Chitabu cha

WIRA MNONO WA SELEMANI

Tanga mbere

Chitabu cha “Wira mnono sana” choandikpwa ni mfalume Selemani karine ya kumi kabila ya Jesu kuvyalwa.

Hichi ni chitabu cha mawira ga mendzwa, ambago mchetu na mlume kala anaambirana jinsi amendzanavyo.

Kpwa Aeburania, chitabu chichi chinaonyesa mendzwa ya Mlungu kpwa Aiziraeli, na kpwa Afuasi a Jesu, chinaonyesa mendzwa ya Jesu kpwa kanisare, yani Afuasie.

Maelezo muhimu kpwa chifupi

Wira wa Kpwandza 1:1—2:7

Wira wa phiri 2:8—3:5

Wira wa hahu 3:6—5:1

Wira wa ne 5:2—6:3

Wira wa tsano 6:4—8:4

Wira wa sita 8:5–14

1

11:1 1 Afalume 4:32Wira mnono sana wa Selemani, kutsupa mawira gosi.

Wira wa kpwandza

Maneno ga mwanamwali

2Naanidonere na mromowe

mana mendzwaye ni nono kutsupa uchi wa zabibu

3Marashige gananukato,

dzinare rinanihamira dza viratu kungu nono ya marashi chigomwagika.

Ndiyo mana asichana anammendza.

4Nigbwira mkpwono huhende wangbwi!

Mfalume akaniphirika kpwakpwe chumbani.

Asichana

Hunahererwa kpwa ajili yenu

huna raha kpwa sababuyo ee, mfalume

kpwa kpweli mendzwayo i mtswano kutsupa uchi wa zabibu.

Ni sawa asichana kukumendza.

Maneno ga mwanamwali kpwa asichana

5Mwi achetu a Jerusalemu,

mimi myawenu dzagbwe ni mwiru, ela ni mnono

dzagbwe ni mwiru dza mahema kula Kedari

au paziya za mahema ga Selemani.

6Msinilole sana kpwa sababu ya wiru wangu

dzuwa ndiro chirohenda ngozi yangu ikale hivi.

Mana enehu a chilume anireyera,

achinishurutisha kutundza minda ya mizabibu.

Nami nchishindwa kutundza munda wangu wa mizabibu.

7Niambira uwe wangu wa moyoni,

go mangʼondzigo undagarisaphi rero?

Undagatindizha kuphi dzuwa ra mutsi?

Niambira sedze nkaonekana kuyeya kahi za arisa ayao.

Maneno ga mlume

8We mchetu mnono kuriko osi, napho kumanya

lunga ro gurufu ra mangʼondzi na mbuzi

na urise ana mbuzio phephi na mahema ga arisa.

9Wende wangu, uwe u wa samani na u mnono,

dza farasi mchetu kahi za farasi alume a kuvweha magari ga Farao.

10Mafundago mmanono na vipuli uchivyovwala vikakuajira,

na singoyo nono ikaajirwa ni mkpwufu uchiovwala.

11Hundakutengezera mikufu ya zahabu,

ichiyodonwa na feza.

Maneno ga mwanamwali

12Wakati mfalume akasagala phakpwe kochini,

marashi gangu ga narido gananukato kosi.

13Naye wende wangu ni dza chikoba cha manemane

kahi-kahi ya nyaho zangu.

14Wende wangu ni dza viluwa chivyobumuka

kpwenye minda ya mizabibu ya Eni-Gedi.

Maneno ga mlume

15Lola, wende wangu, urivyo mnono,

u mnono sana; matsogo ganapendeza dza ga njiya manga.

Maneno ga mwanamwali

16Wende wangu, uwe piya u mnono,

tsona u mnono haswa.

Na phatu phehu pha kudziambalaza phana nyasi mbitsi.

17Nguzo za nyumba yehu ni muhi uihwao muerezi,

na maphaluge ni ga miboreshi.

