Baruwa ya kpwandza yoandikpwa ni

JOHANA

Tanga mbere

Muandishi wa baruwa tahu za Johana ni ye Johana, mwanafundzi ariyemendzwa sana ni Jesu, ambaye piya waandika Injili ya Johana. Mambo manji ga baruwa hizi tahu na Injili yoandikpwa ni Johana ganaigana, kpwa mfwano kulunga ukpweli na kumendzana ganahadzwa sana.

Johana analonda afuasi a Jesu amanye kala huchimuambira Mlungu dambi zehu, andahuswamehe na azifute (1:9). Unono wa kuamini ukpweli ni kumendzana (3:11–24). Kpwa sababu Mlungu ni mendzwa, atue nao ni lazima akale dza Iye (4:1–21). Huchilonda kushinda dambi ni lazima humendze ayawehu na huamini kukala Jesu ndiye Yetsambulwa ni Mlungu kuokola atu. Tsona hunaamini kala wafwa kpweli.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Neno ra uzima 1:1–4

Mwanga na jiza 1:5—2:29

Sagalani dza ana a Mlungu 3:1–24

Njira ya kumanya manabii a handzo 4:1–6

Mendzanani mana Mlungu ni mendzwa 4:7–21

Kummanya Jesu Masihi 5:1–12

Maneno ga mwisho 5:13–21

1

Neno ra uzima

11:1 Johana 1:1Hunakuambirani mmanye kala hwamsikira na huchimuona ariyekalako hangu mwandzo. Hwamuona na matso gehu, na huchimguta na mikono yehu, naye ndiye hiro Neno rireharo uzima. 21:2 Johana 1:14Hangu mwandzo wakala na Baba Mlungu, ela sambi wahutsembukira na huchimuona na matso gehu. Naswi hu mashaidi a hiro huriroriona na hunakuambirani habari za uzima wa kare na kare. 3Hunakuhubiriyani huriroriona na kusikira, ili mkuluphire dza swiswi na hukaleni chitu chimwenga. Naswi huna umwenga na Baba Mlungu na Mwanawe Jesu Masihi. 4Hunakuandikirani mambo higa ili raha yehu ikamilike.

Msisagale jizani mana Mlungu ni mwanga

5Jesu wahuambira maneno higa, naswi hunakumanyisani kukala Mlungu ni mwanga, wala kpwakpwe takuna jiza rorosi. 6Huchiamba kala huna umwenga naye na kuno hunasagala jizani kpwa kuhenda mai, phahi hundakala na handzo, wala tahulunga njira ya kpweli. 7Ela huchisagala mwangani, dza vivyo iye arivyo mwangani, hundakala na umwenga swiswi enye na enye. Nao mlatso wa mwanawe Jesu uriomwagika ariphokotwa misumari msalabani undahuusira dambi zosi.

8Huchiamba kala tahuna dambi, humanye kala hunadzichenga, na hunarema kukubali kpweli. 9Ela huchikubali na kumuambira Mlungu kala huna dambi, phahi kpwa vira ni muaminifu na wa haki, andahuswamehe na kuuhusira uyi wehu wosi. 10Huchiamba kukala tahudzangbwehenda dambi, hunahenda Mlungu akale na handzo, na hunarema manenoge.

2

Jesu ni gambera wehu

1Anangu, nakuandikirani mambo higa ili msihende dambi. Ela mutu achihenda dambi, huna gambera ambaye nkuhuvoyera kpwa Baba Mlungu, naye ni Jesu Masihi mutu asiye na lawama tse. 2Naye ndiye sadaka ya kuusira dambi zehu, tsona si dambi zehu bahi, ela hata za dunia ndzima.

3Huchilunga malagizo ga Mlungu ndipho hundamanya kpwa kpweli hunammanya. 4Mutu yeyesi ndiyeamba, “Nammanya Mlungu,” ela kalunga malagizoge, phahi ana handzo na anarema kukubali kpweli. 5Ela mutu yeyesi agbwiraye maneno ga Mlungu, ndiye ariye na mendzwa kamili ya Mlungu mwakpwe moyoni. Hivyo ndivyo hundakala na hakika kala hu phamwenga na Mlungu. 6Mutu achiamba kala a phamwenga na Mlungu, ni lazima asagale dza viratu vyosagala Jesu.

