Chitabu cha

AYUBU

Tanga mbere

Ayubu ni chitabu chimwengachapho kahi ya vitabu viihwavyo “Maandishi ga Ikima.” Nacho chaandikpwa chimashairi. Dzina ra chitabu chichi rinalengana na ye mutu ambaye habarize zinasemurirwa mu chitabuni.

Ayubu kala anamuogopha Mlungu, chisha kala ana mali nyinji na ikima. Mutu yuyu waishi tsi ya Usi iriyo mlairo wa dzuwa. Shetani wadai kukala mutu kaweza kumuogopha na kuadamira Mlungu, napho kaishi maisha ga kuongokerwa (1:9–11; 2:4–5). Mlungu waruhusu mateso ga mphahe Ayubu ili apinge madai ga Shetani na kuonyesa uthabiti wa kuluphiro ra Ayubu (1:8; 2:3). Kahi za hali iyo asenae amlunga achendamuamba kukala mateso garigomphaha gasababishwa ni dambize za siri. Ayubu warema hoja za asenae kpwa kukala wamanya kana lawama.

Ayubu watsupira mateso na utsungu mkali ela kamrichire Mlungu dzagbwe wamlalamikira. Mlungu wamdemurira Ayubu kpwa kulalamika naye achikubali makosage na achitubu. Mwisho Mlungu achimjaliya Ayubu, achimupha kano mbiri ya vyo arivyokala navyo pho mwandzo.

Chiini cha chitabu chichi ni kumuogopha Mlungu, kuishi kpwa uaminifu, mana ya maisha, mateso ga mwanadamu phapha duniani na Mlungu alolavyo atue. Nacho china phahikana kpwenye majadiliano ga Ayubu na asenae na majibu ga Mlungu.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Shetani anamjaribu Ayubu 1:1—2:13

Ayubu analani siku ya kuvyalwakpwe 3:1–26

Seemu tahu za majadiliano 4:1—27:21

Wira wa nguma za ikima 28:1–28

Mwisho wa majadiliano 29:1—31:40

Hoja ya Elihu 32:1—37:24

Hoja ya Mlungu 38:1—42:6

Maneno ga mwisho 42:7–17

1

Ayubu, atue na malize

1Kpwakala na mutu mmwenga ko tsi ya Usi, yeihwa Ayubu. Mutu iye kala kana lawama, kala ni mutu wa haki, yemuogopha Mlungu na kudzitenga na uyi. 2Iye kala ana ana sabaa alume na ahahu achetu. 3Kala ana mangʼondzi na mbuzi elufu sabaa, ngamia elufu tahu, ngʼombe elufu mwenga za kurima, punda achetu magana matsano na ahendadzi-kazi anji sana. Mutu iye kala ni tajiri sana kuriko atu osi a mlairo wa dzuwa. 4Nyo ana alume kala achihenda sharee kpwa mazuma mwao madzumbani, nao kala achialika ndugu zao ahahu achetu edze arye na kunwa phamwenga nao. 5Bada ya sharee kusira, Ayubu kala achiiha anae na kuatakasa. Ayubu kala achirauka chiti na kulavya sadaka za kuochwa kpwa ajili ya chila mmwenga wao. Mana Ayubu wadziamba, “Mendzerepho anangu alume ahenda dambi, na kumlani Mlungu mwao mioyoni.” Ayubu wahenda vivi chila mara.

Mlungu anamruhusu Shetani amjeze Ayubu

61:6 Mwandzo 6:2Phahi siku mwenga malaika1:6 Tafusiri zanjina zinaamba ana a Mlungu au viumbe vya Mlunguni. aphiya mbere za Mwenyezi Mlungu, mshitaki Shetani naye achiphiya phamwenga nao. 7Phahi Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani achimuamba, “Ulaphi?” Shetani achimjibu Mwenyezi Mlungu achiamba, “Che nazunguluka-zunguluka ko duniani na kunyendeka hiku na hiko.” 8Chisha Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani achimuamba, “Dze ukamuona mtumishi wangu Ayubu? Mana takuna dza iye duniani. Iye kana lawama, ni mutu wa haki, naye anamuogopha Mlungu na kudzitenga na uyi.” 91:9–11 Maono 12:10Chisha Shetani achimjibu Mwenyezi Mlungu achimuamba, “Ikale ye Ayubu anakuogopha bila sababu? 10Uwe ukamzungulusira lichigo pande zosi, iye, atue na vyosi arivyonavyo. Ukajaliya kazi za mikonoye na mifugoye ikaenjerezeka kpwenye yo tsi. 11Ela golosa mkpwonoo na ugute vyosi arivyonavyo, naye andakukufuru chingʼangʼa.” 12Mwenyezi Mlungu achimuamba Shetani, “Lola, vyo vitu arivyonavyo unaweza kuvihenda rorosi, ela usimgute ye mwenye.” Phahi Shetani achiuka mbere za Mwenyezi Mlungu.

Ayubu anajezwa kano ya kpwandza

13Phahi siku mwenga nyo anae alume na achetu kala anarya na kunwa uchi wa zabibu nyumbani mwa mvyere wao. 14Wakati hinyo muhumwa waphiya kpwa Ayubu achendamuamba, “Ngʼombe che zinarima na punda che anarisa phephi nazo, 15gafula hukashambuliywa ni atu a Seba, akaolaga ahendadzi-kazio osi kpwa upanga na akahala nyo nyama osi akauka nao. Mimi machiyangu ndimi nchiyetiya, nami nkedzakurehera ujumbe huno.” 16Wakati acheregomba, phakpwedza muhumwa wanjina achedzamuamba, “Kukahenda limeme kula mlunguni rikaocha mangʼondzi, mbuzi na arisa, mimi machiyangu ndimi nchiyetiya, nkedzakurehera ujumbe huno.” 17Iye ariphokala acheregomba, phakpwedza wanjina achedzamuamba, “Akalidayo akadzipanga makundi mahahu, akahuvamia na akaolaga ahendadzi-kazi kpwa upanga na akahala nyo ngamia akauka nao. Mimi machiyangu ndimi nchiyetiya nami nkedzakurehera ujumbe.” 18Ariphokala acheregomba, phakpwedza wanjina achedzamuamba, “Anao alume na achetu che anarya na kunwa uchi wa zabibu nyumbani mwa mvyere wao, 19gafula, phuto kali kula jangbwani, rikapiga zo pembe ne za yo nyumba, ikaagbwerera, vivi anao akafwa. Mimi machiyangu ndimi nchiyetiya nami nkedzakurehera ujumbe huno.”

20Phahi Ayubu waunuka, achikpwanyula vwazire na achinyola chitswache chisha achidzibwaga photsi achimuabudu Mlungu. 21Achiamba, “Nátuluka ndanini mwa mayo chitsaha, nami ndauya chitsaha. Mwenyezi Mlungu wanipha, na Mwenyezi Mlungu akahala, dzinare naritogolwe.” 22Kahi ya mambo gosi higo Ayubu kahendere dambi, mana kayamlaumu Mlungu.

2

Ayubu anajezwa tsona

1Siku yanjina, malaika akpwedza tsona mbere za Mwenyezi Mlungu, Shetani naye achiphiya phamwenga nao. 2Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani, “Ulaphi?” Shetani achimjibu achimuamba, “Che nazunguluka-zunguluka ko duniani na kunyendeka hiku na kura kuko.” 3Mwenyezi Mlungu achimuuza Shetani, “Dze, ukamuona ye mtumishi wangu Ayubu? Kpwa kukala takuna dza iye ko duniani. Mutu iye kana lawama, ni mutu wa haki, anayemuogopha Mlungu na kudzitenga na uyi. Iye hata vivi achere gbwiririra kuhenda haki, dzagbwe wanifyakatsira ni muangamize bila chisa.” 4Ndipho Shetani achimjibu Mwenyezi Mlungu achiamba, “Ngozi kpwa ngozi! Mutu nkulavya vyosi arivyonavyo ili ativye maishage. 5Ela golosa mkpwonoo, ugute mwiriwe, naye andakukufuru chingʼangʼa.” 6Mwenyezi Mlungu achimuamba Shetani, “Lola, iye a mwako mkpwononi, ela usimuolage.”

7Phahi Shetani wauka mbere za Mwenyezi Mlungu, achimgbwayisa Ayubu na maphu mai kula lihosini hadi lwayoni. 8Ayubu wahala chidzandzakaya achidzikunira kuno akasagala ivuni dza mutu achiyefwererwa.

9Phahi mchewe wamuamba, “Dze, uchere gbwiririra haki? Mkufuru Mlungu, ufwe.” 10Ela ye achimuamba, “Uwe unagomba dza mchetu mzuzu. Vino huphokere manono bahi kula kpwa Mlungu, dze go mai?” Kahi ya gago gosi, Ayubu kahendere dambi mana kagombere neno rorosi iyi.

Ayubu anajamboswa ni asenae ahahu

11Asena ahahu a Ayubu, Elifazi kula Temani, Bilidadi kula Shuwa na Sofari kula Naama ariphosikira mai garigomphaha, apangana, achikutana achiphiya phamwenga kpwendamphoza marenda. 12Ariphomuona kula kure, aho taayammanya kpwa urahisi kala ni iye. Nao achiandza kurira, achikpwanyula kandzu zao na achidzimwagira vumbi dzulu ya vitswa vyao kpwa sonono. 13Chisha achisagala photsi phamwenga naye kpwa muda wa siku sabaa, usiku na mutsi na taphana ariyegomba naye mana aona go mashaka arigonago ni makulu sana.

3

Ayubu anaamba baha kala kavyarirwe

13:1 Jeremia 20:14–18Bada ya gago, Ayubu wavugula kanwaye na kulani siku ya kuvyalwakpwe. 2Naye waamba,

3“Nailaniwe yo siku niriyovyalwa,

na usiku urioamba

‘Mwana mlume akatungbwa.’

4Siku iyo naikale jiza!

Mlungu ariye dzulu naasiishuulikiye,

na mwanga usiingʼarire.

5Naikale gigigi na chilungulungu cha jiza nachiifwinike.

Maingu nagakale dzuluye

na jiza ra mutsi nariiogofyere.

6Chisha usiku uho, nauhende chilungulungu cha jiza!

Nausiolangbwe kahi ya siku za mwaka,

wala kuoneka kahi ya miezi.

7Usiku uho naukale tasa

na kusikirike chitseko cha furaha kula mo mwakpwe.

8Hinyo alanio siku, naalani siku iyo,

aho anaomanya kumlamusa Leviathani.

9Nyenyezi za chimirimiriche nazifunge jiza

naigodzere mwanga, ela isiuone,

na isiuone mwanga wa chimirimiri;

10kpwa kukala taufungire njira ya vyazi ra mayo,

wala kunihenda nisiphahe mateso.

11Mbona siyafwa wakati wa kuvyalwa

au kufwa wakati wa kutuluka ndanini?

12Kpwa utu wani naikpwa magoni pha mayo?

Kpwa utu wani naamwiswa?

13Mana ningekala nirere kpwa amani

ningekala nirere, ningekala naoya

14phamwenga na afalume na ashauri a dunia,

adzenga luphya midzi iriyokala magandzo,

15phamwenga na akulu enye zahabu

arioodzaza madzumba gao na feza.

16Au kpwa utu wani siyakala dza mimba yomwagika,

dza mwana mtsanga ambaye kaonere dzuwa?

17Mana ko kuzimu atu ayi nkuricha kuyuga,

na kuko arioremwa ni kuoya.

18Kuko afungbwa nkuoya,

taasikira tsona sauti za usiru za arindzi.

19Akulu kpwa adide akuko,

na mtumwa a huru kula mikononi mwa tajiriwe.

20Kpwa utu wani mwanga ungʼazirwe alumirao,

na uzima uhewe ario na sonono ya mioyo?

213:21 Maono 9:6Aho nkuaza kufwa, ela taafwa,

nkuendza chifo kuriko hazina yofwitsika.

22Aho nkuhererwa sana

afwapho na kuzikpwa.

23Kpwadze kumngʼazira mutu ambaye njiraye yafwitswa,

yefungirwa lichigo ni Mlungu?

24Mana migumi ikakala dza chakurya changu,

kuula kpwangu kunasikirika dza madzi gamwagikago.

25Mana go ganiogofyerago gakaniphaha,

na go ganitishirago gakanifikira.

26Sina amani wala siweza kuhurira;

sioya, mashaka garedza kpwedza.”

4

Elifazi anagomba na Ayubu kpwa kano ya kpwandza

1Ndipho Elifazi kula Temani achimjibu Ayubu achimuamba:

2“Dze, ukale kundafwahirwa mutu achikuambira neno?

Ela ni ani awezaye kudzizuwiya kugomba?

3Lola, uwe wafundza atu anji,

na kutiya moyo anyonje.

4Manenogo gaterya iye yekala anagbwa,

nawe wahenda mavwindi gasigo nguvu gakale na nguvu.

5Ela vino ukaphahwa ni mashaka, nawe ukavundzika moyo,

gakakuguta nawe unayugika.

6Dze, kumuogopha Mlungu si kuluphiroro?

Na kukala kuna lawama si tumainiro?

7Tambukira: Ni ani asiye na makosa akafwa achere mdide?

Au ni kuphi ambako enye haki aangamizwa?

8Nimanyavyo mimi nkukala, nyo arimao uyi

na kuphanda uyi, nkuvuna uho.

9Mlungu asohapho, aho nkubanangika,

na achiphuma napho akatsukirwa aho nkuangamia.

10Ayi nkunguruma dza simba,

ela Mlungu nkuanyamaza na kuvundza meno gao.

11Simba atumia nkuhirika kpwa kukosa nyama aindzapho,

na nyo ana a simba mchetu nkutsamulwa-tsamulwa.

12Phahi naambirwa neno chisiri-siri,

sikiro rangu richisikira neno rogombwa pokopoko.

134:13 Ayubu 33:15Kahi ya go maazo nirigoona usiku,

wakati atu arere usingizi wa fungo,

14nainjirwa ni wuoga, nchikakama,

na mifupha yangu ichisumba.

15Pepho achitsupa mbere zangu,

nami nchiandukpwa ni midzere.

16Ye pepho achiima gbwii mbere zangu,

ela umbore siwezere kurimanya.

Umbo hiro raima mbere zangu,

nako kala kugbwii, ndipho nchisikira sauti inaamba,

17‘Mwanadamu anaweza kukala na haki mbere za Mlungu?

Mutu anaweza kukala swafi mbere za muumbawe?

18Ichikala Mlungu kaweza kuamini atumishie,

na malaikae nkuatuluza makosa,

19dze, nyo asagalao nyumba za ulongo

ambao misingi yao i mtsangani

awezao kuolagbwa chirahisi dza popho?

20Akalao azima ligundzu na ichifika dziloni akafwa,

anaangamia ta kare na kare bila atu kujali.

21Nyugbwe za hema rao nkungʼolwa,

nao nkufwa bila ya ikima.’

5

1Phahi iha, ulole ichikala phana mutu ndiyeihika.

Na ni ani kahi ya atakatifu ndiyemgalukira?

2Kpwa kpweli tsukizi nkumuolaga mpumbavu,

na wivu nkumuolaga mzuzu.

3Nikaona mpumbavu anaongokerwa,

ela gafula makaloge gachilaniwa.

4Anae a kure na usalama,

aonerwa pho muhalani mana kala taana wa kuakanira.

5Mavunoge nkuriwa ni andzala,

aho nkugahala hata garigo miyani,

na enye tamaa nkuhega aphahe utajiriwe.

6Mana kugaya takula mtsangani,

wala mashaka kula photsi.

7Mwanadamu nkudzirehera mwenye shida

dza tsetse5:7 Tafusiri zanjina zinaamba nyama wa mapha aurukavyo kuphiya dzulu. ziurukavyo kuphiya dzulu.

8Kala ndimi ningemuendza Mlungu,

ningemuikira iye kesi yangu.

9Iye ndiye ahendaye mambo makulu gasigochunguzika,

mambo ga kuangalaza gasigoolangika.

10Iye ndiye ahendaye tsi ikaphaha mvula,

na ahendaye madzi gakafika mindani.

11Iye nkuunula ario anyenyekevu,

na aho asononekao nkuongokerwa na akakala salama.

125:12 1 Akorintho 3:19Iye nkubananga mipango ya atu ajanja,

ili mahendo gao gasiongokerwe.

13Iye nkugbwira enye ikima kahi ya ulachu wao,

na mipango ya enye ikima nkubanangbwa upesi.

14Aho nkuona jiza mutsi,

na kuphaphasa mutsi avi ni usiku.

15Ela Mlungu nkutivya anachiya asiolagbwe,

na achiya kula mikononi mwa enye nguvu.

