwenye Nabali uyiwe.” Alafu Daudi wahuma atu, akamposere Abigaili amlóle. ⁴⁰Atumishi a Daudi aphiya hadi Karimeli kpwa Abigaili, achendamuamba, “Daudi akauhuma kpwako hwedze hukuhale ukakale mchewe.” ⁴¹Naye wazama hadi chilanguche chichiguta photsi achiamba, “Mino nakubali kukala mtumwa wa Daudi na ntsukutse nyayo za atumishi a bwana wangu.” ⁴²Abigaili waunuka upesi, achipanda dzulu ya punda na atumwae achetu atsano achiphiya phamwenga naye. Nao achilungana na hinyo ajumbe a Daudi, achendakala mkpwaza Daudi.

⁴³Daudi piya kala akamlóla Ahinoamu kula Jeziriili na osi airi achikala ni achee. ⁴⁴25:44 2 Samueli 3:14–16Ela wakati uho Sauli kala akamuhala mwanawe mchetu Mikali ariyekala ni mkpwaza Daudi na achimlóza mlume wanjina aihwaye Paliti, mwana wa Laishi, mutu wa kula Galimu.

Daudi anarema tsona kumuolaga Sauli

¹26:1 Zaburi 54Phahi atu a Zifu aphiya kpwa Sauli hiko Gibeya, achendamuamba, “Daudi akadzifwitsa mwango wa Hakila, urio mlairo wa dzuwa wa Jeshimoni.” ²Phahi Sauli watserera hiko weru wa Zifu phamwenga na majeshi elufu tahu ariotsambulwa a Iziraeli, ili akamuendze Daudi. ³Sauli wachita kambiye kanda-kanda ya njira dzulu ya mwango wa Hakila, ulolanao na Jeshimoni, ela Daudi wadzifwitsa hiko weruni. Daudi ariphosikira kukala Sauli akamlunga kuko weruni, ⁴wahuma apelelezi na achiphaha uhakika kukala Sauli akafika.

⁵Ndipho Daudi waunuka achiphiya hadi phatu hipho ariphochita kambi Sauli. Achitsungurira hipho aripho Sauli na mkpwulu wa majeshi ga Sauli yeihwa Abineri mwana wa Neri, nao kala arere kahi-kahi ya kambi na anajeshie akamzunguluka. ⁶Phahi Daudi waiha Ahimeleki Muhiti na Abishai mwana wa Seruya, mwanao wa Joabu achiauza, “Ni ani ndiyetserera phamwenga nami kambini kpwa Sauli?” Abishai achiamba, “Mino ndatserera phamwenga nawe.”

⁷Phahi Daudi na Abishai atserera kambini usiku na achimuona Sauli a kahi-kahi ya majeshi arere. Fumore kala rikadungbwa photsi phephi na chitswache naye Abineri na anajeshie arere kumzunguluka. ⁸Abishai achimuambira Daudi, “Rero Mlungu akamtiya mvihao mwako mikononi, phahi niricha nimdunge fumo mwenga tu hadi ridunge photsi, sindamdunga kano mbiri.”

⁹Ela Daudi achimuamba Abishai, “Usimuolage! Takuna awezaye kugolosa mkpwono kumuhendera mai mmwagirwa mafuha26:9 Au, Masihi (soma 1 Samueli 2:10). wa Mwenyezi Mlungu akakosa kutiywa adabu.” ¹⁰Daudi achienderera kuamba, “Naapa kpwa Mwenyezi Mlungu ariye hai, kukala Mwenyezi Mlungu mwenye andampiga, au sikuye ya kufwa indafika, au andaphiya vihani akafwerere kuko. ¹¹26:11 1 Samueli 24:6Ela navoya nisimgolosere mkpwono mmwagirwa mafuha26:11,16 Au, mpakpwa mafuha (soma 1 Sam. 2:10). wa Mwenyezi Mlungu. Sambi uwe hala hiri fumo ririro phakpwe chitswani na hiri burure ra madzi naswi huphiye vyehu.” ¹²Phahi Daudi achirihala hiro fumo na hiro buru ra madzi kula phephi na chitswa cha Sauli nao aphiya vyao. Taphana mutu ariyeona dzambo hiri wala ariyemanya, wala mutu kulamuka kula usingizini. Kpwa kukala Mwenyezi Mlungu waapha usingizi wa fungo.