Jesu walagiza atu amendzane

72:7 Johana 13:34Asena angu, higo malagizo ambago nakuandikirani sigo maphya, ela ni ga kare ambapho mwakala nago hangu mwandzo. Higo ni maneno ga Mlungu ambago mwagasikira kare. 8Ela malagizo higo ni maphya piya. Ganaonyesa wazi vira Jesu arivyosagala na vira muishivyo. Mana mwenu mioyoni jiza ra mambo mai rinatsapa na mwanga wa kpweli unangʼala kare.

9Mutu ndiyeamba kala a mwangani, kuno wamzira mfuasi myawe, phahi naamanye kala achere jizani. 10Mutu yeyesi amendzaye myawe a mwangani, wala takuna chitu ambacho anaweza kukpwala. 11Ela mutu aziraye myawe a jizani wala kamanya aphiyako, mana jiza ramuhenda chipofu.

Msimendze mambo mai ga himu duniani

12Nakuandikirani mwimwi anangu kpwa mana mwaswamehewa dambi zenu kpwa sababu ya Jesu. 13Nakuandikirani mwimwi ano baba kpwa mana iye yekalako hangu mwandzo munammanya. Nakuandikirani mwimwi barobaro mana mwamturya Shetani.

14Nakuandikirani mwimwi anache kpwa mana munammanya Baba Mlungu. Nakuandikirani mwimwi ano baba mana munammanya iye yekalako hangu mwandzo. Nakuandikirani mwimwi barobaro mana muna mkpwotse, mwagbwira maneno ga Mlungu mwenu mioyoni, tsona mwamturya Shetani.

15Msimendze dunia wala chochosi chii chiricho himu duniani. Mana mutu achimendza mambo mai ga dunia, kaweza kummendza Mlungu. 16Kpwa mana duniani atu nkukala na tamaa mii, nkuaza vitu avionavyo na kuhenda ngulu kpwa sababu ya mali. Mambo higa gosi tagala kpwa Baba, ela gala duniani. 17Dunia na vituvye vyosi ambavyo mutu anaweza kuviaza vinatsapa. Ela mutu ndiyehenda mendzwa ya Mlungu andasagala hata kare na kare.

Dzirindeni na apindzani a Jesu

18Anangu, mwisho u phephi! Mwasikira kala mpindzani wa Jesu Masihi andakpwedza, vivi apindzani anji a Jesu akpwedza kare. Kpwa hivyo hunamanya kala mwisho u phephi. 19Hata dzagbwe atu hinyo ala mwehu kundini, ela kala sio ayawehu. Mana kala ni ayawehu, angekala asala naswi. Ela ariphotuluka amanyikana wazi kala sio ayawehu.

20Ela Roho Mtakatifu wainjira mwenu mioyoni, na mosi mnamanya kpweli. 21Phahi sikuandikirani kpwa kukala tammanya kpweli, hata. Ela nakuandikirani kpwa kukala mnamanya kpweli, tsona mnamanya tafwauti ya kpweli na handzo. 22Mutu wa handzo ni yuphi? Ni yuya aremaye kala Jesu ndiye Muokoli.2:22 Muokoli: Yani Masihi, mutu yetsambulwa ni Mlungu. Mutu ambaye anarema Baba Mlungu na Mwanawe Jesu ni mpindzani wa Jesu. 23Mutu achimkahala Mwana, piya anamkahala Baba. Na mutu achimkubali Mwana, piya anamkubali Baba.

24Phahi higo maneno mrigogasikira hangu mwandzo gagbwireni mwenu mioyoni. Mchigagbwira mwenu mioyoni, wakati wosi mundakala phamwenga na Mwana na Baba. 25Huchigbwira maneno higa mwehu mioyoni, Jesu andahupha uzima wa kare na kare ariohulaga.

26Nakuandikirani mambo higa kuhusu atu ambao analonda kukuchengani. 27Ela Jesu watiya Roho Mtakatifu mwenu mioyoni. Kpwa vira Rohowe a mwenu mioyoni, phahi tamuna haja ya kufundzwa ni mutu. Mana iye Rohowe anakufundzani chila chitu, na higo ambago anakufundzani ni ga kpweli, wala si handzo. Phahi, lungani mafundzoge, na muenderere kukala phamwenga naye.

28Sambi anangu, endererani kukala phamwenga na Jesu, ili siku achedza hukale bila ya wuoga, wala husikale na sababu ya kudzifwitsa kpwa waibu. 29Kpwa vira mnamanya kala Jesu ni wa haki, phahi piya manyani kukala osi ahendao haki ni ana a Mlungu.

