MARKƖ

MARKƖ

¹ A ŋa n’a a Yeezu Kɩrɩta, a Naaŋmɩn Bie, Yel-nʋ̃ɔ̀ tĩ. ² Bɛ sɛb ɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi sɛbɛ pʋɔ yel: «Nyɛ̃, a ɩ̃ nɩ-tona n’ɩ ŋan ɩ̃ tone a fʋ niŋé k’ʋʋ tɩ cɔbrɩ a fʋ sɔr.» ³ Nɩr kãw kɔkɔr cɩɩrɛ nɩ a wɛja-kpalɛ pʋɔ yere: «Nyɩ cɔbrɩ a Sore sɔr, nyɩ maalɩ a ʋ soli ƴãw k’a tori.» ⁴ Zã-Bati n’ʋ tɩ be a wɛja-kpalɛ pʋɔ hiere yere: «Nyɩ lɩɛbɩ a nyɩ ɩb ɛ de a suob, a Naaŋmɩn tʋ̃ɔ dɩ a nyɩ yel-bebe suur kʋ̀ nyɩ.» ⁵ A Zude tẽw lowr dem, nɩ a Zeruzalɛm tẽw dem za, tɩ cere nɩ a ʋ zie tɩ yere a bɛ yel-bebe, ɛ ʋ kʋ̀rɛ bɛ a suob a Zurdɛ̃ man kʋ̃ɔ pʋɔ. ⁶ A Zã mɩ́ tɩ su n nyɔ̃wmɛ̃ kɔblʋ kparʋ ɛ ’lẽ nɩ gán kpawr a sɩ̃ɛmɩ́; ʋ tɩ ’wɔbr ɩ sãsowe dɩrɛ nɩ mʋ̃ɔ pʋɔ sɩwr. ⁷ Ʋ tɩ hiere na yere kʋ̀rɛ a nɩbɛ: «A ʋlɩ sob nɛ na waar a ɩ̃ pùorí a, ʋ tɛr ɩ fãw zuo mɛ̃. Ɩ̃ mɩ̀ bɛ sɛwnɩ na dɔm ɛ cɛ̀r a ʋ nafawr bʋ̃-’leni bɛr ɛ. ⁸ Mãa a, kʋ̃ɔ n’a ɩ̃ kʋ̀ n nyɩ a suob, ɛ ʋl a, Vʋʋrʋ Sõw n’ʋ ʋ na kʋ̀ n nyɩ a suob.» ⁹ A alɩ bibie nɛ pʋɔ n’a a Yeezu tɩ yi a Galile tẽw Nazarɛtɩ, ɛ wa a Zã wa kʋ̀ ʋ a suob a Zurdɛ̃ man kʋ̃ɔ pʋɔ. ¹⁰ Ʋ na tɩ yire a kʋ̃ɔ pʋɔ daadaa lɛ a, ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ a salom ʋ tawr yuore, ɛ a Vʋʋrʋ Sõw siwr a ʋ zu mɛ̃ na-ŋmam a, ¹¹ ɛ kɔkɔr yi a salom zu yere: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a ɩ̃ Bi-nɔna za, ɩ̃ na nɔ̃w kaa ir a.» ¹² Daadaa lɛ, a Vʋʋrʋ Sõw cã n a Yeezu kpɛ n a wɛja-kpalɛ pʋɔ. ¹³ Ʋ tɩ be n a be bibie lɩz’a ayi, ɛ́ Sɩtaana bɛlɛ ʋ. Ʋlɛ nɩ wɛ-dʋn tɩ lãw na kpɩɛr, ɛ́ malkɩ mɩnɛ kaarɛ a ʋ zie. ¹⁴ Bɛ na wa nyɔw a Zã pàw baar a, a Yeezu tɩ wa n a Galile lowr wa hiere a Naaŋmɩn Yel-nʋ̃ɔ̀ yere nɩ: ¹⁵ «A daar ʋl a Naaŋmɩn na ƴãw a, ta na, a Naaŋmɩn-Naalʋ dɩb pɩɛl a: nyɩ lɩɛbɩ a nyɩ ɩb ɛ saw de a Yel-nʋ̃ɔ̀.» ¹⁶ Ʋ na tɩ cere lanɛ a Galile kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ a, ʋ nyɛ̃ nɩ Sɩmʋ̃ nɩ ʋ yɛb Ãdere bɛ lɔbr mɩ̃ɛ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ: zʋm-nyɔwrbɛ tɩ nɛ bɛ. ¹⁷ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «Nyɩ wa tuur mɛ̃, ɛ ɩ̃ na ɩ na nyɩ lɩɛb nɩ-nyɔwrbɛ.» ¹⁸ Daadaa lɛ, bɛ tɩ bɛr ɩ a bɛ mɩ̃ɛnɩ ɛ tu ʋ. ¹⁹ A Yeezu na tɩ cãa tɔl blã a, ʋ nyɛ̃ nɩ Zebede bi-dɛbr, Zakɩ nɩ a ʋ yɛb Zã, bɛ be a bɛ gbor pʋɔ maalɛ a bɛ mɩ̃ɛnɩ ƴãwn. ²⁰ Daadaa lɛ, ʋ tɩ bʋɔlɩ bɛ na. Bɛ tɩ bɛr ɩ a bɛ sãà Zebede nɩ a tõ-tõ-biir a gbor pʋɔ ɛ cen tɩ tu ʋ. ²¹ A Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ kpɛ n a Kafarnawɔm tẽw pʋɔ. A pɩɛnʋ-bibir na wa vɩɛrɛ wa baarɛ a, a Yeezu kpɛ n a bɛ puoru-dĩ̀ó tɩ kanɛ nɩ a nɩbɛ. ²² A ʋ kanʋ tɩ ɓãa bɛ nɩ nʋɔr; bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, nɩr na tɛr fãw a kanʋ tɩ n’a, ʋ bɛ tɩ kanɛ nɩ bɛ mɛ̃ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ a ɩ. ²³ Zɩ̃ kɛ kɔ̃tɔ̃-ìre kãw tɩ be n a be ŋmɩɛr cɛlsɩ yere nɩ: ²⁴ «Tɩɩm nɩ fʋ̃ʋ mɩ̀ bʋnʋ Nazarɛtɩ tẽw Yeezu u? A tɩ yele sãwfʋ ƴãw n’a fʋ wa kɛ̃! Ɩ̃ bãw fʋ na: a Naaŋmɩn Nɩ-sõw nɛ b!» ²⁵ A Yeezu tɩ tanɩ ʋ na yel: «Pàw a fʋ nʋɔr ɛ yi zaa a nɩr ŋa pʋɔ!» ²⁶ A kɔ̃tɔ̃-faa tɩ dam ɩ a nɩr ŋa yaga, ɛ cɩɩrɩ kpɛ̃w kpɛ̃w za ɛ yi zaa a ʋ pʋɔ. ²⁷ Pʋl-vʋ̃ɔ tɩ nyɔw nɩ a nɩbɛ za bɛ sowre taa yere nɩ: «Bʋ̃ʋ n’ɩ a a ŋa? Wul-paala n’ɩ a ŋa ʋ na wule nɩ fãw a! Ʋ dɩrɛ nɩ naalʋ a kɔ̃tɔ̃-faar tɛɛ za zu, ɛ a sawr a ʋ nʋɔr.» ²⁸ Daadaa lɛ, a Yeezu yúor tɩ yi n a Galile tẽw vuo za pʋɔ. ²⁹ Bɛ tɩ yi n a puoru-dĩ̀ó cen Sɩmʋ̃ nɩ Ãdere yir daadaa lɛ, bɛlɛ nɩ Zakɩ nɩ Zã. ³⁰ Zɩ̃ kɛ ƴã-tʋlʋ tɩ gaal ɩ a Sɩmʋ̃ dɩɛm-mã; pɛtɛlʋ lɛ, bɛ tɩ por ɩ a yúor kʋ̀ a Yeezu. ³¹ Ʋ tɩ taw na ta nyɔw ʋ nũú ʋ ìr, a ƴã-tʋlʋ baarɩ ɛ ʋ kaarɛ a bɛ zie. ³² A zaanʋɔra na wa ta a, a mʋ̃tɔ̃w kpɛ baarɩ a, bɛ tɛr ɩ a baalbɛ za nɩ a bɛlɩ dem za na ìre kɔ̃tɔmɛ a, wa n a Yeezu zie. ³³ A tẽw nɩbɛ za tɩ gbõ n taa a dɩ̃dɔr nʋɔr. ³⁴ A Yeezu tɩ sanɩ nɩ baalbɛ yaga na tɩ tɛr baal-pɛ-bʋʋrɛ za a, ɛ mɩ̀ diw kɔ̃tɔ̃-faar yaga bɛr a nɩbɛ zie. Ʋ bɛ tɩ saw a kɔ̃tɔ̃-faar ƴɛrɛ ɩ, a na faa tɩ bãw ʋ a ƴãw. ³⁵ A bio daarɩ, a Yeezu tɩ ìr ɩ zi-lige yi cen wɛja pʋɔ tɩ be a be puore. ³⁶ A Sɩmʋ̃ nɩ a ʋ taabɛ tɩ yi na nyɔw a ʋ bɔb. ³⁷ Bɛ na wa nyɛ̃ ʋ a, bɛ yel ʋ na: «A nɩbɛ za bɔbr fʋ na.» ³⁸ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «Nyɩ ɩ tɩ cen zi-yoru, a tẽ-kpɔwlɩ pʋɔ, ɩ̃ mɩ̀ tɩ hieri a Yel-nʋ̃ɔ̀ a be, al ƴãw n’a ɩ̃ wa.» ³⁹ Lɛ n’a ʋ tɩ cɔlɛ a Galile tẽw lowr za hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ a puoru-dìrú, diwr ɩ a kɔ̃tɔ̃-faar. ⁴⁰ Kɔ̃w kãw tɩ cen na tɩ páw a Yeezu, lo gbĩ dume a ʋ niŋé ɛ zɛlɛ ʋ yere nɩ: «Fʋ̃ʋ wa bɔbr a, fʋ na tʋ̃ɔ na ɩ ɩ̃ lɛb vɩɛl.» ⁴¹ Nɩbaalʋ tɩ kpɛ n a Yeezu, ʋ dɔl nũu tɔ n ʋ ɛ yel: «Ɩ̃ bɔbr a, lɛb vɩɛl.» ⁴² Pɛtɛlʋ lɛ, a ʋ kɔnʋ tɩ baar a, ɛ ʋ lɛb vɩɛl. ⁴³ Daadaa lɛ, a Yeezu tɩ nyɔw ʋ na yere. Ʋ tɩ diw ʋ na, ⁴⁴ ɛ yel ʋ: «Taa wa nãnɩ pore a yúor kʋ̀rɛ nɩr za ɩ, ɛ cɛ cen tɩ wul fʋ tʋɔra a bawr-maalɛ; ɛ́ fʋ na lɛb vɩɛl a, tɩr a bom ʋl a Mõyiir na ƴãw nʋɔr kɛ bɛ mɩ́ tɩr a, a na wul ɩ a nɩbɛ kɛ fʋ lɛb a vɩɛl.» ⁴⁵ Ɛ cɛ ʋ tɩ yire na wa baarɛ, ɛ nyɔw a yel ŋa hieri, ŋmɛ yaarɩ a ziir za. A na tɩ ɩ lɛ a, a Yeezu bɛ mɩ́ lɛ tɩ tʋ̃ɔ kpɛ tẽ-kpɛ̃ɛ kãw za pʋɔ cãàmɩ́ ɛ. Ʋ mɩ́ tɩ be n a wɛja pʋɔ, ɛ a nɩbɛ yire a ziir za waar a ʋ zie.

¹ Bibie a ŋa lɛ pùorí, a Yeezu tɩ lɛb a wa a Kafarnawɔm, ɛ a nɩbɛ tɩ wõ k’ʋʋ be n a yir. ² Zu-sɛbla tɩ gbõ n taa bɛ tɩ tɛr vuo ɩ, kɛ̀ arʋ zie bɛ tɩ cãa be ɩ, tɩ lãw nɩ a dɩ̃dɔr nʋɔr za, ɛ ʋ tɩ manɛ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ kʋ̀rɛ bɛ. ³ Nɩbɛ kãw tɩ wa tɛr ɩ gbɛr wa n a ʋ zie, ƴãw nɩbɛ anaar tuo. ⁴ A nɩbɛ na tɩ yãwmɛ̃ zuo bɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ ta a ʋ niŋé a, bɛ do n a gàrʋ́ tɩ puo sule a be a Yeezu na be a, ɛ tur a gbɛr bɛr ʋ siw nɩ a ʋ bʋ̃-gana. ⁵ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ a bɛ Naaŋmɩn-saw-deb a, ʋ yel ɩ a gbɛr: «Ɩ̃ bie e, a fʋ yel-bebe suur dɩ na.» ⁶ Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛ mɩnɛ na tɩ zɩ̃ a be a, tɩ tɩɛrɛ nɩ bɛ pʋɔ: ⁷ «Bʋnʋ ƴãw n’a a nɩr ŋa ƴɛrɛ a ŋa? Ʋ tʋʋr ɩ Naaŋmɩn zʋmɛ. Ãa n’ʋ na tʋ̃ɔ dɩ a yel-bebe suur, a bɛ ɩ Naaŋmɩn yõ?» ⁸ Daadaa lɛ, a Yeezu na tɩ tɩɛrɩ bãw a bɛ pʋ-tɩɛrʋ a, ʋ sowri bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ tɛr a tɩɛrʋ a ŋa taabɛ? ⁹ Abobe sob a ɩ mɔlɛ zuo: ɩ̃ na na yel a gbɛr: ‹A fʋ yel-bebe suur dɩ na a›, bɩɩ ɩ̃ na na yel ʋ: ‹Ìr ɓaw a fʋ bʋ̃-gana cere nɩ a›? ¹⁰ A na ɩ a ŋa a, nyɩ na bãw na kɛ a Nɩsaal Bie tɛr ɩ a yel-bebe suur dɩ-kʋ̀b fãw a tẽw zu ka.» Ɛ lɩɛb yel a gbɛr: ¹¹ «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ fʋ, ìr ɓaw a fʋ bʋ̃-gana kule nɩ a fʋ yir.» ¹² Ʋ tɩ ìr a ɓaw a ʋ bʋ̃-gana daadaa lɛ yi n a nɩbɛ za niŋé. A tɩ ɩ n nɔ-ɓãa-yel a bɛ zie, bɛ danɛ a Naaŋmɩn yere nɩ: «Tɩ bɛ dãw nyɛ̃ a a ŋa taabɛ ɩ.» ¹³ A Yeezu tɩ lɛb a yi cen a Galile kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr, ɛ́ nɩbɛ za tɩ zɔrɛ waar a ʋ zie ʋ wa nyɔw nɩ bɛ a wulu. ¹⁴ Ʋ na tɩ tɔlɛ a, ʋ nyɛ̃ nɩ Alfe bi-dɛb Levi ʋ zɩ̃ a zuru-yar-deb zie. Ʋ tɩ yel ʋ na: «Tuur mɛ̃.» Ʋ tɩ ìr a tu ʋ. ¹⁵ Al pùorí, a Yeezu tɩ kpɛ n a Levi yir tɩ dɩ. Zuru-yar-dierbɛ nɩ yel-bebe dem yaga tɩ lãw nɩ nɩ a Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ dɩrɛ; a nɩbɛ bɛ ŋa taabɛ na tɩ tuur ʋ a, tɩ sɩrɩ bɛ dɩ vuo ɩ. ¹⁶ A Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛl na ɩ Farizɩ̃ɛ mɩnɛ a, na tɩ nyɛ̃ a Yeezu ʋ lãw nɩ a yel-bebe dem nɩ a zuru-yar-dierbɛ dɩrɛ a, tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so ʋ lãw nɩ a zuru-yar-dierbɛ nɩ a yel-bebe dem dɩrɛ?» ¹⁷ A Yeezu na tɩ wõ a a, ʋ yel bɛ na: «Nɩ-kpɛn bɛ tɛr dɔwta yel-ɩra ɩ, baalbɛ nɛ bɛ tɛr ʋ yel-ɩra. Ɩ̃ sɩrɩ bɛ wa k’ɩ̃ɩ wa bʋɔlɩ nɩbɛ na tɩɛrɛ kɛ bɛ ɩ n nɩ-mɩn a ɩ, nɩbɛ na bãw kɛ bɛ ɩ n yel-bebe dem a bʋɔlʋ n’a ɩ̃ wa.» ¹⁸ Bibir kãw, a Zã po-tuurbɛ nɩ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ ìr a tɛr a mʋta-tuo. Lɛ n’a nɩbɛ bɛ mɩnɛ kãw tɩ wa sowri a Yeezu: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a Zã po-tuurbɛ nɩ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ po-tuurbɛ tɛr a mʋta-tuo, ɛ a fʋ̃ʋ po-tuurbɛ bɛl bɛ tɛr a mʋta-tuo?» ¹⁹ A Yeezu tɩ sɔw na yel bɛ: «Nyɩ tɩɛrɛ kɛ a dɛb-sãan na tʋ̃ɔ na cãa be a kul-taa cuw dem sɔgɔ, ɛ́ bɛ tɛr a mʋta-tuo bɩɩ? Lɛn daar za a dɛb-sãan na be a bɛ sɔgɔ a, bɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ tɛr a mʋta-tuo ɩ. ²⁰ Ɛ cɛ bio kãw na vɩɛ na, bɛ wa ír a dɛb-sãan a bɛ zie, a lɛn daar a, bɛ mɩ̀ na tɛr ɩ a mʋta-tuo. ²¹ Bɛ bɛ dãw de pɛn-paala ɓe n kpar-kʋra ɩ, alɛ bɛ ɩ lɛ, a pɛn-paala mɩ́ tawr ɩ a kpar-kʋra pɛn, a vʋɔr nɩ̃ɛ mɩ́ lɛb bãw yɛ̀lɩ̀. ²² Bɛ mɩ̀ bɛ dãw de divɛ̃ paala ƴãw wɔ-gbã-kore pʋɔ ɩ; alɛ bɛ ɩ lɛ a, a divɛ̃ mɩ́ pur ɩ a wɔ-gban bɛr, a divɛ̃ nɩ a wɔ-gban za wɛ. Divɛ̃ paala za nɩ ʋ wɔ-gbã-paalɛ.» ²³ Pɩɛnʋ-bibir kãw, a Yeezu tɩ tɔlɛ nɩ poru pʋɔ ka-bɩrmɛ̃ daar. A ʋ po-tuurbɛ tɩ ŋmarɛ nɩ a ci-zuru cere nɩ. ²⁴ Lɛ n’a a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ yel a Yeezu: «Nyɛ̃, bʋ̃ʋ n’ʋ so a fʋ po-tuurbɛ ɩrɛ bom nɛ na bɛ sɛw kɛ bɛ ɩrɛ a pɩɛnʋ-bibir a?» ²⁵ Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «Nyɩ bɛ dãw kanɩ a lɛ a Daviir na tɩ ɩ a ɩ? A lɛn daar a na tɩ fɛrɛ ʋ, ɛ kɔ̃ kpɩɛr ʋlɛ nɩ a ʋ taabɛ a ɩ? ²⁶ A lɛ ʋ na tɩ kpɛ a Ŋmɩn-yir pʋɔ, a lɛn daar a Abɩataar na tɩ ɩ a bawr-maal-kara a, de a dipɛ̃ al bɛ na mɩ́ bin a Sore niŋé a ’wɔb, ɛ mɩ̀ kʋ̀ a ʋ taabɛ bɛ ’wɔb a ɩ? Ɛ cɛ a dipɛ̃ a ŋa a, bawr-maalbɛ tɛwr nɛ bɛ tɩ tɛr sɔr kɛ bɛ mɩ́ ’wɔb a.» ²⁷ A Yeezu tɩ cãa na lɛ yel bɛ: «A pɩɛnʋ-bibir be n a nɩsaal maalʋ ƴãw, a nɩsaal bɛ n’ʋ be a pɩɛnʋ-bibir ƴãw ɛ. ²⁸ Lɛ so, a Nɩsaal Bie ɩ a pɩɛnʋ-bibir sòb.»