2

Maneno ga mwanamwali

1Mimi ni dza ruwa kahi ya maruwa ganjina kpwenye tsi ya kugbwa ya Sharoni,

dza ruwa ra toro ko deteni.

Maneno ga mlume

2Dza ruwa ra toro kahi za miya,

ndivyo arivyo wende wangu kahi ya asichana ayae.

Maneno ga mwanamwali

3Dza mtofaa kahi ya mihi ya tsakani,

ndivyo arivyo wende wangu kahi za avulana ayae.

Naonato kusagala phakpwe pephoni na kurya matundage ga mtswano.

4Waniphirika kpwakpwe nyumbani kpwenye sharee,

achinibwiningiza na mahaba.

5Nimvunisani na zabibu za kuuma,

niburudishani na matofaa mana mahaba gananiolaga!

6Mkpwonowe wa kumotso u tsini ya chitswa changu,

na mkpwonowe wa kulume unaniphaphasa.

7Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kpwa kuhadza chiphala na kulungu a hiko weruni

kukala tamundalamusa wala kugondomola mkpwatyo

hadi wakatiwe ufike.

Wira wa phiri

Maneno ga mwanamwali

8Nasikira raka ra wende wangu,

lola, hiyu aredza

anaambuka myango na kuteremuka vidzangoni mairo.

9Wende wangu ana mairo dza chiphala ama chidzisa.

Lola! Hiye aimire nyuma ya ukuta wehu,

anatsungurira na dirishani

anatsungurira kutsupira paziya ya kulangala.

10Wende wangu wagomba nami achiniamba,

“Unuka, wende wangu,

wangu uriye mnono, ndzo huphiye vyehu!

11Mana lola, minga ya mwaka ikasira

mvula ikatsupa.

12Maruwa gakabumula chila phatu,

wakati wa kuimba ukafika

na sauti za njiya zinasikirika kosi kpwenye tsi yehu.

13Mitini ina vidaka

na maruwa ga mizabibu ganagobumuka ganatuluza kungu nono.

Unuka, wende wangu,

wangu uriye mnono, ndzo huphiye vyehu!

14Aa njiya wangu, udzifwitsaye kpwenye panga za mawe

hebu nione usoo mnono.

Hebu nisikire rakaro ra kuvutiya

mana rakaro rinapendeza na usoo ni mnono.

15Hugbwirireni madiya mbewa, haswa mbewa adide-adide

kabila taadzangbwebananga minda yehu ya mizabibu

ibumulayo maruwa.”

Maneno ga mwanamwali

16Wende wangu ni wangu, nami ni wakpwe

iye nkurisa mifugoye kahi za matoro,

17hadi dzuwa ritswe na vivuri-vuri viangamike.

Uya mairo dza chiphala wende wangu,

dza chidzisa kpwenye mavoromoko ga myango.

3

Maneno ga mwanamwali

1Usiku phangu chitandani

námuaza iye wangu wa moyoni.

Námuaza ela kedzere.

2Ndipho nchiamba, “Godza ntuluke, nkamuendze mo mudzini,

mo barabarani na kpwenye bustani.”

Námuendza ela simphahire.

3Asikari arindao mudzi aniona

wakati anazunguluka kuhenda kazi yao,

nchiauza, “Mkamuona ye wangu wa moyoni?”

4Nriphorichana nao tu,

námuona iye wangu wa moyoni.

Námgbwira ngingingi wala siyamtsuhula

hadi nriphomreha nyumbani mwa mayo,

nyumba nriyovyalwa.

5Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kpwa kuhadza chiphala na kulungu a hiko weruni

kukala tamundalamusa wala kugondomola mkpwatyo

hadi wakatiwe ufike.

Wira wa hahu — wira wa harusi

Maneno ga mwanamwali

6Ni ani yuya edzaye kula jangbwani?