3

Sagalani dza ana a Mlungu

13:1 Johana 1:12Ririkanani vira Baba Mlungu arivyohumendza hata hunaihwa anae. Na kpweli hu anae, ela atu a dunia hino higo taanago, mana taamanya Mlungu. 2Asena angu, vivi naswi hu ana a Mlungu, ela taimanyikana vira ndivyokala badaye. Ela hunamanya kala Jesu ndiphouya, hundakala dza iye, mana hundamuona vira arivyo. 3Phahi chila mmwenga wenu anayetarajiya kukala dza Jesu, ni akale bila ya lawama, dza viratu Jesu arivyo bila ya lawama. 4Mutu yeyesi ahendaye dambi anavundza Shariya za Mlungu, mana kuhenda dambi ni kurema kulunga shariya. 53:5 Johana 1:29Ela mwimwi mnamanya kukala Jesu wakpwedzausa dambi zenu, ela ye mwenye kana dambi yoyosi. 6Phahi mutu yeyesi ariye phamwenga naye kahenda dambi, ela ahendaye dambi kamanya Jesu wala kumuelewa.

7Anangu, msichengbwe. Mutu ahendaye mahendo ga haki, ana haki dza viratu Jesu arivyo. 8Ela mutu ahendaye dambi ni wa Shetani, mana Shetani wahenda dambi hangu mwandzo. Ela hiye Mwana wa Mlungu wakpwedza himu duniani ili abanange kazi za Shetani. 9Kpwa hivyo, ana a Mlungu taahenda dambi, mana ana asili ya Mlungu mwao mioyoni. Nao taaweza kuhenda dambi mana ni ana a Mlungu. 10Yeyesi asiyehenda mahendo ga haki au asiyemmendza mfuasi myawe, siye mwana wa Mlungu. Iyo ndiyo tafwauti ya ana a Mlungu na a Shetani.

Ana a Mlungu ni lazima amendzane

113:11 Johana 13:34Mwasikira habari hizi hangu mwandzo kukala hunalondwa humendzane. 123:12 Mwandzo 4:8Msikale dza Kaini, kpwa mana Kaini kala ni wa Shetani, achimuolaga nduguye mwenye. Waolaga nduguye kpwa utu wani? Wamuolaga kpwa sababu nduguye wahenda mambo ga sawa, ela Kaini achihenda mambo mai. 13Phahi enehu, atu a duniani achikuzirani, msiangalale.

143:14 Johana 5:24Kumendzana kpwehu kunaonyesa kala hwatuluka chifoni na huchiinjira uzimani. Mutu yeyesi asiyemmendza mfuasi myawe, bado achere chifoni. 15Yeyesi aziraye myawe ni muolagadzi, namwi mnamanya kala muolagadzi kandakala na uzima wa kare na kare. 16Jesu Masihi wadzilavya aolagbwe kpwa sababu yehu, hivyo ndivyo hunamanya mendzwa irivyo. Hata swiswi naswi hunalondwa humendze ayawehu, hata ichikala ni kufwa, hudzilavye huolagbwe kpwa sababu ya ayawehu. 17Mutu achikala na mali himu duniani, na aone mfuasi myawe ni mgbwayi kana chitu, ela asimuonere mbazi, kpwa kpweli mutu hiye kaweza kuamba ana mendzwa ya Mlungu mwakpwe moyoni. 18Anangu, mendzwa yehu naisikale ya maneno mahuphu, ela nahumendzaneni na mendzwa ya kpweli ya mahendo.

19-20Huchikala na mendzwa ya mahendo, hundamanya kala hunalunga njira ya kpweli. Na hata huchimanya kala mwehu mioyoni huna makosa, hundaweza kuima mbere za Mlungu bila ya wuoga. Mana Mlungu ni mkpwulu kuriko maazo gehu, tsona anamanya chila chitu. 21Asena angu, ichikala maazo gehu tagana lawama, phahi, hunaweza kukala bila ya wuoga mbere za Mlungu. 22Naswi hunaweza kuvoya Mlungu chochosi, na akahupha kpwa sababu hunalunga malagizoge na kuhenda mambo gamhamirago. 233:23 Johana 13:34; 15:12,17Na hivi ndivyo Mlungu arivyolagiza: humkuluphire Mwanawe Jesu Masihi na humendzane kama arivyolagiza. 24Atu alungao malagizo ga Mlungu a phamwenga na Mlungu, naye Mlungu a phamwenga nao. Naswi huna hakika kala Mlungu a phamwenga naswi kpwa sababu Rohowe anaishi mwehu mioyoni.