¹ A Yeezu tɩ lɛb a kpɛ a puoru-dĩ̀ó. Nũ-kũu sob kãw tɩ be n a be. ² A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ piwre nɩ a Yeezu, kɛ́ ʋlɛ wa sanɩ a nɩr ŋa a pɩɛnʋ-bibir a, bɛ̃ɛ tɛr ɩ ʋ ƴɛrʋ. ³ A Yeezu tɩ yel ɩ a nũ-kũu sob: «Ìr wa a sɔwlɩsɔw ka.» ⁴ Al pùorí ʋ yel bɛ: «Sɔr be n be kɛ bɛ maalɩ yel-vla bɩɩ bɛ maalɩ yel-faa a pɩɛnʋ-bibir bɩɩ? Bɛ́ faa nɩr bɩɩ bɛ kʋ́ ʋ? » Ɛ cɛ bɛ tɩ zɩ̃ n gbili. ⁵ A bɛ mimi-kõw tɩ ɩ ʋ nɩ kpɩɛrʋ yaga, ʋ nyɛ̃ suur jɩɛlɩ bɛ kʋlʋlʋ, ɛ yel a nũ-kũu sob nɛ: «Dɔl a nũu.» Ʋ tɩ dɔl a, ɛ a nũu sanɩ. ⁶ Bɛ na tɩ yi a puoru-dĩ̀ó a, a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Erɔdɩ nɩbɛ tɩ wõ n taa daadaa lɛ, a lɛ bɛ na na ɩ kʋ́ a Yeezu a. ⁷ A Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ yi n a be ɛ cen a Galile kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr, ɛ́ nɩ-yaga yaga tɩ tu ʋ. Bɛ tɩ yi n a Galile nɩ Zude, ⁸ nɩ Zeruzalɛm nɩ Idume lowr, nɩ Zurdɛ̃ man gãwn tẽw, nɩ a Tɩ́ɩ̀r nɩ Sɩdɔ̃ ten, ɛ wa a ʋ zie, bɛ na tɩ wõ a yele al za ʋ na maalɛ a ƴãw. ⁹ A Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ kɛ́ bɛ cɔbrɩ gbor bile ʋ pɩɛlɩ, a zu-sɛbla nãá wa nɛbr ʋ a ƴãw. ¹⁰ Ʋ tɩ sanɩ nɩ baalbɛ yaga, lɛ so ŋa za na mɩ́ tɩ tɛr wʋlʋ a, mɩ́ tɩ zɔrɛ waar k’ʋʋ wa tɔ ʋ. ¹¹ A kɔ̃tɔ̃-faar na mɩ́ tɩ nyɛ̃ ʋ a, a mɩ́ lo na gbĩ dume a ʋ pile ɛ cɩɩrɛ yere nɩ: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a Naaŋmɩn Bie.» ¹² Ɛ cɛ ʋ mɩ́ tɩ tanɩ a na yere nɩ k’aa ta ɩ a nɩbɛ bãw kɛ ʋlɛ n’ʋ ɛ. ¹³ A al pùorí, a Yeezu tɩ do n tãw zu ɛ bʋɔlɩ a bɛlɩ dem ʋ na bɔbr a, bɛ wa a ʋ zie. ¹⁴ Lɛ n’a ʋ tɩ zɩɩlɩ a nɩbɛ pie nɩ ayi lãw, ʋ na por a yúor kɛ Nɩ-toni a. Ʋ tɩ ɩ n a ŋa kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ be a ʋ zie, ʋʋ tõ bɛ bɛ tɩ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀, ¹⁵ tɛr ɩ a kɔ̃tɔmɛ diw-bɛrʋ fãw. ¹⁶ A Pie-nɩ-ayi bɛl ʋ na zɩɩlɩ a n’ɩ bɛ ŋa: Sɩmʋ̃, ʋ na por a yúor kɛ Pɩɛr a, ¹⁷ Zebede bi-dɛbr Zakɩ nɩ a ʋ yɛb Zã, ʋ na por kɛ «Boanɛgɛsɩ» a, a pɛr lɛ kɛ saa bibiir, ¹⁸ Ãdere, Filib, Batelemi, Matie, Toma, Alfe bi-dɛb Zakɩ, Tade, Sɩmʋ̃ Zelɔtɩ, pãa de nɩ ¹⁹ a Zuda Ɩsɩkarɩɔtɩ, a ʋl na wa mɩl a Yeezu nyɔw tɩr a. ²⁰ A Yeezu tɩ lɛb a wa a yir. A nɩbɛ tɩ lɛb a maal gbõ taa yaga tɩ zuo, a bɛ tɩ tɛr bɛ bʋ̃-dɩrɩ dɩb mɩ̀ ɛ. ²¹ A ʋ yir dem na wa wõ a a, bɛ cen na kɛ bɛ tɩ tɛr ʋ, bɛ tɩ yere na: «A ʋ zu dam a!» ²² A Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛl na tɩ yi a Zeruzalɛm wa a, tɩ yere na: «A kɔ̃tɔ̃-nãà Bɛlɩzebul n’ʋ ìre ʋ!» Nɩ kɛ: «A kɔ̃tɔmɛ nãà fãw n’a ʋ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ.» ²³ A Yeezu tɩ bʋɔlɩ bɛ na wa lɔbr zʋkpaɩ kʋ̀rɛ bɛ yere nɩ: «Ŋmɩŋmɩn n’a Sɩtaana na tʋ̃ɔ lɛ ŋmɛlɩ diwr Sɩtaana? ²⁴ Tẽw kãw nãà nɩbɛ wa bʋ́r lɛ ŋmɛlɩ zɛbr taa a, a tẽw nɛ naalʋ na lo na. ²⁵ Ɛ yi-been nɩbɛ wa lɛ ŋmɛlɩ zɛbr taa a, a yir nɛ na lo na. ²⁶ Sɩtaana wa lɛ ŋmɛlɩ zɛbr ɩ ʋ tʋɔra a, ʋlɛ wa bʋ́r ʋ tʋɔra ziir ayi a, ʋ na lo na, a ʋ yele baar a. ²⁷ Nɩr kʋ̃ tʋ̃ɔ kpɛ gãdaa yir wob a ʋ bome, ʋlɛ bɛ wa dãw nyɔw ʋ ’lẽ baarɩ a ɩ; ʋlɛ wa ɩ a lɛ baar a n’a, ʋ pãa na tʋ̃ɔ wob a ʋ yir bome za. ²⁸ Sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ, bɛ na dɩ n a nɩsaalbɛ yel-bebe za suur kʋ̀ bɛ, lãw nɩ a zʋmɛ al za bɛ nãà wa tʋ a Naaŋmɩn a. ²⁹ Ɛ cɛ, ʋlɩ sob nãà wa tʋ a Vʋʋrʋ Sõw zʋmɛ a, ʋ kʋ̃ páw a ʋ yel-bebe suur dɩ-kʋ̀b towtow ɛ, a ʋ yel-bier bɛ tɛr baarʋ daar ɛ.» ³⁰ Bɛ na tɩ yel kɛ kɔ̃tɔ̃-faa kãw n’ʋ ìre ʋ a n’a so ʋ ƴɛr a a ŋa. ³¹ A Yeezu mã nɩ a ʋ yɛbr tɩ ta na ar yẽw, ɛ tõ kɛ́ bɛ bʋɔl ʋ. ³² Nɩ-yaga tɩ zɩ̃ na viiri koli ʋ, ɛ́ bɛ wa yel ʋ: «Alɛ! A fʋ mã nɩ a fʋ yɛbr nɩ a fʋ yeepuuli nɛ bɛ be yẽw sowre fʋ.» ³³ Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «Ãa n’ɩ a ɩ̃ mã, ɛ tẽbowle n’ɩ a ɩ̃ yɛbr?» ³⁴ Al pùorí, ʋ tɩ jɩr ɩ a nɩbɛ za na zɩ̃ viiri koli ʋ a, ɛ yel: «Nyɛ̃ a ɩ̃ mã nɩ a ɩ̃ yɛbr. ³⁵ Sob nɛ za na maalɛ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ a, ʋlɛ n’ɩ a ɩ̃ yɛb, ɩ̃ yeepuule nɩ ɩ̃ mã.»

¹ A Yeezu tɩ lɛb a maal nyɔw a nɩbɛ wulu a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr. Zu-sɛbla tɩ gbõ n taa a ʋ zie bɛ dɩ vuo ɩ, a tɩ fɛr k’ʋ kpɛ zɩ̃ gbor pʋɔ a kʋ̃ɔ̀mɩ́ ɛ a nɩbɛ be a tẽsɔw, a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr. ² Ʋ tɩ lɔbr ɩ zʋkpaɩ wule nɩ bɛ yele yaga. Ʋ tɩ yere nɩ a ŋa kʋ̀rɛ bɛ a ʋ wulu pʋɔ: ³ «Nyɩ bɛrɛ wone vla. A bʋ̀r-bʋ̀rɛ tɩ yi na k’ʋʋ tɩ bʋ̀r. ⁴ Zɩ̃ kɛ ʋ na tɩ bʋ̀rɛ a, a bʋ̃-bie a mɩnɛ tɩ lo n sɔr nʋɔr, lili siw dɩ a za. ⁵ Bʋ̃-bie a mɩnɛ mɩ̀ tɩ lo n zi-wɔ̃cɔ pʋɔ, be tẽ-buwr na bɛ saalɩ a; a bʋ̃-bie tɩ bul ɩ daadaa lɛ, a tanɛ na bɛ tɩ yãwmɛ̃ a ƴãw. ⁶ Ɛ cɛ a mʋ̃tɔ̃w na wa do a, ʋ dɩ n a bʋ̃-bule, ɛ a na bɛ tɩ tɛ nyɩgɛ siw a, a ko. ⁷ A bʋ̃-bie a mɩnɛ mɩ̀ tɩ lo n gʋʋr pʋɔ, a gʋʋr ìr fɩɩr a kʋ́, a bɛ tʋ̃ɔ wɔ̃ ɩ. ⁸ A bʋ̃-bie a mɩnɛ tɩ lo n tẽsɔw-vla pʋɔ, bul kɛrɩ ɛ wɔ̃: a kãw bʋ̃-bie lɩzɛr nɩ pie, a kãw lɩz’a ata, a kãw kʋba.» ⁹ A Yeezu tɩ yere na: «Sob na tɛr tobe bɛr-wob ƴãw a, ʋ bɛrɛ wone.» ¹⁰ A Yeezu na wa taw yi pùor baar a, a bɛl na mɩ́ tɩ tuur ʋ a, nɩ a ʋ Nɩ-toni pie nɩ ayi tɩ sowr ʋ nɩ a zʋkpaɩ ʋ na lɔbr a pɛr. ¹¹ Ʋ tɩ sɔw na yel bɛ: «A nyɩɩm a, bɛ wul nyɩ na nyɩ bãw a Naaŋmɩn-Naalʋ yel-sɔwla; ɛ cɛ a bɛl na cɛ a zie a, a za mɩ́ ɩ n zʋkpaɩ, ¹² kɛ́ bɛ mɩ́ jɩrɛ ɛ ta nyɛ̃ bom ɛ, kɛ́ bɛ mɩ́ wone ɛ ta bãw a pɛr ɛ, bɛ nãà mab a lɩɛbɩ a bɛ ɩb ɛ̀ Naaŋmɩn dɩ a bɛ yel-bebe suur kʋ̀ bɛ.» ¹³ Al pùorí, a Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Nyɩ bɛ bãw a zʋkpar ŋa pɛr ɛ? Ɛ ŋmɩŋmɩn n’a nyɩ na bãw a zʋkpaɩ al za na cɛ a pɛr? ¹⁴ A bʋ̀r-bʋ̀rɛ bʋ̀rɛ nɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ. ¹⁵ A nɩbɛ bɛ mɩnɛ n’ɩ a sɔr nʋɔr be bɛ na bʋ̀r a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a: bɛlɛ wa wone ʋ wa baarɛ a, a Sɩtaana mɩ́ wa na wa ír a ƴɛrʋ bɛ na bʋ̀r a bɛ pʋ̃ɔmɩ́ a. ¹⁶ Bɛ mɩnɛ n’ɩ a bʋ̃-bie al na bʋ̀r a zi-wɔ̃cɔ pʋɔ a: bɛ mɩ́ wõ n a Naaŋmɩn ƴɛrʋ ɛ saw de daadaa lɛ nɩ nʋ̃ɔ̀. ¹⁷ Ɛ cɛ bɛ bɛ mɩ́ bɛr ʋ ʋ tɛ nyɩgɛ a bɛ pʋɔ ɩ, a bɛ tɩɛrʋ bɛ mɩ́ yaa kɛ lɩɛbɩ ɛ. A Naaŋmɩn ƴɛrʋ wa waar ɩ kpɩɛrʋ bɩɩ dɔwrʋ a, bɛ mɩ́ faa na lo daadaa lɛ. ¹⁸ Bɛ mɩnɛ mɩ̀ cãa n’ɩ a bʋ̃-bie al na bʋ̀r a gʋʋr pʋɔ a: bɛ wõ n a Naaŋmɩn ƴɛrʋ, ¹⁹ ɛ cɛ a tẽw zu yele, a naalʋ bɛlʋ nɩ a bʋ̃-bɔbrɩ mɩ́ kpɛ n a bɛ socie pʋɔ fɩɩrɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ kʋ́, ʋ bɛ tʋ̃ɔ wɔ̃ ɩ. ²⁰ A nɩbɛ bɛ mɩnɛ pãa mɩ̀ ɩ n a bʋ̃-bie al na bʋ̀r a tẽsɔw-vla pʋɔ a; bɛ mɩ́ wõ n a Naaŋmɩn ƴɛrʋ ɛ saw de, ɛ wɔ̃ wɔ̃mɛ: bɛ ŋa lɩzɛr nɩ pie, bɛ ŋa lɩz’a ata, bɛ ŋa kʋba.» ²¹ A Yeezu tɩ yere na kʋ̀rɛ bɛ: «Ãa dãw tɔ̃w fɩ̃tɩlɛ ɛ de gara vɔblɩ pàw, bɩɩ de su gado pile? Bɛ bɛ tʋ̃ɔ mɩ́ dɔwl ʋ kpul zu ɛ! Fɩ̃tɩlɛ na dɔwlɩ kpul zu a (4.21). ²² Yel-sɔwla za bɛ ka be bɛ kʋ̃ʋ wa bãw ɛ, ɛ bom za bɛ be be sɔwlɩ kʋ̃ʋ wa yi cãàmɩ́ ɛ. ²³ Nɩr wa tɛr tobe bɛr-wob ƴãw a, ʋ bɛrɛ wone.» ²⁴ Ʋ tɩ cãa na yere kʋ̀rɛ bɛ: «Nyɩ maal ɩrɛ a yele nyɩ na mɩ́ wone a ƴãw: a bʋ̃-mána ʋl nyɩ na tɛr manɛ nɩ a, ʋlɛ n’ʋ bɛ mɩ́ na manɩ nɩ kʋ̀ nyɩ, ɛ cãa kʋ̀ nyɩ dɔwlɩ. ²⁵ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, sob nɛ na tɛr a a, bɛ na kʋ̀ ʋ na dɔwlɩ, ɛ sob nɛ na bɛ tɛr a a, bɛ na de nɩ a pʋrɩ al ʋ na tɛr a.» ²⁶ A Yeezu tɩ cãa na yere: «A Naaŋmɩn-Naalʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ nɩr na bʋ̀r bʋ̃-bʋʋrɛ a. ²⁷ Ʋ na gúre nɩ a tɩ̃ɩsɔw ìre nɩ a mʋ̃tɔ̃w, ɛ a bʋ̃-bʋʋrɛ búle ɛ kɛrɛ ìre, ʋʋ bɛ bãw ŋmɩŋmɩn za n’a ɩ. ²⁸ A tẽsɔw tɔr za mɩ́ ɩ na a bʋ̃-bʋʋrɛ bul: vaar a mɩ́ de niwn be be, a pùorí a ci-zu-dɔ̃wmɛ̃, a pùorí a bie pãa paalɩ a ci-zu-dɔ̃wmɛ̃. ²⁹ A ci wa bɩrɛ wa baarɛ a, bɛ mɩ́ de nɩ a ci-ŋma-sʋɔ kpɛ n, a ci cɛb a ta.» ³⁰ A Yeezu tɩ cãa na yere: «Bʋ̃ʋ n’ʋ tɩ na tʋ̃ɔ de a Naaŋmɩn-Naalʋ man nɩ wul? Bɩɩ zʋkpar buor ʋ na tʋ̃ɔ ɩ ʋ sãá daadaa lɛ? ³¹ Ʋ ŋmɛ̃ na mɛ̃ zɛ-va-tɩɛ kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ seneve a bir. Bɛlɛ wa bʋ̀rɛ ʋ a, ʋ mɩ́ ɩ n a pʋrɩ woro a tẽw zu bʋ̃-bʋʋrɛ za pʋɔ. ³² Ɛ cɛ bɛlɛ wa bʋ̀r ʋ baar a, ʋ mɩ́ bul a ɩ kpɛ̃ɛ zuo a zɛ-va-tɩɩr za. Ʋ mɩ́ vo n wuli-bɛrɛ, a saa zu lili mɩ́ wa wobr a cowr a ʋ wuli ɓaarʋ́.» ³³ A zʋkpa-yaga a ŋa taabɛ n’a a Yeezu mɩ́ tɩ lɔbr hiere nɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ kʋ̀rɛ a nɩbɛ, mɛ̃ a lɛ bɛ na na tʋ̃ɔ bãw a pɛr a. ³⁴ Ʋ bɛ mɩ́ tɩ ƴɛrɛ a bɛ zie ɛ bɛ lɔbr zʋkpaɩ ɩ, ɛ cɛ ʋ mɩ́ tɩ ír ɩ a za pɛr kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ a bɛ tɛwr zie. ³⁵ A ʋlɩ bibir nɛ zaanʋɔra, a Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Nyɩ ɩ tɩ gãw a gãwn ŋa lowr.» ³⁶ Bɛ tɩ bɛr ɩ a zu-sɛbla, ɛ tɛr a Yeezu a gbor ʋl pʋɔ ʋ na tɩ be a gãwnɛ nɩ. Gbee a mɩnɛ mɩ̀ tɩ pʋɔ na gãwnɛ. ³⁷ Bɛ wa bere na sɛsɛb-pɩl kpɛ̃ɛ ìr pili pàw bɛ, a kʋ̃ɔ-mie ìre ŋmɩɛr a gbor ʋ tɩ paalɛ kʋ̃ɔ. ³⁸ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ be n a gbor pɛrɩ́ kɔw zu nɩ zu-kɔwra gúre nɩ. A ʋ po-tuurbɛ tɩ sɩ̃w ʋ na yere kʋ̀rɛ ʋ: «Wul-wul-kara a, a bɛ ɩrɛ fʋ bom za tɩ na kpiir a ɩ?» ³⁹ Ʋ tɩ ìr a tanɩ a sɛsɛb ɛ yel a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ: «Ɩ gbili! Bɛr gɔmɛ̃!» A sɛsɛb tɩ ŋmãa na ɛ a zie ŋmãa vʋʋrʋ cɩ̃ɩɩ! ⁴⁰ A Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so dɛ̃bɩ̃ɛ ɩrɛ nyɩ sɛw a a ŋa? Nyɩ cãa bɛ saw de a ɩ̃ yele ɩ?» ⁴¹ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw bɛ nɩ yaga bɛ sowre taa: «Nɩ-bʋ̃ʋ pãa n’ɩ a nɩr ŋa, a sɛsɛb nɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ za wa sawr a ʋ nʋɔr?»

¹ Bɛ tɩ ta n a Galile kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ gãwn ŋa lowr, a Zerazenɩ̃ɛ mɩnɛ tẽw. ² A Yeezu na tɩ yire a gbor pʋɔ wa baarɛ a, daadaa lɛ, nɩr kãw kɔ̃tɔ̃-faa na nyɔw a, tɩ yi n yarʋ pʋɔ tuore ʋ. ³ Ʋ tɩ kpɩɛr ɩ yarʋ bɔwrɩ pʋɔ ɛ nɩr za bɛ mɩ́ lɛ cãa tʋ̃ɔ nyɔw ʋ ’lẽ ɩ, alɛ saa ɩ bamɛ n’a a. ⁴ Gb’aa yaga za, bɛ tɩ ƴãw ʋ nɩ kpule ɛ ’lẽ a ʋ nuru nɩ bamɛ, ɛ cɛ ʋ mɩ́ tɩ taw nɩ a za ŋma, ɛ nɩr za bɛ tɩ tʋɔr ʋ ɛ. ⁵ Kʋrakʋra lɛ, mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw za, ʋ mɩ́ tɩ be n a yarʋ bɔwrɩ pʋɔ nɩ a tan pʋɔ, ŋmɩɛr cɛlsɩ ɛ wɛrɛ ʋ tʋɔra nɩ kʋsɛbɛ. ⁶ Ʋ na tɩ cãa zãá ɛ nyɛ̃ a Yeezu a, ʋ zɔ na wa lo gbĩ dume a ʋ niŋé. ⁷ Ʋ tɩ cɩɩr ɩ kpɛ̃w za yel: «Naaŋmɩn na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a Bie Yeezu u, mãa nɩ fʋ̃ʋ mɩ̀ bʋnʋ? Ɩ̃ zɛlɛ fʋ nɩ yãayãa, a Naaŋmɩn yúor ƴãw, taa dɔwrɛ mɛ̃ ɩ.» ⁸ A Yeezu na tɩ yel ʋ: «Yi zaa a nɩr ŋa pʋɔ, kɔ̃tɔ̃-faa a!», alɛ n’a so ʋ tɩ ƴɛr a a ŋa. ⁹ A Yeezu tɩ sowr ʋ na: «A fʋ yúor dɩ na kɛ bo?» Ʋ sɔw: «Ɩ̃ yúor dɩ na kɛ: ‹Bɛ-tɛr-nʋɔr›, tɩ na yãwmɛ̃ a ƴãw.» ¹⁰ Ɛ ʋ tɩ zɛlɛ ʋ nɩ yãayãa za, k’ʋʋ ta diw bɛ bɛr a tẽw pʋɔ ɩ. ¹¹ Zɩ̃ kɛ dobaar na bɛ tɛr vuo a tɩ ar ɩ a tãw ƴãw be bɔbr a bʋ̃-dɩrɩ. ¹² A kɔ̃tɔ̃-faar tɩ zɛlɛ nɩ a Yeezu yãayãa yere nɩ: «Ƴãw tɩ cen a dobaar a ŋa zie tɩ kpɛ a pʋɔ.» ¹³ Ʋ tɩ kʋ̀ a nɩ sɔr. A tɩ yi na tɩ kpɛ a dobaar pʋɔ. A lɛ n’a a dobaar za, na tɩ ta tur ayi a, tɩ yi a tãw na ɩ cũgbulu a zu, ɛ dãw taa tɩ lo a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ tu kʋ̃ɔ. ¹⁴ A doba-cɩ̃ɩnbɛ tɩ zɔ na kul tɩ manɩ a yel ŋa kʋ̀ a nɩbɛ a tẽw pʋɔ nɩ a gue pʋɔ, ɛ̀ bɛ zɔ cen kɛ bɛ tɩ nyɛ̃. ¹⁵ Bɛ tɩ wa n a Yeezu zie, wa nyɛ̃ a kɔ̃tɔ̃-ìre ʋl na tɩ dãw tɛr a kɔ̃tɔ̃-faar yaga bɛ tɛr nʋɔr a, ʋ zɩ̃ su bome ɛ lɛ bãw yã. Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ kpɛ bɛ na. ¹⁶ A bɛlɩ dem na tɩ nyɛ̃ a lɛ a yele na ɩ a, tɩ man na kʋ̀ a nɩbɛ a lɛ a na tɩ ɩ a kɔ̃tɔ̃-ìre zie nɩ a dobaar zie a. ¹⁷ Lɛ n’a a nɩbɛ tɩ nyɔw zɛlʋ a Yeezu zie, zɛlɛ ʋ yãayãa k’ʋʋ yi zaa a bɛ tẽw pʋɔ. ¹⁸ A Yeezu na tɩ kpɩɛr a gbor pʋɔ a, a sob nɛ na tɩ dãw ìre a kɔ̃tɔmɛ a, tɩ zɛlɛ ʋ nɩ yãayãa, k’ʋʋ saw ʋ be a ʋ zie. ¹⁹ A Yeezu bɛ tɩ saw ɛ, ɛ yel ʋ: «Lɛb kul a fʋ yir, a fʋ yir nɩbɛ zie, tɩ manɩ a yele al za a Sore na maalɩ kʋ̀ b a ʋ su-ɓaarʋ pʋɔ a.» ²⁰ A nɩr ʋl tɩ lɛb a kul tɩ nyɔw a manʋ, manɩ pàw a Dekapɔl vuo ʋl pʋɔ, a yele al za a Yeezu na tɩ maalɩ a ʋ ƴãw a. A tɩ ɩ n nɔ-ɓãan a nɩbɛ za zie. ²¹ A Yeezu na tɩ lɛb kpɛ a gbor gãw a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ a, nɩ-yaga tɩ gbõ n taa ŋmãa viiri koli ʋ, ɛ ʋ tɩ ar a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr. ²² Puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ kãw, bɛ na bʋɔlɛ kɛ Zayiir a, tɩ ta na. Ʋ na tɩ nyɛ̃ a Yeezu a, ʋ lo na gbĩ dume a ʋ pile, ²³ ɛ zɛlɛ ʋ yãayãa za yere nɩ: «Ɩ̃ pɔwyale ŋmaar ɩ vʋʋrʋ, wa ír nuru dɔwlɩ a ʋ zu, ʋ tʋ̃ɔ nyɛ̃ a faafʋ ɛ ta kpi ɛ.» ²⁴ A Yeezu tɩ páw ʋ na cere; nɩ-yaga yaga tɩ tuur ɩ a Yeezu, ɛ́ tɩ fɩɩrɛ ʋ a ziir za. ²⁵ Pɔw kãw tɩ be n be, a sɩɛ cire tɩ maalɩ yome pie nɩ ayi, ɛ a zɩ̃ɩ cãa bɛ ŋmãa ɩ. ²⁶ Ʋ tɩ wõ n tuo yaga a tɩ̃ɩnɩ dem zie, sãw nɩ a ʋ libie za bɛr ɛ a cãa bɛ tɛr saba ɩ, ɛ a bàalʋ nɩ̃ɛ lɛ bãw kpɛ faa. ²⁷ Ʋ na tɩ wõ a Yeezu yele a, ʋ yi n a pùorí, a nɩ-yaga pʋɔ luluw wa tɔ a Yeezu kparʋ. ²⁸ Ʋ tɩ tɩɛr ɩ ʋ pʋɔ: «Mãa ɩ mɛ̃ ɩ̃ tʋ̃ɔ na tɔ a ʋ bʋ̃-suuri tɛwr a, ɩ̃ na sanɩ na.» ²⁹ A ʋlɩ pɛr nɛ pʋɔ, a ʋ zɩ̃ɩ na tɩ cire a tɩ ŋmãa na, ɛ ʋ nyɛ̃ bãw k’ʋʋ sanɩ na. ³⁰ Daadaa lɛ, a Yeezu tɩ bãwnɩ a na fãw na yi a ʋ pʋɔ a. Ʋ tɩ lɩɛb ɩ a nɩ-yaga pʋɔ sowre: «Ãa n’ʋ tɔ a ɩ̃ bʋ̃-suuri?» ³¹ A ʋ po-tuurbɛ tɩ sɔw ʋ na: «Fʋ nyɛ̃ nɩ a zu-sɛbla na nɛbr fʋ a ziir za a, ɛ fʋ sowre: ‹Ãa n’ʋ tɔ m ɩ?› » ³² Ɛ cɛ a Yeezu tɩ jɩrɛ nɩ a ziir za k’ʋʋ bãw a ʋlɩ pɔw nɛ na n’ʋ ɩ a lɛ a. ³³ A pɔw na tɩ bãw ʋlɩ bom na ɩ ʋ a, dɛ̃bɩ̃ɛ kpɛ ʋ na ʋ mawr, ɛ cen tɩ lo gbĩ dume a Yeezu pile ɛ yel a yel-mɩŋa za kʋ̀ ʋ. ³⁴ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ʋ na: «Ɩ̃ pɔwyaa a, a fʋ Naaŋmɩn-saw-deb faa fʋ na: cere nɩ ƴã-ɓaarʋ ɛ a fʋ bàalʋ baarɩ.» ³⁵ A Yeezu na tɩ cãa ƴɛrɛ a, nɩbɛ tɩ yi n a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ yir wa yere kʋ̀rɛ a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ: «A fʋ pɔwyaa kpi na, bʋnʋ ƴãw n’a fʋ cãa balɛ a Wul-wul-kara?» ³⁶ A Yeezu bɛ tɩ cɛlɛ a bɛ ƴɛrʋ a ŋa zie ɩ, ɛ tɩ yel a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ: «Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, bɛr bom za ɛ saw de Naaŋmɩn.» ³⁷ Ɛ ʋ bɛ tɩ saw nɩr za bɩɛlɩ ʋ ɛ, alɛ bɛ ɩ Pɩɛr, Zakɩ nɩ a ʋ yɛb Zã a. ³⁸ Bɛ tɩ ta n a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ yir. A Yeezu nyɛ̃ nɩbɛ na zɔrɛ tʋɔr-taa, kone ŋmɩɛr ɩ cɛlsɩ yaga za a. ³⁹ Ʋ tɩ kpɛ na yel bɛ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ zɔrɛ tʋɔr taa kone ŋmɩɛr ɩ cɛlsɩ a ŋa? A pɔwle bɛ kpi ɛ, ʋ gúre na!» ⁴⁰ Ɛ cɛ a nɩbɛ tɩ ɩrɛ ʋ na laar. Ʋ tɩ ƴãw na bɛ yi bɛ za, ʋʋ tɛr a bie sãà nɩ a ʋ mã nɩ a po-tuurbɛ ata bɛl na tɩ bɩɛl ʋ a, kpɛ n a be a bie na be a. ⁴¹ Ʋ tɩ nyɔw nɩ a bie nũú ɛ yel ʋ: «Talita kum», a pɛr lɛ kɛ: «Pɔwle e, fʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ yere, ìr.» ⁴² Daadaa lɛ, a pɔwle tɩ ìr a cere. Ʋ tɩ tɛr ɩ yome pie nɩ ayi. Bɛ na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, a tɩ ɩ n nɔ-ɓãan a bɛ zie bɛ dɩ vuo ɩ. ⁴³ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ kpãa bɛ nɩ kpɛ̃w za, kɛ́ bɛ taa wa saw nɩr za bãwnɩ a ɩ. Ɛ yel kɛ bɛ kʋ̀ bʋ̃-dɩrɩ a pɔwle.

