LUKA

LUKA

¹ Ɩ̃ bá Teofil i, nɩ-yaga ƴãw nɩ fãw sɛb manɩ a yele al na ɩ a tɩ sɔgɔ a. ² Bɛ manɩ nɩ a yele, mɛ̃ a lɛ tɔr za a bɛlɩ dem na nyɛ̃ a a pɛr tib daar ɛ manɩ kʋ̀ tɩ a, ɛ́ bɛ kʋ̀ bɛ a tõ-nʋɔr kɛ bɛ hiere a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a. ³ Lɛ so a mãa mɩ̀, ɩ̃ mɩ̀ sowri vla vla bãw a yele al za na ɩ a pɛr tib daar a, ɛ nyɛ̃ a vɩɛl k’ɩ̃ɩ sɛb manɩ a lɛ a na tu taa kʋ̀ fʋ, ɩ̃ bá-vla Teofil i. ⁴ Ɩ̃ ɩ n a ŋa kɛ fʋ tʋ̃ɔ nyɛ̃ bãw k’aa wulu, bɛ na wul fʋ a, ɩ n sɩza. ⁵ A lɛn daar a Erɔdɩ na tɩ dɩrɛ naalʋ a Zude tẽw zu a, bawr-maalɛ kãw tɩ be n be a yúor dɩ kɛ Zakari; ʋ tɩ ɩ n Abɩa pal pʋɔ bawr-maalɛ kãw. A ʋ pɔw tɩ ɩ n Aarɔ̃ bʋʋrɛ nɩr, a yúor dɩ kɛ Elizabɛr. ⁶ Bɛ za ayi tɩ ɩ n nɩ-mɩn a Naaŋmɩn niŋé ɛ tɩ sawr a Sore nɛ-ƴãwnɩ za, nɩ a lɛ ʋ na yel a ceretete. ⁷ Ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ tɛr bie ɛ, a Elizabɛr na tɩ ɩ pɔw-ãan a ƴãw, ɛ bɛ za ayi mɩ̀ lɛ tɩ kor baar a. ⁸ Bibir kãw, a Zakari tɩ tone nɩ a ʋ bawr-maalɛ tome a Naaŋmɩn niŋé, a ʋ pal pʋɔ nɩbɛ na nɛ bɛ tɩ cɛ na de a tome a ƴãw. ⁹ Mɛ̃ a lɛ a bawr-maalbɛ na mɩ́ ɩrɛ a, bɛ tɩ ŋmɛ n gbãw kaa ir ʋ k’ʋʋ kpɛ tɩ nyɩw a tɩ-suur-zɔ̃ na nyuur vla vla a, a Sore zi-sõw pʋɔ. ¹⁰ A zu-sɛbla tɩ gbõ n taa ar a yẽw puore a tɩ-suur-zɔ̃ nyɩwfʋ daar. ¹¹ Lɛ n’a a Zakari tɩ nyɛ̃ Sore malkɩ, ʋ ar a tɩ-suur-zɔ̃ nyɩwfʋ bawr-maal-kuur dʋrʋ lowr. A malkɩ na cen tɩ páw a Zakari a (1.11). ¹² A Zakari na wa nyɛ̃ ʋ a, pʋ̀lá vʋ̃ɔ ʋ na ɛ́ dɛ̃bɩ̃ɛ nyɔw ʋ. ¹³ Ɛ cɛ a malkɩ tɩ yel ʋ na: «Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, Zakari i, Naaŋmɩn saw na de a fʋ puoru. A fʋ pɔw Elizabɛr na dɔw nɩ bi-dɛble kʋ̀ fʋ, fʋ por a yúor kɛ Zã. ¹⁴ Nʋ̃ɔ̀ na kpɩɛr fʋ nɩ a ʋ ƴãw, fʋ cɩlɛ fʋ za; nɩ-yaga mɩ̀ na cɩlɛ nɩ a ʋ dɔwfʋ ƴãw. ¹⁵ Ʋ na ɩ n kpɛ̃ɛ a Sore niŋé, ʋ kʋ̃ nyúur divɛ̃ nɩ dã-bɩ̃ɩ kãw za ɩ; ʋ na cãa nɩ a ʋ mã púorí ɛ a Vʋʋrʋ Sõw paalɩ ʋ. ¹⁶ Ʋ na tɛr ɩ a Ɩsɩrayɛl biir yaga lɛb wa n a Sore bɛ Naaŋmɩn zie; ¹⁷ ʋ na de nɩ a Naaŋmɩn niwn ɩ a ʋ nɩ-tona, ɛ tɛr a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Eli yã nɩ a ʋ fãw, k’ʋʋ ɩ a sãà mɩnɛ nɩ a bibiir lɛ kpɛ taa, ɛ a bɛ-wonbɛ lɛ tɩɛrɛ mɛ̃ a nɩ-mɩn a, ʋ tʋ̃ɔ cɔbrɩ nɩ-bʋʋrɛ na cɛlɛ a Sore a.» ¹⁸ A Zakari tɩ sowr ɩ a malkɩ: «Ŋmɩŋmɩn n’a ɩ̃ na ɩ tɩ bãw kɛ a na tu n a a ŋa? Mãa n’ɩ ŋa ɩ dɛ-nyãw ɛ a ɩ̃ pɔw mɩ̀ kor.» ¹⁹ A malkɩ tɩ sɔw ʋ na: «Mãa n’ɩ a Gabɩyɛl na mɩ́ be a Naaŋmɩn niŋé a; ʋ tõ m a k’ɩ̃ɩ wa ƴɛr sɔw fʋ, ɛ yel a yel-nʋ̃ɔ̀ ŋa kʋ̀ b. ²⁰ A na ɩ a ŋa a, fʋ na kpar ɩ nʋɔr, fʋ kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ ƴɛr ɛ, ɛ gu a ʋlɩ bibir nɛ a yele a ŋa za nãa wa maalɩ a, fʋ na bɛ saw de a ɩ̃ ƴɛrʋ a ƴãw, ɛ cɛ a daar wa ta a, a ɩ̃ ƴɛrʋ a ŋa na tu na.» ²¹ A nɩbɛ tɩ ar a cɛlɛ a Zakari, ɛ́ bɛ tɩ bãw ŋmɩŋmɩn za n’a ʋ cɛlɛ a zi-sõw za pʋɔ a lɛ a ɩ. ²² Ʋ na wa yi a, ʋ bɛ tʋɔr ƴɛrɛ na ƴɛr sɔw bɛ ɩ, lɛ so bɛ tɩ bãw k’ʋʋ nyɛ̃ nɩ bom a zi-sõw pʋɔ; ʋ tɩ kpar ɩ nʋɔr ɛ kabrɛ manɛ nɩ a nuru wule bɛ. ²³ A Zakari na wa tõ a ʋ bawr-maalɛ tome baar a, ʋ lɛb a kul a ʋ yir. ²⁴ Al pùorí, a ʋ pɔw Elizabɛr wa tɩ tɛr ɩ pʋɔ sɔwlɛ nɩ tɩ ta cuwr anũu. Ʋ tɩ tɩɛrɛ nɩ ʋ pʋɔ: ²⁵ «Nyɛ̃ a lɛ a Sore na maalɩ mɛ̃ a, ʋ saw na jɩr mɛ̃ kaa ƴɛrɛ ŋa, k’ʋʋ ír a vĩ bɛr mɛ̃ a nɩsaalbɛ niŋé.» ²⁶ A Elizabɛr pʋɔ-tɛrʋ cuwr ayʋɔb sob daar, Naaŋmɩn tɩ tõ n a malkɩ Gabɩyɛl, Galile tẽw, tẽle kãw pʋɔ bɛ na bʋɔlɛ kɛ Nazarɛtɩ a, ²⁷ pɔwsɩrale kãw zie na tɩ ƴãw yúor nɩ Daviir yir dɛb kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Zuzɛb a: a pɔwsɩrale nɛ yúor tɩ dɩ na kɛ Marya. ²⁸ A malkɩ tɩ kpɛ n a ʋ zie yel ʋ: «Cɩlɛ, fʋ̃ʋ Naaŋmɩn na maalɩ yaga za a, a Sore be n fʋ zie.» ²⁹ A Marya na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, pʋl-vʋ̃ɔ tɩ tɛr ʋ nɩ yaga, ʋ tɩ sowre ʋ tʋɔra a puoru ŋa pɛr. ³⁰ Lɛ n’a a malkɩ yel ʋ: «Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, Marya a, fʋ nyɛ̃ nɩ maalʋ a Naaŋmɩn zie. ³¹ Nyɛ̃, fʋ na tɛr ɩ pʋɔ dɔw dɛble, por a ʋ yúor kɛ Yeezu. ³² Ʋ na ɩ n kpɛ̃ɛ, bɛ na bʋɔlɛ ʋ nɩ Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a Bie. A Sore Naaŋmɩn na de nɩ a ʋ sãà Daviir naalʋ da-kɔw kʋ̀ ʋ; ³³ ʋ na dɩrɛ nɩ naalʋ kʋra lɛ a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ zu, ɛ a ʋ naalʋ kʋ̃ tɛr baarʋ daar ɛ.» ³⁴ A Marya tɩ yel ɩ a malkɩ: «Ŋmɩŋmɩn n’a a na ɩ tɩ ɩ a lɛ, Ɩ̃ na bɛ bãw dɛb a?» ³⁵ A malkɩ tɩ sɔw ʋ na: «Vʋʋrʋ Sõw na siw nɩ a fʋ zu, ɛ a Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a fãw na piw fʋ na nɩ a ʋ ɓaarʋ; lɛ so a bie na na dɔw a, na ɩ sõw, ɛ́ bɛ bʋɔlɛ ʋ Naaŋmɩn Bie. ³⁶ A fʋ yɛb Elizabɛr n’ɩ ŋan mɩ̀ tɛr pʋɔ, ʋl na ɩ pɔw nyãw a, a ʋ cuwr ayʋɔb n’ɩ dɩ̃a, ʋl bɛ na tɩ bʋɔlɛ: pɔw-ãan a. ³⁷ Naaŋmɩn sɩrɩ kʋ̃ guu yel kãw za ɩ.» ³⁸ Lɛ n’a a Marya pãa lɛ yel: «Mãa n’ɩ ŋan, a Sore tõ-tõ-bi-pɔw nɛ m, a ɩ m mɛ̃ a lɛ fʋ na yel a.» A malkɩ tɩ bɛr ʋ na ɛ lɛb cen. ³⁹ A lɛn daar, a Marya tɩ ìr a lo a sɔr páw cen a Zude tan pʋɔ tẽw kãw pʋɔ. ⁴⁰ Ʋ tɩ kpɛ n a Zakari yir pùori a Elizabɛr. ⁴¹ Zɩ̃ kɛ a Elizabɛr na tɩ wõ a Marya puoru a, a bie tɩ dam ɩ a ʋ púorí. Lɛ n’a a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paalɩ a Elizabɛr, ⁴² ʋ zɛw kɔkɔr yel kpɛ̃w za: «Naaŋmɩn maalɩ fʋ na gãw a pɔwbɛ za, ɛ mɩ̀ maalɩ a bie fʋ na na dɔw a. ⁴³ Mãa mɩ̀ n’ɩ ãnʋ, a ɩ̃ Sore mã tɔr za sʋ̃ɔmɩ ìr wa a ɩ̃ zie? ⁴⁴ Nyɛ̃, a fʋ puoru ƴɛr-bie na wa lo a ɩ̃ tòbrí lɛ pɛ a, a bie dam ɩ nʋ̃ɔ̀ damnʋ a ɩ̃ púorí. ⁴⁵ Zu-nʋ̃ɔ̀ sob nɛ b, fʋ na saw kɛ a lɛ a Sore na tõ bɛ wa yel kʋ̀ b a, na tu n a tub a.» ⁴⁶ Lɛ n’a a Marya tɩ yel: «Ɩ̃ sɩ́ɛ danɛ nɩ a Sore, ⁴⁷ ɛ a ɩ̃ tɩɛrʋ za cɩlɛ a Naaŋmɩn ɩ̃ faarɛ ƴãw. ⁴⁸ Ʋ saw na jɩr a ʋ tõ-tõ-bi-pɔw bãbaalʋ kaa. Sɩza n’a, dɩ̃a na ta a, a nɩbɛ na dɔwr tuur taa a, na bʋɔlɛ mɛ̃ nɩ Zu-nʋ̃ɔ̀ sob, ⁴⁹ a Naaŋmɩn Kpɛnʋ-za-sob na maalɩ nɔ-ɓãa-yele a ɩ̃ ƴãw a. A ʋ yúor ɩ n sõw, ⁵⁰ ʋ tɛr ɩ a ʋ nɔ̃wfʋ kʋra lɛ a bɛlɩ dem na zɔrɛ ʋ a zie. ⁵¹ Ʋ dɔl ɩ nũu wul a ʋ kpɛ̃nʋ: diw a pɔ̀lʋ dem yaarɩ; ⁵² ʋ cã n a kpɛ̃nʋ dem lɔb a bɛ naalʋ da-kɔwr zuru, ɛ zɛw a bãbaalbɛ. ⁵³ Ʋ paal ɩ a kɔ̃ dem nɩ a ʋ maalʋ, ɛ bɛr a na-mɩnɛ bɛ lɛb kul nũ-zawlɛ. ⁵⁴ Ʋ sõw nɩ a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ, a ʋ tõ-tõ-biir: ʋ na lɛb bãwnɩ a ʋ nɔ̃wfʋ ɩb a, ⁵⁵ a nʋɔr ʋ na ƴãw kʋ̀ a tɩ sãà mɩnɛ, a Abraham nɩ a ʋ bʋʋrɛ maalʋ ƴãw kʋra lɛ a.» ⁵⁶ A Marya tɩ kpɛ n a Elizabɛr zie tɩ ta mɛ̃ cuwr ata a, al pùorí, ʋ tɩ lɛb a kul a ʋ yir. ⁵⁷ A Elizabɛr dɔwfʋ na wa ta a, ʋ dɔw nɩ dɛble. ⁵⁸ A ʋ sɩman pʋɔ dem nɩ a ʋ nɩbɛ tɩ wõ na kɛ a Sore mal ʋ nɩ yaga a ʋ nɔ̃wfʋ pʋɔ, ɛ tɩ lãw nɩ ʋ cɩlɛ. ⁵⁹ A bibie anĩ sob na wa vɩɛ a, bɛ tɩ wa n a bie yʋɔr-ŋmãafʋ, ɛ tɩ bɔbr kɛ bɛ por a ʋ yúor kɛ Zakari mɛ̃ a ʋ sãà a. ⁶⁰ Ɛ cɛ a mã tɩ yel a: «Ʋ̃ʋ’hʋ̃! A ʋ yúor na dɩ na kɛ Zã.» ⁶¹ Bɛ tɩ yel ʋ na: «A fʋ yir pʋɔ a, nɩr kãw za bɛ dɩ a a ŋa ɩ.» ⁶² Bɛ tɩ kabrɛ na sowre a sãà kɛ ŋmɩŋmɩn n’a ʋ bɔbr kɛ bɛ bʋɔlɛ a bie. ⁶³ Ʋ tɩ ƴãw na bɛ de da-pɛwli-sɛbra kʋ̀ ʋ, ʋ sɛb a ƴɛr-bie a ŋa ƴãw: «A ʋ yúor dɩ na kɛ Zã.» A tɩ ɩ n nɔ-ɓãa-yel a bɛ zie. ⁶⁴ A pɛr nɛ pʋɔ, a Zakari tɩ lɛb a tʋɔr ƴɛrɛ, ɛ tɩ ƴɛrɛ danɛ nɩ a Naaŋmɩn. ⁶⁵ Lɛ n’a dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw a sɩman pʋɔ dem za, ɛ a Zude tan pʋɔ za, bɛ tɩ ƴɛrɛ nɩ a yele a ŋa ƴɛrʋ. ⁶⁶ A bɛlɩ dem za na tɩ wone a yele a ŋa a, tɩ de na ƴãw a bɛ socie pʋɔ, ɛ yere: «Ŋmɩŋmɩn n’a a bie ŋa pãa na wa ŋmɛ̃ a?» A Sore fãw tɩ sɩrɩ na be a ʋ zie. ⁶⁷ Vʋʋrʋ Sõw tɩ siw na paalɩ a ʋ sãà Zakari, ʋ ƴɛr Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ ƴɛrʋ a ŋa: ⁶⁸ «A Sore, a Ɩsɩrayɛl Naaŋmɩn tɛr ɩ puoru, ʋ jɩr ɩ a ʋ nɩ-bʋʋrɛ kaa ɛ faa bɛ, ⁶⁹ ɛ ɩ faafʋ fãw yi a tɩ ƴãw a ʋ tõ-tõ-bie Daviir yir pʋɔ. ⁷⁰ A a ŋa n’a ʋ tɩ ƴãw a ʋ ƴɛr-man-son yel a koro za, ⁷¹ k’ʋʋ na faa tɩ nɩ a tɩ dɔ̃ dem nuru pʋɔ, nɩ a nɩbɛ na hɩ̃ɛn tɩ a nuru pʋɔ. ⁷² Ʋ wul ɩ a ʋ nɔ̃wfʋ a tɩ sãà mɩnɛ, ɛ cãa lɛ bãwnɩ a ʋ Wõ-ta-sõw, ⁷³ a pɔb ʋ na pɔ a tɩ sãakʋm Abraham zie, ⁷⁴ k’ʋʋ na faa tɩ nɩ a tɩ dɔ̃ dem nuru pʋɔ a, nɩ k’ʋʋ na ɩ na tɩ bɛr dɛ̃bɩ̃ɛ ɛ ƴãwnɛ ʋ, ⁷⁵ tʋ̃ɔ ɩ nɩ-son nɩ nɩ-mɩn a ʋ niŋé, a tɩ bibi-vɩɛrɩ za a. ⁷⁶ Ɛ fʋ̃ʋ bɩ-pɩɩla a, bɛ na bʋɔlɛ fʋ na kɛ Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a ƴɛr-manɛ, fʋ na de nɩ a Sore niwn tʋ̃ɔ cɔbrɩ a ʋ sɛɛ, ⁷⁷ ɛ ɩ a ʋ nɩ-bʋʋrɛ bãw a faafʋ a bɛ yel-bebe suur pawfʋ zũú, ⁷⁸ a tɩ Naaŋmɩn nɔ̃wfʋ na bɛ tɛr baarʋ a bãwfʋ n’ɩ a ŋa. A nɔ̃wfʋ ŋa ƴãw n’a, a sa-zu mʋ̃tɔ̃w na pure a ta tɩ. ⁷⁹ Ʋ tɩ pur a, k’ʋʋ caalɩ a bɛl na be a ligẽ pʋɔ nɩ a kũu ɓaárʋ́ a, ɛ tɛr tɩ lo n a ƴã-ɓaarʋ sɔr.» ⁸⁰ A bie ʋl a, ʋ tɩ kɛrɛ na ɛ a ʋ yã bɩrɛ; ʋ tɩ be n wɛja kpalɩ pʋɔ tɩ ta a ʋlɩ bibir ʋ na wul ʋ tʋɔra a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ a.

¹ A lɛn daar, a Sezaar Ogusi tɩ ƴãw nɩ nʋɔr kɛ́ bɛ sɔr a tẽ-daa zu-sɛbla za bãw bɛ nʋɔr. ² A sɔrʋ dãw-niwn sob ŋa tɩ maal ɩ a lɛn daar Kirinisi na tɩ ɩ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ a Siiri tẽw pʋɔ a. ³ A nɩbɛ za mɩ́ tɩ cen na bɛ tɩ sɔr bɛ, ŋa za a ʋ tẽ-yira pʋɔ. ⁴ A Zuzɛb mɩ̀ tɩ yi n a Galile, Nazarɛtɩ tẽw pʋɔ, ɛ do a Zude, a Daviir tẽw ʋl pʋɔ bɛ na bʋɔlɛ kɛ Bɛtɩlɛm a, ʋ na tɩ ɩ a Daviir bʋʋrɛ nɩ a ʋ yir nɩr a ƴãw. ⁵ Ʋ tɩ tɛr ɩ a ʋ pɔw Marya na ta dɔwfʋ a cen nɩ a sɔrʋ ƴãw. ⁶ A Marya dɔwfʋ bibir tɩ páw bɛ nɩ a be. ⁷ A Marya tɩ dɔw nɩ a ʋ pɔwsɩ-bie, dɛble, de pɛnɛ pili nɩ ʋ gaalɩ dʋn-laa pʋɔ, bɛ na tɩ bɔ gaa-zie gu a sãanbɛ-dĩ̀ó a ƴãw. ⁸ A ʋlɩ tẽw nɛ pʋɔ a, dʋ̃-cɩ̃ɩnbɛ tɩ be n be, gánɛ a wɩɛ pʋɔ gùre a bɛ dʋn tɩ̃ɩsɔwr za. ⁹ A Sore malkɩ kãw tɩ sãá nɩ a bɛ zie, ɛ a Sore vɩɛlʋ cãa pili pàw bɛ, kɛ̀ dɛ̃bɩ̃ɛ dɛ nyɔw bɛ yaga za. ¹⁰ A malkɩ tɩ yel bɛ na: «Nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, yel-vla na na ɩrɛ nʋ̃ɔ̀ a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ za a n’ʋ, ɩ̃ waar k’ɩ̃ɩ wa yel kʋ̀ nyɩ. ¹¹ Faarɛ dɔw nɩ a nyɩ ƴãw a dɩ̃a, a Daviir tẽw pʋɔ, ʋlɛ n’ɩ a Kɩrɩta, a Sore. ¹² A ʋ bãwfʋ n’ɩ ŋa: nyɩ na tɩ nyɛ̃ nɩ bɩ-pɩɩla na pili pɛnɛ gã nɩ dʋn-laa pʋɔ a. ¹³ Bɛ wa bere na, malkɩ-yaga siw páw a dãw-niwn sob bɛ danɛ a Naaŋmɩn yere nɩ: ¹⁴ ‹Naaŋmɩn so danʋ a sa-zu za, ɛ a ʋ nɩ-nɔnɩ so ƴã-ɓaarʋ a tẽw zu ka›. » ¹⁵ A malkɩ mɩnɛ na tɩ bɛr bɛ ɛ lɛb do a tẽ-vla pʋɔ a, a dʋ-cɩ̃ɩnbɛ tɩ yere na kʋ̀rɛ taa: «Nyɩ ɩ tɩ ta a Bɛtɩlɛm nyɛ̃ a yel ŋa na ɩ a Sore yel kʋ̀ tɩ a.» ¹⁶ Bɛ tɩ páw na cen tɩ nyɛ̃ a Marya nɩ a Zuzɛb nɩ a bɩ-pɩɩla na gã a dʋn-laa pʋɔ a. ¹⁷ Bɛ na tɩ nyɛ̃ baar a, bɛ tɩ manɩ nɩ a lɛ a malkɩ na yel kʋ̀ bɛ a bie ƴãw a. ¹⁸ A bɛlɩ dem za na tɩ wone a dʋ̃-cɩ̃ɩnbɛ manʋ a, mɩ́ tɩ nyɔw nɩ nʋɔr. ¹⁹ A Marya ʋl tɩ tɛr ɩ a yele a ŋa za tɩɛrɛ a ʋ socir pʋɔ. ²⁰ Al pùorí, a dʋ̃-cɩ̃ɩnbɛ tɩ lɛb a danɛ a Naaŋmɩn kule nɩ, ɛ íre a ʋ yúor a yele a ŋa ƴãw, bɛ na tɩ wõ ɛ nyɛ̃ a tu mɛ̃ a lɛ bɛ na tɩ yel kʋ̀ bɛ a. ²¹ A bibie anĩ sob na wa vɩɛ a, ɩ a bie yʋɔr-ŋmãafʋ bibir a, bɛ por ɩ a ʋ yúor kɛ Yeezu. A yúor ŋa n’ʋ a malkɩ tɩ tɩr, ɛ a mã bɛ tɛr a ʋ pʋɔ sɛr ɛ. ²² A bibir na wa vɩɛ, bɛ na na tu a bɛ dɛwr-so-bɛrʋ tub mɛ̃ a lɛ a Mõyiir-Wulu na ƴãw a, a Yeezu sãà nɩ a ʋ mã tɩ ɓáw ʋ na cen nɩ a Zeruzalɛm, kɛ́ bɛ tɩ de ʋ kʋ̀ a Sore, ²³ mɛ̃ a lɛ bɛ na sɛb a Sore Wulu sɛbɛ pʋɔ a: «Pɔwsɩ-bie za na ɩ dɛble a, bɛ na de ʋ na kʋ̀ a Sore.» ²⁴ Bɛ mɩ̀ tɩ tɛr ɩ a bawr-maal-bom waar ɩ a bawr maalʋ ƴãw, mɛ̃ a lɛ a Sore Wulu na ƴãw a: «Ŋmã-daa nɩ ŋmã-pɔw, bɩɩ na-ŋmã-pɔ́lɛ́ ayi.» ²⁵ Zɩ̃ kɛ nɩr kãw tɩ be n a Zeruzalɛm dɩ kɛ Sɩmɩ̃ɔ. Ʋ tɩ ɩ n nɩ-mɩŋa ɛ ƴãwnɛ a Naaŋmɩn. Ʋ tɩ gùre nɩ a mɔwlʋ a Ɩsɩrayɛl nãá wa nyɛ̃ a, ɛ a Vʋʋrʋ sõw tɩ be a ʋ zie. ²⁶ A Vʋʋrʋ Sõw tɩ ɩ na ʋ bãwnɩ a, kɛ ʋlɛ bɛ wa nyɛ̃ a Sore Nɩ-kabra, k’ʋʋ kʋ̃ kpi ɛ. ²⁷ A Vʋʋrʋ Sõw tɩ dam ʋ na ƴãw ʋ wa a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ. A Yeezu sãà nɩ a ʋ mã na tɩ tɛr ʋ kpɩɛr ɩ kɛ bɛ tɩ tu a tub a ʋ ƴãw, mɛ̃ a lɛ a Sore Wulu sɛbɛ na yel a, ²⁸ a Sɩmɩ̃ɔ tɩ de nɩ a bie Yeezu ƴãw a ʋ nuru pʋɔ, ɛ pùori a Naaŋmɩn yaanɩ yel: ²⁹ «Sore e, ƴɛrɛ ŋa a, fʋ na tʋ̃ɔ na bɛr a fʋ tõ-tõ-bie ʋ kule nɩ ƴã-ɓaarʋ mɛ̃ a lɛ fʋ na yel a. ³⁰ A ɩ̃ mimie sɩrɩ na nyɛ̃ a fʋ faafʋ, ³¹ fʋ na cɔbrɩ a nɩ-bʋʋrɛ za niŋé a: ³² ʋ ɩ n cãa na na ɩ a tẽ-daa nɩ-bʋʋrɛ za bãw fʋ a, ɛ ɩ a fʋ nɩ-bʋʋrɛ Ɩsɩrayɛl yúor-vɩɛlʋ-danʋ.» ³³ Nɔ-ɓãan tɩ nyɔw nɩ a bie sãà nɩ a ʋ mã, a yele a Sɩmɩ̃ɔ na tɩ yere caarɛ nɩ ʋ a ƴãw. ³⁴ A Sɩmɩ̃ɔ tɩ maalɩ bɛ na ɛ yel a bie mã Marya: «Nyɛ̃, a fʋ bie ŋa na so na nɩ-yaga lo ɛ nɩ-yaga lɛb ìr a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ pʋɔ, ʋ na ɩ n bãwfʋ bɛ ŋmɩɛr ɩ nɔ-kpɛn. ³⁵ Lɛ n’a nɩ-yaga pʋ-tɩɛr-sɔwlɩ na sãá. Ɛ a fʋ̃ʋ tɔr za a, kpɩɛrʋ na kpɛ b a, ɩ mɛ̃ sʋɔ na cɔr a fʋ socir puo a.» ³⁶ Pɔw- Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kãw mɩ̀ tɩ be n a be, Ana, Fanɩɛl pɔwyaa, na tɩ ɩ a Asɛɛr yir dɔwlʋ nɩr a. Ʋ tɩ kor ɩ yaga. Ʋ na tɩ kul a sɩr maalɩ yome ayopõi a n’a, ³⁷ ʋ ɩ a pɔw-kʋɔr tɩ ta a yome lɩz’a anaar nɩ anaar. Ʋ bɛ tɩ cere zãanɛ nɩ a Zeruzalɛm Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ ɩ, ɛ tone a Naaŋmɩn mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw. Ʋ mɩ́ tɩ tɛr ɩ mʋta-tuo ɛ puore. ³⁸ Ʋ na tɩ ta a be a ʋlɩ tɛm nɛ tɔr za pʋɔ a, ʋ danɛ nɩ a Naaŋmɩn ɛ manɛ a bie yele kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem za na tɩ gùre a Zeruzalɛm faafʋ a. ³⁹ Bɛ na tɩ tu a yele za, a Sore Wulu sɛbɛ na ƴãw nʋɔr kɛ bɛ mɩ́ tu a, bɛ lɛb a cen a Galile, a bɛ tẽw Nazarɛtɩ. ⁴⁰ A bie ʋl tɩ kɛrɛ na ɛ bɩrɛ nɩr, yã-bãwfʋ tɩ be n a ʋ zie yaga, ɛ a Naaŋmɩn maalʋ tu ʋ. ⁴¹ Yome za, a Yeezu sãà nɩ a ʋ mã mɩ́ tɩ cen nɩ a Zeruzalɛm a Zifʋ mɩnɛ Tɔlʋ cuw ƴãw. ⁴² A Yeezu na wa nyɛ̃ yome pie nɩ ayi a, bɛ tɛr ʋ na do n a cuw ƴãw a Zeruzalɛm, mɛ̃ a lɛ a tub na tuur a yome za a. ⁴³ Ɛ cɛ a cuw na wa dɩ yi baarɩ bɛ lɛb kule a, a bie Yeezu tɩ cãa na be a Zeruzalɛm, ɛ a ʋ sãà nɩ a ʋ mã bɛ bãwnɩ a ɩ. ⁴⁴ Bɛ tɩ tɩɛr k’ʋʋ be n a bɛ sɔr-lãw-cen-taabɛ pʋɔ, ɛ cen mʋ̃tɔ̃w ɓil za, al pùorí bɛ nyɔw a ʋ bɔb, a bɛ nɩbɛ nɩ a bɛ nɩ-bãwnɩ pʋɔ. ⁴⁵ Ɛ cɛ bɛ na bɛ tɩ nyɛ̃ ʋ a, bɛ lɛb a bɔ ʋ tɩ sãá nɩ a Zeruzalɛm. ⁴⁶ Bibie ata pùorí n’a bɛ tɩ nyɛ̃ ʋ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, ʋ zɩ̃ a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ sɔgɔ, bɛrɛ wone a bɛ ƴɛrʋ tɛr ɩ sowru a bɛ zie. ⁴⁷ A bɛlɩ dem za na tɩ wone a ʋ ƴɛrʋ a, mɩ́ tɩ nyɔw nɩ nʋɔr, a yã ʋ na tɩ bãw a ƴãw, nɩ a sɔwfʋ ʋ na mɩ́ tɩ sɔw a ƴãw. ⁴⁸ A Yeezu sãà nɩ a ʋ mã na tɩ nyɛ̃ ʋ a, nʋɔr ɓãa bɛ na, ɛ a mã yel ʋ: «Ɩ̃ bie e, bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ ɩ tɩ a ŋa? Nyɛ̃, mãa nɩ a fʋ sãà pĩ n pee bɔbr ɩ fʋ gʋɔrɩ.» ⁴⁹ Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «Bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ nɩ̃ɛ bɔbr mɛ̃? Nyɩ bɛ tɩ bãw kɛ a fɛr a k’ɩ̃ɩ be a ɩ̃ sãà yir pʋɔ ɩ?» ⁵⁰ Ɛ cɛ a ʋ ƴɛrʋ ŋa ʋ na tɩ ƴɛr kʋ̀ bɛ a, bɛ bɛ tɩ bãw a ʋ pɛr ɛ. ⁵¹ Ʋ tɩ siw na páw bɛ, lɛb wa a Nazarɛtɩ; ʋ tɩ sawr ɩ a bɛ nʋɔr. A ʋ mã tɩ maal a tɛr a yele a ŋa za vla a ʋ socir pʋɔ. ⁵² A Yeezu ʋl a, a yã-bãwfʋ, a ƴãgan kɛrʋ nɩ a pʋ-pɩɛlʋ, a a ŋa za tɩ kɛrɛ nɩ a ʋ zie, a Naaŋmɩn niŋé nɩ a nɩsaalbɛ niŋé.

¹ A Tɩbɛɛr Sezaar naalʋ dɩb yome pie nɩ anũu sob daar, a lɛn daar a Pɔ̃sɩ-Pɩlatɩ na tɩ ɩ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ a Zude tẽw a, a lɛn daar a Erɔdɩ na tɩ ɩ a Galile tẽw nàle a, ɛ a ʋ yɛb Filib ɩ a Ɩtuure nɩ a Tɩrakonida ten nàle a, ɛ Lɩzanɩasɩ ɩ a Abɩlɛn tẽw nàle a, ² a lɛn daar a An nɩ Kayifʋ na tɩ ɩ a Zifʋ mɩnɛ bawr-maal-karɩ a, lɛn daar a, a Zakari bi-dɛb Zã tɩ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a wɛja-kpalɛ pʋɔ. ³ A Zã tɩ ìr a zɔ cɔlɩ a Zurdɛ̃ man vuo za, hiere yere kɛ a nɩbɛ lɩɛbɩ a bɛ ɩb, ɛ saw de a suob a bɛ yel-bebe suur dɩ-kʋ̀b ƴãw; ⁴ a tu mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi na tɩ sɛb a ʋ sɛbɛ pʋɔ a: «Nɩr kãw kɔkɔr cɩɩrɛ nɩ a wɛja-kpalɛ pʋɔ: Nyɩ maalɩ a Sore sɔr, nyɩ kɔ a ʋ soli dɛnɩ ƴãw a tori. ⁵ Fʋɔla za na paal a do, tã-kpɛ̃ɛ za nɩ tãle za na tuw na siw man, sɔr za na gɔ̃w a na tori na, sɔr za na ɩ kokobokobo a na man nɩ taa, ⁶ ɛ bʋ̃-vʋʋra za na nyɛ̃ nɩ a Naaŋmɩn faafʋ. » ⁷ A Zã tɩ yere na kʋ̀rɛ a zu-sɛbla na tɩ waar a ʋ zie a suob deb a: «Dɔpan bʋʋrɛ bɛ ŋa! Ãa n’ʋ wul nyɩ a lɛ nyɩ na na ɩ nɩɩrɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ maalʋ suur na waar a bɛr? ⁸ Nyɩ ɩ a sãá a nyɩ ɩ-ɩrɩ pʋɔ kɛ́ nyɩ lɩɛb ɩ a nyɩ ɩb, ɛ taa wa tɩɛrɛ nyɩ pʋɔ yere kɛ: ‹Tɩ sãà n’ɩ Abraham ɛ!› Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a kʋsɛbɛ a ŋa na gã a, Naaŋmɩn na tʋ̃ɔ na ɩ a lɩɛbɩ Abraham bibiir. ⁹ A lɛr ɩ ŋan be a tɩɩr sɩɛ ƴãw baarɩ ; tɩɛ nɛ za na bɛ wɔ̃nɛ wɔ̃-vɩɛlɩ a, bɛ na cɛ ʋ na ŋmãa lɔb ƴãw vũùmí.» ¹⁰ A zu-sɛbla tɩ sowre ʋ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ a fɛr kɛ tɩ pãa ɩrɛ a?» ¹¹ A Zã tɩ sɔw bɛ na: «Nɩr wa tɛr kparɩ ayi a, ʋ̃ʋ ír kʋ̀ a ʋ tɔ na bɛ tɛr ʋ a, ɛ nɩr na tɛr a dɩrɛ a, ʋ mɩ̀ ɩrɛ a lɛ.» ¹² A zuru-yar-dierbɛ mɩ̀ tɩ wa na wa de a suob ɛ sowri ʋ: «Wul-wul-kara a, bʋ̃ʋ n’ʋ a fɛr kɛ tɩ ɩrɛ?» ¹³ Ʋ yel bɛ: «Nyɩ ta mɩ́ ŋmãa libie dɔwlɩ a lɛ bɛ na ƴãw a zu ɛ.» ¹⁴ Sojarɩ mɩ̀ tɩ sowri ʋ na: «Ɛ tɩɩm, bʋ̃ʋ n’ʋ a fɛr kɛ tɩ ɩrɛ?» Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «Nyɩ ta farɛ bɩɩ ŋmarɛ ziri dier nɩr libir ɛ, nyɩ mɩ́ de a nyɩ yar tɛwr.» ¹⁵ A nɩbɛ za tɩ gùre na kɛ bʋ̃-kãw na ɩ na, ɛ tɩɛrɛ bɛ pʋɔ kɛ a Zã taa ɩrɛ wa n’ɩ a Kɩrɩta. ¹⁶ Lɛ n’a a Zã tɩ yel kʋ̀ bɛ za: «Kʋ̃ɔ n’a mãa kʋ̀rɛ nɩ nyɩ a suob, ɛ cɛ nɩr be n a ɩ̃ pùor waar, kpɛmɛ zuo mɛ̃, ɩ̃ mɩ̀ bɛ sɛwnɩ na cɛr a ʋ nafawr bʋ̃-’lẽni ɛ. Ʋl a, Vʋʋrʋ Sõw nɩ vũu pʋɔ n’a ʋ na kʋ̀ nyɩ a suob. ¹⁷ Ʋ tɛr ɩ ci bʋ̃-yɛla a ʋ nũú, a ʋ ci yɛ́lʋ ƴãw; ʋ na ƴãw nɩ a ci-bie a ʋ bòwrí ɛ nyɩw a ur bɛr, a dɩrɛ vũu na bɛ tɛr kpiiru daar a pʋɔ.» ¹⁸ A Zã tɩ cãa na tɛr wulu ƴɛr-bie yaga a nɩbɛ zie, ɛ a a ŋa n’a ʋ tɩ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀rɛ bɛ. ¹⁹ Ʋ tɩ yere nɩ a Galile tẽw nàle Erɔdɩ, ʋ na tɩ de a Erodɩadɩ na ɩ a ʋ yɛb pɔw a ƴãw, nɩ a yel-faar al za ʋ na tɩ maalɩ a ƴãw. ²⁰ Lɛ n’a a Erɔdɩ nɩ̃ɛ lɛb tɩ maalɩ yel-faa ŋa dɔwlɩ: ʋ tɩ nyɔw nɩ a Zã pàw gaso pʋɔ. ²¹ A nɩbɛ za na tɩ de a suob baarɩ a, a Yeezu mɩ̀ de baarɩ ɛ puore a, a salom tɩ yuo na, ²² ɛ a Vʋʋrʋ Sõw siw a ʋ zu tɛr ƴãgan mɛ̃ na-ŋmam a; kɔkɔr tɩ yi n a salom zu yere: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a ɩ̃ Bi-nɔna, a ɩ̃ pʋɔ pɛlɩ nɩ a fʋ ƴãw.» ²³ A Yeezu na wa tɩ tine a ʋ tome a, ʋ tɛr a ta yome lɩzɛr nɩ pie. A nɩbɛ tɩ tɩɛrɛ na kɛ Zuzɛb bi-dɛb ʋ, ɛ a Zuzɛb ɩ Eli bi-dɛb, ²⁴ Eli ɩ Matatɩ bi-dɛb, Matatɩ ɩ Levi bi-dɛb, Levi ɩ Mɛlɩkɩ bi-dɛb, Mɛlɩkɩ ɩ Yanayi bi-dɛb, Yanayi ɩ Zuzɛb bi-dɛb, ²⁵ Zuzɛb ɩ Matatɩasɩ bi-dɛb, Matatɩasɩ ɩ Amɔsɩ bi-dɛb, Amɔsɩ ɩ Nawum bi-dɛb, Nawum ɩ Ɛsɩlɩ bi-dɛb; Ɛsɩlɩ ɩ Nagayi bi-dɛb, ²⁶ Nagayi ɩ Maatɩ bi-dɛb, Maatɩ ɩ Matatɩasɩ bi-dɛb, Matatɩasɩ ɩ Semeyin bi-dɛb, Semeyin ɩ Yosekɩ bi-dɛb, Yosekɩ ɩ Yoda bi-dɛb; ²⁷ Yoda ɩ Yoanan bi-dɛb, Yoanan ɩ Ereza bi-dɛb, Ereza ɩ Zorobabɛl bi-dɛb, Zorobabɛl ɩ Salatɩɛl bi-dɛb, Salatɩɛl ɩ Neri bi-dɛb, ²⁸ Neri ɩ Mɛlɩkɩ bi-dɛb, Mɛlɩkɩ ɩ Adi bi-dɛb, Adi ɩ Kosam bi-dɛb, Kosam ɩ Ɛlɩmadam bi-dɛb, Ɛlɩmadam ɩ Ɛɛr bi-dɛb, ²⁹ Ɛɛr ɩ Yeezu bi-dɛb, Yeezu ɩ Eliezɛɛr bi-dɛb, Eliezɛɛr ɩ Yorim bi-dɛb, Yorim ɩ Matatɩ bi-dɛb, Matatɩ ɩ Levi bi-dɛb, ³⁰ Levi ɩ Sɩmɩ̃ɔ bi-dɛb, Sɩmɩ̃ɔ ɩ Zuda bi-dɛb, Zuda ɩ Zuzɛb bi-dɛb, Zuzɛb ɩ Yonam bi-dɛb, Yonam ɩ Elɩakɩm bi-dɛb, ³¹ Elɩakɩm ɩ Melea bi-dɛb, Melea ɩ Mɛna bi-dɛb, Mɛna ɩ Matata bi-dɛb, Matata ɩ Natam bi-dɛb, Natam ɩ Daviir bi-dɛb, ³² Daviir ɩ Zese bi-dɛb, Zese ɩ Yobɛdɩ bi-dɛb, Yobɛdɩ ɩ Boozɩ bi-dɛb, Boozɩ ɩ Sala bi-dɛb, Sala ɩ Nasɔ̃ bi-dɛb, ³³ Nasɔ̃ ɩ Amɩnadab bi-dɛb, Amɩnadab ɩ Adɩmɩn bi-dɛb, Adɩmɩn ɩ Arnɩ bi-dɛb, Arnɩ ɩ Ɛsɩrɔm bi-dɛb, Ɛsɩrɔm ɩ Farɛsɩ bi-dɛb, Farɛsɩ ɩ Zuda bi-dɛb, ³⁴ Zuda ɩ Zakɔb bi-dɛb, Zakɔb ɩ Ɩzaakɩ bi-dɛb, Ɩzaakɩ ɩ Abraham bi-dɛb, Abraham ɩ Tara bi-dɛb, Tara ɩ Nakoor bi-dɛb, ³⁵ Nakoor ɩ Serugi bi-dɛb, Serugi ɩ Arago bi-dɛb, Arago ɩ Falɛkɩ bi-dɛb, Falɛkɩ ɩ Ebɛɛr bi-dɛb, Ebɛɛr ɩ Sala bi-dɛb, ³⁶ Sala ɩ Kayinam bi-dɛb, Kayinam ɩ Arfasadɩ bi-dɛb, Arfasadɩ ɩ Sɛm bi-dɛb, Sɛm ɩ Nowe bi-dɛb, Nowe ɩ Lamɛkɩ bi-dɛb, ³⁷ Lamɛkɩ ɩ Matuzala bi-dɛb, Matuzala ɩ Enɔkɩ bi-dɛb, Enɔkɩ ɩ Yarɛtɩ bi-dɛb, Yarɛtɩ ɩ Maleleyɛl bi-dɛb, Maleleyɛl ɩ Kayinam bi-dɛb, ³⁸ Kayinam ɩ Enɔsɩ bi-dɛb, Enɔsɩ ɩ Sɛtɩ bi-dɛb, Sɛtɩ ɩ Adama bi-dɛb, Adama ɩ Naaŋmɩn bi-dɛb.