Ambaye anaonekana dza ingu ra mosi rinarounuka,

rinaronukia manemane na ubani

phamwenga na chila aina ya manukato garehwago ni achuuzi.

7Lolani, ni Selemani anarehwa

akaunulwa dzulu kpwenye kochire chiropambwa na mapaziya,

masujaa mirongo sita akamzunguluka,

Aiziraeli amanyao viha.

8Osi anamanya kuhumira upanga

na ujuzi wa kupigana viha.

Chila mmwenga ana upangawe chibiruni

kumrinda mfalume na uvamizi wa usiku.

9Mfalume Selemani watengezerwa kochi ra kutsukurirwa,

richipambwa na paziya

ratengezwa na mihi minono kula Lebanoni.

10Mihi ya kutsukurira ro kochi yapakpwa feza,

phatu pha kugandamira phapakpwa zahabu.

Mitoye ya kusagarira yakala ya rangi ya zambarau,

na himo ndani muchikala mukapambwa marembo ga kupendeza

ni asichana a Jerusalemu.

11Tulukani, mwi asichana a Sayuni,

mwedze mlole mfalume Selemani,

akavwala tadzi ariyovwikpwa ni nine

siku ya arusiye,

siku yohamira sana moyowe.

4

Maneno ga mlume

1Aa, u mnono wende wangu! Aa u mnono!

Matsogo ni dza ga njiya

unapholola kula ndani ya mtandiyoo wa kulangala.

Nyerezo ni nyiru na zikatserera mafuzini

dza chaa cha mbuzi chitsereravyo mavoromoko ga Giliadi.

2Menogo ni mereru dza mangʼondzi mereru

galago kunyolwani na kuogeswa,

chila mwenga rina patsaye,

na taphana hata mwenga ambaro rangʼoka.

3Madomogo ni dza chitambaa cha rangi ya kundu.

Na mromoo, ukaajiza.

Mafundago ni dza cheche mbiri za komamanga

ndani ya mtandiyoo.

4Singoyo ilaini na ichidengelesa dza mnara wa Daudi

na mkpwufuo ni dza ngao elufu mwenga za masujaa

chizotsomekpwa kpwenye nyo mnara.

5Nyahozo ni dza ana airi a chiphala,

Viphala vya patsa vinavyorisa kahi ya matoro.

6Kabila takudzangbwecha na jiza kuuka,

ndafika mwangoo uchioodzala manemane

na kpwenye chidzango cha ubani.

7Chila chitu kukuhusu nchinono, wende wangu;

unonoo tauna ila.

8Nahuuke Lebanoni wende wangu,

nahuuke Lebanoni.

Tserera kula chirere cha mwango Amana,

kula chirere cha mwango Seniri yani Herimoni.

Uka hiko kuriko na panga za simba

na mafwitso ga matsui.

9Mwenehu mchetu, wende wangu, moyo wangu ukaumala.

Ukaumala kpwa kunilola limwenga tu,

ukanimala kpwa mkpwufu mmwenga uchiovwala.

10Mendzwayo i mtswano mwenehu, wende wangu!

Mendzwayo ni nono kuriko uchi wa zabibu,

na harufuyo ya manukato ni nono kuriko aina zosi za vilungo.

11Aa! Wende wangu, madomogo ga mtswano,

maziya na asali i mwako lilimini,

na kungu nono ya nguwozo ni dza ya Lebanoni.

12Mwenehu mchetu, wende wangu,

ni munda uriozungulusirwa lichigo,

pula ya madzi ichiyozibwa.

13Uwe u munda wa mikomamanga,

phamwenga na chila aina ya matunda ga mtswano, hina na narido,

14narido na zafarani, mchai na mdalasini,

na mihi yosi ilavyayo ubani, manemane na udi,

na vilungo vyosi vinukavyo vinono.

15Uwe u pula za madzi himo mindani,

chisima cha madzi gajerago,

kula myango ya Lebanoni.