16Kpwa hivyo achiya ana matumaini,

na ayi nkukomeswa.

175:17 Misemo 3:11–12; Aeburania 12:5–6Lola, waajaliwa iye atiywaye adabu ni Mlungu,

kpwa hivyo usireme kutiywa adabu ni ye Mwenye Nguvu Zosi.

185:18 Hosea 6:1Mana nkutiya vironda, chisha akavifunga

iye nkulumiza chisha akaphoza.

19Andakutivya na mashaka sita,

hata ro ra sabaa, andakutivya.

20Wakati wa ndzala andakuokola usihirike,

na vihani andakutivya na upanga.

21Andakuchinga wakati atu anakugomba vii,

nawe kundaogopha ubanangi wedzapho.

22Wakati wa ubanangi na ndzala uwe undatseka

chisha kundaogopha nyama a tsakani.

23Mawe ga mundani tagandakuyuga wakati wa kurima,

na nyo nyama a tsakani andakala na amani nawe.

24Nawe undamanya kukala nyumbayo i salama,

undalola mwako chaani nawe kundaona nyama asiyekalapho.

25Chisha undamanya kukala chivyazicho chindakala chinji,

atuo andakala anji dza nyasi za weruni.

26Undafwa wakati wa utumiao

dza suche ra nganu chiroivwa vinono.

27Swiswi hwagalola gaga, nago ni ga kpweli.

Kpwa hivyo gasikize, ugamanye kpwa fwaidayo.”

6

Ayubu anamjibu Elifazi

1Phahi Ayubu wajibu achiamba,

2“Kala sonono nriyonayo ungepimwa,

na mashaka gangu gosi gangetiywa kpwenye mizani!

3Gangekala maziho kuriko mtsanga wa pwani,

ndiyo mana maneno gangu ni ga kuropoka.

4Mana nikalatswa ni iye Mwenye Nguvu Zosi,

roho yangu ikakola yo sumuye

Mlungu akapanga vitishovye chinyume changu.

5Dze, foro nkurira napho anarya nyasi?

Au ngʼombe nkurira wakati inarisa?

6Dze, chakurya sicho ladha nkuriwa bila kutiywa munyu?

Na ujinji wa yayi una mtswano wani?

7Sina hamu ya kuguta vyakurya hivyo,

ni dza vyakurya vinavyonihenda nihererwe ni moyo.

8Kalapho mavoyo gangu gangekubaliwa,

na Mlungu angenipha nilondago,

9kalapho Mlungu angekubali kunisaga-saga,

na kurichira mkpwonowe uniolage!

10Phahi angeniphoza marenda,

ningehererwa kahi ya yo hali ya maumivu

mana sikarema go maneno ga ye ariye mtakatifu.

11Nina nguvu zani hata nienderere kukugodza?

Kpwa utu wani nivumirire na simanya mwisho wa maisha gangu?

12Dze, nina nguvu za mawe?

Au mwiri wangu ni wa shaba?

13Kpwa kpweli siweza kudziterya,

wala sina wa kunitivya.

14Iye aremaye kumuonera mbazi msenawe,

anaricha kumuogopha iye Mwenye Nguvu Zosi.

15Enehu taakuluphirika dza vidzuho,

dza vidzuho vifurikavyo na vikanywa.

16Ambavyo nkufurika

wakati barafu inatsatsamuka.

17Ela wakati wa kazikazi nkuricha kujera,

kuchikala dzoho, nkuangamika pho viripho.

18Acharo nkuangamika njira kpwa kuendza madzi,

nkuhangaika jangbwani na kufwerera kuko.

19Acharo kula Tema nkuendza madzi,

achuuzi a Sheba nkugaendza kpwa kutumaini.

20Aho avundzika mioyo mana kala ana uhakika wa kuphaha madzi,

ela kufika phapho, achivundzika mioyo.

21Mwimwi namwi munaonekana tamundaniterya,

munaona vyo niturikavyo, namwi munaogopha.

22Dze, nákuambirani rini, muniphe zawadi

au, mulavye seemu ya mali yenu kpwa ajili yangu?

23Nákuambirani rini, munitivye kula mikononi mwa adui

au, munikombole kula mikononi mwa atu ayi?

24Nifundzani, nami ndanyamala,

nihendani nimanye chiphokosera.

25Maneno ga kpweli gana nguvu!

Ela kuniamba na makosa kuna mana yani?

26Munaona munaweza kulavya makosa maneno gangu?

Na kuhenda maneno ga mutu achiyekata tamaa kukala dza phepho?

27Munaweza kupiga kura ili muhende anachiya akale atumwa,

na kuguza asena enu.

28Ela vivi kalani razi mnilole,

mana sindagomba handzo mbere zenu.

29Nakuvoyani mugaluke, msihende uyi.

Galukani, mana sina makosa.

30Dze, nkagomba utu uyi?

Dze, munaona simanya mai?

7

Ayubu anamlalamikira Mlungu

1Mwanadamu ana kazi ngumu phapha duniani!

Nazo sikuze ni dza za mchibaruwa!

2Dza mtumwa agodzeravyo kpwa hamu masaa gafike,

dza mchibaruwa agodzeravyo mariphoge,

3ndivyo nrivyopangirwa miezi isiyokala na rorosi,

nikapangirwa sonono ya chila usiku.

4Ninapholala nkuamba, ‘Kucha rini nkalamuka?’

Nyo usiku ni mure, nami nagalagala hiku na hiku hadi ligundzu.

5Mwiri wangu u tele mabulu na makoko ga nongo,

ngozi yangu ikakatika-katika inatuluka ufira.

6Siku zangu zinaphiya mairo kuriko gurudumo ra mshonadzi,

nazo nkusira bila ya kuluphiro.

7Tambukira kukala maisha gangu ni mphuye tu,

mutu mimi sindaona manono tsona.

8Ye anionaye vivi kandaniona tsona,

undaniendza, ela ndakala siko.

9Dza ingu ritandavyo chisha rikaangamika,

aphiyaye kuzimu kauya.

10Aukaye kauya kpwakpwe kaya

na nyo atu ariosagala naye nkumyala tsetsetse.

11Kpwa hivyo sindanyamala,

nindagomba dzagbwe roho yangu inarumira,

nindalalamika kpwa sonono ya rohoni.

12Mino kale ni yo bahari, au ni dzinyama ra baharini,

hata uniikire mrindzi?

13Nchiamba, chitanda changu chindanihenda nihurire,

malazi gangu gandaphunguza lalamiko rangu.

14Uwe unaniogofyera na ndoso,

na kuniondosa na ruwiya,

15hata naona baha nifungbwe lugbwe,

nifwe kuriko kuku kugaya.

16Nikabera maisha gangu, mana sindakala moyo ta kare na kare.

Nirichani mana maisha gangu ni dza phepho.

177:17 Zaburi 8:4; 144:3Mwanadamu ni ani hata umuone wa mana

na umfikiriye?

18Mana unamlola chila kuchapho

na kumchunguza chila dakika.

19Undaenderera kunilola hata rini?

Usiyeniricha vichache nkamiza mahe?

20We uchunguzaye anadamu, kpwani nchihenda dambi inakuzuru?

Mbona ukanitsata?

Kpwa utu wani nkakala mzigo kpwako?

21Kpwa utu wani kuswamehe uasi wangu

na kuusa uyi wangu?

Mana muda mchache wedzao ndalala na kogo,

na uchiniendza, kundaniona.”

8

Bilidadi naye anagomba kano ya kpwandza

1Chisha Bilidadi kula Shuwa achimjibu Ayubu achiamba,

2“Undaenderera kugomba gaga hata rini?

Undagomba dza chikulukulu hadi rini?

3Dze, Mlungu nkulavya uamuli usiokala wa haki?

Unaona ye Mwenye Nguvu Zosi nkugaluza haki ikakala handzo?

4Ichikala anao amuhendera dambi,

iye akaatiya adabu kpwa uasi wao.

5Ela uchimuendza Mlungu

na kumvoya ye Mwenye Nguvu Zosi,

6ichikala kuna dowa na u mutu wa haki,

kpwa kpweli andakpwedzakuterya

na kukuuyizira makalogo kama garivyokala.

7Dzagbwe mwandzo maishago kala si manono,

maishago ga mbereni gandakala manono sana.

8Dzifundze kula kpwa hinyo ariokutanguliya,

na uririkane go garigogunduliwa ni akare.

9Kpwa kukala swiswi hu a dzana, naswi tahumanya rorosi,

mana siku zehu phapha duniani ni dza chivurivuri.

10Ikale taandakufundza na kukuambira?

Ikale taandagomba garigo mwao mioyoni?

11Dze, miduga nkumera phatu phasipho matope?

Au mikangaga inaweza kukula phatu phasipho na madzi?

12Madzi gachinywa wakati ichere mitsanga na taiweza kukatwa ili ihumirwe,

nkunyala mapema kabila ya mimea yanjina.

13Zizo ndizo njira za amyalao Mlungu,

matumaini ga asiommanya nkuangamika.

14Tegemeo rao nkuvundzika-vundzika,

na kuluphiro rao ni dza muhambo wa dzwidzwidzwi.

15Nkujejemera nyo muhambo, ela tauazuwiya,

nkuugbwira ngingingi ela tauaterya.

16Iye nkukula dza mmea mnono uphahao mwanga wa dzuwa,

utuluzao panda zikagota mo mwakpwe mundani.

17Miziye nkudzilinga-linga maweni,

na kuendza mwanya kahi-kahi ya mawe makulu.

18Unaphongʼolwa kula phatuphe,

pho phatu phandaurema phaambe,

‘Sidzangbwekuona uwe.’

19Uho ndio mwisho wa maishage,

na yanjina indamera kula mtsangani kuhala nafwasiye.

20Lola, Mlungu kandamrema mutu asiyekala na lawama,

na kandagbwira mkpwono mutu ahendaye mai.

21Iye andahenda mromoo uodzale chitseko,

na madomogo gapige njerejere.

22Osi akuberao andatiywa waibu,

na makalo ga atu ayi tagandakalako tsona.”

9

Ayubu anamjibu Bilidadi

19:1 Ayubu 4:17Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

2“Kpweli ninamanya kukala ni vivyo,

ela mutu anawezadze kukala mwenye haki mbere za Mlungu?

3Ichikala mutu analonda kulumbana naye,

kahi ya maswali elufu ndigouzwa

kandaweza kujibu hata swali mwenga.

4Iye ana ikima na ni mwenye nguvu

ni ani ariyepigana naye na achishinda?

5Iye ausaye myango bila ya yo yenye kumanya,

anaphoibomola kpwa tsukizize.

6Iye asumbisaye dunia na kuyuusa kula phatuphe

na kuhenda nguzoze zikakame.

7Nkuamuru dzuwa risituluke, naro rikahenda vivyo,

ahendaye nyenyezi kusalavya mwanga.

8Iye macheye nkuhandika ko mlunguni,

na kuvyoga maimbi ga bahari.

99:9 Ayubu 38:31; Amosi 5:8Iye ariyeumba nyenyezi ziihwazo Dubu na Orioni,9:9 Dubu na Orioni ni nyenyezi chizodzikusanya avi ni chirimira.

Chirimira na nyenyezi za mwakani zikaleko.

10Iye ahendaye mambo makulu ambago mwanadamu kaweza kugaelewa

na ga kuangalaza gasigoolangika.

11Iye nkutsapa phephi nami, ela mino simuona,

chisha nkuphiya vyakpwe bila ya mimi kumanya.

12Avwatulapho, ni ani awezaye kumzuwiyaa?

Ni ani awezaye kumuamba, ‘Unahendani?’

13Mlungu kandazuwiya tsukizize.

Amteryao Rahabu9:13 Rahabu ni dzinyama dzikulu ra baharini rinaroimirira nguvu za fujo na uyi. akamsujudiya Mlungu.

14Mino ndamjibudze,

ndaphahaphi maneno ga kulumbana naye?

15Dzagbwe sina lawama, siweza kumjibu,

ni nimvoye iye anilamulaye anionere mbazi.

16Hata nchimuiha naye achinijibu,

nisingeamini kukala che anaphundza sauti yangu.

17Mana ananipiga na phuto

na kunienjereza vironda vyangu bila ya chausa.

18Kaniricha angaa nisohe,

ela ananihenda nkale na utsungu chila phatu.

19Ichikala ni kushindana nguvu, mino simuweza bii!

Na ichikala ni mambo ga uamuli, ni ani awezaye kumreha kotini?

20Dzagbwe sina lawama, kanwa yangu ingeniamula,

dzagbwe sina makosa, iye angeonyesa kukala ni mkosa.

21Dzagbwe sina lawama, maisha nagaona tagana mana,

nabera maisha gangu.

22Gago gosi ni mamwenga, kpwa hivyo naamba,

‘Iye nkuolaga osi, asio makosa na ayi.’

23Mashaka garehapho chifo gafula,

iye nkubera kukata tamaa kpwa asio lawama.

24Dunia inatiywa mikononi mwa atu ayi,

iye nkufunga vigungu aamulie.

Ichikala si iye akale ni ani?

25Maisha gangu ga mairo kuriko azolaye,

ganachimbira bila kuona manono.

26Ga mairo dza dau chirotengezwa na magugu,

dza kozi rivwamukiravyo nyama.

27Ichikala ndaamba, ‘Nindaricha kulalama nilalamikako,

nindausa sonono na nkale mwenye raha,’

28bado ningeogopha go mashaka ganiphahago,

mana namanya kundaniolanga kukala sina lawama.

29Ichikala ndahukumiwa kukala ni mkosa,

kpwa utu wani nidziyuge?

30Hata nikaoga na rongʼondo,

na kusinga mikono yangu na sabuni,

31chisha undanitiya dibwani,

na nguwo zangu zenye zindanitsukirirwa.

32Mana iye si mwanadamu dza mimi, hata niweze kumjibu,

hata huphiye kotini phamwenga.

33Taphana muamuli kahi yehu,

awezaye kuhutsanganya swiswi airi.

34Mlungu naaniusire yo fwimboye,

ili kuogofyakpwe kusinihende nkakala muoga.

35Phapho ndipho ndiphogomba bila kumuogopha,

mana vyo nionewavyo ni atu, sivyo nirivyo.

10

Ayubu anaenderera kumlalamikira Mlungu

1Ninabera maisha gangu,

kulalama kpwangu ndakugomba chingʼangʼa,

ndagomba utsungu wangu wosi wa moyoni.

2Nindamuambira Mlungu, ‘Usinihukumu,

ela nihenda nimanye ro kosa unaronishitakira.’

3Kpwani, unafwahirwa ni ko kunionera,

kubera yo kazi ya mikonoyo?

Au unahamirwa ni mipango ya atu ayi?

4Kpwani, una matso dza ga mwanadamu?

Au unaona dza mwanadamu aonavyo?

5Dze, sikuzo ni dza za mwanadamu

au miakayo ni dza ya mwanadamu?

6Kpwa utu wani uchunguze uyi wangu

na kuendza dambi yangu?

7Uwe unamanya kukala sina lawama,

na takuna wa kunitivya kula mwako mkpwononi?

8Mikonoyo yaniumba na ichinitengeza,

na vino undagaluka na kuniangamiza?

9Tambukira waniumba na ulongo,

vino undaniuyiza mtsangani tsona?

10Uwe wahenda mimba yangu igbwirwe,

na uchiniumba ndanini mwa mayo?

11Uwe waniumba na mifupha na mishipa,

chisha uchiniinjiza nyama na ngozi.

12Wanipha uzima na uchinionyesa mendzwa isiyosika,

na roho yangu uchiitundza vinono.

13Ela gosi higo wagafwitsa mwako moyoni,

namanya riri kala ndiro lengoro.

14Kala unagodzera unione ichikala ndahenda dambi,

ili ureme kuniswamehe makosa gangu.

15Ni shaka rangu ichikala ni mui!

Hata napho nina haki, siweza kuunula chitswa changu,

mana ni tele waibu

na nahoha kahi ya mateso.

16Niunulapho chitswa tu, uwe ukuniindza dza simba,

na kuonyesa tsona uwezoo wa ajabu chinyume changu.

17Chila wakati unanirehera mashaidi maphya chinyume changu,

unazidi kunitsukirirwa,

nawe unanirehera maadui maphya.

18Kpwa utu wani wanihenda nivyalwe?

Baha kala nafwa kabila ya atu kuniona.

19Ningevyalwa tu na kuphirikpwa mwenga kpwa mwenga mbirani,

avi sivyarirwe.

20Maisha gangu ni mafupi,

phahi niricha, angaa nioye chidide,

21kabila sidzangbwephiya ko tsi ya jiza na chilungulungu cha jiza,

ambako nchiphiya sindauya.