¹ A Yeezu tɩ yi n a Zurdɛ̃ mànɩ́ lɛb wa, ɛ a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paalɩ ʋ. A Vʋʋrʋ sõw tɩ tɛr ʋ na kpɛ n a wɛja-kpalɛ pʋɔ, ² be n’a a Gɛgɛra tɩ bɛlɩ ʋ bibie lɩz’a ayi ƴãw. Ʋ bɛ tɩ dɩ bom za a bibie al pʋɔ ɩ, ɛ a na wa tɔl baar a, kɔ̃ nyɔw ʋ na. ³ Lɛ n’a a Gɛgɛra tɩ yel ʋ «Fʋ̃ʋ wa ɩ a Naaŋmɩn Bie a, fʋ̃ʋ ƴãw a kʋsɩɛr ŋa ʋ lɩɛbɩ bʋ̃-dɩra» ⁴ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ sɔw ʋ na: «Bɛ sɛb a yel: ‹Bʋ̃-dɩrɩ tɛwr bɛ n’a guole a nɩsaal ɛ.› » ⁵ A Gɛgɛra tɩ tɛr ʋ na do n zie na zɛw a zu, tɩ ƴãw k’ʋ bɛl da-ƴẽn daadaa nyɛ̃ a tẽ-daa na-mɩnɛ naalʋ ten za, ⁶ ɛ ʋ yel ʋ: «Ɩ̃ na kʋ̀ b ɩ a kpɛ̃nʋ a ŋa za, nɩ a yúor a naalʋ ten a ŋa na waar ɩ a: mãa n’ʋ bɛ kʋ̀ a a ŋa za, ɛ ɩ̃ mɩ̀ na tʋ̃ɔ na de a kʋ̀ ʋlɩ sob nɛ ɩ̃ na bɔbr a. ⁷ Lɛ so, fʋ̃ʋ wa pùori mɛ̃ nɩ fʋ tʋɔra siwru a, fʋ̃ʋ na so a za.» ⁸ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ʋ na: «Bɛ sɛb a kɛ: ‹A Sore fʋ Naaŋmɩn yõ n’ʋ fʋ na gbine dume puore nɩ fʋ tʋɔra siwru, ʋl yõ n’ʋ fʋ na maalɛ.› » ⁹ Al pùorí a Gɛgɛra tɩ tɛr ɩ a Yeezu cen nɩ a Zeruzalɛm, tɩ ɓáw ʋ do n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ nyʋ́ɔrɩ́ za ɛ yel ʋ: «Fʋ̃ʋ wa ɩ a Naaŋmɩn Bie a, fʋ̃ʋ yi a ka, ɛ ƴaw tɩ lo a tẽw; ¹⁰ mɛ̃ bɛ taa sɛb kɛ ‹Naaŋmɩn na ƴãw nɩ nʋɔr kʋ̀ a ʋ malkɩ mɩnɛ kɛ́ bɛ gùre fʋ.› ¹¹ Lɛ nɩ kɛ: ‹Bɛ na ɓaabɩ fʋ nɩ a bɛ nuru pʋɔ, kɛ́ a fʋ gbɛr taa wa mab ŋmɩɛr kʋsɩɛr ɛ.› » ¹² Ɛ cɛ a Yeezu tɩ sɔw ʋ na: «Bɛ yel a kɛ: ‹Ta bɛlɩ a Sore fʋ Naaŋmɩn ɛ.› » ¹³ A Gɛgɛra na tɩ bɛlɩ ʋ a bɛl-bʋʋrɛ za gu a, ʋ tɩ cen na ɛ bɛr ʋ, ɛ gu a daar nãa wa ta a. ¹⁴ A Yeezu tɩ lɛb a wa a Galile, tɛr a Vʋʋrʋ Sõw kpɛ̃nʋ, ɛ a ʋ yúor yi pàw a zie ʋl za. ¹⁵ Ʋ tɩ kanɛ nɩ nɩ a nɩbɛ a puoru-diru pʋɔ, ɛ a nɩbɛ za tɩ danɛ ʋ. ¹⁶ A Yeezu tɩ wa n a Nazarɛtɩ, a be ʋ na tɩ baa a, wa kpɛ a puoru-dĩ̀ó, mɛ̃ a lɛ ʋ na mɩ̀ ɩ a Zifʋ mɩnɛ pɩɛnʋ-bibir za a, ɛ ìr k’ʋʋ kanɩ a sɛbɛ. ¹⁷ Bɛ tɩ de nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi sɛbɛ kʋ̀ ʋ, ʋ dɔlɛ tɩ nyɛ̃ a zie nɛ bɛ na sɛb a ƴɛr-bie a ŋa a: ¹⁸ «A Sore Vʋʋrʋ siw mɛ̃ na, ʋ kaa na ir mɛ̃ ka nũu ƴãw mɛ̃ k’ɩ̃ɩ tɩ yel a Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀ a nan dem. Ʋ tõ m a k’ɩ̃ɩ tɩ hieri a faafʋ kʋ̀ a gaso pʋɔ dem, ɛ yel a zɔn kɛ bɛ na lɛb a nyɛrɛ, k’ɩ̃ɩ tɩ faa a bɛlɩ dem bɛ na dɔwrɛ a, ¹⁹ k’ɩ̃ɩ tɩ yel a Sore maalʋ yuon na tarɛ a.» ²⁰ A Yeezu tɩ lɛb a pili a sɛbɛ kʋ̀ a sõwne, ɛ zɩ̃. A nɩbɛ za na tɩ be a puoru-dĩ̀ó be a, tɩ jɩrɛ ʋ nɩ gbẽgbẽ. ²¹ Lɛ n’a ʋ pãa tɩ nyɔw nɩ bɛ a ƴɛrʋ yel: «A dɩ̃a a, a Sɛb-sõw ƴɛr-bie a ŋa nyɩ na wõ a, a tu n a nyɩ ƴãw.» ²² A nɩbɛ za tɩ pore nɩ a ʋ yo-vla, ɛ mɩ́ tɩ nyɔw nʋɔr a ƴɛr-vɩɛlɩ na tɩ yire a ʋ nʋ́ɔrɩ́ a ƴãw, ɛ tɩ sowre: «A Zuzɛb bi-dɛb bɛ n’ɩ a ŋa ɩ?» ²³ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel bɛ na: «Mɛ̃ nyɩ taa na lɔb a zʋkpar ŋa kʋ̀ m: ‹Dɔwta a, sanɩ fʋ tʋɔra!› A yele al za tɩ na wõ k’aa maal ɩ a Kafarnawɔm a, mɩ̀ maal a a fʋ tẽw pʋɔ ka!» ²⁴ A Yeezu tɩ lɛb a yel ƴãw pʋɔ: «Sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: nɩr bɛ dier Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ yele a ʋ tẽ-dɔwra pʋɔ ɩ. ²⁵ Yel-mɩŋa n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a Eli daar a, pɔw-kɔbɛ bɛ tɩ tɛr vuo a Ɩsɩrayɛl tẽw pʋɔ ɩ, a lɛ a saa na tɩ ŋmãa ar yome ata nɩ cuwr ayʋɔb ƴãw, ɛ kɔ̃-kpɛ̃ɛ tɩ lo a tẽw za a. ²⁶ Ɛ cɛ a bɛ been kãw za zie bɛ n’a a Naaŋmɩn tɩ tõ a Eli ɛ, pɔw-kʋɔr kãw na tɩ kpɩɛr Sarɛta, Sɩdɔ̃ tẽw vuo pʋɔ a, ʋl zie n’a a Naaŋmɩn tɩ tõ ʋ. ²⁷ Kɔn mɩ̀ bɛ tɩ tɛr vuo a Ɩsɩrayɛl tẽw pʋɔ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Elize daar ɛ, ɛ cɛ a bɛ been kãw za bɛ tɩ nyɛ̃ sanʋ ɛ, a bɛ ɩ Naamã na yi Siiri a ɩ.» ²⁸ Bɛ na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, bɛ za tɩ nyɛ̃ nɩ suur yaga, a puoru-dĩ̀ó be. ²⁹ Bɛ tɩ ìr a dá a Yeezu yi zaa nɩ a tẽw pʋɔ. Ɛ a bɛ tẽw na tɩ mɛ̃ tãw zu a, bɛ tɛr ɩ a Yeezu cen nɩ zie kãw na ɩ cũgbulu a, kɛ bɛ tɩ daa ʋ lɔb. ³⁰ Ɛ cɛ ʋ tɩ tɔl ɩ a bɛ sɔgɔ yi cere. ³¹ A lɛ n’a a Yeezu tɩ yi a be siw a Galile tẽw kãw pʋɔ bɛ na bʋɔlɛ Kafarnawɔm a. Ʋ tɩ kanɛ nɩ a nɩbɛ a Zifʋ mɩnɛ pɩɛnʋ-bibir. ³² A ʋ kanʋ tɩ tɛr ɩ fãw, a dɛ ɓã bɛ nɛɛ. ³³ Nɩr kãw kɔ̃tɔ̃-faa na damnɛ a, tɩ be n a puoru-dĩ̀ó be. Ʋ tɩ ŋmɛ n cɛl kpɛ̃w za yel: ³⁴ «Alɛ wɛ! Tɩɩm nɩ fʋ̃ʋ mɩ̀ bʋnʋ̀, Nazarɛtɩ tẽw Yeezu u? Fʋ wa na kɛ fʋ wa ɩ tɩ lo. Ɩ̃ bãw fʋ na: a Naaŋmɩn Nɩ-sõw nɛ b!» ³⁵ A Yeezu tɩ tanɩ ʋ na yel: «Pàw a nʋɔr ɛ yi zaa a nɩr ŋa pʋɔ!» A kɔ̃tɔ̃-faa tɩ nyɔw nɩ a dɛb nɛ lɔb ɩ tẽw a nɩbɛ sɔgɔ, ɛ yi ɛ bɛr ʋ, ɛ bɛ sãw ʋ zie za ɩ. ³⁶ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw nɩ a bɛlɩ dem za na tɩ be a be a, bɛ yere kʋ̀rɛ taa: «Ƴɛr-bʋ̃ʋ n’ɩ a ŋa? Ʋ mɩ́ tanɩ nɩ a kɔ̃tɔ̃-faar nɩ fãw k’aa yi, ɛ a yi.» ³⁷ Ɛ a ʋ yúor tɩ yi na làarɩ a ziir za, a ʋlɩ vuo nɛ pʋɔ. ³⁸ A Yeezu na tɩ yi a puoru-dĩ̀ó a, ʋ cen nɩ Sɩmʋ̃ yir. Ƴã-tʋl-faa kãw tɩ tɛr ɩ a Sɩmʋ̃ dɩɛm-mã; bɛ tɩ zɛlɛ nɩ a Yeezu k’ʋʋ ɩ ɩb kãw a ʋ ƴãw. ³⁹ Ʋ tɩ gũu na cɔw a baal ɛ tanɩ a ƴã-tʋlʋ, a ƴã-tʋlʋ bɛr ʋ, ʋ ìr daadaa lɛ kaarɛ a bɛ zie. ⁴⁰ A mʋ̃tɔ̃w na wa kpɛ a, bɛ tɛr ɩ a baalbɛ za, na tɛr baal-pɛ-bʋʋrɛ za a, wa n a ʋ zie. Ʋ mí tɩ ír ɩ nuru dɔwlɩ a bɛ za been been zu sanɩ bɛ. ⁴¹ Kɔ̃tɔ̃-faar yaga mɩ́ tɩ yire nɩ a bɛ yaga pʋɔ cɩɩrɛ yere nɩ: «Fʋ ɩ n a Naaŋmɩn Bie!» Ɛ cɛ a Yeezu tɩ tanɛ a na, ɛ bɛ sawr a ƴɛrɛ ɩ, a na tɩ bãw kɛ ʋlɛ n’ɩ a Kɩrɩta a ƴãw. ⁴² A zie na wa vɩɛrɛ a, ʋ yi na cen wɛja pʋɔ. A zu-sɛbla tɩ bɔbr ʋ na; bɛ na wa nyɛ̃ ʋ a, bɛ bɔbr a kɛ bɛ nyɔw ʋ tɛr, ʋ ta cen kɛ bɛr bɛ ɩ. ⁴³ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel bɛ na: «A fɛr a k’ɩ̃ɩ mɩ̀ hieri a Naaŋmɩn-Naalʋ Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀ tẽ- yoru. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, al ƴãw n’a a Naaŋmɩn tõ m.» ⁴⁴ Ʋ tɩ hiere nɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀ a Zude tẽw puoru-dìrú.

¹ Bibir kãw, a zu-sɛbla tɩ nɛbr ɩ taa a Yeezu zie a Naaŋmɩn ƴɛrʋ bɛr-wob ƴãw, ɛ a Yeezu tɔr za tɩ ar a Zenezarɛtɩ kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr. ² Ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ gbee ayi na gã a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr a: a zʋm-nyɔwrbɛ tɩ yi na siw pɛwr a bɛ mɩ̃ɛnɩ. ³ A Yeezu tɩ do na kpɛ a gbor kãw pʋɔ, na tɩ ɩ Sɩmʋ̃ gbor a, ɛ zɛlɩ ʋ k’ʋʋ taw zãá nɩ a kõkowr blã. Lɛ n’a a Yeezu pãa tɩ zɩ̃ a gbor pʋɔ ɛ kanɛ nɩ a zu-sɛbla. ⁴ Ʋ na wa ƴɛr baar a, ʋ yel ɩ a Sɩmʋ̃: «Duwri kpɛ n a zulu pʋɔ, nyɩ tɩ lɔb a mɩ̃ɛnɩ nyɔw a zʋmɛ.» ⁵ A Sɩmʋ̃ tɩ yel ʋ na: «Wul-wul-kara a, tɩ bal ɩ tɩ tʋɔra a tɩ̃ɩsɔw za tɩ vɩɛ nɩ zie, ɛ bɛ tuli nyɔw zʋm-bile za ɩ. Ɛ cɛ fʋ̃ʋ na n’ʋ yel a, al ƴãw n’a ɩ̃ na lɔb a mɩ̃ɛnɩ.» ⁶ Bɛ tɩ lɔb ɩ a mɩ̃ɛnɩ nyɔw zʋmɛ yaga yaga za, a mɩ̃ɛnɩ tɩ cɩɛrɛ. ⁷ Lɛ so bɛ tɩ kabrɩ bʋɔlɩ a bɛ zʋm-nyɔw-taabɛ na tɩ be a gbee ayi sob pʋɔ a, kɛ́ bɛ wa sõw bɛ. A bɛ taabɛ tɩ wa na, bɛ wa yaw a zʋmɛ paalɩ a gbee a za ayi a tɩ faar na lĩm. ⁸ A Sɩmʋ̃ Pɩɛr na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, ʋ lo na gbĩ dume a Yeezu pile ɛ yel ʋ: «Sore e, taw zaa a ɩ̃ zie, ɩ̃ ɩ n yel-bier sob.» ⁹ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ ɩrɛ nɩ a Sɩmʋ̃ yaga, ʋlɛ nɩ a nɩbɛ bɛl za na tɩ be a be a, a zʋmɛ bɛ na tɩ nyɔw sɛw a lɛ a ƴãw. ¹⁰ Lɛ n’a a mɩ̀ tɩ ŋmɛ̃ a Sɩmʋ̃ zʋm-lãw-nyɔw-taabɛ zie, a Zebede bibiir, Zakɩ nɩ Zã. Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ɩ a Sɩmʋ̃: «Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, dɩ̃a na ta a, nɩbɛ nɛ bɛ fʋ na nyɔwr» ¹¹ Lɛ n’a bɛ tɩ duwri nɩ a gbee lɛb wa a kõkowr ƴãw, wa bɛr bom za ɛ tu a Yeezu pùor. ¹² A Yeezu na tɩ be a ten al ƴẽn sob pʋɔ a, nɩr kãw na tɩ kɔ̃w ʋ za a, mɩ̀ tɩ be n a be. Ʋ na tɩ nyɛ̃ a Yeezu a, ʋ lo na vɔblɩ muru ɛ lɔbr nuru zɛlɛ nɩ ʋ yere nɩ: «Sore e, fʋ̃ʋ wa bɔbr a, fʋ na tʋ̃ɔ na ɩ ɩ̃ lɛb vɩɛl.» ¹³ A Yeezu tɩ dɔl ɩ nũu tɔ n ʋ ɛ yel: «Ɩ̃ bɔbr a, lɛb vɩɛl!» Ɛ́ daadaa lɛ a ʋ kɔnʋ tɩ baarɩ. ¹⁴ A lɛ n’a a Yeezu tɩ kpãa ʋ k’ʋʋ taa pore a a ŋa yúor kʋ̀rɛ nɩr ɛ, ɛ yel ʋ: «Nɩ̃ɛ cen tɩ ɩ a bawr-maalbɛ jɩr fʋ ka a, ɛ́ fʋ tɩr a bawr-maal-bom, fʋ na lɛb vɩɛl a ƴãw, mɛ̃ a lɛ a Mõyiir na ƴãw a nʋɔr a: a tʋ̃ɔ wul a nɩbɛ kɛ fʋ lɛb a vɩɛl.» ¹⁵ A Yeezu yúor tɩ lɛb a bãw yire yaga, ɛ zu-sɛbla na bɛ dɩ vuo a zɔrɛ gbone taa a ʋ zie kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ bɛr wõ a ʋ ƴɛrʋ, ɛ ʋ sanɩ a bɛ bàalʋ. ¹⁶ Ɛ cɛ a Yeezu mɩ́ tɩ taw na yi ʋ yõ zie a wɛjarɩ pʋɔ tɩ puore. ¹⁷ Bibir kãw a Yeezu na tɩ kanɛ nɩ a nɩbɛ a, Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ tɩ pʋɔ nɩ a nɩbɛ pʋɔ. Galile lowr tẽli za, nɩ Zude tẽw lowr tẽli nɩ Zeruzalɛm n’a bɛ tɩ yi ɛ wa. A Sore fãw tɩ be n a Yeezu zie k’ʋ sanɛ baalbɛ. ¹⁸ Nɩbɛ kãw tɩ wa ta na tuo gbɛr a ʋ bʋ̃-gana zu. Bɛ tɩ bɔbr ɩ a lɛ bɛ na na ɩ kpɛ n ʋ bin a Yeezu niŋé a. ¹⁹ Ɛ cɛ a zu-sɛbla tɩ gbõ n taa zuo, bɛ bɛ tɩ bãw be bɛ na na tu n ʋ kpɛ n a ɩ. Lɛ so bɛ tɩ do a gàrʋ́, ŋmãa sule puo, ɛ tur ʋ nɩ a ʋ bʋ̃-gana bɛr ʋ siw a Yeezu niŋé a nɩbɛ sɔgɔ. ²⁰ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ a bɛ Naaŋmɩn-sawfʋ ŋa a, ʋ yel a: «Ɩ̃ ba a, a fʋ yel-bebe suur dɩ na.» ²¹ A Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ nɩ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ tɩɛrɛ na: «Ãa n’ɩ a sob ŋa na tʋʋr a Naaŋmɩn zʋmɛ a? Nɩ-buor sob ʋ na tʋ̃ɔ dɩ a yel-bebe suur a bɛ ɩ Naaŋmɩn yõ?» ²² Ɛ cɛ a Yeezu na tɩ bãw a bɛ tɩɛrʋ a, ʋ sɔw na yel bɛ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a tɩɛrʋ a ŋa taabɛ be a nyɩ zie? ²³ Abobe sob a ɩ kayãan zuo: ɩ̃ na na yel a gbɛr: fʋ páw nɩ a fʋ yel-bebe suur, bɩɩ ɩ̃ na na yel ʋ: ìr cere a? ²⁴ Ɛ cɛ ɩ̃ bɔbr a kɛ nyɩ bãwnɩ a, a Nɩsaal Bie tɛr ɩ fãw a tẽw zu na tʋ̃ɔ dɩ a yel-bebe suur.» Lɛ n’a a Yeezu tɩ yel a gbɛr: «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ fʋ, ìr ɓáw a fʋ bʋ̃-gana kule nɩ a fʋ yir.» ²⁵ Daadaa lɛ ʋ ìr a bɛ niŋé, ɛ ɓáw a ʋ bʋ̃-gana lo n a yir sɔr, danɛ nɩ a Naaŋmɩn kule nɩ. ²⁶ Nʋɔr tɩ ɓãa nɩ bɛ za bɛ danɛ a Naaŋmɩn ; dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw bɛ na bɛ yere: «A dɩ̃a a, tɩ nyɛ̃ nɩ yel-bɛ-dãw-nyɛrɩ.» ²⁷ A yele a ŋa pùorí, a Yeezu tɩ yi na nyɛ̃ zuru-yar-diere kãw, a yúor na dɩ kɛ Levi a, ʋ zɩ̃ a ʋ tome zie, ʋ yel ʋ: «Tuur mɛ̃!» ²⁸ Ʋ tɩ bɛr ɩ bom za, ɛ ìr tuur ʋ. ²⁹ A Levi tɩ cɔbr ɩ dɩb a Yeezu ƴãw a ʋ yir; zuru-yar-dierbɛ yaga nɩ nɩbɛ bɛ mɩnɛ tɩ lãw nɩ bɛ na zɩ̃ dɩrɛ. ³⁰ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a bɛ Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ ’hũ’hune na yere kʋ̀rɛ a Yeezu po-tuurbɛ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ lãw nɩ zuru-yar-dierbɛ nɩ yel-bebe dem dɩrɛ ɛ nyúur?» ³¹ A Yeezu tɩ de nɩ a ƴɛrʋ sɔw bɛ: «Nɩ-kpɛn bɛ nɛ bɛ mɩ́ tɛr dɔwta yel-ɩra ɩ, baalbɛ nɛ bɛ. ³² Ɩ̃ sɩrɩ bɛ wa k’ɩ̃ɩ wa bʋɔlɩ nɩbɛ na tɩɛrɛ kɛ bɛ ɩ n nɩ-mɩn a ɩ, nɩbɛ na tɩɛrɛ kɛ bɛ ɩ n yel-bebe dem a bʋɔlʋ n’a ɩ̃ wa.» ³³ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ yel ɩ a Yeezu: «A Zã po-tuurbɛ nɩ a tɩ po-tuurbɛ mɩ́ tɛr ɩ a mʋta-tuo kʋra lɛ puore nɩ, ɛ cɛ a fʋ po-tuurbɛ cãa dɩrɛ ɛ nyúur.» ³⁴ A Yeezu tɩ sɔw na yel bɛ: «Nyɩ tɩɛrɛ kɛ nyɩ na tʋ̃ɔ na fɛr kul-taa cuw dem ƴãw bɛ tɛr mʋta-tuo ɛ a dɛb-sãan be a bɛ zie e? ³⁵ Ɛ cɛ bibie na vɩɛ na bɛ ír a dɛb-sãan a bɛ zie, a lɛn daar a, bɛ na mɩ́ tɛr ɩ a mʋta-tuo.» ³⁶ Ʋ tɩ cãa na lɛ lɔb zʋkpar ŋa kʋ̀ bɛ yel: «Bɛ bɛ dãw cɩ̃ɛ pɛn kpar-paala ƴãw tɩ ɓe n kpar-kʋra ɩ, alɛ bɛ ɩ lɛ, bɛ na cɩ̃ɛ nɩ a kpar-paala ɛ a pɛn-paala nɩ a kpar-kʋra bɛ de taa ɩ. ³⁷ Bɛ mɩ̀ kʋ̃ saw de divɛ̃ paala ƴãw wɔ-gbã-kore pʋɔ ɩ, alɛ bɛ ɩ lɛ a, a divɛ̃ paala na pur ɩ a wɔ-gban bɛr, a divɛ̃ cir ɛ a wɔ-gban sãw. ³⁸ Bɛ mɩ́ ƴãw nɩ divɛ̃ paala wɔ̃-gbã-paalɛ pʋɔ. ³⁹ Sob nɛ za na nyũ divɛ̃ kʋra mili a, bɛ mɩ́ lɛ bɔbr divɛ̃ paala ɩ, ʋ mɩ́ yel a: ‹A divɛ̃ kʋra n’a nʋmɛ zuo.› »

¹ A Zifʋ mɩnɛ pɩɛnʋ-bibir kãw, aYeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ tɔlɛ nɩ poru pʋɔ. A ʋ po-tuurbɛ tɩ ŋmarɛ nɩ a ci-zuru ŋmɩɩnɛ ’wɔbr. ² Farizɩ̃ɛ bɛ mɩnɛ kãw tɩ yel bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ tone ton na bɛ sɛw a pɩɛnʋ-bibir a?» ³ A Yeezu tɩ sɔw na yel bɛ: «Nyɩ nɔ̃w bɛ kanɩ a lɛ a Daviir nɩ a ʋ taabɛ na tɩ tõ, a kɔ̃ na tɩ kpɩɛr bɛ a bɩɩ? ⁴ A lɛ ʋ na tɩ kpɛ a Naaŋmɩn yir pʋɔ de a dipɛ̃, bɛ na mɩ́ bin a Naaŋmɩn niŋé a, ’wɔb ɛ mɩ̀ kʋ̀ a ʋ taabɛ bɛ ’wɔb a ɩ? A dipɛ̃ a ŋa a, nɩr bɛ tɛr sɔr na ’wɔb a ɩ, alɛ bɛ ɩ bawr-maalbɛ tɛwr a.» ⁵ Ʋ tɩ cãa na yere kʋ̀rɛ bɛ: «A Nɩsaal Bie ɩ n a pɩɛnʋ-bibir sòb.» ⁶ A pɩɛnʋ-bibir ƴẽn sob, a Yeezu tɩ kpɛ n a Zifʋ mɩnɛ puoru-dĩ̀ó kanɛ nɩ a nɩbɛ. Nɩr kãw, a dʋrʋ nũu na tɩ kpi a, tɩ be n a be. ⁷ A Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ nɩ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ piwre nɩ a Yeezu, kɛ́ bɛ nyɛ̃ ʋ na sanɩ nɩ nɩr a pɩɛnʋ-bibir bɩɩ, bɛ tʋ̃ɔ tɛr ɩ ʋ ƴɛrʋ. ⁸ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ bãw nɩ a bɛ tɩɛrʋ. Lɛ so ʋ yel a nũ-kũu sob: «Ìr ar a ka a nɩbɛ niŋé.» Ʋ ìr ar. ⁹ A Yeezu yel bɛ: «Nyɩɩm n’a ɩ̃ sowre: a pɩɛnʋ-bibir a, vla n’a a nɩr tɛr sɔr na tʋ̃ɔ maalɩ bɩɩ faa n’a? Nɩr ʋ a sob tɛr sɔr na faa bɩɩ na bɛr ʋ kpi?» ¹⁰ Ʋ tɩ jɩr ɩ a bɛ za tɩ tɔ, ɛ yel a nũ-kũu sob: «Dɔl a fʋ nũu.» Ʋ dɔl, ɛ a nũu lɛb kpɛ̃w. ¹¹ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ tɩ nyɛ̃ nɩ suur pi kɔkɛɛ. Bɛ tɩ tĩ na bʋrɛ taa a ʋlɩ bom nɛ bɛ na na tʋ̃ɔ ɩ a Yeezu a. ¹² A alɩ bibie nɛ pʋɔ, a Yeezu tɩ tɔl a do tãw zu k’ʋʋ tɩ pùori. Ʋ tɩ pùor ɩ a Naaŋmɩn a tɩ̃ɩsɔw-ɓil za. ¹³ A zie na wa vɩɛ a, ʋ bʋɔl ɩ a ʋ po-tuurbɛ wa kaa ir pie nɩ ayi a bɛ pʋɔ, por a bɛ yúor kɛ nɩ-toni: ¹⁴ Sɩmʋ̃, ʋ na por a yúor kɛ Pɩɛr a, nɩ a ʋ yɛb Ãdere, Zakɩ, Zã, Filib, Batelemi, ¹⁵ Matie, Toma, Alfe bi-dɛb Zakɩ, Sɩmʋ̃ bɛ na bʋɔlɛ kɛ Zelɔtɩ a, ¹⁶ Zakɩ bi-dɛb Zuda nɩ Zuda Ɩsɩkarɩɔtɩ na wa mɩl a Yeezu a. ¹⁷ A Yeezu tɩ siw nɩ a tãw, ʋlɛ nɩ a ʋ nɩ-toni. Ʋ tɩ tɛw na ar zi-tɩ̃tal pʋɔ. A ʋ po-tuurbɛ yaga tɩ ar ɩ a be, lãw nɩ zu-sɛbla na bɛ tɛr vuo ɩ yi a Zude tẽw za, nɩ Zeruzalɛm, nɩ kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr ten Tɩ́ɩ̀r nɩ Sɩdɔ̃ wa a. ¹⁸ Bɛ tɩ wa na kɛ bɛ wa bɛr wõ a ʋ ƴɛrʋ, ɛ ʋ sanɩ a bɛ bàalʋ ; ʋ mɩ̀ tɩ cãa na sanɩ a bɛlɩ dem kɔ̃tɔ̃-faar na tɩ fɛrɛ a. ¹⁹ A zu-sɛbla za tɩ bɔbr ɩ a ʋ tɔb, fãw kãw na mɩ́ tɩ yire a ʋ pʋɔ sanɛ bɛ za a ƴãw. ²⁰ Lɛ n’a a Yeezu tɩ jɩr a ʋ po-tuurbɛ ɛ yel bɛ: «Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ nyɩ, nyɩɩm nan dem: nyɩmɛ so a Naaŋmɩn-Naalʋ! ²¹ Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ nyɩ, nyɩɩm kɔ̃ na kpɩɛr a ƴɛrɛ ŋa a: nyɩ nãa tɩw na! Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ nyɩ, nyɩɩm na kone a ƴɛrɛ ŋa a: nyɩ nãa laar a!» ²² «Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ nyɩ, a lɛn daar a nɩsaalbɛ nãa wa hɩ̃ɛn nyɩ, ɛ zawrɛ a nyɩ yele ɛ tʋʋr nyɩ, sãwnɛ nɩ a nyɩ yúor a Nɩsaal Bie ƴãw a. ²³ Nyɩ cɩlɛ yawr ɩ a lɛn daar, a nyɩ sã-ya na ɩ kpɛ̃ɛ a tẽ-vla pʋɔ a ƴãw; bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a ŋa tɔr za n’a a bɛ sãà mɩnɛ tɩ dɔwrɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ. ²⁴ «Ɛ cɛ baw-bio dem n’ɩ nyɩ, nyɩɩm na-mɩnɛ, nyɩ páw nɩ a nyɩ mɔwlʋ baarɩ! ²⁵ Baw-bio dem n’ɩ nyɩ, nyɩɩm na tɩw a ƴɛrɛ ŋa a, kɔ̃ nãa kpɛ nyɩ na! Baw-bio dem n’ɩ nyɩ, nyɩɩm na laar a ƴɛrɛ ŋa a, nyɩ nãa be n wahala pʋɔ kone! ²⁶ Baw-bio dem n’ɩ nyɩ, a lɛn daar a nɩbɛ za nãa wa mʋʋrɛ nyɩ a, a ŋa tɔr za n’a a bɛ sãa mɩnɛ tɩ ɩrɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-man-bɛlɛ-bɛlɛ mɩnɛ!» ²⁷ « Ɛ cɛ ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, nyɩɩm na bɛrɛ wone a ɩ̃ ƴɛrʋ a: nyɩ nɔnɛ a nyɩ dɔ̃ dem; a bɛlɩ dem na hɩɛn nyɩ a, nyɩ maalɛ bɛ vla. ²⁸ Nyɩ zɛlɛ Naaŋmɩn maalʋ kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na ŋmɩɛr ƴãwn nyɩ a, nyɩ puore kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na ŋmarɛ ziri ƴãwn nyɩ a. ²⁹ Nɩr wa ɓa b kɔ́rɩ́ a, fʋ̃ʋ lɛb cɔw a ayi sob. Nɩr wa de a fʋ kpar-kpɛ̃ɛ a, bɛr ʋ ʋ mɩ̀ de a fʋ kpale ƴãw pʋɔ. ³⁰ Nɩr za na zɛlɛ bom a fʋ zie a, kʋ̀ ʋ, ɛ nɩr wa de a fʋ bom a, fʋ̃ʋ taa sowre ɩ. ³¹ A lɛ nyɩ na bɔbr kɛ a nɩbɛ ɩrɛ a nyɩ zie a, nyɩ mɩ̀ ɩrɛ a lɛ a bɛ zie. ³² Nyɩmɛ wa nɔnɛ a bɛlɩ dem na nɔnɛ nyɩ a tɛwr a, bʋ̃ʋ maalʋ n’a nyɩ na gùre a pʋɔ? A yel-bebe dem mɩ̀ mɩ́ nɔnɛ nɩ a bɛlɩ dem na nɔnɛ bɛ a. ³³ Nyɩmɛ wa maalɛ a bɛlɩ dem na maalɛ nyɩ a tɛwr a, bʋ̃ʋ maalʋ n’a nyɩ na gùre a pʋɔ? A yel-bebe dem tɛɛ za mɩ̀ ɩrɛ nɩ a lɛ. ³⁴ Nyɩmɛ mɩ́ wa pɛ̃w a nyɩ bom kʋ̀ a bɛlɩ dem nyɩ na bãw kɛ bɛ nãa tʋ̃ɔ na lɛb kʋ̀ nyɩ a, bʋ̃ʋ maalʋ n’a nyɩ na páw a pʋɔ? A yel-bebe dem mɩ̀ mɩ́ pɛ̃wn nɩ taa bome, kɛ́ bɛ mɩ̀ mɩ́ wa pẽw bɛ yaa a sãn. ³⁵ «A nyɩɩm n’a, nyɩ nɔnɛ a nyɩ dɔ̃ dem, nyɩ maalɛ bɛ vla ɛ pɛ̃wn bɛ a nyɩ bome, ɛ ta gùre kɛ bɛ mɩ̀ mɩ́ wa ɩ nyɩ a lɛ yaa a sãn ɛ. Lɛn daar a, a nyɩ sã-ya na ɩ bɛrʋ, ɛ nyɩ mɩ̀ ɩ a Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a bibiir, ʋl na ɩ nɩ-vla a poto-dem zie, nɩ a bɛlɩ dem zie fʋ na mɩ́ maalɩ vla ɛ bɛ bɛ ŋmɛlɛ kaar fʋ a. ³⁶ Nyɩ ɩ nɩ-baal-zɔrbɛ mɛ̃ a lɛ a nyɩ Sãà na ɩ nɩ-baal-zɔrɛ a.» ³⁷ «Nyɩ ta bãwnɛ a nyɩ taabɛ yele ɩ, ɛ Naaŋmɩn mɩ̀ kʋ̃ bãw a nyɩ dem ɛ. Nyɩ ta mɩ́ yel kɛ a nyɩ taabɛ sãw na ɩ, ɛ Naaŋmɩn mɩ̀ kʋ̃ yel kɛ nyɩ sãw na ɩ. Nyɩ dɩrɛ suur kʋ̀rɛ a nyɩ taabɛ, ɛ Naaŋmɩn mɩ̀ na dɩ n suur kʋ̀ nyɩ. ³⁸ Nyɩ mɩ́ tɩr, ɛ Naaŋmɩn mɩ̀ na kʋ̀ nyɩ na. Ʋ na manɩ na paalɩ ɓol, tɛwtɛw ɛ dĩ ƴãw a cire, ʋ ƴãw a nyɩ pèlé pʋɔ. A bʋ̃-mána ʋl nyɩ na tɛr manɛ nɩ kʋ̀rɛ a nyɩ taabɛ a, ʋlɛ n’ʋ ʋ mɩ̀ na manɩ nɩ kʋ̀ nyɩ.» ³⁹ A Yeezu mɩ̀ tɩ lɔb ɩ zʋkpar kʋ̀ bɛ yel: «Zɔ̃w na tʋ̃ɔ na tawr zɔ̃w ɩ? Bɛ za ayi kʋ̃ lo bɔw pʋɔ ɩ? ⁴⁰ Po-tuure bɛ zuore ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ, ɛ cɛ po-tuure za, a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ na wul vla a, na ŋmɛ̃ na taa nɩ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ. ⁴¹ Bʋ̃ʋ ƴãw n’a fʋ jɩrɛ a sawr na be a fʋ yɛb mímírí a, ɛ bɛ nyɛ̃ a wɛw na be a fʋ dem pʋɔ a? ⁴² Ŋmɩŋmɩn n’a fʋ na tʋ̃ɔ yel a fʋ yɛb: ‹ Ɩ̃ yɛb ɩ, alɛ ɩ̃ ír sawr bɛr a fʋ mímírí!› Ɛ a fʋ̃ʋ mɩŋa nɩ̃ɛ bɛ nyɛ̃ a wɛw na be a fʋ mímírí a? Nɩsaal-libelibe ŋa! De niwn ír a wɛw bɛr a fʋ mímírí, lɛ n’a fʋ na nyɛrɛ pãa ír a sawr bɛr a fʋ yɛb mímírí.» ⁴³ «Tɩ-vla bɛ wɔ̃nɛ wɔ̃-sãwnɩ ɛ, ɛ tɩ-sãwna mɩ̀ bɛ wɔ̃nɛ wɔ̃-vɩɛlɩ ɛ. ⁴⁴ Tɩɛ za wɔ̃mɛ n’a mɩ́ ɩ kɛ fʋ bãw ʋ. Bɛ bɛ pɔrɛ kãkãmɛ gɔ-tɩɩr zu ɛ, bɛ mɩ̀ bɛ pɔrɛ divɛ̃ tɩɩr wɔmɛ gʋʋr zu ɛ. ⁴⁵ A nɩ-vla mɩ́ ɩrɛ nɩ ɩ-vɩɛlɩ, a ʋ pʋɔ na vɩɛl a ƴãw. Ɛ a nɩ-faa ɩrɛ ɩ-faar, a ʋ pʋɔ na kpɛ faa a ƴãw. A alɩ bome nɛ na paalɩ a nɩsaal socir a, alɛ n’a yire a ʋ nʋ́ɔrɩ́.» ⁴⁶ «Bʋ̃ʋ ƴãw n’a nyɩ mɩ́ yere a ɩ̃ zie: ‹Sore e, Sore e›, ɛ bɛ mɩ́ tuur a lɛ ɩ̃ na yere a? ⁴⁷ Sob nɛ za na waar a ɩ̃ zie wa bɛrɛ wone a ɩ̃ ƴɛrʋ ɛ tuur a, ɩ̃ na wul nyɩ nɩ a ʋlɩ sob nɛ ʋ na ŋmɛ̃ taa nɩ a. ⁴⁸ Ʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ nɩr na ŋmaarɛ yir a: ʋ tuw nɩ bɔw-zulu kʋsɛ-pan zu ɛ sʋ̃ɔ́ a yir pɛr. A kʋ̃ɔ-paal na wa wa a, a ba-fʋɔla kʋ̃ɔnɩ da n taa wa ŋmɛ a yir ŋa, ɛ bɛ dam ʋ ɛ, ʋ na mɛ vla a ƴãw. ⁴⁹ Ɛ cɛ sob nɛ za na bɛrɛ wone a ɩ̃ ƴɛrʋ ɛ bɛ tuur a, ʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ nɩr kãw na bɛ tuw a yir pɛr ɛ ŋmãa a ʋ yir a: a ba-fʋɔla kʋ̃ɔnɩ na wa da taa wa ŋmɛ a yir ŋa a, ʋ lo n daadaa lɛ, lo bugubugu.»

