NƖ-TONI

NƖ-TONI

¹ Bá Teofil i, A ɩ̃ sɛb dãw-niwn sob pʋɔ a, ɩ̃ manɩ nɩ a ɩ-ɩrɩ al za a Yeezu na ɩ a, nɩ a wulu al za ʋ na wul a pɛr tib daar za ² tɩ ta n a ʋlɩ bibir nɛ̃ bɛ na ír ʋ do n a tẽ-vla a. A Vʋʋrʋ Sõw n’ʋ tɩ ƴãw ʋ ƴɛr a ʋ ƴɛr-pɛ-baara kʋ̀ a ʋ nɩ-toni ʋ na tɩ kaa ir a, ɛ pãa bãw do a tẽ-vla pʋɔ. ³ A ʋ kũu pùorí a, bɛlɛ nɛ bɛ ʋ tɩ ɩ bɛ nyɛ̃ ʋ, ɛ ʋ wul bɛ gb’a a ŋmɩn za k’ʋʋ ɩ n nɩ-vʋʋra: bibie lɩz’a ayi ƴãw, ʋ tɩ wul ɩ ʋ tʋɔra a bɛ zie ɛ ƴɛr a Naaŋmɩn-Naalʋ ƴɛrʋ kʋ̀ bɛ. ⁴ Bibir kãw, ʋ na tɩ lãw nɩ bɛ dɩrɛ a, ʋ tɩ ƴãw nɩ nʋɔr kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ taa cere zãanɛ nɩ a Zeruzalɛm ɛ, ɛ gùre a bom nɛ a Naaŋmɩn Sãà na ƴãw nʋɔr k’ʋʋ na kʋ̀ bɛ na a. Ʋ tɩ yel bɛ na: «A nʋɔr a Naaŋmɩn Sãà na ƴãw a nyɩ zie a, mãa nʋɔrɩ́ n’a nyɩ wõ ʋ. ⁵ Nyɩ bãwnɩ a, kʋ̃ɔ n’a a Zã-Bati kʋ̀ n a nɩbɛ a suob, ɛ cɛ a nyɩɩm a, ka nɩ bibie a ŋa lɛ tɛwr ƴãw a, Vʋʋrʋ Sõw pʋɔ n’a nyɩ na de a suob.» ⁶ Lɛ n’a a po-tuurbɛ na tɩ ɓã taa a Yeezu zie a, tɩ sowr ʋ: « Sore e, a ƴɛrɛ ŋa n’ɩ a daar ʋl fʋ na na lɛb zɩɩlɩ a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ naalʋ a bɩɩ?» ⁷ Ʋ tɩ yel bɛ na: «A daar al, nɩ a bibie al a Sãà na nɔ̃w ƴãw a, nyɩmɛ bɛ so a bãwfʋ ɛ. ⁸ Ɛ cɛ a Vʋʋrʋ Sõw na siw nɩ a nyɩ zu, kʋ̀ nyɩ fãw, ɛ́ nyɩ na ɩ n ɩ̃ dãsɩ̃ɛ nɩbɛ a Zeruzalɛm, a Zude nɩ a Samaari ten za pʋɔ, tɩ tɔ n a tẽw baarʋ ziir za.» ⁹ Ʋ na tɩ ƴɛr a ƴɛr-bie a ŋa baar a, bɛ tɩ nyɛ̃ ʋ na ʋ ìr duor a salom zu, zũzuwr wa yi pàw ʋ, bɛ bɛ cãa nyɛ̃ ʋ ɛ. ¹⁰ Bɛ na tɩ cãa ar uore a Yeezu na duor a salom zu a, bɛ wa bere na nɩbɛ ayi kãw su kpar-pɛlɛ wa ta ar ɩ a bɛ zie, ¹¹ ɛ sowri bɛ: «Galile tẽw dem i, bʋ̃nʋ ƴãw n’a nyɩ ar uore a salom a a ŋa? A Yeezu ŋa bɛ na ír a nyɩ sɔgɔ do n a salom zu a, ʋ nãa lɛb a wa, mɛ̃ a a ŋa nyɩ na nyɛ̃ ʋ k’ʋ duor a salom zu a.» ¹² Lɛ n’a a nɩ-toni tɩ yi a tãw ʋl zu