Daudi anagomba na sauli

¹³Badaye Daudi waphiya uphande wa phiri, achendaima dzulu ya mwango kure chidide na kundi ra Sauli. ¹⁴Naye Daudi achipigira kululu jeshi ra Abineri mwana wa Neri achiamba, “We Abineri, unanisikira pho uripho?” Ndipho Abineri achimjibu achiamba, “U ani we uihaye mfalume?” ¹⁵Naye Daudi achimuambira Abineri, “We Abineri, si we usujaa? Chisha ni ani ariye dza uwe ko Iziraeli? Kpwadze kukamrinda bwanao, ye mfalume? Kpwa mana mutu mmwenga akainjira pho kambini ili amuangamize. ¹⁶Dzambo hiri muchirorihenda si nono. Dza Mwenyezi Mlungu arivyo moyo, munafwaha kufwa, kpwa sababu tamkamrinda bwana wenu, mmwagirwa mafuha wa Mwenyezi Mlungu. Ro fumo na buru ra madzi ra mfalume chiroikpwa phephi na chitswache, ri kuphi vino?”

¹⁷Naye Sauli achitambukira sauti ya Daudi achiamba, “Yo ni sautiyo mwanangu Daudi?” Daudi achiamba, “Oho, ni sauti yangu, bwana wangu, mfalume.” ¹⁸Achienderera kugomba achiamba, “Kpwadze bwana wangu ananiindza mimi mtumishio? Nikosa rani rorihenda na ni uyi wani nrionao? ¹⁹Bwana wangu mfalume nakuvoya usikize maneno ga mimi mtumishio. Napho ni Mwenyezi Mlungu ndiye yekusunganya dzulu yangu, phahi naakubali sadaka. Ela ichikala ni anadamu, Mwenyezi Mlungu naalani, mana akanizola, nisikale na seemu katika urisi huriohewa ni Mwenyezi Mlungu, achiniamba, ‘Phiya vyako ukahumikire milungu yanjina.’ ²⁰Phahi usiriche milatso yangu imwagike photsi kure na tsi ya Mwenyezi Mlungu; mana mfalume wa Iziraeli akanitulukira ili aindze uhai wangu,26:20 Vitabu vyanjina vina mfalume akatuluka kpwedzaindza tsaha. dza vira mutu aindzavyo kpware mwangoni.”

²¹Ndipho Sauli achiamba, “Nkakukosera, uya mwanangu Daudi, mana sindakuhendera mai tsona. Kpwa mana rero maisha gangu gakakala na samani kpwako. Kpweli nkahenda upumbavu nami nkakosera sana.” ²²Naye Daudi achijibu achiamba, “Fumoro hiri hipha, ee mfalume! Asikario mmwenga naedze, arihale. ²³Mwenyezi Mlungu nkuripha chila mutu sawa-sawa na hakiye na uaminifuwe. Kpwa mana rero Mwenyezi Mlungu akakutiya mwangu mikononi, ela mino nkarema kukuhendera mai uwe mmwagirwa mafuha26:23 Au, Masihi (soma 1 Samueli 2:10). wa Mwenyezi Mlungu. ²⁴Chisha, viratu maishago gachivyokala na samani phangu matsoni rero, ndivyo na maisha gangu gakale na samani matsoni pha Mwenyezi Mlungu, anitivye na tabu zosi.”

²⁵Ndipho Sauli achimuambira Daudi, “Barikiwa mwanangu Daudi, undahenda mambo mabaha, tsona kpwa kpweli undaongokerwa.” Phahi, Daudi waphiya vyakpwe, Sauli naye achiuya kpwakpwe.