¹ A Yeezu na tɩ ƴɛr a a ŋa za kʋ̀ a nɩbɛ baar a, ʋ cen nɩ Kafarnawɔm. ² Zɩ̃ kɛ sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ kãw tɩ tɛr ɩ tõ-tõ-bie ʋ ɩ baal ŋmaar vʋʋrʋ: a ʋ tõ-tõ-bi-mimi-mʋ̃ɔn tɩ n’ʋ. ³ Ʋ na tɩ wõ bɛ manɛ a Yeezu yele a, ʋ tõ n a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore bɛ mɩnɛ a ʋ zie, kɛ́ bɛ tɩ zɛlɩ ʋ k’ʋʋ wa faa a ʋ tõ-tõ-bie. ⁴ A nɩ-kore bɛl tɩ ta n a Yeezu zie zɛlɛ ʋ suwle taa yere nɩ: «Ʋ sɛwnɩ na kɛ fʋ sõw ʋ, ⁵ ʋ nɔnɛ nɩ a tɩ bʋʋrɛ nɩbɛ, ɛ ʋlɛ n’ʋ ŋmãa a tɩ puoru-dĩo kʋ̀ tɩ.» ⁶ A Yeezu nɩ a bɛl za tɩ lãw na lo a sɔr cere, ɛ ʋ bɛ tɩ cãa zãá nɩ a yir ɛ, ɛ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ tõ a ʋ barɩ bɛ mɩnɛ bɛ wa yel a Yeezu: «Sore e, ta dɩ tuo balɛ fʋ tʋɔra ɩ, ɩ̃ bɛ sɛwnɩ kɛ fʋ kpɛ a ɩ̃ yir pʋɔ ɩ; ⁷ al ƴãw n’a mãa mɩŋa nyɛ̃ ɩ̃ bɛ sɛwnɩ a fʋ zie waa ɩ, ɛ cɛ ƴɛr ƴɛr-bi-been yõ a ɩ̃ tõ-tõ-bie sanɩ. ⁸ Mãa n’ɩ ŋa tɛr nɩ-bɛrɛ, ɛ mɩ̀ dɩ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ sojarɩ zu, mɩ̀ yel ŋa: ‹Cen›, ʋ cen; ɛ yel ƴẽn sob: ‹Wa›, ʋ wa; ɛ yel a ɩ̃ tõ-tõ-bie: ‹Ɩ bom ŋa›, ʋ ɩ.» ⁹ A Yeezu na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, ʋ nɔ̃w nɩ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ nɛ yele; ɛ ʋ tɩ lɩɛb a yel a zu-sɛbla na tuur ʋ a: «Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ nɩbɛ tɛɛ za pʋɔ a, ɩ̃ bɛ nyɛ̃ a Naaŋmɩn-sawfʋ ŋa tɔ ɩ.» ¹⁰ A nɩbɛ bɛl bɛ na tɩ tõ a, na tɩ lɛb kul a yir a, bɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a tõ-tõ-bie ʋ ɩ nɩ-kpɛ̃w. ¹¹ Al pùorí, a Yeezu tɩ cen nɩ tẽw kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Nayin a. A ʋ po-tuurbɛ nɩ nɩ-yaga yaga tɩ bɩɛlɛ ʋ na. ¹² Ʋ na tɩ tarɛ a tẽw dɩ̃dɔr ƴãw a, bɛ nyɛ̃ nɩ nɩbɛ na tuo kũu cere nɩ ũufʋ a: pɔw-kʋɔr kãw bi-dɛb-been tɩ n’ʋ. A tẽw nɩbɛ yaga tɩ bɩɛlɛ nɩ a pɔw nɛ. ¹³ A Sore na tɩ nyɛ̃ ʋ a, a ʋ nɩbaalʋ tɩ kpɛ̃ ʋ nɩ yaga ʋ yel ʋ: «Ta kone ɩ!» ¹⁴ Al pùorí, ʋ taw ta tɔ a daga, a kũu-tuorbɛ tɛw ar. A Yeezu tɩ yel a: «Pɔl-bile e, mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ fʋ, ìr!» ¹⁵ A kũu tɩ ìr a zɩ̃ ɛ ƴɛrɛ. A Yeezu tɩ lɛb a de ʋ kʋ̀ a ʋ mã. ¹⁶ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw nɩ a nɩbɛ za. Bɛ tɩ danɛ nɩ a Naaŋmɩn yere nɩ: « Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kpɛ̃ɛkpɛ̃ɛ be n a tɩ sɔgɔ, ɛ a Naaŋmɩn jɩr ɩ a ʋ nɩ-bʋʋrɛ kaa.» ¹⁷ A Yel ŋa a Yeezu na tɩ maalɩ a, tɩ yi na làarɩ a Zude tẽw nɩ a ʋ tẽ-kõkowe za. ¹⁸ A Zã po-tuurbɛ tɩ wa na wa manɩ a yele a ŋa za kʋ̀ a bɛ zu-sob. A Zã tɩ bʋɔl ɩ a ʋ po-tuurbɛ ayi ¹⁹ wa tõ bɛ a Sore zie, kɛ́ bɛ tɩ sowr ʋ: «Fʋ̃ʋ n’ɩ a Kɩrɩta na na wa a, bɩɩ tɩ cãa cɛlɛ nɩ-yũo?» ²⁰ Bɛ tɩ ta n a Yeezu zie yel ʋ: «Zã-Bati tõ tɩ nɩ a fʋ zie, kɛ́ tɩ wa sowri fʋ: ‹ Fʋ̃ʋ n’ɩ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra na na wa a, bɩɩ tɩ cãa cɛlɛ nɩ-yũo?› » ²¹ A ʋlɩ pɛr nɛ pʋɔ, a Yeezu tɩ sanɩ nɩ nɩ-yaga bàalʋ nɩ a bɛ nɩ-kɔwlʋ, diw kɔ̃tɔ̃-faar bɛr bɛ, ɛ ɩ zɔn yaga lɛb nyɛrɛ. ²² Al pùorí, ʋ tɩ sɔw na yel a nɩbɛ a Zã na tõ a: «Nyɩ cen tɩ manɩ a yele a ŋa nyɩ na nyɛ̃ ɛ wõ a kʋ̀ a Zã: a zɔn nyɛrɛ na, a wʋbr cere dẽdẽ, a kɔn lɛb a vɩɛl, wõn lɛb a wone, nɩ-kũuni lɛb a vʋʋrɛ, a nan dem wone a Yel-nʋ̃ɔ̀, ²³ ɛ zu-nʋ̃ɔ̀ sob n’ɩ a sob nɛ na kʋ̃ʋ zawrɩ a ɩ̃ saw-deb bɛr a.» ²⁴ A nɩbɛ bɛl a Zã na tɩ tõ a, na wa lɛb kul a, a Yeezu nyɔw nɩ a Zã ƴɛrʋ ƴɛrɛ a zu-sɛbla zie yere nɩ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ nyɩ cen a wɛja-kpalɛ pʋɔ kɛ́ nyɩ tɩ nyɛ̃? Bàa-kɛkɛr sɛsɛb na fure damnɛ a n’ʋ ʋ? ²⁵ Bʋ̃ʋ n’ʋ nyɩ cen tɩ nyɛ̃ mɔ̃? Nɩr na su dɛpaal-bome a n’ʋ ʋ? Ɛ cɛ a dɛpaal-kpar-suurbɛ nɩ a nʋ̃ɔ̀-wonbɛ a, na-mɩnɛ yie pʋɔ n’a bɛ mɩ́ kpɩɛr. ²⁶ Ɛ bʋ̃ʋ n’ʋ nyɩ nɩ̃ɛ cen tɩ nyɛ̃? Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ n’ʋ ʋ? Ʋ̃ʋ, mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, ʋ zuo nɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ. ²⁷ Ʋl ƴãw n’a bɛ sɛb kɛ: ‹Nyɛ̃, ɩ̃ tone nɩ a ɩ̃ tõ-tõ-bie a fʋ nidaa, ʋ na cɔbrɩ nɩ a sɔr bɛr fʋ.› » ²⁸ «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a pɔwbɛ bʋ̃-dɔwrɩ za pʋɔ a, kãw za bɛ ɩ kpɛ̃ɛ zuo a Zã ɩ, ɛ cɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ nɩ-pʋrɩ za zuo nɩ a Zã. ²⁹ A nɩbɛ za nɩ a zuru-yar-dierbɛ tɩ bɛr a wõ a ʋ ƴɛrʋ, bɛ tɩ nyɛ̃ na bãw kɛ a Naaŋmɩn tɛr ɩ yel-mɩŋa, ɛ́ ƴãw a Zã kʋ̀ bɛ a suob. ³⁰ Ɛ cɛ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ zawr ɩ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ ʋ na tɛr a bɛ ƴãw a, ɛ́ bɛ saw a Zã kʋ̀ bɛ a suob ɛ.» ³¹ A Yeezu tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «Ãa n’ʋ ɩ̃ pãa na de a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa man nɩ a? Ãa n’ʋ bɛ pãa ŋmɛ̃ taa nɩ a? ³² Bɛ ŋmɛ̃ na mɛ̃ bibiir na zɩ̃ a nɩ- yaga tuor-taa zie bʋɔlɛ taa yere nɩ: ‹Tɩ ŋmɛ n bawr-bɩnɛ, ɛ́ nyɩ bɛ sɛ̀b ɛ ; tɩ ŋmãa nɩ lãwnɩ, ɛ́ nyɩ bɛ sɔw ɛ!› ³³ Yel-mɩŋa sɩza n’a, Zã-Bati wa na, bɛ wa dɩrɛ ɩ, ɛ bɛ nyúur ɛ, ɛ nyɩ yere kɛ: ‹Kɔ̃tɔ̃-ire n’ʋ.› ³⁴ A Nɩsaal Bie wa na, wa dɩrɛ ɛ nyúur, ɛ nyɩ yere kɛ: ‹Bʋ̃-dɩ-nɔ̃wnɛ nɩ dã-nyuure n’ʋ, zuru-yar-dierbɛ nɩ yel-bier-maalbɛ bá n’ʋ.› ³⁵ Ɛ cɛ a bɛlɩ dem za na saw tu a Naaŋmɩn yã-bãwfʋ a, bɛ nyɛ̃ na bãw k’ʋʋ tɛr ɩ yel-mɩŋa.» ³⁶ Farizɩ̃ɛ kãw tɩ bʋɔl ɩ a Yeezu k’ʋʋ wa bɛ lãw dɩ. A Yeezu tɩ kpɛ n a Farizɩ̃ɛ nɛ yir zɩ̃ a dɩb ƴãw. ³⁷ Pɔw kãw tɩ yi n a tẽw pʋɔ wa kpɛ, yel-bier-maalɛ tɩ n’ʋ. Ʋ tɩ wõ na kɛ a Yeezu be n a Farizɩ̃ɛ yir dɩrɛ, ɛ́ tɩ de tʋrali na ƴãw kʋsɛ-pla kole pʋɔ a wa n, ³⁸ wa ar ɩ a Yeezu zìkùrí, a ʋ gbɛɛ ƴãw, ɛ́ nyɔw kon, a mʋ̃tã-kʋ̃ɔ cire waarɛ a Yeezu gbɛɛ, ʋ fɩɛlɛ nɩ a ʋ zukɔbɛ bɛrɛ, ɛ mɔwrɛ, ɛ zɩɛr a a tʋrali. ³⁹ A Farizɩ̃ɛ nɛ na tɩ bʋɔlɩ a Yeezu a dɩb ƴãw a, na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, ʋ tɩɛr ɩ ʋ pʋɔ: «A nɩr ŋa tɩ sɩrɩ ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ a, ʋ nãá bãw nɩ ãa n’ɩ a pɔw ŋa, nɩ-bʋ̃ʋ n’ɩ a pɔw ŋa na tʋɔr ʋ a, ʋ nãá bãw na kɛ yel-bier-maalɛ n’ʋ.» ⁴⁰ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ de nɩ a ƴɛrʋ yel ʋ: «Sɩmʋ̃ ʋ, ɩ̃ tɛr ɩ ƴɛrʋ bɔbr k’ɩ̃ɩ ƴɛr kʋ̀ b.» Ʋ sɔw: «Ƴɛrɛ, Wul-wul-kara a.» ⁴¹ A Yeezu yel ʋ: «Nɩr kãw tɩ tɛr ɩ samɛ dem ayi. Kãw tɩ tɛr ɩ a ʋ wɛr kɔbr anũu san, ɛ kãw tɛr a ʋ wɛr lɩz’a ayi nɩ pie san. ⁴² A bɛ kãw za na bɛ tɩ tɛr a na ya a, ʋ bɛr ɩ bɛ za ayi a bɛ sãmɛ. A bɛ buor sob n’ʋ na nɔ̃w ʋ zuo a ʋ tɔ?» ⁴³ A Sɩmʋ̃ tɩ sɔw na: «Ɩ̃ tɩɛrɛ kɛ a sob nɛ sãn na bɛrmɛ̃ zuo a ʋ tɔ dem a n’ʋ.» A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Fʋ jiel ɩ vla.» ⁴⁴ Al pùorí, ʋ tɩ lɩɛb ɩ a pɔw zie ɛ yel a Sɩmʋ̃: «Fʋ nyɛ̃ nɩ a pɔw ŋa a? Ɩ̃ kpɛ n a fʋ yir pʋɔ, fʋ bɛ kʋ̀ m kʋ̃ɔ ɩ̃ pɛw gbɛ̃ɛ ɩ; ɛ cɛ ʋl a, a ʋ mʋ̃tã-kʋ̃ɔ n’a ʋ pɛw nɩ a ɩ̃ gbɛɛ, ɛ fɩɛlɩ a nɩ a ʋ zukɔbɛ. ⁴⁵ Fʋ bɛ nyɔw mɛ̃ weri pùori mɛ̃ ɩ; ɛ cɛ ʋl a, ɩ̃ na dɛ kpɛ wa tɔ ka a, ʋ mɔwrɛ nɩ a ɩ̃ gbɛɛ. ⁴⁶ Fʋ bɛ cir kãa-nyũu ƴãw a ɩ̃ zũú ɛ; ɛ cɛ ʋl a, ʋ cir ɩ tʋrali ƴãw a ɩ̃ gbɛɛ zu. ⁴⁷ Mãa wa yere kʋ̀rɛ fʋ k’ʋʋ páw nɩ a ʋ yel-bebe na yãwmɛ bɛ dɩ vuo a, suur a, ʋ na wul nɔ̃wfʋ yaga a n’a so. Ɛ cɛ sob nɛ bɛ na mɩ́ dɩ suur kʋ̀ blã a, ʋ mɩ́ wul ɩ nɔ̃wfʋ blã.» ⁴⁸ Al pùorí, a Yeezu tɩ yel ɩ a pɔw: «Fʋ páw nɩ a fʋ yel-bebe suur.» ⁴⁹ Ɛ cɛ a bɛlɩ dem na tɩ lãw dɩrɛ nɩ a Yeezu a, tɩ tĩ na tɩɛrɛ bɛ pʋɔ: «Nɩ-bʋ̃ʋ n’ɩ a nɩr ŋa na sʋ̃ɔmɩ mɩ́ dɩ a yel-bebe suur a?» ⁵⁰ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ɩ a pɔw: «A fʋ Naaŋmɩn-sawfʋ faa fʋ na, cere nɩ ƴã-ɓaarʋ.»

¹ Al pùorí, a Yeezu tɩ cɔlɛ nɩ a tẽ-bɛrɛ nɩ a tẽli kanɛ nɩ a nɩbɛ, ɛ hiere yere a Naaŋmɩn-Naalʋ Yel-nʋ̃ɔ̀. A po-tuurbɛ pie nɩ ayi tɩ bɩɛlɛ ʋ na, ² lãw nɩ pɔwbɛ bɛ mɩnɛ a Yeezu na tɩ diw kɔ̃tɔ̃-faar bɛr bɛ ɛ sanɩ a bɛ bàalʋ a: Marya bɛ na bʋɔlɛ kɛ Madala tẽw Marya a, a ʋl pʋɔ kɔ̃tɔ̃-faar ayopõi na tɩ yi a, ³ Zãn, a Kuza na ɩ a Erɔdɩ bʋ̃-kaarɛ a pɔw, Sizãn nɩ pɔw-yaga bɛ mɩnɛ, na tɩ kaarɛ a Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ zie nɩ a bɛ bʋ̃-tɛrɩ a. ⁴ Nɩbɛ tɩ yi n ten za ɛ waar a Yeezu zie. A zu-sɛbla na tɩ gbone taa a, ʋ tɩ lɔb ɩ zʋkpar yel: ⁵ «Nɩr kãw tɩ yi na k’ʋʋ tɩ bʋ̀r a bʋ̃-bʋʋrɛ. Ʋ na tɩ bʋ̀rɛ a, a bʋ̃-bie a mɩnɛ tɩ lo n sɔr-nʋɔr bɛ nɛb, ɛ a mʋ̃ɔ pʋɔ lili de dɩ. ⁶ Bʋ̃-bie a mɩnɛ tɩ lo n zi-wɔ̃cɔ pʋɔ: a bul a, ɛ cɛ a na bɛ tɩ páwr ɓaarʋ a, a ko na. ⁷ Bʋ̃-bie a mɩnɛ mɩ̀ tɩ lo n gʋʋr pʋɔ, alɛ nɩ a gʋʋr za lãw ìr, a gʋʋr fɩɩrɩ kʋ́. ⁸ Bʋ̃-bie ŋmãa tɩ lo n tẽsɔw-vla pʋɔ; a bul a dɔw, ka-zu za mɩ́ wɔ̃ ka-bie kʋba.» A Yeezu tɩ zɛw nɩ kɔkɔr yel ƴãw pʋɔ: «Sob nɛ na tɛr tobe bɛr-wob ƴãw a, ʋ bɛrɛ wone.» ⁹ A Yeezu po-tuurbɛ tɩ sowr ʋ nɩ a zʋkpar ŋa pɛr. ¹⁰ Ʋ tɩ yel bɛ na: «A nyɩɩm a, Naaŋmɩn ɩ na nyɩ bãw a ʋ naalʋ yel-sɔwlɩ; ɛ cɛ a ŋmaarɛ bɛl na cɛ a zie a, a mɩ́ ɩ n zʋkpaɩ, kɛ́ ‹bɛ tʋ̃ɔ mɩ́ jɩrɛ ɛ ta nyɛ̃ bom za ɩ, bɛrɛ wone ɛ ta bãw a pɛr ɛ.› » ¹¹ «Nyɩ nyɛ̃ a zʋkpar ŋa pɛr: a Naaŋmɩn ƴɛrʋ n’ɩ a bʋ̃-bʋʋrɛ. ¹² Nɩbɛ bɛ mɩnɛ ŋmɛ̃ na taa nɩ a bʋ̃-bie al na lo a sɔr nʋɔr a: bɛ mɩ́ wõ n a Naaŋmɩn ƴɛrʋ, ɛ a Gɛgɛra wa faa a ƴɛrʋ a bɛ socie pʋɔ kɛ́ bɛ taa wa mab saw de, nyɛ̃ a faafʋ ɛ. ¹³ Bɛ mɩnɛ ŋmɛ̃ na mɛ̃ a zi-wɔ̃cɔ bʋ̃-bie a: bɛ mɩ́ wõ n a Naaŋmɩn ƴɛrʋ ɛ saw de nɩ nʋ̃ɔ̀. Ɛ cɛ bɛ bɛ mɩ́ saw bɛr a Naaŋmɩn ƴɛrʋ tɛ nyɩgɛ a bɛ pʋɔ ɩ, bɛ mɩ́ saw na de blã lɛ tɛwr ƴãw. Ɛ a kpɩɛrʋ wa ta a lɛn daar a, bɛ mɩ́ tɩɛ nɩ a Naaŋmɩn saw-deb bɛr. ¹⁴ A bʋ̃-bie al na lo a gʋʋr pʋɔ a, n’ɩ a bɛlɩ dem na mɩ́ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ ɛ cɛ bɛr a yel-bɔbrɩ, a naalʋ nɩ a tẽw zu nʋ̃ɔ̀ fɩɩrɩ bɛ kʋ́ a bɛ cenu pʋɔ, ɛ bɛ bɛ tʋ̃ɔ wɔ̃ wɔmɛ a. ¹⁵ A bʋ̃-bie al na lo a tẽsɔw-vla pʋɔ a n’ɩ a bɛlɩ dem na bɛrɛ wone a Naaŋmɩn ƴɛrʋ, ɛ mɩ́ saw de nɩ bɛ pʋɔ za a. Bɛ bɛ lɛbr pùor ɛ, alɛ so bɛ mɩ́ wɔ̃ wɔmɛ.» ¹⁶ «Bɛ bɛ dãw tɔ̃w fɩ̃tɩlɛ ɛ de laa vɔblɩ pàw ɛ, bɩɩ de ʋ tɩ su gado pile ɩ; bɛ mɩ́ dɔwl ʋ nɩ kpul zu ʋ zɛw, k’aa bɛlɩ dem na kpɩɛr a dĩ̀ó a, mɩ́ nyɛ̃ a cãa. ¹⁷ Yel za bɛ be be sɔwlɩ kʋ̃ʋ wa yi ɛ, bom za bɛ be be sɔwlɩ bɛ kʋ̃ʋ wa bãw ɛ, ʋʋ yi sãá cãamɩ ɛ. ¹⁸ Nyɩ tɛr maal-ɩb a nyɩ ƴɛrʋ bɛr-wob pʋɔ. Sob nɛ na tɛr a a, bɛ na kʋ̀ ʋ na dɔwlɩ, ɛ sob nɛ na bɛ tɛr a a, bɛ na faa nɩ a blã al ʋ na tɩɛr k’ʋʋ tɛr a a.» ¹⁹ A Yeezu mã nɩ a Yeezu yɛbr tɩ wa n a ʋ nyɛb. Ɛ cɛ a zu-sɛbla na tɩ gbõ taa bɛ dɩ vuo a, bɛ bɛ tɩ nyɛ̃ sɔr na ta a ʋ zie ɩ. ²⁰ Bɛ tɩ yel ɩ a Yeezu: «A fʋ mã nɩ a fʋ yɛbr a ta ar yẽw bɔbr a fʋ nyɛb.» ²¹ Ʋ tɩ sɔw na yel bɛ: «A bɛlɩ dem na bɛrɛ wone ɛ tuur a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a, bɛlɛ nɛ bɛ ɩ a ɩ̃ mã nɩ a ɩ̃ yɛbr.» ²² Bibir kãw, a Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ tɩ do na kpɛ gbor pʋɔ; ʋ tɩ yel bɛ na: «Nyɩ ɩ tɩ gãw a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ gãwn.» Ɛ̀ bɛ tɩ cen. ²³ Bɛ na tɩ duwr gãwnɛ a, a Yeezu tɩ gã na gúr. Bɛ wa bere na sɛsɛb kpɛ̃ɛ cɛr a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ zu. Kʋ̃ɔ tɩ kpɩɛr a paalɛ a gbor, ɛ a bɛl tɛɛ za tɩ bɔbr kʋ̃ɔ tub. ²⁴ A Yeezu po-tuurbɛ tɩ taw na ta sɩ̃w ʋ ɛ yel: «Wul-wul-kara a, Wul-wul-kara a, tɩ kpiir a!» Ʋ tɩ zaw na ìr tanɩ a sɛsɛb nɩ a kʋ̃ɔ-mie a lɛb gã zoom, ɛ a zie ŋmãa vʋʋrʋ cɩ̃ɩɩ. ²⁵ A Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «A nyɩ Naaŋmɩn-sawfʋ wa?» Ɛ cɛ dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw bɛ na ɛ nʋɔr ɓãa bɛ, bɛ yere kʋ̀rɛ taa: «Nɩ-ŋmɩŋmɩn n’ɩ a nɩr ŋa? Ʋlɛ n’ɩ ŋan mɩ́ ƴɛr a sɛsɛb nɩ a kʋ̃ɔ zie, ɛ a saw a ʋ nʋɔr.» ²⁶ Bɛ tɩ ta na siw Zerazenɩ̃ɛ mɩnɛ tẽw, na tori a Galile tẽw kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ gãwn a. ²⁷ A Yeezu na tɩ yire a gbor pʋɔ a, dɛb kãw na tɩ dãw kpɩɛr a tẽw pʋɔ a, tɩ zɔ na tuor ʋ. A dɛb nɛ tɩ ìre nɩ kɔ̃tɔmɛ. Koro za n’a ʋ bɛ tɩ cãa suur bome ɩ, ɛ bɛ cãa kpɩɛr yir pʋɔ ɩ, ɛ kpɩɛr yarʋ bɔwrɩ pʋɔ. ²⁸ Ʋ na wa nyɛ̃ a Yeezu a, ʋ kõ na cɩɩrɩ ɛ lo gbĩ dume a ʋ pile, ɛ vaa kɔkɔr yel: «Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a Bie Yeezu u, mãa nɩ fʋ̃ʋ mɩ̀ bʋnʋ? Ɩ̃ zɛlɛ fʋ nɩ yãayãa, taa dɔwrɛ mɛ̃ ɩ!» ²⁹ A Yeezu na tɩ tanɩ a kɔ̃tɔ̃-faa k’ʋʋ yi zaa a dɛb pʋɔ a, n’a so a kɔ̃tɔ̃-faa tɩ yel a a ŋa. Gbɛɛ yaga za n’a a kɔ̃tɔ̃-faa ŋa mɩ́ tɩ ìr ʋ. Bɛ mɩ́ tɩ ’lẽ nɩ a dɛb ŋa gbɛɛ nɩ a ʋ nuru nɩ bamɛ k’ʋʋ tʋ̃ɔ zɩ̃ zi-been, ɛ cɛ ʋ mɩ́ tɩ taw nɩ a bʋ̃-’lẽni a ŋa za ŋma, ɛ a kɔ̃tɔ̃n tɛr ʋ kpɛ n wɛja-kpalɛ pʋɔ. ³⁰ A Yeezu tɩ sowr ʋ na: «A fʋ yuór dɩ na kɛ bo?» Ʋ tɩ sɔw na yel: «Ɩ̃ yuór dɩ na kɛ ‹Bɛ-tɛr-nʋɔr.› » Kɔ̃tɔ̃-yaga tɩ sɩrɩ na kpɛ a ʋ pʋɔ. ³¹ A kɔ̃tɔmɛ a ŋa tɩ zɛlɛ nɩ a Yeezu k’ʋʋ ta diw a ƴãw a kɔ̃tɔmɛ dɔwrʋ bɔw-zulu pʋɔ ɩ. ³² Dobaar na bɛ tɛr vuo a, tɩ ar ɩ a tãw zu be tʋʋrɛ bɔbr bʋ̃-dɩrɩ. A kɔ̃tɔmɛ tɩ zɛlɛ na k’aa Yeezu saw a cen tɩ kpɛ a dobaar pʋɔ. A Yeezu tɩ kʋ̀ a nɩ sɔr. ³³ A kɔ̃tɔmɛ tɩ yi n a dɛb nɛ pʋɔ tɩ kpɛ a dobaar pʋɔ. A lɛ n’a a dobaar tɩ yi a tãw na ɩ cugbulu a zu ɛ dãw taa tɩ lo a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ tu kʋ̃ɔ a za. ³⁴ A doba-cɩ̃ɩnbɛ na tɩ nyɛ̃ a lɛ a yele na ɩ a, bɛ zɔ na kul a tẽw pʋɔ nɩ a gue pʋɔ tɩ manɩ. ³⁵ A nɩbɛ tɩ yi na kɛ bɛ wa nyɛ̃ a lɛ a yele na ɩ a. Bɛ tɩ ta n a Yeezu zie nyɛ̃ a dɛb ʋl pʋɔ a kɔ̃tɔmɛ na tɩ yi a, ʋ zɩ̃ a Yeezu gbɛɛ pile, su bome ɛ lɛb bãw yã. Pʋ̀lá tɩ vʋ̃ɔ bɛ na. ³⁶ A bɛlɩ dem na tɩ nyɛ̃ a yele za a, tɩ manɩ nɩ a lɛ a kɔ̃tɔ̃-ire ŋa sanʋ na tu a. ³⁷ A lɛ n’a a Zerazenɩ̃ɛ mɩnɛ tẽw nɩbɛ za tɩ zɛlɛ a Yeezu k’ʋʋ yi zaa a bɛ tẽw pʋɔ, dɛ̃bɩ̃ɛ na tɩ ɩrɛ bɛ yaga a ƴãw. A Yeezu tɩ kpɛ n a gbor lɛb kule. ³⁸ A dɛb ʋl a kɔ̃tɔ̃-faar na tɩ yi kɛ bɛr a, tɩ zɛlɛ nɩ a Yeezu k’ʋʋ saw ʋ tuur ʋ. Ɛ cɛ a Yeezu bɛ tɩ saw ɛ, ɛ yel ʋ: ³⁹ «Lɛb kul a fʋ yir, tɩ manɩ a a ŋa za a Naaŋmɩn na maalɩ a fʋ ƴãw a.» A dɛb ʋl tɩ cen na tɩ hieri a tẽw za pʋɔ a lɛ a Yeezu na tɩ ɩ a ʋ ƴãw a. ⁴⁰ A Yeezu na tɩ yi a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ gãwn lɛb wa ta a, a zu-sɛbla tɩ zɔ na tuor ʋ, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ za tɩ gùre ʋ na. ⁴¹ Puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ kãw, a yúor na dɩ kɛ Zayiir a, tɩ wa na wa ta lo gbĩ dume a Yeezu pile ɛ zɛlɩ ʋ yãayãa k’ʋʋ wa a ʋ yir, ⁴² wa nyɛ̃ a ʋ pɔwyali-been na ŋmaar vʋʋrʋ a. A pɔwyale tɩ tarɛ nɩ yome pie nɩ ayi. A Yeezu na tɩ be a sɔr zu cere a, a nɩbɛ tɩ fɩɩrɛ ʋ nɩ a ziir za. ⁴³ Pɔw kãw tɩ be n be, a sɩɛ cire tɩ maalɩ yome pie nɩ ayi. Ʋ tɩ sãw nɩ a ʋ tɛra za bɛr a dɔwtarɩ zie, ɛ a bɛ kãw za bɛ tʋ̃ɔ sanɩ ʋ ɛ. ⁴⁴ Ʋ tɩ yi n a zìkùrí luluw wa tɔ a Yeezu kparʋ zʋɔrɛ, ɛ daadaa lɛ a ʋ zɩ̃ɩ ŋmãa. ⁴⁵ A Yeezu tɩ sowr a: «Ãa n’ʋ tɔ m?» Ŋa za na mɩ́ tɩ yel kɛ ʋlɛ bɛ n’ʋ a, a Pɩɛr tɩ yel a: «Wul-wul-kara a, a zu-sɛbla jil a pàw fʋ ɛ fɩɩrɩ fʋ a ziir za!» ⁴⁶ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel a: «Nɩr tɔ m a, ɩ̃ nyɛ̃ na kɛ fãw yi n a ɩ̃ pʋɔ.» ⁴⁷ A pɔw na tɩ nyɛ̃ k’aa bɛ tɛr ʋ sɔwlʋ a, ʋ wa na ɛ mawr ʋ za, wa lo gbĩ dume a Yeezu pile, ɛ manɩ a nɩbɛ za wõ ʋlɩ bom nɛ ƴãw na n’a ʋ tɔ ʋ a, nɩ a lɛ ʋ na sanɩ daadaa lɛ a. ⁴⁸ A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Ɩ̃ pɔwyaa a, a fʋ Naaŋmɩn-saw-deb faa fʋ na, cere nɩ ƴã-ɓaarʋ.» ⁴⁹ A Yeezu ƴɛrʋ bɛ tɩ lo tẽw sɛr ɛ, ɛ nɩr yi a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ yir wa ta yere: «A fʋ pɔwyale kpi na, ta cãa dɩ tuo balɛ a Wul-wul-kara ɩ.» ⁵⁰ Ɛ cɛ a Yeezu na tɩ wõ a ƴɛr-bir ŋa a, ʋ yel ɩ a Zayiir: «Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, dɛ saw de Naaŋmɩn, ɛ a fʋ pɔwyale na lɛb a vʋʋrɛ.» ⁵¹ Ʋ na wa ta a yir a, ʋ bɛ saw nɩr kãw za bɩɛl ʋ kpɛ n a dĩ̀ó ɛ, a bɛ ɩ Pɩɛr nɩ Zã nɩ Zakɩ, pãa de nɩ a bie sãà nɩ a ʋ mã ɩ. ⁵² A nɩbɛ za tɩ tuo nɩ nuru zũú kone nɩ a pɔwle. A lɛ n’a a Yeezu tɩ yel: «Nyɩ ta kone ɩ, ʋ bɛ kpi ɛ, gʋ̃ɔ n’a ʋ gúre!» ⁵³ Ɛ cɛ bɛ tɩ ɩrɛ nɩ a Yeezu laar, bɛ na tɩ bãwnɩ a kɛ a pɔwle kpi na a. ⁵⁴ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ nyɔw nɩ a pɔwle nũú ɛ yel kpɛ̃w za: «Ɩ̃ bie e, ìr!» ⁵⁵ A ʋ vʋʋrʋ tɩ lɛb a wa, ʋ ìr daadaa lɛ. A Yeezu ƴãw kɛ́ bɛ kʋ̀ ʋ bʋ̃-dɩrɩ. ⁵⁶ A tɩ ɩ n nɔ-ɓãa-yel a bie dɔwrbɛ zie. Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel bɛ na kɛ bɛ taa wa yere a yel ŋa kʋ̀rɛ nɩr kãw za ɩ.