bɛ na bʋɔlɛ Olivʋ-tɩɩr tãw a lɛb cen a Zeruzalɛm; a tãw ŋa tɩ pɩɛl ɩ a Zeruzalɛm yɩ̃ɛ lɛ, man a lɛ a na sɛw kɛ́ bɛ mɩ́ cen zãá a Zifʋ mɩnɛ pɩɛnʋ-bibir a. ¹³ Bɛ na tɩ lɛb wa a, bɛ do n a bɔwpɩɛ pʋɔ na tɩ ɩ a bɛ beba zie a. Pɩɛr, Zã, Zakɩ nɩ Ãdere, Filib nɩ Toma, Batelemi nɩ Matie, Alfe bi-dɛb Zakɩ nɩ Sɩmʋ̃ Zelɔtɩ nɩ Zakɩ bi-dɛb Zuda tɩ nɛ bɛ. ¹⁴ A bɛ ŋa za tɩ lãw nɩ taa mɛ̃ nɩ-been a, puore nɩ kʋra lɛ, bɛlɛ nɩ pɔwbɛ bɛ mɩnɛ kãw, a Yeezu mã Marya nɩ a Yeezu yɛbr tɩ pʋɔ nɩ a bɛ pʋɔ. ¹⁵ A alɩ bibie nɛ pʋɔ, a Pɩɛr tɩ ìr a ar a yɛbr sɔgɔ, na tɩ ɓã taa ta nɩbɛ lɩz’a ayʋɔb a, ɛ yel: ¹⁶ «Yɛbr ɩ, a Sɛb-sõw ƴɛr-bie a Vʋʋrʋ Sõw na tɩ dãw yel ɩ a Daviir nʋɔr a Zuda ƴãw a, a tɩ fɛr a k’aa tu; a Zuda ŋa n’ʋ tɩ tɛr a nɩbɛ wa n bɛ wa nyɔw a Yeezu. ¹⁷ Ʋ tɩ pʋɔ nɩ a tɩ pʋɔ tɩ lãw a tome. ¹⁸ Zɩ̃ k’ʋʋ tɩ da n puo nɩ a yel-faa ʋ na maalɩ a sã-ya libie: ʋ lo na tʋʋrɩ, a puór pur, a pʋ-sabɛ za yi gã. ¹⁹ A Zeruzalɛm tẽw nɩbɛ za wõ n a yel ŋa. Lɛ so bɛ bʋɔlɛ a puó ŋa nɩ a bɛ ƴɛrʋ kɛ: ‹Akɛldama› a pɛr lɛ kɛ: ‹zɩ̃ɩ puó.› ²⁰ Ɛ cɛ bɛ sɛb ɩ a Sɛb-sõw yielu sɛbɛ pʋɔ kɛ: ‹A ʋ kpɛb zie, ʋ gã zawla, nɩr za taa kpɩɛr a ʋ pʋɔ ɩ.› Nɩ kɛ: ‹Nɩ-yũo, ʋ de a ʋ tõ-nʋɔr.› ²¹ Lɛ so, a nɩbɛ bɛl na pʋɔ a tɩ pʋɔ, a ʋlɩ daar nɛ za a Sore Yeezu na tɩ be a tɩ sɔgɔ a, ²² a na tĩ a Zã suob ʋ na de a, ɛ tɩ ta a ʋlɩ bibir nɛ bɛ na lɛb ír ʋ a tɩ sɔgɔ a, a fɛr a k’aa bɛ ƴẽn sob kãw pʋɔ a tɩ pʋɔ ɩ a ʋ kũu-pʋɔ-lɛ-yib dãsɩɛ sob.» ²³ Bɛ tɩ wul ɩ nɩbɛ ayi: Zuzɛb, bɛ na tɩ bʋɔlɛ Barsabasɩ, ɛ́ kpɔwrɛ bʋɔlɛ kɛ Zitisɩ a, nɩ Matɩasɩ. ²⁴ A nɩbɛ za tɩ lãw na pùori a ŋa: «Sore e, fʋ̃ʋ na bãw a nɩbɛ socie a, wul a ʋlɩ sob fʋ na kaa ir a nɩbɛ bɛ ŋa ayi pʋɔ, ²⁵ k’ʋʋ ɩ a nɩ-tona lɩɛrɩ de a zie a nɩ-tona tome pʋɔ, a Zuda na bɛr kɛ cen a ʋ mɩ̀ zie a.» ²⁶ Al pùorí, bɛ tɩ ŋmɛ n a gbãw, ʋ lo Matɩasɩ zu, ɛ̀ bɛ de ʋ ƴãw a nɩ-toni pie nɩ been pʋɔ.