22Ni tsi ya chilungulungu cha jiza na fujo,

tsi ambayo mwangawe ni dza jiza.”

11

Sofari naye anagomba kpwa kano ya kpwandza

1Ndipho Sofari kula Naama achijibu achiamba,

2“Dze, uno unji wa maneno usijibiwe?

Kuno kugombako sana kukuhende kukala una haki?

3Dze, cho chibakocho chihende atu anyamale?

Na uberapho atu, usitiywe waibu?

4Kpwa mana unaamba, ‘Mafundzo gangu ni manono,

chisha sina lawama mbere za Mlungu.’

5Kalapho Mlungu angegomba,

kalapho angefwenula kanwaye akakujibu,

6angekuambira siri za ikima,

mana ikimaye ni nyinji.

Chisha umanye kukala Mlungu akakutiya adabu chidide kuriko irivyostahili.

7Dze, we unaweza kumanya siri za Mlungu?

Au kumanya mwisho wa iye Mwenye Nguvu Zosi?

8Ukuluwe unatsupa mlunguni, we unaweza kuhendani?

Na chinache chinatsupa kuzimu, unamanyani we?

9Chipimoche ni chire kuriko dunia,

na ni mpana kuriko bahari.

10Achimtiya mutu jela,

na kumwiiha kotini, ni ani awezaye kumkahaza?

11Kpwa kpweli anamanya atu asiokala na mana,

na aonapho uyi kaupuza.

12Ela mutu mzuzu andaphaha ikima,

wakati foro andavyala mwanadamu.

13Uchitakasa moyoo,

na umgolosere mikonoyo,

14uchiika kanda yo dambi iriyo mwako mkpwononi

na usiriche uyi ukahenda mizi mwako nyumbani,

15ndipho undaunula usoo bila lawama,

undaimarika na kundaogopha.

16Undayala mashakago,

gandakala dza madzi garigotsupa.

17Nago maishago gandangʼala kuriko mwanga wa mutsi,

na jizare rikale dza ligundzu.

18Kpwa kpweli undakala salama, mana undakala na tumaini,

undarindwa na kuoya salama.

19Uwe undalala na taphana ndiye kuondosa,

na anji andakuendza uaterye.

20Ela matso ga atu ayi gandafunga jiza,

na njira zosi za kuchimbirira taandaziona,

nao andaona baha afwe.”

12

Ayubu anajibu asenae

1Phahi Ayubu wajibu achiamba,

2“Kpwa kpweli mwimwi ndimwi atu enye,

mchifwa mwimwi, ikima nayo indasira.

3Ela mimi nami naelewa, dza muelewavyo mwimwi,

tamkanizidi marifwa.

Ni ani asiyemanya mambo higa?

4Mimi kala nchimvoya Mlungu ananijibu

ela nkakala chitseko cha atu,

ananitseka dzagbwe ni wa haki bila ya lawama.

5Iye ariye na maisha ga raha nkubera aho ario na tabu

kpwao tabu nkuphahwa ni hara aherezao.

6Makalo ga anyangʼanyi gana amani,

na nyo amchokozao Mlungu a salama,

aho atsukulao mlungu wao mwao mikononi.

7Ela uzani nyama, nao andakufundzani,

na nyama a mapha andakuambirani.

8Gombani na dunia, nayo indakufundzani,

na ngʼonda a baharini, andakusemurirani.

9Ni ani asiyemanya, kahi ya aha osi,

kukala ni uwezo wa Mwenyezi Mlungu ndio uriohenda gaga?

10Uzima wa chila chiumbe u mwakpwe mkpwononi,

na mphuye wa anadamu osi.

11Dze, sikiro taripima maneno,

dza lilimi ritatavyo chakurya?

12Enye ikima ni atumia,

na enye kuelewa ni hara ario na miaka minji.

13Mwenye ikima na uwezo ni Mlungu,

iye ana ushauri na ujuzi.

14Anaphobananga, taphana awezaye kudzenga luphya,

amfungirapho mutu, taphana awezaye kumvugurira.

15Anaphogbwira mvula, tsi nkuuma,

achiirichira, tsi nkuodzala madzi.

16Iye ana nguvu na ikima,

nyo achengao na achengbwao osi ni akpwe.

17Iye nkusababisha ashauri akose ikima,

na kuhenda aamuli akale azuzu.

18Iye nkuavula afalume mavwazi ga utawala,

na akaafunga mikumbuu mwao vibiruni dza atumwa.

19Anaavula alavyadzi-sadaka mavwazi gao matakatifu,

na kuafuta mamlaka enye uwezo.

20Iye nkuafunga kanwa ashauri akuluphirwao,

na kuusa ufahamu wa atumia.

21Iye nkutiya waibu vilongozi,

na kufuta silaha enye mkpwotse.

22Iye nkuika wazi mambo garigo jizani,

na kuhenda garigo kpwenye chilungulungu cha jiza gakale mwangani.

23Iye nkuhenda mataifa gakaenjerezeka chisha akagaangamiza,

nkuhenda mataifa ganjina gapanuke chisha akagatsamula.

24Nkuausira vilongozi a atu marifwa,

na kuahenda azemeheke ko weruni kusiko njira.

25Nkuahenda adedeleke dza alevi,

nao nkuphaphasa mo jizani musimokala na mwanga.

13

Ayubu anaaza alumbe kesiye na Mlungu

1Gaga gosi nágaona na matso gangu,

na nchigasikira na masikiro gangu,

nami nchigaelewa.

2Go mmanyago mwimwi, nami nagamanya.

Tamkanizidi marifwa.

3Ela nalonda nigombe na iye Mwenye Nguvu Zosi,

nalonda nlumbe lau rangu na Mlungu.

4Ela mwi munaniziga na maneno ga handzo,

mwimwi mosi mu aganga msiofwaha chitu.

5Kalapho mungenyamala,

mungeonekana muna ikima!

6Vivi phundzani nidzihehere,

phundzani maneno ga kanwa yangu.

7Dze, mundamuhehera Mlungu na mambo ga handzo

na kuchenga kpwa sababuye?

8Dze, mundampendeleya Mlungu

na kumhehera?

9Vino achikuchunguzani mundaonekato?

Au munaweza kumchenga, dza mchengavyo mwanadamu?

10Kpwa kpweli iye andakudemurirani

ichikala munapendeleya atu chisiri-siri.

11Dze, nyo ukuluwe taundakuogofyerani?

Dze, kandakutishirani?

12Maneno genu ga ikima ni dza misemo isiyo mana dza ivu,

na maneno genu ga kudzihehera ni dza ngome za ulongo.

13Nyamalani, nirichani nigombe,

ganiphahe ndigoniphaha.

14Ni tayari hata ichikala ni kufwa, nifwe.

15Andaniolaga, nami sina kuluphiro,

ela ndahehera mwendo wangu mbereze.

16Kuku ndiko ndikokala kutivywa kpwangu,

mana asiyemuogopha Mlungu kandamsengerera bii.

17Phundzani vinono go nigombago,

nago gakuinjireni mwenu masikironi.

18Lolani nikadzitayarisha kudzihehera,

ninamanya kukala ni ndaisabiwa kukala sina lawama.

19Ni ani ndiyenipinga?

Mana wakati uho ndakala nkanyamala na kufwa.

20Navoya unihendere mambo mairi bahi,

nami sindadzifwitsa mberezo.

21Wuuse mkpwonoo unaonipiga

na usiriche kuogofyako kukaniondosa.

22Phahi niiha, nami ndaihika,

au uniriche nigombe, nawe unijibu.

23Go makosa na dambi zangu ni ngaphi?

Nimanyisa uasi wangu na dambi yangu.

24Kpwa utu wani unanifwitsira usoo,

na kunihenda aduio?

25Dze, undaogofyera kodza riphepheruswaro ni phepho?

Na kuzoresa wiswa mkavu?

26Mana unaandika mambo mai ga kunishitaki,

na kunihenda nirisi makosa gangu ga wanacheni.

2713:27 Ayubu 33:11Unafunga magulu gangu gogoni,

na kulola njira zangu zosi,

na kutiya alama nyayo zangu ili unimanye ko ndikophiya.

28Kpwa hivyo nabubudzika dza utu uolao,

dza nguwo yoriwa ni popho.

14

1Mwanadamu avyalwaye ni mchetu

maishage sigo mare, tsona ga tele tabu.

2Iye nkubumuka dza ruwa, chisha akanyala,

nkuuka mairo dza chivurivuri na kukoma kuishi.

3Nawe kpwadze unavugula matso kulola mutu dza iye,

na kumreha kotini alumbane na uwe?

4Ni ani awezaye kutuluza chitu swafi kula kpwa chitu chikolo?

Takuna ngʼo.

5Siku za kuishi mwanadamu zapimwa,

na isabu ya mieziye unayo uwe,

na uchimuikira miphaka ambayo kaweza kuitsupa.

6Phahi lola kanda, aphahe kuoya,

ili ahamirwe ni sikuze, dza muhendadzi-kazi.

7Mana muhi una kuluphiro,

hata uchikatwa, nkutsephula tsona

na tsephuze tazindasira.

8Dzagbwe miziye nkukala mikare mo mtsangani,

na chisichiche nkuuma,

9ela uchiphaha mzizimo wa madzi,

nkutsephula dza muhi mtsanga.

10Ela mwanadamu nkufwa nao ukakala mwishowe,

nkudosa roho, na ikakala ndio mwisho.

11Dza madzi ga ziyani gaumavyo,

na madzi ga muho ganavyokoma kujera na kuuma.

12Ndivyo mwanadamu, afwapho kauya tsona,

hata mlunguni ndiphosira, mwanadamu kandalamuka

au kulamuswa kula mwakpwe usingizini.

13Kalapho ungenifwitsa kuzimu,

na kunifwitsa hadi tsukizizo zidigirike

ungenipangira wakati wa kunitambukira!

14Dze, mutu achifwa anaweza kuuya moyo tsona?

Mutu mimi ningegodzera, siku zosi za utumishi wangu,

hata wakati wangu wa kuvugulwa ukafika.

15Ungeniiha, nami ningeihika,

ungeaza kuona cho chiumbe urichoumba na mikonoyo.

16Ndipho ungeweza kuolanga nyago zangu,

ungechunguza dambi zangu,

17uasi wangu ungefungirwa mkobani,

na ungebwiningiza uyi wangu.

18Ela dza mwango umomonyokavyo na kufwikitsika,

na dza vira dziwe rigomokavyo phatuphe,

19madzi nkurisa go mawe,

na mvula kulu nkutsukula mtsanga,

ndivyo uangamizavyo kuluphiro ra mwanadamu.

20Uwe ukumshinda mwanadamu siku zosi, naye akaangamika,

ukumgaluza umbore ra uso na kumphirika mtsangani.

21Anae achihewa ishima ye kamanya,

na achitserezwa cheo ye kana habari.

22Iye asikirago ni maumivu ga mwiriwe,

na kudzisononekera ye mwenye.”

15

Elifazi anamjibu tsona Ayubu

1Ndipho Elifazi, Mtemani achimjibu Ayubu achiamba,

2“Dze, mutu wa ikima nkujibu na maneno ga upuzi,

na kuodzaza ndaniye na phepho ra mlairo wa dzuwa?

3Takuna mutu wa ikima awezaye kugomba dza vyo ugombavyo,

au kutuluza maneno gasigoriwa ni mshoka.

4Ela uwe kumuogopha Mlungu,

na unazuwiya atu kumuabudu Mlungu.

5Mana uyio unafundza kanwayo,

nawe ukutsambula gara gagombwago ni ajanja.

6Kanwayo mwenye inakulamula, si mimi,

madomogo mwenye ganashuhudiya chinyumecho.

7Kpwani we ndiwe mutu wa kpwandza kuvyalwa?

Au we wavyalwa kabila ya myango?

8Dze, wasikira mashauri ga siri ga Mlungu?

Kpwani unaona ikima ni yako macheyo?

9Unamanya riphi husirorimanya?

Na ni riphi hurimanyaro ambaro tariwazi kpwehu?

10Huna enye komvwi na atumia sana,

avyere kuriko sowe.

11Dze, ko kuhurizwa uhurizwako ni Mlungu ni kudide?

Au ko kukala anagomba nawe kpwa upore takutosha?

12Mbona ukatsukirwa mwako moyoni?

Mbona unahutumburira matso?

13Ukatsukirwa hata unaihenda rohoyo ikale chinyume cha Mlungu,

na kugomba maneno dza higo.

1415:14 Ayubu 25:4–6Mwanadamu ni ani, hata akale swafi?

Au iye yevyalwa ni mchetu ni chitu chani, hata akale wa haki?

15Ichikala Mlungu kakuluphira atakatifue,

na ko mlunguni si kuswafi mbereze,

16dze ye mwanadamu amtsukizaye na ariye mkolo,

ahendaye uyi dza anwaye madzi?

17Niphundza nami ndakueleza

na nkuambire gara nchigoona,

18(garigogombwa ni atu a ikima

ambago aambirwa ni akare aho bila kufwitswa.

19O akare machiyao ndio ariohewa yo tsi,

na takuna mjeni ariyetsapa kahi-kahi yao).

20Mutu mui nkugaya maishage gosi,

mutu aoneraye ayae nkugaya miakaye yosi ariyoikirwa.

21Sauti za kuogofya nkuodzala mwakpwe masikironi

wakati akaongokerwa, andavamiwa ni nyo atekao nyara.

22Iye kakuluphira kukala andauya kula jizani,

chisha nkugodzwa ni upanga.

23Iye nkudengereka kuendza chakurya, kuno anaamba, ‘Chi kuphi?’

Anamanya kukala siku ya jiza i phephi naye.

24Tabu na kulumira vinamtiya wuoga,

vindamshinda dza mfalume ariye tayari kpwa viha.

25Kpwa mana akagolosa mkpwonowe apigane na Mlungu

na kpwenderera kumʼbera iye Mwenye Nguvu Zosi.

26Kpwa kudziunula anazola mairo kumshambuliya Mlungu,

kuno akagbwiririra ngao ndziho.

27Dzagbwe usowe ukanona,

na chibiruche chikaodzala mafuha,

28ela andaishi midzi ya magandzoni,

kahi ya nyumba ambazo tazisagalwa ni mwanadamu,

zirizopangirwa kukala ndulu za mawe.

29Kandakala tajiri tsona

na maliye taindadumu

wala taindakala nyinji kpwenye yo tsi.

30Iye kandachimbira ko jizani,

dzuwa rindaihenda yo mitseye inyale,

na pumuzi za Mlungu zindamphyera.

31Asidzichenge kukuluphira chitu chisicho na mana,

mana kandariphiwa chochosi.

32Andariphiwa kabila ya wakatiwe,

na pandaye taindawanda.

33Andakala dza mzabibu ambao zabibuze zikakutika kabila ya wakatiwe,

dza mzaituni uchiokuta maruwa.

34Mana atu asiomuogopha Mlungu, taandakala na chivyazi,

na moho undaocha makalo ga hinyo amendzao kuhongbwa.

35Aho nkupanga fujo na kuhenda mai

na mioyo yao nkupanga handzo.”

16

Ayubu anadzihehera

1Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

2“Násikira mambo manji dza gago,

mwimwi mosi mnaniyuga tu, tamniphoza marenda.

3Maneno genu gasigo na mana gandasira rini?

Au ni chitu chani chinachokuhendani mujibu?

4Mimi piya ningegomba dza vyo mgombavyo,

kalapho munatsupira gaga garigoniphaha

ningegomba maneno chinyume chenu

na kusukasuka chitswa changu.

5Ningekutiyani nguvu kpwa gara nigombago,

na maneno gangu ga kuphoza marenda gangehuriza utsungu wenu.

6Hata nchigomba chisha sonono yangu taisira,

na hata nchinyamala chisha takuniphunguzira sonono.

7Kpwa kpweli Mlungu akaniremweza,

atu angu osi akaaolaga tsetsetse.

8Uwe ukahenda mwiri wangu kukala mifupha mihuphu,

vivi atu anaona kukala nkahenda dambi.

Mwiri wangu wenye mikunya-mikunya unashuudiya chinyume changu.

9Akanimwamula kpwa tsukizize, akanimena

na kuningʼatira meno,

adui wangu akanitumburira matso.

10Atu akanahula kanwa zao kunizemerera,

akaniwanga makofi kpwa chibero,

anadzikusanya phamwenga chinyume changu.

11Mlungu akanitiya mikononi mwa enye dambi,

na kunilavya kpwa atu ayi.

12Nákala sina maneno, ela achinivundza vipande-vipande,

wanigbwira singo achinibunda-bunda na photsi,

achinihenda kukala ni mlengbwa.