¹ A Yeezu tɩ bʋɔl ɩ a nɩ-toni pie nɩ ayi ɓã taa, ɛ kʋ̀ bɛ fãw nɩ sɔr kɛ́ bɛ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ za ɛ sanɛ a bàalʋ. ² Al pùorí, ʋ tɩ tõ bɛ na kɛ bɛ cen tɩ hiere k’aa Naaŋmɩn-Naalʋ dɩb ta na, ɛ sanɛ a baalbɛ. ³ Ʋ tɩ yel bɛ na: «Nyɩmɛ wa yi lore a sɔr a, nyɩ ta tɛr bom za ɩ: dabɔl bɩɩ kɔr ɛ, dipɛ̃ bɩɩ libir ɛ, ŋa ta mɩ́ tɛr kparɩ ayi ɛ. ⁴ Yir nɛ za pʋɔ nyɩ nãa wa kpɛ bɛ de nyɩ a sãanʋ a, nyɩ be a be tɩ ta a nyɩ lɛb yib daar. ⁵ Zie nɛ za a nɩbɛ nãa bɛ wa de nyɩ a, nyɩ yi a bɛ tẽw pʋɔ ɛ tɛb tɛb a nyɩ gbɛɛ uuru bɛr, wul bɛ kɛ bɛ sãw na.» ⁶ A nɩ-toni tɩ yi na cen tɩ cɔlɛ a tẽli za, hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ sanɛ nɩ a baalbɛ a ziir za. ⁷ A Galile tẽw nàle Erɔdɩ tɩ wõ n a yele a ŋa za na ɩrɛ a, ɛ́ bɛ bãw lɛn za ʋ na na tɩɛrɛ a ɩ. Nɩbɛ bɛ mɩnɛ tɩ yere na: «Zã-Bati n’ʋ lɛb yi a kũuni pʋɔ.» ⁸ Bɛ mɩnɛ yere: « Eli n’ʋ sãá bɛ nyɛ̃.» Bɛ mɩnɛ cãa lɛ yere: «Koro za dem Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kãw n’ʋ lɛb wa.» ⁹ Ɛ cɛ a Erɔdɩ tɩ yel a: «Ɩ̃ ƴãw na bɛ ŋmãa a Zã zu. Ɛ ãa n’ɩ a sob ŋa ɩ̃ na wone bɛ manɛ a yele a ŋa taabɛ caarɛ nɩ a?» Ɛ́ tɩ bɔbr k’ʋʋ nyɛ̃ a Yeezu. ¹⁰ A nɩ-toni tɩ lɛb a wa wa manɩ a alɩ bome nɛ za bɛ na ɩ a kʋ̀ a Yeezu. Ʋ tɩ tɛr bɛ na taw yi n bɛ tɛwr zie, tẽw kãw bɛ na bʋɔlɛ Bɛtɩsayida a lowr. ¹¹ A zu-sɛbla na tɩ bãwnɩ a, bɛ tu ʋ na. A Yeezu tɩ tɛr bɛ nɩ vla, ɛ manɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ yele kʋ̀rɛ bɛ, ɛ sanɛ a bɛlɩ dem na tɛr a sanʋ yel-ɩra a. ¹² A mʋ̃tɔ̃w tɩ cãculi na siwr ʋ za. A Pie-nɩ-ayi tɩ taw na ta a Yeezu zie yel ʋ: «Bɛr a nɩbɛ bɛ ŋa za bɛ cen a tẽli nɩ a gue pʋɔ na pɩɛlɩ a ka a, tɩ bɔ gaa zie nɩ bʋ̃-dɩrɩ, a ka a, wɛja pʋɔ n’a tɩ be.» ¹³ Ɛ cɛ, a Yeezu tɩ lɛb a yel bɛ: «A nyɩɩm tɛɛ za a, nyɩ kʋ̀ bɛ a bʋ̃-dɩrɩ!» Bɛ tɩ sɔw na: «Dipɛ̃ anũu nɩ zʋ́mɛ ayi tɛwr a tɩ tɛr. Tɩ taa ɩrɛ nãa wa cen tɩ tʋɔra tɩ da bʋ̃-dɩrɩ a nɩbɛ bɛ ŋa za ƴãw mɔ̃ ʋ!» ¹⁴ A nɩbɛ tɩ ta n tur anũu. A Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Nyɩ ƴãw bɛ põ zɩ̃ lɩz’a ayiri nɩ piir.» ¹⁵ Bɛ tɩ saw nɩ a ʋ nʋɔr ɛ ƴãw a nɩbɛ za zɩ̃. ¹⁶ A Yeezu tɩ de nɩ a dipɛ̃ anũu nɩ a zʋ́mɛ ayi al, uori kaa a salom, ɛ maalɩ a, ɛ ŋma kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ kɛ́ bɛ põ a nɩbɛ za. ¹⁷ A nɩbɛ za tɩ dɩ na tɩw, ɛ́ bɛ wob a bʋ̃-ŋmaarɛ na guu a paalɩ peli pie nɩ ayi kul ɩ. ¹⁸ Bibir kãw, a Yeezu na tɩ puore ʋ yõ zie, ɛ a ʋ po-tuurbɛ be a be a, ʋ tɩ sowri bɛ nɩ a sowru ŋa: «A nɩbɛ zie a, ãa nɛ m?» ¹⁹ Bɛ tɩ sɔw na: «Bɛ mɩnɛ zie a, Zã-Bati nɛ b, bɛ mɩnɛ zie fʋ ɩ Eli, ɛ bɛ mɩnɛ zie fʋ ɩ koro za dem Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kãw na lɛb yi a.» ²⁰ A Yeezu lɛb sowri bɛ: «A nyɩɩm zie a, ãa nɛ m?» A Pɩɛr tɩ sɔw na yel: «A Naaŋmɩn Nɩ-kabra nɛ b.» ²¹ A Yeezu tɩ diw bɛ na bɛr, lãw nɩ kpãafʋ za, kɛ́ bɛ taa yere a yel ŋa kʋ̀rɛ nɩr za ɩ, ²² ɛ tɩ ír a pɛr a ŋa kʋ̀ bɛ: «A fɛr a kɛ a Nɩsaal Bie wõ tuo yaga, kɛ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore, nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ jɛ ʋ bɛr, a fɛr a kɛ bɛ kʋ́ ʋ, ɛ ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ a bibie ata sob daar.» ²³ Al pùorí, a Yeezu tɩ yel ɩ a nɩbɛ za: «Ʋlɩ sob wa bɔbr k’ʋʋ tuur a ɩ̃ pùor a, ʋ bɛr a ʋl mɩŋa yele tɩɛrʋ, ɛ dier a ʋ da-gara bibi-vɩɛrɩ za tuur ɩ mɛ̃. ²⁴ Nɩr wa bɔbr k’ʋʋ faa a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ a, ʋ na bɔr ʋ na bɛr. Ɛ nɩr wa bɔr a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ a mãa ƴãw a, ʋ na faa ʋ na. ²⁵ Bʋ̃ʋ tɔnɛ n’a a nɩsaal na nyɛ̃, ʋ na na páw a tẽ-daa za, ɛ bɔr ʋ mɩŋa bɩɩ wɛ a? ²⁶ Nɩr wa nyɛ̃ mãa nɩ a ɩ̃ ƴɛrʋ ɩrɛ ʋ vĩ a, a Nɩsaal Bie mɩ̀ na nyɛ̃ na ʋ ɩrɛ ʋ vĩ, a lɛn daar ʋ nãa wa wa a ʋ yúor-vɩɛlʋ-danʋ pʋɔ a, a ʋ Sãà nɩ a malkɩ son yúor-vɩɛlʋ-danʋ pʋɔ a. ²⁷ Yel-mɩŋa n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: ‹Nɩbɛ bɛ mɩnɛ na be a ka a, na nyɛ̃ nɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ ʋ ta, ɛ́ bɛ bãw kpi.› » ²⁸ A ʋ ƴɛrʋ a ŋa pùorí, a na tɩ tarɛ bibie anĩ a, a Yeezu tɩ tɛr ɩ Pɩɛr nɩ Zã nɩ Zakɩ do n tãw zu k’ʋʋ tɩ pùori. ²⁹ Ʋ na tɩ puore a, a ʋ niwn tɩ lɩɛb a, bɛ cãa ŋmɛ̃ ʋ ŋmɛ̃a a ɩ, ɛ a ʋ kparɩ pɛlɩ nyɩwrɛ bɛ dɩ vuo ɩ. ³⁰ Bɛ wa bere na nɩbɛ ayi ar a be ƴɛrɛ nɩ ʋ: Mõyiir nɩ Eli tɩ nɛ bɛ ³¹ sãá yúor-vɩɛlʋ-danʋ pʋɔ. Bɛ tɩ lãw na ƴɛrɛ nɩ ʋ a kũu ʋ na na kpi a Zeruzalɛm a ƴɛrʋ. ³² Gʋ̃ɔ bɛ tɩ bɛrɛ a Pɩɛr nɩ a ʋ taabɛ ɩ. Ɛ cɛ bɛ tɩ zaw na ìr nyɛ̃ a Yeezu yúor-vɩɛlʋ-danʋ, nɩ a nɩbɛ ayi bɛl na tɩ ar a ʋ zie a. ³³ A nɩbɛ ayi bɛ ŋa na tɩ bɔbr lɛb-cenu a, a Pɩɛr yel ɩ a Yeezu: «Wul-wul-kara a, a tɩ ka beba vɩɛl a, tɩ́ maalɩ pɛn-sɛwr ata: fʋ so been, Mõyiir mɩ̀ so been, ɛ Eli baa so been.» Ʋ bɛ tɩ bãw bʋ̃ʋ n’ʋ ʋ yere ɩ. ³⁴ Ʋ tɩ cãa na ƴɛrɛ a ŋa, wa bere kɛ̀ zũzuwr kãw yi pàw bɛ nɩ a ʋ ɓaarʋ. Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ ɩrɛ nɩ a po-tuurbɛ bɛ na tɩ nyɛ̃ a zũzuwr ʋ páw bɛ a. ³⁵ Kɔkɔr tɩ yire nɩ a zũzuwr pʋɔ yere: «A ɩ̃ bie n’ɩ a ŋa, a ɩ̃ nɩ-kaa-ira, nyɩ bɛrɛ wone a ʋ ƴɛrʋ.» ³⁶ A kɔkɔr na wa ƴɛr baar a, a Yeezu tɩ lɛb a ɩ ʋ yõ. A ʋ po-tuurbɛ tɩ ɩ n ɓil a yel ŋa bɛ na tɩ nyɛ̃ a ƴãw, bɛ bɛ tɩ manɩ bom kʋ̀ nɩr za a lɛn daar ɛ. ³⁷ A bio daarɩ bɛ na tɩ yi a tãw zu siwr a, zu-sɛbla na bɛ dɩ vuo a, tɩ zɔ na tuori a Yeezu. ³⁸ Dɛb kãw tɩ cɩɩr ɩ a nɩbɛ sɔgɔ yel: «Wul-wul-kara a, ɩ̃ zɛlɛ fʋ na, kaa a ɩ̃ bie zie, a ɩ̃ bi-been n’ʋ! ³⁹ Kɔ̃tɔ̃-faa kãw mɩ́ wa ìr a nyɔw ʋ, ɛ ɩ ʋ ŋmɛ cɛl, ɛ mɩ́ dam ʋ faafaa, ɛ ɩ ʋ pu mʋta-puuru. Ʋ mɩ́ dɔwr ʋ nɩ yaga yaga, ɛ bɛ mɩ́ yi ɛ bɛr ʋ mɔlɛ ɩ. ⁴⁰ Ɩ̃ zɛlɩ nɩ a fʋ po-tuurbɛ kɛ́ bɛ diw a kɔ̃tɔ̃-faa ŋa, ɛ cɛ bɛ diw ʋ na gu.» ⁴¹ A Yeezu tɩ sɔw na: «Nɩsaal-faar bɛ ŋa, nɩ nɩbɛ na bɛ saw de Naaŋmɩn a! Debor a ɩ̃ na cãa be a nyɩ zie tɩ ta? Debor a, ɩ̃ na cãa wõ n nyɩ a tuo tɩ ta? Tɛr a fʋ bie wa n a ka.» ⁴² A bie na tɩ tarɛ pɩɛlɛ a Yeezu a, a kɔ̃tɔ̃-faa nyɔw ʋ na lɔb tẽw ɛ dam ʋ faafaa. Ɛ cɛ a Yeezu tɩ tanɩ nɩ a kɔ̃tɔ̃-faa, ɛ sanɩ a bie kʋ̀ a sãà. ⁴³ A Naaŋmɩn fãw kpɛ̃ɛ ŋa tɩ ɓãa nɩ a nɩbɛ za nʋɔr. A nɩbɛ za na tɩ cãa nyɔw nʋɔr a yele a Yeezu na tɩ maalɛ a ƴãw a, ʋ tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: ⁴⁴ «Nyɩ bɛr wõ a ɩ̃ ƴɛr-bie a ŋa vla: bɛ na nyɔw nɩ a Nɩsaal Bie ƴãw a nɩsaalbɛ nuru pʋɔ.» ⁴⁵ Ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ bãw a ƴɛrʋ ŋa pɛr ɛ; a ƴɛr-bir ŋa pɛr tɩ sɔwl ɩ a bɛ zie, kɛ́ bɛ ta tʋ̃ɔ bãw ʋ ɛ. Ɛ cɛ a dɛ̃bɩ̃ɛ bɛ tɩ saw bɛ na sowri a Yeezu ɛ. ⁴⁶ A Yeezu po-tuurbɛ tɩ tĩ na ŋmɩɛr nɔ-kpɛn, kɛ́ bɛ bãw a sob nɛ na ɩ kpɛ̃ɛ zuo a bɛ za a. ⁴⁷ A Yeezu na tɩ bãw a lɛ bɛ na tɩɛrɛ a, tɩ nyɔw nɩ bi-bile ƴãw ʋ ar kɔw ʋ, ⁴⁸ ɛ ʋ yel bɛ: «Sob nɛ za na de a bie ŋa tɔ sob vla a ɩ̃ yúor ƴãw a, mãa mɩŋa n’ʋ ʋ de. Ɛ sob nɛ za na de mɛ̃ vla a, de nɩ a sob nɛ na tõ m a; ʋlɩ sob na ɩ bile za a nyɩ za pʋɔ a, ʋlɛ n’ʋ ɩ kpɛ̃ɛ zuo a nyɩ za.» ⁴⁹ Zã tɩ de nɩ a ƴɛrʋ yel a Yeezu: «Wul-wul-kara a, tɩ nyɛ̃ nɩ nɩr kãw ʋ pore a fʋ yúor diwr ɩ kɔ̃tɔmɛ ɛ̀ tɩ bɔbr kɛ tɩ diw ʋ bɛr, ʋ na bɛ pʋɔ a tɩ pʋɔ tuur fʋ a ƴãw.» ⁵⁰ A Yeezu tɩ yel a: «Nyɩ ta diwr ʋ bɛrɛ ɩ, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ʋlɩ sob na bɛ ɩ a nyɩ dɔ̃ sob a, pʋɔ nɩ a nyɩ pʋɔ.» ⁵¹ A daar nɛ na tɩ tarɛ bɛ na ír a Yeezu a tẽw ŋa zu cen nɩ a tẽ-vla a, ʋ nyɔw nɩ nyãa ɛ lo a Zeruzalɛm sɔr. ⁵² Ʋ tɩ tõ n nɩbɛ bɛ de ʋ niwn. Bɛ tɩ ìr a lo a sɔr tɩ kpɛ Samaari tẽw tẽle kãw pʋɔ, a ʋ waa cɔbrʋ ƴãw. ⁵³ Ɛ cɛ a nɩbɛ bɛ tɩ saw de ʋ a sãanʋ ɛ, ʋ na tɩ cere a Zeruzalɛm a ƴãw. ⁵⁴ A ʋ po-tuurbɛ Zakɩ nɩ Zã na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, bɛ yel a: «Sore e, fʋ bɔbr a kɛ tɩ ƴãw vũu yi sa-zu wa dɩ bɛ bɩɩ?» ⁵⁵ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ lɩɛb a nyɔw bɛ yere. ⁵⁶ Bɛ tɩ bɛr ɩ a be ɛ cen tẽ-yũo. ⁵⁷ Bɛ na tɩ be a sɔr zu cere a, nɩr kãw tɩ yel ɩ a Yeezu: «Ɩ̃ na tuur fʋ nɩ zie nɛ za fʋ na cere a.» ⁵⁸ A Yeezu tɩ yel ʋ na: «A tʋrbaar tɛr ɩ bɔwrɩ, a mʋ̃ɔ pʋɔ lili tɛr cowr, ɛ cɛ a Nɩsaal Bie bɛ tɛr pɩɛnʋ zie na mɩ́ gã pɩɛnɩ ɛ.» ⁵⁹ A Yeezu tɩ yel ɩ a ƴẽn sob: «Tuur mɛ̃.» A sob nɛ tɩ sɔw na: «Kʋ̀ m sɔr ɩ̃ cen tɩ ũù a ɩ̃ sãà baarɩ.» ⁶⁰ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ʋ na: «Bɛr a kũuni bɛ ũune a bɛ kũuni, ɛ a fʋ̃ʋ a, cen tɩ yere a Naaŋmɩn-Naalʋ na ta a.» ⁶¹ A ƴẽn sob kãw tɩ yel ɩ a Yeezu: «Sore e, ɩ̃ na tuur fʋ na, ɛ cɛ bɛr mɛ̃ ɩ̃ cen tɩ pùori a ɩ̃ yir dem baarɩ.» ⁶² A Yeezu tɩ sɔw ʋ na: «Nɩr wa nyɔw a kùur ɛ lɛ ŋmɛlɛ kaar pùor a, ʋ bɛ sɛwnɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ ɛ.»

¹ A a ŋa pùorí, a Sore tɩ kaa na ír nɩbɛ lɩz’ata nɩ pie nɩ ayi a ʋ po-tuurbɛ pʋɔ, ɛ tõ bɛ ayiri yiri a ʋ nidaa, a ten al za pʋɔ, nɩ a ziir al za ʋl mɩŋa na tɩ cere a. ² Ʋ tɩ yel bɛ na: «A ci na sɛw cɛb a, yãwmɛ̃ nɩ sɩza, ɛ a tõ-tõ-biir bɛ zɛ̃ bom ɛ. Nyɩ zɛlɩ a púo sob ʋ ƴãw tõ-tõ-biir bɛ cen tɩ cɛ a ci. ³ Nyɩ cen! Ɩ̃ tone nyɩ na mɛ̃ peli wɛ-baar sɔgɔ a. ⁴ Nyɩ ta de libie ɛ, nyɩ ta de kɔr nɩ nafawr ɛ, ɛ ta nɩ̃ɩnɛ a sɔr zu puore nɩbɛ ɩ. ⁵ Yir nɛ za pʋɔ nyɩ nãa wa kpɩɛr a, nyɩ de niwn yel: ‹A yir ŋa, ʋ tɛr ƴã-ɓaarʋ!› ⁶ Nɩr wa be be nɔnɛ a ƴã-ɓaarʋ a, a nyɩ ƴã-ɓaarʋ na cen nɩ a ʋ zie, alɛ bɛ ɩ lɛ a, ʋ na lɛb a wa a nyɩ zie. ⁷ Nyɩ be a yir nɛ pʋɔ, dɩrɛ ɛ nyuur a alɩ bome nɛ bɛ nãa wa kʋ̀rɛ nyɩ a: a tõ-tõne sɛwnɩ nɩ a ʋ sã-ya. Nyɩ ta cɔlɛ a yie ɩ. ⁸ Tẽw nɛ za pʋɔ nyɩ nãa wa kpɛ ɛ̀ bɛ de nyɩ sãanʋ a, nyɩ dɩrɛ a alɩ bome nɛ bɛ nãa wa kʋ̀rɛ nyɩ a. ⁹ Nyɩ sanɛ a baalbɛ a be, ɛ yere kʋ̀rɛ a tẽw dem: ‹A Naaŋmɩn-Naalʋ ta nyɩ na.› ¹⁰ Ɛ cɛ tẽw nɛ za pʋɔ nyɩ nãa wa kpɛ bɛ bɛ de nyɩ a, nyɩ yi a laɩ pʋɔ tɩ yel: ¹¹ ‹A nyɩ tẽw uuru tɛɛ za na pàw a tɩ gbɛɛ a, tɩ tɛbr a na bɛrɛ kʋ̀rɛ nyɩ. Ɛ cɛ nyɩ bãwnɩ a, a Naaŋmɩn-Naalʋ ta na.› ¹² Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a ƴɛrʋ-maalʋ bibir wa vɩɛ a, a Sodɔm tẽw dem dɔwrʋ na siwr a gãw a tẽw nɛ dem.» ¹³ «We ãi, Korazin i! We ãi, Bɛtɩsayida a! A nɔ-ɓãa-yele a ŋa na maalɩ a nyɩ pʋɔ a, alɛ tɩ ɩ mɛ̃ a maal ɩ a Tɩ́ɩ̀r nɩ Sɩdɔ̃ ten pʋɔ a, a ten a ŋa nɩbɛ nãa lɩɛb ɩ a bɛ ɩb koro za, su vʋɔrɩ pɛnɛ ɛ ŋmɛ tãpɛlʋ. ¹⁴ Alɛ so, a ƴɛrʋ-maalʋ bibir, a Tɩ́ɩ̀r nɩ a Sɩdɔ̃ ten dem kʋ̃ nyɛ̃ dɔwrʋ sɛw a nyɩɩm ɛ. ¹⁵ Ɛ fʋ̃ʋ, Kafarnawɔm ɩ! Fʋ tɩɛr kɛ fʋ na zɛw nɩ fʋ tʋɔra do tɩ tɔ salom bɩɩ? Fʋ na siw na, siw tɩ ta kpɩmɛ tẽw.» ¹⁶ A Yeezu tɩ cãa na lɛb yel a ʋ po-tuurbɛ: «Sob nɛ na bɛrɛ wone a nyɩ ƴɛrʋ a, a ɩ̃ ƴɛrʋ n’a ʋ bɛrɛ wone; ɛ sob nɛ na zawrɩ nyɩ bɛr a, mãa n’ʋ ʋ zawrɩ bɛr. Ɛ cɛ sob nɛ na zawrɩ mɛ̃ bɛr a, a sob nɛ na tõ m a n’ʋ ʋ zawrɩ bɛr.» ¹⁷ A po-tuurbɛ lɩz’a ata nɩ pie nɩ ayi tɩ lɛb a wa, ɛ cɩlɛ bɛ za. Bɛ tɩ yere na: «Sore e, a kɔ̃tɔmɛ tɛɛ za sawr ɩ a tɩ nʋɔr a fʋ yúor ƴãw.» ¹⁸ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «Ɩ̃ mɩ́ tɩ nyɛ̃ nɩ a Sɩtaana ʋ yi a salom zu wa lo mɛ̃ saa na nyɩwrɩ a. ¹⁹ Nyɩ nyɛ̃, nyɩɩm n’a, ɩ̃ kʋ̀ nyɩ nɩ fãw kɛ nyɩ mɩ́ nɛb a wɩɩr nɩ a nãn ŋmɛr, ɛ kʋ̀ nyɩ fãw kɛ nyɩ tʋ̃ɔ a dɔ̃ sob kpɛnʋ bʋʋrɛ za, ɛ bom za kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ nyɩ faa ɛ. ²⁰ Ɛ cɛ nyɩ ta cɩlɛ nyɩ na dɩrɛ naalʋ kɔ̃tɔ̃-faar zu a ɩ, nyɩ cɩlɛ bɛ na sɛb a nyɩ yée ƴãw a tẽ-vla pʋɔ a.» ²¹ A pɛr nɛ pʋɔ, a Vʋʋrʋ Sõw tɩ ɩ na nʋ̃ɔ̀ ɩrɛ a Yeezu yaga za ʋ yel: «Ɩ̃ danɛ fʋ na, ɩ̃ Sãà a, salom nɩ tẽw za Sore e, fʋ na sɔwlɩ a yele a ŋa a bɛlɩ dem na tɛr yã a zie, nɩ a bɛlɩ dem na zànɩ bãw a zie, ɛ wul a a bibi-pʋrmɛ̃ a. Ʋ̃ʋ, ɩ̃ Sãà a, fʋ na nɔnɛ a n’a fʋ ɩ a ŋa.» ²² «A ɩ̃ Sãà de nɩ bom za ƴãw a ɩ̃ nũú, ɛ́ nɩr za bɛ bãw ãa n’ɩ a Bie a bɛ ɩ a Sãà n’ʋ ɛ, mɛ̃ nɩr za na bɛ bãw ãa n’ɩ a Sãà a bɛ ɩ a Bie n’ʋ a, nɩ sob nɛ a Bie na saw wul a.» ²³ A Yeezu tɩ lɩɛb a yel kʋ̀ a ʋ po-tuurbɛ tɛwr: «Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ a bɛlɩ dem mimie na nyɛrɛ a yele a ŋa nyɩ na nyɛrɛ a. ²⁴ Ɩ̃ sɩrɩ na yere kʋ̀rɛ nyɩ, Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ yaga nɩ na-mɩnɛ yaga tɩ bɔbr a kɛ bɛ nãa nyɛ̃ a nɔ-ɓãa-yele a ŋa nyɩ na nyɛrɛ a, ɛ bɛ nyɛ̃ a ɩ, bɛ tɩ bɔbr a kɛ bɛ wõ a nɔ-ɓãa-yele a ŋa nyɩ na wone a, ɛ bɛ wõ a ɩ.» ²⁵ Lɛ n’a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-kara kãw tɩ ìr ŋmãa a Yeezu pùor sowr ʋ: «Wul-wul-kara a, bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ na ɩrɛ páw a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a?» ²⁶ A Yeezu yel ʋ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ bɛ sɛb a Naaŋmɩn-Wulu sɛbɛ pʋɔ? Bʋ̃ʋ n’ʋ fʋ mɩ́ kanɩ a ʋ pʋɔ?» ²⁷ A sob nɛ tɩ sɔw na: « ‹Fʋ na nɔnɛ nɩ a Sore fʋ Naaŋmɩn nɩ a fʋ socir za, nɩ a fʋ sɩ́ɛ za, nɩ a fʋ fãw za nɩ a fʋ tɩɛrʋ za›, ɛ ‹nɔnɛ a fʋ tɔ sob mɛ̃ a fʋ mɩŋa a.› » ²⁸ A lɛ n’a a Yeezu yel ʋ: «Fʋ sɔw nɩ vla! Ɩrɛ a lɛ ɛ fʋ na tɛr ɩ a nyɔ-vʋʋrʋ.» ²⁹ Ɛ cɛ a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-kara nɛ na tɩ bɔbr k’ʋʋ wul a ʋ yel-mɩŋa a, ʋ tɩ lɛb a sowri a Yeezu: «Ãa n’ɩ a ɩ̃ tɔ sob?» ³⁰ A Yeezu tɩ sɔw na: «Nɩr kãw tɩ yi n Zeruzalɛm ɛ siwr Zeriko, tɩ lo sɔr zu nyãnyu-nɩ-kʋ́rbɛ zu, bɛ fa a ʋ bome za ɛ nyɔw a ʋ tɔr za pɔb tɩ ƴãw a baafʋ nɩ a kũu cara pʋɔ bɛr, ɛ tɔl cen. ³¹ Zɩ̃ kɛ Naaŋmɩn bawr-maalɛ kãw mɩ̀ tɩ lo n a sɔr siwr, tɩ nyɛ̃ ʋ, ɛ dɛ tɔl zi-yũo ɛ bɛr ʋ. ³² Levitɩ kãw mɩ̀ lɛ cere tɩ ta a be, nyɛ̃ ʋ, mɩ̀ lɛ bɩɛ zi-yũo tɔl ɛ bɛr ʋ. ³³ Ɛ cɛ Samaari tẽw dɛb kãw na tɩ cere ʋ yɔb zie a, wa ta na nyɛ̃ nɩr na gã a, ɛ̀ nɩbaalʋ kpɛ ʋ. ³⁴ Ʋ tɩ taw na ta de divɛ̃ pɛw nɩ a ʋ natɩɛ, ɩ kãa sɔ sɔ, ɛ ’lẽ pàw, ɛ ɓaw a baal dɔwlɩ a ʋl mɩŋa bʋ̃-zɔmna zu cen nɩ sãanbɛ yir tɩ kaa ʋ zie. ³⁵ A bio daarɩ, ʋ tɩ ír ɩ salmɛ̃ libi-mɛlɛ ayi kʋ̀ a yir sob ɛ yel: ‹De kaarɛ nɩ a baal zie, ɛ fʋ̃ʋ wa ír libie dɔwlɩ a, mãa n’ʋ na ya a za a ɩ̃ lɛ-waa daar.› ³⁶ «Fʋ̃ʋ na nyɛ̃ a, a nɩbɛ ata bɛ ŋa pʋɔ a, buor sob ʋ ɩ a tɔ ɩb a nɩr ŋa na lo a nyãnyuwr nuru pʋɔ a zie?» ³⁷ A Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-kara tɩ sɔw na: «A sob ŋa na zɔ a ʋ nɩbaalʋ a n’ʋ.» A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Cen, ɛ mɩ̀ tɩ ɩrɛ a lɛ.» ³⁸ A Yeezu nɩ a ʋ po-tuurbɛ na tɩ lo a sɔr cere a, ʋ tɩ kpɛ n tẽw kãw pʋɔ. Pɔw kãw bɛ na bʋɔlɛ Marta a, tɩ de ʋ nɩ a sãanʋ a ʋ yir. ³⁹ A Marta tɩ tɛr ɩ yɛb a yúor dɩ kɛ Marya. A Marya tɩ zɩ̃ n a Sore pile bɛrɛ wone a ʋ ƴɛrʋ. ⁴⁰ A Marta ʋl tɩ páwr a viire gʋɔr a sãan kaafʋ ƴãw. Ʋ wa taw na ta yel a Yeezu: «Sore e, a bɛ ɩrɛ fʋ yel za kɛ a ɩ̃ yɛb zɩ̃ ɛ bɛr mɛ̃ ɩ̃ cɔbrɛ a dɩb ɩ̃ yõ ɩ? Pãa ƴãw ʋ sõw mɛ̃ wɛ!» ⁴¹ A Sore tɩ sɔw ʋ na yel: «Marta a, Marta a, fʋ balɛ nɩ fʋ tʋɔra yel-yaga ƴãw, ⁴² ɛ cɛ bʋ̃-been yõ n’ʋ fɛrɛ. A Marya n’ʋ kaa ir a vla zie, ɛ nɩr kʋ̃ faa ʋ a ʋ zie ɩ.»

¹ Bibir kãw, a Yeezu tɩ be n zie kãw puore. Ʋ na wa pùori baar a, a ʋ po-tuurbɛ ƴẽn sob tɩ zɛlɩ ʋ na yel: «Sore e, zànɩ nɩ tɩ a puoru mɛ̃ a lɛ a Zã-Bati na zãnɩ nɩ a ʋ po-tuurbɛ a.» ² A Yeezu tɩ sɔw bɛ na yel: «Nyɩmɛ mɩ́ wa puore a, nyɩɩm yel: ‹Tɩ Sãà a, a nɩbɛ za bɛ bãw kɛ fʋ̃ʋ n’ɩ a Naaŋmɩn na ɩ sõw a, a fʋ naalʋ, ʋ wa. ³ Kʋ̀ tɩ a bibi-vɩɛrɩ za dɩb tɩ na bɔbr a. ⁴ Dɩ a tɩ yel-bebe suur kʋ̀ tɩ. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a tɩɩm tɛɛ za mɩ̀ mɩ́ dɩ n suur kʋ̀ a bɛlɩ dem za na sãw tɩ a. Ta saw a bɛlʋ ta tɩ ɛ.› » ⁵ A Yeezu tɩ cãa na yel kʋ̀ bɛ: «A nyɩ ƴẽn sob kãw wa ɩ mɛ̃ ʋ tɛr ɩ bá, ɛ ìr tɩ páw ʋ tɩ̃ɩsɔw-bɩ̃ɩn zɛlɛ ʋ: ‹Ɩ̃ bá a, pɛ̃w mɛ̃ dipɛ̃ ata ka, ⁶ a ɩ̃ bá kãw yi n sɔr pʋɔ wa ta, ɛ ɩ̃ bɛ tɛr bom na kʋ̀ ʋ ɛ.› ⁷ A ŋa sob wa be a dĩ̀ó ɛ yel ʋ: ‹Ta balɛ mɛ̃ ɩ! A pan pàw na baarɩ, mãa nɩ a ɩ̃ bibiir gã na, ɩ̃ kʋ̃ tʋ̃ɔ ìr kʋ̀ b dipɛ̃ ɩ.› ⁸ Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ: ʋlɛ saa bɛ wa ìr kʋ̀ ʋ a báalʋ zũú a, ʋ na ìr a, a niwn a ʋ bá na sɔbr ʋ a ƴãw, ɛ ʋ na kʋ̀ ʋ nɩ a alɩ bome nɛ za ʋ na bɔbr a. ⁹ Lɛ so, mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ: nyɩ zɛlɛ, bɛ na kʋ̀ nyɩ na; nyɩ bɔbr, nyɩ na páw na; nyɩ kpawrɛ a pan, bɛ na yuo nyɩ na. ¹⁰ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, sob nɛ za na zɛlɛ a, ʋ mɩ́ páw na, sob nɛ za na bɔbr a, ʋ mɩ́ nyɛ̃ na, sob nɛ za na kpawrɛ a pan a, bɛ mɩ́ yuo ʋ na. ¹¹ A nyɩ pʋɔ a, sãà buor ʋ a bie na zɛlɛ zʋ́m, ʋ nyɔw waab kʋ̀ ʋ? ¹² Bɩɩ ʋ na zɛlɛ nɔ-jɛl, ʋ kʋ̀ ʋ nãw? ¹³ A lɛ pʋɔ, nyɩɩm na ɩ nɩ-faar a, nyɩmɛ wa bãw bʋ̃-vɩɛlɩ mɩ́ kʋ̀ a nyɩ bibiir a, ŋmɩŋmɩn za n’a a nyɩ Sãà na be a tẽ-vla pʋɔ a, kʋ̃ kʋ̀ a Vʋʋrʋ Sõw a bɛlɩ dem na zɛlɛ ʋ a?» ¹⁴ Bibir kãw, a Yeezu tɩ diwr ɩ kɔ̃tɔn nɩr kãw zie. A kɔ̃tɔn tɩ ɩ n a nɩr ʋl ʋ ɩ wõw-gbil, kʋ̃ tʋ̃ɔ ƴɛr ɛ. A kɔ̃tɔn na wa yi baar a, a sob nɛ tɩ ƴɛrɛ na, a tɩ ɩ nɔ-ɓãa-yel a zu-sɛbla zie. ¹⁵ Ɛ cɛ a nɩbɛ pʋɔ a, bɛ mɩnɛ tɩ yere na: «A kɔ̃tɔmɛ nãà, bɛ na bʋɔlɛ Bɛlɩzebul a, fãw n’a ʋ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ!» ¹⁶ Bɛ mɩnɛ na tɩ bɔbr kɛ bɛ ɩ ʋ kaa a, tɩ yel ʋ na k’ʋʋ maalɩ yel na ɩ bãwfʋ sãá a, wul kɛ Naaŋmɩn zie n’a ʋ yi wa. ¹⁷ A Yeezu na tɩ bãw a bɛ tɩɛrʋ a ŋa a, ʋ yel bɛ na: «Tẽw kãw nãà nɩbɛ wa bʋ́r zɛbr taa a, a ʋlɩ tẽw nɛ wɩɛr ɩ sãwfʋ, ɛ a yie lore dɔwlɛ taa. ¹⁸ A Sɩtaana mɩ̀ wa bʋ́r lɛ ŋmɛlɩ zɛbr ɩ ʋ tʋɔra a, ŋmɩŋmɩn n’a a ʋ naalʋ tẽw na ar? Nyɩ na yel kɛ Bɛlɩzebul fãw n’a ɩ̃ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ a. ¹⁹ Ɛ alɛ wa ɩ Bɛlɩzebul n’ʋ kʋ̀ m a fãw ɩ̃ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ a, a nyɩ po-tuurbɛ, ãa n’ʋ kʋ̀ bɛ a fãw bɛ mɩ̀ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ? Lɛ so, bɛl tɛɛ za nɛ bɛ na dɩ n nyɩ a ƴɛrʋ yel a nyɩ sãwna. ²⁰ Alɛ ɩrɛ mɛ̃ bom ʋ a, Naaŋmɩn fãw n’a ɩ̃ diwr ɩ a kɔ̃tɔmɛ, a wul kɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ ta nyɩ na. ²¹ Nɩr na kpɛmɛ tɛr zɛbr bome gu n a ʋ yir a, bom bɛ ɩrɛ a ʋ bʋ̃-tɛrɩ ɛ. ²² Ɛ cɛ nɩr na kpɛmɛ zuo ʋ a, wa zɛb tʋ̃ɔ ʋ a, ʋ mɩ́ faa nɩ a ʋ zɛbr bome na mɩ́ tɩ ɩ ʋ bɛr yã a, ɛ põ a ʋ bʋ̃-tɛrɩ za. ²³ Sob nɛ na bɛ lãw nɩ mɛ̃ a, ɩ n ɩ̃ dɔ̃ sob ; ɛ sob nɛ na bɛ lãw nɩ mɛ̃ kʋɔlɛ ɓanɛ taa a, ʋ ŋmɩɛr a yaarɛ.» ²⁴ «A kɔ̃tɔ̃-faa wa yi kɛ bɛr nɩr a, a kɔ̃tɔn ʋl mɩ́ zɔrɛ na viire gʋɔr a wɛja-kpalɛ pʋɔ bɔbr pɩɛnʋ zie. Ʋ na mɩ́ wa bɔ gu a, ʋ mɩ́ yel ɩ ʋ tʋɔra: ‹Ɩ̃ na lɛb a cen a ɩ̃ yir pʋɔ, a be ɩ̃ na tɩ be wa yi a.› ²⁵ Ʋ mɩ́ lɛb a cen tɩ nyɛ̃ a nɩr, ʋ ɩ mɛ̃ dĩo bɛ na pɩɩrɩ ɛ cɔbrɩ vla bɛr a. ²⁶ A lɛ n’a ʋ mɩ́ cen tɩ tɛr kɔ̃tɔ̃-faar ayopõi, na kpɛ faa zuo ʋ a, bɛ wa kpɛ a be so a zie. Lɛ n’a a nɩr ŋa yele mɩ́ lɛb bãw kpɛ faa zuo a dãwdãw.» ²⁷ A Yeezu na tɩ ƴɛrɛ a a ŋa a, pɔw kãw tɩ zɛw nɩ kɔkɔr a nɩbɛ sɔgɔ yel ʋ: «Zu-nʋ̃ɔ̀ sob n’ɩ a pɔw ŋa púorí fʋ na gã wa yi, ɛ ƴɛnɩ a bɩ̀r a!» ²⁸ Ɛ cɛ a Yeezu ʋl tɩ sɔw ʋ na: «Zu-nʋ̃ɔ̀ dem nɩ̃ɛ n’ɩ a bɛlɩ dem na mɩ́ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ, ɛ de tɛr a!» ²⁹ A zu-sɛbla na tɩ gbone taa a Yeezu zie a, ʋ yel a kʋ̀ bɛ: «Nɩ-faar n’ɩ a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa! Bɛ bɔbr a kɛ bɛ nyɛ̃ bãwfʋ na wul a Naaŋmɩn tome a, ɛ cɛ bɛ bɛ be za na nyɛ̃ bãwfʋ, a bɛ ɩ a Zonasɩ bãwfʋ ɛ. ³⁰ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, mɛ̃ a lɛ a Zonasɩ na tɩ ɩ a Naaŋmɩn bãwfʋ a Nɩnɩvʋ tẽw nɩbɛ zie a, lɛ n’a a Nɩsaal Bie mɩ̀ na ɩ a Naaŋmɩn bãwfʋ a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa zie. ³¹ A ƴɛrʋ-maalʋ bibir a, a Saa-pɛrɩ́-dʋrʋ-lowr pɔw-nãà na ìr a ar tori a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa, ɛ yel a bɛ sãwna. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ʋ yi n zi-zãana ɛ wa bɛr wõ a Salomɔ̃ yã-bãwfʋ ƴɛrʋ. Ɛ cɛ nɩr be n a ka zuo a Salomɔ̃. ³² A ƴɛrʋ-maalʋ bibir a, a Nɩnɩvʋ tẽw dem na ìr a ar tori a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa, ɛ yel a bɛ sãwna. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Nɩnɩvʋ tẽw dem na tɩ wõ a Zonasɩ kanʋ a, bɛ lɩɛb ɩ a bɛ ɩb. Ɛ cɛ nɩr be n a ka zuo a Zonasɩ.» ³³ «Bɛ bɛ dãw tɔ̃w fɩ̃tɩlɛ sɔwlɩ bɩɩ de gara vɔblɩ pàw ɛ. Bɛ mɩ́ dɔwlɩ ʋ nɩ a ʋ bʋ̃-dɔwla zu, ʋ caalɛ a bɛlɩ dem na kpɩɛr a. ³⁴ A fʋ mimie n’a ɩ a fʋ ƴãgan fɩ̃tɩlɛ: a fʋ mimie wa ɩ mimi-kpɛn a, a fʋ ƴãgan za mɩ́ be n cãa pʋɔ. Ɛ cɛ a fʋ mimie wa ɩ mimi-sãwnɩ a, a fʋ ƴãgan za mɩ́ be n lige pʋɔ. ³⁵ A na ɩ a ŋa a, maal bɛl vla, a cãa na be a fʋ pʋɔ a, taa wa ɩ lige ɩ. ³⁶ Lɛ so a fʋ ƴãgan za wa be a cãa pʋɔ a, ɛ a ʋ zie kãw za bɛ be lige pʋɔ a, ʋ za na be n a cãa pʋɔ mɛ̃ a lɛ a fɩ̃tɩlɛ cãa na mɩ́ caalɩ fʋ nɩ a ʋ cãa na nyɩwrɛ a.» ³⁷ A Yeezu na tɩ ƴɛr baar a, Farizɩ̃ɛ kãw tɩ bʋɔl ʋ nɩ a ʋ yir, dɩb ƴãw. Ʋ tɩ kpɛ n a Farizɩ̃ɛ ʋl yir zɩ̃ a dɩb ƴãw. ³⁸ A Yeezu na bɛ tɩ pɛw a nuru mɛ̃ a lɛ a Zifʋ mɩnɛ na mɩ́ ɩ a, a tɩ ɩ n nɔ-ɓãan a Farizɩ̃ɛ nɛ zie. ³⁹ Lɛ n’a a Sore tɩ yel ʋ na: «A nyɩɩm Farizɩ̃ɛ mɩnɛ a, a ŋa n’a nyɩ ŋmɛ̃: nyɩ mɩ́ pɛw nɩ a koli-nyuura nɩ a laa zikur a vɩɛl, ɛ cɛ a nyɩ pʋɔ nɩ̃ɛ paalɩ nyãnyu-tɩɛrʋ nɩ poto-ɩb. ⁴⁰ Dãbole bɛ ŋa! A sob nɛ na ír a bome na mɩ́ sãá bɛ nyɛ̃ a, ʋlɛ bɛ n’ʋ mɩ̀ ír a nɩsaal pʋɔ ɩ? ⁴¹ Nyɩ nɩ̃ɛ de a nyɩ koli-nyuura pʋɔ bome nɩ a nyɩ laar pʋɔ bome sõw nɩ nɩ-kɔmɛ̃, ɛ bom za na ɩ n bʋ̃-vla a nyɩ zie. ⁴² Baw-bio dem n’ɩ nyɩ Farizɩ̃ɛ mɩnɛ ɛ! A zɛ-va-foli al na mɩ́ bul a tʋɔra, bɛ bʋɔlɛ mãtɩ nɩ uru a, lãw nɩ zɛ-va-nyuure nɩ zɛ-va-bʋʋrɛ za nyɩ na mɩ́ kɔ a, nyɩ mɩ́ põ a nɩ ziir pie ír a zi-been sob kʋ̀ a Naaŋmɩn, ɛ nɩ̃ɛ bɛ mɩ́ cɛlɛ a yel-mɩnʋ nɩ a Naaŋmɩn nɔ̃wfʋ zie ɩ. Ɛ cɛ al pùor a a mɩ́ fɛr kɛ nyɩ tu, ɛ ta bɛr a ŋmãa a ŋa ɩ. ⁴³ Baw-bio dem n’ɩ nyɩ Farizɩ̃ɛ mɩnɛ ɛ! Nyɩ nɔnɛ nɩ a nɩ-bɛrɛ da-kɔwr zu zɩ̃ma a puoru-dìrú, ɛ nɔnɛ kɛ a nɩbɛ puore nyɩ a nɩ-yaga tuor-taa ziir. ⁴⁴ Baw-bio dem n’ɩ nyɩ! Nyɩ ŋmɛ̃ na mɛ̃ yarʋ na bɛ mɩ́ sãá, fʋ bɛ bãwnɩ a ɛ do nɛb tɔl a!» ⁴⁵ A lɛ n’a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-kara kãw tɩ yel a Yeezu: «Wul-wul-kara a, fʋ̃ʋ wa ƴɛrɛ a ŋa a, tɩɩm n’a fʋ mɩ̀ tʋʋr ƴãw pʋɔ!» ⁴⁶ A Yeezu tɩ sɔw na: «A nyɩɩm Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ, baw-bio dem n’ɩ nyɩ: nyɩ mɩ́ ’lẽ nɩ tuor bɛ dɩ vuo ɩ, tuo a nɩbɛ bɛ ìre nɩ guur, ɛ́ nyɩ kʋ̃ saw ír nobir tɔ n a kaa ɩ. ⁴⁷ Baw-bio dem n’ɩ nyɩ! Nyɩ mɩ́ mɛ n a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ yarʋ a vɩɛl, zɩ̃ kɛ a nyɩ sãakʋm mɩnɛ nɛ bɛ kʋ́ bɛ. ⁴⁸ A ŋa n’a nyɩ mɩ́ wul kɛ nyɩ saw na de a nyɩ sãakʋm mɩnɛ ɩ-ɩrɩ. Bɛl kʋ́ n a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ, ɛ nyɩɩm pãa maalɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ yarʋ. ⁴⁹ Alɛ n’a so, a Naaŋmɩn na bãw bom za a, tɩ yel a nyɩ ƴãw: ‹Ɩ̃ na tõ n a ɩ̃ ƴɛr-manbɛ nɩ a ɩ̃ nɩ-toni a bɛ zie; bɛ na kʋ́ n bɛ mɩnɛ, ɛ dɔwrɩ bɛ mɩnɛ.› ⁵⁰ A ŋa n’a a tu, kɛ́ Naaŋmɩn tʋ̃ɔ kʋ̀ dɔwrʋ a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa, a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ bɛl za a bɛ sãakʋm mɩnɛ na kʋ́ a tẽw pɛr tib daar wa tɔ a dɩ̃a a ƴãw, ⁵¹ a na tĩ a Abɛl tɩ ta n a Zakari bɛ na kʋ́ a bawr-maal-kuur nɩ a zi-sõw cárá a. Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa na nyɛ̃ nɩ dɔwrʋ a yele a ŋa ƴãw. ⁵² Baw-bio dem n’ɩ nyɩ, Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ ɩ! Nyɩ sɔwl ɩ a Naaŋmɩn yele bãwfʋ dɩ̃dɔr pĩi. A nyɩɩm tɛɛ za bɛ kpɩɛr ɛ, ɛ mɩ̀ bɛ lɛ sawr a bɛlɩ dem na bɔbr kpɛb a, ɛ bɛ kpɛ ɩ.» ⁵³ Ʋ na wa yi a be a, a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ nɩ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ ar ɩ ʋ nɩ ʋ gbɛɛ, ɛ sowre ʋ sowru yel-pɛ-bʋʋrɛ za ƴãw. ⁵⁴ Bɛ tɩ jɩnɛ ʋ na bɔbr k’ʋʋ ɩrɛ wa ƴɛr tuli bɛ nyɔw ʋ.