Maneno ga mwanamwali

16Phepho zuka kula vurini, phepho kula mwakani ndzo.

Naripige kutsupira munda wangu,

ili ritsukule kungu ya vilungo.

Richa wende wangu edze mundani

ili arye matunda manono.

5

Maneno ga mlume

1Nredza kpwangu mundani,

mwenehu mchetu, wende wangu.

Nikakusanya manemane phamwenga na vilungo vyangu,

nikarya phalala ra asali yangu ya mtswano, nkanwa uchi wangu wa zabibu na maziya gangu.

Maneno ga asichana

Toshekani na mendzwa!

Mnaomendzana, nwani sana mendzwa.

Inweni kukolwa!

Wira wa ne

Maneno ga mwanamwali

2Kala nrere, ela moyo wangu uchikala matso.

Nchisikira wende wangu anabisha hodi mryangoni.

Maneno ga mlume

“Nivugurira, mwenehu mchetu, wende wangu,

njiya wangu, wangu ambaye kuna ila.

Mana chitswa changu chinadoda manena,

na nyere zangu zinazizima kpwa sababu ya guro ra usiku.”

Maneno ga mwanamwali

3“Nkavula kare vwazi rangu,

kpwa nini nrivwale tsona?

Nkasinga magulu,

dze, niuye kugatiya mtsanga?”

4Wende wangu watiya mkpwonowe kuriko na tumbuu ya mryango,

nao moyo wangu uchidunda kpwa ajiliye.

5Náunuka nimvugurire wende wangu,

nayo mikono yangu kala inadoda manemane,

nriphogbwira tumbuu ya mryango.

6Nchimvugurira wende wangu,

ela wende wangu kala akagaluka na kuuka,

moyo wangu uchikata tamaa ariphouka,

nchimuendza, ela simuonere,

nchimuiha, ela kayaihika.

7Asikari arindao mudzi ariphokala anazunguluka aniona,

achinipiga achinilumiza,

hinyo arindao kuta anifuta mtandiyo wangu.

8Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kukala muchimuona wende wangu,

mundamuambira kukala ni mnyonje kpwa mendzwa.

Maneno ga asichana

9We mchetu mnono kuriko osi,

ni utu wani unaomuhenda wendeo kukala muhimu kuriko alume anjina?

Ni utu wani unaomuhenda wendeo akale tafwauti na ayae,

hata huambire huape dza hivi?

Maneno ga mwanamwali

10Wende wangu ni mnono,

nawe unaweza kumtafwautisha kahi ya atu elufu kumi anjina.

11Usowe waumbika vinono dza zahabu swafi.

Nyereze ni za likophya, nyiru pipipi dza nyoya za kunguru.

12Matsoge ni dza ga njiya achioima kanda-kanda ya vidzuho vya madzi,

njiya ereru dza maziya, asegereo kanda-kanda ya go madzi.

13Mafundage ni dza munda

uphandwao vilungo vinukavyo vinono.

Madomoge ni dza matoro,

chigotiywa manukato ga manemane.

14Mikonoye ni dza nguzo za zahabu,

zirizoimiswa na mawe ga samani.

Mwiriwe ni mnono dza pembe za ndzovu

zodonwa na yakuti ya rangi ya buluu.

15Maguluge ni dza nguzo za marumaru,

zoimiswa kpwenye misingi ya zahabu.

Na umbore ni dza Lebanoni,

ni nono dza mihi ya mierezi.

16Manenoge ga mtswano,

na chila chitu kumuhusu chinavutiya.

Hivi ndivyo wende wangu na msena wangu arivyo,

mwimwi achetu a Jerusalemu.

6

Asena a mwanamwali

1We mchetu mnono kuriko achetu osi,

wendeo akaphiyaphi?

Akagbwira njira iphi?

Huambire ili hukuterye kumuendza.

Maneno ga mwanamwali

2Wende wangu akatserera kpwakpwe mundani,

phatu ambapho vilungo vinakuzwa.