13Atue a maha akanizangira,

anaahula figo zangu bila ya kunionera mbazi,

anamwaga chihumbo utsungu changu photsi.

14Iye ananilumiza mara kpwa mara,

ananishambuliya dza sujaa.

15Nikadzishonera nguwo za magunia nikavwala,

nami nkamwaga nguvu zangu vumbini.

16Matso gangu gakadobera kpwa ndiro,

na jiza rikagbwira mwangu kopheni.

17Dzagbwe mikono yangu taidzangbwehenda fujo,

na mavoyo gangu ga swafi.

18Uwe tsi, usibwiningize milatso yangu,

na chiriro changu nachisiphahe phatu pha kuoya.

1916:19 Ayubu 19:25Hata vivi shaidi wangu a mlunguni,

na iye ndiye nihehera a dzulu.

20Asena angu ananibera,

ela matso gangu ganammwagira Mlungu matsozi.

21Naaza kala phana mutu wa kunihehera mbere za Mlungu,

dza vira mutu aheheravyo msenawe.

22Mana miaka michache indatsapa,

nindaphiya charo ambacho tachiuywa.

17

Ayubu anaenderera kudzihehera

1Nkavundzika moyo, siku zangu zikasira,

mbira i tayari kpwa sababu yangu.

2Kpwa kpweli afyozi akanizangira,

dzitso rangu rinalola vyo aninyeteravyo.

3Ee Mlungu, hehera kusakala na lawama kpwangu,

mana takuna mutu ndiyenihehera.

4Mana ukaziba achili zao zisielewe,

kpwa hivyo kundaaruhusu ashinde.

5Afyakatsiraye asenae ili aphahe fwaida,

matso ga anae gandafunga jiza.

6Mlungu akanihenda nikale wa kutsekpwa ni atu,

nikakala mutu wa kutsitsirwa mahe.

7Matso gangu gakamenya jiza kpwa sonono,

na vilungo vyangu vyosi tavina mkpwotse dza chivurivuri.

8Vivi atu a haki achiniona anaangalala,

nyo asio na lawama anaona kukala námkosera Mlungu.

9Ela wa haki andagbwira njiraye,

na ye wa mikono swafi andazidi kuphaha nguvu.

10Ela mwimwi mosi, uyani,

nami sindaphaha mutu wa ikima hata mmwenga kahi yenu.

11Siku zangu zikasira, mipango yangu ikavundzika,

vyo moyo wangu umendzavyo, vikakoseka.

12Asena angu taamanya wakati wa usiku wala wakati wa mutsi;

kuchikala usiku nyo nkuamba ni mutsi;

na jiza richikala rinahanda nyo nkuamba kunangʼala.

13Kuluphiro rangu ri kuzimu,

ambako ndahandika chitanda changu ko jizani,

14Ichikala nindaiha mbira, ‘Uwe u baba,’

na kuamba bulu, ‘Uwe u mayo’ au ‘Uwe u mwenehu mchetu,’

15kuluphiro rangu ri kuphi?

Ni ani ndiyeona kuluphiro rangu?

16Dze, rindateremuka kuriko na maryango ga kuzimu?

Dze, hundatserera phamwenga mtsangani?”

18

Bilidadi anaamba Mlungu nkutiya adabu atu ayi

1Chisha Bilidadi kula Shuwa wajibu achiamba,

2“Hadi rini undaenderera kuendza maneno ga kugomba?

Ririkana vinono naswi hundagomba.

3Kpwa utu wani hunaolangbwa dza ngʼombe?

Mbona unahuona dza azuzu?

4Uwe unadzimwamula mwenye kpwa tsukizizo,

Dze, yo dunia indarichwa kpwa sababuyo?

Au mwamba undauswa phatuphe?

518:5 Ayubu 21:17Yo taa ya atu ayi inazimwa,

na nyo mohowe taundangʼala.

6Jiza ndio mwanga mwakpwe nyumbani,

na yo taaye iriyo dzulu indazimwa.

7Nyagoze nyire zindafupishwa

naye andabwagbwa ni mipangoye mwenye.

8Mana akahegbwa ni maguluge mwenye,

naye ndiphonyendeka andagbwa dibwani.

9Andagbwirwa jimbe ni muhambo,

na muhambo undamgbwira ngingingi.

10Andafwitsirwa lugbwe mtsangani,

na kuhegbwa mo njirani.

11Vitisho vindamtiya wuoga chila uphande,

navyo vindamzoresa lunyolunyo.

12Ndzala indammala mkpwotse,

mashaka gandamgodzera agbwe.

13Ukongo mui undarya ngoziye,

mwana mvyere wa chifo andarya vilungovye.

14Chifo chindamuhala kula mwakpwe hemani arimokuluphira,

na chindamphirika kpwa mfalume wa vitisho.

15Tamundakala chirichoche mo mwakpwe hemani

chibiriti chindatsamulwa dzulu ya makaloge.

16Ko tsini miziye indauma,

na dzulu, pandaze zindanyala.

17Takuna ndiye mtambukira duniani,

na dzinare tarindahadzwa mo njira-njira.

18Andazoreswa kula mwangani hadi jizani,

na azoreswe kula duniani.

19Kandakala na mwana wala mdzukulu kahi za atue,

na taphana ndiyetiya pho ariphokala anasagala.

20Aho asagalao mtswerero wa dzuwa andaangalazwa ni yo sikuye,

na atu a mlairo wa dzuwa andagbwirwa ni wuoga.

21Kpwa kpweli ndivyo garivyo makalo ga atu ayi,

hivyo ndivyo pharivyo phatu pha iye asiyemmanya Mlungu.”

19

Ayubu anaamba Mkomboliwe a moyo

1Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

2“Dze, mundanigayisa,

na kunivundza na maneno hadi rini?

3Mkanibera tsona na tsona,

tamuona waibu kunihendera mai?

4Hata ikale náhenda kosa,

ro kosa nasala naro mwenye.

5Mwimwi munadziona mu bora kuriko mimi,

munahumira mateso niphahago chinyume changu.

6Manyani kukala Mlungu akanihendera makosa,

na kunigbwira na nyavuye.

7Dzagbwe nakota kululu, ‘Nkahenderwa fujo!’ ela taphana anijibuye,

dzagbwe nakota kululu niterywe, ela taphana haki bii.

8Iye akayiikira sandzu njira yangu ili nisiweze kutsupa,

na kuhenda njira zangu zikale jiza.

9Akahenda nguma yangu yiuke,

na kunivula chiremba changu.

10Akanivundza pande zosi, nami nkasira,

naye akazula kuluphiro rangu dza muhi.

11Tsukizize zikaaka dza moho chinyume changu,

na kuniolanga dza mmwenga wa maaduige.

12Majeshige garedza phamwenga,

ganatengeza njira ya kpwedza kpwangu,

na kuchita kambi kuzunguluka hema rangu.

13Akaika enehu kure nami,

na animanyao akanitenga tsetsetse.

14Atu angu akaniricha,

na asena angu akaniyala.

15Ajeni angu akaniyala,

na atumishi angu achetu ananiona avi ni mjeni,

ananiika sawa na atu akuhenda kpwedza.

16Namuiha muhendadzi-kazi wangu ela kanijibu,

dzagbwe namʼbembeleza.

17Pumuzi zangu zinamnukira lovu mkpwazangu,

nami ni tsukizo kpwa enehu enye.

18Ninaberwa hata ni anache adide,

nchiunuka ananisengenya.

19Asena angu osi a kurya na kuusa akanitsukirirwa,

nriokala naamendza, akanitsamalala.

20Mifupha yangu ikagbwirana na ngozi yangu,

nkatiya ela che bado phadide nifwe.

21Nionerani mbazi, nionerani mbazi, mwi asena angu,

mana Mlungu akaniguta na mkpwonowe.

22Mbona munanigayisa dza vyo Mlungu anigayisavyo?

Kpwa utu wani tamtosheka na mwiri wangu?

23Kalapho maneno gangu gangeandikpwa,

yani gangeandikpwa chitabuni!

24Kalapho gangeandikpwa na kalamu ya chuma na risasi

au gangetsongbwa mwambani hata kare na kare!

25Mana namanya mkomboli wangu a moyo,

na kukala pho mwisho andaima dzulu ya tsi.

26Na bada ya ngozi yangu kubanangbwa vivi,

hata nchikala kpwenye mwiri uhu nindamuona Mlungu na matso gangu.

27Mimi nindamuona

na matso gangu gandamlola, naye si wanjina.

Moyo wangu unamgodzera kpwa hamu!

28Ela mwi munaamba, ‘Hundamgbwayisadze!

Mana chandzo cha gaga ni ye mwenye.’

29Phahi ogophani upanga,

mana tsukizi zinareha kutiywa adabu kpwa upanga,

ili umanye kukala kuna uamuli.”

20

Sofari anaamba uyi una maripho

1Phahi Sofari kula Naama wajibu achiamba,

2“Maazo gangu gananihenda nijibu,

kpwa sababu nina more.

3Nasikira kudemurirwa kunako niusira nguma yangu,

na kuelewa kpwangu kunanihenda nijibu.

4Vino ukale kumanya gano kula kare,

hangu mwanadamu aikpwe duniani,

5kukala chitseko cha atu ayi ni cha muda mfupi,

na kuhererwa kpwa asiomuogopha Mlungu ni kpwa muda tu.

6Dzagbwe ngulu za asiyemuogopha Mlungu zikafika hadi mlunguni,

na chitswache chikafika mainguni,

7iye andaangamika hata kare na kare dza mavige gaangamikavyo,

hara ariomuona andauza, ‘Akuphi?’

8Andayalwa dza ndoso na kandaonewa tsona,

andafutika dza ruwiya ya usiku.

9Iye ariyemuona, kandamuona tsona,

na pho phatuphe taphandamtarajiya tsona.

10Anae andalonda asaidiywe ni achiya,

na mikonoye indauyiza utajiriwe.

11Mifuphaye i tele nguvu za uhanani,

ela indalazwa photsi mtsangani phamwenga naye.

12Dzagbwe uyi u mtswano mwakpwe kanwani,

dzagbwe anaufwitsa tsini ya lilimire,

13dzagbwe kaweza kuurichira uphiye,

ela anauzuwiya mo mwakpwe kanwani,

14chakuryache chindagaluka utsungu mo mwakpwe ndanini

chindakala dza sumu ya nyoka mo ndani.

15Iye nkuiya utajiri wa atu, naye andauhaphika,

Mlungu andamuhenda auhaphike.

16Andafyondza sumu ya nyoka,

andafwa kpwa kuondzwa ni bafwe.

17Iye kandaishi kufwahirwa ni vidzuho,

myuho ichiyoodzala asali na maziya.20:17 Miho ichiyoodzala mafwanikiyo na utajiri.

18Cho arichochiphaha kpwa jasho

andachiuyiza bila ya kuchirya,

na yo fwaida ya bisharaye

taindamuhenda akale na raha.

19Mana akaonera achiya na kuaricha bila chitu,

akahala kpwa nguvu nyumba ambazo kazidzengere.

20Kpwa kukala urohowe tauna mwisho,

kandativya chochosi ambacho chindamuhenda akale na raha.

21Bada ya kurya, taphana ndichosala,

kpwa hivyo kuongokerwakpwe takundadumu.

22Wakati wa kukala na vinji andaphahwa ni mashaka,

na shida za chila aina zindamphaha.

23Phapho ndiphomvuna,

Mlungu andamtiya adabu,

na tsukizize zimmwagikire dza mvula.

24Iye andachimbira silaha ya chuma,

andafuriswa muvwi urio na chigumba cha shaba.

25Muvwi undafutwa kula mwakpwe mwirini,

chigumba chakungʼala chindamuhumbula chihumbo utsungu,

naye andainjirwa ni wuoga.

26Chilungulungu cha jiza chinagodzera akibaze,

moho ambao tauasirwe ni mwanadamu undamuocha,

na cho ndichokala chikasala mo mwakpwe hemani chindaphya.

27Ko mlunguni kundaika wazi uyiwe,

na dunia indalavya ushuhuda chinyumeche.

28Mali za mwakpwe nyumbani zindatsukulwa ni mafuriko,

zindahalwa ni madzi pho siku ya tsukizi za Mlungu.

29Uhu ndio mtalo wa mutu mui,

urisi arioikirwa ni Mlungu.”

21

Ayubu anaamba atu ayi ndio aongokerwao

1Phahi Ayubu wajibu achiamba,

2“Phundzani vinono maneno gangu,

na muchihenda hivyo mundaniphoza marenda.

3Nivumirirani, nami nigombe,

na bada ya kugomba, zidini kunibera.

4Kpwani ko kulalamika kpwangu kunahusu mwanadamu?

Kpwa utu wani nivumirire?

5Nilolani na muangalale,

muzibe kanwa zenu na mafumba.

6Nchigafikiriya gaga, gananitiya wuoga,

na kunikakamisa mwiri.

7Mbona atu ayi anaishi,

kufikira utumia na kukala enye uwezo?

8Nkuona ana aho anaimarishwa mbere zao,

na chivyazi chao mbere za matso gao.

9Midzi yao i salama, ko kuogofyerwa takuko,

na yo fwimbo ya Mlungu taidzulu yao.

10Ndzau zao zinavyaza bila kuremwa,

Ndama zao zinavyala bila ya kuvoromosa.

11Nkulongoza ana aho dza chaa cha mfugo,

na ana aho nkuvwina.

12Nkuimba na tamburini na zeze,

na kuhamirwa ni sauti ya chivoti.

13Nkuishi maisha ga kuongokerwa,

nao nkulazwa mbirani na amani.

14Ela nkumuamba Mlungu, ‘Huukire hipha!

Tahuna haja ya kumanya njirazo.

15Ni ani ye Mwenye Nguvu Zosi, hata humuhumikire?

Na hata huchimvoya hundaphahani?’

16Dze, kuongokerwa kpwao taku mwao mikononi?

Ushauri wa atu ayi u kure nami.

17Taa za atu ayi waziona kano ngaphi zikazimwa?

Nyo enye nkuphahwa ni mafwa?

Kpwani Mlungu nkuatiya adabu wakati akaatsukirirwa?

18Kpwani nkuphepheruswa ni phepho dza makodza ga kuuma,

au dza wiswa uphepheruswavyo ni chikulukulu?

19Mwimwi mkuamba, ‘Mlungu nkuika makosa gao na kutiya adabu ana ao.’

Naatiye adabu nyo enye, ili agamanye enye.

20Richa aone kubanangbwa kpwao na matso gao enye,

na aphokere tsukizi za ye Mwenye Nguvu Zosi.

21Anajali utu wani kuhusu atu aho bada ya aho kufwa,

miezi yao ariyopangirwa ndiphosira?

22Kuna mutu ndiyemfundza Mlungu marifwa?

iye ndiye ahukumuye hata nyo ario dzulu.

23Mutu mmwenga nkufwa wakati achere na nguvuze,

achere na raha na salama,

24wakati mwiriwe unanyinyiha,

na mifuphaye ichere na mafuha.

25Wanjina nkufwa na fundo ra moyo,

wakati bado kadzangbwetata manono gogosi.

26Osi nkulala mtsangani

na kubwiningizwa ni mabulu.

27Lola, ninamanya maazo genu,

na mipango yenu ya kunihendera mai.

28Mana munaamba, ‘Yo nyumba ya ye mkpwulu i kuphi?

Ga kuphi go mahema ambago kala gachikala atu ayi?’

29Kpwani tamudzangbweuza acharo?

Na tamudzangbwekubali ushuhuda wao,

30kukala atu ayi andarichwa wakati wa mafwa

na kutivywa siku ya tsukizi za Mlungu.

31Ni ani ndiyemuambira uyiwe chingʼangʼa,

au kumripha kpwa go mai arigohenda?

32Wakati anaphotsukulwa kuphirikpwa mbirani,

mbiraye nkuikirwa arindzi.

33Atu anji nkuphiya ko mbirani,

anjina nkutanguliya jeneza, anjina nkurilunga nyuma

na yo mitsanga ya mbira nkumuhamira.

34Kpwa hivyo mundaniphozadze marenda na maneno gasigo na mana?

Majibu genu tagana kpweli, ni handzo tu.”

22

Elifazi anaamba uyi wa Ayubu ni mkpwulu

1Phahi Elifazi, Mtemani wajibu achiamba,

222:2–3 Ayubu 35:6–8“Dze, mwanadamu anafwaida yani kpwa Mlungu?

Kpwa kpweli mutu wa ikima nkudzifwaidi mwenye.

3Ko kukala u wa haki, kunamfwahani ye Mwenye Nguvu Zosi?

Na andaphahani uchihenda njirazo zikale bila lawama?

4Dze, Mlungu anakudemurira na kukuamula

kpwa kukala unamuogopha?