Daudi anadziunga na Afilisti

¹Naye Daudi wagomba chimoyo-moyo achiamba, “Siku mwenga Sauli andakpwedza aniolage, baha nchimbire mphiye tsi ya Afilisti. Chihivyo Sauli andakata tamaa ya kuniendza tsona kahi ya tsi ya Iziraeli nami ndatiya.” ²Phahi Daudi wauka, iye na hinyo atu magana sita ariokala nao, achiphiya kpwa Akishi mwana wa Maoki, mfalume wa Gathi. ³Achisagala hiko Gathi kpwa Akishi phamwenga na atue, chila mutu na atu a nyumbaye. Daudi wakala na hinyo achee airi, yani, Ahinoamu kula Jeziriili na Abigaili kula Karimeli, ariyekala mkpwaza mfwadzi Nabali. ⁴Sauli ariphoambirwa Daudi akachimbirira Gathi, kayamlunga tsona.

⁵Wakati mmwenga Daudi wamuambira Akishi, “Napho ukanitsunuka uniphe phatu kpwenye mudzi mmwengawapho wa midzi midide nsagale hiko. Kpwa utu wani mtumwao asagale kpwenye mudzi wa chifalume phamwenga nawe?” ⁶Ndipho siku iyo Akishi achimupha Zikilagi, ndio mana hinyo mudzi wa Zikilagi ni mali ya afalume a Juda hadi rero.

⁷Daudi wasagala kpwenye tsi ya Afilisti mwaka mmwenga na miezi mine. ⁸Naye Daudi na atue kala achiambuka na kuashambuliya Ageshuri, Agirizi na Aamaleki ariokala enyezi a tsi hiyo, kula Telemu, njira ya Shuri hadi mphaka wa Misiri. ⁹Chisha Daudi waipiga tsi hiyo, karichire moyo mutu akale mlume wala mchetu. Wahala zewe mangʼondzi, ngʼombe, punda, ngamia na mavwazi, chisha achiuya kpwa Akishi. ¹⁰Akishi kala achimuuza, “Mkashambuliya uphande uphi rero?” Naye Daudi kala achiamba, “Rero hukashambuliya Negebu ya Juda,” au wakati wanjina akamuamba, “Negebu ya Ajerahimeeli,” au wakati wanjina akamuamba, “Negebu ya Akeni.” ¹¹Daudi kayaricha moyo mutu hata mmwenga, si alume wala achetu, taphana ariyeuya naye Gathi mana waamba, “Asiutongee kpwa kuamba, ‘Daudi wahenda hivi,’ ” Na hivyo ndivyo irivyokala desturiye wakati wosi ariphokala tsi ya Afilisti. ¹²Hivyo Akishi wamuamini sana Daudi hadi achiamba mwakpwe moyoni, “Wazirwa tsetsetse ni hinyo atue Aiziraeli, phahi andakala mtumishi wangu siku zosi.”

¹Siku hizo Afilisti akusanya majeshi gao ili apigane viha na Iziraeli. Akishi achimuambira Daudi, “Nalonda umanye kukala uwe na atuo mundadziunga na jeshi rangu huphiyeni vihani.” ²Daudi naye achimjibu achiamba, “Uchivyogomba ni sawa kabisa nawe undadzionera mwenye vira mtumishio anavyoweza kuhenda.” Akishi achimuamba Daudi, “Ichikala unaweza kuhenda vivyo phahi ndakuhenda mrindzi wangu wakati wosi.”

Sauli anaphiya mburugani

³28:3 1 Samueli 25:128:3 Alawi 20:27; Kumbukumbu 18:10–11Wakati hinyo Samueli kala akafwa nao Aiziraeli osi kala akamririra na akamzika hiko kpwakpwe mudzini, hiko Rama. Sauli naye kala akaazola apigadzi mburuga na atsai osi atuluke Iziraeli.

⁴Hinyo Afilisti adzikusanya achendachita kambi yao hiko Shunemu. Sauli naye waakusanya Aiziraeli osi achendachita kambi yao hiko mwango wa Giliboa. ⁵Sauli ariphoona ro jeshi ra Afilisti waogopha na achikakama sana. ⁶28:6 Isabu 27:21Ariphokpwendauza ushauri kpwa Mwenyezi Mlungu, ye Mwenyezi Mlungu kayamjibu kutsupira ndoso, wala kutsupira Urimu wala kutsupira manabii. ⁷Ndipho Sauli achiambira atumishie, “Kaniendzereni mchetu ambaye anaweza kupiga mburuga ili niphiye akanilorere.” Nao atumishie achimjibu achiamba, “Kuna mmwenga hiko Eni-Dori.”