¹ A Yeezu tɩ yi n a be cen a ʋ tẽ-dɔwra pʋɔ. Ɛ a po-tuurbɛ tɩ tuur ʋ. ² A pɩɛnʋ-bibir na wa vɩɛ a, ʋ tɩ kanɛ nɩ nɩ a nɩbɛ a puoru-dĩ̀ó. A nɩ-yaga na tɩ bɛrɛ wone a ʋ ƴɛrʋ a, tɩ nyɔw nɩ nʋɔr yere nɩ: «Nyɩnɛ n’a ʋ páw a a ŋa? Ɛ bʋ̃ʋ yã-bãwfʋ n’ɩ a a ŋa bɛ na kʋ̀ ʋ a, nɩ a nɔ-ɓãa-yele a ŋa ʋ na maalɛ a? ³ A da-fɔwrɛ, a Marya bi-dɛb, bɛ tʋ̃ɔ n’ʋ ɛ? A Zakɩ nɩ Zoze nɩ Zid nɩ Sɩmʋ̃ yɛb ɛ? A ʋ yeepuuli bɛ tʋ̃ɔ be a tɩ zie ka ɩ?» A tɩ ɩ na bɛ faa lo a bɛ saw-deb pʋɔ. ⁴ Lɛ n’a a Yeezu tɩ yel bɛ: « Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ mɩ́ nyɛrɛ nɩ ƴãwfʋ zie za, ɛ tɩ cɛ a ʋ tẽ-dɔwra pʋɔ, a ʋ nɩbɛ nɩ a ʋ yir dem zie.» ⁵ Ʋ bɛ tɩ maalɩ nɔ-ɓãa-yel kãw za a be ɩ, a bɛ ɩ baalbɛ been been zu ʋ na ír nuru dɔwlɩ bɛ sanɩ a ɩ. ⁶ A bɛ Naaŋmɩn bɛ-saw-deb tɩ ɓãa ʋ nɩ nʋɔr. A Yeezu tɩ cɔlɛ nɩ a Nazarɛtɩ tẽ-kpɔwlɩ kanɛ nɩ a nɩbɛ. ⁷ Ʋ tɩ bʋɔl ɩ a Nɩ-toni pie nɩ ayi wa tĩ tone bɛ ayiri-yiri, ɛ kʋ̀ bɛ fãw a kɔ̃tɔ̃-faar zu. ⁸ Ʋ tɩ ƴãw nɩ nʋɔr kʋ̀ bɛ yel: «Nyɩ ta tɛr bom kɔw nũu lo n a sɔr, ʋ bɛ ɩ dabɔl yõ ɩ. Nyɩ ta tɛr bʋ̃-dɩrɩ, nɩ cɛkɔlɔ, nɩ libie a nyɩ bʋ̃-zʋbɛ pʋɔ ɩ. ⁹ Nyɩ ƴãw nafawr ɓɛwlɩkɛl cere nɩ, ɛ ta su kparɩ ayi dɔwlɩ taa ɩ.» ¹⁰ Ʋ tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «Nyɩmɛ wa ta zie kãw kpɛ yir pʋɔ a, nyɩ be a ʋlɩ yir nɛ pʋɔ ɛ gu a lɛn daar nyɩ nãa wa yi a ʋlɩ zie nɛ a. ¹¹ Zie kãw dem bɛ wa saw de nyɩ a, ɛ́ bɛ bɛrɛ wone a nyɩ ƴɛrʋ a, nyɩɩm yi a be ɛ tɛb tɛb a nyɩ gbɛɛ uuru bɛr, a na wul bɛ na kɛ bɛ sãw na.» ¹² Bɛ tɩ cen na tɩ hiere kʋ̀rɛ a nɩbɛ k’aa fɛr a kɛ bɛ lɩɛbɩ a bɛ ɩb. ¹³ Bɛ tɩ diwr ɩ kɔ̃tɔmɛ yaga ɛ fʋɔrɛ baalbɛ yaga nɩ kãa, bɛ mɩ́ tɩ lɛb kpɛ̃w. ¹⁴ A nãà Erɔdɩ tɩ wõ na bɛ manɛ a Yeezu yele, a ʋ yúor na tɩ yi a ziir za a ƴãw ; nɩbɛ bɛ mɩnɛ tɩ yere na: «Zã-Bati n’ʋ lɛb yi a kũuni pʋɔ, alɛ so a nɔ-ɓãa-yele maalʋ fãw ʋ na tɛr a.» ¹⁵ Ɛ cɛ bɛ mɩnɛ tɩ yere na: « Eli n’ʋ!» Ɛ bɛ mɩnɛ yere: «Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ na ŋmɛ̃ taa nɩ a koro za dem Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kãw a n’ʋ!» ¹⁶ A Erɔdɩ na wa wõ a a ŋa a nɩbɛ na ƴɛrɛ a, ʋ yel a: «A Zã nɛ ɩ̃ na ƴãw bɛ cɛ a zu ŋmãa a, ʋlɛ n’ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ!» ¹⁷ A Erɔdɩ sɩrɩ n’ʋ tɩ ƴãw bɛ nyɔw a Zã ’lẽ lɔb ƴãw a gaso pʋɔ, a ʋ yɛb Filib pɔw Erodɩadɩ ʋ na tɩ kul a ƴãw n’a, ʋ tɩ a lɛ. ¹⁸ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Zã tɩ yere na kʋ̀rɛ a Erɔdɩ: «A bɛ tɛr sɔr kɛ fʋ de a fʋ yɛb pɔw ɛ!» ¹⁹ A lɛ n’a a Erodɩadɩ tɩ hɩ̃ɛn a Zã ɛ bɔbr a ʋ kʋ́b, ɛ bɛ tɩ tʋɔr ɛ; ²⁰ bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Erɔdɩ tɩ zɔrɛ nɩ a Zã, ʋ tɩ bãwnɩ a na ʋ na ɩ nɩ-mɩŋa nɩ nɩ-sõw a, ɛ ʋ bɛ tɩ sawr ʋ ƴãw ɛ. Ʋlɛ wa tɩ bɛrɛ wone a Zã ƴɛrʋ a, ʋ bɛ mɩ́ bãw lɛn za ʋ na na yel a ɩ, ɛ mɩ́ tɩ cãa nɔnɛ a ʋ ƴɛrʋ bɛr-wob. ²¹ Ɛ cɛ a bibi-vla wa vɩɛ na. A nãà Erɔdɩ dɔwfʋ bibir cuw na wa ta a, ʋ bʋɔl ɩ a ʋ tõ-tõ-nɩ-bɛrɛ nɩ a sojarɩ nɩ-bɛrɛ, nɩ a Galile tẽw nɩ-bɛrɛ a cuw dɩb ƴãw. ²² A Erodɩadɩ nɛ pɔwyaa tɩ kpɛ n a cuw dɩb dĩ̀ó tɩ ƴaw bɩnɛ vla, kɛ̀ nʋ̃ɔ̀ kpɛ a Erɔdɩ nɩ a ʋ cuw dem. A nãà tɩ yel ɩ a pɔwle: «Zɛlɩ bom nɛ za fʋ na bɔbr a, ɛ ɩ̃ na kʋ̀ fʋ na!» ²³ Ɛ tɩ pɔ yel a pɔwle: «Ʋlɩ bom nɛ za fʋ na na zɛlɩ a, ɩ̃ na kʋ̀ fʋ na, a tẽw ŋa ɩ̃ na so a, põ-zɛ̃-taa saa n’ʋ a!» ²⁴ A pɔwle tɩ yi na tɩ sowri a ʋ mã: «Bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ na zɛlɩ?» A mã sɔw: «Zɛlɩ a Zã-Bati zu!» ²⁵ A pɔwle tɩ lɛb a páw fɔ̃w kpɛ a nãà zie tɩ yel: «Ɩ̃ bɔbr a k’aa ƴɛrɛ ŋa, fʋ ƴãw a Zã-Bati zu laa pʋɔ kʋ̀ m.» ²⁶ A tɩ ɩ n pʋ-sãwna yaga a nãà zie, ɛ cɛ ʋ na faa tɩ pɔ a ʋ cuw dem niŋé a, ʋ bɛ tɩ saw zawrɩ ɛ. ²⁷ Daadaa lɛ, ʋ tõ n a ʋ soja kãw na mɩ́ gùre ʋ a, k’ʋʋ cen tɩ wa n a Zã zu. A soja tɩ cen na tɩ cɛ a Zã zu ŋmãa a gaso pʋɔ, ²⁸ ɓaw ƴãw laa pʋɔ wa kʋ̀ a pɔwle, ʋ de tɩ kʋ̀ a ʋ mã. ²⁹ A Zã po-tuurbɛ na wa wõ a a, bɛ wa na wa ɓaw a ʋ ƴãgan tɩ ũù. ³⁰ A Yeezu Nɩ-toni tɩ lɛb a wa ɓã taa a ʋ zie, ɛ manɩ a yele al za bɛ na ɩ a kʋ̀ ʋ, nɩ a kanʋ al za bɛ na kanɩ nɩ a nɩbɛ a. ³¹ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «Nyɩ wa tɩ taw yi tɩ tɛwr zie wɛja pʋɔ nyɩ tɩ pɩɛnɩ blã.» A nɩbɛ na tɩ waar a, nɩ a bɛl na tɩ lɛb kule a, tɩ yãwmɛ na zuo, a Yeezu nɩ a ʋ Nɩ-toni bɛ tɩ nyɛ̃ vuo na zɩ̃ dɩ mɩ̀ ɛ. ³² Lɛ n’a bɛ tɩ kpɛ a gbor pʋɔ cere a wɛja pʋɔ a bɛ tɛwr zie. ³³ A nɩbɛ tɩ nyɛ̃ bɛ na bɛ na cere ŋmaarɛ vuo a, ɛ yaga bãw kɛ bɛlɛ nɛ bɛ. Lɛ n’a bɛ tɩ yi a ten za, zɔrɛ ’lawr bɛ nɩ gbɛɛ, tɩ de niwn ta a be a bɛ ƴãw. ³⁴ A Yeezu na wa ta yire a gbor pʋɔ a, ʋ nyɛ̃ nɩ zu-sɛbla na bɛ tɛr vuo a. Nɩbaalʋ tɩ kpɛ ʋ nɩ a bɛ ƴãw, bɛ tɩ ɩ na mɛ̃ píir na bɛ tɛr cɩ̃ɩnɛ a. Ʋ tɩ nyɔw nɩ bɛ nɩ a kanʋ, kanɩ nɩ bɛ yel-yaga. ³⁵ A zaanʋɔra na tɩ tarɛ a, a ʋ po-tuurbɛ tɩ taw na ta yel ʋ: «Wɛja pʋɔ n’ɩ a ka, ɛ zaanʋɔra tarɛ. ³⁶ Bɛr a nɩbɛ bɛ cen a tẽ-kpɔwlɩ pʋɔ nɩ a gue pʋɔ tɩ da bʋ̃-dɩrɩ dɩ.» ³⁷ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ sɔw bɛ na: «A nyɩɩm tɛɛ za, nyɩ kʋ̀ bɛ a bʋ̃-dɩrɩ bɛ dɩ.» Bɛ tɩ sowr ʋ na: «Tɩ na cen na tɩ da dipɛ̃ nɩ bibie kɔbr ayi sã-ya libie wa kʋ̀ bɛ bɛ ’wɔb bɩɩ?» ³⁸ A Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Dipɛ̃ a ŋmɩn n’a nyɩ tɛr? Nyɩ cen tɩ bɛl nyɛ̃.» Bɛ tɩ cen na tɩ sowri bãw, ɛ́ wa yel ʋ: «Dipɛ̃ anũu nɩ zʋ́mɛ ayi n’a.» ³⁹ Ʋ tɩ yel bɛ na kɛ́ bɛ ƴãw a nɩbɛ ŋma gbile-gbile zɩ̃ a mɔ-ɓaar zu. ⁴⁰ A nɩbɛ tɩ bʋ́r ɩ kɔbr bɩɩ lɩz’a ayiri nɩ piir zɩ̃. ⁴¹ A Yeezu tɩ de nɩ a dipɛ̃ anũu nɩ a zʋ́mɛ ayi al, uori kaa a salom, maalɩ, ɛ ŋma a dipɛ̃ kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ kɛ́ bɛ de kʋ̀ a nɩbɛ. Ʋ mɩ̀ tɩ lɛb a de a zʋ́mɛ ayi al ŋma põ a nɩbɛ za. ⁴² A nɩbɛ za tɩ dɩ na tɩw. ⁴³ Ɛ́ bɛ wob a dipɛ̃ nɩ a zʋ́mɛ ŋmaarɛ na cɛ a, paalɩ peli pie nɩ ayi kul ɩ. ⁴⁴ A nɩbɛ na tɩ ’wɔb a dipɛ̃ a, tɩ ɩ n dɛbr tur anũu. ⁴⁵ Ɛ daadaa lɛ, a Yeezu tɩ fɛr ɩ a ʋ po-tuurbɛ ƴãw bɛ kpɛ a gbor de niwn gãwnɛ a gãwn, a Bɛtɩsayida tẽw lowr, ɛ a ʋ tɔr za tɩ cãa ƴãwnɛ a nɩbɛ a sɔrɩ́. ⁴⁶ Ʋ na wa ƴãw a nɩbɛ a sɔrɩ́ baar a, ʋ do n tãw zu k’ʋʋ tɩ pùori. ⁴⁷ A zaanʋɔra na wa ta a, a gbor tɩ be n a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔwlɩsɔw, ɛ ʋ yõ tɩ cãa be a tẽsɔw. ⁴⁸ Ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ a ʋ po-tuurbɛ bɛ mɔnɛ a gbor hanɛ nɩ, a sɛsɛb na tɩ fure tuore bɛ a ƴãw. A zie na wa bɔbr vɩɛfʋ a, ʋ tɩ cere nɩ a kʋ̃ɔ zu waar a bɛ zie, ɛ tɩ zuore bɛ bɛrɛ. ⁴⁹ Bɛ na tɩ nyɛ̃ ʋ ʋ cere a kʋ̃ɔ zu a, bɛ tɩɛrɛ kɛ nyãakpɩ̃ɩn n’ʋ ɛ ŋmɩɛr cɛlsɩ. ⁵⁰ Bɛ za tɩ sɩrɩ na nyɛ̃ ʋ, ɛ dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw bɛ yaga za. A daadaa lɛ, ʋ tɩ ƴɛr a sɔw bɛ yel: «Nyɩ nyɔw nyɩ mɩŋa! Mãa n’ʋ, nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ!» ⁵¹ Ʋ tɩ do na kpɛ a bɛ zie a gbor pʋɔ, ɛ a sɛsɛb tɩ ŋmãa. Nʋɔr tɩ ɓãa bɛ na bɛ dɩ vuo ɩ. ⁵² Bɛ bɛ tɩ bãw a dipɛ̃ nɔ-ɓãa-yel pɛr ɛ, a bɛ tɩɛrʋ bɛ tɩ yuo a yel ŋa bãwfʋ ƴãw ɛ. ⁵³ Bɛ tɩ báa na gãw a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ tɔ a tẽw, a Zenezarɛtɩ vuo pʋɔ. ⁵⁴ Bɛ na tɩ siwr a gbor pʋɔ wa baarɛ a, a nɩbɛ nyɛ̃ nɩ a Yeezu bãw ʋ daadaa lɛ. ⁵⁵ Bɛ tɩ zɔ na gʋɔrɩ a lõbowr-nũu ʋl za, tuo a baalbɛ a bɛ bʋ̃-ganɩ zu cen nɩ a be bɛ na mɩ́ tɩ wõ k’ʋʋ be na a. ⁵⁶ A ziir za ʋ na mɩ́ tɩ ta a, a tẽli, a tẽ-bɛrɛ bɩɩ a gue pʋɔ a, bɛ mɩ́ tɩ waar ɩ nɩ a baalbɛ wa gaalɛ a nɩ-yaga tuor-taa ziir ɛ zɛlɛ yãayãa, ʋʋ nɩ̃ɛ bɛr bɛ tɔ a ʋ kparʋ zʋɔrɛ. A bɛlɩ dem za na mɩ́ tɩ tɔ ʋ a, mɩ́ tɩ lɛb a kpɛ̃w.