¹ A lɛn daar, a zu-sɛbla tɩ ɓã n taa a Yeezu zie bɛ dɩ vuo ɩ, bɛ tɩ nɛbr ɩ taa. Ʋ tɩ tĩ na yel a ʋ po-tuurbɛ: «Nyɩ gu nyɩ tʋɔra a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ dãbɩl ƴãw, a pɛr lɛ kɛ a bɛ nɩsaal-libelibe ƴãw. ² Bom bɛ be be sɔwlɩ kʋ̃ʋ wa sãá ɩ, ɛ yel-sɔwla za bɛ be be bɛ kʋ̃ʋ wa bãw ɛ. ³ Lɛ so, bom nɛ za nyɩ nãa wa yel lige pʋɔ a, nɩbɛ na wõ ʋ nɩ cãàmɩ́, ɛ bom nɛ za nyɩ nãa waalɩ ƴãw nɩr tòbrí di-lige pʋɔ a, bɛ na hier ʋ na yel gàrʋ́.» ⁴ «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, nyɩɩm ɩ̃ barɩ ɩ: nyɩ ta zɔrɛ a bɛlɩ dem na mɩ́ kʋ́ a ƴãgan yõ, ɛ a pùorí bɛ kʋ̃ lɛb tʋ̃ɔ ɩ bom za a ɩ. ⁵ Ɩ̃ na wul nyɩ nɩ sob nɛ a na fɛr kɛ nyɩ zɔrɛ a: nyɩ zɔrɛ a Naaŋmɩn, ʋl na tɛr fãw na lɔb nyɩ ƴãw a tẽ-faa pʋɔ a kũu pùorí a. Ʋ̃ʋ, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, ʋlɛ n’ʋ a fɛr kɛ nyɩ zɔrɛ. ⁶ Bɛ bɛ tʋ̃ɔ mɩ́ kʋɔrɩ davɩmɛ̃ anũu wɛr-bi-ɓɛlɛ ayi ɛ? Ɛ cɛ a Naaŋmɩn bãw nɩ a za been been. ⁷ Mɔ̃ mɩ̀, Naaŋmɩn bãw nɩ a nyɩ zukɔbɛ nʋɔr. Lɛ so, nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, nyɩ zuo nɩ a davɩmɛ̃ za!» ⁸ «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ: sob nɛ za na saw a nɩbɛ za niŋé k’ʋʋ ɩ n a ɩ̃ po-tuure a, a Nɩsaal Bie mɩ̀ na saw nɩ a Naaŋmɩn malkɩ mɩnɛ niŋé k’ʋʋ só ʋ na. ⁹ Ɛ cɛ sob nɛ za mɩ̀ nãa bɛ wa saw a nɩbɛ za niŋẽ k’ʋʋ ɩ n a ɩ̃ po-tuure a, a Nɩsaal Bie mɩ̀ na yel ɩ a Naaŋmɩn malkɩ mɩnɛ niŋé k’ʋʋ bɛ bãw ʋ ɛ. ¹⁰ Sob nɛ za na na ƴɛr faa caar ɩ a Nɩsaal Bie a, Naaŋmɩn na dɩ n suur kʋ̀ ʋ. Ɛ cɛ sob nɛ za na na tʋ a Vʋʋrʋ Sõw zʋm a, Naaŋmɩn kʋ̃ dɩ suur kʋ̀ ʋ ɛ. ¹¹ Bɛlɛ wa nyɔw nyɩ cere nɩ puoru-diru pʋɔ bɩɩ na-mɩnɛ nɩ niwn-dierbɛ zie ƴɛrʋ-maalʋ ƴãw a, nyɩ ta dɩ tuo bɔbr a lɛ nyɩ na na ɩ, bɩɩ ƴɛr faa nyɩ tʋɔra a ɩ. ¹² A Vʋʋrʋ Sõw na wul nyɩ nɩ a pɛr nɛ pʋɔ, lɛ a na sɛw kɛ nyɩ ƴɛr a.» ¹³ Nɩr kãw na tɩ be a nɩbɛ sɔgɔ a, tɩ yel ɩ a Yeezu: «Wul-wul-kara a, yel a ɩ̃ yɛb k’ʋʋ ɩ tɩ põ a tɩ gbã-dɩ-bome» ¹⁴ A Yeezu tɩ sɔw ʋ na: «Ɩ̃ bá a, ãa n’ʋ ƴãw mɛ̃ k’ɩ̃ɩ ɩ a nyɩ ƴɛr-maalɛ bɩɩ a nyɩ bʋ̃-pone?» ¹⁵ Al pùorí, a Yeezu tɩ yel ɩ a nɩbɛ zie: «Nyɩ gùre nyɩ tʋɔra a libi-nɔ̃w yaga ƴãw. A nɩsaal saa tɛr a zɛ̃ ŋmɩn a, ɛ cɛ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ bɛ yi a naalʋ ʋ na kpɛ a pʋɔ ɩ.» ¹⁶ Ʋ tɩ lɔb ɩ zʋkpar ŋa kʋ̀ bɛ: «Nɩr kãw tɩ be n be kpɛ naalʋ, ɛ a ʋ bʋ̃-kʋɔrɩ maalɩ vla. ¹⁷ Ʋ tɩ sowr ɩ ʋ tʋɔra: ‹Ɩ̃ na ɩ n ŋmɩn? Ɩ̃ bɛ bãw be ɩ̃ na na ƴãw a ɩ̃ bʋ̃-dieri a ɩ! › ¹⁸ Al pùorí, ʋ lɛb a yel ʋ tʋɔra: ‹Nyɛ̃ a ʋlɩ bom nɛ ɩ̃ na na ɩ a: ɩ̃ na ŋmɛ n a ɩ̃ bowe ŋmɛr ɛ lɛb bãw mɛ a bɛrmɛ̃ zuo a dãwdãw dem, ɩ̃ wob a ɩ̃ ci za su, nɩ a ɩ̃ bʋ̃-tɛrɩ al na cɛ a. ¹⁹ A lɛn daar a, ɩ̃ pãa na yel ɩ̃ tʋɔra: fʋ̃ʋ ʋ, fʋ tɛr ɩ bome yome yaga ƴãw, ɓãa ƴãw pɩ̃ɛnɛ, ɛ dɩrɛ, ɛ nyúur, ɛ wone nʋ̃ɔ̀.› ²⁰ Ɛ cɛ a Naaŋmɩn tɩ yel ʋ na: ‹Dãbol ŋa! A dɩ̃a tɩ̃ɩsɔw tɔr za, a fʋ nyɔ-vʋʋrʋ na baar a. A a ŋa fʋ na bɔ gbõ taa a, ãa na so a?› » ²¹ A Yeezu tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «A ŋa n’a a mɩ́ ŋmɛ̃ a ʋlɩ sob nɛ zie na bɔbr a naalʋ ʋl yõ ƴãw a, ɛ́ bɛ bɔbr k’ʋʋ kpɛ naalʋ a Naaŋmɩn ƴãw a.» ²² Al pùorí, a Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Alɛ n’a so ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: nyɩ ta balɛ nyɩ tʋɔra a bʋ̃-dɩrɩ nɩ a bʋ̃-suuri ƴãw ɛ. ²³ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a nyɔ-vʋʋrʋ zuo nɩ a bʋ̃-dɩrɩ, ɛ a ƴãgan zuo a bʋ̃-suuri. ²⁴ Nyɩ nyɛ̃ a gbagbarɩ a, a bɛ mɩ́ bʋ̀r ɛ, bɛ mɩ́ cɛ ɩ, a bɛ tɛr dĩo ɛ, bɛ tɛr bowr mɩ́ maal bin a bʋ̃-dɩrɩ ɛ, ɛ cɛ Naaŋmɩn guole a na. Nyɩ zuo nɩ a mʋ̃ɔ pʋɔ lili yaga za. ²⁵ A nyɩ buor sob ʋ na tʋ̃ɔ tɩɛrɛ za wa páw nyɔ-vʋʋr-ŋmale dɔwlɩ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ zu? ²⁶ Nyɩ na bɛ tɛr fãw a yel-cãpile ŋa tɔ ƴãw a, bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ a ŋmaarɛ al na cɛ a ƴãw? ²⁷ Nyɩ nyɛ̃ a mɔ̃-puuru a, a bɛ tɛbr fomie ɛ, bɛ wobr pɛnɛ ɩ, ɛ cɛ mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a Salomɔ̃ nɩ a ʋ vɩɛlʋ za bɛ tɩ su ta a been kãw za ɩ. ²⁸ A Naaŋmɩn mɩ́ wa ɩ a mɔ̃-puuru a vɩɛl a ŋa a, al na mɩ́ be dɩ̃a ɛ dãw bio bɛ nyɩw a bɛr a, ŋmɩŋmɩn za n’a ʋ kʋ̃ su nyɩ, nyɩ vɩɛl zuo lɛ, nyɩɩm a Naaŋmɩn-sawfʋ na bɛ saalɩ a? ²⁹ A na ɩ lɛ a, nyɩ ta balɛ nyɩ tʋɔra bɔbr kʋra lɛ a ʋlɩ bom nɛ nyɩ na na dɩ, nɩ a ʋlɩ bom nɛ nyɩ na na nyũ a ɩ. ³⁰ Tɩbɛ dem nɛ bɛ mɩ́ bɔbr a a ŋa za tuotuo. Ɛ cɛ a nyɩɩm n’a, a nyɩ Sãà bãwnɩ a na nyɩ na tɛr a a ŋa za yel-ɩra a. ³¹ Nyɩ nɩ̃ɛ bɔbr a Naaŋmɩn-Naalʋ, ʋʋ na kʋ̀ nyɩ nɩ a a ŋa za dɔwlɩ.» ³² «Nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, nyɩɩm na ɩ mɛ̃ zaw-pʋrɩ dʋn a, a pɛlɩ nɩ a nyɩ Sãà pʋɔ ʋ kʋ̀ nyɩ a tẽ-vla Naalʋ. ³³ Nyɩ de a bome nyɩ na tɛr a, da sõw nɩ nɩ-kɔmɛ̃. Nyɩ bɔ wɛ-wʋʋr na bɛ zawr a, nɩ na-bome nyɩ na kʋ̃ bɔ gu a tẽ-vla pʋɔ a, a be nyãnyuge na bɛ pɩɛlɛ a, be gũme na bɛ dɩrɛ a. ³⁴ Be a nyɩ na-bome na be a, be n’a a nyɩ tɩɛrʋ mɩ̀ na be.» ³⁵ «Nyɩ cɔbrɩ gu a tome, ɛ tɔ̃w a nyɩ fɩ̃tɩlɩ tɛr. ³⁶ Nyɩ ɩ mɛ̃ nɩbɛ na gùre a bɛ zu-sob na yi kul-taa cuw zie waar a, kɛ́ ʋlɛ wa ta daadaa kpawrɛ a pan a, bɛ̃ɛ yuo ʋ a. ³⁷ Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ a tõ-tõ-biir bɛl, a bɛ zu sob nãa wa ta nyɛ̃ bɛ bɛr gʋ̃ɔ ɛ zɩ̃ gùre ʋ a! Sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ: ʋl mɩŋa na su n a ʋ tõ-tõ-kparɩ, ɛ ƴãw bɛ zɩ̃, ʋ kʋ̀ bɛ a bʋ̃-dɩrɩ. ³⁸ Ʋlɛ wa lɛb wa a zie na bɩ põ a, bɩɩ a nʋra-dãw kon daar wa nyɛ̃ bɛ a a ŋa a, zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ a tõ-tõ-biir bɛl!» ³⁹ «Nyɩ bãwnɩ a na: a yir sob mɩ́ tɩ bãw tɛm buor ʋ a nyãnyuge na wa a, ʋ kʋ̃ʋ mɩ́ saw ʋ wa kpɛ a ʋ yir pʋɔ ɩ. ⁴⁰ A nyɩɩm mɩ̀ a, nyɩ cɔbrɩ gùre: a Nɩsaal Bie na na wa a ʋlɩ tɛm nɛ nyɩ na bɛ tɩɛrɛ a ƴãw.» ⁴¹ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ sowr ʋ: «Sore e, tɩɩm tɛwr a fʋ lɔb a zʋkpar ŋa kʋ̀ bɩɩ a nɩbɛ za nɛ bɛ?» ⁴² A Sore tɩ sɔw na: «Bʋ̃-kaarɛ vla buor sob ʋ, bãw yã, a zu-sob na ƴãw k’ʋ dɩ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a ʋ yir nɩbɛ zu, kɛ́ a daar mɩ́ wa ta a, ʋ̃ʋ manɩ a ci kʋ̀ bɛ? ⁴³ Zu-nʋ̃ɔ̀ sob n’ɩ a tõ-tõ-bie ŋa, a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ nãa wa lɛb wa nyɛ̃ ʋ tone a a ŋa a. ⁴⁴ Yel-mɩŋa n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ, ʋ na ƴãw na ʋ kaarɛ a ʋ bʋ̃-tɛrɩ za zie. ⁴⁵ Ɛ cɛ a tõ-tõ-bie ŋa wa tɩɛr ʋ pʋɔ: ‹A ɩ̃ zu-sob cɛlɛ nɩ a waa ƴãw›, ɛ tĩ pɔbr a tõ-tõ-biir, a dɛbr lãw nɩ a pɔwbɛ a, ɛ mɩ́ dɩ kɛ nyũ tɩ kuoli a, ⁴⁶ a tõ-tõ-bie ŋa zu-sob na wa n a ʋlɩ bibir nɛ ʋ na bɛ tɩɛrɛ ʋ a, nɩ a tɛm ʋl ʋ na bɛ bãw a; ʋ na wa diw ʋ na bɛr, ɛ ƴãw ʋ a nɩ-faar pʋɔ. ⁴⁷ A tõ-tõ-bie na bãw a ʋ zu-sob pʋ-tɩɛrʋ ɛ bɛ cɔbrɩ bom za a, ɛ bɛ maalɩ a pʋ-tɩɛrʋ ŋa a, ʋ na nyɛ̃ nɩ ŋmɩɛrʋ yaga. ⁴⁸ Ɛ cɛ a ʋl na bɛ bãw a pʋ-tɩɛrʋ ŋa ɛ ɩ a ɩb a sɛwnɩ ŋmɛb a, bɛ na ŋmɛ ʋ nɩ blã. Ʋlɩ sob Naaŋmɩn nãà wa kʋ̀ yaga a, ʋ na sowr ʋ nɩ yaga; ʋlɩ sob Naaŋmɩn nãa wa kʋ̀ yaga ʋ bin a, ʋ na sowr ɩ yaga a ʋ zie.» ⁴⁹ «Vũu n’a ɩ̃ wa n wa ƴãw a tẽ-daa zu, ɛ bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ bɔbr, a bɛ ɩ kɛ a dɩrɛ? ⁵⁰ A fɛr a k’ɩ̃ɩ de suob kãw, ɛ cɛ pʋl-vʋ̃ɔ bɛ n’a tɛr mɛ̃ ɩ, ɛ gu ɩ̃ nãa wa de ʋ baarɩ a! ⁵¹ Nyɩ tɩɛrɛ kɛ ƴã-ɓaarʋ n’a ɩ̃ wa kʋ̀ a tẽ-daa bɩɩ? Ʋ̃ʋ’hʋ̃! Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, bʋ́r-taa n’a. ⁵² A na ɩ a lɛ a, yi-been pʋɔ nɩbɛ anũu na kpɩɛr a, bɛ na mɩ́ bʋ́r ɩ taa: nɩbɛ ata zɛbr ɩ nɩbɛ ayi, ɛ nɩbɛ ayi zɛbr ɩ nɩbɛ ata: ⁵³ bɛ na bʋ́r a zɛbr taa, sãà nɩ ʋ bi-dɛb, bi-dɛb nɩ ʋ sãà, mã nɩ ʋ pɔwyaa, pɔwyaa nɩ ʋ mã, sɩr-mã nɩ ʋ bie-pɔw, bie-pɔw nɩ ʋ sɩr-mã.» ⁵⁴ A Yeezu tɩ lɛb a yel a zu-sɛbla: «Nyɩmɛ mɩ́ wa nyɛ̃ zũzuwe a ɓanɛ taa a mʋ̃tɔ̃w-kpɛb-zie a, nyɩ mɩ́ yel ɩ daadaa lɛ: ‹Saa na wa na›, ɛ a saa mɩ́ sɩrɩ na wa. ⁵⁵ Ɛ saa-pɛrɩ́-dʋrʋ lowr sɛsɛb wa fure a, nyɩ mɩ́ yel a: ‹A zie na tʋl ɩ kpãkpã›, ɛ a zie mɩ́ sɩrɩ tʋl. ⁵⁶ Nɩsaal-libelibe bɛ ŋa! Nyɩ mɩ́ tʋ̃ɔ na bãw a salom nɩ a tẽsɔw ŋmɛ̃a, ɛ bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ bɛ bãwnɛ a ƴɛrɛ ŋa zie ŋmɛ̃a?» ⁵⁷ «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a nyɩɩm mɩŋa kʋ̃ tʋ̃ɔ bãw a lɛ a na tɛr sɔr kɛ nyɩ ɩ a? ⁵⁸ Fʋ̃ʋ nɩ nɩr wa tɛr ƴɛrʋ a, ɛ́ nyɩ za lãw cere a ƴɛrʋ-maalʋ zie a, ƴãw fãw wõ taa nɩ ʋ a sɔr zu; alɛ bɛ ɩ lɛ, ʋ na fɛr fʋ na cen nɩ a ƴɛr-maalɛ niŋé, a ƴɛr-maalɛ de fʋ ƴãw a polisie mɩnɛ nuru pʋɔ, bɛ lɔb fʋ ƴãw gaso pʋɔ. ⁵⁹ Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ fʋ: fʋ̃ʋ bɛ wa tɩ ya a wɛ-bi-pɛ-baara a, fʋ bɛ yire ɩ.»

¹ A lɛn daar, nɩbɛ kãw tɩ wa na wa páw a Yeezu, manɩ a Galile tẽw nɩbɛ bɛl yele kʋ̀ ʋ, a bɛl a Pɩlatɩ na tɩ ƴãw bɛ kʋ́ bawr-maalʋ zu a. ² A Yeezu tɩ sɔw bɛ na yel: «Nyɩ tɩɛrɛ kɛ a Galile nɩbɛ bɛ ŋa ɩ n yel-bier-bɛrɛ dem zuo a Galile tẽw dem bɛl na cɛ a, so a dɔwrʋ ta bɛ bɩɩ? ³ Mãa yel nyɩ kɛ lɛ bɛ n’a ɩ. Ɛ cɛ nyɩmɛ bɛ wa lɩɛbɩ a nyɩ ɩb a, nyɩ na kpi n nyɩ za mɛ̃ a bɛl a. ⁴ Ɛ a nɩbɛ pie nɩ anĩ bɛl a Silowe yi-cõcowla na lo dĩ kʋ́ a, nyɩ tɩɛrɛ kɛ a bɛ sãwna zuo nɩ a Zeruzalɛm tẽw dem za sãwna bɩɩ? ⁵ Mãa yel nyɩ kɛ lɛ bɛ n’a ɩ. Ɛ cɛ nyɩmɛ bɛ wa lɩɛbɩ a nyɩ ɩb a, nyɩ na kpi n nyɩ za mɛ̃ a bɛl a.» ⁶ Al pùorí, a Yeezu tɩ lɔb ɩ zʋkpar ŋa kʋ̀ bɛ: «Nɩr kãw tɩ sɛl ɩ kãkã-tɩɛ a ʋ divɛ̃-tɩɩr puo pʋɔ. Ʋ tɩ wa na k’ʋʋ wa pɔr a kãkãmɛ̃, bɛ wa nyɛ̃ a ɩ. ⁷ Lɛ n’a ʋ tɩ yel a divɛ̃-tɩɩr po-kʋɔrɛ: ‹Nyɛ̃! yome ata n’ɩ yuona, ɩ̃ na mɩ́ wa k’ɩ̃ɩ wa pɔr kãkãmɛ̃ a tɩɛ ŋa zu, ɛ bɛ mɩ́ wa nyɛ̃ a a. Cɛ ʋ bɛr, bʋ̃ʋ ƴãw n’a ʋ sãwnɛ a tẽsɔw bɛrɛ?› ⁸ Ɛ cɛ a po-kʋɔrɛ tɩ sɔw na: ‹Zu-sob i, cãa bɛr ʋ a yuon ŋa, ɩ̃ yɔ̀w yɔ̀w a tanɛ a sɩɛ ƴãw ɛ ƴãw pʋɔrʋ. ⁹ A mɩnɛ kãw ʋ nãa wɔ̃ na, alɛ bɛ ɩ lɛ a, fʋ pãa na ƴãw na bɛ cɛ ʋ bɛr.› » ¹⁰ A Zifʋ mɩnɛ pɩɛnʋ-bibir kãw, a Yeezu tɩ kpɛ n a puoru-dĩ̀o kanɛ nɩ a nɩbɛ. ¹¹ Pɔw kãw tɩ be n a be ɩ nɩ-kɔw: yome pie nɩ anĩ tɩ n’ɩ a ŋa, kɔ̃tɔ̃-faa na tɩ nyɔw ʋ ka gur, ʋ kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ dɔl towtow a. ¹² A Yeezu na wa nyɛ̃ ʋ a, ʋ bʋɔl ʋ na ɛ yel ʋ: «Pɔw ɩ, a fʋ bàalʋ baar a.» ¹³ Ʋ tɩ ír ɩ nuru dɔwlɩ a pɔw zu, a daadaa lɛ a pɔw dɔl ìr, nyɔw a Naaŋmɩn danʋ. ¹⁴ Ɛ cɛ a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ nyɛ̃ nɩ suur, a Yeezu na tɩ sanɩ nɩr a pɩɛnʋ-bibir a ƴãw. A nɩ-kpɛ̃ɛ ŋa tɩ yel ɩ a zu-sɛbla: «Bibie ayʋɔb a be be a tome ƴãw, nyɩ mɩ́ wa a bibie a ŋa pʋɔ wa ƴãw bɛ sanɩ a nyɩ bàalʋ. Nyɩ ta mɩ́ wa a pɩɛnʋ-bibir ɛ.» ¹⁵ A Sore tɩ sɔw ʋ na: «Nɩsaal-libelibe bɛ ŋa! A nyɩ buor sob ʋ bɛ mɩ́ cɛr a ʋ naab bɩɩ a ʋ bõw cen nɩ tɩ ƴãw a kʋ̃ɔ a pɩɛnʋ-bibir? ¹⁶ Ɛ cɛ a pɔw ŋa, na ɩ a Abraham bʋʋrɛ pɔwyaa, a Sɩtaana ’lẽ yome pie nɩ anĩ n’ɩ a ŋa a, a bɛ tɩ sɛw k’ɩ̃ɩ cɛr ʋ bɛr a pɩɛnʋ-bibir ɛ?» ¹⁷ Ʋ na tɩ ƴɛr a a ŋa a, vĩ tɩ nyɔw nɩ a ʋ dɔ̃ dem, ɛ́ nʋ̃ɔ̀ ɩrɛ a zu-sɛbla za, a tõ-vɩɛlɩ za ʋ na tɩ tone a ƴãw. ¹⁸ A lɛ n’a a Yeezu tɩ yel: «Bʋ̃ʋ n’ʋ a Naaŋmɩn-Naalʋ ŋmɛ̃ taa nɩ? Bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ na de ʋ man cɔwr ɩ? ¹⁹ Ʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ tɩɛ kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ seneve a bir, nɩr na bʋ̀r zaardɛ̃ pʋɔ a; ʋ bul a, ɩ tɩɛ, lili wobr cowr a ʋ wuli zu.» ²⁰ A Yeezu tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ̃ na de a Naaŋmɩn-Naalʋ man cɔwr ɩ? ²¹ Ʋ ŋmɛ̃ na mɛ̃ dãbɩl pɔw na ƴãw peli nɛɛ ata zɔ̃ pʋɔ, ɛ gu a zɔ̃ za ʋ na bu a tɩ ìr a.» ²² A Yeezu na tɩ lo a sɔr cere a Zeruzalɛm a, ʋ tɩ tuur a yire a tẽ-bɛrɛ nɩ a tẽli pʋɔ kanɛ nɩ a nɩbɛ. ²³ Lɛ n’a nɩr kãw tɩ sowr ʋ: «Sore e, nɩbɛ blã lɛ tɛwr nɛ bɛ na nyɛ̃ a faafʋ bɩɩ?» A Yeezu tɩ yel bɛ na: ²⁴ «Nyɩ ƴãw fãw tu a dɩ̃dɔ-fɩɩra ƴãw kpɛ, alɛ bɛ ɩ lɛ, mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ: nɩ-yaga na bɔbr a kɛ bɛ kpɛ, ɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ.» ²⁵ «A yir sob wa ìr pàw a pan baar a, nyɩmɛ wa be a yẽw ɛ kpawrɛ a pan yere nɩ: ‹Sore e, yuo tɩ›, ʋ na sɔw nyɩ na: ‹Ɩ̃ bɛ bãw nyɩ yib zie ɩ.› ²⁶ A lɛn daar, nyɩ na yere na: ‹Tɩ dɩ na ɛ nyũ a fʋ niŋé, ɛ́ fʋ kanɩ nɩ tɩ a tɩ tuor-taa ziir.› ²⁷ Ʋ na sɔw nyɩ na: ‹Ɩ̃ bɛ bãw nyɩ yib zie ɩ, nyɩ taw zaa a ɩ̃ zie, nyɩɩm na maalɛ yel-faar a.› ²⁸ Nyɩ na kone na ’wɔbr ɩ nyɩmɛ, a lɛn daar nyɩ nãa wa nyɛ̃ a Abraham nɩ a Ɩzaakɩ nɩ a Zakɔb nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ za bɛ be a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ, ɛ́ bɛ diw a nyɩɩm bɛr yẽw a. ²⁹ Nɩbɛ na yi n a tẽw zu ziir za wa pʋɔ a Naaŋmɩn-Naalʋ dɩb pʋɔ. ³⁰ Lɛn daar a, bɛ na nyɛ̃ po-pawrbɛ bɛ lɩɛbɩ niwn-dierbɛ ɛ niwn-dierbɛ lɩɛbɩ po-pawrbɛ.» ³¹ A pɛr nɛ pʋɔ, Farizɩ̃ɛ bɛ mɩnɛ tɩ taw na pɩɛl a Yeezu ɛ yel ʋ: «Bɛr a ka, ɛ tɔl cen zi-yũo, Erɔdɩ bɔbr ɩ a fʋ kʋ́b.» ³² A Yeezu tɩ sɔw bɛ na: «Nyɩ cen tɩ yel a cɩbɛ sob ŋa: ‹Ɩ̃ diwr ɩ kɔ̃tɔmɛ ɛ sanɛ baalbɛ dɩ̃a nɩ bio, ɛ a bibie ata sob a, a na baar a.› ³³ Ɛ cɛ a fɛr a k’ɩ̃ɩ cãa lo a ɩ̃ sɔr cere dɩ̃a nɩ bio nɩ deyere, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a bɛ sɛw kɛ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kpi zi-yũo a bɛ ɩ a Zeruzalɛm ɛ. ³⁴ Zeruzalɛm ɩ! Zeruzalɛm ɩ! Fʋ̃ʋ na kʋ́rɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ, ɛ lɔbr ɩ kʋsɛbɛ kʋ́rɛ a bɛlɩ dem a Naaŋmɩn na tone a fʋ zie a! Gb’aa a ŋmɩn za n’a ɩ̃ tɩ bɔbr k’ɩ̃ɩ ɓã a fʋ biir taa, mɛ̃ nɔ̃-mã na mɩ́ kʋɔlɩ a ʋ lili-pɩɩlɛ ɓã taa a ʋ bɩgɛ pile a, ɛ́ nyɩ bɛ saw! ³⁵ Alɛ so, Naaŋmɩn na zawr ɩ a nyɩ yir bɛr kʋ̀ nyɩ. Ɛ ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, nyɩ kʋ̃ lɛb nyɛ̃ m ɛ tɩ ta a lɛn daar nyɩ nãà wa yel: ‹A Naaŋmɩn, ʋ maalɩ a sob nɛ na waar a Sore yúor ƴãw a!› »

¹ Pɩɛnʋ-bibir kãw, a Yeezu tɩ kpɛ n a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ-kpɛ̃ɛ kãw zie a dɩb ƴãw; a nɩbɛ tɩ piwre ʋ na. ² Zɩ̃ kɛ po-paal sob kãw tɩ ar ɩ a Yeezu niŋé. ³ A Yeezu tɩ de nɩ a ƴɛrʋ sowri a Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-karɩ nɩ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ: «Bɛ na tʋ̃ɔ na sanɩ baal a pɩɛnʋ-bibir bɩɩ bɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ?» ⁴ Ɛ cɛ bɛ tɩ ɩ n gbili. A lɛ n’a a Yeezu tɩ tɔ a baal sanɩ ʋ, ɛ ƴãw ʋ kule. ⁵ Al pùorí ʋ yel bɛ: «A nyɩ buor sob bie bɩɩ naab ʋ na lo bule pʋɔ ʋ bɛ cen tɩ ír ʋ daadaa lɛ, a pɩɛnʋ-bibir saa n’a a?» ⁶ Bɛ bɛ tɩ tʋ̃ɔ nyɛ̃ sɔwfʋ a ka ɩ. ⁷ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ a nɩbɛ bɛ na bʋɔlɩ a cuw zie, bɛ kaarɛ ire a da-kɔwr na bin a nisɔw a, ʋ lɔb ɩ zʋkpar ŋa kʋ̀ bɛ: ⁸ «Bɛlɛ wa bʋɔlɩ fʋ kul-taa cuw zie a, fʋ̃ʋ ta cen tɩ kaa ir zɩ̃ma zie zɩ̃ a nisɔw ɛ. Bɛ nãa mab a bʋɔlɩ nɩr na zuo fʋ a, ɛ a ʋlɩ sob nɛ na bʋɔlɩ nyɩ a, ⁹ fʋ̃ʋ nɩ a fʋ tɔ sob a, nãà mab a yel fʋ: ‹Ìr ɛ cɛ a fʋ zɩ̃ma zie kʋ̀ ʋ.› Fʋ na ìr a nɩ vĩ siw a pɛ́rɩ́. ¹⁰ Bɛlɛ wa bʋɔlɩ fʋ cuw zie a, fʋ̃ʋ nɩ̃ɛ tɩ zɩ̃ a pɛ́rɩ́ za. Lɛ n’a a ʋlɩ sob na bʋɔlɩ fʋ a, wa wa a, ʋ na yel fʋ na: ‹Ɩ̃ bá a, ìr tɔl do nĩdaa.› A lɛ pʋɔ a, fʋ na nyɛ̃ nɩ ƴãwfʋ a cuw-dɩrbɛ za niŋé. ¹¹ Sob nɛ za na zɛwr ʋ tʋɔra a, bɛ na siwr ʋ na, ɛ sob nɛ za na siwre ʋ tʋɔra a, bɛ na zɛw ʋ na.» ¹² A Yeezu mɩ̀ tɩ yel ɩ a sob nɛ na bʋɔl ʋ a: «Fʋ̃ʋ mɩ́ wa bʋɔlɛ nɩbɛ dɩb ƴãw, gbãgbãw daar bɩɩ zaanʋɔra a, ta mɩ́ bʋɔlɩ a fʋ barɩ, nɩ a fʋ yɛbr, nɩ a fʋ nɩbɛ nɩ a fʋ sɩman dem bɛl na tɛr a a ɩ, alɛ bɛ ɩ lɛ, bɛ mɩ́ nãa bʋɔlɩ fʋ na tɩ ƴãw fʋ yaa a san. ¹³ A na ɩ lɛ a, fʋ̃ʋ wa maalɛ cuw a, fʋ̃ʋ bʋɔlɩ a nan dem, a nɩ-kɔwr, a wʋbr nɩ a zɔn. ¹⁴ Ɛ cɛ nʋ̃ɔ̀ na kpɩɛr fʋ na, bɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ kʋ̀ b bom za yaa a san a. A nɩ-mɩn kũu-pʋɔ-lɛ-yib daar a, fʋ na páw nɩ a sã-ya.» ¹⁵ Nɩr kãw na tɩ lãw dɩrɛ nɩ bɛ a, na wa wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, ʋ yel ɩ a Yeezu: «Zu-nʋ̃ɔ̀ sob n’ɩ a sob nɛ na na pʋɔ a Naaŋmɩn-Naalʋ cuw dɩb pʋɔ a!» ¹⁶ A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Nɩr kãw tɩ cɔbr ɩ cuw dɩb bʋɔlɩ nɩ nɩ-yaga. ¹⁷ A dɩb daar na wa ta a, ʋ tõ n a ʋ tõ-tõ-bie k’ʋʋ tɩ yel a nɩbɛ ʋ na bʋɔlɩ a: ‹Nyɩ pãa wa, bom za cɔbr a baarɩ!› ¹⁸ Ɛ cɛ bɛ za been been tɩ yere na bɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ a. A dãw-niwn sob tɩ yel ʋ na: ‹Ɩ̃ da n púo daar yɩ̃ɛ ŋa, a fɛr k’ɩ̃ɩ cen tɩ jɩr kaa; ɩ̃ zɛlɛ na kɛ fʋ ƴãw mɛ̃ gaafara.› ¹⁹ A ƴẽn sob kãw tɩ yel ʋ na: ‹Ɩ̃ daar dà n nĩ-kʋɔrɩ pie cere nɩ k’ɩ̃ɩ tɩ kɔ n kaa; ɩ̃ zɛlɛ na kɛ fʋ ƴãw mɛ̃ gaafara.› ²⁰ Kãw mɩ̀ lɛ tɩ yel a: ‹Pɔw n’ʋ ɩ̃ cãa kul baar a ŋa, alɛ so ɩ̃ kʋ̃ tʋ̃ɔ wa ɩ.› ²¹ A tõ-tõ-bie tɩ lɛb a kul tɩ yel a sɔwfʋ a ŋa, bɛ na sɔw a, kʋ̀ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ. A yir nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ nyɛ̃ nɩ suur ɛ yel a tõ-tõ-bie: ‹Yi cen fɔ̃w a nɩbɛ tuor-taa ziir, nɩ a tẽw pʋɔ sɛɛ pʋɔ tɩ tɛr a nan dem, a nɩ-kɔwr, a zɔn nɩ a wʋbr wa n a ka.› ²² A tõ-tõ-bie tɩ lɛb a wa a pùorí wa yel: ‹Nɩ-kpɛ̃ɛ ɛ, ɩ̃ tõ n a lɛ fʋ na yel a, ɛ cɛ a zie cãa bɛ paalɩ ɛ!› ²³ Lɛ n’a a nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ yel ʋ: ‹Yi lo a poru sɛɛ, lanɛ a dabáwr ɛ fɛr a nɩbɛ ƴãw bɛ wa kpɛ, a ɩ̃ yir tʋ̃ɔ paalɩ. ²⁴ Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a bɛlɩ dem ɩ̃ na tɩ bʋɔlɩ a, a bɛ kãw za kʋ̃ lɛm a ɩ̃ bʋ̃-dɩrɩ ɛ.› » ²⁵ Zu-sɛbla na bɛ dɩ vuo a, tɩ páw nɩ a Yeezu lo a sɔr cere. Ʋ tɩ lɩɛb a yel bɛ: ²⁶ «Nɩr wa wa a ɩ̃ zie ɛ bɛ nɔnɛ mɛ̃ zuo a ʋ sãà, a ʋ mã, a ʋ pɔw, a ʋ bibiir, a ʋ yɛbr nɩ yeepuuli, nɩ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ tɔr za a, ʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ a ɩ̃ po-tuure ɩ. ²⁷ Sob nɛ na bɛ tuo a ʋ da-gara tuur ɩ mɛ̃ a, kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ a ɩ̃ po-tuure ɩ. ²⁸ A nyɩ buor sob ʋ na bɔbr k’ʋʋ ŋmãa yi-cõcowla, ɛ́ bɛ dãw de niwn zɩ̃ tẽw sɔr a libie nyɛ̃, a na ta na bɩɩ a kʋ̃ ta. ²⁹ Alɛ bɛ ɩ lɛ, ɛ ʋlɛ wa sʋ̃ɔ́ a yir pɛr ɛ bɛ tʋ̃ɔ mɛ baar a, bɛlɩ dem za nãa mɩ́ wa nyɛ̃ ʋ a, na mɩ́ ɩrɛ ʋ na laar, ³⁰ ɛ yere: ‹Nyɛ̃ nɩr na tĩ yir pɛr, ɛ bɛ tʋ̃ɔ ŋmãa baar a!› ³¹ Bɩɩ, na-buor sob ʋ na ìr tuore a ʋ tɔ sob kɛ́ bɛ zɛb, ɛ́ bɛ dãw de niwn zɩ̃ kɛ bɛl nyɛ̃, ʋ na tʋ̃ɔ na nɩ nɩbɛ tur pie zɛb ɩ a ʋ tɔ sob na waar a ʋ ƴãw nɩ nɩbɛ tur lɩzɛr a bɩɩ? ³² Ʋlɛ wa nyɛ̃ ʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ a, ɛ cɛ a ʋ tɔ sob na cãa zãá a, ʋ na tõ n nɩbɛ bɛ tɩ zɛlɩ a ƴã-ɓaarʋ. ³³ Lɛ mɩ̀ n’a, a nyɩ pʋɔ a, nɩr bɛ wa zawrɩ a ʋ bʋ̃-tɛrɩ za bɛr a, ʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ a ɩ̃ po-tuure ɩ.» ³⁴ «Sɩza n’a, a nyaarʋ ɩ n bʋ̃-nʋ̃ɔ̀. Ɛ cɛ a nyaarʋ nʋ̃ɔ̀ wa yi a, bʋ̃ʋ n’ʋ bɛ na ƴãw a lɛb nʋmɛ̃? ³⁵ A bɛ cãa vɩɛl a tẽsɔw ƴãw nɩ a pʋɔrʋ ƴãw ɛ, bɛ mɩ́ lɔb a na bɛr yẽw. Sob nɛ na tɛr tobe bɛr-wob ƴãw a, ʋ bɛrɛ wone.»