⁸Phahi Sauli wadzigaluza kpwa kuvwala nguwo zanjina na achiphiya phamwenga na ayae airi. Ariphofika kpwa hiye mchetu usiku achimuamba, “Nalonda unipigire mburuga na uniihire chiuganga mutu ndiye kuhadzira” ⁹Yuya mchetu achimjibu achiamba, “Kpwani kumanya vyo Sauli arivyoolaga apigadzi mburuga na atsai osi tsi ndzima? Mbona ukedzanihega kpwa niolagbwe?” ¹⁰Ela Sauli wamuapira achimuambira, “Naapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu kukala kundatiywa adabu kpwa ajili ya dzambo hiri.” ¹¹Ndipho hiye mchetu achiuza, “Unalonda nkuihire ani?” Sauli achimjibu achiamba, “Niihira Samueli.” ¹²Hiye mchetu ariphomuona Samueli, wapiga kululu achimuuza Sauli, “Mbona ukanichenga? Avi we u mfalume Sauli!” ¹³Mfalume wamjibu, “Usiogophe niambira tu chira unachochiona.” Yuya mchetu achiamba, “Naona roho inatuluka kula kuzimu.” ¹⁴Sauli wauza, “Anaonekana dza utu wani?” Hiye mchetu wajibu, “Ni mtumia akavwiswa vwazi.” Hipho Sauli achimanya kukala ni Samueli, ndipho achizama hadi chilanguche chichiguta photsi, achimsujudiya.

¹⁵Alafu Samueli achimuuza Sauli, “Unaniyugirani? Kpwa utu wani ukanireha hiku?” Naye Sauli achijibu achiamba, “Mino nina tabu kulu kpwa kukala Afilisti ananipiga viha naye Mlungu akaniricha. Kanijibu tsona kpwa kutsupira manabii wala kpwa kutsupira ndoso. Ndio mana nkakuiha ili uniambire ra kuhenda.” ¹⁶Hipho Samueli wamuamba, “Napho Mwenyezi Mlungu akakuricha na akakala mvihao, mbona phahi unaniuza mimi? ¹⁷28:17 1 Samueli 15:28Mwenyezi Mlungu akakuhendera kama arivyogomba kutsupira kpwangu mimi. Akakufuta ufalume wa Iziraeli naye akaupha Daudi, Muiziraeli myao. ¹⁸28:18 1 Samueli 15:3–9Kpwa kukala uwe kuyatii amuri ya Mwenyezi Mlungu wala kuyamtimizira tsukizize kpwa kuangamiza Aamaleki na vitu vyao tsetsetse, ndiyo sababu akakuhendera gaga rero. ¹⁹Mwenyezi Mlungu andakutiya mikononi mwa Afilisti, uwe phamwenga na jeshi ra Aiziraeli. Chisha muhondo uwe na anao mundadziunga nami hiko kuzimu.” ²⁰Sauli ariphosikira maneno ga Samueli, gafula wadzibwaga chimabumabu kpwa wuoga munji. Wakosa mkpwotse mana kala kakarya mutsi na usiku wosi.

²¹Ndipho yuya mchetu achimsengerera Sauli na ariphomuona anaphaha tabu sana wamuamba, “Mino mtumwao nkazindza maisha gangu kuhenda uchigoniambira. ²²Phahi nami niphundza mtumishio. Ndakutayarishira chakurya urye ili uphahe mkpwotse wa kuuyira.” ²³Ela ye warema achiamba, “Mino sindarya.” Ndipho atumishie phamwenga na ye mchetu achimlazimisha arye naye achikubali. Achiunuka kula hipho photsi achisagala chitandani. ²⁴Hiye mchetu kala phakpwe kaya ana mwana ngʼombe wa kunona, achimtsindza wangbwi-wangbwi, achikanda unga na achitengeza mikahe isiyotiywa hamira. ²⁵Chakurya chiriphokala tayari, wamuandazira Sauli na atumishie achirya, ndipho achigbwira njira achiuka usiku uho.