5Nyo uyio ni mkpwulu,

na dambizo tazina mwisho!

6Uwe wadai madeni kula kpwa nduguzo,

na uchiafuta nguwo zao zikale mzamana, nawe uchiaricha chitsaha.

7Kuaphere madzi aho ariokala akaremwa,

na ariokala na ndzala uchialafya chakurya.

8Uwe wahumira uwezoo kuhenda yo tsi ikale yako,

ta vivi unaishi mumo.

9Uwe warema kuterya magungu,

na uchionera anachiya.

10Kpwa hivyo mihambo ikakuzunguluka,

na ukagbwirwa ni chiwewe gafula,

11mwangao ukakala jiza hata vino kuona,

na mafuriko gakakubwiningiza.

12Si Mlungu a dzulu mlunguni?

Hebu lola zo nyenyezi zirivyo dzulu sana!

13Ela we ukuamba, ‘Mlungu anamanya utu wani?

Dze, anaweza kuamula kahi ya chilungulungu cha jiza?

14Akazibwa ni maingu maziho hata kahuona,

iye ananyendeka ko dzulu mlunguni.’

15Dze, undalunga yo njira ya kare

ambayo yalungbwa ni atu ayi?

16Aho ahalwa kabila ya wakati wao kufika,

misingi yao yatsimbwa ni mafuriko.

17Amuamba Mlungu, ‘Huukire hipha,’

na ‘Ye Mwenye Nguvu Zosi anaweza kuhuhenderani?’

18Dzagbwe ni iye ariyeodzaza nyumba zao na vitu vinono,

ela mashauri ga atu ayi ga kure nami.

19Enye haki nkuhamirwa aonapho atu ayi anatiywa adabu,

na nyo asio na lawama nkuabera na kuamba,

20‘Kpwa kpweli maadui gehu gakaangamizwa,

na go arigosaza gakaphya na moho.’

21Kubaliana na Mlungu, ili ukale na amani,

kpwa njira iyo uongokerwe.

22Kubali malagizo kula mwakpwe kanwani,

na uike manenoge mwako moyoni.

23Uchimuuyira ye Mwenye Nguvu Zosi, uchigbwa maguluni,

na kuusa gasigokala ga haki kure na hemaro,

24uchiika zahabuyo mtsangani,

na zahabu kula Ofiri kahi-kahi za mawe ga myuhoni,

25na ichikala ye Mwenye Nguvu Zosi ndiye yo zahabuyo,

na fezayo ya samani,

26phahi undahererwa ndani ya iye Mwenye Nguvu Zosi,

na kuunula usoo kpwa Mlungu.

27Undamvoya naye andakusikira,

nawe undausa hatizo.

28Chila ndichoamuwa kuchihenda chindaongokerwa,

na mwanga undangʼarira njirazo.

29Mana Mlungu nkuatsereza enye kudzikarya,

ela nkutivya anaodzitsereza.

30Nkumuokola iye asiye na lawama,

iye andakutivya kpwa kukala mikonoyo ni miswafi.”

23

Ayubu anauza Mlungu akuphi?

1Phahi Ayubu wajibu achiamba,

2“Hata vivi rero ncherelalamika kpwa sonono,

dzagbwe naula, ela anaenderera kunitiya adabu.

3Ningemanya Mlungu aphahikanapho,

ningephiya pho asagalapho!

4Ningephirika lau rangu mbereze

na kumuambira manji ga kudzihehera.

5Ningemanya go ndigokujibuni,

na ningeelewa go ndigogomba.

6Dze, angehumira uwezowe mkpwulu kulumbana nami?

Hata! Iye angeniphundza vinono.

7Phapho mutu asiye na ila angelumbana naye,

nami ningephahikana sina kosa, na ningeikpwa huru ta kare na kare.

8Lola, náphiya mlairo wa dzuwa, na kala kako,

nchiuya mtswerero wa dzuwa, simuonere.

9Namuendza ariphokala kazini ko vurini, ela siyamuona,

nagaluka mwakani, ela simuonere.

10Ela iye anamanya yo njira niigbwirayo,

ndiphokala akanipima, nindatuluka dza zahabu swafi.

11Chigulu changu chikalunga nyagoze,

nikalunga njiraze na sidzangbweaphuka.

12Sidzangbwericha kugbwira malagizo ga madomoge,

nikatundza maneno ga kanwaye kuriko chakurya.

13Ela kabadilika ngʼo, ni ani awezaye kushindana naye?

Iye nkuhenda cho alondacho.

14Mana andakamilisha go arigonipangira,

chisha achere na manji dza gago mwakpwe achilini.

15Kpwa hivyo naogopha niimapho mbereze;

niazapho gosi gaga, nkumuogopha.

16Mlungu akahenda moyo wangu ufwe purungire,

na ye Mwenye Nguvu Zosi akaniogofyera,

17ela sinyamala kpwa sababu ya ro jiza,

na chilungulungu cha jiza chichobwiningiza uso wangu.

24

1Kpwa utu wani ye Mwenye Nguvu Zosi kapanga wakati wa kuamula?

Na mbona nyo ammanyao taaona zo siku ambazo Mlungu andaahendera haki?

2Atu nkusengeza miphaka,

na kurisa mifugo achiyoyiiya.

3Nkufuta anachiya punda aho

na kuhala ngʼombe ya gungu ikale mzamana.

4Nkusukuma anachiya ili aatuluze mo njirani

nao nkulazimisha achiya a yo tsi, adzifwitse.

5Lola, dza maforo ko jangbwani

nyo achiya nkutuluka kpwendaendza chakurya,

nkuphaha chakurya cha ana aho kula jangbwani.

6Nkutsembwesa mtsere mindani mwa atu anjina,

na zabibu kahi za minda ya atu ayi.

7Aho nkulala usiku wosi chitsaha, bila nguwo,

chisha taana nguwo za kudzibwiningiza asipigbwe ni mnyevu.

8Nkulwama na mvula za myangoni,

na kugadzamira myamba ili aphahe chivurivuri cha kuowa mvula.

9(Kuna atu ambao anahala kpwa nguvu anachiya asiokala na ise zao kula nyahoni mwa nine zao,

na kuhala mzamana ana atsanga a achiya.)

10Nyo achiya nkunyendeka chitsaha, bila nguwo,

na kuvuna nganu ya atu kuno anahirika.

11Nkuminya zaituni za atu ayi aatengezere mafuha,

na kuminya zabibu kuno anafwa chiru.

12Kuula kpwa atu afwao kunasikirika mo mudzini,

na nyo achiolumizwa anaririra kuterywa

ela Mlungu kaphundza mavoyo gao bii.

13Kuna aremao mwanga,

asiomanya njiraze,

wala kuzigbwira.

14Muolagadzi nkulamuka chimirimiri,

ili aweze kuolaga achiya na agayi,

na usiku akakala dza muivi.

15Dzitso ra mzindzi nkugodzera jiza rihande,

nkudzigaluza uso na kuamba,

‘Takuna mutu ndiyeniona.’

16Usiku aivi nkuvundza na kuinjira nyumbani

nako kuchicha nkudzifungira akalala,

taamanya mwanga bii.

17Mana chilungulungu cha jiza kpwao ni ligundzu,

mana taaogopha mambo ga kutisha gahendekago jizani.

18Munaamba, ‘Anaangamika dza povu rinavyophirikpwa ni madzi,

nyo mtalo wao wa yo tsi ukalaniwa,

hata taphana aphiyaye kpwendahenda kazi kpwenye minda yao ya mizabibu.

19Dza ukame na dzuwa riyayushavyo barafu,

ndivyo ko kuzimu kuahalavyo nyo ahendao dambi.

20Andayalwa ni nine zao enye

mabulu gandaaona kukala mtswano,

kpwa hivyo uyi undavundzwa dza muhi.

21Atu ayi nkuonera achetu tasa,

na taamuhendera manono mchetu gungu.

22Ela Mlungu nkuausa enye nguvu kpwa uwezowe,

dzagbwe nkuunuka, ela taana uhakika wa kpwenderera kukala moyo.

23Iye nkuahenda anaomuadamira akale salama,

ela matsoge ganalola njira zao.

24Ayi nkuongokerwa kpwa muda tu, chisha badaye nkuyaya,

nkunyala na kuangamika dza kodza,

vitswa vyao nkukatwa dza masuche ga nganu.’

25Ichikala si hivyo ni ani ndiyeniamba nina handzo,

na kuonyesa kukala nigombago si ga kpweli?”

25

Bilidadi: mutu kaweza kukala wa haki mbere za Mlungu

1Chisha Bilidadi kula Shuwa achijibu achiamba,

2“Endzi na kuogofya ni kpwa Mlungu,

iye nkuika amani ko kpwakpwe dzulu mlunguni.

3Dze, jeshire rinaolangika?

Ni ani asiyengʼazirwa ni mwangawe?

4Kpwa hivyo mutu anawezadze kukala na haki mbere za Mlungu?

Ye avyalwaye ni mchetu anawezadze kukala swafi?

5Lola, hata nyo mwezi tauna mwanga wa kukola

na zo nyenyezi si swafi phakpwe matsoni,

6dze, ye mutu ambaye ni dza bulu,

na mwanadamu ambaye ni dza mnyololo?”

26

Ayubu anatogola ukulu wa Mlungu

1Ndipho Ayubu achijibu achiamba,

2“Uwe ukaniterya mimi nisiye na uwezo!

Uwe ukanitivya mimi mnyonje!

3Ukanipha ushauri mnono mimi nisiye na ikima,

na kunishirikisha ujuzi munji urio nao!

4Ni ani ariye kuterya kugomba maneno gano,

na ni roho ya ani ichiyohumira kanwayo kugomba?

5Roho za aho ariofwa zinakakama,

zo zisagalazo tsini ya madzi.

6Kuzimu ku laza mbere za Mlungu,

na Abadoni26:6 Abadoni manaye ni ubanangi. Ni dzina ranjina ra kuzimu. taina mfwiniko wowosi.

7Iye anakudula vurini dzulu ya phatu phasipho na chitu,

na anagbwadzika dunia dzulu ya phatu phasipho na chitu.

8Iye nkufunga madzi ndani ya mainguge maziho,

na maingu tagaahuka kpwa uzihowe.

9Nkubwiningiza uso wa mwezi wa dzungo,26:9 Tafusiri zanjina zinaamba anabwiningiza uso wa chihiche cha endzi.

kpwa kuutandazira ingure.

10Iye waika mwisho wa matso dzulu ya uso wa madzi,

nao unaonekana dza mviringo uzungulukao dunia,

phapho ndipho phenye mphaka wa mwanga na jiza.

11Nguzo za mlunguni nkukakama,

na kuangalala kpwa kudemurirwa ni Mlungu.

12Kpwa uwezowe wahuriza bahari,

na kpwa kuelewakpwe wamkata Rahabu vipande-vipande.

13Kpwa msehowe ko mlunguni kpwakala kpwereru,

mkpwonowe wadunga yo nyoka iriyokala inachimbira.

14Lola, ihi ni miphaka ya njiraze,

naswi hunasikira vichache kumuhusu!

Ni ani awezaye kuchielewa chiguruguru cha uwezowe?”

27

Ayubu anaamba andaenderera kukala muaminifu

1Ayubu waenderera kugomba achiamba,

2“Kpwa kpweli dza Mlungu aishivyo, iye ariyeniusira haki yangu,

iye Mwenye Nguvu Zosi ariyehenda roho yangu ikale na sonono,

3wakati wosi ndiokala moyo

na pumuzi ya Mlungu ndiphokala mwangu pulani,

4madomo gangu tagandagomba uyi,

na lilimi rangu tarindagomba handzo.

5Vino niambe kukala mwimwi mu sawa, hata!

Mimi nindaamba sina makosa hata nifwe vivyo.

6Nindagbwiririra haki yangu, nami sindaitsuhula,

Sindadziona mkosa siku zosi za maisha gangu.

7Richa adui wangu akale dza ye mui,

na iye aunukaye chinyume changu akale dza asiye na haki.

8Kpwani ana kuluphiro rani ye asiyemuogopha Mlungu wakati rohoye inatuluzwa,

wakati Mlungu anahala uzimawe?

9Dze, Mlungu andaphundza chiriroche,

wakati anatsupira mashaka?

10Dze, andahamirwa ni iye Mwenye Nguvu Zosi?

Dze, andamuiha Mlungu wakati wosi?

11Richa nikufundze kuhusu uwezo wa Mlungu,

sindafwitsa njira za iye Mwenye Nguvu Zosi.

12Lolani, mwi enye mkadzionera,

mbona vino mnagomba maneno gasigo na mana?

13Uhu ni mtalo wa mutu mui apangirwao ni Mlungu,

na urisi ambao atu makatili nkuphaha kula kpwa iye Mwenye nguvu Zosi.

14Anae achikala anji mwisho wao ni upanga,

chisha chivyaziche tachindakala na chakurya cha kukola.

15Hara ndiotiya, andaolagbwa ni ukongo mui,

na magungu gao tagandaaririra.

16Dzagbwe anakusanya feza dza vumbi,

na kudziikira nguwo nyinji dza ndulu ya ulongo,

17iye andaikusanya ndulu, ela a haki andazihumira,

na asio na lawama andaganya zo feza.

18Nyumba adzengayo ni dza muhambo wa dzwidzwidzwi,

dza chibanda chodzengbwa ni mrindzi.

19Atu ayi nkulala matajiri,

ela angʼazapho matso, utajiri wao taupho.

20Vitu vya kuogofya vindamwedzera dza mafuriko,

usiku chikulukulu nkumuhala.

21Phuto kula mlairo wa dzuwa nkuphepherusa kula phakpwe kaya,

nao taapho tsona.

22Nkumpiga bila ya mbazi,

wakati anajeza kuchimbira nguvuze.

23Phuto nkuazemerera wakati anazola,

na kuatishira kpwa nguvuze za kubananga.

28

Ayubu anatogola ikima

1Kpweli kuna timbo ya feza,

na phatu phafulwapho zahabu.

2Chuma nkutsimbwa kula mtsangani,

na shaba nkuyayushwa kula maweni.

3Atsimbadzi nkumwirika mo jizani,

na kuendza mawe tsini sana,

kpwenye chilungulungu cha jiza.

4Aho nkutsimba madibwa ko deteni kure na kura atu asagalako,

ko kusikotsupirwa ni acharo;

nkufungbwa mikowa akadewadewa, kuphiya mbere na nyuma kure na atu.

5Mtsangani ndimo mutulukamo chakurya,

ela ko tsini aho nkuasa moho akavundza-vundza myamba.

6Mawege ndigo gatulukago yakuti,

na mtsangawe ndio utuluzao zahabu.

7Njira iyo taimanywa ni nyama yeyesi wa mapha aryaye nyama,

na hata kozi taridzangbweiona.

8Nyama a tsakani anaodzinyobola taadzangbweivyoga,

na simba kadzangbweitsupira.

9Mwanadamu nkutsimba myamba mifu,

na kupendula misingi ya myango.

10Nikutsonga mitaru mo myambani,

na dzitsore nkuona chila dziwe ra samani.

11Nkuziba vidzuho ili visijere,

na chitu chofwitswa nkuchituluza mwangani.

12Ela ikima inaweza kuphahikanaphi?

Na ko kuelewa kusagalaphi?

13Mwanadamu kamanya samaniye,

nayo taiphahikana kpwenye tsi ya atu ario moyo.

14Chivwa chinaamba, ‘Taimo mu mwangu,’

na yo bahari inaamba, ‘Hata ku kpwangu taiko.’

15Taigulwa na zahabu,

chisha samaniye taiweza kupimwa feza.

16Samaniye taiweza kupimwa na zahabu kula Ofiri,

wala na mawe ga shohamu au ga yakuti,

17zahabu wala chilolo tachiweza kufwananishwa nayo,

wala taiweza kubadilishwa na mwiyo wa zahabu swafi.

18Ikima ina samani kuriko fezaluka na bilauri,

beiye inatsupa ya lulu.

19Topazi kula Kushi taiweza kufwananishwa nayo,

wala taiweza kufwananishwa na samani ya zahabu swafi.

20Kpwa hivyo ikima ilaphi?

Na ko kuelewa kusagalaphi?

21Ikafwitswa ili ario moyo asiione,

na kufwitswa nyama a mapha.

22Abadoni na Chifo vinaamba,

‘Hukasikira ndziyendziyeze na masikiro gehu.’

23Mlungu ndiye amanyaye njira ya kuphiya ko iriko,

na pho phatu ikalapho.

24Mana anaona hata misho ya dunia,

na kuona chila chitu tsini ya mlungu.