¹ A Pãtɩkɔtɩ cuw bibir na wa vɩɛ a, a yɛbr tɩ ɓã n taa bɛ za zi-been. ² Bɛ wa bere na damnʋ yi a salom zu, ɩ mɛ̃ sɛsɛb kpɛ̃ɛ na fure a; ʋ tɩ fu na paalɩ a yir ʋl za pʋɔ bɛ na tɩ be a. ³ Lɛ n’a bɛ tɩ nyɛ̃ bom na ŋmɛ̃ mɛ̃ vũu a, ʋ siw põ yaarɩ mɛ̃ zɛlɛ a, dɔwlɩ a bɛ za been been zu. ⁴ A lɛ n’a a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paalɩ bɛ za bɛ tĩ ƴɛrɛ bʋʋr-yoru ƴɛrʋ. Ŋa za mɩ́ tɩ ƴɛrɛ na mɛ̃ a lɛ a Vʋʋrʋ Sõw na kʋ̀ ʋ k’ʋʋ ƴɛrɛ a. ⁵ A tɩ car ɩ na kɛ́ Zifʋ bɛ mɩnɛ kãw na nɔ̃w a puoru a, mɩ̀ tɩ be n a Zeruzalɛm be; a nɩ-bʋʋrɛ bɛl za na tɩ be a tẽ-daa zu a, a bɛl pʋɔ n’a bɛ tɩ yi kɛ wa. ⁶ A nɩbɛ na tɩ wõ a damnʋ a, bɛ tɩ zɔ na wa ɓã taa bɛ tɛr vuo ɩ. A tɩ ur bɛ na bɛ dɩ vuo ɩ, a ŋa za na mɩ́ tɩ wone bɛ ƴɛrɛ a ʋ sãà bʋʋrɛ ƴɛrʋ a ƴãw. ⁷ A bɛ tɩɛrʋ za tɩ nyaw nɩ taa ɛ nɔ-ɓãan nyɔw bɛ bɛ yere: «A nɩbɛ bɛ ŋa na ƴɛrɛ a, Galile tẽw dem bɛ tʋ̃ɔ n’ɩ bɛ za ɩ? ⁸ Ɛ ŋmɩŋmɩn n’a tɩ za been been wa wone a bɛ ƴɛrʋ, ŋa za a ʋ sãà bʋʋrɛ kɔkɔr pʋɔ? ⁹ Pártɩ̀ mɩnɛ n’ɩ bɛ ŋa, Mɛ́dɩ̀ nɩ Elamɩtɩ mɩnɛ, a Mezopotami tẽw dem, Zude nɩ Kapadɔsɩ nɩbɛ, Pɔ̃w nɩbɛ, Azi nɩbɛ, ¹⁰ Firizi nɩ Pãfili ten dem mɩ̀, Eziptɩ tẽw nɩbɛ nɩ Libi na pɩɛlɩ a Sɩɩrɛn tẽw a nɩbɛ, Ʋrɔm tẽw dem na kpɩɛr a ka a, ¹¹ a bɛl na dɔw ɩ a Zifʋ mɩnɛ bʋʋrɛ a, nɩ a bɛl na kpɛ a Zifʋ mɩnɛ puoru a, Kɩrɛtɩ tẽw dem nɩ Arabʋ mɩnɛ za, tɩ za wone na bɛ hiere a Naaŋmɩn nɔ-ɓãa-yele a tɩ bʋʋrɛ ƴɛrʋ pʋɔ.» ¹² A bɛ tɩɛrʋ za tɩ nyaw nɩ taa, ɛ́ bɛ na bɛ tɩ bãw lɛ bɛ na na tɩɛrɛ a, bɛ sowre nɩ taa: «A yel ŋa pɛr ɩ bo?» ¹³ Ɛ cɛ bɛ mɩnɛ tɩ ɩrɛ bɛ na laar hele yere nɩ: «Bɛ kuol ɩ dãa bɛ za!» ¹⁴ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ ìr ar, ʋlɛ nɩ a nɩ-toni pie nɩ been bɛl na tɩ cɛ a, ɛ́ zɛw kɔkɔr ƴɛr a ŋa: «Zude tẽw dem i, nɩ nyɩɩm za na kpɩɛr a Zeruzalɛm ka a, nyɩ bãw a yel ŋa na ɩrɛ a vla, nyɩ ƴãw tobr a ɩ̃ ƴɛrʋ ƴãw. ¹⁵ Nyɩ na tɩɛr kɛ a nɩbɛ bɛ ŋa kuol a a, lɛ bɛ n’a ɩ. Bɛ bɛ nyũ ɛ, biɓaara gbele pi-waɩ sob tɛwr n’ɩ a ŋa na ŋmɛ a. ¹⁶ Ɛ cɛ, a lɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Zowɛl na tɩ dãw yel a, alɛ n’ɩ a a ŋa na tuur a: ¹⁷ ‹A ŋa n’a a Naaŋmɩn ƴɛrɛ: a bibi-pɛ-baarɩ wa vɩɛ a, ɩ̃ na ƴãw nɩ a ɩ̃ Vʋʋrʋ nɩsaal za; a nyɩ bi-dɛbr nɩ a nyɩ pɔwyaar na lɩɛb ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ, a nyɩ pɔl-bili na nyɛrɛ nɩ bʋ̃-nyɛrɩ, zánʋ na waar ɩ a nyɩ dɛ-nyamɛ, ¹⁸ mɔ̃ mɩ̀, a alɩ bibie nɛ pʋɔ, ɩ̃ na ƴãw nɩ a ɩ̃ Vʋʋrʋ a ɩ̃ tõ-tõ-biir, a dɛbr nɩ a pɔwbɛ, ɛ́ bɛ na lɩɛb ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ. ¹⁹ Ɩ̃ na maal ɩ yel-bãw-guuri a salom zu, nɩ nɔ-ɓãa-yele a tẽw zu: zɩ̃ɩ, vũu nɩ zʋ̀ʋ́r na ŋmɛlɛ duor a. ²⁰ A mʋ̃tɔ̃w na lɩɛb ɩ lige ɛ a cuw mʋ̃ɔ mɛ̃ zɩ̃ɩ a, ɛ a Sore bibir wa bãw vɩɛ, bibi-kpɛ̃ɛ, yúor-vɩɛlʋ-danʋ bibir. ²¹ Lɛ n’a, sob nɛ za nãa wa bʋɔlɛ a Sore a, na nyɛ̃ a faafʋ.› » ²² «Ɩsɩrayɛl biir i, nyɩ ƴãw tobr a ɩ̃ ƴɛrʋ ƴãw: a Nazarɛtɩ tẽw Yeezu, a dɛb ŋa a Naaŋmɩn na de a yele, ɛ ƴãw k’ʋ maalɩ nɔ-ɓãa-yele a nyɩ sɔgɔ, lãw nɩ yel-bãw-guuri nɩ yele na ɩ bãwfʋ sãá a, mɛ̃ a lɛ nyɩɩm mɩŋa na bãw a, ²³ a dɛb ŋa nyɩ na mɩl nyɔw, a tu a lɛ a Naaŋmɩn pʋ-tɩɛrʋ na tɩ dãw bãwnɩ a yele cɔbrɩ a, nyɩ kʋ́ ʋ na, ƴãw nɩ-faar kpa ʋ da-gara zu. ²⁴ Ɛ cɛ Naaŋmɩn ɩ na ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ, ɩ a ʋ kũu kpɩɛrʋ za baarɩ: a bɛ tɩ tɛr sɔr kɛ a kũu tɛr fãw ʋ zu ɛ. ²⁵ Daviir tɩ yel ɩ a ʋ ƴãw kɛ: ‹Ɩ̃ tɩ nyɛ̃ nɩ a Sore ʋ be a ɩ̃ niŋé kʋra lɛ, ʋ be n a ɩ̃ lõbówrí k’ɩ̃ɩ taa lore ɩ. ²⁶ Alɛ n’a so, a ɩ̃ socir cɩlɛ, ɛ a ɩ̃ nʋɔr yiele nʋ̃ɔ̀ yielu. A ɩ̃ ƴãgan tɔr za na bɛr ɩ tɩɛrʋ, ɛ ɓãa ƴãw pɩɛnɛ: ²⁷ fʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ jɛ mɛ̃ bɛr a kpɩmɛ tẽw ɛ, fʋ mɩ̀ kʋ̃ tʋ̃ɔ bɛr a fʋ Nɩ-sõw k’ʋ pʋ̃ɔ ɩ. ²⁸ Fʋ wul mɛ̃ nɩ a nyɔ-vʋʋrʋ sɛɛ, fʋ na ɩ na k’ɩ̃ be a fʋ zie cɩlɛ yaga.› » ²⁹ «Yɛbr ɩ, ɩ̃ na tʋ̃ɔ na ɓãa ƴãw yel kʋ̀ nyɩ: a tɩ sãakʋ̃-kʋra Daviir kpi na, bɛ ũù ʋ na, nɩ dɩ̃a, a ʋ yaa cãa na be a tɩ zie. ³⁰ Ɛ cɛ, ʋ tɩ ɩ n Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ, ɛ́ tɩ bãwnɩ a kɛ Naaŋmɩn tɩ pɔ na yel k’ʋʋ na zɩɩlɩ nɩ a ʋ bʋ̃-dɔwra kãw a ʋ naalʋ da-kɔw zu. ³¹ A na ɩ a ŋa a, ʋ de nɩ niwn nyɛ̃ a Kɩrɩtakũu-pʋɔ-lɛ-yib. Ɛ a ʋl ƴãw n’a ʋ tɩ yel: ‹Bɛ bɛ jɛ ʋ bɛr a kpɩmɛ tẽw ɛ, ɛ a ʋ ƴãgan bɛ pʋ̃ɔ ɩ.