Afilisti anamkahala Daudi

¹Phahi hinyo Afilisti akusanya majeshi gao gosi hiko Afeki nao Aiziraeli achita kambi yao phephi na pula ya madzi iriyo Jeziriili. ²Akulu a Afilisti na vikosi vyao vya gana-gana na elufu-elufu atsupa mbere naye Daudi na atue phamwenga na mfalume Akishi achikala nyuma. ³Ndipho akulu a jeshi a Afilisti achiuza, “Hinya Aeburania anahendani phano?” Naye Akishi waajibu achiamba, “Avi yuno ni Daudi, yuya ariyekala ni mtumishi wa Sauli mfalume wa Iziraeli, ambaye siku hizi analungana nami. Hangu ariphorichana na Sauli na kpwedza kpwangu ni zaidi ya mwaka, wala mino sidzangbwemuona na kosa hata rero.” ⁴Ela hinyo akulu a jeshi a Afilisti achimreyera Akishi na achimuambira, “Hiyu muuyize kpwa hura mudzi uriomupha wala asiphiye phamwenga naswi vihani, sedze akaugalukira. Mutu hiyu andadzipatanisha na bwanawe kpwa kuolaga atu ehu? ⁵29:5 1 Samueli 18:7; 21:11Dze! Yuno siye yuya Daudi, ambaye achetu amuimbira na kulavukizana na kumvwinira achiamba,

‘Sauli akaolaga maelufuge,

Daudi naye akaolaga makumige ga maelufu.’ ”

⁶Ndipho Akishi achimuiha Daudi, achimuambira, “Naapa kpwa dzina ra Mwenyezi Mlungu ariye moyo, kukala uwe ukakala muaminifu, na kpwangu mimi naona ni vinono kukala uwe hukale huchiphiya vihani na kuuya. Hangu siku uriphokpwedza kpwangu hadi rero sidzangbwekuona na kosa rorosi, ela nyo akulu a jeshi akakurema. ⁷Phahi uya, uphiye vyako kpwa amani, sedze ukaatsukiza vilongozi a Afilisti.” ⁸Naye Daudi achimuuza Akishi, “Kpwani mino nkahendadze? Hangu siku niriphokpwedza kpwako hadi rero mino mtumwao waniphaha na kosa rani, hata unikahaze kpwendapigana na aviha a bwana wangu mfalume?”

⁹Akishi achimjibu Daudi achiamba, “Mino namanya kukala u mnono matsoni phangu, dza malaika wa Mlungu, ela hinyo akulu a jeshi a Afilisti akaamba, ‘Hiyu kandaambuka phamwenga naswi kuphiya vihani.’ ¹⁰Kpwa hivyo muhondo lamuka ligundzu chiti, uwe na atumwa a bwanao Sauli uriokpwedza nao, kuchingʼala mphiye vyenu.”

¹¹Phahi Daudi na atue alamuka chiti, achiuka kuuya tsi ya Afilisti. Ela nyo Afilisti aambuka kuphiya Jeziriili.

Aamaleki anaocha mudzi wa Zikilagi

¹Siku ya hahu Daudi na atue afika Zikilagi. Ariphofika kuko achikuta Aamaleki akashambuliya Negebu na Zikilagi. Hinyo Aamaleki kala akaupiga mudzi wa Zikilagi na achiutiya moho. ²Ahala mateka achetu ariokalamo, avyere kpwa adide; taayaolaga yeyesi, ela aahala, achiphiya nao. ³Phahi Daudi na atue ariphofika, mudzi kala ukaochwa na achetu aho na ana ao, alume kpwa achetu, akahalwa mateka. ⁴Ndipho Daudi na atu ariokala phamwenga naye achiudula ndiro achirira hadi achikala taana nguvu za kurira tsona. ⁵30:5 1 Samueli 25:42–43Hara achetu airi a Daudi, Ahinoamu kula Jeziriili na Abigaili, ariyekala mkpwaza mfwadzi Nabali kula Karimeli, nao kala akahalwa mateka. ⁶Daudi wasononeka sana kpwa mana atu kala analonda kumpiga mawe kpwa sababu chila mutu kala ana utsungu wa anae a chilume na a chichetu. Ela Daudi wadzipha moyo kahi ya Mwenyezi Mlungu, Mlunguwe.

Daudi analunga Aamaleki

⁷30:7 1 Samueli 22:20–23Chisha Daudi achimuambira mlavyadzi-sadaka Abiathari, mwana wa Ahimeleki, “Navoya unirehere chira chisibao.” Naye Abiathari achimphirikira. ⁸Daudi wauza kpwa Mwenyezi Mlungu achiamba, “Dze! Ro jeshi nchirilunga ndariphaha?” Naye achimjibu achiamba, “Alunge, kpwa kpweli undaaphaha nawe undativya atuo osi.” ⁹Phahi Daudi phamwenga na hara atue magana sita aphiya hadi ariphofika chidzuho cha Besori, atu magana mairi achisala hipho. ¹⁰Atu aho arichwa nyuma kpwa sababu kala akaremwa sana hadi achishindwa kuvuka hicho chidzuho, ela Daudi phamwenga na atu magana mane aenderera kualunga.

¹¹Ariphokala anaphiya akpwendamuona Mmisiri mmwenga vuweni, nao achimreha kpwa Daudi. Amupha chakurya na madzi ga kunwa. ¹²Chisha achimupha chipande cha mkpwahe wa tini na vipanda viiri vya zabibu; naye ariphomala kurya achiphaha mkpwotse, kpwa mana kala ana siku tahu kadzangbwerya wala kunwa madzi. ¹³Ndipho Daudi achimuuza, “We u mtumwa wa ani, na ulaphi?” Naye achiamba, “Mino ni barobaro wa kula Misiri, nami ni mtumwa wa Muamaleki mmwenga. Bwana wangu waniricha siku tahu chizotsupa mana kala ni mkpwongo. ¹⁴Swino hwashambuliya Negebu ya Akerethi, Negebu ya seemu ya Juda na Negebu ya Kalebu. Na huchiocha mudzi wa Zikilagi.” ¹⁵Daudi achimuuza, “Dze! We unaweza kuniphirika hadi nfike kpwa ro jeshi?” Naye achijibu achiamba, “Uchiapa kpwa Mlungu kukala kundaniolaga wala kunilavya kpwa bwana wangu, mino ndakuphirika hadi phapho.”

Daudi anativya atue

¹⁶Phahi ye barobaro wamlongoza Daudi kutserera hadi pho phariphokala ro Jeshi. Ariphofika, aona ro jeshi ra Aamaleki rikamwagikana chila phatu, anarya na kunwa na kuhenda karamu, kpwa sababu ya hizo zewe nyinji arizokala akahala kula tsi ya Afilisti na ya Juda. ¹⁷Naye Daudi achiapiga hangu dziloni hadi dziloni ya siku ya phiri, na taphana ariyesala, isiphokala barobaro magana mane ariopanda ngamia na kuchimbira. ¹⁸Daudi waphaha chila chitu ambacho kala chikatekpwa ni Aamaleki na achiativya achee airi. ¹⁹Takuyaangamika yeyesi, si mdide wala mvyere, ana a chilume wala a chichetu. Na taphana chochosi ambacho chahalwa zewe ambacho tachiyaphahikana, naye Daudi achiviuyiza vyosi. ²⁰Naye achihala vyaa vyosi vya mangʼondzi na ngʼombe, na atue achivitsunga kuvitanguliza mbere za nyama anjina, kuno anaamba, “Zizi ni zewe za Daudi.”

²¹Daudi waphiya hadi chidzuho cha Besori kurikokala na hara atu magana mairi. Atu aho kala akarichwa phapho kpwa mana kala akaremwa sana hata taayaweza kumlunga Daudi. Atu aho atuluka kondze ili akamchinjire Daudi na atu ariokala phamwenga naye. Daudi ariphoafikira phephi achialamusa. ²²Ela atu ayi na asiofwaha, kahi za hinyo ariophiya na Daudi achiamba, “Kpwa kukala atu hinya taayaphiya phamwenga naswi vihani, taundaaganyira hizo zewe huchizoziuyiza, isiphokala chila mmwenga wao andauyizirwa mchewe na anae aphiye vyao.” ²³Daudi achiajibu achiamba, “Hata enehu, msikale achoyo kpwa zewe huchizohewa ni Mwenyezi Mlungu. Mana iye ndiye achiyehurinda na kutiya mikononi ro jeshi richirokpwedza kuhushambuliya. ²⁴Chisha hivyo mgombavyo ni ani ndiyekuphundzani? Kpwa mana fungu ra aphiyaye vihani, rindakala sawa na fungu ra hiye akalaye nyuma kurinda kambi.” ²⁵Phahi hangu siku iyo Daudi waika dzambo hiro rikale shariya na lagizo ra Iziraeli hadi rero.