25Ariphohenda phuto rihende nguvu,

na kugapima go madzi,

26na ariphoikira mvula amuri,

na yo njira ya limeme,

27hipho ndipho ariphoiona ikima na achiitangaza kukala ina samani,

achiichunguza na kuihenda ikale imara.

2828:28 Zaburi 111:10; Misemo 1:7; 9:10Naye achigomba na mwanadamu achimuamba,

‘Kumuogopha Mwenyezi Mlungu, ndicho chandzo cha ikima,

na kudzitenga na uyi ndiko kuelewa.’ ”

29

Ayubu anamarigiza kudzihehera

1Phahi Ayubu achienderera kugomba achiamba,

2“Naaza kala ni dza nirivyokala pho kare,

dza siku ambazo Mlungu kala achinirinda.

3Wakati taaye kala inaaka dzulu ya chitswa changu,

na kunimwirikira mwanga wakati kala nanyendeka jizani.

4Naaza kala ni dza nriphokala na nguvu,

wakati nriphokala msena wa Mlungu, naye kala anarinda mudzi wangu.

5Wakati ye Mwenye Nguvu Zosi ariphokala achere nami,

nami kala nkazungulukpwa ni anangu.

6Wakati ngʼombe zangu kala zina maziya manji,

na vidzuho vya mafuha kala vyajera kpwenye mwamba urio phatu pha kuminyira zaituni zangu!

7Wakati niriphotuluka kondze kuphiya ryango ra mudzi,

na kusagala kpwenye nafwasi yangu mkpwutanoni.

8Barobaro ariphoniona, aniphisa,

nao atumia aunuka kunipha ishima.

9Vilongozi nao taagombere,

anyamala gbwii.

10Hata akulu anyamala,

avi malilimi gao gakagbwirana na malakalaka.

11Yeyesi ariyenisikira waniiha ariyejaliwa

na arioniona agombato kunihusu

12mana nakanira achiya arioririra kuterywa,

na ye mwanachiya ambaye kala kana mutu wa kumterya.

13Náterya atu ariokala phephi na kufwa, nao achinijaliya.

Náhenda gungu aimbe kpwa kuhererwa.

14Náhenda haki wakati wosi nayo ichikala dza nguwo,

na uamuli wa haki, uchikala dza kandzu na chiremba kpwangu.

15Nákala msada kpwa vipofu,

na nchiterya viswere.

16Nákala baba wa achiya,

na nchichunguza malau ga atu ambao kala siamanya.

17Nchivundza ndzeya za atu ayi,

na kuahenda atuluze atu ariokala mwao menoni.

18Chisha nchiaza nchiamba, ‘Siku zangu zindakala nyinji dza mtsanga,

nami ndafwerera phangu kaya.

19Mana ndakala dza muhi ambao miziye ikafika madzini,

na pandaze zina manena usiku wosi.

20Ndatogolwa luphya chila wakati,

na uha wangu undakala muphya kpwenderera mwangu mkpwononi.’

21Atu aphundza ushauri wangu

achinyamala achinigodzera nigombe.

22Maneno gangu gainjira mwao masikironi dza matone ga mvula,

niriphomarigiza kugomba, aho taagombere tsona.

23Anigodzera dza agodzeravyo mvula,

na achiphokera maneno gangu dza mkurima aphokeravyo mvula ya mwaka.

24Naonyesa uso wa raha wakati kala taana kuluphiro,

furaha ya uso wangu yaatiya moyo.

25Naatsamburira njira na nchikala dza mkpwulu wao,

nami naishi dza mfalume kahi ya jeshire,

dza mutu aphozaye marenda atu asononekao.”

30

1Ela vivi ananibera,

aho ambao ni adide angu,

atu ambao ise zao náaona taafwaha

hata kuimirira madiya garindago chaa changu.

2Mino kala ndaphahani mwao mikononi,

atu ambao mikotse yao kala ikaasirira?

3Kpwa kutsowa na kukala na ndzala siru

aguguna mizi mikavu usiku kpwatu kusiko na atu.

4Aendza mimea jangbwani na makodza ga tsakani achirya

arya hata mizi ya muhi wa lihago.

5Azoreswa akale kure na atu,

atu nkuapigira kululu dza za aivi.

6Anashurutishwa kusagala madeteni,

kahi ya madibwa ga yo tsi na kpwenye panga za myamba.

7Mo vitsakani nkurira dza punda,

na kukusanyika tsini ya mihi ya miya.

8Atu azuzu, asiomanyikana,

ariozolwa kahi ya yo tsi.

9Vivi ana aho ananitunga wira wa kunibera,

nikakala ndzimo ya kunyeterana kahi yao.

10Ananibera na kudzitenga kure nami,

achiniona taaricha kunitehera mahe.

11Mana Mlungu akarejeza liphohe ra uha wangu na kunigayisa,

atu taadzizuwiya tsona kunihendera amendzavyo.

12Likumundi ra atu rikaunuka kunipiga na kunilinga mgoi,

ananihegera mihambo njirani ili niangamizwe.

13Anabomola njira yangu,

anahenda mashaka gangu gazidi,

taalonda kuterywa ni mutu.

14Ananedzera kutsupira mwanya mkpwulu,

na bada ya kunishambuliya, anaenderera mbere.

15Vivi naogopha sana,

nguma yangu ikauswa ni phepho,

na kuongokerwa kpwangu kukatsupa dza ingu.

16Vivi sina matumaini ga kuishi,

siku za kugaya kpwangu zikanigbwira.

17Usiku mifupha yangu inatsanga,

na sonono niisikirayo taisira.

18Mlungu akagbwira vwazi rangu ngingingi,

akanigbwira dza ukosi wa shati rangu.

19Iye akanitsupha matopeni,

nami nikakala dza vumbi na ivu.

20Ee! Mlungu, nakuririra, ela kunilavukiza,

ninaima mberezo ela hata kunilola.

21Ukagaluka kukala msiru kpwangu,

unanigayisa kpwa uwezoo.

22Unanitsupha dzulu ili niphepheruswe ni phepho,

unanihenda nisukpwesukpwe hiku na hiko ni phuto.

23Ee namanya undaniphirika hata chifoni,

phatu phariphopangirwa osi ario moyo.

24Kpwa kpweli taphana mutu asiyegolosera mkpwono mutu alondaye msada,

napho anavoya msada wakati wa mashaka.

25Dze, mino siyaaririra hara ariokala na shida?

Dze, moyo wangu tauyasononeswa ni achiya?

26Ela niriphotarajiya manono, mai ndigo goniphaha,

niriphogodzera mwanga, jiza rakpwedza.

27Moyo wangu unagaya, nao tauhurira bii,

nikaphahwa ni siku za mateso.

28Nadengereka kuno nkavundzika moyo,

nikaima mkpwutanoni na kuririra msada.

29Mabawa ndigo chigokala enehu,

na mbuni ndio chiokala asena angu.

30Ngozi yangu inakala nyiru na inayuka,

na mwiri wangu unaphya na dzoho ra homa.

31Ngephephe yangu ikakala ya kusononekera,

na chivoti changu chikakala sauti ya hara arirao.

31

1“Mimi náika chilagane na matso gangu,

nisilole msichana na kumuaza.

2Mtalo wangu ni utu wani kula kpwa Mlungu ariye dzulu,

na urisi wangu ni uphi kula kpwa ye Mwenye Nguvu Zosi?

3Dze, mafwa tagaphaha asio na haki,

na hasara ikaaphaha ahendao mai?

4Ikale Mlungu kaona njira zangu,

na kuolanga nyago zangu zosi?

5Ichikala nkaishi kpwa kugomba handzo,

na kukala maironi kuchenga atu.

6(Nanipimwe na mizani iriyo sawa-sawa,

ili Mlungu amanye kukala sina makosa!)

7Ichikala náricha njira ya sawa, nchiaphuka,

na moyo wangu ukalunga tamaa za matso gangu,

na ichikala mikono yangu ikakala najisi kpwa kuhenda dambi,

8phahi naniphande na wanjina arye,

na mimea yosi ya mwangu mundani naingʼolwe.

9Ichikala moyo wangu wahamirwa ni mchetu,

na ichikala naoteya mryangoni pha jirani,

10phahi mkpwazangu naamjitire mutu wanjina,

na alume anjina naalale naye.

11Mana riro rindakala kosa kulu,

kosa ambaro muamuli ni lazima alavye uamuli;

12mana uho ungekala moho uochao Abadoni,

nao ungeocha mizi ya mavuno gangu.

13Ichikala nábera maneno ga muhendadzi-kazi wangu mlume au mchetu,

ariphoreha malalamishi kunihusu,

14mino ndahendadze Mlungu ndiphoniunukira?

Ndiphoniuza nindamuambadze?

15Ye ariyeniumba siye ariyeumba aho atumishi?

Dze, siye ariyehuumba swiswi hosi ndanini mwa mayo zehu?

16Ichikala namlafya mchiya chochosi aricholonda,

au kumuhenda gungu akose kuluphiro,

17au nárya chakurya machiyangu,

bila ya kuganyira achiya;

18(mana kula udide wangu nárera anachiya avi ni ise yao,

na naalongoza magungu hangu kala nchere mdide);

19nikale náona mutu anafwa kpwa kukosa nguwo,

au mchiya asiyekala na nguwo ya kudzibwiningiza,

20na simuphere mavwazi ga nyoya za mangʼondzi gangu go mtiya dzoho,

naye achinishukuru.

21Ichikala naunula mkpwono wangu chinyume cha anachiya,

nchimanya naweza kupendelewa ni aamuli,

22phahi richa kombefupha rangu rinyotoke kula pho fuzini,

na mkpwono wangu unyotoke kula pho phogbwizanyirwa na mwiri.

23Mana naogopha mafwa kula kpwa Mlungu,

na kpwa sababu ya ukuluwe sihendere hivyo.

24Napho nahenda zahabu kukala kuluphiro rangu,

au kuiambira zahabu swafi uwe u tegemeo rangu.

25Ichikala nafwahirwa ni unji wa utajiri wangu,

au kpwa kukala mkpwono wangu wafwanikiwa na vitu vinji.

26Kala nálola dzuwa wakati ririphokala rinangʼala,

au mwezi uriphokala unaphiya kahi ya unonowe,

27na moyo wangu kushawishika kuviabudu chisiri,

na kuidonera mikono yangu kpwa kuvipha ishima.

28Riri naro ringekala kosa ra kutiywa adabu ni aamuli,

mana ningekala wa handzo kpwa Mlungu ariye dzulu.

29Ichikala náhamirwa ni kubanangbwa kpwa iye ariyenimena,

au kudzikarya ariphophahwa ni mai,

30(kanwa yangu taidzangbwehenda dambi

kpwa kulani mutu afwe,)

31kalapho atu a mwangu nyumbani taadzangbweamba,

‘Ni ani ambaye kadzangbwerya chakurya cha Ayubu hata akamvuna?’

32(Takuna mjeni ariyelala kondze njirani,

mino naavugurira miryango yangu acharo,)

33sifwitsire dambi yangu dza atu anjina ahendavyo,

sifwitsire kosa rangu mwangu moyoni,

34kpwa sababu ya kuogopha likumundi ra atu

au kuberwa ni atu a mryango wehu,

sinyamarire na sikosere kutuluka kondze.

35Kalapho phangekala mutu wa kuniphundza!

(Naweza kutiya saini kpwa chila neno nrirogomba!)

Ye Mwenye Nguvu Zosi naanijibu

mashitaka anagonilavira gangeandikpwa.

36Kpwa kpweli ningegatsukula phangu mafuzini,

ningegavwala dza tadzi.

37Ningemuolangira gosi nrigohenda,

nami ningemsengerera dza mkpwulu.

38Ichikala tsi yangu nkurira chinyume changu

na mitaruye nkurira phamwenga,

39na kurya mavunoge bila ya kugariphira,

na kusababisha chifo cha enye munda,

40richa miya imere badala ya nganu,

na nyasi badala ya mere.”

Uhu ndio mwisho wa kugomba kpwa Ayubu.

32

Elihu anagomba

1Phahi aho atu ahahu aricha kumjibu Ayubu, kpwa kukala kala ni mwenye haki phakpwe matsoni mwenye. 2Ndipho Elihu, mwana wa Barakeli, wa mryango wa Buzi, wa chivyazi cha Ramu achitsukirwa. Iye watsukizwa ni Ayubu kpwa sababu Ayubu kala ni mwenye haki phakpwe matsoni mwenye na kukala Mlungu wamtiya adabu bila kosa. 3Chisha achiatsukirirwa asena ahahu a Ayubu mana aamba kukala Ayubu ana makosa, ela taayaweza kuonyesa makosage. 4Phahi Elihu kala akagodzera agombe na Ayubu, mana nyo anjina kala ni avyere kuriko iye. 5Naye ariphoona kukala nyo atu ahahu taana jibu ra kugomba tsona, achitsukirwa.

6Ndipho Elihu mwana wa Barakeli, wa mryango wa Buzi achiamba,

“Mimi ni mdide kpwenu,

namwi muavyere kuriko mimi,

ndiyo mana náogopha

kukuambirani go nimanyago.

7Nchiamba, ‘Richa atumia agombe,

mana miaka minji inafundza ikima.’

8Ela ni yo roho ndani ya mwanadamu,

yo pumuzi ya iye Mwenye Nguvu Zosi, ndiyo imuhendayo aelewe.

9Si utumia macheye umuhendesao mutu kukala na ikima,

wala si atumia machiyao amanyao chiricho sawa.

10Kpwa hivyo naamba, ‘Niphundzani

nami nigombe nimanyacho.’

11Lolani, nágodzera mugombe,

náphundza maneno genu ga ikima,

mriphokala munatsambula ra kugomba.

12Náhega sikiro kukuphundzani,

ela taphana ariyemshinda Ayubu,

au ariyejibu manenoge.

13Dzimanyirireni sedze mukaamba, ‘Swiswi hukaphaha ikima,

Mlungu tu ndiye awezaye kumturya, si mwanadamu.’

14Iye kaniambirire mimi go manenoge,

nami sindamlavukiza dza vyo mchivyomlavukiza mwimwi.

15Aho akaangalala, taana ranjina ra kumlavukiza,

taana ra kugomba.

16Kpwa utu wani nigodzere, kpwa sababu taagomba,

mana aho aimire bila ya kujibu rorosi?

17Mimi nami ndagomba

na nilavye maoni gangu.

18Mana nina maneno manji ga kugomba,

na yo roho iriyo ndani yangu inanihimiza nigombe.

19Mo mwangu ndani ni dza uchi uchiotiywa miyo uchiofundirwa,

dza viriba viphya virivyo phephi na kuahuka.

20Ni lazima nigombe ili niphunguze dukuduku nrironaro,

ni lazima ninahule kanwa yangu nijibu.

21Sindapendeleya mutu yeyesi

au kulavya maneno ga kubembeleza mutu.

22Mana simanya kubembeleza,

la sivyo ariyeniumba anaweza kuniangamiza mara mwenga.

33

Elihu anamdemurira Ayubu

1Vivi navoya Ayubu, unisikize,

na uphundze chila rorosi ndirogomba.

2Lola, nafwenula kanwa yangu,

ro lilimi ndani ya kanwa yangu rinagomba.

3Go nigombago gala moyo urio sawa,

nayo kanwa yangu indagomba go nimanyago.

4Roho ya Mlungu yeniumba,

na mseho wa iye Mwenye Nguvu Zosi unanipha uzima.

5Nijibu ichiwezekana,

panga manenogo vinono na ulumbe lauro mbere zangu.

6Lola, mimi ni dza uwe mbere za Mlungu,

mimi piya naumbwa na ulongo.

7Taphana sababu ya kuniogopha,

maneno gangu tagandakala maziho kpwako.

8Kpwa kpweli ukagomba,

nami nikasikira go manenogo.

9Uwe unaamba, ‘Mimi ni swafi, sina dambi,

sina ila wala uyi.

10Ela Mlungu akaona sababu ya kukosana na mimi,

na kunihenda nkale aduiwe.

1133:11 Ayubu 13:27Anafunga magulu gangu na magogolo,

na kulolato njira zangu zosi.’

12Lola, kpwa riri uwe una makosa,

mana Mlungu ni mkpwulu kuriko mwanadamu.

13Kpwa utu wani ushindane naye,

kuamba, ‘Kandanijibu hata neno mwenga?’

14Mana Mlungu nkugomba kpwa njira hino na hira,

dzagbwe anadamu taaphundza kpwa makini.

1533:15 Ayubu 4:13Mlungu nkugomba na atu kpwenye ndoso na ruwiya usiku,

anadamu agbwirwapho ni usingizi wa fungo,

wakati arere vitandani mwao,

16ndipho nkuavugula masikiro gao,

na kuaogofyera kpwa kuakanya,

17ili ariche mahendo gao mai,

na kuausira kudzikarya kpwao.