¹ A zuru-yar-dierbɛ nɩ a yel-bebe dem tɩ tawr a tarɛ a Yeezu zie bɛ za, kɛ́ bɛ bɛr wõ a ʋ ƴɛrʋ. ² A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ zɛbr a yere nɩ: «A nɩr ŋa a, ʋ nɔnɛ nɩ a yel-bebe dem ɛ lãw dɩrɛ nɩ bɛ!» ³ Lɛ n’a a Yeezu tɩ lɔb zʋkpar ŋa kʋ̀ bɛ: ⁴ «A nyɩ buor sob ʋ na tɛr píir kʋba, a pɛr-been wa bɔr, ʋ bɛ tɩɛ a kʋba for bir al bɛr a wɛja pʋɔ, ɛ bɔ a ʋl na bɔr a, wa tɩ nyɛ̃ ʋ? ⁵ Ɛ ʋ na wa nyɛ̃ ʋ a, ʋ ɓaw ʋ na va baw ⁶ cɩlɛ kule nɩ, tɩ ta a yir bʋɔlɩ a ʋ barɩ nɩ a ʋ sɩman dem yel bɛ: ‹Nyɩ wa lãw nɩ mɛ̃ tɩ cɩlɛ, ɩ̃ lɛb a nyɛ̃ a ɩ̃ pɛ́rʋ na tɩ bɔr a.› ⁷ Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a ŋa n’a a na ɩ nʋ̃ɔ̀ yaga a tẽ-vla pʋɔ, a yel-bier-maalɛ been yõ na lɩɛbɩ a ʋ ɩb a ƴãw, zuo a nɩ-mɩn kʋba for bir na bɛ tɛr a bɛ ɩb lɩɛbʋ yel-ɩra a.» ⁸ «Bɩɩ pɔw buor sob ʋ na tɛr salmɛ̃ wɛr-bie pie, ɛ wɛr-bi-been wa bɔr, ʋ bɛ ƴãw fɩ̃tɩlɛ, pɩɩr ɩ a yir, ɛ ƴãw fãw bɔ tɩ nyɛ̃ ʋ? ⁹ Ɛ ʋ na wa nyɛ̃ ʋ a, ʋ bʋɔl ɩ a ʋ cɛnbɛ nɩ a ʋ sɩman pɔw taabɛ yel bɛ: ‹Nyɩ wa lãw nɩ mɛ̃ tɩ cɩlɛ, ɩ̃ lɛb a nyɛ̃ a ɩ̃ wɛr-bir na tɩ bɔr a.› ¹⁰ Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a ŋa n’a a mɩ́ ɩ nʋ̃ɔ̀ a Naaŋmɩn malkɩ mɩnɛ zie, a yel-bier-maalɛ been yõ na mɩ́ lɩɛbɩ a ʋ ɩb a ƴãw.» ¹¹ A Yeezu tɩ cãa na lɛ yel: «Nɩr kãw tɩ tɛr ɩ bi-dɛbr ayi. ¹² A bi-dɛb-bile tɩ yel ɩ a sãà: ‹Ɩ̃ sãà a, a fʋ bome a na sɛw kɛ tɩ de a fʋ kũu pùorí a, kʋ̀ mãa a ɩ̃ dem.› A sãà tɩ de nɩ a ʋ bome põ kʋ̀ bɛ. ¹³ Bibie blã lɛ pùorí, a bi-dɛb-bile tɩ wob ɩ a ʋ bome za ɓã taa yi cen nɩ tẽ-zãana kãw, tɩ bʋnɩ ɩrɛ, sãw a za bɛr. ¹⁴ Ʋ na wa dɩ a za baar a, kɔ̃-faa tɩ lo n a ʋlɩ tẽw nɛ pʋɔ, lɛ n’a bom za nãw pãa tɩ nyɔw ʋ. ¹⁵ Ʋ tɩ cen na tɩ kpɛ tome a tẽw nɛ nɩr kãw zie, ʋ ƴãw ʋ cen a ʋ pu-pʋɔ tɩ gùre a dobaar. ¹⁶ A bie tɩ tɩɛrɛ na k’ʋʋ nãá nɩ̃ɛ mɩ́ páw a tɩ-wɔmɛ̃ al a dobaar na mɩ́ ’wɔbr a, ’wɔb paal a nyagɛ, ɛ nɩr za bɛ mɩ́ tɩ kʋ̀ ʋ ɛ. ¹⁷ Lɛ n’a ʋ tɩ tɩɛr ʋ pʋɔ ɛ yel ʋ tʋɔra: ‹Ɩ̃ sãà tõ-tõ-biir ɩ bɛ ŋa yãwmɛ̃, ɛ mɩ́ dɩ bʋ̃-dɩrɩ guu bɛr, ɛ mãa wa zɩ̃ ka kɔ̃ kʋ̀rɛ mɛ̃ ɛ! ¹⁸ Ɩ̃ na ìr a lɛb cen a ɩ̃ sãà zie tɩ yel ʋ: ɩ̃ sãà a, ɩ̃ sãw nɩ a Naaŋmɩn nɩ a fʋ̃ʋ za. ¹⁹ Ɩ̃ bɛ cãa sɛwnɩ kɛ́ bɛ bʋɔlɛ mɛ̃ a fʋ bi-dɛb ɛ. Ɩrɛ mɛ̃, mɛ̃ a fʋ tõ-tõ-bie kãw a.› ²⁰ Lɛ n’a ʋ tɩ ìr lɛb kule a ʋ sãà zie.» «Ʋ na tɩ cãa zãá nɩ a yir a, a sãà tɩ nyɛ̃ ʋ na, nɩbaalʋ za kpɛ ʋ; ʋ tɩ zɔ na tuor ʋ, nyɔw ʋ weri ɛ pùor ʋ. ²¹ A bi-dɛb tɩ yel ʋ na: ‹Ɩ̃ sãà a, ɩ̃ sãw nɩ a Naaŋmɩn nɩ a fʋ̃ʋ za. Ɩ̃ bɛ cãa sɛwnɩ kɛ́ bɛ bʋɔlɛ mɛ̃ a fʋ bi-dɛb ɛ...› ²² Ɛ cɛ a sãà tɩ yel ɩ a ʋ tõ-tõ-biir: ‹Nyɩ kpɛ fɔ̃w tɩ de a kpar-bal-bie wa su ʋ ; nyɩ ƴãw ʋ nũ-tʋʋr a nóbírí, ɛ ƴãw ʋ nafawr a gbɛ̃ɛ́. ²³ Nyɩ nyɔw a nadeli-’wɔr wa n wa kʋ́, tɩ maal ɩ cuw wõ nʋ̃ɔ̀, ²⁴ bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a ɩ̃ bi-dɛb ŋa tɩ kpi na, ɛ lɛb wa vʋʋrɛ, ʋ tɩ bɔr a, ɛ ɩ̃ lɛb wa nyɛ̃ ʋ.› Bɛ tɩ nyɔw nɩ a cuw dɩb.» ²⁵ «A bi-dɛ-kpɛ̃ɛ ʋl tɩ be n a pu-pʋɔ. Ʋ na tɩ lɛb kule waar wa tarɛ pɩɛlɛ a yir a, ʋ wõ n jile na ŋmɩɛr a, nɩ bɩnɛ bɛ na ƴawr a. ²⁶ Ʋ tɩ bʋɔl ɩ a tõ-tõ-bie kãw wa sowri kaa bom nɛ na n’ʋ ɩrɛ a. ²⁷ A tõ-tõ-bie nɛ yel ʋ: ‹A fʋ yɛb ʋ lɛb wa, a fʋ sãà kʋ́ a nadeli- ’wɔr, ʋ na lɛb nyɛ̃ ʋ k’ʋ tɛr ƴã-ɓaarʋ a ƴãw.› ²⁸ Lɛ n’a a bi-dɛ-kpɛ̃ɛ tɩ nyɛ̃ suur ɛ zawrɩ a kpɛb. A sãà tɩ yi na tɩ zɛlɛ ʋ k’ʋʋ kpɛ. ²⁹ Ɛ cɛ ʋ tɩ sɔw na yel a sãà: ‹Nyɛ̃, yome a ŋa za n’a ɩ̃ so a fʋ tome tone ɛ bɛ dãw zawrɩ a fʋ nʋɔr ɛ ; ɛ cɛ fʋ bɛ dãw kʋ̀ m bùle k’ɩ̃ɩ lãw nɩ a ɩ̃ barɩ maal ɩ cuw ɛ. ³⁰ Ɛ cɛ a fʋ bie ŋa, na de a fʋ bome tu n pɔwbɛ puòr sãw a za bɛr a, ʋ na wa lɛb wa a, fʋ kʋ́ n a nadeli-’wɔr kʋ̀ ʋ!› ³¹ A sãà tɩ yel ʋ na: ‹Ɩ̃ bie e, mãa nɩ fʋ̃ʋ nɛ bɛ kʋra lɛ, a ɩ̃ bome za a, fʋ̃ʋ so a. ³² Ɛ cɛ a tɩ fɛr a kɛ tɩ maalɩ cuw wõ n nʋ̃ɔ̀, a fʋ yɛb ŋa na tɩ kpi ɛ lɛb wa vʋʋrɛ a ƴãw, ʋ na tɩ bɔr ɛ ɩ̃ lɛb wa nyɛ̃ ʋ a ƴãw.› »

¹ Al pùorí, a Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «Nɩr kãw na tɩ kpɛ naalʋ a, tɩ tɛr ɩ bʋ̃-kaarɛ, ɛ̀ bɛ wa yel kʋ̀ ʋ k’aa ʋ bʋ̃-kaarɛ sãwnɛ nɩ a ʋ bome bɛrɛ. ² A nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ bʋɔl ʋ na wa yel ʋ: ‹Ɩ̃ wõ na kɛ fʋ ɩrɛ nɩ ŋmɩn a? Manɩ a lɛ fʋ na kaarɛ a ɩ̃ bome zie a kʋ̀ m, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, dɩ̃a na ta a, fʋ kʋ̃ cãa ɩ a ɩ̃ bʋ̃-kaarɛ ɩ.› ³ A bʋ̃-kaarɛ tɩ tɩɛr ɩ ʋ pʋɔ: ‹A ɩ̃ nɩ-kpɛ̃ɛ na faa nɩ a ɩ̃ tome. Ɩ̃ na ɩ n ŋmɩn? Ɩ̃ bɛ tɛr fãw a tẽsɔw kɔb ƴãw ɛ, ɛ vĩ ɩrɛ mɛ̃ a zɛlʋ ƴãw. ⁴ Ɛ cɛ ɩ̃ bãw nɩ a lɛ ɩ̃ na na ɩ, bɛlɛ wa diw mɛ̃ bɛr a ɩ̃ bome kaafʋ tome pʋɔ a, mãa nyɛ̃ nɩbɛ bɛ kʋ̀ m taw-lanʋ zie a bɛ yie pʋɔ a.› ⁵ Lɛ n’a ʋ tɩ bʋɔlɩ a ʋ nɩ-kpɛ̃ɛ samɛ dem za, be-ƴẽni ƴẽni, wa n wa sowri a dãw-niwn sob: ‹A ŋmɩn san n’a fʋ tɛr a ɩ̃ nɩ-kpɛ̃ɛ zie?› ⁶ Ʋ sɔw: ‹Kãá dʋwr kʋba san n’a!› A bʋ̃-kaarɛ yel ʋ: ‹Nyɛ̃ a fʋ san sɛbɛ, zɩ̃ fɔ̃w lɛ ɛ sɛb lɩz’a ayi nɩ pie.› ⁷ Ʋ tɩ lɛb a sowri a kãw: ‹Ɛ fʋ̃ʋ, a ŋmɩn san n’a fʋ tɛr?› Ʋ sɔw: ‹Ci vʋɔrɩ kʋba.› A bʋ̃-kaarɛ yel ʋ: ‹Nyɛ̃ a fʋ san sɛbɛ, sɛb lɩz’a anaar.› ⁸ A nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ mʋʋr ɩ a bʋ̃-kaarɛ ŋa ɩb na bɛ tori a, a yã-maalʋ ʋ na tɩ maalɩ a ƴãw. A tẽw ŋa zu nɩbɛ sɩrɩ na kpɛ yã a bɛ taabɛ zie zuo a cãa pʋɔ nɩbɛ.» ⁹ «Ɛ cɛ mãa yere na kʋ̀rɛ nyɩ, nyɩ de a nyãnyu-libie a ŋa ír ɩ barɩ, alɛ bɛ wa cãa a nyɩ nũú a, a barɩ bɛ ŋa bɛ̃ɛ de nyɩ a kpɛb ziir na bɛ tɛr sãwfʋ daar a pʋɔ. ¹⁰ Nɩr na tɛr yel-mɩŋa yel-pʋrɩ ƴãw a, ʋ mɩ̀ mɩ́ tɛr ɩ yel-mɩŋa yel-kpɛ̃ɛ ƴãw; ɛ nɩr na bɛ tɛr yel-mɩŋa yel-pʋrɩ ƴãw a, ʋ mɩ̀ bɛ mɩ́ tɛr yel-mɩŋa yel-kpɛ̃ɛ ƴãw ɛ. ¹¹ Nyɩ bɛ wul a kɛ nyɩ ɩ n nɩ-mɩn a nyãnyu-libie yele pʋɔ ɩ, ɛ ãa n’ʋ na saw de bʋ̃-sɩza kʋ̀ nyɩ nyɩ kaarɛ? ¹² Nyɩ bɛ tɛr ɩ yel-mɩŋa a zawlɛ bom kaafʋ pʋɔ ɩ, ɛ ãa n’ʋ na de a nyɩ dem kʋ̀ nyɩ?» ¹³ «Tõ-tõ-bie kãw za kʋ̃ tʋ̃ɔ nɩ-bɛrɛ ayi tome tõ ɩ: alɛ bɛ ɩ lɛ, ʋ na hɩ̃ɛn nɩ a dãw-niwn sob ɛ nɔnɛ a ayi sob; bɩɩ a dãw-niwn sob ʋ ʋ na tu, ɛ bɛ ŋmɛlɛ kaar a ayi sob ɛ. Nyɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ lãw ɩ a Naaŋmɩn nɩ a libir tõ-tõ-biir ɛ.» ¹⁴ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ na nɔnɛ a libie, ɛ́ tɩ bɛr wõ a Yeezu ƴɛrʋ a ŋa za a, tɩ ɩrɛ ʋ na laar. ¹⁵ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «A nyɩɩm a, nyɩ mɩ́ ɩrɛ nɩ a nɩsaalbɛ niŋé mɛ̃ nɩ-mɩn n’ɩ nyɩ a, ɛ cɛ Naaŋmɩn bãw nɩ a nyɩ pʋɔ ŋmɛ̃a: bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, Naaŋmɩn bɛ nɔnɛ a ʋlɩ bom nɛ a nɩsaal na mɩ́ nyɛ̃ ʋ ɩ kpɛ̃ɛ a ɩ.» ¹⁶ «A Naaŋmɩn-Wulu nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ wulu tu na tɩ ta a Zã-Bati daar. Ɛ cɛ a na tĩ a Zã-Bati daar a, a nɩbɛ wõ n a Naaŋmɩn-Naalʋ Yel-nʋ̃ɔ̀ bɛ na hier a, ɛ́ nɩsaal za mɩ́ ƴãw fãw bɔbr k’ʋʋ kpɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ. ¹⁷ A salom nɩ a tẽw na tɔl ɩ mɔlɛ lɛ zuo a Naaŋmɩn-Wulu yel-cãpile kãw za na na tɔl a.» ¹⁸ «Dɛb za, na bɛr a ʋ pɔw ɛ kul pɔw-yũo a, maal ɩ pɔw-gaa yel-bier, ɛ́ nɩr na kul pɔw a sɩr na bɛr a, ʋ maal ɩ pɔw-gaa yel-bier.» ¹⁹ «Nɩr kãw tɩ be n be kpɛ naalʋ yaga. Ʋ tɩ suur ɩ fɔbr-vɩɛlɩ vɩɛlɩ, a daarʋ na kpɛmɛ a, ɛ dɩrɛ cuw bʋ̃-dɩ-kãanɩ bibi-vɩɛrɩ za. ²⁰ Nãw sob kãw, bɛ na bʋɔlɛ kɛ Lazaar a, tɩ gã nɩ a nãà dɩ̃dɔr nʋɔr: a ʋ ƴãgan za tɩ ɩ n natɩɛ. ²¹ Ʋ tɩ bɔbr a k’ʋʋ nãá mɩ́ páw a nãà bʋ̃-dɩ-ŋmaarɛ na lore a tẽw a tɩ dɩ tɩw, ɛ cɛ baar a nɩ̃ɛ mɩ́ tɩ wa lɛnɛ a ʋ natɩɛ. ²² Ɛ cɛ a nãw sob wa kpi na, a malkɩ mɩnɛ ɓaw ʋ cen nɩ a Abraham zie; a nãà mɩ̀ kpi, bɛ ũù ʋ. ²³ A tɩ wone ʋ nɩ yaga a nɩ-kũuni tẽw pʋɔ be. Ʋ wa dʋɔ nɩ zu wɩɛr tɩ nyɛ̃ a Abraham, ɛ a Lazaar zɩ̃ kɔwlɩ ʋ. ²⁴ Lɛ n’a ʋ tɩ lɔb cɛl yel: ‹Ɩ̃ sãà Abraham ɩ, zɔ ɩ̃ nɩbaalʋ, ɛ ƴãw a Lazaar cen tɩ tõ nobir kʋ̃ɔ̀mɩ́ wa ɓãa nɩ mɛ̃ zɛl, ɩ̃ wone nɩ tuo yaga a vũu a ŋa pʋɔ.› ²⁵ Ɛ cɛ a Abraham tɩ yel ʋ na: ‹Ɩ̃ bie e, lɛb tɩɛrɩ bãwnɩ fʋ na páw a nʋ̃ɔ̀ a fʋ tẽw zu nyɔ-vʋʋrʋ pʋɔ, ɛ a Lazaar páw a tuo a. Ƴɛrɛ ŋa a, ʋ nyɛrɛ nɩ mɔwlʋ a ka, ɛ fʋ mɩ̀ nɩ̃ɛ wone tuo. ²⁶ A ŋa za fʋ na saa yere a, bɛ ƴãw nɩ gbʋlãkowr-kpɛ̃ɛ a nyɩɩm nɩ a tɩɩm cárá, kɛ́ a bɛlɩ dem nãa wa bɔbr kɛ bɛ mɩ́ wa a nyɩ zie a, bɛ ta tʋ̃ɔ ɩ, ɛ nɩr mɩ̀ ta mɩ́ yi a nyɩ zie be ɛ wa a tɩ zie ka ɩ.› ²⁷ A nãà yel: ‹Alɛ wa ɩ lɛ a, ɩ̃ zɛlɛ fʋ na, ɩ̃ sãà a, kɛ fʋ tõ a Lazaar a ɩ̃ sãà yir pʋɔ. ²⁸ Ɩ̃ tɛr ɩ yɛbr anũu. Ʋ tɩ yel kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ maal ɩrɛ, taa wa nanɩ waar a tuo-wob zie ka ɩ.› ²⁹ A Abraham tɩ yel ʋ na: ‹A Mõyiir nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ be n be, bɛ bɛrɛ wone a bɛ ƴɛrʋ.› ³⁰ A nãà lɛb yel: ‹Lɛ bɛ n’a ɩ, ɩ̃ sãà Abraham ɩ, nɩr wa ɩ mɛ̃ ʋ yi n a kũuni pʋɔ cen a bɛ zie a, bɛ na lɩɛb ɩ a bɛ ɩb.› ³¹ Ɛ cɛ a Abraham tɩ sɔw ʋ na: ‹Bɛlɛ bɛ wa wone a Mõyiir nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ a, ɛ nɩr saa yi a kũuni pʋɔ cen a, bɛ cãa kʋ̃ saw ɛ.›

¹ A Yeezu tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ: «A bɛ tɛr ɩb ɛ, yele na be n be tawr a nɩbɛ ƴãwn a yel-bier pʋɔ. Ɛ cɛ baw-bio sob n’ɩ a sob nɛ na mɩ́ wa n a yele a ŋa a. ² Bɛlɛ ɩ mɛ̃ bɛ ’lẽ nɩ kʋsɛ-kpɛ̃ɛ ƴãw ʋ kɔ̀kɔ́rɩ́, ɛ daa ʋ lɔb ƴãw kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ a, alɛ na sa ʋ, ʋ na na ɩ a bãbaalbɛ bɛ ŋa kãw ʋ lo a yel-bier pʋɔ a. ³ Nyɩ gu nyɩ tʋɔra vla.» «A fʋ yɛb wa ɩ sãw fʋ a, wul ʋ; ɛ́ ʋlɛ wa saw a ʋ sãwna a, dɩ suur kʋ̀ ʋ. ⁴ Ɛ bibi-been pʋɔ, ʋlɛ wa sãw fʋ gb’a ayopõi, ɛ a gb’a ayopõi ƴãw ʋ lɛb wa yel fʋ: ‹Ɩ̃ sãw na› a, fʋ na dɩ n suur kʋ̀ ʋ.» ⁵ A nɩ-toni tɩ yel ɩ a Sore: «Ɩ a tɩ Naaŋmɩn saw-deb ʋ bɛrmɛ̃ dɔwlɩ.» ⁶ A Sore tɩ sɔw na: «Nyɩmɛ tɩ ɩ mɛ̃ nyɩ tɛr ɩ a Naaŋmɩn saw-deb ʋ bɛrmɛ̃ mɛ̃ seneve bir a, nyɩ nãá tɩ yel ɩ a brale kãkãw ŋa na ar a: ‹Vʋ̃ɔ tɩ ba a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ pʋɔ›, ɛ ʋ nãá saw nɩ a nyɩ nʋɔr.» ⁷ «Nyɩ buor sob ʋ na tɛr tõ-tõ-bie ʋ kʋɔr bɩɩ arɛ nɩ bome, ɛ wa yi a wɩɛ pʋɔ wa ta ʋ yel ʋ: ‹Wa fɔ̃w wa zɩ̃ dɩ?› ⁸ Ʋ kʋ̃ nɩ̃ɛ vɛ̃ kɛ yel ʋ: ‹Maalɩ a bʋ̃-dɩrɩ kʋ̀ m, su a fʋ tõ-tõ-kparɩ kaa nɩ ɩ̃ zie, ɩ̃ dɩ kɛ nyũ baarɩ, al pùorí, fʋ mɩ̀ na dɩ na kɛ nyũ ɛ?› ⁹ Ʋ tɛr ɩ puoru san a tõ-tõ-bie ŋa zie, ʋ na tu a lɛ ʋ na ƴãw a nʋɔr kʋ̀ ʋ a bɩɩ? ¹⁰ Lɛ n’a a mɩ̀ ŋmɛ̃ a nyɩ zie: nyɩmɛ wa maalɩ a alɩ bome nɛ za a Naaŋmɩn na yel a, nyɩɩm yel nyɩ tʋɔra: ‹Tõ-tõ-biir tɛwr ɩ tɩ, tɩ tome n’a tɩ tõ.› » ¹¹ A Yeezu na tɩ cere a Zeruzalɛm a, ʋ tɩ tu na yi a Samaari nɩ a Galile ten cara pʋɔ. ¹² Ʋ na tɩ kpɩɛr tẽ-cãpile kãw pʋɔ a, kɔn pie tɩ wa na wa tuor ʋ. Bɛ tɩ tɛw na ar zãá, ¹³ ɛ cɩɩrɛ kpɛ̃w za: «Yeezu, Wul-wul-kara a, zɔ tɩ nɩbaalʋ!» ¹⁴ A Yeezu tɩ nyɛ̃ bɛ na ɛ yel bɛ: «Nyɩ cen tɩ wul nyɩ tʋɔra a Naaŋmɩn bawr-maalbɛ.» Zɩ̃ kɛ bɛ na tɩ be a sɔr zu cere a, bɛ tɩ sanɩ na. ¹⁵ A bɛ kãw na tɩ nyɛ̃ ʋ sanɩ a, ʋ lɩɛb ɩ pùor zɛw kɔkɔr danɛ nɩ a Naaŋmɩn waar ɩ, ¹⁶ wa lo vɔblɩ muru a Yeezu gbɛɛ ƴãw, puore ʋ yaanɩ. Ɛ cɛ Samaari tẽw nɩr tɩ n’ʋ. ¹⁷ Lɛ n’a a Yeezu pãa tɩ sowri: «A bɛ za pie bɛ nɛ bɛ sanɩ ɛ? A pi-waɩ bɛl na cɛ a, nyɩnɛ n’a bɛ be? ¹⁸ A bɛ kãw za bɛ yel k’ʋʋ lɛb wa danɩ a Naaŋmɩn, a bɛ ɩ a sãan ŋa yõ ɩ?» ¹⁹ Al pùorí, a Yeezu tɩ yel ʋ na: «Ìr cere, a fʋ Naaŋmɩn saw-deb faa fʋ na.» ²⁰ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ tɩ sowr ɩ a Yeezu: «Debor daar a a Naaŋmɩn-Naalʋ na ta?» Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «A Naaŋmɩn-Naalʋ waa kʋ̃ sãá ɩ. ²¹ Bɛ kʋ̃ yel a ʋ ƴãw kɛ: ‹Nyɛ̃ ʋ ka›, bɩɩ: ‹Ʋlɛ n’ɩ ŋan ka lowr ɛ›. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, nyɩ bãwnɩ a, a Naaŋmɩn-Naalʋ be n a nyɩ sɔgɔ. ²² Lɛ n’a ʋ tɩ yel a ʋ po-tuurbɛ: «Bibie waar a na vɩɛ, ɛ̀ nyɩ na bɔbr kɛ nyɩ nyɛ̃ a Nɩsaal Bie daar mʋ̃tɔ̃-been yõ, ɛ kʋ̃ nyɛ̃ ʋ ɛ. ²³ Bɛ na yere na kʋ̀rɛ nyɩ: ‹Nyɩ nyɛ̃ ʋ ka, ʋ be n ka lowr.› Nyɩ taa cere ɩ, nyɩ taa dãwnɛ taa a be ɩ. ²⁴ Mɛ̃ a lɛ saa na mɩ́ nyɩwrɩ yi ka tɩ sãá ka a, lɛ n’a a Nɩsaal Bie mɩ̀ na ŋmɛ̃ a ʋ waa bibir. ²⁵ Ɛ cɛ a fɛr a k’ʋʋ wõ tuo yaga, ɛ́ a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa zawr ʋ bɛr baarɩ. ²⁶ A lɛ a yele na tɩ ɩ a Nowe daar a, lɛ n’a a mɩ̀ na ɩ a Nɩsaal Bie daar. ²⁷ A nɩbɛ tɩ dɩrɛ na ɛ nyúur, a dɛbr tɩ kule nɩ pɔwbɛ, ɛ a pɔwbɛ kule sɩrbɛ, tɩ ta n a ʋlɩ bibir nɛ a Nowe na kpɛ a gbor-kpɛ̃ɛ pʋɔ a; lɛ n’a a kʋ̃ɔ-paalʋ tɩ wa, a nɩbɛ za tu kʋ̃ɔ kpi. ²⁸ A mɩ̀ na cãa na lɛ ŋmɛ̃ mɛ̃ a Lɔtɩ daar a: a nɩbɛ tɩ dɩrɛ na ɛ nyúur, bɛ tɩ daar ɩ bome ɛ kʋɔrɛ bome, bɛ tɩ kʋɔr a ɛ mɩɛr yie; ²⁹ ɛ cɛ a ʋlɩ bibir nɛ za a Lɔtɩ na tɩ yi a Sodɔm tẽw pʋɔ a, Naaŋmɩn ɩ na vũu nɩ cirbi siw a Sodɔm zu mɛ̃ saa a, kʋ́ a nɩbɛ za. ³⁰ A ŋa n’a a mɩ̀ na ŋmɛ̃ a ʋlɩ bibir a Nɩsaal Bie na na wul ʋ tʋɔra a.» ³¹ «A ʋlɩ bibir nɛ a, sob nɛ wa be gàrʋ́ ɛ a ʋ bome be dĩ̀ó a, ʋ ta siw k’ʋʋ tɩ de a ɩ; lɛ mɩ̀ n’a, sob nɛ na be pu-pʋɔ a, ʋ ta lɛb pùor kul yir ɛ. ³² Nyɩ lɛb tɩɛrɩ a Lɔtɩ pɔw yele. ³³ Sob nɛ na cɩrɛ nɩ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ a, na bɔr ʋ na bɛr; ɛ́ sob nɛ wa bɔr a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ bɛr a, ʋ na páw ʋ na. ³⁴ Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a ʋlɩ tɩ̃ɩsɔw nɛ a, nɩbɛ ayi na be n gado-been zu, bɛ wa tɛr been ɛ bɛr been. ³⁵ Pɔwbɛ ayi na lãw na ƴɛrɛ zɔ̃, bɛ wa tɛr been ɛ bɛr been. [ ³⁶ Dɛbr ayi na be n pu-pʋɔ, bɛ wa tɛr been ɛ bɛr been.»] ³⁷ A po-tuurbɛ tɩ de nɩ a ƴɛrʋ sowr ʋ: «Nyɩnɛ n’a a a ŋa za na ɩ, Sore e?» Ʋ tɩ sɔw bɛ na: «A be a bʋ̃-kũu na na be a, be n’a a sidume mɩ̀ na gbone taa.»

¹ A Yeezu tɩ lɔb ɩ zʋkpar ŋa, k’ʋʋ wul a ʋ po-tuurbɛ a na fɛr kɛ́ bɛ puore kʋra lɛ ɛ taa bɛrɛ towtow a. ² Ʋ tɩ yel bɛ na: «Ƴɛr-maalɛ kãw tɩ be n tẽw kãw pʋɔ. Ʋ bɛ tɩ zɔrɛ Naaŋmɩn ɛ, ɛ ʋ mãko bɛ tɩ ka nɩr za ƴãw ɛ. ³ A ʋlɩ tẽw nɛ pʋɔ, pɔw-kʋɔr kãw mɩ̀ tɩ be n be, mɩ́ tɩ wa zɛlɛ ʋ yere nɩ: ‹Maalɩ a ƴɛrʋ wul a ɩ̃ yel-mɩŋa, mãa nɩ a ɩ̃ dɔ̃ sob cara pʋɔ.› ⁴ A ƴɛr-maalɛ tɩ zawr a, a tɩ cɛlɩ. Al pùorí, ʋ wa yel ʋ tʋɔra: ‹Mãa saa bɛ zɔrɛ Naaŋmɩn, ɛ ɩ̃ mãko bɛ ka nɩr za ƴãw a, ⁵ ɛ cɛ a pɔw-kʋɔr ŋa na balɛ mɛ̃ a, ɩ̃ na maal ɩ a ƴɛrʋ wul a ʋ yel-mɩŋa, ʋ ta waar kʋra lɛ wa sɔbr mɛ̃ niwn ɛ!› » ⁶ A Sore tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «Nyɩ maal wõ vla a lɛ a ƴɛr-maal-faa sob ŋa na yel a. ⁷ Ɛ a Naaŋmɩn ʋl kʋ̃ wul a ʋ nɩ-kaa-iri yel-mɩŋa ɩ, bɛl na kone cɔwr ʋ mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw za a? Ʋ na cɛlɩ nɩ a bɛ sõwfʋ ƴãw bɩɩ? ⁸ Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ: ʋ na wul ɩ a bɛ yel-mɩŋa fɔ̃w lɛ. Ɛ cɛ a Nɩsaal Bie wa wa a, ʋ na nɩ̃ɛ na nyɛ̃ a Naaŋmɩn-saw-deb a tẽw zu u?» ⁹ A Yeezu tɩ lɛb a lɔb zʋkpar ŋa caar ɩ nɩbɛ bɛ mɩnɛ kãw na tɩ tɩɛrɛ kɛ bɛ ɩ n nɩ-mɩn a, ɛ bʋɔlɛ a bɛ taabɛ nɩ-faar a: ¹⁰ «Nɩbɛ ayi tɩ do n a Zeruzalɛm Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ kɛ́ bɛ tɩ pùori; a kãw tɩ ɩ n Farizɩ̃ɛ, ɛ kãw ɩ zuru-yar-diere. ¹¹ A Farizɩ̃ɛ tɩ ar ɩ sa-ƴẽwn, ɛ puore a ŋa a ʋ socir pʋɔ: ‹Naaŋmɩn ɩ, ɩ̃ puore fʋ nɩ yaanɩ, ɩ̃ na bɛ ŋmɛ̃ mɛ̃ a nɩbɛ za a ƴãw, na ɩ nyãnyuwr, yel-fa-maalbɛ, nɩ pɩ̃ɔ-yel-bier-maalbɛ a; ɩ̃ mɩ̀ cãa na puore fʋ yaanɩ, ɩ̃ na bɛ ŋmɛ̃ mɛ̃ a zuru-yar-diere ŋa a. ¹² Ɩ̃ mɩ́ tɛr ɩ mʋta-tuo gb’a ayi a kɔsɩɛr-been pʋɔ, ɩ̃ mɩ́ põ nɩ a ɩ̃ bome ziir pie ír zi-been kʋ̀ b.› ¹³ Ɛ cɛ a zuru-yar-diere ʋl tɩ ar a zãá, ɛ́ bɛ tɩ saw na dʋ̃ɔ zu ɛ, ɛ tɩ lɔbr nɩbaal-nuru yere nɩ: ‹Naaŋmɩn ɩ, zɔ ɩ̃ nɩbaalʋ, mãa na ɩ yel-bebe sob a.› ¹⁴ Mãa n’ʋ yere kʋ̀rɛ nyɩ, a zuru-yar-diere ŋa tɩ páw nɩ a vɩɛlʋ lɛb siw kul ɩ a ʋ yir, ɛ bɛr a Farizɩ̃ɛ. Sob nɛ za na zɛwr ʋ tʋɔra a, bɛ na siwr ʋ na, ɛ sob nɛ za na siwre ʋ tʋɔra a, bɛ na zɛw ʋ na.» ¹⁵ Nɩbɛ tɩ tɛr ɩ bɩ-pɩɩlɛ tɛɛ za wa n k’aa Yeezu wa tɔ bɛ. A po-tuurbɛ na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, bɛ tɩ tanɛ bɛ na. ¹⁶ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ ƴãw na bɛ tɛr a bɩ-pɩɩlɛ wa n a ʋ zie, ɛ ʋ yel: «Nyɩ bɛr a bibiir bɛ wa a ɩ̃ zie, nyɩ ta diwr bɛ bɛrɛ ɩ: a bɛlɩ dem na ŋmɛ̃ taa nɩ bɛ a, bɛlɛ so a Naaŋmɩn-Naalʋ. ¹⁷ Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ: nɩr bɛ wa saw de a Naaŋmɩn-Naalʋ mɛ̃ bi-bile a, ʋ kʋ̃ kpɛ a ʋ pʋɔ ɩ.» ¹⁸ Zifʋ mɩnɛ nɩ-kpɛ̃ɛ kãw tɩ sowr ɩ a Yeezu: «Wul-wul-kara a, fʋ̃ʋ na ɩ nɩ-vla a, bʋ̃ʋ n’ʋ a fɛr k’ɩ̃ɩ ɩrɛ tʋ̃ɔ páw a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a?» ¹⁹ A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ bʋɔlɛ mɛ̃ nɩ-vla? Nɩr za bɛ vɩɛl ʋ bɛ ɩ Naaŋmɩn yõ ɩ. ²⁰ Fʋ bãw nɩ a Naaŋmɩn nɛ-ƴãwnɩ: ‹Ta maalɩ pɔw-gaa-yel-bier ɛ; ta kʋ́ nɩr ɛ; ta zu ɛ; ta dɩ dãsɩɛ ziri ɛ; ƴãwnɛ fʋ sãà nɩ fʋ mã.› » ²¹ A nɩ-kpɛ̃ɛ nɛ tɩ sɔw na: «Ɩ̃ tu n a Naaŋmɩn nɛɛ a ŋa za a ɩ̃ pɔ̀lʋ daar za.» ²² A Yeezu na tɩ wõ a a ŋa a, ʋ yel ʋ na: «Bʋ̃-been yõ n’ʋ cãa cɛ fʋ: kʋɔrɩ a fʋ bʋ̃-tɛrɩ za, de a libie põ nan dem, ɛ fʋ na tɛr ɩ na-bome a tẽ-vla pʋɔ, al pùorí, wa tuur mɛ̃.» ²³ A nɩr nɛ na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, pʋ-sãwna tɩ nyɔw ʋ na bɛ dɩ vuo ɩ, ʋ tɩ sɩrɩ na kpɛ naalʋ yaga. ²⁴ A Yeezu na tɩ nyɛ̃ ʋ, ʋ sãw niwn a, ʋ yel a: «Nyɛ̃ a tɛra dem Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ kpɛb na kpɛmɛ a! ²⁵ Sɩza, nyɔ̃wmɛ̃ na na yi mɩsɩn vʋɔ́rɩ́ a, a ɩ n mɔlɛ zuo a tɛra sob na na kpɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ a.» ²⁶ A nɩbɛ na tɩ bɛrɛ wone a, tɩ yel a: «Alɛ wa ŋmɛ̃ a ŋa a, ãa n’ʋ pãa na tʋ̃ɔ nyɛ̃ a faafʋ a?» ²⁷ A Yeezu tɩ sɔw na: «Bom nɛ a nɩsaalbɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ a, Naaŋmɩn mɩ́ tʋ̃ɔ na ɩ.» ²⁸ A lɛ n’a a Pɩɛr tɩ yel: «Nyɛ̃, tɩ bɛr ɩ a tɩ bʋ̃-tɛrɩ za ɛ wa tuur fʋ.» ²⁹ A Yeezu tɩ sɔw bɛ na: «Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, sob nɛ na saw bɛr a ʋ yir, a ʋ pɔw, a ʋ yɛbr, a ʋ nɩbɛ bɩɩ a ʋ bibiir a Naaŋmɩn-Naalʋ ƴãw a, ³⁰ na páw nɩ a a ŋa za ʋ na bɛr a dɔwlɩ, a ƴɛrɛ ŋa, ɛ a pùorí ʋ cãa lɛ páw a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a ƴãw pʋɔ.» ³¹ A Yeezu tɩ tɛr ɩ a nɩ-toni pie nɩ ayi taw yi n bɛ tɛwr zie tɩ yel bɛ: «Nyɩ nyɛ̃, tɩ duor ɩ a Zeruzalɛm. A lɛ za a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ na tɩ dãw sɛb yel a Nɩsaal Bie ƴãw a, na tu na. ³² Bɛ na nyɔw ʋ na ƴãw nɩ-bʋʋr-yoru nuru pʋɔ, bɛ ɩ ʋ la, tʋ ʋ zʋmɛ, ɛ pʋʋrɩ mʋtaar waarɩ ʋ; ³³ bɛ na fɔb ʋ na, ɛ kʋ́ ʋ, ɛ a bibie ata sob ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ.» ³⁴ Ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ bãw a ƴɛrʋ ŋa pɛr ɛ. A ƴɛr-bie a ŋa pɛr tɩ sɔwl ɩ a bɛ zie, bɛ bɛ tɩ bãw ʋlɩ bom nɛ ƴɛrʋ a Yeezu na ƴɛrɛ a ɩ. ³⁵ A Yeezu na tɩ tarɛ a Zeriko tẽw a, zɔ̃w kãw tɩ zɩ̃ n a sɔr nʋɔr zɛlɛ. ³⁶ Ʋ na tɩ wõ nɩ-yaga na cere tɔlɛ a, ʋ sowr a ʋlɩ bom nɛ na n’ʋ a. ³⁷ Bɛ tɩ yel ʋ na kɛ Nazarɛtɩ tẽw Yeezu n’ʋ tɔlɛ. ³⁸ A lɛ n’a ʋ tɩ ŋmɛ cɛl yel: « Daviir bi-dɛb Yeezu u, zɔ ɩ̃ nɩbaalʋ!» ³⁹ A bɛlɩ dem na tɩ cere a nidaa a, tɩ tanɛ ʋ na k’ʋʋ bɛr gɔmɛ̃, ɛ cɛ a zɔ̃w nɩ̃ɛ na lɛ tɩ bãw cɩɩrɛ kpɛ̃w za: «Daviir bi-dɛb ɩ, zɔ ɩ̃ nɩbaalʋ!» ⁴⁰ A Yeezu tɩ tɛw na ar ɛ yel kɛ́ bɛ tɛr ʋ wa n. Ʋ na wa ta a, a Yeezu sowr ʋ na: ⁴¹ «Bʋ̃ʋ n’ʋ fʋ bɔbr k’ɩ̃ɩ ɩ kʋ̀ b?» Ʋ tɩ sɔw na: «Sore e, ɩ ɩ̃ lɛb nyɛrɛ!» ⁴² A Yeezu tɩ yel ʋ na: «Lɛb nyɛrɛ, a fʋ Naaŋmɩn saw-deb faa fʋ na.» ⁴³ A pɛr nɛ pʋɔ, ʋ tɩ lɛb a nyɛrɛ ɛ tuur a Yeezu, danɛ nɩ a Naaŋmɩn. A zu-sɛbla za na tɩ nyɛ̃ a a ŋa a, bɛ mɩ̀ tɩ danɛ nɩ a Naaŋmɩn.