Daudi anaapha asenae zawadi

²⁶Daudi ariphouya Zikilagi, waaphirikira atumia a Juda ambao kala ni asenae, mtalo wa zewe achiaambira, “Namwi phokerani zawadi huchizozihala zewe kula kpwa aviha a Mwenyezi Mlungu.” ²⁷Daudi wahuma zawadi hizo kpwa vilongozi a midzi hino: Betheli, Ramothi-Negebu, Negebu, Jatiri, ²⁸Aroeri, Sifimothi, Eshitemoa, ²⁹na Rakali. Chisha achihuma zawadi kpwa ariokala midzi ya Ajerahimeeli, na ya Akeni. ³⁰Piya waphirika midzi ya Horima, Borashani, Athaki; ³¹Heburoni na seemu zanjina zosi ambazo Daudi na atue kala akazitsupira-tsupira.

Chifo cha Sauli na anae

¹Phahi Afilisti apigana na Aiziraeli, nao atu a Iziraeli achichimbira Afilisti, na anji aho achiolagbwa mwango wa Giliboa. ²Afilisti angʼakira sana Sauli na anae, na achiolaga Jonathani, Abinadabu na Maliki-Shua, ana a Sauli. ³Viha vyakala vikali kpwa Sauli, hata anajeshi akuhumira maha achimgbwira na achimlumiza vibaya sana. ⁴Ndipho Sauli achimuambira mtsukuziwe wa silaha, “Tuluza upangao unidunge nao, sedze hinya atu asiodekpwa akanidunga na kunihenda akanigayisa.” Ela iye mtsukuziwe wa silaha warema, kpwa sababu waogopha sana. Phahi Sauli achihala upangawe, achiugbwerera. ⁵Kuona Sauli akafwa, ye mtsukuziwe wa silaha naye wagbwerera upangawe na achifwa phamwenga naye. ⁶Vivyo ndivyo ambavyo Sauli wafwa phamwenga na anae ahahu, mtsukuziwe wa silaha na atue osi, afwa chivyamwenga siku iyo.

⁷Aiziraeli asagalao uphande wanjina wa dete ra Jeziriili na hara ariosagala ngʼambo ya phiri ya muho Joridani, ariphoona jeshi ra Iziraeli rikachimbira na kukala Sauli na anae akafwa, aricha midzi yao nao achichimbira. Afilisti akpwedza achiiteka yo midzi, achisagala mumo.

⁸Siku ya phiriye, Afilisti ariphokpwendahala zewe za atu arioolagbwa, amuona Sauli na anae ahahu akafwa dzulu ya mwango wa Giliboa. ⁹Amkata chitswa, achimvula silahaze, alafu achiphirika ajumbe pande zosi za tsi ya Afilisti, ili akatangaze habari kpwenye nyumba za kuvoya vizuka vyao na kpwa atu ao. ¹⁰Silaha za Sauli aziika nyumba ya kuvoya Ashitorethi na mwiriwe achendautsomeka kpwenye ukuta wa mudzi wa Bethi-Shani.

¹¹Atu a Jabeshi-Giliadi ariphosikira gara arigokala Afilisti akamuhendera Sauli, ¹²phahi masujaa osi, achiphiya usiku kucha, achendahala lufu ra Sauli na nyufu za anae kula hipho ukuta wa Bethi-Shani. Achiziphirika Jabeshi arikokpwendaziocha. ¹³Chisha ahala mifupha yao achiizika tsini ya mkpwadzu ko Jabeshi na achifunga siku sabaa.