¹ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛ mɩnɛ, na tɩ yi a Zeruzalɛm wa a, tɩ ɓã n taa a Yeezu zie. ² Bɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a ʋ po-tuurbɛ bɛ mɩnɛ bɛ dɩrɛ a bɛ bʋ̃-dɩrɩ nɩ nũ-dɛgɛ, a pɛr lɛ kɛ bɛ bɛ pɛw a nuru mɛ̃ a lɛ a Zifʋ mɩnɛ puoru nʋɔr na bin a ɩ. ³ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ za tuur ɩ a sãakʋ̃-kore tub: bɛ bɛ dɩrɛ bom, ɛ́ bɛ dãw de niwn pɛw a nuru vla ɩ; ⁴ ɛ́ bɛlɛ wa yi daa pʋɔ wa kpɛ a, bɛlɛ bɛ wa so kʋ̃ɔ a, bɛ bɛ dɩrɛ ɩ. A bɛ sãakʋ̃-kore ɩ-ɩrɩ a mɩnɛ bɛ na cãa tuur a, a yãwmɛ̃ na: mɛ̃ a koli-nyuuri nɩ a ku-labɛ nɩ a zi-duwli pɛwfʋ, mɛ̃ a lɛ a na fɛr kɛ bɛ mɩ́ pɛw a. ⁵ Lɛ n’a a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛ ŋa tɩ sowri a Yeezu: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a fʋ po-tuurbɛ bɛ tuur a sãakʋ̃-kore ɩ-ɩrɩ ɛ mɩ́ dɩrɛ nɩ nũ-dɛgɛ?» ⁶ Ʋ sɔw yel bɛ: «Nyɩɩm nɩsaal-libelibe bɛ ŋa! A nyɩ ƴãw n’a a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi tɩ dãw ƴɛr a ƴɛr-bie a ŋa bɛ na sɛb a: ‹Nʋɔr tɛwr ʋ a nɩbɛ bɛ ŋa ƴãwnɛ nɩ mɛ̃, ɛ cɛ a bɛ socie zãá nɩ mɛ̃ na. ⁷ A bɛ puoru bɛ na puore mɛ̃ a, bɛ tɛr pɛr ɛ, a wulu bɛ na wule a nɩbɛ a, tu n nɩsaalbɛ nɛɛ tɛwr bɛ na ƴãw a.› ⁸ Nyɩ mɩ́ vɩrɩ nɩ a Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna bɛr kõkowri, ɛ fɩɩrɩ a nɩsaalbɛ sãakʋ̃-kore ɩ-ɩrɩ tɛr.» ⁹ Ʋ tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «Nyɩ sʋ̃ɔm a bul zawrɩ a Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna bɛr ɛ tuur a nyɩ ɩ-ɩrɩ. ¹⁰ A Mõyiir yel a: ‹Ƴãwnɛ a fʋ sãà nɩ a fʋ mã.› Lɛ nɩ kɛ: ‹Nɩr wa tʋ a ʋ sãà bɩɩ a ʋ mã a, a fɛr a k’ʋʋ kpi.› ¹¹ Ɛ nyɩɩm mɩ́ yel: ‹Nɩr wa yel a ʋ sãà bɩɩ a ʋ mã: a alɩ bome nɛ za ɩ̃ nãa sõw nɩ fʋ a, ɩ n kɔrban›, a pɛr lɛ kɛ Naaŋmɩn bawr-maal-bom a, ¹² nyɩ mɩ́ saw na k’ʋʋ ta lɛ ɩ bom za kʋ̀ a ʋ sãà bɩɩ a ʋ mã ɩ. ¹³ A ŋa n’a nyɩ mɩ́ zawrɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ, ɛ tu a nyɩ sãakʋ̃-kore ɩ-ɩrɩ nyɩ na lʋɔrɛ kʋ̀rɛ taa wa tɔ a dɩ̃a a. A yele a ŋa taabɛ yaga n’a nyɩ cãa maalɛ.» ¹⁴ A al pùorí, a Yeezu tɩ lɛb a bʋɔlɩ a zu-sɛbla wa yel bɛ: «Nyɩ ƴãw tobr nyɩ za, ɛ bãw a yel ŋa pɛr vla: ¹⁵ bom za na yi yẽw kpɩɛr a nɩsaal pʋɔ a, bɛ dɛwr ʋ ɛ, a al na yire a nɩsaal pʋɔ a, alɛ n’a dɛwr a nɩsaal.» [ ¹⁶ Sob nɛ na tɛr tobe wob ƴãw a, ʋ bɛrɛ wone.] ¹⁷ A Yeezu na wa bɛr a nɩbɛ ɛ lɛb kul a yir a, a ʋ po-tuurbɛ tɩ sowre ʋ nɩ a zʋkpar ŋa pɛr. ¹⁸ Ʋ tɩ yel bɛ na: «A nyɩɩm mɩ̀, nyɩ cãa bɛ bãw a pɛr ɛ? Nyɩ bɛ bãw kɛ bom za na yi yẽw kpɩɛr a nɩsaal pʋɔ a, kʋ̃ tʋ̃ɔ dɛw a nɩsaal ɛ? ¹⁹ A al bɛ kpɩɛr a ʋ socir pʋɔ ɩ, púorí n’a a siwr tɩ cãa tɔlɛ yire a sɩmanɩ́!» A ŋa n’a ʋ tɩ yel kɛ ciiru bɛ ka bʋ̃-dɩra kãw za ƴãw ɛ. ²⁰ Ʋ tɩ yere na: «Alɩ bome nɛ na yire a nɩsaal pʋ̃ɔmɩ́ a, alɛ n’a dɛwr a nɩsaal. ²¹ Sɩza n’a, a nɩsaal pʋ̃ɔmɩ́, a ʋ socir pʋɔ n’a a tɩɛr-faar za mɩ́ yi: a nɩ-fa-ɩb, a nyãnyuwlu, a nɩbɛ kʋ́b, ²² a pɔw-gaa-yel-bier, a tɛra-nɔ̃w-zuo, a po-tuolu, a nɩsaal-libelibe ɩb, a pɩ̃ɔ yele, a nyuur, a zʋmɛ, a pɔ̀lʋ, a dãbolu. ²³ A yel-faar a ŋa za a, a nɩsaal pʋ̃ɔmɩ́ n’a a mɩ́ yi dɛwr a nɩsaal.» ²⁴ A Yeezu tɩ yi n a be, ɛ cen a Tɩ́ɩ̀r tẽw lowr. Ʋ tɩ kpɛ n yir kãw pʋɔ, ɛ́ bɛ tɩ bɔbr kɛ nɩr bãwnɩ a ɩ. Ɛ cɛ ʋ bɛ tɩ tʋ̃ɔ sɔwlɩ ɛ. ²⁵ Pɔw kãw, kɔ̃tɔ̃-faa na tɩ nyɔw a pɔwyaa a, tɩ wõ n a Yeezu yele. Ʋ tɩ wa n daadaa lɛ wa lo gbĩ dume a ʋ pile. ²⁶ A pɔw nɛ bɛ tɩ ɩ Zifʋ bʋʋrɛ nɩr ɛ, Siiro-Fenisi tẽw n’a ʋ tɩ dɔw. Ʋ tɩ zɛlɛ na kɛ a Yeezu diw a kɔ̃tɔ̃-faa bɛr a ʋ pɔwyale zie. ²⁷ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ʋ na: «Bɛr a bibiir bɛ dɩ tɩw baarɩ, a bɛ sɛw kɛ bɛ de a bibiir bʋ̃-dɩrɩ lɔb ƴãw bali ɛ.» ²⁸ A pɔw tɩ sɔw ʋ na: «Sɩza n’a Sore e, ɛ cɛ a bali mɩ́ gã nɩ a bibiir pile wobr a bɛ bʋ̃-dɩ-ŋmaarɛ na lore a.» ²⁹ Lɛ n’a a Yeezu lɛb yel ʋ: «A fʋ ƴɛr-bir ŋa ƴãw, kule, a kɔ̃tɔ̃n yi na ɛ bɛr a fʋ pɔwyaa.» ³⁰ Ʋ tɩ lɛb a kul tɩ nyɛ̃ a bie ʋ gã a gado zu. A kɔ̃tɔ̃-faa tɩ yi na ɛ bɛr ʋ. ³¹ Al pùorí, a Yeezu tɩ yi n a Tɩ́ɩ̀r tẽw lowr, tu Sɩdɔ̃ tẽw lowr kpɛ tɔl a Dekapɔl vuo pʋɔ lɛb wa a Galile kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ lowr. ³² Nɩbɛ kãw tɩ tɛr ɩ wõw na bɛ tʋɔr ƴɛrɛ a, wa n a ʋ zie wa zɛlɛ yãayãa k’ʋʋ ír nũu dɔwlɩ a ʋ zu. ³³ A Yeezu tɩ tɛr ʋ na yi n bɛ tɛwr zie zãá nɩ a nɩbɛ, tɩ ír a ʋ nobie tõ a nɩr nɛ tobe pʋɔ, ɛ ɩ a ʋ mʋtaar tɔ n a ʋ zɛl. ³⁴ Al pùorí ʋ uori kaa a salom, ɛ́ vʋʋrɩ fãaa! Ɛ yel: «Ɛfata!» a pɛr lɛ kɛ: «Yuo fʋ tʋɔra!» ³⁵ Daadaa lɛ, a ʋ tobe tɩ yuo na, ɛ a ʋ zɛl cɛr ʋ ƴɛrɛ welwel. ³⁶ A Yeezu tɩ kpãa bɛ na kɛ bɛ taa wa pore a yúor kʋ̀rɛ nɩr za ɩ. Ɛ cɛ a lɛ ʋ na tɩ kpãanɛ bɛ a, lɛ tɔr za n’a bɛ mɩ́ tɩ manɛ a yel ŋa a ziir za. ³⁷ Nʋɔr tɩ ɓãa bɛ nɩ yaga bɛ yere: «Ʋ maal ɩ a yele za vla. Ʋ ɩrɛ na a won wone, ɛ a wõ-takpalɛ ƴɛrɛ.»

¹ A alɩ bibie nɛ pʋɔ, nɩ-yaga tɩ lɛb a gbõ taa a Yeezu zie, ɛ́ bɛ tɩ tɛr bʋ̃-dɩrɩ ɛ; lɛ n’a a Yeezu tɩ bʋɔlɩ a ʋ po-tuurbɛ wa yel bɛ: ² «A nɩbɛ bɛ ŋa ɩrɛ mɛ̃ nɩ nɩbaalʋ, bibie ata n’ɩ a ŋa bɛ na be a ɩ̃ zie a, ɛ́ bɛ cãa tɛr bʋ̃-dɩra za a. ³ Mãa wa bɛr bɛ bɛ kule nɩ a kɔ̃ a, bɛ na lo n a sɔr zu, bɛ mɩnɛ yi n zi-zãana wa. ⁴ A po-tuurbɛ tɩ sɔw ʋ na: «Nyɩnɛ n’a nɩr na páw dipɛ̃ a wɛja pʋɔ ka kʋ̀ bɛ bɛ dɩ tɩw?» ⁵ A Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Dipɛ̃ a ŋmɩn n’a nyɩ tɛr?» Ɛ̀ bɛ sɔw: «Ayopõi!» ⁶ Lɛ n’a ʋ tɩ ƴãw kɛ́ a nɩbɛ zɩ̃ tẽw; al pùorí ʋ tɩ de nɩ a dipɛ̃ ayopõi al, pùori a Naaŋmɩn barka ɛ́ ŋma põ kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ kɛ́ bɛ de põ a nɩbɛ. Ɛ̀ bɛ de põ a nɩbɛ. ⁷ Bɛ mɩ̀ tɩ tɛr ɩ zʋm-bili blã. A Yeezu tɩ maalɩ a na, ɛ yel kɛ́ a po-tuurbɛ mɩ̀ de põ a nɩbɛ. ⁸ A nɩbɛ tɩ dɩ na tɩw, ɛ́ bɛ wob a ŋmaarɛ paalɩ peli ayopõi kul ɩ. ⁹ Ɛ cɛ bɛ tɩ ta n nɩbɛ tur anaar. A al pùorí, a Yeezu bɛr bɛ na bɛ kule. ¹⁰ Ɛ daadaa lɛ ʋ kpɛ a gbor pʋɔ nɩ a ʋ po-tuurbɛ cere Dalmanuta tẽw lowr. ¹¹ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ wa na wa tĩ ŋmɩɛr ɩ a Yeezu nɔkpɛn. Bɛ na tɩ bɔbr kɛ́ bɛ ɩ ʋ kaa a, bɛ tɩ yel a k’ʋʋ wul bãwfʋ na yi Naaŋmɩn zie a. ¹² A Yeezu vʋʋrɩ fãaa! Ɛ yel: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa bɔbr kɛ́ bɛ nyɛ̃ bãwfʋ? Yel-mɩŋa n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa bɛ nyɛrɛ bãwfʋ been kãw za ɩ.» ¹³ Lɛ n’a ʋ tɩ bɛr bɛ, ɛ lɛ do kpɛ a gbor gãwnɛ a gãwn ŋa. ¹⁴ A po-tuurbɛ tɩ yiiri nɩ a dipɛ̃ deb: dipɛ̃ been yõ n’ʋ bɛ tɩ tɛr a gbor pʋɔ. ¹⁵ A Yeezu tɩ kpãanɛ bɛ na yere: «Nyɩ gùre nyɩ tʋɔra a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Erɔdɩ dãbɩl ƴãw.» ¹⁶ A ʋ po-tuurbɛ tɩ ŋmɩɛr ɩ nɔkpɛn a bɛ cara pʋɔ, a dipɛ̃ bɛ na bɛ tɩ tɛr a ƴãw. ¹⁷ A Yeezu na tɩ bãwnɩ a, ʋ sowri bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ ŋmɩɛr a nɔkpɛn nyɩ na bɛ tɛr a dipɛ̃ a ƴãw? Nyɩ cãa bɛ bãw a pɛr sɛr ɛ? Nyɩ cãa bɛ nyɛrɛ ɩ? A nyɩ yã cãa bɛ yuo ɩ? ¹⁸ Nyɩ tɛr ɩ mimie, nyɩ bɛ nyɛrɛ ɩ? Nyɩ tɛr ɩ tobe, nyɩ bɛ wone ɩ? Nyɩ tɩɛrɩ nyɛ̃, ¹⁹ ɩ̃ na tɩ ŋma a dipɛ̃ anũu a nɩbɛ tur anũu ƴãw a, peli a ŋmɩn n’a nyɩ tɩ wob a ŋmaarɛ paalɩ?» Ɛ̀ bɛ sɔw: «Pie nɩ ayi!» ²⁰ «Ɛ ɩ̃ na tɩ ŋma a dipɛ̃ ayopõi a nɩbɛ tur anaar ƴãw a, peli a ŋmɩn n’a nyɩ tɩ wob a ŋmaarɛ paalɩ?» Ɛ̀ bɛ sɔw: «Ayopõi!» ²¹ Lɛ n’a a Yeezu lɛb yel bɛ: «Nyɩ cãa bɛ bãw a pɛr ɛ?» ²² Bɛ tɩ ta n a Bɛtɩsayida tẽw. Nɩbɛ tɩ tɛr ɩ zɔ̃w wa n wa zɛlɛ yãayãa kɛ a Yeezu tɔ ʋ. ²³ A Yeezu tɩ nyɔw nɩ a zɔ̃w nũú, taw ʋ yi n a tẽw pʋɔ, tɩ ɩ mʋtaar sɔ ʋ a mimie, ɛ́ ír nuru dɔwlɩ a ʋ zu ɛ sowr ʋ: «Fʋ nyɛ̃ nɩ bom ɩ?» ²⁴ A zɔ̃w yuo a mimie ɛ yel: «Ɩ̃ nyɛ̃ nɩ a nɩbɛ, ɩ̃ nyɛ̃ bɛ na bɛ ɩ mɛ̃ tɩrʋ a, ɛ cɛ bɛ cere na!» ²⁵ A Yeezu tɩ lɛb a ír nuru tɔ n a nɩr nɛ mimie, ɛ́ ʋ nyɛrɛ vla vla, ʋ tɩ sanɩ na, mɩ́ nyɛ̃ a bom za vla. ²⁶ Lɛ n’a a Yeezu tɩ bɛr ʋ sɔr k’ʋʋ kule ɛ yel ʋ: «Taa wa kpɩɛr a tẽw pʋɔ mɩ̀ ɛ!» ²⁷ A Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ cere nɩ a tẽli al na pɩɛlɩ a Filib tẽw Sezaare a. Ʋ tɩ sowri bɛ nɩ a sɔr zu: «A nɩsaalbɛ yere na kɛ ãa nɛ m?» ²⁸ Bɛ tɩ sɔw na: «Nɩbɛ bɛ mɩnɛ yere na kɛ Zã-Bati nɛ b, bɛ mɩnɛ yere kɛ Eli nɛ b, bɛ mɩnɛ yere kɛ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kãw nɛ b!» ²⁹ Ʋ tɩ lɛb a sowri bɛ: «Ɛ a nyɩɩm, nyɩ yel kɛ ãa nɛ m?» Pɩɛr tɩ de nɩ a ƴɛrʋ sɔw: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra!» ³⁰ A Yeezu tɩ kpãa bɛ nɩ kpɛ̃w kpɛ̃w za, kɛ́ bɛ taa ƴɛrɛ a ʋ ƴɛrʋ kʋ̀rɛ nɩr za ɩ. ³¹ Al pùorí, a Yeezu tɩ tĩ na kanɛ nɩ a ʋ po-tuurbɛ, kɛ a fɛr a a Nɩsaal Bie wõ tuo yaga, kɛ a fɛr a a Zifʋ mɩnɛ Nɩ-kore nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ zawr ʋ bɛr; kɛ a fɛr a bɛ kʋ́ ʋ, ɛ cɛ a bibie ata pùorí ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ. ³² Ʋ tɩ yere nɩ a a ŋa za kʋ̀rɛ bɛ cãamɩ́ lɛ. Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ taw ʋ yi n pùor tɩ nyɔw ʋ yere. ³³ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ lɩɛb a jɩr a ʋ po-tuurbɛ kaa ɛ tanɩ a Pɩɛr: «Cen taw zaa a ɩ̃ zie, Sɩtaana a, a fʋ tɩɛrʋ bɛ ɩ Naaŋmɩn tɩɛrʋ ɛ, nɩsaalbɛ dem a!» ³⁴ Al pùorí, ʋ tɩ bʋɔl ɩ a zu-sɛbla nɩ a ʋ po-tuurbɛ wa yel bɛ: «Nɩr wa bɔbr k’ʋʋ tuur mɛ̃ a, a fɛr a k’ʋʋ ta tɩɛrɛ a ʋ mɩŋa yele ɩ, ʋ ɓaw a ʋ da-gara tuo tuur ɩ mɛ̃. ³⁵ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, nɩr wa bɔbr ʋ tʋɔra nyɔ-vʋʋrʋ faafʋ a, ʋ na bɔr ʋ na bɛr, ɛ nɩr wa bɔr a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ bɛr a mãa nɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀ ƴãw a, ʋ na faa ʋ na. ³⁶ Bʋ̃ʋ tɔnɛ n’a a nɩsaal na nyɛ̃, ʋlɛ wa páw a tẽ-daa, ɛ a ɩ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ n’ʋ ʋ de da n a? ³⁷ Bʋ̃ʋ n’ʋ a nɩsaal na tʋ̃ɔ ya de nɩ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ? ³⁸ Nɩr wa zɔrɛ a mãa nɩ a ɩ̃ ƴɛr-bie vĩ, a dɩ̃a nɩbɛ sɔgɔ na bɛ tu Naaŋmɩn ɛ ɩrɛ ɩ-faar a, a Nɩsaal Bie mɩ̀ na zɔ n a sob nɛ vĩ, a lɛn daar ʋ nãà wa wa a ʋ Sãà yúor-vɩɛlʋ-danʋ pʋɔ, ʋlɛ nɩ a malkɩ son a.»