18Mlungu nkuzuwiya roho ya mutu isiinjire kuzimu,

maishage gasiangamike kpwa upanga.

19Mlungu nkumtiya adabu ya kulumiza pho phakpwe chitandani,

na kuhenda mifuphaye itsange bila kuricha.

20Nkuangamiza hamu yosi ya chakurya,

naye nkurema chakurya amendzacho.

21Iye nkuonda hata akakala mifupha mihuphu,

na kutuluka ngungundu ambazo kala tazionekana.

22A phephi asirirwe mbirani,

na maishage ganasengerera ajumbe arehao chifo.

23Chisha ichikala kuna malaika ko uphandewe,

mmwenga kahi ya maelufu,

wa kumuambira mwanadamu afwahago kuhenda,

24amuonere mbazi na aambe,

mtivyeni asitserezwe mbirani,

nina maripho ga kumtivira.

25Hipho mwiriwe undakala dza wa barobaro,

andaweza kuuyiza nguvuze za uvulanani.

26Iye nkuvoya na Mlungu nkukubali mavoyoge,

nkumuabudu Mlungu kuno ana raha.

Iye andasemurira ayae vira Mlungu arivyomtivya na chifo.

27Iye andaimba mbere za atu, aambe,

‘Mimi náhenda dambi nami silungire haki,

chisha siyariphizwa.

28Mlungu wativya roho yangu isitserezwe mbirani,

nami nindakala moyo nione mwanga.’

29Lola, Mlungu nkumuhendera mwanadamu,

gaga gosi kano mbiri au hata kano tahu,

30ili ativye rohoye kula mbirani,

na aone mwanga wa uzima.

31Hega sikiro unisikize uwe Ayubu,

nyamala nami ndagomba.

32Ichikala una ra kuniamba, nijibu,

gomba, mana nalonda nionyese kukala u wa haki.

33Ichikala kuna ra kulavukiza, kala zii,

niphundza, nami ndakufundza ikima.”

34

Elihu anaamba Ayubu anadzikarya

1Chisha Elihu waamba,

2“Phundzani go nigombago mwi atu enye ikima,

niphundzani, mwimwi mmanyao.

3Mana sikiro nkupima maneno,

dza lilakalaka ritatavyo chakurya.

4Nahutsambuleni gara garigo ga sawa,

nahudzifundzeni garigo manono.

5Mana Ayubu anaamba, ‘Mino sina lawama,

na Mlungu akaniusira haki yangu.

6Dzagbwe sina makosa, ela natalwa kukala wa handzo,

dzagbwe sina uasi, vironda vyangu taviphola.’

7Ni ani ariye dza Ayubu,

ambaye kuhenda uyi kpwakpwe ni dza kunwa madzi?

8Iye nkudziunga na atu ahendao mai,

na kunyendeka phamwenga na atu ayi.

9Mana nkuamba, ‘Taimfwaidi mutu

achihamira Mlungu.’

10Kpwa hivyo niphundzani, mwi atu muelewao,

Mlungu kaweza kuhenda uyi,

iye Mwenye Nguvu Zosi kaweza kuhenda kosa.

1134:11 Zaburi 62:12Mana andamripha mutu kulengana na kaziye,

na andamriphiza mutu kulengana na njiraze.

12Kpweli nkukala, Mlungu kaweza kuhenda uyi,

chisha iye Mwenye Nguvu Zosi kandalavya uamuli wa handzo.

13Ni ani ariyemuika muimirizi wa dunia,

na ni ani ariyemuika atawale dunia yosi?

14Kalapho Mlungu angehala rohoye,

na kuusa pumuziye,

15anadamu osi angeangamika chivyamwenga,

na mwanadamu angeuya mtsangani.

16Ichikala unaelewa, sikira vivi,

phundza maneno nigombago.

17Dze, ye aberaye haki anaweza kutawala?

Dze, unaweza kuamula mwenye haki na uwezo kukala mkosa?

18Amuambiraye mfalume, ‘Uwe kuna mana,’

na kpwa vilongozi, ‘Mwi atu ayi.’

19Iye kapendeleya vilongozi,

wala kapendeleya matajiri kuriko achiya,

mana osi ni kazi ya mikonoye.

20Aho nkufwa gafula, usiku wa manane,

atu nkusumbiswa na kufwa

na enye nguvu nkuuswa bila ya kugutwa ni mkpwono wa mutu.

21Mana matsoge ganalola njira za mwanadamu,

na kuona chila hatuwa avyogayo.

22Taphana jiza au chilungulungu cha jiza,

ambacho chinaweza kufwitsa atu ayi.

23Mana Mlungu kana haja ya kuchunguza mutu zaidi,

napho ni edze mbereze ahukumiwe.

24Iye nkuangamiza masujaa bila ya kuachunguza,

na kuika anjina phatu phao.

25Kpwa kukala anamanya go ahendago,

iye nkuapendula usiku na kuabananga-bananga.

26Iye nkuapiga kpwa uyi wao,

mbere za atu,

27kpwa sababu aricha kumlunga,

na taakubali kugbwira njiraye hata mwenga.

28Aho ahenda chiriro cha achiya chichimfikira,

naye achisikira chiriro cha agayao.

29Ela achinyamala, ni ani awezaye kumlamula?

Afwitsapho usowe taphana awezaye kumlola,

si taifa, si mutu.

30Iye nkuzuwiya atu asiomuogopha Mlungu asitawale,

ili asedze akahegera atu mihambo.

31Kpwani mutu achimuamba Mlungu,

‘Ni mwenye makosa, nami sindauyira tsona.

32Nifundza makosa nisigogaona,

ichikala nikahenda uyi, sindauhenda tsona.’

33Dze, Mlungu andakuriphiza dza umendzavyo uwe,

uchirema kutubu?

Mana uwe ndiwe umanyaye, si mimi

kpwa hivyo gomba umanyaro.

34Atu a kuelewa andaniamba,

enye ikima anisikirao andaniamba,

35‘Ayubu anagomba bila ya marifwa,

na manenoge tagana busara.’

36Naaza Ayubu angechunguzwa hadi mwisho,

kpwa mana anajibu dza atu ayi.

37Mana zo dambize anazienjereza kpwa kuasi,

uwe kuna ishima,

unagomba maneno ga kutsukiza chinyume cha Mlungu.”

35

Elihu anaenderera kumdemurira Ayubu

1Chisha Elihu achienderera kugomba achiamba,

2“Dze, we unaona ino ni haki?

Hangbwe unaamba, ‘Mino nina haki mbere za Mlungu.’

3Tsona unauza unaamba, ‘Ina fwaida yani kpwako?

Ninaphahani kpwa kusahenda dambi?’

4Nindakujibu phamwenga na nyo asenao.

5Lola ko mlunguni na uone,

unula matso ulole go maingu garivyo dzulu sana.

635:6 Ayubu 22:2–3Kpwani Mlungu andayugika ichikala wahenda dambi?

Na ichikala dambizo ni nyinji, vyo zinamuhendadze?

7Ichikala u wa haki, we unamuphani,

au anaphokerani kula mwako mkpwononi?

8Uyio unahusu mwanadamu dza uwe,

na hakiyo inaweza kufwaha mwanadamu wanjina.

9Kpwa sababu ya kuonerwa sana, atu nkurira,

nkuririra msada kpwa go ahenderwago ni atu enye mkpwotse.

10Ela taphana aambaye, ‘Akuphi ye Mlungu muumba wangu,

alavyaye mawira wakati wa usiku,

11anayehufundza zaidi kuriko nyama,

na ahuhendaye hukale na ikima kuriko nyama a mapha?’

12Aho nkurira, ela ye kaajibu,

kpwa sababu ya kudzikarya kpwa atu ayi.

13Kpwa kpweli Mlungu kaphundza chiriro sicho mana,

wala ye Mwenye Nguvu Zosi kachijali.

14Andakujibu viphi ichikala unaamba kumuona,

na lauro ri mbereze nawe unamgodzera!

15Mwimwi munaamba iye tsukizize tazitiya adabu,

na kajali sana uyi.

16Ayubu anafwenula kanwaye kugomba maneno sigo mana,

anagomba maneno manji bila marifwa.”

36

Elihu anatogola unono wa Mlungu

1Phahi Elihu waenderera kugomba achiamba,

2“Nivumirirani chidide nami nindakuonyesani,

mana nchere na utu wa kugomba kpwa ajili ya Mlungu.

3Marifwa gangu ndagalavya kula kure,

na kuonyesa kukala muumba wangu ni wa haki.

4Mana kpwa kpweli maneno nigombago si ga handzo,

iye ariye mkamilifu kahi za marifwa a phamwenga nawe.

5Lola, Mlungu ni mwenye uwezo na kabaguwa mutu,

ana uwezo wa kuelewa.

6Iye karicha atu ayi akakala moyo,

ela anaapha agayao haki yao.

7Iye kausa matsoge kpwa enye haki,

ela nkuasagika kpwenye vihi vya utawala phamwenga na afalume

na nkuahenda aishimiwe ta kare na kare.

8Ela atu achifungbwa silisili,

na kufungbwa na nyugbwe za kugaya,

9Mlungu nkuaonyesa mahendo gao mai

kukala aho ni atu a kudzikarya.

10Nkuahenda asikire malagizoge,

na kualagiza atubu uyi wao.

11Achimphundza na kumuhumikira,

nikuongokerwa kahi ya siku zao ziserezo,

na kuhererwa kahi ya miaka yao.

12Ela asiphophundza, andaangamizwa na upanga

na kufwa bila ya marifwa.

13Asiomuogopha Mlungu nkukala na tsukizi mwao mioyoni,

hata aafungapho, taarira kulonda msada.

14Aho nkufwa atsanga,

na maisha gao gasirira na waibu.

15Iye nkuakombola agayao kula kpwa kugaya kpwao,

Iye nkuahenda amusikize kuhumira mashaka gao.

16Mlungu wakutuluza tabuni

achikulongoza phatu wazi, phasipho shida,

na kuodzaza mezayo na vyakurya vinono-vinono.

17Ela vivi unaamulwa dza atu ayi aamulwavyo,

uamuli na haki zikakugbwira.

18Dzimanyirire sedze ukachengbwa ni utajiri,

au chiasi chikulu cha hongo chikakuhenda ugaluke.

19Dze, maliyo au mkpwotseo munji

unaweza kukuterya usigaye?

20Usiaze usiku uinjire,

wakati mataifa gandaangamizwa.

21Dzimanyirire, usigalukire uyi,

mana uwe ukautsambula kuriko kugaya.

22Lola, Mlungu nkuhenda makulu kpwa uwezowe,

ni ani awezaye kufundza dza iye?

23Ni ani ariye mpangira ra kuhenda?

Au ni ani awezaye kumuamba, ‘Ukahenda makosa?’ ”

24Usiyale kutogola mahendoge,

ambago atu nkugaimba kumtogola.

25Atu osi aona Mlungu arigohenda,

atu nkugaona kula kure.

26Mlungu ni mkpwulu sana hata tahuweza kumanya ukuluwe wosi,

miakaye taimanyikana.

27Mana iye nkuvuta dzulu matone ga madzi,

na kula kpwa guro, mvula ikanya.

28Nkuhenda maingu garehe mvula,

na ikaapiga atu kpwa unji.

29Takuna amanyaye atandazavyo maingu,

wala chiguruguru chibandavyo kula kpwakpwe.

30Lola, atsamusavyo limemere kumzunguluka,

na kubwiningiza vivwa vya bahari.

31Kpwa kureha mvula, nkuarisa atu

na kuaphahira chakurya chinji.

32Iye nkugbwiririra limeme mwakpwe mikononi,

na kurihuma kura alondako.

33Chiguruguru chinatangaza kukala phuto kulu riredza

hata mifugo nkumanya kukala kuredza phuto kali.

37

1“Kpwa gago moyo wangu unakakama

na kuuka kula phatuphe.

2Phundzani kpwa makini ko kunguruma kpwa sautiye,

na nyo mngurumo utulukao mwakpwe kanwani.

3Nkurichira limeme tsini ya mlunguni kosi,

na kurihuma hata mwisho wa dunia.

4Bada ya riro chiguruguru nkururuma,

iye nkunguruma kpwa sautiye kulu.

Atuluzapho sautiye, kazuliya ro limeme.

5Mlungu nkunguruma kpwa njira ya kuangalaza,

anahenda mambo makulu ambago tahuweza kugaelewa.

6Mana nkuambira barafu, ‘Gbwa dzulu ya tsi,’

na mawasa, ‘Kala mvula kulu.’

7Nkuhenda chila mutu ariche kaziye,

ili atu osi arioaumba amanye kazize.

8Nyama a tsakani nkuphiya mwao mafwitsoni,

na kusala mwao pangani.

9Chikulukulu nkutuluka kula pho chiandzirapho,

na phuto kali nkureha mnyevu.

10Mseho wa Mlungu nkutuluza barafu

nago madzi manji nkuganda.

11Mlungu nkuhenda maingu maziho gakakala madzi,

nkutsamusa limeme kutsupira gago.

12Gago nkugaluka kpwa ulongoziwe

kutimiza gosi arigogalagiza,

dzulu ya dunia yosi.

13Mlungu nkuhenda higa duniani,

ili kutiya atu adabu,

au kuonyesa mendzwaye.

14Vivi phundza, uwe Ayubu,

nyamala, uririkane maajabu ga Mlungu.

15Dze, unamanya vira Mlungu aamuruvyo maingu,

na kuhenda limemere ringʼale?

16Dze, unamanya vyo maingu gaphiyavyo,

kazi ya ajabu ya iye ariye mkamilifu wa kuelewa?

17Uwe ambaye nguwozo nikukola dzoho,

wakati tsi ihurire kpwa sababu ya phuto kula mwakani,

18dze, unaweza kukudula mlunguni dza iye ahendavyo,

na kukuhenda kukale kufu dza chilolo cha shaba ichiyotsuswa?

19Hufundze ga kumuambira,

kpwa kukala tahuweza kugomba lau rehu mana hu jizani.

20Dze, nimuambire Mlungu kukala nalonda nigombe naye?

Ela ni ani alondaye kumizwa?

21Anadamu taaweza kulola dzuwa

wakati rinangʼala ko dzulu,

bada ya phuto kuphepherusa maingu gosi.

22Mngʼalo wa zahabu nkuonekana vurini,

utukufu wa Mlungu nkuhuhenda ukaogopha.

23Iye Mwenye Nguvu Zosi tahuweza kumuona,

iye ni mwenye uwezo na haki

akaodzalwa ni haki naye kaonera mutu.

24Kpwa hivyo anadamu anamuogopha,

ela iye kajali mutu adzionaye ana ikima.”

38

Mlungu anamjibu Ayubu

1Ndipho Mwenyezi Mlungu achimjibu Ayubu kula mo ndani ya chikulukulu achiamba,

2“Ni ani yuno ariye na shaka na ikima yangu?

Auzaye maswali bila marifwa?

3Dzifunge nguwo zidine,

ndakuuza maswali,

nawe undanijibu.

4Kala u kuphi nriphoika msingi wa dunia?

Haya niambira ichikala unaelewa.

5Ni ani ariyeika vipimovye? Kpwa kpweli uwe unamanya!

Au ni ani ariyegolosa mkpwowa wa kupimira, achiupima?

6Yo misingiye yaimiswa dzulu ya utu wani?

Au ni ani ariyeika dziwe kulu ra msingi?

7Wakati nyenyezi za pepho za kucha ziriphoimba phamwenga,

na malaika a Mlungu ariphokota kululu kpwa kuhererwa?

838:8 Jeremia 5:22Au ni ani ariyefungira bahari na miryango,

wakati bahari iriphofurika kpwa nguvu dzulu ya tsi?

9Mimi ndimi nriyehenda maingu kukala vwazire,

ndimi nriyeibwiningiza na chilungulungu cha jiza.

10Mimi naikira bahari miphaka,

miryango na magbwama ga kufungira.

11Nchiamba, ‘Undakpwedza hadi hipha ela kundatsupa,

na maimbigo ga nguvu gandazuwiywa hipha.’

12Dze, udzangbwelavya amuri kukale ligundzu hangu uandze kuishi

na kuamuru kukale chiti

13ili kuche duniani kosi,

na nyo atu ayi akutwekutwe kula mwao mafwitsoni?

14Mwanga nkuhenda myango na madete duniani

gaonekane wazi dza maandishi garigo kpwenye muhuri,

au dza maruwa garigo kpwenye nguwo.

15Atu ayi akausirwa jiza ambaro ndiro mwanga wao,

nao taaweza tsona kuunula mikono kuhenda uyi.