4

Njira ya kumanyisa atu manabii a handzo

1Asena angu, kpwazuka manabii manji ga handzo himu duniani. Kpwa hivyo, msimuamini chila mutu hata akaamba ana Roho Mtakatifu. Ela ni lazima mumpime na mmanye ichikala kpweli ana Roho Mtakatifu. 2Hino ndiyo njira ya kukumanyisa kala mutu ana Roho Mtakatifu: yeyesi ndiyekubali kala Jesu Masihi wakala mwanadamu na wakpwedza duniani, ana Roho Mtakatifu. 3Ela mutu yeyesi asiyekubali, kana Roho Mtakatifu, ela ana roho wa kupinga Jesu. Namwi mwasikira kala roho hiye andakpwedza, na vivi wakpwedza kare. 4Anangu, mwimwi mu a Mlungu, na mwaturya higo manabii a handzo, kpwa mana Roho ariye mwenu mioyoni ni mkpwulu kuriko roho ariye duniani. 5Higo manabii a handzo taamanya Mlungu. Kpwa hivyo higo agombago ni ga chidunia, nao atu a dunia asiomanya Mlungu nkualunga gao. 6Swiswi hu a Mlungu. Yeyesi amanyaye Mlungu nkuhulunga, ela asiye wa Mlungu kahulunga. Phahi kpwa sababu hiyo, hunaweza kumanya tafwauti ya Roho wa kpweli na roho wa handzo.

Mendzanani mana Mlungu ni mendzwa

7Asena angu, nahumendzaneni, mana kumendzana kula kpwa Mlungu. Mutu yeyesi amendzaye mfuasi myawe ni mwana wa Mlungu na anamanya Mlungu. 8Mutu yeyesi asiyemendza myawe kammanya Mlungu, mana Mlungu ni mendzwa. 9Naye Mlungu wahuonyesa mendzwaye ariphomhuma Mwanawe wa macheye kpwedza himu duniani, ili huphahe uzima wa kare na kare kpwa sababuye. 10Hivi ndivyo mendzwa ya kpweli irivyo: sio kukala swiswi hwammendza Mlungu, ngʼo. Ela Mlungu ndiye ariyehumendza swiswi hata achimlavya Mwanawe akale sadaka ya kuusira dambi zehu.

11Asena angu, kpwa vira Mlungu wahumendza hivyo, phahi naswi piya ni lazima humendzane. 124:12 Johana 1:18Takuna mutu yeyesi yemuona Mlungu, ela huchimendzana, Mlungu a phamwenga naswi na maisha gehu gandaonyesa mendzwaye viratu arivyopanga.

13Naswi huna hakika kukala hu phamwenga na Mlungu, naye Mlungu a phamwenga naswi kpwa sababu wahupha Rohowe. 14Hunamanya kala Mlungu wamhuma Mwanawe ili akale Muokoli wa atu. Naswi hu mashaidi a hiro huriroriona. 15Mutu yeyesi ndiyekubali kala Jesu ndiye Mwana wa Mlungu, a phamwenga na Mlungu, na Mlungu a phamwenga naye. 16Phahi, swiswi hunamanya na kuhakikisha kala Mlungu anahumendza kpweli.

Mlungu ni mendzwa, naye mutu aishiye na mendzwa, anaishi ndani ya Mlungu, naye Mlungu anaishi ndaniye. 17Huchisagala himu duniani vira Jesu arivyoishi, phahi tahundakala na wuoga siku ya hukumu. Hipho masagazi gehu gandakala ganaonyesa mendzwa ya Mlungu viratu arivyopanga. 18Mendzwa na wuoga taviweza kukala phamwenga. Masagazi gehu gachionyesa mendzwa ya Mlungu viratu arivyopanga, phahi tahundaogopha hukumu. Huchiogopha kutiywa adabu, manage tahudzangbweruhusu mendzwa ya Mlungu igaluze maisha gehu vira arivyopanga.