› » ³² «A Yeezu ŋa a, Naaŋmɩn ɩ na ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ, tɩɩm za dɩ n a dãsɩɛ. ³³ A Naaŋmɩn dʋrʋ zɛw ʋ na ʋ do. Lɛ so ʋ páw a Vʋʋrʋ Sõw a Naaŋmɩn na ƴãw nʋɔr k’ʋʋ na tɩr a a; ʋlɛ n’ʋ ɩ a Vʋʋrʋ Sõw siw põ yaarɩ a tɩ zu, ɛ alɛ n’a nyɩ nyɛrɛ ɛ wone. ³⁴ A Daviir tɔr za bɛ do a salom zu ɛ, ɛ cɛ ʋ yel a: ‹A Sore yel ɩ a ɩ̃ Sore: zɩ̃ a ɩ̃ dʋrʋ lowr, ³⁵ ɛ gu ɩ̃ wa tɩ nɛb a fʋ dɔ̃ dem bin a fʋ pile fʋ dɔwlɩ a fʋ gbɛɛ.› ³⁶ A Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ za, bɛ bãwnɩ a vla: a Yeezu ŋa tɔr za nyɩ na kpa a da-gara zu a, Naaŋmɩn ɩ na ʋ ɩ Sore nɩ Kɩrɩta.» ³⁷ Bɛ na tɩ wõ a lɛ a, a tɩ dam bɛ nɩ yaga, bɛ yel a Pɩɛr nɩ a nɩ-toni ŋmãa bɛl na cɛ a: «Yɛbr ɩ, bʋ̃ʋ n’ʋ tɩ na ɩ?» ³⁸ A Pɩɛr tɩ yel bɛ na: «Nyɩ lɩɛbɩ a nyɩ ɩb, ɛ́ ŋa za mɩ́ de a suob a Yeezu Kɩrɩta yúor ƴãw, a nyɩ yel-bebe suur pawfʋ ƴãw, ɛ nyɩ na páw nɩ a Naaŋmɩn maalʋ na ɩ a Vʋʋrʋ Sõw a. ³⁹ A nyɩɩm nɩ a nyɩ bibiir ƴãw n’a a Naaŋmɩn tɩ dãw ƴãw a nʋɔr ŋa, nɩ a bɛlɩ dem na zãá a ƴãw, a bɛlɩ dem za a Sore tɩ Naaŋmɩn na na bʋɔlɩ a.» ⁴⁰ A Pɩɛr tɩ cãa na ƴɛr ƴɛr-bie a mɩnɛ dɩ n a Yeezu dãsɩɛ, ɛ́ tɩ kpaalɛ bɛ yere nɩ: «Nyɩ faa nyɩ tʋɔra yi zaa a dɩ̃a nɩbɛ bɛ ŋa pʋɔ na ɩ nɩ-faar a.» ⁴¹ A bɛlɩ dem na tɩ saw a Pɩɛr ƴɛrʋ a tɩ de nɩ a suob. A ʋlɩ bibir nɛ a, a nɩbɛ na tɩ saw de pʋɔ a bɛ pʋɔ a, tɩ faar a na ta tur ata. ⁴² Bɛ za tɩ ƴãw nɩ fãw tuur a nɩ-toni wulu kʋra lɛ, ɛ lãw pone a dipɛ̃, ɛ lãw puore mɩ̀. ⁴³ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ tɛr ɩ a nɩbɛ za: a nɩ-toni tɩ sɩrɩ na maalɛ yel-bãw-guuri nɩ nɔ-ɓãa-yele yaga. ⁴⁴ A bɛlɩ dem za na tɩ saw de a Yeezu yele a, tɩ lãw nɩ taa, ɛ́ mɩ́ tɩ de a bɛ bome za ɓã taa lãw. ⁴⁵ Bɛ mɩ́ tɩ de nɩ a bɛ bʋ̃-sori nɩ a bɛ bʋ̃-tɛrɩ za kʋɔrɩ, lãw põ a libie: bɛ mɩ́ tɩ kʋ̀ n ŋa za man a ʋ yel-fɛrɩ. ⁴⁶ Bibi-vɩɛrɩ za, bɛ mɩ́ tɩ lãw nɩ soci-been cere nɩ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ bɛ tɛr nawfʋ ɛ, bɛ mɩ́ tɩ lãw na ŋmarɛ a dipɛ̃ pone a yie pʋɔ, ɛ lãw dɩrɛ a bɛ bʋ̃-dɩrɩ nɩ nʋ̃ɔ̀ nɩ pʋ-pɩɛlʋ. ⁴⁷ Bɛ tɩ danɛ nɩ a Naaŋmɩn, ɛ a nɩbɛ za nɔnɛ bɛ ɛ ƴãwnɛ bɛ. Bibie za, a Sore tɩ ɩrɛ na a bɛlɩ dem na nyɛ̃ a faafʋ a, bɛ kpɩɛr pʋɔrɛ a lãw pʋɔ.