¹ A Yeezu tɩ cãa na yere kʋ̀rɛ bɛ: «Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a nɩbɛ na be a ka a, bɛ mɩnɛ na nyɛ̃ nɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ ʋ ta nɩ fãw, ɛ́ bɛ bãw kpi.» ² Bibie ayʋɔb pùorí, a Yeezu tɩ tɛr ɩ Pɩɛr nɩ Zakɩ nɩ Zã do n tãw-kpɛ̃ɛ kãw zu bɛ tɛwr zie. Ʋ tɩ lɩɛb ɩ nɩ-yũo a bɛ niŋé. ³ A ʋ bʋ̃-suuri tɩ pɛlɩ na nyɩwrɛ bɛ tɛr tɔ ɩ. A tɩ pɛlɩ nɩ pɛlʋ kãw bʋʋrɛ, fɔbr-pɛwrɛ kãw za a tẽw zu na kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ a pɛlɩ a ɩ. ⁴ Eli nɩ Mõyiir wa sãá nɩ a bɛ zie ƴɛrɛ nɩ a Yeezu. ⁵ Pɩɛr tɩ yel ɩ a Yeezu: «Arabi i, a ɩ n vla kɛ́ tɩ be a ka; tɩ maalɩ pɛn-sɛwr ata: fʋ so been, Mõyiir so been, Eli mɩ̀ so been.» ⁶ Ʋ bɛ tɩ bãw lɛ ʋ na na yel a ɩ, dɛ̃bɩ̃ɛ na tɩ nyɔw ʋlɛ nɩ a ʋ taabɛ ayi bɛl yaga a ƴãw. ⁷ Zũzuwr tɩ yi na, a ɓaarʋ pàw bɛ, ɛ́ kɔkɔr yire a zũzuwr pʋɔ yere: «A ɩ̃ Bi-nɔna za n’ɩ a ŋa, nyɩ bɛrɛ wone a ʋ ƴɛrʋ.» ⁸ Daadaa lɛ, bɛ piwri a be bɛ lɛ nyɛ̃ nɩr za ɩ, a bɛ ɩ a Yeezu yõ nɩ a bɛl tɛwr ɛ. ⁹ Bɛ na tɩ lɛb yi a tãw zu siwr a, a Yeezu tɩ kpaalɩ bɛ na kɛ bɛ taa wa manɛ a a ŋa bɛ na nyɛ̃ a kʋ̀rɛ nɩr za ɩ, ɛ gùre a Nɩsaal Bie tɩ lɛb yi a kũuni pʋɔ. ¹⁰ Bɛ tɩ saw nɩ a ʋ nʋɔr, ɛ sowre taa kɛ́ bʋ̃ʋ n’ɩ a kũu-pʋɔ-lɛ-yib ʋ na yere a. ¹¹ Al pùorí, a ʋ po-tuurbɛ tɩ sowre ʋ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ yere kɛ a ɩ n fɛrʋ kɛ a Eli wa baarɩ?» ¹² Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «Yel-mɩŋa n’a, a fɛr a kɛ a Eli de niwn wa, wa maalɩ bom za ƴãw; ɛ cɛ, bʋ̃ʋ ƴãw n’a bɛ sɛb kɛ a ɩ n fɛrʋ kɛ a Nɩsaal Bie wõ tuo yaga, ɛ́ bɛ ɩ ʋ la? ¹³ Mãa a, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ: a Eli wa na, ɛ cɛ bɛ ɩ ʋ nɩ a lɛ za bɛ na bɔbr a, mɛ̃ a lɛ bɛ na sɛb a ʋ ƴãw a.» ¹⁴ Bɛ na tɩ lɛb wa a po-tuurbɛ zie a, bɛ nyɛ̃ nɩ nɩ-yaga bɛ ŋmãa viiri koli bɛ, ɛ́ bɛlɛ nɩ Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ ŋmɩɛr nɔkpɛn. ¹⁵ A nɩbɛ na wa nyɛrɛ a Yeezu wa baarɛ a, a tɩ ur ɩ bɛ za bɛ dɩ vuo ɩ, bɛ zɔrɛ cere kɛ bɛ tɩ pùor ʋ. ¹⁶ Ʋ tɩ sowr ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Bʋ̃ʋ nɔkpɛn n’a nyɩɩm nɩ a bɛl ŋmɩɛr?» ¹⁷ Nɩr kãw tɩ sɔw nɩ a nɩ-yaga pʋɔ: «Wul-wul-kara a, a ɩ̃ bie n’ʋ kɔ̃tɔ̃-wõw-takpal nyɔw, ɩ̃ tɛr wa n a fʋ zie. ¹⁸ Ʋ mɩ́ ìr ʋ nɩ zie za, nyɔw ʋ lɔb tẽw, a bie mɩ́ pu mʋta-puuru ɛ ’wɔbr nyɩ́mɛ́, ɛ dɛ mɩ́ tãa dɩlaa a. Ɩ̃ zɛlɩ nɩ a fʋ po-tuurbɛ kɛ́ bɛ diw a kɔ̃tɔ̃n ŋa bɛr ʋ, ɛ cɛ bɛ bɛ tʋ̃ɔ ɩ.» ¹⁹ A Yeezu tɩ de nɩ a ƴɛrʋ yel: «Alɛ! Nyɩɩm dɩ̃a nɩbɛ na bɛ saw de Naaŋmɩn a! Debor daar a ɩ̃ na be a nyɩ sɔgɔ tɩ ta? Nyɩ bɔbr a k’ɩ̃ɩ cãa wõne nɩ nyɩ a tuo ɛ gu debor? Nyɩ tɛr a bie wa kʋ̀ m!» ²⁰ Bɛ tɩ tɛr ʋ na cen nɩ tɩ kʋ̀ ʋ. A kɔ̃tɔ̃n na wa nyɛrɛ a Yeezu wa baarɛ a, ʋ dam ɩ a bie faafaa, ɩ ʋ lo gã tẽw pu mʋta-puuru bile nɩ. ²¹ A Yeezu tɩ sowr ɩ a sãà: «Debor daar a a tĩ ʋ?» Ʋ sɔw: «A ʋ bibile daarɩ za n’a. ²² Gb’aa yaga za, a kɔ̃tɔ̃n tɩ ɓaw ʋ na lɔb ƴãw vũùmí bɩɩ kʋ̃ɔ̀mɩ́ k’ʋʋ kʋ́ ʋ. Fʋ̃ʋ na na tʋ̃ɔ ɩ ɩb kãw a, fʋ̃ʋ zɔ tɩ nɩbaalʋ ɛ sõw tɩ!» ²³ A Yeezu lɛb yel ʋ: «Fʋ̃ʋ na na tʋ̃ɔ a yaa? Sob nɛ na tɛr Naaŋmɩn-saw-deb a, bom za mɩ́ tʋ̃ɔ nɩ a ʋ zie.» ²⁴ Daadaa lɛ, a bie sãà ŋmɛ cɛl yel: «Ɩ̃ saw na de! Ɛ cɛ sõw mɛ̃ ɩ̃ na bɛ tʋɔr saw dier vla a!» ²⁵ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ a nɩbɛ bɛ zɔrɛ waar wa gbone taa a, ʋ tanɩ nɩ a kɔ̃tɔ̃n yere nɩ: «Kɔ̃tɔ̃-wõw-takpal ɩ, fʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ yere: yi zaa a bie ŋa pʋɔ, ɛ taa lɛb kpɩɛr ʋ pʋɔ towtow ɛ!» ²⁶ A kɔ̃tɔ̃n tɩ cɩɩr a, ɛ dam a bie yaga ɛ yi. A bie tɩ ɩ na mɛ̃ ʋ kpi na a, lɛ n’a a nɩbɛ za tɩ yere: «Ʋ kpi na!» ²⁷ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ nyɔw ʋ nɩ nũú, ɩ k’ʋ ìr ar. ²⁸ A Yeezu na tɩ lɛb kul a yir a, a ʋ po-tuurbɛ tɩ sowri ʋ nɩ bɛ tɛwr zie: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a tɩɩm, tɩ bɛ tʋ̃ɔ diw a kɔ̃tɔ̃n ŋa?» ²⁹ A Yeezu sɔw bɛ: «Puoru tɛwr a na tʋ̃ɔ ír a kɔ̃tɔ̃n ŋa bʋʋrɛ.» ³⁰ Bɛ na tɩ yi a be a, bɛ tu na tɔl a Galile tẽw pʋɔ. A Yeezu bɛ tɩ bɔbr k’aa nɩbɛ bãwnɩ a ɩ. ³¹ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ʋ tɩ kanɛ nɩ nɩ a ʋ po-tuurbɛ yere: «Bɛ na nyɔw nɩ a Nɩsaal Bie ƴãw a nɩsaalbɛ nuru pʋɔ, a nɩsaalbɛ na kʋ́ ʋ na, ɛ cɛ bibie ata pùorí, ʋ na lɛb a yi a kũu pʋɔ.» ³² Ɛ cɛ a ʋ po-tuurbɛ bɛ tɩ bãw a ƴɛrʋ ŋa pɛr ɛ, ɛ tɩ zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ a ʋ sowru ƴãw. ³³ Bɛ tɩ ta n a Kafarnawɔm. Bɛ na wa ta a yir a, a Yeezu sowr ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Bʋ̃ʋ nɔkpɛn n’a nyɩ tɩ ŋmɩɛr a sɔr zu?» ³⁴ Ɛ cɛ bɛ tɩ ɩ n gbili, bɛ na tɩ ŋmɩɛr a nɔkpɛn a sɔr zu kɛ́ bɛ bãw ãa n’ɩ a bɛ za kpɛ̃ɛ a ƴãw. ³⁵ A Yeezu tɩ bʋɔl ɩ a ʋ Nɩ-toni pie nɩ ayi zɩ̃ nɩ ɛ yel bɛ: «Nɩr wa bɔbr k’ʋʋ ɩ a niwn-diere a, ʋ ɩ a bɛ za po-pawrɛ nɩ a bɛ za tõ-tone.» ³⁶ Ʋ tɩ nyɔw nɩ bi-cãpile ƴãw a bɛ sɔgɔ, nyɔw ʋ weri ɛ yel bɛ: ³⁷ «Sob nɛ wa de a bibi-cãpile ŋa tɔ sob a ɩ̃ yúor ƴãw a, mãa tɔr za n’ʋ ʋ de, ɛ sob nɛ za na de m a, mãa bɛ n’ʋ ʋ de ɩ, a ʋlɩ sob na tõ m a n’ʋ ʋ de.» ³⁸ Zã tɩ yel ɩ a Yeezu: «Wul-wul-kara a, tɩ nyɛ̃ nɩ nɩr kãw ʋ pore a fʋ yúor diwr ɩ kɔ̃tɔmɛ, ɛ̀ tɩ tɩ bɔbr kɛ tɩ diw ʋ bɛr, ʋ na bɛ pʋɔ a tɩ pʋɔ tuur fʋ a ƴãw.» ³⁹ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ sɔw na: «Nyɩ ta diwr ʋ bɛrɛ ɩ, nɩr za kʋ̃ tʋ̃ɔ maalɩ nɔ-ɓãa-yel a ɩ̃ yúor ƴãw, ɛ a pùorí ʋ lɛb sãwnɛ a ɩ̃ yúor a pɛr nɛ pʋɔ ɩ. ⁴⁰ Ʋlɩ sob na bɛ ɩ a tɩ dɔ̃ sob a, lãw nɩ tɩ na. ⁴¹ Ɛ sob nɛ za nãà wa kʋ̀ nyɩ ŋmale pʋɔ kʋ̃ɔ, nyɩ na ɩ Kɩrɩta-nɩbɛ a ƴãw a, yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, ʋ kʋ̃ guu a ʋ sã-ya ɩ.» ⁴² «Ʋlɩ sob wa ɩ a bibi-cãpili bɛ ŋa kãw, na saw de a ɩ̃ yele a, ʋ lo a yel-bier pʋɔ a, bɛlɛ de kʋsɛ-kpɛ̃ɛ ’lẽ ƴãw ʋ kɔkɔrɩ́ ɛ daa ʋ lɔb ƴãw kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ a, alɛ sa. ⁴³ A fʋ nũu wa tawr fʋ ƴãwn yel-bier pʋɔ a, ŋmãa ʋ bɛr; fʋ na na kpɛ a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a pʋɔ nɩ a nũ-ŋmãa a, alɛ sa fʋ na na tɛr a fʋ nuru a za ayi cen nɩ a tẽ-faa pʋɔ a, a vũu na bɛ kpiire a pʋɔ a. [ ⁴⁴ A be a, a zãzule bɛ tɛr kũu daar ɛ, ɛ a vũu bɛ tɛr kpiiru daar ɛ.] ⁴⁵ A fʋ gbɛr wa tawr fʋ ƴãwn yel-bier pʋɔ a, ŋmãa ʋ bɛr ; fʋ na na kpɛ a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a pʋɔ nɩ a gbɛ-gãw a, alɛ sa bɛ na na lɔb fʋ ƴãw a tẽ-faa pʋɔ nɩ a fʋ gbɛ̃ɛ a za ayi a. [ ⁴⁶ A be a, a zãzule bɛ tɛr kũu daar ɛ, ɛ a vũu bɛ tɛr kpiiru daar ɛ.] ⁴⁷ Ɛ a fʋ mimir wa n’ʋ tawr fʋ ƴãwn a yel-bier pʋɔ a, ’lòw ʋ ír bɛr; fʋ na na kpɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ nɩ mimi-fɩɔ a, alɛ sa bɛ na na lɔb fʋ ƴãw a tẽ-faa pʋɔ nɩ a fʋ mimie a za ayi a, ⁴⁸ be zãzule na bɛ tɛr kũu daar, ɛ vũu mɩ̀ bɛ tɛr kpiiru daar a. ⁴⁹ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ na ƴãw nɩ vũu nyaarʋ nɩsaal za ƴãw. ⁵⁰ A nyaarʋ ɩ n bʋ̃-nʋ̃ɔ̀; ɛ cɛ a nyaarʋ nʋ̃ɔ̀ wa yi a, bʋ̃ʋ n’a nyɩ na ƴãw a lɛb nʋmɛ̃? Nyɩ tɛr nyaarʋ a nyɩ pʋ̃ɔmɩ́, ɛ ɩrɛ ƴã-ɓaarʋ ɩb kʋ̀rɛ taa.»

¹ A Yeezu tɩ yi n a be cen zude tẽw lowr, a Zurdɛ̃ man gãwn. A zu-sɛbla tɩ lɛb a maal gbõ taa a ʋ zie, ɛ ʋ lɛ tɩ kanɛ nɩ bɛ, mɛ̃ a lɛ ʋ na mɩ́ tɩ ɩrɛ a kʋra lɛ a. ² Farizɩ̃ɛ bɛ mɩnɛ tɩ taw na ta a Yeezu zie; bɛ na tɩ bɔbr kɛ bɛ ɩ ʋ kaa a, bɛ sowr ʋ na: «Dɛb tɛr ɩ sɔr na tʋ̃ɔ zawrɩ a ʋ pɔw bɛr bɩɩ?» ³ Ʋ tɩ sɔw na: «Nɔ-buor ʋ a Mõyiir ƴãw kʋ̀ nyɩ?» ⁴ Bɛ tɩ sɔw na: «A Mõyiir ƴãw nɩ nʋɔr kɛ́ bɛ mɩ́ maalɩ a zawr-bɛrʋ sɛbɛ, ɛ bãw zawrɩ a pɔw bɛr.» ⁵ A Yeezu lɛb yel bɛ: «A nyɩ zuru na kpɛmɛ a ƴãw n’a a Mõyiir sɛb a nɔ-ƴãwna ŋa kʋ̀ nyɩ. ⁶ Alɛ bɛ ɩ lɛ, a tẽ-daa tib daar a, a Sɛb-sõw yel a: ‹Naaŋmɩn ír bɛ na dɛb nɩ pɔw;› ⁷ ‹alɛ so a dɛb na mɩ́ bɛr a ʋ sãà nɩ a ʋ mã ɛ tɩ lãw nɩ a ʋ pɔw, ⁸ bɛ za ayi ɓã taa ɩ nɩ-been. A na ŋmɛ̃ a ŋa a, bɛ bɛ cã ɩ ayi ɛ, bɛ ɩ n nɩ-been.› ⁹ A na ɩ a ŋa a, a nɩsaal, ʋ ta mɩ́ bʋ́r bom nɛ a Naaŋmɩn na lãw taa a ɩ.» ¹⁰ Bɛ na wa kul a yir a, a ʋ po-tuurbɛ tɩ lɛb a sowri ʋ a pɔw zawr-bɛrʋ yele, ¹¹ ʋ yel bɛ: «Dɛb za wa zawrɩ ʋ pɔw bɛr ɛ lɛb kul pɔw yũo a, ʋ maal ɩ pɔw-gaa yel-bier a dãw-niwn sob ƴãw. ¹² Pɔw mɩ̀ wa zawrɩ ʋ sɩr bɛr ɛ lɛb kul dɛb yũo a, ʋ maal ɩ pɔw-gaa yel-bier.» ¹³ Nɩbɛ kãw tɩ tɛr ɩ bibi-cãpili wa n kɛ a Yeezu wa ír nuru dɔwlɩ a bɛ zu, ɛ cɛ a ʋ po-tuurbɛ tɩ tanɛ bɛ na. ¹⁴ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, ʋ nyɛ̃ nɩ suur, ɛ yel a ʋ po-tuurbɛ: «Nyɩ bɛr a bibiir bɛ wa a ɩ̃ zie, nyɩ ta diwr bɛ bɛrɛ ɩ, a bɛlɩ dem na ŋmɛ̃ taa nɩ bɛ a, bɛlɛ so a Naaŋmɩn-Naalʋ. ¹⁵ Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, nɩr bɛ wa dier a Naaŋmɩn-Naalʋ yele mɛ̃ bi-bile a, ʋ bɛ be na kpɛ ʋ pʋɔ ɩ.» ¹⁶ Al pùorí, ʋ nyɔw bɛ weri ɛ maalɩ bɛ, ɛ ír nuru dɔwlɩ a bɛ zu. ¹⁷ A Yeezu na tɩ lore a sɔr a, nɩr kãw tɩ zɔ na wa lo gbĩ dume a ʋ niŋé ɛ sowri ʋ: «Wul-wul-kara a, fʋ̃ʋ na ɩ nɩ-vla a, bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ na ɩ tʋ̃ɔ páw a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a?» ¹⁸ A Yeezu tɩ sowri ʋ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ bʋɔlɛ mɛ̃ nɩ-vla? Nɩr za bɛ vɩɛl ʋ bɛ ɩ Naaŋmɩn yõ ɩ. ¹⁹ Fʋ bãw nɩ a Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ: ‹Ta kʋ́ nɩr ɛ; ta maalɩ pɔw-gaa yel-bier ɛ; ta zu bom ɛ; ta dɩ dãsɩɛ-ziri ɛ; ta sãw fʋ tɔ sob ɛ; ƴãwnɛ fʋ sãà nɩ fʋ mã.› » ²⁰ A nɩr ʋl tɩ sɔw ʋ na: «Wul-wul-kara a, ɩ̃ tu n a a ŋa za a ɩ̃ pɔ̀lʋ daarɩ za.» ²¹ A Yeezu tɩ bɛl ʋ na kaa ɛ nɔ̃w ʋ. Ʋ tɩ yel ʋ na: «Bʋ̃-been yõ n’ʋ cɛ fʋ: kul tɩ kʋɔrɩ a fʋ bʋ̃-tɛrɩ za, de a libie kʋ̀ nan dem, ɛ fʋ na páw nɩ na-bome a tẽ-vla pʋɔ. Al pùorí, wa tuur mɛ̃.» ²² Ɛ cɛ ʋ na wa wõ a ƴɛr-bir ŋa a, ʋ sãw nɩ niwn ɛ lɛb cere nɩ pʋ-sãwna, ʋ na tɩ tɛr na-bome yaga a ƴãw. ²³ A Yeezu tɩ jɩr ɩ a ʋ po-tuurbɛ na viiri koli ʋ a, ɛ yel bɛ: «Pa! A tɛra dem Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ kpɛb na kpɛmɛ na!» ²⁴ A Yeezu ƴɛr-bie a ŋa tɩ ŋmãa nɩ a ʋ po-tuurbɛ pùor bɛ dɩ vuo ɩ. Ɛ cɛ a Yeezu tɩ lɛb a yel: «Ɩ̃ bibiir i, pa! A Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ kpɛb kpɛmɛ na. ²⁵ Nyɔ̃wmɛ̃ na na yi mɩ̃sɩn vʋɔrɩ a, a ɩ n mɔlɛ zuo a tɛra sob na na kpɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ a.» ²⁶ A ʋ po-tuurbɛ lɛ bãw nyɔw nʋɔr ɛ sowre taa: «Alɛ wa ɩ a ŋa a, ãa n’ʋ pãa na tʋ̃ɔ nyɛ̃ a faafʋ a?» ²⁷ A Yeezu tɩ jɩr bɛ na kaa ɛ yel: «A nɩsaalbɛ zie a, a kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ, ɛ cɛ a bɛ ɩ lɛ Naaŋmɩn zie ɩ, Naaŋmɩn zie a, bom za na tʋ̃ɔ na.» ²⁸ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ yel ʋ: «Nyɛ̃, a tɩɩm, tɩ bɛr ɩ bom za ɛ tuur fʋ.» ²⁹ A Yeezu tɩ sɔw ʋ na: «Yel-mɩŋa sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: nɩr kʋ̃ zawrɩ ʋ yir, ʋ yɛbr, ʋ yeepuuli, ʋ mã, ʋ sãà, ʋ bibiir nɩ a ʋ poru bɛr, a mãa nɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀ ƴãw, ³⁰ ɛ́ bɛ páw a ƴɛrɛ ŋa, a dɩ̃a zie ŋa pʋɔ tɩ na be a, gb’aa kʋba ƴãw, yie, nɩ yɛbr, yeepuuli, mã mɩnɛ, bibiir, nɩ poru lãw nɩ dɔwrʋ, ɛ nɩdaar ʋ páw a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a ɩ. ³¹ Niw-dierbɛ yaga na lɩɛb ɩ po-pawrbɛ, ɛ a po-pawrbɛ lɩɛbɩ niw-dierbɛ.» ³² Bɛ tɩ lo n a sɔr duor a Zeruzalɛm. A Yeezu tɩ de nɩ a ʋ po-tuurbɛ niwn. Pʋ̀lá tɩ vʋ̃ɔnɛ nɩ a ʋ po-tuurbɛ, ɛ́ dɛ̃bɩ̃ɛ nyɔw a bɛlɩ dem na tuur bɛ a. A Yeezu tɩ lɛb a tɛr a Nɩ-toni pie nɩ ayi taw yi n bɛ tɛwr zie, tɩ manɛ a yele na na ta ʋ a kʋ̀rɛ bɛ. ³³ Ʋ tɩ yel a kʋ̀ bɛ: «Nyɩ nyɛ̃, tɩ duor ɩ a Zeruzalɛm, bɛ na tɩ nyɔw nɩ a Nɩsaal Bie ƴãw a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ nuru pʋɔ. Bɛ na ŋmãa nɩ kũu dɔwrʋ ƴãw ʋ, ɛ de ʋ kʋ̀ nɩ-bʋʋr-yoru. ³⁴ A nɩ-bʋʋr-yoru na ɩ ʋ na la, bɛ na pʋʋrɩ mʋtaar ƴãw ʋ, bɛ na fɔb ʋ na, bɛ na kʋ́ ʋ na, ɛ cɛ a bibie ata pùorí, ʋ na lɛb a yi a kũu pʋɔ.» ³⁵ A Zebede bi-dɛbr, Zakɩ nɩ Zã tɩ taw na pɩɛlɩ a Yeezu ɛ yel ʋ: «Wul-wul-kara a, tɩ bɔbr a kɛ fʋ nãa ɩ a ʋlɩ bom nɛ tɩ na na zɛlɩ a fʋ zie a kʋ̀ tɩ!» ³⁶ A Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ nyɩ bɔbr k’ɩ̃ɩ ɩ kʋ̀ nyɩ?» ³⁷ Bɛ tɩ sɔw na: «Saw a tɩ kãw zɩ̃ a fʋ dʋrʋ lowr, ɛ kãw zɩ̃ a fʋ gʋba lowr a fʋ yúor-vɩɛlʋ-danʋ pʋɔ.» ³⁸ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «Nyɩ bɛ bãw a ʋlɩ bom nɛ nyɩ na zɛlɛ a ɩ. Nyɩ na tʋ̃ɔ na nyũ a tuo koli-nyuura a na fɛr k’ɩ̃ɩ nyũ a, ɛ de a kpɩɛrʋ suob a na fɛr k’ɩ̃ɩ de a?» ³⁹ Bɛ tɩ sɔw na: «Tɩ na tʋ̃ɔ na!» A Yeezu lɛ yel bɛ: «Yel-mɩŋa n’a, nyɩ na nyũ n a tuo koli-nyuura a na fɛr k’ɩ̃ɩ nyũ a, ɛ de a kpɩɛrʋ suob a na fɛr k’ɩ̃ɩ de a. ⁴⁰ Ɛ cɛ, a ɩ̃ dʋrʋ lowr bɩɩ a ɩ̃ gʋba lowr zɩ̃ma a, mãa bɛ so a bãwfʋ ɛ; a bɛlɩ dem ƴãw a Naaŋmɩn na cɔbrɩ a ziir a ŋa a, bɛlɛ so a.» ⁴¹ A Nɩ-toni pie ŋmãa bɛl na tɩ wõ a a ŋa a, bɛ nyɛ̃ nɩ nɩ a Zakɩ nɩ a Zã suur. ⁴² A Yeezu tɩ bʋɔlɩ bɛ na wa yel bɛ: «Nyɩ bãwnɩ a na: a bɛlɩ dem bɛ na mɩ́ jɩrɛ mɛ̃ a nɩ-bʋʋr-yoru na-mɩnɛ a, bɛ mɩ́ dɩrɛ nɩ naalʋ a bɛ zu, ɛ a zu-bɛrɛ wule bɛ a bɛ fãw. ⁴³ Ɛ cɛ a nyɩɩm zie a, a bɛ ɩ a lɛ ɩ: nɩr wa bɔbr k’ʋʋ ɩ kpɛ̃ɛ a nyɩ pʋɔ a, ʋ lɩɛbɩ a nyɩ tõ-tone. ⁴⁴ Ɛ nɩr wa bɔbr k’ʋʋ ɩ a nyɩ nĩw-diere a, ʋ ɩ a nyɩ za gbãgbaa. ⁴⁵ A Nɩsaal Bie bɛ wa k’ʋʋ wa zɩ̃ ɛ cɛ bɛ tone ʋ ɛ, ʋ wa na k’ʋʋ wa lɩɛb tõ-tone, ɛ de a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ tɩr nɩ-yaga faafʋ ƴãw.» ⁴⁶ Bɛ tɩ ta n a Zeriko tẽw. A Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ nɩ a zu-sɛbla na bɛ tɛr vuo a, na tɩ yire a tẽw pʋɔ a, Time bi-dɛb, Bartime, na tɩ ɩ zɔ̃w a, tɩ zɩ̃ n a sɔr nʋɔr zɛlɛ. ⁴⁷ Ʋ na tɩ wõ kɛ Nazarɛtɩ tẽw Yeezu n’ʋ a, ʋ ŋmɩɛr ɩ cɛlsɩ yere nɩ: « Daviir bi-dɛb Yeezu u, zɔ ɩ̃ nɩbaalʋ!» ⁴⁸ Nɩ-yaga tɩ tanɛ ʋ na k’ʋʋ pàw a ʋ nʋɔr. Ɛ cɛ ʋ nɩ̃ɛ na lɛb tɩ bãw cɩɩrɛ kpɛ̃w za yere nɩ: « Daviir bi-dɛb ɩ, zɔ ɩ̃ nɩbaalʋ!» ⁴⁹ A Yeezu tɩ tɛw na ar ɛ yel: «Nyɩ bʋɔl ʋ.» Bɛ tɩ bʋɔl ɩ a zɔ̃w ɛ yel ʋ: «Nyɔw fʋ mɩŋa, ìr, ʋ bʋɔlɛ fʋ na!» ⁵⁰ Ʋ tɩ lɔb ɩ a ʋ kpar-kpɛ̃ɛ bɛr, ɛ vaa ìr cen a Yeezu zie. ⁵¹ A Yeezu tɩ sowri ʋ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ fʋ bɔbr k’ɩ̃ɩ ɩ kʋ̀ b?» A zɔ̃w tɩ sɔw na: «Arabuni i, ɩ̃ lɛ nyɛrɛ!» ⁵² A Yeezu yel ʋ: «Cere, a fʋ Naaŋmɩn-saw-deb faa fʋ na!» Ɛ daadaa lɛ, ʋ tɩ lɛb a nyɛrɛ, ɛ tuur a Yeezu a sɔr zu.