19Swiswi hunamendza Mlungu na ayawehu, kpwa sababu Mlungu ndiye ariyeandza kuhumendza. 20Mutu achiamba, “Mino nammendza Mlungu,” kuno ye wazira mfuasi myawe, ana handzo. Mana ichikala mutu kammendze myawe amuonaye, phahi Mlungu ambaye kamuona, andammendzadze? 21Mlungu wahupha lagizo ambaro rinaamba, “Yeyesi amendzaye Mlungu ni lazima ammendze myawe piya.”

5

Kuamini Mlungu aambavyo kuhusu Jesu

1Chila mutu aaminiye kala Jesu ndiye Masihi,5:1 Masihi: Yani Muokoli, mutu yetsambulwa ni Mlungu. Mlungu andamuiha mwanawe. Mutu yeyesi amendzaye Baba Mlungu anamendza anae5:1 Anae, mana yanjina ni Mwanawe. piya. 2Huchimendza Mlungu na kulunga malagizoge ndipho hundamanya kpwa kpweli hunamendza ana a Mlungu. 35:3 Johana 14:15Kpwa mana kummendza Mlungu ni kulunga malagizoge. Nago malagizoge sigo magumu kugalunga, 4mana achimuiha mutu mwanawe, Mlungu nkumupha uwezo wa kushinda mambo mai ga dunia. Naswi hukuhewa uwezo wa kushinda higo mambo mai kpwa kumkuluphira Jesu. 5Dze, ni ani ambaye anaweza kushinda mambo mai ga dunia? Ni chila mutu akuluphiraye kala Jesu ndiye Mwana wa Mlungu.

6Hiye Jesu Masihi wakpwedza duniani achibatizwa na madzi na achimwaga mlatso ariphofwa. Kedzere na madzi bahi, ela wakpwedza na madzi na mlatso piya. Naye Roho Mtakatifu anashuhudiya kala mambo higa ni ga kpweli, mana Roho mwenye ni wa kpweli. 7Phahi kuna mashaidi ahahu ambao 8ni Roho Mtakatifu, madzi na mlatso. Hano ahahu anakubaliana. 9Ichikala hunaweza kukubali ushaidi wa atu, dze, ushaidi wa Mlungu si mkpwulu zaidi? Mana Mlungu mwenye ni shaidi kuhusu Mwanawe. 10Mutu yeyesi akuluphiraye kala Jesu ndiye Mwana wa Mlungu anakubali ushaidi wa Mlungu. Ela asiyekuluphira, anahenda Mlungu akale na handzo, mana kaamini ushaidi wa Mlungu wa kuhusu Mwanawe. 115:11 Johana 3:36Nao ushaidi wenye unaamba: Mlungu wahupha uzima wa kare na kare, nao uzima ula kpwa Mwanawe. 12Phahi mutu yeyesi yemkubali ye Mwana ana hinyo uzima; ela mutu asiyemkubali, kana uzima hinyo.

Maneno muhimu ga mwisho

13Nakuandikirani mwimwi mumukuluphirao Jesu, Mwana wa Mlungu, ili mkale na hakika kala muna uzima wa kare na kare. 14Naswi huna hakika kala huchimvoya Mlungu chochosi kulengana na alondavyo, andahusikira. 15Phahi kpwa vira hunamanya Mlungu anahusikira huchimvoya, piya hunamanya kala hukuphaha huvoyago.

16Kuna dambi ambazo nkumtanya mutu na Mlungu hata kare na kare na kuhenda rohore rifwe. Uchiona myao anahenda dambi ambayo taiolaga roho, mvoyere na Mlungu andamtivya. Ela ichikala ni dambi iolagayo roho, siamba uvoye kuhusu dambi hiyo. 17Uyi wosi ni dambi, ela kuna dambi ambayo taiolaga roho.

18Hunamanya kala ana osi a Mlungu taahenda dambi, mana Jesu nkuarinda, naye Shetani kaweza kuahenda rorosi. 19Hunamanya kala hu ana a Mlungu, ela atu anjina osi duniani anatawalwa ni Shetani. 20Piya hunamanya kala Mlungu wahuma Mwanawe, naye wakpwedzahumanyisa Mlungu wa kpweli. Phahi swiswi hu phamwenga na Mlungu wa kpweli, na hu phamwenga na Mwanawe Jesu Masihi. Iye ni Mlungu wa kpweli, na ndiye arehaye uzima wa kare na kare.

21Anangu, dzimanyirireni sedze mkaabudu chitu chochosi isiphokala Mlungu macheye.5:21 Chiyunani chinaamba, anangu, dzimanyirireni na vizuka.