¹ A Pɩɛr nɩ Zã tɩ duor ɩ a Zeruzalɛm Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, a zaanʋɔra gbele ata puoru ƴãw. ² Nɩbɛ kãw mɩ́ tɩ tuo nɩ dɛb na dɔw ɩ gbɛr a wa n. Bibir za, bɛ mɩ́ tɩ wa na wa bɛr ʋ ʋ zɩ̃ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ dɩ̃dɔr ʋl ƴãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ «Dɩ̃dɔr-vla» a, k’ʋʋ tʋ̃ɔ mɩ́ zɛlɛ a nɩbɛ na kpɩɛr a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ a libie. ³ Ʋ na tɩ nyɛ̃ a Pɩɛr nɩ a Zã na bɔbr kɛ́ bɛ kpɛ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ a, ʋ zɛlɩ nɩ a libie a bɛ zie. ⁴ Lɛ n’a a Pɩɛr nɩ a Zã tɩ jɩr ʋ gbẽgbẽ, ɛ a Pɩɛr yel ʋ: «Jɩrɛ tɩ!» ⁵ Ʋ tɩ jɩrɛ bɛ nɩ gbẽgbẽ tɩɛrɛ k’ʋʋ na páw nɩ bʋ̃-kãw a bɛ zie. ⁶ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ yel ʋ: «Ɩ̃ bɛ tɛr libie nɩ salmɛ̃ ɩ, ɛ cɛ a ʋlɩ bom nɛ ɩ̃ na tɛr a, ʋlɛ n’ʋ ɩ̃ kʋ̀rɛ fʋ: a Nazarɛtɩ tẽw Yeezu Kɩrɩta yúor ƴãw a, ìr cere!» ⁷ Ʋ tɩ nyɔw ʋ nɩ a dʋrʋ nũú, ɩ k’ʋ ìr. Daadaa lɛ, a gbɛr gbɛɛ nɩ a ʋ gbɛnakɔɛ tɩ kpɛmɛ na. ⁸ Ʋ tɩ vaa na ìr cere. Ʋ tɩ páw bɛ na kpɛ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, cere, yawr duor saa, ɛ danɛ a Naaŋmɩn. ⁹ A nɩbɛ za tɩ nyɛ̃ ʋ na ʋ cere ɛ danɛ a Naaŋmɩn. ¹⁰ Bɛ tɩ nyɛ̃ ʋ na bãw: ʋl tɔr za n’ʋ mɩ́ tɩ zɩ̃ zɛlɛ a libie a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ Dɩ̃dɔr-vla ƴãw. Dɛ̃bɩ̃ɛ nɩ nɔ-ɓãan tɩ nyɔw nɩ a nɩbɛ yaga za, a yel ŋa na tɩ ta ʋ a ƴãw. ¹¹ A nɩr nɛ tɩ sɛ̀br a tuur a Pɩɛr nɩ a Zã; a tɩ ɩ n nɔ-ɓãa-yel a zu-sɛbla za zie. Bɛ tɩ zɔ na wa ŋmãa viiri koli bɛ a bɛ-caar nɛ pʋɔ, bɛ na bʋɔlɛ kɛ «Salomɔ̃ bɛ-caar» a. ¹² A Pɩɛr na tɩ nyɛ̃ a lɛ a, ʋ yel ɩ a zu-sɛbla: «Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ɛ, bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ nyɔw nʋɔr a yel ŋa ƴãw? Bɩɩ, bʋ̃ʋ ƴãw n’a nyɩ jɩrɛ tɩ, mɛ̃ tɩ fãw bɩɩ tɩ puoru n’a ɩ a nɩr ŋa ʋ cere? ¹³ A Abraham, Ɩzaakɩ nɩ Zakɔb Naaŋmɩn, a tɩ sãakʋm mɩnɛ Naaŋmɩn kʋ̀ n yúor-vɩɛlʋ-danʋ a ʋ tõ-tõ-bie Yeezu, a nyɩɩm na nyɔw tɩr, ɛ jɛ ʋ bɛr a Pɩlatɩ niŋé, ʋl na nɩ̃ɛ tɩ bɔbr a ʋ lɛ-bɛrʋ a. ¹⁴ Nyɩ zawr ɩ a Nɩ-sõw nɩ a Nɩ-mɩŋa bɛr, ɛ nɩ̃ɛ zɛlɩ kɛ́ bɛ yuo nɩ-kʋ́rɛ a gaso pʋɔ kʋ̀ nyɩ. ¹⁵ A ŋa n’a nyɩ ɩ kʋ́ a nyɔ-vʋʋrʋ za sob. Ɛ cɛ Naaŋmɩn ɩ na ʋ lɛb yi a kũuni pʋɔ, tɩ ɩ n a ʋ dãsɩɛ dem. ¹⁶ A Yeezu saw-deb zũú n’a, a ʋ yúor ʋ ɩ a nɩr ŋa nyɩ na jɩrɛ ɛ bãw a, ʋ lɛb kpɛmɛ; a Yeezu saw-deb a ɩ k’ʋ lɛb kpɛ̃w ʋ za a nyɩ za niŋé.» ¹⁷ «Ɛ cɛ, ɩ̃ bãwnɩ a na, yɛbr ɩ, zɔnʋ n’a nyɩɩm nɩ a nyɩ nɩ-bɛrɛ tõ. ¹⁸ Ɛ a ŋa n’a a Naaŋmɩn mɩ̀ tu maalɩ a ʋlɩ bom nɛ ʋ na dãw ƴãw a ʋ ƴɛr-manbɛ za yel a: a ʋ Nɩ-kabra na na wõ a tuo a. ¹⁹ A na ɩ a ŋa a, nyɩ lɩɛbɩ a nyɩ ɩb ɛ lɛb wa a Naaŋmɩn zie, ʋ de a nyɩ yel-bebe bɛr a baarɩ. ²⁰ Lɛ n’a a Sore na ɩ a pɩɛnʋ voru a ta, ɛ ʋ tõ a Yeezu na ɩ a Kɩrɩta a, ʋl ʋ na tɩ dãw kaa ir a nyɩ ƴãw a. ²¹ Ƴɛrɛ ŋa a, a fɛr a k’aa Yeezu Kɩrɩta be a tẽ-vla pʋɔ tɩ ta a daar ʋl bom za na na lɩɛbɩ bʋ̃-paala, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na tɩ dãw hieri yel nɩ a ʋ dãwdãw ƴɛr-man-son nʋɔr a. ²² Mõyiir tɩ yel a: ‹A Sore Naaŋmɩn na ɩ na ƴɛr-manɛ yi a nyɩ yɛbr pʋɔ a nyɩ ƴãw, ŋmɛ̃ mɛ̃ a mãa a. Nyɩ na bɛrɛ na wone a lɛ za ʋ na yere kʋ̀rɛ nyɩ a. ²³ Sob nɛ za bɛ wa bɛrɛ wone a ƴɛr-manɛ ŋa a, bɛ na ír ʋ na bɛr a Naaŋmɩn nɩ-bʋʋrɛ pʋɔ.› ²⁴ A Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ za, a na tĩ a Samɩɛl nɩ a ʋ lɩɛrbɛ za a, mɩ̀ ƴɛr a por a bibie a ŋa yúor. ²⁵ Nyɩmɛ nɛ bɛ ɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ bibiir: nyɩmɛ so a Wõ-taa a Naaŋmɩn na maal ɩ a nyɩ sãakʋm mɩnɛ a lɛn daar ʋ na tɩ yel a Abraham: ‹A fʋ bʋʋrɛ ƴãw, a tẽ-daa nɩ-bʋʋrɛ za na páw nɩ a ɩ̃ maalʋ› a. ²⁶ Nyɩmɛ de niwn so a Tõ-tõ-bie a Naaŋmɩn na ɩ ʋ lɛb yi a kũuni pʋɔ, ɛ ʋ tõ k’ʋʋ wa maalɩ nyɩ ɩ kɛ̀ nyɩ za been been mɩ́ bɛr a nyɩ ɩ-faar a.»

¹ A Pɩɛr nɩ a Zã tɩ cãa na ƴɛrɛ a zu-sɛbla zie wa bere a bawr-maalbɛ, a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ sojarɩ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a Sadiseyɛ̃ mɩnɛ wa ta. ² Suur tɩ ɩrɛ bɛ na bɛ dɩ vuo ɩ, bɛ na tɩ nyɛ̃ a Pɩɛr nɩ a Zã bɛ kanɛ nɩ a zu-sɛbla ɛ yere k’aa Yeezu lɛb a yi a kũu pʋɔ, a wul k’aa kũuni lɛ-yib be na a. ³ Bɛ tɩ ƴãw na bɛ nyɔw a Pɩɛr nɩ a Zã lɔb ƴãw gaso pʋɔ cɛlɛ nɩ a bio daarɩ, a zie na tɩ faa sɔbr a ƴãw. ⁴ A nɩbɛ bɛl na tɩ bɛr wõ a Pɩɛr mɩnɛ ƴɛrʋ a, bɛ yaga zie tɩ saw na de. Bɛ tɩ faar a na ta nɩbɛ tur anũu. ⁵ A bio daarɩ n’a, a Zifʋ mɩnɛ nɩ-bɛrɛ, nɩ a nɩ-kore nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛl na tɩ be a Zeruzalɛm a tɩ ɓã taa. ⁶ A Naaŋmɩn