¹ A Yeezu tɩ kpɛ na tɔlɛ a Zeriko tẽw pʋɔ. ² Dɛb kãw tɩ be n be, a yúor dɩ kɛ Zase. Ʋ tɩ ɩ n zuru-yar-dierbɛ nɩ-kpɛ̃ɛ, ɛ tɩ kpɛ naalʋ. ³ Ʋ tɩ bɔbr a k’ʋʋ nyɛ̃ ãa n’ɩ a Yeezu, ɛ́ bɛ tɩ tʋɔr ɛ, a zu-sɛbla na bɛ tɩ dɩ vuo, ɛ ʋ ɩ nɩ-ŋmãa a. ⁴ Lɛ so ʋ tɩ zɔ tɔl nidaa tɩ do brale-kãkã-tɩɛ zu, k’ʋʋ tʋ̃ɔ nyɛ̃ a Yeezu na na tɔl a be a. ⁵ A Yeezu na wa ta a be a, ʋ dʋ̃ɔ nɩ zu uori kaa ɛ yel ʋ: «Zase e, siw fɔ̃w, a fɛr a k’ɩ̃ɩ gã a fʋ yir a dɩ̃a.» ⁶ A Zase tɩ siw nɩ fɔ̃w lɛ, ɛ de a Yeezu sãanʋ nɩ nʋ̃ɔ̀. ⁷ A nɩbɛ na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, bɛ tɩ zɛbr ɩ bɛ za yere nɩ: «Yel-bier-maalɛ yir a ʋ cen.» ⁸ Ɛ cɛ a Zase tɩ ar ɩ a Sore niŋé ɛ yel ʋ: «Sore e, nyɛ̃, ɩ̃ na de nɩ a ɩ̃ bʋ̃-tɛrɩ põ-zɛ̃-taa zie kʋ̀ nan dem, ɛ mãa wa dãw sãw nɩr a, ɩ̃ na lɛb a maal ʋ gb’a anaar dɔwlɩ.» ⁹ Lɛ n’a a Yeezu tɩ yel a ʋ ƴãw: «A dɩ̃a a, a faafʋ wa n a yir ŋa ƴãw, a sob ŋa mɩ̀ na ɩ Abraham bie a ƴãw. ¹⁰ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Nɩsaal Bie wa na k’ʋʋ wa bɔ, ɛ́ faa a bɛl na tɩ bɔr a.» ¹¹ A nɩbɛ na tɩ bɛrɛ wone a ƴɛr-bie a ŋa a, a Yeezu tɩ lɔb ɩ zʋkpar ƴãw pʋɔ, ʋ na tɩ pɩɛlɛ a Zeruzalɛm, ɛ a nɩbɛ tɩ manɛ kɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ na sãá nɩ a pɛr nɛ pʋɔ a. ¹² Ʋ tɩ yel a: «Nãà yir nɩr kãw tɩ cen nɩ tẽ-zãana, k’aa na-kpɛ̃ɛ tɩ kʋ̀ ʋ a naalʋ ʋ lɛb wa n a ʋ tẽw pʋɔ. ¹³ Ʋ na tɩ yire a, ʋ bʋɔl ɩ nɩbɛ pie a ʋ tõ-tõ-biir pʋɔ, wa põ bɛ salmɛ̃-libi-be-ƴẽni ɛ yel bɛ: ‹Nyɩ yɛ̀rɛ nɩ ɛ gu a ɩ̃ lɛ-waa daar.› ¹⁴ Ɛ cɛ a ʋ tẽw dem bɛ tɩ nɔnɛ ʋ ɛ, ɛ tɩ tõ nɩbɛ a ʋ pùorí kɛ́ bɛ tɩ yel a na-kpɛ̃ɛ: ‹Tɩ bɛ bɔbr k’ʋʋ dɩrɛ naalʋ a tɩ zu ɛ.› ¹⁵ Ɛ cɛ, ʋ na wa de a naalʋ baarɩ lɛb wa a, ʋ ƴãw na bɛ bʋɔlɩ a tõ-tõ-biir bɛl ʋ na tɩ põ a libie a, k’ʋʋ wa bãw a lɛ ŋa za na páw a. ¹⁶ A dãw niwn-sob tɩ taw na ta yel: ‹Zu-sob i, a libir ʋl fʋ na kʋ̀ m a, ɩ̃ páw nɩ nɩ salmɛ̃-libie pie.› ¹⁷ A nãà tɩ yel ʋ na: ‹A vɩɛl a, tõ-tõ-bi-vla nɛ b! Fʋ na tu yel-cãpile pùor vla a, dɩ naalʋ ten pie zu.› ¹⁸ A ayi sob tɩ wa na wa yel: ‹Zu-sob i, a libir ʋl fʋ na kʋ̀ m a, ɩ̃ páw nɩ nɩ salmɛ̃-libie anũu.› ¹⁹ A nãà mɩ̀ tɩ yel ɩ a ayi sob ŋa mɛ̃ a dãw-niwn sob a: ‹So ten anũu.› ²⁰ A kãw tɩ wa na wa yel: ‹Zu-sob i, nyɛ̃ a fʋ libir, ɩ̃ tɩ ’lẽ nɩ nɩ pɛn bin. ²¹ Ɩ̃ tɩ zɔrɛ fʋ na, a fʋ yele na kpɛmɛ a ƴãw: fʋ mɩ́ de nɩ bom fʋ na bɛ bin a, ɛ́ cɛ̀ ci be fʋ na bɛ bʋ̀r a.› ²² A nãà tɩ yel ʋ na: ‹Tõ-tõ-bi-faa ŋa, fʋ lɛb a ŋmɛlɩ ƴɛr nyɔw fʋ tʋɔra. Fʋ tɩ bãwnɩ a na a ɩ̃ yele na kpɛmɛ a, ɩ̃ mɩ́ de bom ɩ̃ na bɛ bin a, ɛ́ cɛ̀ ci be ɩ̃ na bɛ bʋ̀r a, ²³ ɛ bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ bɛ ƴãw a ɩ̃ libir ban pʋɔ? Ɩ̃ na tɩ lɛb wa a, ɩ̃ nãa de ʋ na lãw nɩ dɔwlɛ.› ²⁴ Al pùorí, ʋ tɩ yel ɩ a nɩbɛ na tɩ be a be a: ‹Nyɩ faa a ʋ salmɛ̃-libir kʋ̀ a sob nɛ na tɛr a pie a.› ²⁵ Bɛ tɩ yel ʋ na: ‹Zu-sob i, ʋ tɛr ɩ pie wɛ!› ²⁶ A nãà tɩ sɔw na: ‹Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ: a sob nɛ na tɛr a a, bɛ na kʋ̀ ʋ na dɔwlɩ, ɛ a sob nɛ na bɛ tɛr a a, bɛ na faa nɩ a blã al ʋ na tɛr a. ²⁷ Ɛ a ɩ̃ dɔ̃ dem bɛl a, a nɩbɛ bɛl na bɛ tɩ bɔbr k’ɩ̃ɩ dɩ naalʋ a bɛ zu a, nyɩ nyɔw bɛ wa n a ɩ̃ niŋé ka wa ŋmaarɩ bɛ kɔkɛɛ.› » ²⁸ A Yeezu na wa ƴɛr a ŋa baar a, ʋ tɔl a de a zu-sɛbla niwn duor a Zeruzalɛm. ²⁹ Ʋ na tɩ tarɛ a Bɛtɩfaze nɩ a Betani a, pɩɛlɩ a tãw ʋl bɛ na bʋɔlɛ a Olivʋ-tɩɩr tãw a, ʋ tõ n a ʋ po-tuurbɛ ayi ³⁰ ɛ yel bɛ: «Nyɩ cen a tẽw ŋa na be a nyɩ nidaa a pʋɔ. Nyɩmɛ wa tɩ kpɩɛr a tẽw pʋɔ a, nyɩ na nyɛ̃ nɩ bõw bile na ’lẽ a, nɩr za bɛ zɔm ʋ sɛr ɛ, nyɩ cɛr ʋ wa n. ³¹ Ɛ́ nɩr wa sowre nyɩ: ‹Bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ cɛrɛ a bõw bile a?› Nyɩɩm sɔw: ‹A Sore tɛr ɩ ʋ yel-ɩra.› » ³² A nɩbɛ ayi bɛl bɛ na tɩ tõ a, tɩ cen na tɩ nyɛ̃ a ɩ mɛ̃ a lɛ a Yeezu na tɩ yel kʋ̀ bɛ a. ³³ Bɛ na tɩ cɛrɛ a bõw bile a, a bõw bile dem tɩ sowri bɛ na: «Bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ cɛrɛ a bõw bile ŋa?» ³⁴ Bɛ tɩ sɔw na: «A Sore tɛr ɩ ʋ yel-ɩra.» ³⁵ Bɛ tɩ kpa n a bõw bile wa n a Yeezu zie, wa de a bɛ kparɩ yɛ́r pàw ʋ, ɛ ƴãw a Yeezu do zɔm. ³⁶ A Yeezu tɩ zɔm ɩ a bõw bile cere nɩ, ɛ a nɩbɛ de niwn yɛ́rɛ a bɛ kparɩ pàwr a sɔr. ³⁷ A Yeezu tɩ cɛ nɩ blã na siw a Olivʋ-tɩɩr tãw, ɛ́ bɛ wa bere a ʋ po-tuurbɛ za nɩ bɛ pɛr, cɩlɛ cɛ n a Naaŋmɩn danʋ, a nɔ-ɓãa-yele ʋ na tɩ maalɩ bɛ nyɛ̃ a ƴãw. ³⁸ Bɛ tɩ yere na: «A Naaŋmɩn, ʋ maalɩ a nãà na waar a Sore yúor ƴãw a! Ƴã-ɓaarʋ, a be a salom zu, bɛ cɛ a Naaŋmɩn danʋ a saa zu za!» ³⁹ Farizɩ̃ɛ bɛ mɩnɛ kãw na tɩ be a zu-sɛbla pʋɔ a, tɩ yel ɩ a Yeezu: «Wul-wul-kara a, kpãa a fʋ po-tuurbɛ!» ⁴⁰ A Yeezu tɩ sɔw na: «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, bɛlɛ wa ɩ gbili a, a kʋsɛbɛ na caarɛ na.» ⁴¹ A Yeezu na tɩ pɩɛlɩ a Zeruzalɛm nyɛ̃ a tẽw a, ʋ kõ n a ʋ ƴãw. ⁴² Ʋ tɩ yere na: «A fʋ̃ʋ mɩ̀ a, fʋ̃ʋ tɩ ɩ mɛ̃ fʋ bãw nɩ a dɩ̃a bibir a lɛ fʋ na na ɩ páw a ƴã-ɓaarʋ a! Ɛ cɛ we! A yel ŋa sɔwl ɩ a fʋ zie, fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ nyɛ̃ ʋ ɛ. ⁴³ Sɩza, bibie na vɩɛ nɩ a fʋ zu, a fʋ dɔ̃ dem na mɛ dacin viiri koli fʋ, bɛ na ŋmãa na jil fʋ ɛ gbʋ́nɛ́ fʋ a lõbowe za. ⁴⁴ Bɛ na ŋmɛr fʋ na bɛr ɛ kʋ́ a fʋ nɩbɛ, ɛ́ bɛ kʋ̃ bɛr kʋsɩɛr ʋ cãa dɔwlɩ kʋsɩɛr zu ɛ, fʋ na bɛ saw bãw a daar ʋl a Naaŋmɩn na wa k’ʋʋ wa faa fʋ a ƴãw.» ⁴⁵ Al pùorí, a Yeezu tɩ kpɛ n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ tɩ diw a yɛ-yɛrbɛ. ⁴⁶ Ʋ tɩ yere na kʋ̀rɛ bɛ: «Bɛ sɛb a yel: ‹A ɩ̃ yir na ɩ n puoru yir›, ɛ́ nyɩɩm wa de ʋ ɩ nyãnyuwr sɔwlʋ zie.» ⁴⁷ Bibir za, a Yeezu mɩ́ tɩ be n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ kanɛ nɩ a nɩbɛ. A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ, nɩ a Zifʋ nɩbɛ nɩ-kore, tɩ bɔbr ɩ a ʋ kʋ́b; ⁴⁸ ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ bãw lɛ bɛ na na ɩ a ɩ; bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a nɩbɛ za tɩ sɛr a kpa a ʋ ƴɛrʋ bɛr-wob ƴãw.

¹ Bibir kãw, a Yeezu tɩ be n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ kanɛ nɩ a nɩbɛ ɛ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀. Bɛ wa bere na a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ, nɩ a Zifʋ nɩbɛ nɩ-kore, wa ta a be, ² sowr ʋ: «Nyɩnɛ n’a fʋ páw a sɔr ɩrɛ a a ŋa? Ɛ ãa n’ʋ kʋ̀ fʋ a sɔr ŋa? Yel tɩ nyɛ̃.» ³ A Yeezu tɩ sɔw bɛ na: «Ɩ̃ mɩ̀ na sowri nyɩ nɩ sowr-been. Nyɩ yel ɩ̃ nyɛ̃: ⁴ a suob a Zã na tɩ tɩrɛ a, Naaŋmɩn zie n’a ʋ yi bɩɩ nɩsaalbɛ zie n’a?» ⁵ Bɛ tɩ ƴɛr a sɔw taa yel a ŋa: «Tɩmɛ wa yel kɛ: ‹Naaŋmɩn zie n’a›, ʋ na sowri tɩ na: ‹Bʋ̃ʋ so nyɩ bɛ saw de a Zã yele?› ⁶ Ɛ tɩmɛ wa yel: ‹Nɩsaalbɛ zie n’a›, a nɩbɛ na lɔb ɩ tɩ nɩ kʋsɛbɛ kʋ́, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ tɩ bãwnɩ a na k’aa Zã ɩ n Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ.» ⁷ Lɛ n’a bɛ tɩ sɔw: «Tɩ bɛ bãw a Zã suob yi-waa zie ɩ.» ⁸ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «A mãa mɩ̀ a, ɩ̃ kʋ̃ yel kʋ̀ nyɩ be ɩ̃ na páw a sɔr ɩrɛ a a ŋa a ɩ.» ⁹ Al pùorí, a Yeezu tɩ lɔb ɩ zʋkpar ŋa kʋ̀ a zu-sɛbla: «Nɩr kãw tɩ ƴãw nɩ puo sɛl divɛ̃-tɩɩr. Ʋ tɩ de ʋ na kʋ̀ nɩbɛ kɛ́ bɛ kaarɛ, ɛ́ bɛ wa lãw a wɔmɛ, ɛ ʋ yi yɔb na tɩ kɔwrɩ. ¹⁰ A wɔmɛ deb daar na wa ta a, ʋ tõ n a ʋ tõ-tõ-bie kãw k’ʋʋ cen a po-kaarbɛ tɩ põ a tɩɩr wɔmɛ ír a ʋ dem tɩr. Ɛ cɛ a po-kaarbɛ tɩ nyɔw nɩ a tõ-tõ-bie pɔb ɛ bɛr ʋ, ʋ lɛb kul nũ-zawl. ¹¹ A púo sob tɩ lɛb a tõ tõ-tõ-bie ƴẽn sob, bɛ mɩ̀ lɛ tɩ nyɔw pɔb, ɛ tʋ tʋ bɛr ʋ kul nũ-zawl. ¹² A púo sob tɩ lɛb a tõ a ata sob, ʋ cen bɛ tɩ nyɔw ʋ pɔb ƴãw bàalʋ ɛ diw ʋ bɛr. ¹³ A lɛ n’a a púo sob tɩ yel ʋ tʋɔra: ‹Ɩ̃ pãa lɛ ɩ ŋmɩn? Ɩ̃ na tõ n a ɩ̃ bi-nɔna za, a mɩnɛ kãw, bɛ na tɩ tɛr ɩ ƴãwfʋ a ʋ zie!› ¹⁴ Ɛ cɛ a po-kaarbɛ na tɩ nyɛ̃ a bie ʋ waar a, bɛ tɩ yel a kʋ̀ taa: ‹Nyɛ̃ a gbã-dɩrɛ! Nyɩ wa tɩ kʋ́ ʋ ɛ so a gbã-dɩ-bome!› ¹⁵ Bɛ tɩ nyɔw nɩ a bie, a divɛ̃-tɩɩr puo pʋɔ be, lɔb bɛr yẽw ɛ kʋ́.» «A na ɩ a ŋa a, a púo sob na ɩ bɛ nɩ ŋmɩn? ¹⁶ Ʋ na wa na wa kʋ́ a po-kaarbɛ bɛ ŋa ɛ de a púo kʋ̀ nɩ-yoru.» A zu-sɛbla na wa wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, bɛ yel a: «Al bɛ ɩrɛ ɩ!» ¹⁷ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ jɩr bɛ nɩ gbẽgbẽ ɛ sowri bɛ: «Alɛ wa ɩ a ŋa a, a Sɛb-sõw ƴɛr-bir ŋa pɛr ɩ bo: ‹A kʋsɩɛr ʋl a yir-mɩɛrbɛ na ír lɔb bɛr a, lɩɛb ɩ a yir pɛr kʋsɩɛr?› ¹⁸ Nɩr za wa lo ŋmɛ a kʋsɩɛr ŋa a, a sob na kar a, ɛ nɩr za zu a kʋsɩɛr ŋa nãa lore a, ʋ na nɛ nɩ a sob ŋmɛr.» ¹⁹ A Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ tɩ bɔbr ɩ a Yeezu nyɔwfʋ a pɛr nɛ pʋɔ, ɛ cɛ bɛ tɩ zɔ n a nɩbɛ dɛ̃bɩ̃ɛ; bɛ tɩ bãwnɩ a na bɛlɛ na nɛ bɛ ʋ lɔb a zʋkpar jɩɛr ɩ a. ²⁰ A lɛ n’a bɛ tɩ tĩ piwre a Yeezu. Bɛ tɩ tõ n nɩbɛ a ʋ zie, nɩbɛ na bɛlɩ ɩ nɩ-vɩɛlɩ a, kɛ́ bɛ tɩ piwri nyɔw ʋ a ʋ ƴɛrʋ pʋɔ. Bɛ tɩ bɔbr kɛ bɛ ɩ a lɛ nyɔw ʋ ƴãw a na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ nuru pʋɔ. ²¹ Bɛ tɩ sowr ɩ sowru ŋa a Yeezu: «Wul-wul-kara a, tɩ bãwnɩ a na, a fʋ ƴɛrʋ nɩ a fʋ wulu tu n sɔr, fʋ bɛ jɩrɛ nɩr niwn kpɩɛr a sob ɛ, fʋ wule nɩ a nɩbɛ a Naaŋmɩn sɔr nɩ yel-mɩŋa. ²² Yel tɩ nyɛ̃: sɔr be n be kɛ́ tɩ yarɛ a zuru-yar kʋ̀rɛ a Sezaar bɩɩ sɔr bɛ ka be?» ²³ A Yeezu na tɩ bãwnɩ a bɛ yã-faa a, ʋ yel bɛ na: ²⁴ «Nyɩ wul mɛ̃ libir ɩ̃ nyɛ̃. Ãa niwn nɩ ãa sɛbrʋ n’ɩ a a ŋa na wi a libir zu a?» Bɛ tɩ sɔw na: «Sezaar dem a.» ²⁵ A Yeezu yel bɛ: «Ɛ lɛ̀ɛ, nyɩ kʋ̀ a Sezaar a alɩ bome nɛ ʋ na so a, ɛ kʋ̀ a Naaŋmɩn alɩ bome nɛ a Naaŋmɩn na so a.» ²⁶ Bɛ bɛ tɩ tʋ̃ɔ nyɔw ʋ a ʋ ƴɛrʋ pʋɔ a nɩbɛ niŋé ɩ. A sɔwfʋ ŋa nɩ̃ɛ na tɩ ɓãa bɛ nʋɔr bɛ ɩ gbili. ²⁷ Sadiseyɛ̃ bɛ mɩnɛ kãw tɩ wa na wa páw a Yeezu. Bɛlɛ nɛ bɛ mɩ́ yel kɛ kũu-pʋɔ-lɛ-yib bɛ be ɩ. Bɛ tɩ sowr ʋ nɩ a sowru ŋa: ²⁸ «Wul-wul-kara a, a Mõyiir sɛb ɩ nɔ-ƴãwna ŋa kʋ̀ tɩ: ‹Ɛ́ nɩr wa tɛr yɛb ʋ kul pɔw bɛ dɔw bie ɛ kpi a, ɛ ʋ̃ʋ kul a ʋ yɛb pɔw-kʋɔr dɔw kʋ̀ ʋ.› ²⁹ Lɛ n’a yɛbr ayopõi kãw tɩ be be: a dãw-niwn sob kul pɔw bɛ dɔw ɛ, ɛ kpi; ³⁰ a ayi sob kul a pɔw-kʋɔr, ³¹ a pùorí, a ata sob mɩ̀ kul a pɔw-kʋɔr. A bɛ za ayopõi tɩ tɔ. Bɛ tɩ kpi na ɛ bɛ dɔw ɛ. ³² Tɛr lɛɛɛ a pɔw mɩ̀ pãa wa bɩɛrɩ kpi. ³³ A na ɩ a ŋa a, a kũu-pʋɔ-lɛ-yib daar a, a pɔw ŋa na ɩ n ãa pɔw, bɛ za ayopõi na kul ʋ lɩɛrɩ taa a?» ³⁴ A Yeezu tɩ yel bɛ na: «A tẽw zu ka nɩbɛ nɛ bɛ kule taa. ³⁵ Ɛ cɛ a bɛlɩ dem a Naaŋmɩn na nyɛ̃ bɛ sɛwnɩ a nɩdaar zie a, nɩ a kũu-pʋɔ-lɛ-yib a, bɛl bɛ kule taa ɩ, ³⁶ bɛ kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ kpi ɛ: bɛ ŋmɛ̃ na mɛ̃ malkɩ mɩnɛ a, bɛ ɩ n Naaŋmɩn bibiir, bɛ na lɛb yi a kũu pʋɔ a ƴãw. ³⁷ Ɛ a kũu-pʋɔ-lɛ-yib yele ƴãw a, a Mõyiir mɩŋa wul a a sãá a tuw ʋ na tɩ nyɛ̃ ʋ dɩrɛ a pɛr, a lɛ ʋ na tɩ bʋɔlɩ a Sore kɛ: ‹ Abraham Naaŋmɩn, Ɩzaakɩ Naaŋmɩn, nɩ Zakɔb Naaŋmɩn a.› ³⁸ Nɩ-kũuni Naaŋmɩn bɛ n’ʋ ɛ, nɩ-vʋʋrɩ Naaŋmɩn n’ʋ. Ʋl ƴãw n’a bɛ za vʋʋrɛ.» ³⁹ A Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛ mɩnɛ tɩ de nɩ a ƴɛrʋ yel: «Wul-wul-kara a, fʋ ƴɛr ɩ vla!» ⁴⁰ Bɛ bɛ tɩ cãa saw sowre ʋ bom kãw za ɩ. ⁴¹ A lɛ n’a a Yeezu tɩ yel bɛ: «Ŋmɩŋmɩn n’a bɛ na tʋ̃ɔ yel kɛ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra ɩ n a Daviir bʋ̃-dɔwra? ⁴² A Daviir tɔr za yel ɩ a ŋa a Sɛb-sõw yielu sɛbɛ pʋɔ: ‹A Sore Naaŋmɩn yel ɩ a ɩ̃ Sore: zɩ̃ a ɩ̃ dʋrʋ lowr ⁴³ ɛ gu ɩ̃ wa tɩ fɛr a fʋ dɔ̃ dem ƴãw a fʋ pile, bɛ lɩɛbɩ a fʋ gbɛɛ dɔwlʋ zie.› ⁴⁴ A Daviir bʋɔlɛ ʋ nɩ ʋ Sore, ŋmɩŋmɩn n’a ʋ na ɩ a Daviir bʋ̃-dɔwra?» ⁴⁵ A zu-sɛbla za tɩ bɛrɛ na wone a Yeezu ƴɛrʋ. Ʋ tɩ yel ɩ a ʋ po-tuurbɛ a zu-sɛbla niŋé: ⁴⁶ «Nyɩ gu nyɩ tʋɔra a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ ƴãw: bɛ mɩ́ bɔbr a kɛ bɛ su kpar-wowr cɔlɛ gʋɔr ɩ, ɛ nɔnɛ kɛ a nɩbɛ puore bɛ a nɩ-yaga tuor-taa ziir, ɛ nɔnɛ a niŋé da-kɔwr a puoru-dìrú nɩ a cuwr dɩb ziir. ⁴⁷ Bɛ dɩrɛ nɩ a pɔw-kɔbɛ lɔbr, ɛ mɩ́ bɛlɩ puore puor-wowr. A bɛ dɔwrʋ na zuo nɩ a nɩbɛ za dem.»

¹ A Yeezu tɩ zɛw nɩ zu nyɛ̃ a nɩbɛ na ƴãwnɛ a bɛ de-kʋb bome a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ libie daga pʋɔ a. Tɛra dem tɩ nɛ bɛ. ² Ʋ mɩ̀ tɩ nyɛ̃ nɩ pɔw-kʋɔr nãw sob kãw ʋ lɔb wɛr-bi-ɓɛlɛ ayi ƴãw. ³ A Yeezu tɩ yel a: «Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a pɔw-kʋɔr nãw sob ŋa tɩr a zuo a ŋmãa bɛ ŋa za. ⁴ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a bɛ ŋa za a, a bɛ libi-dɔwlɛ pʋɔ n’a bɛ ír tɩr. Ɛ cɛ a ʋl a, a ʋ nãw pʋɔ a, a al za ʋ na tɛr nãá faa nɩ ʋ tʋɔra a, alɛ n’a ʋ de tɩr.» ⁵ Nɩbɛ bɛ mɩnɛ tɩ ƴɛrɛ nɩ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ vɩɛlʋ ƴɛrʋ, a kʋsɛ-vɩɛlɩ nɩ a Naaŋmɩn barka puoru bome na tɩ ɩ ʋ vɩɛl a. A Yeezu tɩ yel bɛ na: ⁶ «A a ŋa nyɩ na jɩrɛ a, bibir na vɩɛ na kʋsɛ-ŋmale kʋ̃ cãa dɔwlɩ kʋsɩɛr zu ɛ, bɛ na ŋmɛr ɩ a za bɛr.» ⁷ Bɛ tɩ sowr ʋ na: «Wul-wul-kara a, debor daar a, a yele a ŋa na ta? Ɛ a bãwfʋ n’ɩ buor na na wul kɛ a ta na a?» ⁸ A Yeezu tɩ sɔw na: «Nyɩ gu vla bɛ taa wa tule nyɩ ɛ. Nɩ-yaga na wa na yel kɛ a mãa yúor ƴãw n’a, wa yere: ‹Mãa n’ɩ a Kɩrɩta›, nɩ kɛ: ‹A daar ta na.› Nyɩ taa tuur bɛ ɩ. ⁹ Nyɩmɛ wa wone bɛ ƴɛrɛ zɛbr nɩ dam-taa ƴɛrʋ a, nyɩ ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, a fɛr a kɛ a a ŋa za ta baarɩ, ɛ a cãa kʋ̃ ɩ a baarʋ n’a pɛtɛlʋ lɛ ɩ.» ¹⁰ A Yeezu tɩ yel a ƴãw pʋɔ: «Tẽw nɩ tẽw na mɩ́ ìr a taw tuori taa, ɛ nãà nɩ nãà taw tuori taa. ¹¹ A tẽsɔw kɔbr na damnɛ nɩ yaga. Baal-faar nɩ kɔ̃ na be n a ziir a mɩnɛ. Nyɩ na nyɛ̃ nɩ pʋl-vʋ̃ɔ yele nɩ nɔ-ɓãa-yele na yi a salom zu a. ¹² Ɛ cɛ bɛ na dãw na nyɔw nyɩ, dɔwrɩ nyɩ, ɛ́ a a ŋa za bãw ta. Bɛ na nyɔw nyɩ na kʋ̀ a Zifʋ mɩnɛ puoru-diru nɩ-bɛrɛ. Bɛ na ƴãw nyɩ nɩ gaso pʋɔ, bɛ na tɛr nyɩ na cen nɩ ƴɛrʋ zie, na-mɩnɛ nɩ a na-kpɛ̃ɛ lɩɛrbɛ niŋé a ɩ̃ yúor ƴãw: ¹³ a na ɩ na nyɩ dɩ a ɩ̃ dãsɩɛ. ¹⁴ Nyɩ ta dɩ tuo cɔbrɛ a lɛ nyɩ na na ƴɛr faa nyɩ tʋɔra a ɩ. ¹⁵ Mãa mɩŋa na ƴãw nɩ ƴɛrʋ a nyɩ nʋ́ɔrɩ́, ɛ kʋ̀ nyɩ yã-bãwfʋ na na ɩ a nyɩ dɔ̃ dem ƴɛrʋ bɔr a. ¹⁶ A nyɩ sãà nɩ a nyɩ mã tɛɛ za na nyɔw nyɩ na, a nyɩ yɛbr, a nyɩ yir dem, nɩ a nyɩ barɩ, ɛ́ bɛ na ƴãw na bɛ kʋ́ nɩ-yaga a nyɩ pʋɔ. ¹⁷ Nɩbɛ za na hɩ̃ɛn nyɩ nɩ a ɩ̃ yúor ƴãw. ¹⁸ Ɛ cɛ a nyɩ zukɔbr been bɛ bɔrɛ ɩ. ¹⁹ A nyɩ kanyir dɩb pʋɔ n’a nyɩ na páw a nyɔ-vʋʋrʋ.» ²⁰ «Nyɩmɛ wa nyɛ̃ sojarɩ bɛ jil koli a Zeruzalɛm tẽw a, nyɩ̃ɩm bãwnɩ a a lɛn daar kɛ a ʋ ŋmɛr-bɛrʋ ta na. ²¹ A lɛn daar, bɛlɩ dem nãà wa be Zude tẽw a, bɛ zɔrɛ duor tan pʋɔ; bɛlɩ dem nãà wa be a tẽw pʋɔ a, bɛ yi zaa; bɛlɩ dem nãà wa be wɛrʋ pʋɔ a, bɛ ta lɛb kule a tẽw pʋɔ ɩ. ²² A alɩ bibie nɛ, a Naaŋmɩn na ɩ na kpɩɛrʋ páw a ʋ nɩ-bʋʋrɛ. Lɛ n’a a yele al za na sɛb a, na tu. ²³ Baw-bio dem n’ɩ a pɔwbɛ bɛl na na ɩ pɔw-pee bɩɩ ƴɛnɛ bibiir a bibie a ŋa pʋɔ a; wahala kpɛ̃ɛ na sɩrɩ na lo a tẽw pʋɔ, ɛ a Naaŋmɩn suur ìr a nɩ-bʋʋrɛ bɛ ŋa ƴãw. ²⁴ A bɛ dɔ̃ dem na kʋ́ n bɛ mɩnɛ nɩ zɛbr-sɔ-bɛrɛ, ɛ́ nyɔw a bɛ ŋmaarɛ cen nɩ a nɩ-bʋʋr-yoru za sɔgɔ. A tɩbɛ dem na ŋmɛr ɩ a Zeruzalɛm bɛr cʋmcʋm, ɛ́ gu a tɩbɛ dem naalʋ tɩ baarɩ.» ²⁵ «Bãwfʋ na sãá nɩ a mʋ̃tɔ̃w pʋɔ, a cuw nɩ a ŋmar-bie pʋɔ. Ɛ a tẽw zu ka dɛ̃bɩ̃-kpɛ̃ɛ na nyɔw nɩ a nɩ-bʋʋrɛ za, a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ damnʋ nɩ a kʋ̃ɔ-mie gɔmɛ̃ na ƴãw bɛ nɩ pʋl-vʋ̃ɔ. ²⁶ A kpɩɛrʋ na na páw a tẽ-daa za a dɛ̃bɩ̃ɛ na gbĩni nɩ a nɩbɛ, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a salom zu bʋ̃-iri na dam ɩ a za. ²⁷ Lɛ na bɛ na nyɛ̃ a Nɩsaal Bie ʋ be zũzuwr pʋɔ waar, tɛr kpɛnʋ nɩ yúor-vɩɛlʋ-danʋ. ²⁸ A yele a ŋa wa tĩ ɩrɛ a, nyɩɩm dʋɔ zuru, a nyɩ faafʋ pɩɛlɛ na.» ²⁹ A Yeezu tɩ lɔb ɩ zʋkpar ŋa kʋ̀ bɛ: «Nyɩ nyɛ̃ a kãkã-tɩɛ nɩ a tɩrʋ za a; ³⁰ alɛ wa tɔ̃mnɛ va-paalɛ nɩ wuli paalɛ a, nyɩ mɩ́ bãwnɩ a na, ɛ nɩr bɛ yel kʋ̀ nyɩ ɛ, kɛ a nyĩi daar tarɛ na; ³¹ lɛ mɩ̀ n’a, nyɩmɛ wa nyɛ̃ a a ŋa za a ɩrɛ a, nyɩ bãw kɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ pɩɛl a. ³² Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ, a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa kʋ̃ kpi baar ɛ, ɛ a a ŋa za ta. ³³ A tẽsɔw nɩ a salom na tɔl a, ɛ cɛ a ɩ̃ ƴɛrʋ bɛ be za na tɔl ɛ.» ³⁴ «Nyɩ gùre nyɩ tʋɔra vla, ta saw a faalʋ, a dãa-kuolu nɩ a tẽw ŋa zu nyɔ-vʋʋrʋ bʋ̃-bɔbrɩ wa dĩ a nyɩ socie tɛr ɛ, nyɩ ta saw a bibir ŋa wa ur vɩɛ a nyɩ zu ɛ. ³⁵ Ʋ na sɩrɩ na lo pàw a tẽ-daa nɩbɛ za mɛ̃ mɩ̃ɛ a. ³⁶ Nyɩ bɛr gʋ̃ɔ ɛ puore kʋra lɛ: lɛ n’a bɛ na nyɛ̃, nyɩ bɛ sɛwnɩ a yel-tuor a ŋa za na waar a ɩ, ɛ nyɛ̃ nyɩ sɛwnɩ sa-ƴẽwn arʋ a Nɩsaal Bie niŋé.» ³⁷ A mʋ̃tɔ̃w, a Yeezu mɩ́ tɩ be n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ kanɛ nɩ a nɩbɛ; ɛ a zie wa sɔb a, ʋ̃ʋ cen a tãw ʋl zu bɛ na bʋɔlɛ kɛ Olivʋ-tɩɩr tãw a, tɩ gã. ³⁸ Ɛ a zie wa vɩɛrɛ a, a nɩbɛ za mɩ́ wa n a ʋ zie a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, kɛ́ bɛ wa bɛr wõ a ʋ ƴɛrʋ.