Acharisa mangʼondzige,

na kutsola-tsola matoro.

3Mimi ni wa wende wangu, naye ni wangu;

iye nkurisa mifugoye kahi za matoro.

Wira wa tsano

Maneno ga mlume

4Wende wangu, uwe u mnono dza mudzi wa chifalume wa Tirisa,

u mnono dza Jerusalemu,

uwe unavutiya dza anajeshi chiogbwira bendera.

5Galuza matsogo usinilole, usinilole dza hivyo,

mana gananivutiya.

Nyerezo zikatserera mafuzini

dza chaa cha mbuzi chitsereravyo mavoromoko ga Giliadi.

6Menogo ni mereru dza mangʼondzi mereru,

galago kunyolwani na kuogeswani.

Chila mwenga rina patsaye,

napho taphana hata mwenga ambaro rangʼoka.

7Mafundago ni dza cheche mbiri za komamanga,

ndani ya mtandiyoo.

8Kunaweza kukala Malikia mirongo sita,

anachetu mirongo minane

na asichana anji ambao taadzangbwelólwa asioolangika!

9Ela njiya wangu a kamili, iye ni wa chimacheye.

Iye ni mwana mchetu wa macheye kpwa nine,

ndiye chipendzi cha ye ariyemvyala.

Asichana amuona nao achiamba,

“Lolani arivyojaliwa!”

Malikia na anachetu piya alika unonowe.

10Ni ani yuno mchetu mnono anayengʼala dza kombezi,

mnono dza mwezi, swafi dza mwanga wa dzuwa,

anayevutiya dza anajeshi chiogbwira bendera?

11Nátserera hadi munda ambao mihi ya matunda nkumera

kpwendalola maruwa hiko deteni,

kpwendalola ichikala mizaituni ikafundula makodza,

na ichikala mikomamanga ikabumula maruwa.

12Kabila ya kudzimanya,

maazo gangu ganiphirika ndani ya gari ra kuvwehwa ni farasi ra chifahari

phephi na ye wangu yetukuka.6:12 Mana ya chifungu hichi taiwazi Chieburania.

13Uya, uya, uwe msichana kula Shulamu,

uya, uya ili hulole unonoo.6:13 Chifungu hichi tachiwazi Chieburania.

Kpwa utu wani mnalonda kumlola ye msichana kula Shulamu

kadiri anavyotsapa kahi-kahi ya mikungo miiri ya avwinadzi?

7

Maneno ga mlume

1Magulugo ni manono uchivwala virahu,

uwe mwana wa Malikia.

Nyongazo zichidengelesa dza mawe ga samani,

kazi ya fundi mangungu.

2Tovuyo ni dza chibakuli cha mviringo, naaza chisisire uchi siku zosi.

Ndaniyo ni dza chitsuri cha nganu

ichiyozungulukpwa ni matoro.

3Nyahozo ni dza ana airi a chiphala,

viphala vya patsa.

4Singoyo yagoloka dza mnara wa pembe za ndzovu.

Matsogo ganangʼala dza vidibwa vya madzi ga Heshiboni,

virivyo kanda-kanda ya ryango riihwaro Bathi-Rabimu.

Pulayo yaima dza mnara wa Lebanoni,

mnara ulolao uphande wa Damasikasi.

5Chitswacho chaima dza mwango Karimeli.

Nyerezo nyire, nyiru na za kunyinyiha

hata mfalume anahamirwa ni unonowe.

6Aa, u mnono wende wangu,

unanihamira, uwe nikumendzaye!

7Uwe umboro ni ra kupendeza dza mtende.

Na nyahozo ni dza chendze cha matundage.

8Nami nadziambira, “Ndaupanda nyo mtende

ili nifikire vyendzevye.”

Nyahozo nazinikarire mtswano dza zabibu,

uphuyeo uninukireto dza matofaa.