¹ Bɛ na tɩ tarɛ a Zeruzalɛm, pɩɛlɩ a Bɛtɩfaze nɩ a Betani ten a, a Olivʋ-tɩɩr tãw ƴãw a, a Yeezu tɩ tõ n a ʋ po-tuurbɛ ayi ² ɛ yel bɛ: «Nyɩ cen a tẽw ŋa na be a nyɩ nidaa a pʋɔ. Nyɩmɛ wa tɩ kpɩɛr a tẽw pʋɔ a, nyɩ na nyɛ̃ nɩ bõw bile na ’lẽ a. Nɩr za bɛ zɔm ʋ sɛr ɛ, nyɩ cɛr ʋ wa n. ³ Ɛ nɩr wa sowre nyɩ: ‹Bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ ɩrɛ a a ŋa?› Nyɩɩm yel ʋ: ‹A Sore tɛr ɩ a bõw bile yel-ɩra, ɛ ʋ na lɛb a bɛr ʋ ʋ wa a ka daadaa lɛ.› » ⁴ A po-tuurbɛ tɩ cen na tɩ nyɛ̃ bõw bile ʋ ’lẽ dɩ̃dɔr nʋɔr a yẽw, sɔr pʋɔ, bɛ cɛr. ⁵ Nɩbɛ bɛ mɩnɛ na tɩ be a be a, tɩ sowri bɛ na: «Bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ cɛrɛ a bõw bile ŋa?» ⁶ Bɛ tɩ sɔw na mɛ̃ a lɛ a Yeezu na yel kʋ̀ bɛ a, ɛ̀ bɛ bɛr bɛ bɛ cere nɩ. ⁷ Bɛ tɩ wa n nɩ a bõw bile wa kʋ̀ a Yeezu, ɛ de a bɛ bʋ̃-suuri yɛ́r dɔwlɩ a ʋ zu, ɛ a Yeezu do zɔm. ⁸ Nɩ-yaga tɩ yɛ́r ɩ a bɛ bʋ̃-suuri a sɔr zu, ɛ bɛ mɩnɛ yɛ́r tɩ-vaar bɛ na tɩ cɛ a poru pʋɔ a. ⁹ A bɛlɩ dem na tɩ de a Yeezu niwn a, nɩ a bɛlɩ dem na tɩ be a pùorí a, tɩ caarɛ na yere nɩ: «Ozaana! A Naaŋmɩn, ʋ maalɩ a sob nɛ na waar a Sore yúor ƴãw a! ¹⁰ Nyɩ zɛw a naalʋ na waar a, a tɩ sãà Daviir naalʋ! Ozaana a saa zu za!» ¹¹ A Yeezu tɩ kpɛ n a Zeruzalɛm Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ. Ʋ na tɩ jɩr bom za kaa baar a, ʋ tɩ yi na cen a Betani, ʋlɛ nɩ a ʋ Nɩ-toni pie nɩ ayi, a zie na tɩ sɔbr a ƴãw. ¹² A bio daarɩ, bɛ na tɩ yire a Betani tẽw pʋɔ a, kɔ̃ tɩ nyɔw nɩ a Yeezu. ¹³ Ʋ tɩ cãa na zãá, ɛ nyɛ̃ kãkãw na tɛr vaar a. Ʋ tɩ cen na tɩ jɩr kaa k’ʋʋ taa ɩrɛ wa wɔ̃. Ʋ na tɩ taw pɩɛlɩ a, ʋ nyɛ̃ nɩ vaar tɛwr, a kãkãmɛ daar bɛ tɩ n’a ɩ. ¹⁴ A Yeezu tɩ yel ɩ a kãkã-tɩɛ: «Nɩr bɛ be na lɛb dɩ a fʋ wɔ̃mɛ ɩ!» A ʋ po-tuurbɛ tɩ wõ a na. ¹⁵ Bɛ tɩ ta n a Zeruzalɛm. A Yeezu tɩ kpɛ n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ diw a bɛlɩ dem na daar, nɩ a bɛlɩ dem na kʋɔrɛ bome a be a; ʋ tɩ da n a libi-tɛwrbɛ tabalɛ nɩ a na-ŋmã-kʋɔrbɛ da-kɔwrɩ lɔb, ¹⁶ ɛ́ bɛ tɩ sawr kɛ́ nɩr za tuo bom tu tɔl ɩ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ ɩ. ¹⁷ Ʋ tɩ kanɛ nɩ bɛ na yere: «A Sɛb-sõw pʋɔ a, a Naaŋmɩn yel: ‹A ɩ̃ yir na ɩ n puoru yir a nɩ-bʋʋrɛ za ƴãw› ɛ cɛ nyɩɩm, nyɩ de ʋ na ʋ lɩɛbɩ nyãnyuwr sɔwlʋ zie.» ¹⁸ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ wõ n a ŋa, ɛ bɔbr a lɛ bɛ na na ɩ kʋ́ ʋ a. Ɛ cɛ bɛ tɩ zɔrɛ ʋ na, a ʋ kanʋ na mɩ́ tɩ dam a zu-sɛbla a ƴãw. ¹⁹ A zaanʋɔra na wa ta a, a Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ yi na zaa a tẽw pʋɔ. ²⁰ Bɛ na tɩ tɔlɛ a biɓaara a, bɛ nyɛ̃ nɩ a kãkãw ʋ ko tɩ tɔ a nyɩgɛ. ²¹ A Pɩɛr na tɩ lɛb tɩɛrɩ bãwnɩ a a, yel ɩ a Yeezu: «Arabi i, nyɛ̃, a kãkãw ʋl fʋ na ŋmɛ ƴãw a, ʋ kò n ʋ za.» ²² A Yeezu tɩ sɔw bɛ na yel: «Nyɩ saw de Naaŋmɩn. ²³ Yel-mɩŋa sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ, nɩr wa yel a tãw ŋa: ‹Ìr a ka cen tɩ lo kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ›, ɛ bɛ bʋnɛ a ʋ tɩɛrʋ pʋɔ, ɛ saw de nɩ ʋ pʋɔ za k’aa na tu n a lɛ a, ʋ na nyɛ̃ na a tu a lɛ a ʋ zie. ²⁴ Alɛ so ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: bom nɛ za nyɩ na mɩ́ zɛlɛ a puoru pʋɔ a, nyɩ saw kɛ nyɩ páw ʋ na, ɛ nyɩ na páw ʋ na. ²⁵ Ɛ nyɩmɛ wa ar a puoru ƴãw, ɛ wa tɛr ɩ nɩr bom a, nyɩ dɩ suur kʋ̀ ʋ, kɛ́ a nyɩ Sãà na be a tẽ-vla pʋɔ a, mɩ̀ tʋ̃ɔ dɩ a nyɩ yel-bebe suur kʋ̀ nyɩ. [ ²⁶ Ɛ cɛ nyɩmɛ bɛ wa dɩrɛ suur kʋ̀rɛ a nyɩ taabɛ a, a nyɩ Sãà na be a tẽ-vla pʋɔ a, mɩ̀ kʋ̃ dɩ a nyɩ sãwna suur kʋ̀ nyɩ ɛ.»] ²⁷ Bɛ tɩ lɛb a wa a Zeruzalɛm. A Yeezu na tɩ cɔlɛ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ a, a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ nɩ a nɩ-kore tɩ wa na wa páw ʋ. ²⁸ Bɛ tɩ sowr ʋ na: «Nyɩnɛ n’a fʋ páw sɔr tone nɩ a a ŋa? Bɩɩ ãa n’ʋ kʋ̀ fʋ sɔr, kɛ́ fʋ ɩrɛ a a ŋa fʋ na ɩrɛ a?» ²⁹ A Yeezu tɩ sɔw bɛ na: «Ɩ̃ na sowri nyɩ nɩ sowr-been yõ, nyɩmɛ wa sɔw kʋ̀ m a, ɩ̃ mɩ̀ na yel a kʋ̀ nyɩ a ʋlɩ sob na kʋ̀ m a sɔr ɩ̃ ɩrɛ a a ŋa a. ³⁰ A suob a Zã na tɩ tɩrɛ a, nyɩnɛ n’a ʋ yi? Naaŋmɩn zie n’a bɩɩ nɩsaalbɛ zie n’a? Nyɩ sɔw kʋ̀ m!» ³¹ Bɛ tɩ tɩɛrɛ na ƴɛrɛ nɩ a ŋa a bɛ cara pʋɔ: «Tɩmɛ wa yel: ‹Naaŋmɩn zie n’a ʋ yi›, ʋ na sowri tɩ na: ‹Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ bɛ saw de ʋ?› ³² Ɛ cɛ tɩ na saw na yel: ‹Nɩsaalbɛ zie n’a ʋ yi i?› » Bɛ tɩ zɔrɛ nɩ a zu-sɛbla dɛ̃bɩ̃ɛ. A nɩbɛ za zie a, a Zã tɩ sɩrɩ na ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ. ³³ Alɛ so bɛ sɔw a Yeezu: «Tɩ bɛ bãw ɛ!» A Yeezu mɩ̀ yel bɛ: «Ɩ̃ mɩ̀ kʋ̃ yel kʋ̀ nyɩ a ʋlɩ sob nɛ na kʋ̀ m sɔr ɩ̃ ɩrɛ a a ŋa ɩ.»

¹ Al pùorí, a Yeezu tɩ tĩ na lɔbr zʋkpaɩ kʋ̀rɛ bɛ. Ʋ tɩ yel a: «Nɩr kãw tɩ kɔ n divɛ̃-tɩɩr púo. Ʋ tɩ mɛ n dacin viiri koli ʋ, ɛ tuw bɔw a wɔ̃mɛ nɛbrʋ ƴãw, ɛ maalɩ a bʋ̃-gùre zaba. Al pùorí, ʋ de ʋ na kʋ̀ nɩbɛ kɛ́ bɛ kaarɛ, ɛ yɔ. ² A wɔ̃mɛ deb daar na wa ta a, ʋ tõ n tõ-tõ-bie k’ʋʋ cen a po-kaarbɛ tɩ pɔr a wɔ̃mɛ ír a ʋ dem tɩr. ³ A po-kaarbɛ tɩ nyɔw ʋ na pɔb pɔb, ɛ bɛr ʋ ʋ lɛb kul nũ-zawlɛ. ⁴ A púo sob tɩ lɛb a tõ a kãw a bɛ zie, bɛ nyɔw ʋ pɔb a zũú, ɛ tʋ tʋ bɛr. ⁵ Ʋ tɩ lɛb a tõ a kãw. A ʋl a, bɛ nyɔw ʋ na kʋ́. Al pùorí, ʋ lɛb a tõ tõ-tõ-biir yaga, bɛ nyɔw a bɛ mɩnɛ pɔb pɔb, ɛ kʋ́ bɛ mɩnɛ. ⁶ A ʋ bi-nɔna yõ n’ʋ pãa tɩ cɛ ʋ. Ʋ pãa báa tõ ʋ a bɛ zie ɛ tɩɛrɛ yere nɩ: ‹Bɛ na ƴãwnɛ nɩ a ɩ̃ bie.› ⁷ Ɛ cɛ a po-kaarbɛ bɛ ŋa tɩ yel a kʋ̀ taa: ‹A gbã-dɩrɛ n’ɩ a ŋa! Nyɩ wa tɩ kʋ́ ʋ, ɛ tɩ na so nɩ a púo.› ⁸ Bɛ tɩ nyɔw nɩ a bie a divɛ̃-tɩɩr púo pʋɔ kʋ́ lɔb bɛr yẽw.» ⁹ A Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ a púo sob na ɩ? Ʋ na wa na wa kʋ́ a po-kaarbɛ ɛ de a púo kʋ̀ nɩ-yoru. ¹⁰ Nyɩ bɛ kanɩ a Sɛb-sõw ƴɛr-bie a ŋa bɩɩ? ‹A kʋsɩɛr ʋl a yir-mɩɛrbɛ na ír lɔb bɛr a, ʋ lɩɛb ɩ a yir pɛr kʋsɩɛr. ¹¹ A Sore n’ʋ tõ a a ŋa: nɔ-ɓãa-yel ʋ a tɩ zie.› » ¹² A Zifʋ mɩnɛ Nɩ-kore tɩ bɔbr ɩ a Yeezu nyɔwfʋ, ɛ cɛ bɛ tɩ zɔrɛ nɩ a zu-sɛbla dɛ̃bɩ̃ɛ. Bɛ tɩ bãw na kɛ bɛlɛ nɛ bɛ ʋ lɔb a zʋkpar ŋa jɩɛr ɩ. Bɛ tɩ bɛr ʋ na ɛ tɔlɛ cere. ¹³ Bɛ tɩ tõ n Farizɩ̃ɛ bɛ mɩnɛ nɩ a Erɔdɩ nɩbɛ bɛ mɩnɛ a Yeezu zie, kɛ́ bɛ tɩ ŋmãa pùor sowri nyɔw ʋ a ʋ ƴɛrʋ pʋɔ. ¹⁴ Bɛ tɩ cen na tɩ yel ʋ: «Wul-wul-kara a, tɩ bãw na kɛ fʋ yere nɩ yel-mɩŋa, ɛ bɛ zɔrɛ nɩr za ɩ: fʋ bɛ owre ɩ, ɛ wule a Naaŋmɩn sɔr nɩ yel-mɩŋa. Sɔr be n be kɛ bɛ mɩ́ ya a zuru-yar kʋ̀ a Sezaar bɩɩ? A ɩ n fɛrʋ kɛ tɩ mɩ́ ya bɩɩ tɩ ta mɩ́ ya?» ¹⁵ Ɛ cɛ a Yeezu na tɩ bãwnɩ a kɛ bɛ sɔwlɛ nɩ a bɛ pʋ-tɩɛrʋ a, ʋ yel bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ yel kɛ nyɩ ŋmãa mɛ̃ pùor? Nyɩ wa n libir ɩ̃ jɩr nyɛ̃!» ¹⁶ Bɛ tɩ de nɩ kãw wa n, a Yeezu wa sowri bɛ: «Ãa niwn nɩ ãa yúor ɩ a a ŋa na wi a libir zu a?» Bɛ sɔw: «Sezaar dem a!» ¹⁷ Lɛ n’a a Yeezu tɩ yel bɛ: «Nyɩ kʋ̀ a Sezaar a ʋ bome, ɛ kʋ̀ a Naaŋmɩn a ʋ dem.» A ʋ sɔwfʋ ŋa tɩ ɓãa bɛ nɩ nʋɔr. ¹⁸ Sadiseyɛ̃ bɛ mɩnɛ kãw, a bɛl na mɩ́ yel kɛ kũu-pʋɔ-lɛ-yib bɛ be a, tɩ wa na wa páw a Yeezu sowr ʋ a ŋa: ¹⁹ «Wul-wul-kara a, Mõyiir sɛb ɩ a nɔ-ƴãwna ŋa kʋ̀ tɩ: ‹Nɩr wa tɛr yɛb ʋ bɛ dɔw bie, ɛ kpi ɛ bɛr a pɔw a, a ʋ yɛb, ʋ kul a pɔw-kʋɔr dɔw bibiir kʋ̀ a ʋ yɛb na kpi a.› ²⁰ Yɛbr ayopõi kãw tɩ be n be. A dãw-niwn sob kul a pɔw, bɛ dɔw bie ɩ, ɛ kpi. ²¹ A ayi sob de a ʋ pɔw, ɛ́ mɩ̀ lɛ kpi ɛ bɛ dɔw bie ɩ. A mɩ̀ ɩ a lɛ a ata sob zie. ²² Bɛ za ayopõi bɛ tʋ̃ɔ dɔw bie ɩ. Bɛ na wa kpi baar a, a pɔw mɩ̀ tɩ kpi na. ²³ A kũu-pʋɔ-lɛ-yib daar bɛlɛ wa lɛb yi a, ãa na so a pɔw ŋa, bɛ za na faa kul ʋ a?» ²⁴ A Yeezu sɔw bɛ: «Nyɩ na bɛ bãw a Sɛb-son nɩ a Naaŋmɩn fãw a, al ƴãw bɛ n’a nyɩ be tulu pʋɔ ɩ? ²⁵ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a kũu-pʋɔ-lɛ-yib daar, a dɛbr bɛ kule pɔwbɛ ɩ, ɛ a pɔwbɛ bɛ kule sɩrbɛ ɩ, bɛ na ɩ na mɛ̃ malkɩ mɩnɛ na be a tẽ-vla pʋɔ a. ²⁶ Ɛ a kũuni na lɛb yire a ƴãw a, nyɩ bɛ dãw kanɩ a Mõyiir sɛbɛ pʋɔ a tuw na nyɔw vũu dɩrɛ a yele ɩ? Bɛ sɛb ɩ a be kɛ a Naaŋmɩn yel ɩ a Mõyiir: ‹Ɩ̃ ɩ n a Abraham Naaŋmɩn, Ɩzaakɩ Naaŋmɩn nɩ a Zakɔb Naaŋmɩn.› ²⁷ Ʋ bɛ ɩ kũuni Naaŋmɩn ɛ, ʋ ɩ n nɩ-vʋʋrɩ Naaŋmɩn. Nyɩ be n tulu kpɛ̃ɛ pʋɔ.» ²⁸ Naaŋmɩn-wulu sɛ-sɛbrɛ kãw na tɩ wõ a bɛ nɔkpɛn a, ɛ nyɛ̃ kɛ a Yeezu sɔw nɩ vla kʋ̀ a Sadiseyɛ̃ mɩnɛ a, tɩ taw na pɩɛlɩ ɛ sowri: «A Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ za pʋɔ a, nɔ-buor ɩ a dãw-niwn sob?» ²⁹ A Yeezu sɔw ʋ: «Nyɛ̃ a dãw-niwn sob: ‹Bɛrɛ wone Ɩsɩrayɛl ɩ, a Sore tɩ Naaŋmɩn n’ɩ a Sore been yõ. ³⁰ Fʋ na nɔnɛ nɩ a Sore fʋ Naaŋmɩn nɩ a fʋ socir za, nɩ a fʋ sɩ́ɛ za, nɩ a fʋ tɩɛrʋ za, nɩ a fʋ fãw za.› ³¹ Ɛ nyɛ̃ a ayi sob: ‹Fʋ na nɔnɛ nɩ a fʋ tɔ sob mɛ̃ a fʋ mɩŋa a.› Naaŋmɩn nɔ-ƴãwna kãw za bɛ lɛb be be ɩ kpɛ̃ɛ zuo a a ŋa ayi ɛ.» ³² A Naaŋmɩn-wulu sɛ-sɛbrɛ yel ʋ: «Wul-wul-kara a, a vɩɛl ɩ yaga, yel-mɩŋa n’a fʋ yel: a Sore Naaŋmɩn ɩ n been yõ, kãw za bɛ lɛb ka be ƴãw pʋɔ a ʋ ƴãw ɛ. ³³ Ɛ fʋ na na nɔnɛ ʋ nɩ a fʋ socir za, nɩ a fʋ yã za, nɩ a fʋ fãw za, ɛ nɔnɛ a fʋ tɔ sob mɛ̃ a fʋ mɩŋa a, a vɩɛl a zuo a nɛn-nyɩw-bawr nɩ a bawr bʋʋrɛ za.» ³⁴ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ ʋ sɔw nɩ yã a, ʋ yel ʋ na: «Fʋ bɛ zãá nɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ ɛ!» Ɛ nɩr za bɛ lɛ tɩ cãa sawr sowre ʋ bom ɛ. ³⁵ A Yeezu na tɩ kanɛ nɩ a nɩbɛ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ a, ʋ wa tɩ sowr ɩ a sowru ŋa: «Ŋmɩŋmɩn za n’a a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ yel kɛ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra ɩ n Daviir bi-dɛb? ³⁶ A Vʋʋrʋ Sõw tɩ waal a kʋ̀ a Daviir tɔr za ʋ yel: ‹A Sore Naaŋmɩn yel ɩ a ɩ̃ Sore: zɩ̃ a ɩ̃ dʋrʋ lowr, ɛ́ gu ɩ̃ wa tɩ nɛb a fʋ dɔ̃ dem bin a fʋ pile.› ³⁷ A Daviir tɔr za bʋɔlɛ ʋ nɩ Sore, ɛ ŋmɩŋmɩn za n’a ʋ na tʋ̃ɔ ɩ a ʋ bi-dɛb?» Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ ƴãw Zu-sɛbla na bɛ tɛr vuo a, tɩ bɛrɛ na wone a Yeezu ƴɛrʋ nɩ nʋ̃ɔ̀. ³⁸ Ʋ tɩ kanɛ nɩ bɛ na yere: «Nyɩ gùre nyɩ tʋɔra a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ ƴãw, bɛ mɩ́ su n kpar-wowr cɔlɛ nɩ, ɛ mɩ́ nɔnɛ kɛ a nɩbɛ puore bɛ a nɩ-yaga tuor-taa ziir; ³⁹ bɛ mɩ́ bɔbr ɩ a nidaa da-kɔwr a puoru-dìrú nɩ a cuwr zie; ⁴⁰ bɛ mɩ́ dɩrɛ nɩ a pɔw-kɔbɛ lɔbr, ɛ mɩ́ bɛlɩ puore puor-wowr. Bɛ na nyɛ̃ nɩ dɔwrʋ na ta dɔwrʋ a!» ⁴¹ A Yeezu tɩ zɩ̃ na tori a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ libie daga, ɛ jɩrɛ a lɛ a nɩbɛ na ƴãwnɛ a libie a daga pʋɔ a. Na-mɩnɛ yaga tɩ nyarɛ nɩ a libie ƴãwn. ⁴² Pɔw-kʋɔr nãw sob kãw mɩ̀ tɩ wa na wa ƴãw wɛr-bi-ɓɛlɛ ayi. ⁴³ A Yeezu tɩ bʋɔl ɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ yel bɛ: «Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a pɔw-kʋɔr nãw sob ŋa ƴãw na zuo a nɩbɛ za na ƴãw a libie a daga pʋɔ a. ⁴⁴ A bɛl za a, a bɛ libi-dɔwlɛ n’a bɛ ƴãw, ɛ cɛ a ʋl a, a ʋ nãw pʋɔ a, a ʋ tɛra za n’a ʋ de tɩr, a al za ʋ na tɩ tɛr a ʋ dɩb ƴãw a.»