16Dze, udzangbwefikira pula za bahari,

au kunyendeka ko tsini za vivwa vya bahari?

17Dze, wavugurirwa yo miryango ya chifo ko kpwako,

au waonyeswa yo miryango ya kuzimu?

18Dze, unamanya upana wa dunia?

Aya, gomba ichikala unagamanya gosi higa.

19Ni iphi yo njira ya ko kusagalako mwanga?

Na ko kusagalako jiza nkuphi?

20Dze, unaweza kuviphirika ko kpwao

na kumanya zo njira za kuphihira ko vikalako?

21Uwe ni ukale unamanya mana kala ukavyalwa kare,

nawe ukaishi miaka minji.

22Dze, wainjira vyo vitsaga vya barafu,

au kuona vitsaga vya mvula ya mawe?

23Vivyo naviikira wakati wa tabu,

kpwa siku ya kondo na viha.

24Yo njira iphiyayo ko kuganywako mwanga ni iphi?

Au phuto ra mlairo wa dzuwa rinaandziraphi dzulu ya tsi?

25Ni ani ariyetsimba mtaru hewani kpwa ajili ya mvula nyinji,

au kutengezera njira limeme?

26Ni ani ariyehenda mvula inye phatu phasiphokala na atu,

yani jangbwani kusikokala na mwanadamu,

27ni ani areheraye mvula tsi ya chitsapi isiyo na chitu,

na kuihenda imere nyasi?

28Dze, yo mvula ina mvyazi wa chilume?

Au ni ani ariyevyala matone ga manena?

29Yo barafu yatuluka ndanini mwa ani?

Ni ani ariyevyala manena ga barafu kula mlunguni?

30Madzi nkugaluka gakakala mafu dza dziwe,

na madzi ga dzulu-dzulu ya bahari nkuganda.

3138:31 Ayubu 9:9; Amosi 5:8Dze, unaweza kufunga kowa Chirimira

au kurejeza kowa za Orioni?

32Dze, unaweza kurilongoza kundi ra nyenyezi wakati wa majirage,

au kumlongoza Dubu na anae?

33Dze, unamanya shariya zitawalazo mlunguni?

Ukale unaweza kuzihumira kutawala duniani?

34Dze, unaweza kukota likululu rikafika mainguni,

ili ubwiningizwe ni mafuriko ga madzi?

35Dze, unaweza kuhuma limeme na rikaphiya,

naro rikakuamba, ‘Himi hipha?’

36Ni ani ariyehenda moyo ukale na ikima,

au kuihenda achili ingʼarirwe?

37Ni ani ariye na ikima ya kuolanga maingu?

Au ni ani awezaye kuwesa viriba vya madzi ko mlunguni,

38wakati vumbi rikakala dzinji,

na madongolowa kugbwirana phamwenga?

39Unaweza kumuindzira simba nyama?

Au kumvunisa ana simba ario na ndzala,

40wakati anaphodzifwitsa mwao pangani,

au adzifwitsapho kuoteya ko tsakani?

41Ni ani amuphaye kunguru chakurya,

wakati anae anaphomririra Mlungu,

na kudengereka kpwa kukosa chakurya?

39

1Dze, unamanya wakati mbuzi za myangoni zivyalapho?

Udzangbweona mbala achivyala?

2Dze, unaweza kuaolangira miezi hadi kuvyala kpwao?

Au unamanya nyo wakati avyarirao,

3wakati azamapho na kuvyala ana ao,

na nyo utsungu wa kuvyala ukasirira phapho?

4Ana aho nkukula na kuphaha nguvu ko weruni,

nikuuka na kusauya tsona.

5Ni ani ariye richira foro akale huru?

Ni ani ariyevugula kowa?

6Námupha jangbwa rikale kayaye,

na tsi ya munyu ikale makaloge.

7Iye nkutseka kululu za mudzi,

chisha kana mphiriki wa kumpigira kululu.

8Nkuzunguluka ko myangoni kuendza nyasi,

nkuendza chila kodza itsi.

9Dze, nyahi andakubali kukuhumikira?

Au kusala mwako chaani usiku?

10Dze, unaweza kumfunga nyahi mikowa arime?

Yani arime madeteni nyumazo?

11Dze, undamuadamira kpwa kukala ana nguvu nyinji,

au umrichire kaziyo ngumu?

12Dze, unamuamini akurehere mtsereo

na aukusanye phatu pha kuwagira?

13Mbuni nkupiga-piga maphage kpwa shobo,

ela nyoyaze taziyaigana na za korongo.

14Nikubwaga mayayige photsi,

na kugaricha gaphahe dzoho mtsangani,

15na kuyala kukala ganaweza kuvundzwa ni lwayo

na kukala nyama wa tsakani anaweza kugavyoga.

16Nkuahendera ukatili anae avi sio akpwe,

hata anae achifwa ye kajali

17mana Mlungu wamuhenda ayale ikima,

na kamuphere achili ya kufikiriya.

18Aandzulapho maphage azole mairo,

iye nkutseka farasi na mphirikiwe kpwa kukala farasi kamshinda mairo.

19We ndiwe uriyemupha farasi nguvu,

au kuvwika singoye nyoya nyire?

20We ndiwe umuhendaye akatinatina dza ndzije?

Mrirowe wa maringo unaogofya.

21Nkumvura-mvura deteni na kufwahirwa ni nguvuze,

nkutuluka kpwendakutana na enye silaha.

22Iye nkutseka wuoga, naye kaogopha bii,

kalozera upanga kogo.

23Ryaka rinakokolosa phakpwe lavuni,

phamwenga na fumo ringʼalaro-ngʼalaro na mkuki ungʼalao-ngʼalao.

24Kpwa usiru na more nkuitifula yo tsi,

chisha gunda ririrapho iye kaweza kuima.

25Gunda ripigbwapho, iye nkurira,

Nkunusa kungu ya viha kula kure,

nkusikira msindo wa akulu a jeshi na kululu za viha.

26Dze, cho chiphanga chinauruka kpwa ikimayo,

na kuandzula maphage kuphiya uphande wa mwakani?

27Dze, kozi nkuphiya dzulu kpwa amuriyo,

na kudzenga nyumbaye phatu pha dzulu?

28Nkuishi dzulu za myamba na kuihenda mudziwe,

myamba yenye lutsa ndiyo ngomeye.

29Kula kuko nkuriyariya chakuryache,

matsoge nkuchiona kula kure.

3039:30 Mathayo 24:28; Luka 17:37Anae nkufyondza mlatso,

na pharipho chimba, nkukala phapho.”

40

1Mwenyezi Mlungu achimuamba Ayubu,

2“Dze, ashindanaye na ye Mwenye Nguvu Zosi anaweza kumrekebisha?

Ye ahehaye na Mlungu, iye naamjibu.”

Ayubu anamjibu Mlungu

3Ndipho Ayubu achimjibu Mwenyezi Mlungu achiamba,

4“Lola, mimi si rorosi, ndakujibu utu wani?

Nkafunga mromo wangu.

5Nikagomba limwenga, nami sindajibu.

Nikagomba kano mbiri, ela sindaenderera.”

Mwenyezi Mlungu anamjibu Ayubu

6Ndipho Mwenyezi Mlungu achimjibu Ayubu kula mo chikulukuluni achiamba,

7“Dzifunge nguwo zidine,

Ndakuuza maswali, nawe undanijibu.

8Dze, ikale undaonyesa kukala uamuli wangu sio wa haki?

Undanihenda kukala na makosa ili udzihende u wa haki?

9We una mkpwono dza wa Mlungu,

na kutuluza sauti ya kunguruma dza yakpwe?

10Aya dzivwike ukulu na uwezo,

dzipambe na nguma na ishima.

11Onyesa tsukizizo nyinji,

umlole adzikpwezaye, umtsereze.

12Lola chila mmwenga adzikaryaye, umutsereze,

na uvyoge-vyoge ayi osi pho achiphoima.

13Azike mtsangani phamwenga,

afungire ko kuzimu.

14Ndipho nami ndakuambira

kukala mkpwonoo wa kulume unaweza kukupha ushindi.

15Lola, cho chiboko,

nrichoumba phamwenga nawe,

chicho nkurya nyasi dza ngʼombe.

16Lola, nguvuze zi mwakpwe chibiruni,

na uwezowe u kpwenye kano za ndaniye.

17Nkuhenda mchirawe ukagoloka dza muerezi,

kano za vigavye zikindikindi phamwenga.

18Mifuphaye ni dza miridza ya shaba,

na maguluge dza miraba ya chuma.

19Iye ni wa kpwandza kahi ya kazi ya Mlungu,

richa iye ariyemuumba amusengerere na upangawe!

20Mana myango nkumvyarira chakurya

pho phavumbwapho ni nyama osi a tsakani.

21Nkudzilaza tsini ya migunga, mihi ya miya,

achifwitswa ni miduga mo matopeni.

22Vivuri-vuri vya migunga nkumfwitsa,

mihi imerayo kanda-kanda ya muho ikamzunguluka.

23Lola, muho uchifurika, iye kaogopha,

hata muho Joridani ukafurika kufikira kanwaye, ye kana wasiwasi.

24Ni ani awezaye kumuhenda chipofu ili amgbwire?

Au ni ani awezaye kugbwira pulaye na muhambo?

41

141:1 Zaburi 74:14; 104:26; Isaya 27:1Dze, unaweza kugbwira Leviathani41:1 Leviathani Ni dzinyama ra baharini mfwano wa dzoka kulu. na chiloo?

Au kurifunga lilimire na mkpwowa?

2Dze, unaweza kuritiya mkpwowa mwakpwe pulani?

Au kurikobola ndzeyaye na chiloo?

3Dze, rindaenderera kukuvoya urionere mbazi?

Au rindagomba nawe na maneno ga upore?

4Dze, rindaika chilagane nawe,

urihale rikale muhendadzi-kazio hata kare na kare?

5Dze, undarivumbira dza uvumbavyo na chinyama cha mapha?

Au kurifunga mkpwowa ili anao achetu avumbire?

6Dze, ahendadzi-bishara andaripigira bei?

Dze, andariganya kahi yao?

7Dze, unaweza kuridunga ngoziye na vyuma vya lutsa,

au kuridunga chitswache na migundzo ya kuvuwira ngʼonda?

8Uchiriguta, kundaviuyira tsona

mana undatambukira yo nyulula iriyokalapho.

9Taphana tamaa ya kuriturya,

ko kuriona tu kunamʼbwaga mutu photsi.

10Napho taphana sujaa awezaye kurishituwa,

vino ni ani awezaye kuima mbere zangu?

11Ni ani aniisaye hata nimriphe?

Chila chitu chiricho tsini ya mlunguni ni changu.

12Sindaricha kugomba kuhusu vilungovye,

nguvuze nyinji na umbore nono.

13Ni ani awezaye kuriguwa mambage?

Ni ani awezaye kudunga yo chingoye iriyo nyifu dza chuma?

14Ni ani awezaye kurinahula kanwaye?

Menoge ga kanda ta kanda ya madomoge nago ganatisha.

15Mongowe una misitari ya mamba ambago ni dza ngao,

garigo phephi-phephi phamwenga.

16Chila mwenga ri phephi na yawe

hata taphana hewa iwezayo kutsupa kahi-kahize.

17Gagbwirana ngingingi phamwenga,

hata tagaweza kukangahulwa.

18Richipiga myasa rinamwaga mwanga,

na matsoge ga kundu dza mwanga wa chidanidani.

19Mwakpwe kanwani munatuluka vimwindi viakavyo,

tsetse za moho nkutuluka kondze.

20Mosi nkutuluka kula mwakpwe pulani,

dza utulukao nyungu iokohayo na nyasi ziphyazo.

21Kusohakpwe nkuasa makala,

na chimwindi cha moho nkutuluka mwakpwe kanwani.

22Nguvuze zikala mwakpwe singoni,

na kuogofya nkumtanguliya.

23Nyama za mwiriwe zikagbwirana ngingingi,

nazo taziweza kuuswa.

24Moyowe ni mufu dza dziwe,

ni mufu dza dziwe ra tsini ra lala.

25Anaphounuka, masujaa nkuogopha,

aphiyapho kpwa nguvu aho nkusirirwa ni mkpwotse akachimbira.

26Takuna upanga unaoweza kumlumiza,

kalumizwa ni fumo, muvwi wala mkuki.

27Iye anaona chuma avi mibuwa,

na shaba dza muhi wa kuola.

28Muvwi taumuhenda achimbire,

na mawe ga tero kpwakpwe ni dza wiswa.

29Marungu kpwakpwe ni dza mibuwa,

riro nkutseka rinaphotsuphirwa mikuki.

30Seemu za uphande wa ndanini ni dza vidzandzakaya vya nyungu,

nkukpwaruza ulongo dza chifwaya cha kuwagira mtsere.

31Nkusumbisa vivwa vya bahari dza nyungu iokohayo,

nkuihenda bahari ikakala dza nyungu ya mafuha iokohayo.

32Atsupirapho nkuricha imbi ra kungʼala-ngʼala,

mutu angeona vyo vivwa vina komvwi.

33Takuna chiumbe choigana naro,

chiumbe sichoogopha.

34Riro nkubera chiumbe chochosi chidziunulacho,

riro ni mfalume wa nyama osi ario na shobo.”

42

Ayubu anatubu

1Phahi Ayubu wamjibu Mwenyezi Mlungu achiamba,

2“Ninamanya unaweza kuhenda chila chitu,

na rorosi uchirokusudiya kurihenda taphana wa kurizuwiya.

342:3 Ayubu 38:2Uwe wauza uchiamba, ‘Ni ani yuno ahendaye ikima yangu isieleweke?’

Kpwa kpweli nágomba mambo ambago kala sigaelewa,

ga kuniangalaza, ambago kala sigamanya.

442:4 Ayubu 38:3Uwe waamba, ‘Nindagomba na nakuvoya unisikize,

nindakuuza maswali, nawe undanijibu.’

5Mimi kala nkakusikira tu,

ela vivi nkakuona na matso gangu.

6Kpwa hivyo naona waibu kpwa go nrigogomba,

nami nádzimwagira mtsanga na ivu kuonyesa nkatubu.”

7Bada ya Mwenyezi Mlungu kumuambira Ayubu maneno higa, achimuamba Elifazi kula Temani, “Uwe na nyo asenao airi mkanitsukiza, mana tamkagomba ukpweli kunihusu, dza mtumishi wangu Ayubu. 8Phahi halani ndzau sabaa na maturume sabaa, mphiye kpwa mtumishi wangu Ayubu, mkadzilavire sadaka ya kuochwa, naye mtumishi wangu Ayubu andakuvoyerani. Nindaphokera mavoyoge ili nisikuhendereni kulengana na uzuzu wenu, mana tamukagomba kpweli kunihusu dza achivyohenda mtumishi wangu Ayubu.” 9Phahi Elifazi kula Temani, Bilidadi kula Shuwa na Sofari kula Naama aphiya achendahenda go arigokala akaambirwa ni Mwenyezi Mlungu ahende, naye Mwenyezi Mlungu achikubali mavoyo ga Ayubu.

Ayubu anauyizirwa maliye kano mbiri

1042:10 Ayubu 1:1–3Bada ya Ayubu kuavoyera asenae, Mwenyezi Mlungu wamuuyizira Ayubu malize, wayiuyiza kano mbiri ya yo ariyokala nayo pho mwandzo. 11Phahi Ayubu walokerwa ni nduguze osi, alume na achetu na osi ariomanyana naye pho kare, nao osi achirya naye chakurya mwakpwe nyumbani. Achimupha pore na kumphoza marenda kpwa mai gosi ambago Mwenyezi Mlungu kala akagaruhusu gamuphahe. Chila mmwenga achimupha Ayubu chipande cha feza na pehe ya zahabu.

12Chisha Mwenyezi Mlungu achijaliya maisha ga badaye ga Ayubu kuriko maishage ga pho mwandzo. Achikala na mangʼondzi na mbuzi elufu kumi na ne, ngamia elufu sita, jozi elufu mwenga za ngʼombe za kurima na punda achetu elufu mwenga. 13Piya achikala na ana alume sabaa na achetu ahahu. 14Ye wa kpwandza wamuiha Jemima, wa phiri achimuiha Kezia na wa hahu achimuiha Kereni-Hapuki. 15Kahi ya tsi yosi takuyakala na achetu anono dza nyo ana a Ayubu. Naye ise yao waapha urisi phamwenga na ndugu zao alume. 16Na bada ya gago Ayubu waishi miaka gana mwenga na mirongo mine. Achiona anae, adzukulue hadi chivyazi cha ne. 17Phahi Ayubu wafwa mtumia sana.