9Madonerigo ganahama dza uchi wa mtswano.

Maneno ga mwanamwali

Uchi uho naumuinjire wende wangu,

ujere phakpwe madomoni hadi menoni.

10Mimi ni wa wende wangu,

naye hamuye kulu ni mimi.

11Ndzo huphiye kondze ya mudzi, wende wangu.

Huphiye hukalale ko vidzidzini.

12Hundalamuka ligundzu huphiye kpwenye minda ya mizabibu

hukalole ichikala mizaituni ikafundula makodza matsanga,

na hukaone ichikala mikomamanga ikabumula maruwa.

Hiko ndakupha mendzwa yangu.

13Mitungudza inatuluza kungu nono,

na phehu miryangoni phana chila aina ya matunda manono,

maphya na ga kare,

ambago nkakuandazira uwe, wende wangu.

8

Maneno ga mwanamwali

1Kalapho u mwenehu wa chilume,

mmwenga wa nyumba yehu,

phahi ningekudonera chingʼangʼa

na takungekala na mutu wa kuhuoloha na chala cha lawama.

2Ningekuhala na kukulongoza kuphiya nyumbani kpwa mayo,

hadi chumbani kpwa ye yenivyala,

na kuko ningekupha uchi wangu wa zabibu uchiotiywa vilungo,

uchi wa makomamanga gangu.

3Mkpwonoo wa kumotso ungekala tsini ya chitswa changu,

na mkpwonoo wa kulume unaniphaphasa.

4Niapirani mwimwi achetu a Jerusalemu,

kukala tamundalamusa wala kugondomola mkpwatyo

hadi wakatiwe ufike.

Wira wa sita

Asichana a Jerusalemu

5Ni ani yuya edzaye kula weruni,

achiyegadzamira wendewe?

Maneno ga mwanamwali

Phapho kolo ya mtofaa nakulamusa,

phapho ambapho mayoo wakala na utsungu wa kudzivugula,

phapho ambapho mayoo wakuvyala.

6Andika dzina rangu phako moyoni,

dzirinde kpwa sababu yangu tu,

mana mendzwa ina nguvu dza nguvu za chifo!

Wivu ni mkali dza kuzimu,

nao unaaka dza moho mkali

na ukaliwe ni wa kuolaga.

7Ela vidzuho vya madzi taviweza kuzimya moho wa mendzwa,

hata myuho mikulu taiweza kuuzimya.

Ichikala mutu angehumira maliye yosi kugula mendzwa,

atu angemʼbera tsetsetse!

Ndugu a chilume a Mwanamwali

8Huna mwenehu wehu mchetu,

ambaye bado kadzangbwemera nyaho.

Hundamuhenderani mwenehu wehu,

ndiphokpwedzaposwa?

9Ichikala ye mwenye ni ukuta,

hundampamba dza minara ya feza.

Ela achikala ni ryango,

phahi hundamrinda na mbao za muerezi.

Maneno ga mwanamwali

10Mimi nákala dza ukuta,

na nyaho zangu kala zikaima dza minara!

Kpwa hivyo wende wangu anaphonilola

anaphaha amani na anaona kukala nkatosheka.

11Selemani kala ana munda wa mizabibu hiko Baali-Hamoni,

ambao kala nkuukodi kpwa akurima.

Chila mmwenga kala nkuripha vipande elufu vya feza

bada ya kuvuna matunda gao.

12Munda wangu wa mizabibu ni wangu mwenye,

uwe Selemani kala na elufuzo za feza,

na chila anayetundza matundage

naasale na maganage mairi.

13Uwe usagalaye mundani,

ayangu anagodzera kusikira sautiyo,

ela mimi tu na nisikire rakaro!

Maneno ga mwanamwali

14Henda wangbwi, wende wangu,

mairo dza ga chiphala,

ama chidzisa,

dzulu ya vidzango ambako vilungo nkumera!