¹ A Yeezu na tɩ yi a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ cere a, a ʋ po-tuure kãw tɩ yel ʋ na: «Wul-wul-kara a, jɩr nyɛ̃! Nyɛ̃ kʋsɛbɛ na vɩɛl a! Nyɛ̃ yir na ŋmãa nɩ dɛpaalʋ a!» ² A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Fʋ nyɛ̃ nɩ a yir ŋa na ŋmãa nɩ dɛpaalʋ a? Kʋsɛ-been kʋ̃ʋ wa cãa dɔwlɩ kʋsɩɛr zu ɛ, bɛ na ŋmɛ n ʋ za lɔb.» ³ A Yeezu na tɩ zɩ̃ a Olivʋ-tɩɩr tãw zu tori a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ a, Pɩɛr nɩ Zakɩ nɩ Zã nɩ Ãdere tɩ sowr ʋ nɩ a bɛ tɛwr zie: ⁴ «Yel kʋ̀ tɩ, debor a a yele a ŋa na ta? Ɛ bãwfʋ buor ʋ na wul kɛ a yele a ŋa ta na?» ⁵ A Yeezu tɩ yere na kʋ̀rɛ bɛ: «Nyɩ gu nyɩ tʋɔra vla, nɩr za taa wa bɛlɛ nyɩ nyɔwr ɛ. ⁶ Nɩ-yaga na de nɩ a ɩ̃ yúor wa yere nɩ: ‹Mãa n’ɩ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra.› Ɛ bɛ na bɛlɩ nɩ nɩ-yaga nyɔw. ⁷ Nyɩmɛ wa wone zɛbr na zɛbr pɩɛlɩ a gɔmɛ̃ a, ɛ mɩ̀ wone bɛ ƴɛrɛ zi-zãana zɛbr ƴɛrʋ a, nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, a fɛr a kɛ a a ŋa za ta, ɛ cɛ a cãa kʋ̃ ɩ a tẽw baarʋ n’a ɩ. ⁸ Tẽw ŋa na mɩ́ ìr a lo tẽw ŋa zu, nãà ŋa nɩbɛ nɩ nãà ŋa nɩbɛ na mɩ́ ìr a taw tuori taa. A ziir a mɩnɛ a, a tẽsɔw kɔbr na dam a, ɛ kɔ̃ lo. A na ɩ na mɛ̃ pɔw pʋɔ na tĩ ’wɔbr ʋ a. ⁹ A nyɩɩm a, nyɩ gu nyɩ tʋɔra vla. Bɛ na nyɔw nyɩ na cen nɩ a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ niŋé nɩ a bɛ puoru-dìrú, bɛ na ŋmɛ nyɩ nɩ faafaa, bɛ na tɛr nyɩ na cen nɩ na-kpɛ̃ɛ lɩɛrbɛ nɩ na-mɩnɛ niŋé, a ɩ a mãa ƴãw, kɛ́ nyɩ tɩ dɩ a ɩ̃ dãsɩɛ a bɛ zie. ¹⁰ Ɛ cɛ a fɛr a kɛ a Yel-nʋ̃ɔ̀ ƴɛrʋ ta a ten za baarɩ. ¹¹ Bɛlɛ wa nyɔw nyɩ cere nɩ a ƴɛrʋ zie a, nyɩ ta dɩ tuo bɔbr a lɛ nyɩ na na yel a ɩ; nyɩ yel a ƴɛr-bie al nãa wa be a nyɩ nʋɔrɩ́ a lɛn daar a, nyɩmɛ bɛ nɛ bɛ na ƴɛrɛ ɩ, Vʋʋrʋ Sõw n’ʋ. ¹² Yɛb na mɩ́ nyɔw nɩ a ʋ yɛb tɩr bɛ kʋ́, ɛ sãà nyɔw a ʋ bie tɩr, a bibiir na zɛbr ɩ nɩ a bɛ sãà mɩnɛ, ɛ ƴãw bɛ ŋmãa kũu dɔwrʋ ƴãw bɛ. ¹³ Nɩbɛ za na hɩ̃ɛn nyɩ na, a mãa ƴãw. Ɛ cɛ ʋlɩ sob wa dɩ kanyir tɩ ta n a baarʋ daar a, ʋ na nyɛ̃ nɩ a faafʋ. ¹⁴ «Nyɩmɛ wa nyɛ̃ a Faalʋ-na-bɛ-maal-ɩ wob- a, ʋ be a be a na bɛ tɛr sɔr k’ʋʋ be a, (a kã-kanɛ, ʋ bãw a pɛr), a bɛl nãa wa be a Zude tẽw pʋɔ a, bɛ zɔ do a tan pʋɔ. ¹⁵ Ɛ ʋlɩ sob nɛ nãa wa be gàrʋ́ a, ʋ taa siwr kpɩɛr dĩ̀ó k’ʋʋ de bom ɛ. ¹⁶ Ʋlɩ sob nɛ wa be wɩɛ pʋɔ a, ʋ taa lɛbr pùor k’ʋʋ tɩ de a ʋ kpar-kpɛ̃ɛ ɩ. ¹⁷ Baw-bio dem n’ɩ a bɛlɩ pɔwbɛ nãa wa tɛr pʋɔ, bɩɩ ƴɛnɛ bibiir a alɩ bibie nɛ pʋɔ a. ¹⁸ Nyɩ puore a yele a ŋa taa wa tarɛ sa-kʋ̃ɔ zi-faa daar ɛ. ¹⁹ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a bibie al na ɩ n kpɩɛrʋ bibie, kpɩɛrʋ bɛ na bɛ nyɛ̃ a ʋ tɔ, a lɛ a Naaŋmɩn na tĩ ír a tẽ-daa ɛ wa tɩ tɔ a dɩ̃a a. ²⁰ A Sore bɛ tɩ ŋmãa a bibie a ŋa bɛr a, nɩr za kʋ̃ʋ nyɛ̃ a faafʋ ɛ; ɛ cɛ ʋ ŋmãa a na bɛr, a ʋ nɩ-kaa-iri ʋ na kaa ir a ƴãw. ²¹ Alɛ so, nɩr wa yel kʋ̀ nyɩ: ‹Nyɩ nyɛ̃, a Naaŋmɩn Nɩ-kabra be n ka›, bɩɩ ‹Nyɩ nyɛ̃ ʋ ka lowr a›, nyɩ taa sawr dier a ʋ ƴɛrʋ ɛ. ²² A lɛn daar, Naaŋmɩn nɩ-kabr-bɛlɛ-bɛlɛ nɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-man-bɛlɛ-bɛlɛ na yi na, mɩ́ maalɩ nɔ-ɓãa-yele nɩ yel-bãw-guuri, kɛ alɛ tɩ tʋ̃ɔ a, bɛ̃ɛ tuli a Naaŋmɩn nɩ-kaa-iri. ²³ A na ɩ lɛ a, a nyɩɩm a, nyɩ gu nyɩ tʋɔra vla, ɩ̃ yel ɩ a a ŋa za kʋ̀ nyɩ ɛ a bɛ ta sɛr ɛ.» ²⁴ «Ɛ cɛ a alɩ bibie nɛ pʋɔ, a kpɩɛrʋ a ŋa pùorí, a mʋ̃tɔ̃w na lɩɛb ɩ lige, a cuw kʋ̃ cãa caalɛ ɩ, ²⁵ a ŋmar-bie na yi n a salom zu pɔrɛ lore, ɛ a salom zu kpɛnʋ dam. ²⁶ Lɛ n’a bɛ pãa na nyɛ̃ a Nɩsaal Bie ʋ be a zũzuwe pʋɔ waar nɩ fãw na bɛ tɛr vuo a, nɩ yúor-vɩɛlʋ-danʋ za. ²⁷ Ʋ na tõ n a malkɩ mɩnɛ a tẽ-daa lõbowe za, a tẽw pɛrɩ́ tɩ tɔ a tẽw zũú, bɛ tɩ bʋɔlɩ a ʋ nɩ-kaa-iri ɓã taa.» ²⁸ «Nyɩ wõ a wulu na be a kãkã-tɩɛ zʋkpar pʋɔ a. Ʋlɛ wa vore wuli ɛ lɛb tɔmnɛ vaar a, nyɩ mɩ́ bãw kɛ a nyĩi tarɛ na. ²⁹ Lɛ n’a a nyɩɩm mɩ̀ a, nyɩmɛ wa nyɛ̃ a yele a ŋa a tarɛ a, nyɩɩm bãw kɛ a Nɩsaal Bie pɩɛl ɩ yɩ̃ɛ lɛ, ʋ be n a nyɩ dɩ̃dɛ̃ɛ́. ³⁰ Yel-mɩŋa sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa kʋ̃ kpi baarɩ sɛr ɛ, ɛ cɛ a yele a ŋa ta. ³¹ A salom nɩ a tẽw na tɔl a, ɛ cɛ a ɩ̃ ƴɛrʋ bɛ be na tɔl ɛ.» ³² «Ɛ cɛ a ʋlɩ bibir nɩ a tɛm nɛ a yele a ŋa na na ta a, nɩr za bɛ bãw a ɩ, a tẽ-vla pʋɔ malkɩ mɩnɛ nɩ a Bie tɛɛ za bɛ bãw ɛ. A Sãà yõ n’ʋ bãw. ³³ Nyɩ gu nyɩ tʋɔra ɛ bɛr gʋ̃ɔ, nyɩ na bɛ bãw a daar a ƴãw. ³⁴ A na ŋmɛ na mɛ̃ nɩr na yire yɔb a: ʋ yi na ɛ de a yir kʋ̀ a ʋ tõ-tõ-biir, ɛ wul a bɛ za been been a bɛ tome, ɛ ƴãw nʋɔr kʋ̀ a dɩ̃dɔ-gùre k’ʋʋ bɛr gʋ̃ɔ. ³⁵ A na ɩ lɛ a, nyɩ bɛr gʋ̃ɔ, nyɩ na bɛ bãw debor a a yir sob nãa wa a ƴãw: zaanʋɔra n’a bɩɩ, zi-põ-zɛ̃-taa n’a bɩɩ, nʋrɩ kon daar a bɩɩ, biɓaara n’a bɩɩ. ³⁶ Nyɩ ta saw ʋ wa ur ta nyɛ̃ nyɩ gúre ɩ. ³⁷ A a ŋa ɩ̃ na yere kʋ̀rɛ nyɩ a, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ a nɩbɛ za: nyɩ bɛr gʋ̃ɔ!»

¹ A Zifʋ mɩnɛ Tɔlʋ cuw, nɩ a dipɛ̃ na bɛ ƴãw dãbɩl a cuw tɩ cɛ nɩ bibie ayi. A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ bɔbr ɩ a lɛ bɛ na na maalɩ yã nyɔw a Yeezu kʋ́ a. ² Bɛ tɩ yere na: «A ta ɩ a cuw daar ɛ, damnʋ taa wa bere a nɩbɛ pʋɔ ɩ!» ³ A Yeezu tɩ be n Betani Sɩmʋ̃ na ɩ kɔ̃w a yir. Ʋ na tɩ dɩrɛ a, pɔw kãw tɩ wa na. Ʋ tɩ tɛr ɩ kʋsɩɛr duwle na paalɩ náàr kãa-nyũu mɩŋa, a daarʋ na bɛ gbʋr a. Ʋ tɩ ŋmɛr ɩ a duwle, ɛ cir a kãa ƴãw a Yeezu zũú. ⁴ Bɛ mɩnɛ kãw na tɩ be a be a, tɩ nyɛ̃ nɩ suur yere nɩ kʋ̀rɛ taa: «Bʋ̃ʋ pãa so bɛ sãw a kãa a ŋa bɛr a ŋa a? ⁵ Bɛ nãa tʋ̃ɔ na kʋɔrɩ a, a ɩ bibie kɔbr ata sã-ya libie, bɛ kʋ̀ a nan dem.» Ɛ́ tɩ nyɔw a pɔw yere. ⁶ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel bɛ na: «Nyɩ bɛr ʋ, bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ balɛ ʋ? Yel-vla n’ʋ ʋ maalɩ a ɩ̃ zie. ⁷ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, nyɩ tɛr ɩ a nan dem kʋra lɛ, ɛ lɛn daar za nyɩ nãa mɩ́ wa bɔbr a, nyɩ na mɩ́ maalɩ bɛ na; ɛ cɛ mãa a, ɩ̃ kʋ̃ be a nyɩ zie kʋra lɛ ɩ. ⁸ A pɔw ŋa ɩ n a lɛ ʋ na tʋ̃ɔ a, ʋ de nɩ niwn zɛ a ɩ̃ ƴãgan a kãa a ũufʋ ƴãw. ⁹ Yel-mɩŋa sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: zie nɛ za bɛ nãa wa hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ a tẽ-daa za zu a, bɛ mɩ̀ na mɩ́ manɩ nɩ a a ŋa a pɔw ŋa na ɩ a, cãa tɩɛrɛ nɩ a ʋ yele.» ¹⁰ A Nɩ-toni pie nɩ ayi ƴen sob kãw, a Zuda Ɩsɩkarɩɔtɩ, tɩ cen na tɩ páw a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ k’ʋʋ tʋ̃ɔ nyɔw a Yeezu kʋ̀ bɛ. ¹¹ Bɛ na tɩ wõ a lɛ a, nʋ̃ɔ̀ kpɛ bɛ na, ɛ̀ bɛ yel kɛ́ bɛ na kʋ̀ ʋ nɩ libie. A Zuda pãa tɩ bɔbr vo-vla ʋ na na nyɔw a Yeezu kʋ̀ bɛ a. ¹² A dipɛ̃ na bɛ ƴãw dãbɩl a cuw bibi-dãw-niwn sob, a ʋlɩ bibir bɛ na mɩ́ kʋ́ a péli a Tɔlʋ cuw dɩb ƴãw a, a Yeezu po-tuurbɛ tɩ yel ʋ na: «Nyɩnɛ n’a fʋ bɔbr kɛ́ tɩ cen tɩ cɔbrɩ a Tɔlʋ cuw bʋ̃-dɩrɩ fʋ dɩ?» ¹³ A Yeezu tɩ tõ n a ʋ po-tuurbɛ ayi ɛ yel bɛ: «Nyɩ cen a tẽw pʋɔ, nyɩ na tɩ tuor ɩ nɩr na tuo kʋ̃ɔ nɩ yúor a, nyɩ tuur ʋ, ¹⁴ ɛ be za ʋ nãa wa kpɩɛr a, nyɩ yel a yir sob: ‹A Wul-wul-kara sowre na: nyɩnɛ n’a a ɩ̃ dĩo be, mãa nɩ a ɩ̃ po-tuurbɛ na na zɩ̃ dɩ a Tɔlʋ cuw a?› ¹⁵ Ʋ na wul nyɩ nɩ a gàrʋ́, bɔwpɩɛ na yɛlmɛ̃ a, bom za be n be, be n’a nyɩ na cɔbrɩ a dɩb bɛr tɩ.» ¹⁶ A po-tuurbɛ tɩ cen nɩ a tẽw pʋɔ tɩ nyɛ̃ a za tu mɛ̃ a lɛ a Yeezu na tɩ yel a, bɛ cɔbrɩ a Tɔlʋ cuw. ¹⁷ A zaanʋɔra na wa ta a, ʋlɛ nɩ a Pie-nɩ-ayi tɩ ta n a be. ¹⁸ Bɛ na tɩ zɩ̃ dɩrɛ a, a Yeezu tɩ yel a: «Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a nyɩ kãw na lãw dɩrɛ nɩ mɛ̃ a, na mɩl mɛ̃ na nyɔw tɩr.» ¹⁹ Nʋ̃ɔ̀ bɛ tɩ kpɩɛr a ʋ po-tuurbɛ ɩ, lɛ n’a bɛ tɩ sowre ʋ lɩɛrɛ taa: «Mãa ya n’ʋ bɩɩ?» ²⁰ Ʋ sɔw yel bɛ: «A Pie-nɩ-ayi ƴẽn sob kãw n’ʋ, mãa nɩ a ʋl na lãw tone a nũu a laa pʋɔ a. ²¹ A Nɩsaal Bie kule na mɛ̃ a lɛ bɛ na sɛb a ʋ ƴãw a, ɛ cɛ baw-bio sob n’ɩ a sob nɛ na nyɔwr a Nɩsaal Bie tɩrɛ a, a nɩr ŋa nɩ̃ɛ bɛ tɩ dɔw a, alɛ tɩ sa.» ²² Bɛ na tɩ dɩrɛ a, a Yeezu tɩ de nɩ dipɛ̃, maalɩ, ɛ́ ŋma põ bɛ ɛ yel: «Nyɩ de, a ŋa ɩ n a ɩ̃ ƴãgan.» ²³ Al pùorí, ʋ de nɩ koli-nyuura, pùori a Naaŋmɩn barka, ɛ kʋ̀ bɛ, bɛ nyũ bɛ za. ²⁴ Ɛ ʋ yel bɛ: «A a ŋa ɩ n a ɩ̃ zɩ̃ɩ, a Wõ-taa zɩ̃ɩ na cir a nɩ-yaga ƴãw a. ²⁵ Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, ɩ̃ kʋ̃ lɛb nyũ a divɛ̃ towtow ɛ, ɛ gùre a ʋlɩ bibir nɛ ɩ̃ na na lɛb nyũ a, a ɩ dã-paala a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ a.» ²⁶ Bɛ na wa yieli a Sɛb-sõw yielu baarɩ a, bɛ yi na cere a Olivʋ-tɩɩr tãw zu. ²⁷ A Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Nyɩ za na zawrɩ mɛ̃ na bɛr. Bɛ sɛb a: ‹Ɩ̃ na ŋmɛ n a pi-cɩ̃ɩnɛ kʋ́, ɛ a píir zɔ yaarɩ.› ²⁸ Ɛ cɛ mãa wa lɛ yi a kũu pʋɔ a, ɩ̃ na de nyɩ nɩ niwn a Galile.» ²⁹ A Pɩɛr tɩ yel ʋ na: «Bɛ za saa na zawrɩ fʋ bɛr a, mãa kʋ̃ zawrɩ fʋ bɛr ɛ.» ³⁰ A Yeezu sɔw yel ʋ: «Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋrɛ fʋ, a fʋ̃ʋ tɔr za a, a dɩ̃a tɩ̃ɩsɔw, nʋra kʋ̃ kõ gb’a ayi sɛr ɛ, ɛ fʋ ciiri gb’a ata ɛ fʋ bɛ bãw mɛ̃ ɩ.» ³¹ Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ lɛb a bãw yel kpɛ̃w za: «Alɛ saa na fɛr k’ɩ̃ɩ lãw nɩ fʋ kpi a, ɩ̃ kʋ̃ saw yel k’ɩ̃ɩ bɛ bãw fʋ ɛ.» Ɛ a po-tuurbɛ za mɩ̀ tɩ yere a lɛ. ³² Bɛ tɩ ta n zie kãw bɛ na bʋɔlɛ Zesemani a. A Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Nyɩ zɩ̃ a ka, ɩ̃ cen tɩ pùori.» ³³ Ʋ tɩ tɛr ɩ Pɩɛr, Zakɩ nɩ Zã cen nɩ. Dɛ̃bɩ̃ɛ nɩ pʋl-vʋ̃ɔ tɩ tĩ na nyɔw ʋ. ³⁴ Ʋ tɩ yel bɛ na: «Pʋ-sãwna tɛr mɛ̃ na faar na kʋ́. Nyɩ be a ka ɛ bɛr gʋ̃ɔ.» ³⁵ Ʋ tɩ taw na tɔl blã, ɛ́ lo tẽw puore kɛ alɛ wa tʋ̃ɔ a, a tuo a ŋa tɔl zãá nɩ ʋ. ³⁶ Ʋ tɩ yere na: «Aba, ɩ̃ Sãà a, fʋ tʋ̃ɔ nɩ bom za. Ɩ a tuo koli-nyuura ŋa taw zãá nɩ mɛ̃. Ɛ cɛ a ta ɩ lɛ a mãa na bɔbr a ɩ, a ɩ lɛ fʋ̃ʋ na bɔbr a.» ³⁷ Ʋ tɩ lɛb a wa wa nyɛ̃ bɛ gúre; ʋ tɩ yel ɩ a Pɩɛr: «Sɩmʋ̃ ʋ, fʋ gúre na a? A tɛm been yõ ƴãw fʋ bɛ tʋ̃ɔ bɛr a gʋ̃ɔ ɩ? ³⁸ Nyɩ bɛr gʋ̃ɔ ɛ puore, taa wa lore a bɛlʋ pʋɔ ɩ, a nɩsaal mɩ́ bɔbr ɩ a vla ɛ bɛ tɛr a fãw ɛ.» ³⁹ Ʋ tɩ lɛb a taw yi tɩ puore nɩ a ƴɛr-bie al tɛɛ za. ⁴⁰ Al pùorí, ʋ tɩ lɛb a wa wa nyɛ̃ bɛ gúre, a gʋ̃ɔ bɛ tɩ bɛrɛ bɛ ɩ, ɛ́ bɛ bɛ tɩ bãw lɛ bɛ na na yel kʋ̀ ʋ a ɩ. ⁴¹ Ʋ tɩ lɛb a wa a gb’a ata sob ƴãw wa yel bɛ: «Nyɩ cãa gúre ɛ pɩɛnɛ. A baar a, a tɛm ta na: bɛ na nyɔw nɩ a Nɩsaal Bie ƴãw a yel-bebe dem nuru pʋɔ. ⁴² Nyɩ ìr, nyɩ ɩ tɩ cen, a ʋlɩ sob nɛ na nyɔwr mɛ̃ tɩrɛ a n’ɩ ŋan.» ⁴³ A Yeezu na tɩ cãa ƴɛrɛ a, a Zuda na ɩ a ʋ Nɩ-toni pie nɩ ayi ƴẽn sob a, tɩ ta na, ʋlɛ nɩ nɩ-yaga na tɛr zɛbr sɔ-bɛrɛ nɩ dabɔlɛ a. A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-wulu sɛ-sɛbrbɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore nɛ bɛ tɩ tõ bɛ. ⁴⁴ A ʋ mɩlɛ Zuda tɩ kʋ̀ bɛ nɩ bãwfʋ ŋa: «A nɩr ʋl ɩ̃ nãa nyɔw weri a, ʋlɛ n’ʋ, nyɩ nyɔw ʋ maal tɛr vla cen nɩ.» ⁴⁵ A Zuda na wa tarɛ wa baarɛ a, ʋ taw na pɩɛl a Yeezu ɛ yel: «Arabi i!» Ɛ nyɔw ʋ weri. ⁴⁶ Lɛ n’a a ʋ pùor dem tɩ nyɔw a Yeezu. ⁴⁷ A nɩbɛ na tɩ be a be a, a bɛ kãw tɩ vʋ̃ɔ nɩ sɔ-kpɛ̃ɛ cɛ n a bawr-maal-kara tõ-tõ-bie tobr ɓɛl. ⁴⁸ A Yeezu tɩ de nɩ a ƴɛrʋ yel bɛ: «Nyãnyu-nɩ-kʋ́rɛ nɛ m bɩɩ, ɛ̀ nyɩ pãa yi tɔ̃w nɩ zɛbr sɔ-bɛrɛ nɩ dabɔlɛ waar ɩ a ɩ̃ nyɔwfʋ? ⁴⁹ Bibie za ɩ̃ mɩ́ tɩ be n a nyɩ zie, a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, kanɛ nɩ a nɩbɛ, ɛ́ nyɩ bɛ nyɔw mɛ̃ ɩ. Ɛ cɛ a ɩ n a a ŋa, kɛ a Sɛb-sõw ƴɛr-bie tʋ̃ɔ tu.» ⁵⁰ Lɛ n’a a ʋ po-tuurbɛ za tɩ zɔ yaarɩ ɛ bɛr ʋ. ⁵¹ Pɔl-bile kãw tɩ vaar ɩ gãw tɛwr tuur ɩ a Yeezu. Bɛ na tɩ nyɔwr ʋ a, ⁵² ʋ cɛ n a gãw fuori bɛr, ɛ zɔ n ƴãga-zawla. ⁵³ Bɛ tɩ tɛr ɩ a Yeezu cen nɩ a bawr-maal-kara zie. A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ za, nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore nɩ a Naaŋmɩn-wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ ɓã n taa a be. ⁵⁴ Pɩɛr tɩ zãá na, ɛ tuur a Yeezu tɩ kpɛ a bawr-maal-kara yir dàvʋrá, ʋlɛ nɩ a tõ-tõ-biir zɩ̃ ʋʋrɛ vũu. ⁵⁵ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ za tɩ bɔbr ɩ nɩbɛ na na dɩ dãsɩɛ yel a Yeezu sãwna bɛ nyɔw ʋ kʋ́ a, ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ nyɛrɛ bɛ ɩ. ⁵⁶ Nɩ-yaga tɩ wa na wa dɩ dãsɩɛ-ziri, ɛ cɛ a bɛ dãsɩɛ bɛ tɩ de taa ɩ. ⁵⁷ Bɛ mɩnɛ kãw tɩ ìr a dɩ a dãsɩɛ-ziri ŋa: ⁵⁸ «Tɩ tɩ wõ na ʋ yel: ‹Ɩ̃ na ŋmɛ n a nɩsaal nuru Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ ŋa ŋmɛr, ɛ bibie ata pùorí, ɩ̃ na lɛb a ŋmãa kãw na kʋ̃ ɩ a nɩsaal nuru dem a.› » ⁵⁹ Ɛ cɛ a ka mɩ̀ a, a bɛ dãsɩɛ cãa bɛ tɩ de taa ɩ. ⁶⁰ A bawr-maal-kara tɩ ìr ɩ a nɩbɛ sɔgɔ sowri a Yeezu: «A a ŋa za bɛ na yere caarɛ nɩ fʋ a, fʋ bɛ sɔwr bom za ɩ?» ⁶¹ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ ɩ n gbili, ʋ bɛ tɩ sɔw bom za ɩ. A bawr-maal-kara tɩ lɛb a sowri ʋ: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra a, a Naaŋmɩn na tɛr danʋ a Bie e?» ⁶² A Yeezu sɔw: «Mãa n’ʋ, ɛ nyɩ na nyɛ̃ nɩ a Nɩsaal Bie ʋ zɩ̃ a Naaŋmɩn-kpɛnʋ-za-sob dʋrʋ lowr, ɛ be a zũzuwe pʋɔ waar.» ⁶³ A lɛ n’a a bawr-maal-kara taw a ʋ kparɩ cɩɛrɩ ɛ yel: «Bʋnʋ ƴãw n’a tɩ cãa bɔbr dãsɩɛ dem? ⁶⁴ Nyɩ wõ n a zʋm ʋ na tʋ a Naaŋmɩn a. Nyɩ tɩɛr ɩ ŋmɩn?» Bɛ za sɔw k’ʋʋ sãw na ɛ sɛwnɩ a kũu. ⁶⁵ Bɛ mɩnɛ kãw tɩ tĩ na pʋʋrɛ mʋtaar ƴãwn ʋ, ɛ pàwr ʋ a nĩwn, ɛ ŋmɩɛr ʋ yere nɩ: «Bãw, ãa n’ʋ ŋmɛ fʋ.» Bɛ tɩ bɛr ɩ a Yeezu kʋ̀ a tõ-tõ-biir bɛ ɓa ɓa ʋ. ⁶⁶ A Pɩɛr na tɩ be a davʋra pʋɔ a, a bawr-maal-kara tõ-tõ-pɔwle kãw tɩ ta na. ⁶⁷ Ʋ na tɩ nyɛ̃ a Pɩɛr na ʋʋrɛ a vũu a, ʋ jɩr ʋ nɩ vla ɛ yel ʋ: «A fʋ̃ʋ mɩ̀, fʋ mɩ̀ tɩ tuur ɩ a Yeezu, a Nazarɛtɩ tẽw nɩr ŋa.» ⁶⁸ Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ ciire na yere nɩ: «Ɩ̃ bɛ bãw a lɛ fʋ na bɔbr kɛ fʋ yel a ɩ, ɩ̃ bɛ bãw a fʋ ƴɛrʋ ŋa pɛr ɛ.» Ɛ yi a davʋra pʋɔ kpɛ a zawle pʋɔ. ⁶⁹ A tõ-tõ-pɔwle tɩ nyɛ̃ ʋ na, ɛ lɛb maal yere kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na tɩ be a be a: «A bɛ kãw n’ɩ a ŋa!» ⁷⁰ A Pɩɛr tɩ lɛb a ciiri. Blã blã, a bɛl na tɩ be a be a, mɩ̀ tɩ yel ɩ a Pɩɛr: «Bʋnʋ bɛ ka be ɩ, fʋ ɩ n a bɛ kãw: Galile tẽw nɩr nɛ b!» ⁷¹ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ ŋmɩɛr Naaŋmɩn ƴãwn ʋ tʋɔra yere nɩ: «Ɩ̃ bɛ bãw a nɩr ŋa nyɩ na yere a ɩ.» ⁷² Ɛ daadaa lɛ nʋra kõ a gb’a ayi sob. A lɛ n’a a Pɩɛr pãa lɛb bãwnɩ a ƴɛr-bir ŋa a Yeezu na tɩ yel a: «Nʋra kʋ̃ kõ gb’a ayi sɛr ɛ, ɛ fʋ ciiri gb’a ata ɛ fʋ bɛ bãw mɛ̃ ɩ.» Ɛ tɩ páw tɔl yi tɩ nyɔw kon.