¹ A dipɛ̃ na bɛ ƴãw dãbɩl a cuw, bɛ na bʋɔlɛ kɛ a Zifʋ mɩnɛ Tɔlʋ cuw a, tɩ pɩɛlɛ na. ² A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ bɔbr ɩ a lɛ bɛ na na ɩ kʋ́ a Yeezu a. Ɛ cɛ bɛ tɩ zɔrɛ nɩ a nɩbɛ dɛ̃bɩ̃ɛ. ³ Lɛ n’a a Sɩtaana tɩ kpɛ a Zuda bɛ na bʋɔlɛ Ɩsɩkarɩɔtɩ a pʋɔ. Ʋ tɩ ɩ n a Yeezu nɩ-toni pie nɩ ayi ƴẽn sob. ⁴ Ʋ tɩ cen na tɩ wõ taa nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ gurbɛ nɩ-bɛrɛ, a lɛ ʋ na na ɩ mɩl a Yeezu nyɔw kʋ̀ bɛ a. ⁵ Nʋ̃ɔ̀ tɩ kpɛ n a nɩbɛ bɛ ŋa, bɛ wõ taa kɛ bɛ na kʋ̀ ʋ nɩ libie. ⁶ Ʋ tɩ saw na ɛ tĩ bɔbr a vo-vla ʋl, ʋ na na tʋ̃ɔ nyɔw ʋ kʋ̀ bɛ ɛ a zu-sɛbla ta bãwnɩ a a. ⁷ A dipɛ̃ na bɛ ƴãw dãbɩl a cuw bibir ʋl, bɛ na mɩ́ kʋ́ a Tɔlʋ péle a, tɩ vɩɛ na. ⁸ A Yeezu tɩ tõ n Pɩɛr nɩ Zã ɛ yel bɛ: «Nyɩ cen tɩ cɔbrɩ a Tɔlʋ cuw dɩb tɩ dɩ.» ⁹ Bɛ tɩ sowr ʋ na: «Nyɩnɛ n’a fʋ bɔbr kɛ tɩ cɔbrɩ ʋ?» ¹⁰ A Yeezu tɩ sɔw na: «Nyɩ cen a tẽw pʋɔ, nyɩmɛ wa tarɛ a, nyɩ na tuor ɩ nɩr na tuo kʋ̃ɔ nɩ yuor a, nyɩ tuur ʋ tɩ kpɛ a yir nɛ pʋɔ ʋ na na kpɛ a; ¹¹ ɛ́ nyɩ yel a yir sob: ‹A Wul-wul-kara sowre fʋ na: Nyɩnɛ n’a a dĩo be, mãa nɩ a ɩ̃ po-tuurbɛ na dɩ a Tɔlʋ cuw dɩb?› ¹² A sob ʋl na wul nyɩ nɩ bɔwpɩɛ a gàrʋ́, ʋ yɛlmɛ̃ na ɛ bom za be be; be n’a nyɩ na cɔbrɩ a yele.» ¹³ Bɛ tɩ cen na tɩ nyɛ̃ a za tu mɛ̃ a lɛ a Yeezu na yel a, bɛ cɔbrɩ a Tɔlʋ cuw dɩb. ¹⁴ A tɛm na wa ta a, a Yeezu tɩ zɩ̃ n a dɩb ƴãw ʋlɛ nɩ a ʋ nɩ-toni. ¹⁵ Ʋ tɩ yel bɛ na: «Ɩ̃ tɩ bɔbr a nɩ ɩ̃ pʋɔ za, k’ɩ̃ɩ lãw nɩ nyɩ dɩ a Tɔlʋ cuw ŋa ɛ bãw wõ a tuo. ¹⁶ Ɩ̃ sɩrɩ na yere kʋ̀rɛ nyɩ, ɩ̃ kʋ̃ lɛ dɩ ʋ towtow ɛ, ɛ gu ʋ wa tɩ maalɩ ʋ za baarɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ.» ¹⁷ Lɛ n’a ʋ tɩ de koli-nyuura, pùori a Naaŋmɩn yaanɩ ɛ yel: «Nyɩ de a a ŋa nyũ tɔ taa. ¹⁸ Ɩ̃ sɩrɩ na yere kʋ̀rɛ nyɩ, ɩ̃ kʋ̃ lɛ nyũ a divɛ̃ ɩ, ɛ gu a Naaŋmɩn-Naalʋ tɩ ta.» ¹⁹ Al pùorí, ʋ tɩ de nɩ dipɛ̃, pùori a Naaŋmɩn yaanɩ, nyɔw ŋma, ɛ kʋ̀ bɛ ɛ yel: «A ŋa ɩ n a ɩ̃ ƴãgan ɩ̃ na tɩr a nyɩ ƴãw a. Nyɩ maalɛ a a ŋa lɛb tɩɛrɛ nɩ a ɩ̃ yele.» ²⁰ Ʋ mɩ̀ tɩ ɩ n a lɛ a koli-nyuura ƴãw, a dɩb pùorí, ɛ yel: «A koli-nyuura ŋa ɩ n a Wõ-ta-paala na bin nɩ a ɩ̃ zɩ̃ɩ na cir a nyɩ ƴãw a. ²¹ Ɛ cɛ nyɩ nyɛ̃, a ʋlɩ sob na mɩlɛ mɛ̃ a lãw nɩ mɛ̃ na, a dɩb zie ka. ²² A Nɩsaal Bie ʋl kule na, mɛ̃ a lɛ a yele na cɔbrɩ bin a, ɛ cɛ baw-bio sob n’ɩ a nɩr ʋl na mɩlɛ ʋ a.» ²³ A nɩ-toni tɩ tĩ na sowre taa kɛ a bɛ buor sob ʋ na ɩ a a ŋa. ²⁴ A ʋ po-tuurbɛ tɩ wa zɛbr ɩ taa a bɛ cara pʋɔ, kɛ́ a bɛ buor sob ʋ na tʋ̃ɔ ɩ a bɛ za kpɛ̃ɛ. ²⁵ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel bɛ na: «A nɩ-bʋʋrɛ na-mɩnɛ mɩ́ dɩrɛ nɩ naalʋ a bɛ nɩbɛ zu nɩ kpɛnʋ, ɛ a bɛlɩ dem na dɩrɛ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a bɛ nɩbɛ zu a, mɩ́ ƴãw na bɛ bʋɔlɛ bɛ maalbɛ. ²⁶ A nyɩɩm zie a, a ŋa bɛ n’a ɩ. A ʋlɩ sob na ɩ a nyɩ za kpɛ̃ɛ a, ʋ nɩ̃ɛ ɩrɛ mɛ̃ a nyɩ za bi-bile a, ɛ a ʋlɩ sob na dɩ nɩ-kpɛ̃ɛnʋ a, ɩrɛ mɛ̃ a tõ-tone a. ²⁷ Buor ʋ sɩrɩ ɩ kpɛ̃ɛ zuo buor: a sob nɛ na zɩ̃ dɩrɛ a n’ʋ bɩɩ a sob nɛ na dier a bʋ̃-dɩrɩ waar ɩ a n’ʋ? A sob nɛ na zɩ̃ dɩrɛ bɛ n’ʋ ɛ? Ɛ cɛ mãa a, ɩ̃ be n a nyɩ sɔgɔ mɛ̃ tõ-tõ-bie a. ²⁸ A nyɩɩm a, nyɩ ɩ n a bɛlɩ dem na lãw nɩ mɛ̃ a ɩ̃ kpɩɛrʋ pʋɔ a. ²⁹ Ɛ a mãa a, ɩ̃ so nɩ a naalʋ na kʋ̀ nyɩ, mɛ̃ a lɛ a ɩ̃ Sãà na so ʋ kʋ̀ m a: ³⁰ nyɩ na dɩ na ɛ nyũ a ɩ̃ bʋ̃-dɩrɩ dɩb zie, a ɩ̃ naalʋ dɩb daar, ɛ́ nyɩ na zɩ̃ n naalʋ da-kɔwr zuru maal ɩ a Ɩsɩrayɛl dɔwlʋ pie nɩ ayi a ƴɛrʋ.» ³¹ A Sore tɩ yel a: «Sɩmʋ̃ ʋ, Sɩmʋ̃ ʋ, Sɩtaana zɛlɩ na k’ʋʋ dam nyɩ mɛ̃ pɔw na tɛtɛwr zɛla a. ³² Ɛ cɛ ɩ̃ pùor a kʋ̀ b, kɛ a fʋ Naaŋmɩn-saw-deb taa bɔrɛ ɩ. Fʋ̃ʋ wa lɛb wa baar a, fʋ̃ʋ tɩɛ a fʋ yɛbr.» ³³ A Pɩɛr tɩ yel ʋ na: «Sore e, ɩ̃ gu n a gaso cenu nɩ a kũu, mãa nɩ a fʋ̃ʋ.» ³⁴ A Yeezu lɛb yel ʋ: «Ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ fʋ, Pɩɛr ɩ, nʋra kʋ̃ kõ a dɩ̃a sɛr ɛ, ɛ́ fʋ ciiri gb’a ata kɛ fʋ bɛ bãw mɛ̃ ɩ.» ³⁵ Al pùorí, a Yeezu tɩ yel bɛ na: «Ɩ̃ na tɩ tõ nyɩ, ɛ́ wɛr-wʋɔ, cɛkɔlɔ nɩ nafawr bɛ ka be a, nyɩ bɔ n bom gu u?» Bɛ sɔw: «Tɩ bɛ bɔ bom gu ɛ.» ³⁶ A Yeezu yel bɛ: «Ƴɛrɛ ŋa ʋl a, ʋlɩ sob na tɛr wɛr-wʋɔ a, ʋ de, ʋlɩ sob mɩ̀ na tɛr cɛkɔlɔ a, lɛ mɩ̀ n’a; ʋlɩ sob na bɛ tɛr zɛbr sɔ-kpɛ̃ɛ a, ʋ kʋɔrɩ a ʋ kpar-kpɛ̃ɛ da n. ³⁷ Ɩ̃ sɩrɩ na yere kʋ̀rɛ nyɩ: a fɛr a kɛ a sɛbrʋ ŋa tu a ɩ̃ ƴãw: ‹Bɛ sɔr ʋ na ƴãw nɩ-faar pʋɔ.› A yele na caarɩ mɛ̃ a, na sɩrɩ na tu.» ³⁸ A po-tuurbɛ tɩ yel ʋ na: «Sore e, zɛbr sɔ-bɛrɛ ayi n’ɩ a ŋan.» Ʋ sɔw bɛ: «A sɛw na.» ³⁹ A Yeezu tɩ yi na cen a Olivʋ-tɩɩr tãw zu mɛ̃ a kʋra lɛ a. A ʋ po-tuurbɛ tɩ páw ʋ na. ⁴⁰ Ʋ na wa ta a be a, ʋ yel bɛ na: «Nyɩ puore, taa wa kpɩɛr a bɛlʋ̀ pʋɔ ɩ.» ⁴¹ Al pùorí, ʋ taw na yi a bɛ zie, zãá man kʋsɩɛr bɛ na lɔb a, ʋ tɩ gbi n dume ɛ puore ⁴² yere nɩ: «Ɩ̃ Sãà a, fʋ̃ʋ wa bɔbr a, fʋ̃ʋ ɩ a tuo koli-nyuura ŋa ʋ zãá nɩ mɛ̃, ɛ cɛ a ta ɩ a mãa pʋ-tɩɛrʋ n’ʋ maalɩ ɛ, a ɩ a fʋ̃ʋ dem.» [ ⁴³ Lɛ n’a ʋ tɩ nyɛ̃ malkɩ k’ʋ yi a salom zu wa kʋ̀rɛ ʋ fãw. ⁴⁴ A pʋl-vʋ̃ɔ na tɩ nyɔw ʋ a, ʋ tɩ lɛb bãw puore kpɛ̃w za, ɛ a ʋ hanʋ tɩ ɩ mɛ̃ zɩ̃ɩ na ŋmarɛ lore a tẽsɔw a.] ⁴⁵ Ʋ tɩ ìr ɩ a puoru zu, wa a ʋ po-tuurbɛ zie wa nyɛ̃ a pʋ-sãwna ɩ bɛ gúr. ⁴⁶ Ʋ tɩ yel bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ ɩ nyɩ gúre? Nyɩ ìr puore k’aa bɛlʋ taa tarɛ nyɩ ɛ.» ⁴⁷ Ʋ na tɩ cãa ƴɛrɛ a, nɩ-yaga wa tɩ sãá nɩ a be. A Zuda nɛ sob, a Pie-nɩ-ayi ƴẽn sob kãw, tɩ de bɛ nɩ niwn. Ʋ tɩ taw na ta a Yeezu k’ʋʋ nyɔw ʋ weri. ⁴⁸ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel ʋ na: «Zuda a, weru n’a fʋ were a Nɩsaal Bie na weri nyɔw tɩr ɩ?» ⁴⁹ A bɛlɩ dem na tɩ jil koli a Yeezu a, ɛ nyɛ̃ a lɛ a yele na na ɩ a, tɩ yel ʋ na: «Sore e, tɩ cɩɛr ɩ a zɛbr sɔ-bɛrɛ bɩɩ?» ⁵⁰ A bɛ ƴẽn sob tɩ cɛ n a bawr-maal-kara tõ-tõ-bie, cɛ a dʋrʋ tobr ɓɛl. ⁵¹ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ sɔw na yel: «Nyɩ bɛr a, a man na.» Ʋ tɩ tɔ n a nɩr nɛ tobr sanɩ ʋ. ⁵² Lɛ n’a a Yeezu tɩ yel a bɛlɩ dem na tɩ wa a ʋ nyɔwfʋ a, a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, a sojarɩ na gùre a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ a nɩ-bɛrɛ, nɩ a nɩ-kore: «Nyɩ yi n a ɩ̃ ƴãw mɛ̃ nyãnyu-nɩ-kʋ́rɛ ƴãw a, nɩ zɛbr sɔ-bɛrɛ nɩ dabɔlɛ. ⁵³ Ɛ cɛ bibir za, ɩ̃ mɩ́ tɩ be n a nyɩ zie, a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, ɛ́ nyɩ bɛ ír nũu tɔ n mɛ̃ ɩ. Ɛ cɛ a ƴɛrɛ ŋa a, a nyɩ tɛm ʋ ta, a lige kpɛ̃nʋ n’a ta.» ⁵⁴ Bɛ tɩ nyɔw nɩ a Yeezu, tɛr ʋ cen nɩ a bawr-maal-kara yir. A Pɩɛr ʋl tɩ zãá na ɛ tuur. ⁵⁵ Bɛ na tɩ gbɔw vũu a davʋra sɔwlɩsɔw bɛ za lãw zɩ̃ a be a, a Pɩɛr mɩ̀ tɩ zɩ̃ n a bɛ sɔgɔ. ⁵⁶ Tõ-tõ-bi-pɔw kãw tɩ nyɛ̃ ʋ na, ʋ na zɩ̃ a vũu pɛr a, ʋ tɩ jɩr ʋ nɩ gbẽgbẽ ɛ yel: «A sob ŋa mɩ̀ tɩ be n a Yeezu zie.» ⁵⁷ Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ ciir a ɛ yel: «Ɩ̃ bɛ bãw ʋ ɛ, pɔw ɩ.» ⁵⁸ Blã na wa pʋɔ a, nɩr kãw na tɩ nyɛ̃ ʋ a, tɩ yel a: «A fʋ̃ʋ mɩ̀ a, fʋ pʋɔ nɩ a bɛ pʋɔ!» Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ yel a: «Ɩ̃ bɛ pʋɔ bɛ pʋɔ ɩ.» ⁵⁹ Tɛm ɓil tɩ cɛ nɩ blã na ŋmɛ tɔl, ɛ kãw mɩ̀ yere kpɛ̃w kpɛ̃w za: «Yel-mɩŋa za, a sob ŋa mɩ̀ tɩ be n a Yeezu zie, ãa n’ʋ bɛ nyɛ̃ ʋ na yi a Galile a!» ⁶⁰ Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ yel a: «Ɩ̃ bɛ bãw ʋlɩ bom nɛ fʋ na yere a ɩ.» Ʋ tɩ cãa na ƴɛrɛ, ɛ daadaa lɛ nʋra kõ. ⁶¹ A Sore tɩ lɩɛb a jɩr a Pɩɛr gbẽgbẽ. Lɛ n’a a Pɩɛr lɛb bãwnɩ a ƴɛrʋ ʋl a Sore na tɩ ƴɛr kʋ̀ ʋ a: «A dɩ̃a a, nʋra kʋ̃ kõ sɛr ɛ, ɛ fʋ ciiri gb’a ata ɛ fʋ bɛ bãw mɛ̃ ɩ.» ⁶² Ʋ tɩ yi n a yẽw tɩ kõ mʋ̃tã zɩ̃ɩ. ⁶³ A nɩbɛ bɛl na tɩ gu a Yeezu a, tɩ ɩrɛ ʋ na laar ɛ pɔbr ʋ. ⁶⁴ Bɛ mɩ́ tɩ pàw ʋ nɩ a niwn ɛ sowre ʋ: «Bãw Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ bãwfʋ! Ãa n’ʋ ŋmɛ b?» ⁶⁵ Ɛ́ bɛ tɩ tʋ ʋ nɩ zʋm-bi-yaga a mɩnɛ. ⁶⁶ A zie na wa vɩɛ a, a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ ɓã n taa, ɛ́ bɛ tɛr a Yeezu wa n a bɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw niŋé. ⁶⁷ Bɛ tɩ yel ʋ na: «Fʋ̃ʋ wa n’ɩ a Kɩrɩta a, fʋ̃ʋ yel kʋ̀ tɩ.» A Yeezu tɩ sɔw bɛ na: «Mãa ɩ mɛ̃ ɩ̃ yel a kʋ̀ nyɩ a, nyɩ kʋ̃ saw kʋ̀ m ɛ. ⁶⁸ Ɛ mãa mɩ̀ ɩ mɛ̃ ɩ̃ sowre nyɩ nɩ bom a, nyɩ bɛ sɔwr ɛ. ⁶⁹ Ɛ cɛ dɩ̃a na ta a, a Nɩsaal Bie na zɩ̃ n a Naaŋmɩn na tɛr kpɛnʋ a dʋrʋ lowr.» ⁷⁰ Lɛ n’a bɛ za tɩ sowr ʋ: «A ɩ lɛ fʋ ɩ a Naaŋmɩn Bie ʋ?» Ʋ yel bɛ: «Nyɩmɛ nɛ bɛ yel k’ɩ̃ɩ ɩ ʋ na!» ⁷¹ Lɛ n’a bɛ tɩ yel: «Bʋ̃ʋ ƴãw n’a tɩ cãa bɔbr dãsɩɛ dem? Tɩɩm mɩŋa wõ a nɩ a ʋ nʋ́ɔrɩ́!»

¹ A ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ za tɩ ír a tɛr a Yeezu cen nɩ a Pɩlatɩ zie. ² Bɛ tɩ nyɔw nɩ a ʋ sãwna manʋ yere nɩ: «Tɩ nyɛ̃ nɩ a nɩr ŋa ʋ ƴãwnɛ damnʋ a tɩ bʋʋrɛ pʋɔ, ɛ diwr a nɩbɛ bɛrɛ kɛ bɛ ta yarɛ a zuru-yar kʋ̀rɛ a Sezaar ɛ, ɛ yere kɛ ʋlɛ n’ɩ a Kɩrɩta, a Nãà.» ³ A Pɩlatɩ tɩ sowr ɩ a Yeezu a ŋa: «Fʋ ɩ n a Zifʋ mɩnɛ nãà bɩɩ?» A Yeezu sɔw: «Fʋ̃ʋ n’ʋ yere.» ⁴ A Pɩlatɩ tɩ yel ɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a zu-sɛbla: «Ɩ̃ bɛ nyɛ̃ yel-faa za a nɩr ŋa zie ʋ sɛwnɩ dɔwrʋ ɛ.» ⁵ Ɛ̀ bɛ lɛb tur yel ʋ: «Ʋ damnɛ nɩ a nɩbɛ a Zude tẽw za pʋɔ nɩ a ʋ kanʋ, ɛ cɛ a Galile tẽw n’a ʋ tĩ wa ta n a ka.» ⁶ A Pɩlatɩ na wa wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, ʋ sowr a: «Galile tẽw nɩr ʋ bɩɩ?» ⁷ Ɛ ʋ na wa bãw ʋ ɩ Erɔdɩ tẽw nɩr a, ʋ tɩɛ ʋ na bɛr kɛ́ bɛ cen nɩ ʋ a Erɔdɩ zie, ʋ mɩ̀ na tɩ be a Zeruzalɛm a bibie al pʋɔ a. ⁸ A Erɔdɩ na tɩ nyɛ̃ a Yeezu a, nʋ̃ɔ̀ tɩ ɩrɛ ʋ nɩ yaga. Koro za n’a ʋ tɩ bɔbr a ʋ nyɛb. Ʋ tɩ wone na bɛ na manɛ a ʋ yele yaga a, lɛ so ʋ tɩ tɩɛrɛ k’ʋʋ nãá maalɩ nɔ-ɓãa-yel kãw ʋ nyɛ̃. ⁹ Ʋ tɩ tɛr ɩ sowru yaga a ʋ zie, ɛ cɛ a Yeezu bɛ tɩ sɔw bom za ɩ. ¹⁰ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ, nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ tɩ ar a ƴɛrɛ kpɛ̃w za manɛ a Yeezu sãwna. ¹¹ A Erɔdɩ nɩ a sojarɩ bɛl na gùre ʋ a, tɩ jewr ɩ a Yeezu, ɛ ɩ ʋ la. Bɛ tɩ de nɩ dɛpaal-kparʋ su ʋ, ɛ lɛb daa ʋ bɛr a Pɩlatɩ zie. ¹² A ʋlɩ bibir nɛ tɔr za, a Erɔdɩ nɩ a Pɩlatɩ na tɩ ɩ dɔ̃ dem a, bɛ lɩɛb ɩ barɩ. ¹³ A Pɩlatɩ tɩ bʋɔl ɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore ɓã taa, ¹⁴ ɛ yel bɛ: «Nyɩ nyɔw nɩ a nɩr ŋa wa n a ɩ̃ zie, wa yel k’ʋʋ damnɛ nɩ a nɩbɛ. Mãa mɩŋa sowr ʋ nɩ a nyɩ niŋé, ɛ́ bɛ nyɛ̃ sãwna kãw za a yele al pʋɔ nyɩ na mɩlɛ nɩ ʋ a ɩ. ¹⁵ A Erɔdɩ mɩ̀ bɛ tɩ nyɛ̃ sãwna a ʋ zie ɩ, ʋ na lɛb daa ʋ bɛr kʋ̀ tɩ a. A na ɩ a ŋa a, a nɩr ŋa bɛ maalɩ yel za na sɛwnɩ kũu a ɩ. ¹⁶ Lɛ so, ɩ̃ na ƴãw na bɛ fɔb ʋ ɛ lɛb bɛr ʋ.» [ ¹⁷ A Tɔlʋ cuw za a, a mɩ́ tɩ fɛr a ʋ lɛb bɛr nɩ-pàwra kãw kʋ̀ bɛ.] ¹⁸ Bɛ za tɩ lãw na cɩɩrɛ yere nɩ: «Kʋ́ a nɩr ŋa! Ɛ lɛb bɛr a Barabasɩ kʋ̀ tɩ!» ¹⁹ A Barabasɩ nɛ tɩ kʋ́ n nɩr damnʋ kãw pʋɔ na tɩ dam a tẽw pʋɔ a, ɛ̀ bɛ nyɔw ʋ pàw. ²⁰ A Pɩlatɩ na tɩ bɔbr k’ʋʋ faa a Yeezu a, ʋ tɩ lɛb a de a ƴɛrʋ a bɛ zie. ²¹ Ɛ cɛ bɛ tɩ cɩɩrɛ na yere nɩ: «Kpa ʋ da-gara zu! Kpa ʋ da-gara zu!» ²² A Pɩlatɩ tɩ lɛb a yel bɛ a gb’a ata sob ƴãw: «Bʋ̃nʋ yel-faa n’ʋ ʋ maalɩ? Ɩ̃ bɛ nyɛ̃ bom za na sɛwnɩ kũu a ɩ. Ɩ̃ na ƴãw na bɛ fɔb ʋ, ɛ ɩ̃ lɛb bɛr ʋ.» ²³ Bɛ tɩ lɛb a bãw ŋmɩɛr cɛlsɩ yere nɩ k’ʋʋ kpa ʋ da-gara zu. A bɛ cɛlsɩ tɩ ire na duor. ²⁴ Lɛ n’a a Pɩlatɩ tɩ yel k’ʋʋ na saw nɩ a bɛ zɛlʋ. ²⁵ Ʋ tɩ lɛb a bɛr a sob nɛ na tɩ be a gaso pʋɔ damnʋ nɩ nɩr kʋ́b ƴãw a, a ʋl a nɩbɛ na tɩ bɔbr kɛ bɛ lɛ bɛr a. A Yeezu ʋl a, ʋ tɩ bɛr ʋ na kʋ̀ bɛ kɛ bɛ maal ɩ a bɛ pʋ-tɩɛrʋ. ²⁶ Bɛ na tɩ tɛr a Yeezu cere nɩ a, bɛ nyɔw nɩ Sɩɩrɛn tẽw dɛb kãw na tɩ dɩ kɛ Sɩmʋ̃ a, ɛ tɩ yi wɩɛ pʋɔ kule a, ƴãw k’ʋ tuo a da-gara tuur ɩ a Yeezu. ²⁷ A Zeruzalɛm tẽw dem nɩ-yaga tɩ tuur ɩ a Yeezu. Pɔwbɛ tɩ pʋɔ na tuo nuru zũú kone nɩ a ʋ ƴãw. ²⁸ A Yeezu tɩ lɩɛb a yel bɛ: «Zeruzalɛm pɔwbɛ ɛ, nyɩ ta kone mãa ƴãw ɛ! Nyɩ kone a nyɩɩm mɩŋa ƴãw, nɩ a nyɩ bibiir ƴãw. ²⁹ Bibie waar a na vɩɛ bɛ na yere: ‹Zu-nʋ̃ɔ̀ dem n’ɩ a pɔw-ãanbɛ nɩ a bɛl na bɛ ƴɛnɩ bibiir a, nɩ a pɔwbɛ bɛl na bɛ dɔw a!› ³⁰ A lɛn daar a, bɛ na yere nɩ a tan: ‹Nyɩ lo guri tɩ!› ɛ yere a tãli: ‹Nyɩ sɔwlɩ tɩ!› ³¹ Bɛlɛ wa ɩrɛ a da-ɓaar a ŋa a, ŋmɩŋmɩn n’a bɛ nãa ɩ a da-kõw?» ³² Bɛ mɩ̀ tɩ tɛr ɩ yel-fa-maalbɛ ayi kãw lãw nɩ a Yeezu cere nɩ a kʋ́b. ³³ Bɛ na wa ta a zie nɛ bɛ na bʋɔlɛ kɛ «Zu-ŋman» a, bɛ kpa n a Yeezu a da-gara zu, lãw nɩ a yel-fa-maalbɛ, a kãw a ʋ dʋrʋ lowr, ɛ kãw a ʋ gʋba lowr. ³⁴ A Yeezu tɩ yel a: «Ɩ̃ Sãà a, dɩ suur kʋ̀ bɛ: bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ bɛ bãw ʋlɩ bom nɛ bɛ na ɩrɛ a ɩ.» Al pùorí, bɛ tɩ gba n a ʋ kparɩ põ. ³⁵ A nɩbɛ tɩ ar a bɛlɛ. A nɩ-bɛrɛ bɛl tɩ kpɔwrɛ ʋ na yere nɩ: «Ʋ faa nɩ nɩ-yoru, ʋ faa ʋ tʋɔra, ʋlɛ wa n’ɩ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra, a ʋl ʋ na kaa ir a.» ³⁶ A sojarɩ mɩ̀ tɩ ɩrɛ ʋ na laar, ɛ mɩ́ tɩ taw pɩɛlɩ ture ʋ dã-miiru ³⁷ ɛ yere: «Fʋ̃ʋ wa ɩ a Zifʋ mɩnɛ nãà a, fʋ̃ʋ faa fʋ tʋɔra!» ³⁸ Bɛ tɩ sɛb a ƴãw a ʋ zu-sɔw: «A sob ŋa n’ɩ a Zifʋ mɩnɛ nãà.» ³⁹ A yel-fa-maalbɛ bɛl bɛ na tɩ kpa a da-gara zu a, a kãw mɩ̀ tɩ tʋʋr ɩ a Yeezu yere nɩ: «Fʋ̃ʋ bɛ tʋ̃ɔ n’ɩ a Naaŋmɩn Nɩ-kabra ɩ? Faa fʋ tʋɔra lãw nɩ tɩ!» ⁴⁰ A ʋ tɔ sob tɩ sɔw ʋ na, ɛ nyɔw ʋ gɔnɛ yere nɩ: «Fʋ dɛ bɛ zɔrɛ a Naaŋmɩn bɩɩ? Fʋ̃ʋ mɩ̀ na be a tuo-been nɛ pʋɔ a? ⁴¹ Tɩɩm dem sɛw na: a tɩ ɩ-ɩrɩ san n’a tɩ yarɛ. Ɛ cɛ ʋl bɛ maalɩ yel-faa kãw za ɩ.» ⁴² Ɛ́ tɩ yel: «Yeezu u, fʋ̃ʋ wa dɩ a naalʋ a lɛn daar a, fʋ̃ʋ taa yiire mɛ̃ bɛrɛ ɩ.» ⁴³ A Yeezu lɛb yel ʋ: «Yel-mɩŋa sɩza n’a ɩ̃ yere kʋ̀rɛ fʋ, a dɩ̃a, fʋ na lãw nɩ mɛ̃ na be a paradi pʋɔ.» ⁴⁴ A gbãgbãw na tɩ cɛ blã na ŋmɛ a, lige tɩ yɛ́r a pàw a tẽ-daa za tɩ ta n a mʋ̃tɔ̃w gɔ̃wfʋ daar, ⁴⁵ a mʋ̃tɔ̃w na tɩ bɔr a ƴãw. Lɛ n’a a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ pɛn tɩ man a sɔwlɩsɔw ɛ ɓar ziir ayi. ⁴⁶ A Yeezu tɩ lɔb ɩ cɛl yel: «Ɩ̃ Sãà a, ɩ̃ de nɩ a ɩ̃ vʋʋrʋ ƴãw a fʋ nuru pʋɔ.» Ʋ na wa yel a ŋa baar a, ʋ ŋmãa nɩ vʋʋrʋ. ⁴⁷ A sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ na tɩ nyɛ̃ a yele a ŋa na ɩ a, ʋ danɩ nɩ a Naaŋmɩn yel: «Sɩza, a nɩr ŋa tɩ ɩ n Nɩ-mɩŋa!» ⁴⁸ A nɩbɛ bɛl za na tɩ wa ar bɛ́lɛ a, bɛ na wa nyɛ̃ a yele a ŋa a, bɛ lɛb a kone a bɛ sãwna kule nɩ. ⁴⁹ A Yeezu nɩ-bãwnɩ za tɩ ar a zãá, lãw nɩ a pɔwbɛ bɛl na tɩ yi a Galile tu ʋ wa a, bɛ za tɩ bɛ́lɛ nɩ a yele a ŋa. ⁵⁰ Dɛb kãw na tɩ dɩ kɛ Zuzɛb a, tɩ pʋɔ nɩ a nɩ-bɛrɛ lãw nɛ pʋɔ na so a ƴɛrʋ-maalʋ a. Ʋ tɩ ɩ n nɩ-vla nɩ nɩ-mɩŋa, ʋ bɛ tɩ saw tu a bɛ pʋ-tɩɛrʋ nɩ a bɛ ɩ-ɩrɩ a Yeezu ƴãw ɛ. Ʋ tɩ yi n Arimate, Zude tẽw, ɛ́ tɩ gùre a Naaŋmɩn-Naalʋ. ⁵² Ʋ tɩ cen na tɩ páw a Pɩlatɩ zɛlɩ a Yeezu ƴãgan, ⁵³ yaw ʋ a da-gara zu pili nɩ gãw, ũù yaa pʋɔ bɛ na tɩ tuw kʋsɩɛr pʋɔ ɛ bɛ ũù nɩr sɛr a. ⁵⁴ A pɩɛnʋ-bibir cɔbrʋ tɩ n’a, ɛ a pɩɛnʋ-bibir tɩ tĩ tarɛ. ⁵⁵ A pɔwbɛ bɛl na tɩ bɩɛlɩ a Yeezu a Galile wa n a, tɩ tu n a Zuzɛb. Bɛ tɩ jɩr ɩ a yaa, nɩ a lɛ bɛ na tɩ gaalɩ a Yeezu ƴãgan a. ⁵⁶ Al pùorí, bɛ tɩ lɛb a kul tɩ cɔbrɩ kãa-nyuure nɩ tʋrali. Ɛ a pɩɛnʋ-bibir a, bɛ tɩ zɩ̃ na pɩɛnɩ, mɛ̃ a lɛ a nʋɔr na ƴãw a.

¹ A kɔsɩɛra bibir biɓaar-pipi, a pɔwbɛ tɩ ìr a cen a yaa pɛr nɩ a tʋrali nɩ a kãa-nyuure bɛ na tɩ cɔbrɩ a. ² Bɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a kʋsɩɛr ʋ bìlì yi zaa a bɔw nʋ́ɔrɩ́. ³ Bɛ tɩ kpɛ na, ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ nyɛ̃ a Sore Yeezu ƴãgan ɛ. ⁴ Bɛ na bɛ tɩ bãw ŋmɩŋmɩn za n’a bɛ na tɩɛrɛ a, dɛbr ayi wa tɩ sãá na ar a bɛ zie, su kparɩ na nyɩwrɛ a. ⁵ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw nɩ a pɔwbɛ bɛ su zuru. A dɛbr tɩ yel bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ bɔbr nɩ-vʋʋra a kũuni pʋɔ? ⁶ Ʋ bɛ be ka ɩ, ʋ lɛb a yi a kũu pʋɔ. Nyɩ lɛb tɩɛrɩ a lɛ ʋ na yel kʋ̀ nyɩ a lɛn daar ʋ na tɩ cãa be a Galile a: ⁷ ‹A fɛr a bɛ mɩl a Nɩsaal Bie nyɔw ƴãw a yel-bebe dem nuru pʋɔ, ɛ́ bɛ kpa ʋ da-gara zu, ɛ ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ a bibie ata sob daar.› » ⁸ Lɛ n’a a pɔwbɛ tɩ lɛb tɩɛrɩ bãwnɩ a Yeezu ƴɛr-bie. ⁹ Bɛ na tɩ yi a yaa pɛr lɛb wa a, bɛ manɩ nɩ a za kʋ̀ a Pie-nɩ-been nɩ a ʋ po-tuurbɛ bɛl za na tɩ cɛ a. ¹⁰ Madala tẽw Marya, Zãn nɩ Zakɩ mã Marya tɩ nɛ bɛ. A pɔwbɛ bɛl mɩ̀ na tɩ bɩɛlɛ bɛ a, mɩ̀ tɩ manɛ nɩ a ʋlɩ bʋ̃-been nɛ kʋ̀rɛ a Yeezu nɩ-toni. ¹¹ A tɩ sãá nɩ ƴɛrʋ na bɛ tɛr pɛr a, a bɛ zie, ɛ̀ bɛ bɛ saw de a pɔwbɛ ƴɛrʋ ɛ. ¹² Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ ìr a zɔ cen a yaa pɛr, tɩ muuli nyɛ̃ a pɛnɛ tɛwr. Ʋ tɩ lɛb a kul, ɛ nɔ-ɓãa nyɔw ʋ yaga a yel ŋa na tɩ ɩ a ƴãw. ¹³ A ʋlɩ bibir nɛ tɔr za, a Yeezu po-tuurbɛ ayi kãw tɩ cere nɩ tẽle kãw pʋɔ bɛ na bʋɔlɛ Emayisɩ a, na tɩ zãá nɩ a Zeruzalɛm mɛ̃ kilo pie nɩ ayi a. ¹⁴ A yele al za na tɩ ɩ a, alɛ n’a bɛ tɩ manɛ cere nɩ. ¹⁵ Zɩ̃ kɛ bɛ na tɩ ƴɛrɛ ŋmɩɛr ɩ nɔ-kpɛn a, a Yeezu mɩŋa tɩ wa na wa páw bɛ, bɛ za lãw cere. ¹⁶ Bɛ tɩ nyɛ̃ ʋ na, ɛ bʋ̃-kãw ɩ bɛ bɛ bãw kɛ ʋlɛ n’ʋ ɛ. ¹⁷ A Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Bʋ̃ʋ ƴɛrʋ n’a nyɩ ƴɛrɛ cere nɩ?» Bɛ tɩ tɛw na ar, ɛ sãw niŋe. ¹⁸ A bɛ kãw, a yúor na dɩ kɛ Kilopasɩ a, tɩ sɔw na yel: «Fʋ̃ʋ yõ n’ʋ ɩ sãan a Zeruzalɛm, bɛ bãw a yele na ɩ a bibie a ŋa pʋɔ a ɩ?» ¹⁹ Ʋ lɛb sowri bɛ: «Bʋ̃ʋ yele?» Ɛ bɛ yel ʋ: «A Nazarɛtɩ tẽw Yeezu yele: a dɛb ŋa na tɩ ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ, tɛr fãw a ʋ ɩ-ɩrɩ nɩ a ʋ ƴɛrʋ pʋɔ, a Naaŋmɩn nɩ a nɩbɛ niŋé a. ²⁰ A tɩ bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a tɩ nɩ-kore nyɔw na tɩr bɛ kʋ́, bɛ kpa ʋ da-gara zu. ²¹ Tɩɩm tɩ tɩɛrɛ na kɛ ʋlɛ n’ʋ nãá wa faa a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ. Ɛ cɛ bibie ata n’ɩ dɩ̃a a yele a ŋa na ɩ a. ²² Yel-mɩŋa n’a, pɔwbɛ bɛ mɩnɛ kãw na yi a tɩ pʋɔ a, vʋ̃ɔ tɩ nɩ pʋ̀lá yaga za: bɛ cen nɩ a yaa pɛr zi-lige, ²³ bɛ tɩ nyɛ̃ a ʋ ƴãgan ɛ. Ɛ lɛb wa yel kʋ̀ tɩ kɛ bɛ nyɛ̃ nɩ malkɩ mɩnɛ bɛ yel bɛ kɛ a Yeezu vʋʋrɛ na. ²⁴ A tɩ taabɛ bɛ mɩnɛ cen nɩ a yaa pɛr, tɩ nyɛ̃ a yele a tu mɛ̃ a lɛ a pɔwbɛ na manɩ a, ɛ cɛ a Yeezu ʋl a, bɛ bɛ nyɛ̃ ʋ ɛ». ²⁵ Lɛ n’a a Yeezu yel bɛ: «Bʋ̃ʋ pãa ɩ nyɩ bɛ tɛr tɩɛrʋ, ɛ a nyɩ socie kpɛ vanana a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ sawfʋ ƴãw a? ²⁶ A bɛ tɩ fɛr kɛ a Kɩrɩta wõ tuo ɛ bãw nyɛ̃ a yúor-vɩɛlʋ-danʋ bɩɩ?» ²⁷ Ʋ tɩ tĩ nɩ a Mõyiir sɛbr pʋɔ nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ za sɛbr pʋɔ, ɛ manɩ a yele za na caarɩ ʋ a Sɛb-Son pʋɔ a kʋ̀ bɛ. ²⁸ Bɛ na tɩ tarɛ a tẽle ʋl bɛ na cere a, a Yeezu tɩ bãw na kɛ ɩ mɛ̃ ʋ cãa na tɔlɛ nidaa a. ²⁹ Ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ sawr ɛ, ɛ yere: «Ɩ tɩ za lãw tɛw a ka, a zaanʋɔra ta na, ɛ a zie kʋ̃ yaa kɛ sɔb ɛ!» A Yeezu tɩ tɛw nɩ a be kpɛ a bɛ zie. ³⁰ Bɛ na tɩ lãw zɩ̃ a dɩb ƴãw a, ʋ de nɩ a dipɛ̃, pùori a Naaŋmɩn yaanɩ ɛ ŋma põ kʋ̀ bɛ. ³¹ Lɛ n’a a bɛ mimie tɩ yuo ɛ bɛ bãw kɛ ʋlɛ n’ʋ. Ɛ cɛ ʋ tɩ bɔr ɩ a bɛ niŋé be. ³² Bɛ tɩ yere na kʋ̀rɛ taa: «A tɩ tɩɛrʋ bɛ tɩ damnɛ tɩ a sɔr zu ɛ? A lɛ ʋ na tɩ ƴɛrɛ nɩ tɩ, ɛ ire a Sɛb-Son ƴɛr-bie pɛɛ kʋ̀rɛ tɩ a ɩ?» ³³ Bɛ tɩ ìr ɩ daadaa lɛ lɛb cen a Zeruzalɛm. Bɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a Yeezu nɩ-toni pie nɩ been nɩ a bɛ taabɛ bɛ ɓã taa. ³⁴ Bɛ tɩ yel bɛ na: «Sɩza n’a, a Sore lɛb a yi, Sɩmʋ̃ nyɛ̃ ʋ na!» ³⁵ A bɛl mɩ̀ tɩ manɩ nɩ a yele al na ɩ a sɔr zu a, nɩ a bɛ mɩ̀ na tɩ bãw kɛ a Yeezu n’ʋ, a lɛn daar ʋ na tɩ ŋmarɛ a dipɛ̃ a. ³⁶ Bɛ tɩ cãa na ƴɛrɛ wa bere a Yeezu tɔr za ar a bɛ sɔgɔ, ɛ yel bɛ: «A ƴã-ɓaarʋ, ʋ be a nyɩ zie!» ³⁷ Pʋl-vʋ̃ɔ nɩ dɛ̃bɩ̃ɛ za tɩ nyɔw bɛ na: bɛ tɩ manɛ kɛ nyãakpɩ̃ɩn n’ʋ bɛ nyɛ̃. ³⁸ Ɛ cɛ a Yeezu tɩ yel bɛ na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ so a dɛ̃bɩ̃ɛ, ɛ bʋ̃ʋ so a bʋnʋ nyɩ na bʋnɛ a? ³⁹ Nyɩ nyɛ̃ a ɩ̃ nuru nɩ a ɩ̃ gbɛɛ, mãa tɔr za n’ʋ! Nyɩ tɔ m kaa, nyãakpɩ̃ɩn bɛ tɛr ƴãgan nɩ kɔbɛ mɛ̃ nyɩ na nyɛ̃ ɩ̃ tɛr a ɩ.» ⁴⁰ Ʋ tɩ yel ɩ a lɛ, ɛ wul bɛ a ʋ nuru nɩ a ʋ gbɛɛ. ⁴¹ A nʋ̃ɔ̀ na bɛ tɩ saw bɛ na saw kɛ sɩza n’a a, ɛ a nɔ-ɓãa nyɔw bɛ tɩ zuo a, a Yeezu tɩ sowri bɛ na: «Nyɩ tɛr ɩ bʋ̃-dɩra a ka a?» ⁴² Bɛ tɩ kʋ̀ ʋ nɩ zʋm-sɩ̃ɛna ŋmãa, ⁴³ ʋ de ’wɔb a bɛ niŋé. ⁴⁴ Al pùorí ʋ yel bɛ: «Ƴɛrʋ a ŋa n’a ɩ̃ tɩ ƴɛr kʋ̀ nyɩ, a lɛn daar ɩ̃ na tɩ cãa be a nyɩ zie a: a yele al za bɛ na sɛb caar ɩ mɛ̃ a Mõyiir-Wulu sɛbɛ pʋɔ a, a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ sɛbr pʋɔ, nɩ a Sɛb-sõw yielu sɛbɛ pʋɔ a, a fɛr a kɛ a tu.» ⁴⁵ Lɛ n’a ʋ pãa tɩ yuo a bɛ yã a Sɛb-sõw bãwfʋ ƴãw, ⁴⁶ ɛ yel bɛ: «A ŋa n’a bɛ tɩ sɛb: ‹A Naaŋmɩn Nɩ-kabra na wõ n tuo, ɛ lɛb yi a kũuni pʋɔ a bibie ata sob, ⁴⁷ ɛ́ bɛ na tĩ nɩ a Zeruzalɛm ɛ hieri yel a ɩb-lɩɛbʋ yele kʋ̀ a nɩ-bʋʋrɛ za, a ʋ yúor ƴãw, bɛ tʋ̃ɔ páw a bɛ yel-bebe suur.› ⁴⁸ Nyɩmɛ nɛ bɛ ɩ a yele a ŋa dãsɩɛ dem. ⁴⁹ Ɛ a mãa a, a ʋlɩ bom nɛ a ɩ̃ Sãà na ƴãw nʋɔr k’ʋʋ na tɩr a, ɩ̃ na ɩ na ʋ wa a nyɩ zu. Nyɩɩm ƴãw a, nyɩ be a Zeruzalɛm tẽw pʋɔ ɛ gu nyɩ wa tɩ páw a fãw na yi a saa zu a.» ⁵⁰ Al pùorí, a Yeezu tɩ tɛr bɛ na tɩ ta n Betani lowr, zɛw a nuru maal ɩ bɛ. ⁵¹ Ʋ tɩ kʋ̀rɛ bɛ nɩ a maalʋ wa bʋ́r yi a bɛ pʋɔ cen a tẽ-vla. ⁵² Bɛ tɩ lo na gbĩ dume a ʋ niŋé, al pùorí bɛ lɛb cen a Zeruzalɛm, ɛ́ nʋ̃ɔ̀ tɩ kpɩɛr bɛ yaga. ⁵³ Bɛ mɩ́ tɩ be n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ kʋra lɛ, danɛ a Naaŋmɩn.