¹ A biɓaar-pipi, a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ, nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore, nɩ a bɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ za, tɩ wõ n taa ɛ nyɔw a Yeezu ’lẽ cen nɩ tɩ kʋ̀ a Pɩlatɩ. ² A Pɩlatɩ tɩ sowr ʋ na: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a Zifʋ mɩnɛ nãà bɩɩ?» A Yeezu sɔw: «Fʋ̃ʋ n’ʋ yel.» ³ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ tɩ manɛ nɩ sãwna yaga dɔwlɛ a ʋ zu. ⁴ A Pɩlatɩ tɩ lɛb a sowri ʋ: «Fʋ bɛ sɔwr bom za ɩ? Jɩr nyɛ̃ a sãwna bɛ na manɛ dɔwlɛ a fʋ zu sɛw a?» ⁵ Ɛ cɛ a Yeezu bɛ lɛ tɩ sɔw bom za ɩ, a ɩ nɔ-ɓãa-yel a Pɩlatɩ zie. ⁶ A Tɔlʋ cuw za, a Pɩlatɩ mɩ́ yuo nɩ nɩ-pàwra been bɛr, a ʋlɩ sob a nɩbɛ na mɩ́ zɛlɩ a. ⁷ Zɩ̃ kɛ dɔɔ kãw, bɛ na bʋɔlɛ kɛ Barabasɩ a, tɩ be n a gaso pʋɔ, ʋlɛ nɩ nɩbɛ na tɩ kʋ́ nɩr damnʋ kãw pʋɔ a. ⁸ A zu-sɛbla tɩ do n a Pɩlatɩ zie tɩ zɛlɛ ʋ k’ʋʋ ɩ a lɛ ʋ na mɩ́ tu a kʋra lɛ a. ⁹ A Pɩlatɩ sɔw yel bɛ: «Nyɩ bɔbr a k’ɩ̃ɩ lɛb bɛr a Zifʋ mɩnɛ nãà kʋ̀ nyɩ bɩɩ?» ¹⁰ Ʋ tɩ bãwnɩ a na nyuur ƴãw na n’a a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nyɔw a Yeezu wa n a ʋ zie a. ¹¹ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ tɩ dɔ n a nɩbɛ ƴãw kɛ́ bɛ zɛlɩ kɛ a Pɩlatɩ nɩ̃ɛ bɛr a Barabasɩ. ¹² A Pɩlatɩ tɩ lɛb a de a ƴɛrʋ sowri bɛ: «A sob ŋa nyɩ na bʋɔlɛ a Zifʋ mɩnɛ nãà a, ɩ̃ ɩ ʋ ŋmɩn?» ¹³ Bɛ tɩ lɛb a cɩɩrɛ yere nɩ: «Kpa ʋ da-gara zu!» ¹⁴ A Pɩlatɩ sowri bɛ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ ʋ nɩ̃ɛ sãw?» Bɛ lɛb bãw cɩɩrɛ kpɛ̃w za yere nɩ: «Kpa ʋ da-gara zu!» ¹⁵ A Pɩlatɩ na tɩ bɔbr k’ʋʋ ɩ nʋ̃ɔ̀ kpɛ a nɩbɛ a, ʋ tɩ yuo nɩ a Barabasɩ bɛr ɛ ƴãw bɛ fɔb a Yeezu, ɛ ʋ de ʋ kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ tɩ kpa a da-gara zu. ¹⁶ A sojarɩ tɩ tɛr ɩ a Yeezu kpɛ n a nãà yir dàvʋrá, a pɛr lɛ kɛ a piretʋar pʋɔ, ɛ tɩ bʋɔlɩ a bɛ taabɛ za. ¹⁷ Bɛ tɩ de nɩ kpar-kpɛ̃ɛ zɩɛ su ʋ, ɛ wob gʋʋr kpa-wʋɔ vɔblɩ ʋ. ¹⁸ Ɛ pãa mɩ́ pùor ʋ yere nɩ: «Yaanɩ, Zifʋ mɩnɛ nãà a!» ¹⁹ Bɛ mɩ́ tɩ de nɩ bàa-kɛkɛr varɛ nɩ ʋ a zũú, ɛ pʋʋrɛ mʋtaar ƴãwnɛ ʋ, ɛ mɩ́ gbĩ dume a ʋ niŋé gũu tɩ tɔ a tẽw. ²⁰ Bɛ na wa ɩ ʋ la baar a, bɛ yaa nɩ a kpar-zɩɛ bɛr ʋ, ɛ lɛb de a ʋ bʋ̃-suuri su ʋ. Al pùorí, bɛ tɛr ʋ na yi n, ɛ́ bɛ tɩ kpa ʋ a da-gara zu. ²¹ A sojarɩ tɩ fɛr ɩ dɛb kãw, na tɩ yi pu-pʋɔ waar a, ƴãw k’ʋ tuo a Yeezu da-gara. A dɛb ʋl tɩ yi n Sɩɩrɛn tẽw, ɛ a yúor dɩ kɛ Sɩmʋ̃, Alɛsãdɩr nɩ Irifisɩ sãà. ²² Bɛ tɩ tɛr ɩ a Yeezu cen nɩ zie kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Gɔlgɔta a, a pɛr lɛ kɛ zu-ŋman zie. ²³ Bɛ tɩ bɔbr a kɛ bɛ kʋ̀ ʋ divɛ̃ na jɛr kãa nyũu a, ɛ cɛ, ʋ bɛ tɩ saw nyũ a ɩ. ²⁴ Al pùorí, bɛ tɩ kpa ʋ nɩ a da-gara zu, ɛ ŋmɛ gbãw põ a ʋ bʋ̃-suuri. Bɛ ŋmɛ n a gbãw kɛ́ bɛ bãw ʋlɩ bom nɛ ŋa za na na mɩ́ páw a. ²⁵ A biɓaara gbele pi-waɩ daar a, bɛ tɩ kpa ʋ a da-gara zu. ²⁶ Bɛ tɩ sɛb ɩ a ʋ kũu pɛr a ŋa: «Zifʋ mɩnɛ nãà.» ²⁷ Bɛ mɩ̀ tɩ kpa n nyãnyu-nɩ-kʋ́rbɛ ayi da-garɩ zu lãw nɩ ʋ, kãw a ʋ dʋrʋ lowr, ɛ kãw a ʋ gʋba lowr. Da-garɩ ata (15.27). [ ²⁸ Lɛ n’a a Sɛb-sõw ƴɛr-bir ŋa tɩ tu: «Bɛ sɔr ʋ na ƴãw nɩ-faar pʋɔ.»] ²⁹ A sɔr-tɔlbɛ tɩ tʋʋr ʋ na gɔwrɛ nɩ zu yere: «Alɛ! Fʋ̃ʋ na darɛ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ lɔbr ɛ lɛb mɩɛr ʋ bibie ata ƴãw a, ³⁰ siw a da-gara zu faa fʋ tʋɔra!» ³¹ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ, mɩ̀ tɩ ɩrɛ ʋ na laar a bɛ cara pʋɔ yere nɩ: «Ʋ faa nɩ bɛ mɩnɛ ɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ faa ʋ tʋɔra ɩ! ³² A Naaŋmɩn Nɩ-kabra, a Ɩsɩrayɛl nãà, ʋ siw a da-gara zu a ƴɛrɛ ŋa tɩ nyɛ̃ ɛ saw de a ʋ yele.» A bɛl bɛ na tɩ kpa a da-garɩ zu lãw nɩ ʋ a, mɩ̀ tɩ tʋʋr ʋ na. ³³ A mʋ̃tɔ̃w na wa do põ-zɛ̃-taa a, lige pàw nɩ a tẽ-daa za tɩ ta a zaanʋɔra gbele ata daar. ³⁴ A gbele ata na wa ta a, a Yeezu ŋmɛ n cɛl kpɛ̃w za yel: «Elɔɩ, Elɔɩ, lema sabaktanɩ!» A pɛr lɛ kɛ: «Ɩ̃ Naaŋmɩn ɩ, ɩ̃ Naaŋmɩn ɩ, bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ zawrɩ mɛ̃ bɛr?» ³⁵ A nɩbɛ na tɩ be a be a, bɛ mɩnɛ tɩ wõ a na ɛ yere: «Nyɛ̃ ʋ bʋɔlɛ Eli wɛ!» ³⁶ A bɛ kãw tɩ zɔ na cen tɩ de sapɔ̃ tõ dã-miiru pʋɔ, ’lẽ ƴãw bàa-kɛkɛr ƴãw tur ʋ k’ʋʋ nyũ, ɛ́ yere: «Nyɩ vɛ̃ tɩ nyɛ̃ a lɛ a Eli na na wa nyɔw ʋ ʋ siw a da-gara zu a!» ³⁷ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ lɔb ɩ cɛl kpɛ̃w za ɛ ŋmãa a vʋʋrʋ. ³⁸ A Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ pɛn-yawla tɩ tĩ nɩ a saa zu ɛ ɓar siw tɩ tɔ a pile. ³⁹ A sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ ʋl na tɩ ar a ʋ niŋé a, ɛ nyɛ̃ a lɛ ʋ na ŋmãa a vʋʋrʋ a, ʋ yel a: «Sɩza, a nɩr ŋa tɩ ɩ n Naaŋmɩn Bie!» ⁴⁰ Pɔwbɛ bɛ mɩnɛ kãw mɩ̀ tɩ be n be, ar zãá ɛ jɩrɛ: Madala tẽw Marya, nɩ Zakɩ pʋrɩ nɩ Zoze mã Marya, nɩ Salume tɩ pʋɔ nɩ a bɛ pʋɔ; ⁴¹ bɛ tɩ tu n a Yeezu ɛ kaa ʋ zie, a lɛn daar ʋ na tɩ be a Galile a, lãw nɩ pɔw-yaga na tɩ páw ʋ do a Zeruzalɛm a. ⁴² A zaanʋɔra tɩ ta na baarɩ, ɛ a na tɩ ɩ a cɔbrʋ bibir a, a pɛr lɛ kɛ a pɩɛnʋ-bibir zãa daarɩ a, ⁴³ Zuzɛb na yi Arimate tẽw a, ɛ ɩ a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩ-yúor kãw a, tɩ ta na. Ʋ mɩ́ tɩ gùre nɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ. Ʋ tɩ nyɔw nɩ socir ɛ kpɛ a Pɩlatɩ zie tɩ zɛlɩ a Yeezu ƴãgan. ⁴⁴ A tɩ ur ɩ a Pɩlatɩ, ʋ na tɩ wõ kɛ a Yeezu kpi n fɔ̃w lɛ a. Ʋ tɩ ƴãw na bɛ bʋɔlɩ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ wa sowri ʋ kɛ koro za n’a ʋ kpi bɩɩ. ⁴⁵ A sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ na wa sɔw kʋ̀ ʋ a, ʋ saw na kɛ a Zuzɛb de a Yeezu ƴãgan. ⁴⁶ A Zuzɛb tɩ da n pɛn-paala, yaw a Yeezu ƴãgan a da-gara zu pili nɩ, ɛ́ de ʋ ũù bɔw bɛ na tuw piìr pʋɔ a, ɛ bìlì kʋsɛ-kpɛ̃ɛ pàw a bɔw nʋɔr. ⁴⁷ Madala tẽw Marya nɩ a Zoze mã Marya tɩ jɩrɛ nɩ a be bɛ na ũù a Yeezu a.

¹ A pɩɛnʋ-bibir na wa tɔl a, a Madala tẽw Marya, nɩ a Zakɩ mã Marya, nɩ a Salume, tɩ da n kãa-nyuure cen nɩ kɛ bɛ tɩ zɛ a Yeezu ƴãgan. ² A kɔsɩɛra bibir biɓaar-pipi, a mʋ̃tɔ̃w na tɩ pure a, bɛ tɩ cen nɩ a yaa pɛr. ³ Bɛ tɩ yere na kʋ̀rɛ taa: «Ãa n’ʋ na tɩ bìlì a bɔw nʋɔr kʋsɩɛr bɛr tɩ?» ⁴ Bɛ tɩ zɛw nɩ zu nyɛ̃ a kʋsɩɛr, na bɛ dɩ vuo a, ʋ bìlì gã ʋ tʋɔra zie. ⁵ Bɛ na tɩ kpɛ a, bɛ nyɛ̃ nɩ pɔl bile kãw ʋ su kpar-pla zɩ̃ nɩ a dʋrʋ lowr, ɛ̀ dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw bɛ yaga. ⁶ Ɛ cɛ ʋ tɩ yel bɛ na: «Nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, a Nazarɛtɩ tẽw Yeezu bɛ na kpa a da-gara zu a n’ʋ nyɩ bɔbr, ʋ lɛb a yi a kũu pʋɔ, ʋ bɛ be ka ɩ. Nyɩ nyɛ̃ a be bɛ na tɩ ƴãw ʋ a. ⁷ Ɛ cɛ nyɩ cen tɩ yel a ŋa kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ nɩ a Pɩɛr: ʋ dier nyɩ nɩ niwn a Galile, be n’a nyɩ na tɩ nyɛ̃ ʋ mɛ̃ a lɛ ʋ na yel kʋ̀ nyɩ a.» ⁸ Bɛ tɩ yi n a yaa pɛr be zɔ tɩ zãá, dɛ̃bɩ̃ɛ na tɩ tɛr bɛ bɛ mawr bɛ za a ƴãw. Ɛ bɛ bɛ tɩ por a yúor kʋ̀ nɩr za ɩ, a dɛ̃bɩ̃ɛ na tɩ ɩrɛ bɛ a ƴãw. [ ⁹ A Yeezu na tɩ lɛb yi a kũu pʋɔ a kɔsɩɛra bibir biɓaara a, ʋ tɩ de nɩ niwn wul ʋ tʋɔra a Madala tẽw Marya, a ʋl zie ʋ na tɩ diw a kɔ̃tɔmɛ ayopõi bɛr a. ¹⁰ A Madala tẽw Marya tɩ cen na tɩ manɩ kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ na tɩ tɛr pʋ-sãwna kone nɩ a. ¹¹ Ɛ cɛ bɛ na tɩ wõ kɛ a Yeezu vʋʋrɛ na a, nɩ kɛ a Madala tẽw Marya nyɛ̃ ʋ na a, bɛ bɛ tɩ saw de a ʋ ƴɛrʋ ɛ. ¹² Al pùorí, a Yeezu tɩ lɛb a wul ʋ tʋɔra nɩ ŋmɛ̃a kãw, a ʋ po-tuurbɛ ayi kãw na tɩ lo sɔr cere kura pʋɔ a. ¹³ Bɛ tɩ lɛb a wa wa manɩ kʋ̀ a bɛ ŋmãa, ɛ cɛ bɛ mɩ̀ bɛ tɩ saw de a bɛ ƴɛrʋ ɛ. ¹⁴ A pɛ-baara a, a Yeezu tɩ wul ɩ ʋ tʋɔra a Nɩ-toni pie nɩ been na tɩ lãw zɩ̃ dɩrɛ a. Ʋ tɩ yere bɛ na, bɛ na bɛ tɩ saw de a, ɛ a bɛ zuru kpɛmɛ zuo bɛ bɛ saw de a bɛlɩ dem na tɩ nyɛ̃ ʋ ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ a ƴɛrʋ a. ¹⁵ Al pùorí, ʋ tɩ yel bɛ na: «Nyɩ cen a tẽ-daa za zu tɩ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀rɛ a bʋ̃-iri za. ¹⁶ Ʋlɩ sob nɛ wa saw de a, ɛ de a suob a, ʋ na nyɛ̃ nɩ a faafʋ; ʋlɩ sob nɛ bɛ wa saw de a, ʋ na nyɛ̃ nɩ dɔwrʋ. ¹⁷ Ɛ bãwfʋ a ŋa n’a na tuur a bɛlɩ dem na saw de a: a ɩ̃ yúor ƴãw, bɛ na diwr ɩ kɔ̃tɔmɛ; bɛ na ƴɛrɛ nɩ ƴɛr-paalɛ; ¹⁸ bɛlɛ saa nyɔw wɩɩr nɩ nuru bɩɩ bɛlɛ saa nyũ tɩ̃ɩ faa kãw a, a kʋ̃ ɩ bɛ bom za ɩ. Bɛ na mɩ́ ír ɩ nuru dɔwlɩ a baalbɛ zu, ɛ̀ bɛ lɛb kpɛ̃w.» ¹⁹ A Sore Yeezu na wa ƴɛr a bɛ zie a a ŋa baar a, bɛ ír ʋ na do n a tẽ-vla pʋɔ, ʋ tɩ zɩ̃ a Naaŋmɩn dʋrʋ lowr. ²⁰ A ʋ Nɩ-toni tɩ cen na tɩ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ a ziir za. A Sore tɩ lãw nɩ bɛ na tone, ɛ mɩ́ wul kɛ a Yel-nʋ̃ɔ̀ ƴɛrʋ ɩ n sɩza, a nɔ-ɓãa-yele na tɩ maalɛ pʋɔ a ƴãw.]