bawr-maal-kara An, nɩ Kayifʋ, nɩ Zã nɩ Alɛsãdɩr, nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ yie dem za tɩ be n be. ⁷ Bɛ tɩ ƴãw na bɛ tɛr a Pɩɛr nɩ a Zã wa n a bɛ niŋé, bɛ wa tɛr ɩ bɛ sowru: «Ãa n’ʋ kʋ̀ nyɩ a fãw, bɩɩ ãa yúor ƴãw n’a nyɩ tõ a a ŋa?» ⁸ Lɛ n’a a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paalɩ a Pɩɛr ʋ yel bɛ: «Nyɩɩm, nɩbɛ nɩ-bɛrɛ nɩ nɩ-kore e, ⁹ bɛ na sowre tɩ dɩ̃a, ƴɛrʋ zie, yel-vla tɩ na maalɩ nɩ-baal ƴãw a, nɩ a lɛ a na tu ʋ tɩ sanɩ a, ¹⁰ a fɛr a kɛ nyɩ za bãw vla, lãw nɩ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ za: a Yeezu Kɩrɩta na yi Nazarɛtɩ a yúor ƴãw n’a a nɩr ŋa lɛ ɩ nɩ-kpɛ̃w ar a nyɩ niŋé, a Yeezu Kɩrɩta ŋa nyɩ na kpa a da-gara zu a, ɛ a Naaŋmɩn ɩ ʋ lɛb yi a kũuni pʋɔ a. ¹¹ Ʋlɛ n’ɩ ‹A kʋsɩɛr ʋl, a nyɩɩm yi-mɩɛrbɛ na ír lɔb bɛr a, ɛ cɛ ʋ lɩɛb ɩ a yir pɛr kʋsɩɛr.› ¹² Faafʋ bɛ lɛ yi nɩr kãw za zie a bɛ ɩ a ʋl yõ zie ɩ. Yúor bɛ lɛ ka zie za a tẽw zu, a Naaŋmɩn kʋ̀ a nɩsaalbɛ, ʋ na tʋ̃ɔ faa tɩ ɛ.» ¹³ Nɔ-ɓãan tɩ nyɔw nɩ a Zifʋ mɩnɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ. Bɛ tɩ nyɛ̃ na kɛ a Pɩɛr nɩ a Zã ƴɛrɛ na bɛ zɔrɛ nɩ bom za ɩ, ɛ ɩ nɩ-zawlɛ na bɛ bãw sɛbɛ a. Bɛ tɩ nyɛ̃ na bãw bɛ ɩ a Yeezu po-tuurbɛ. ¹⁴ Bɛ mɩ̀ tɩ nyɛ̃ nɩ a nɩr ʋl na sanɩ a, ʋ ar kɔw a Pɩɛr nɩ a Zã, ɛ́ bɛ bɛ tɩ nyɛ̃ a lɛ bɛ na na yel a ɩ. ¹⁵ Lɛ n’a bɛ tɩ ƴãw bɛ tɛr a po-tuurbɛ yi n a ƴɛrʋ dɩb dĩ̀ó, ɛ́ bɛ wõ taa. ¹⁶ Bɛ tɩ sowre nɩ taa: «Tɩ na ɩ n a nɩbɛ bɛ ŋa ŋmɩn? Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ maal ɩ nɔ-ɓãa-yel na bɛ sɔwlɩ a, a sãá nɩ a Zeruzalɛm nɩbɛ za zie, tɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ ciiri ɛ. ¹⁷ Ɛ cɛ, nyɩ ɩ tɩ kpãa bɛ kɛ̀ bɛ taa lɛ pore a yúor ŋa nɩsaalɛ kãw za zie ɩ, a yel ŋa ta yi tɔl yɩ̃ɛ a nɩbɛ pʋɔ ɩ.» ¹⁸ Lɛ n’a bɛ tɩ ƴãw bɛ lɛ bʋɔlɩ bɛ wa n, bɛ wa ƴãw nʋɔr kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ taa lɛ pore a Yeezu yúor towtow ɛ, bɩɩ bɛ taa lɛ kanɛ nɩ nɩr a Yeezu yúor ɛ. ¹⁹ Ɛ cɛ a Pɩɛr nɩ a Zã tɩ sɔw bɛ na: «Abobe sob a sɛw a Naaŋmɩn zie: tɩ sawr a nyɩ nʋɔr bɩɩ tɩ sawr a Naaŋmɩn nʋɔr? Nyɩmɛ so na bãw! ²⁰ Tɩɩm ƴãw a, tɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ bɛ manɛ a alɩ bome nɛ tɩ na nyɛ̃ ɛ wõ a ɩ.» ²¹ Bɛ tɩ lɛb a kpãa bɛ ɛ bɛr bɛ: bɛ bɛ tɩ tʋ̃ɔ nyɛ̃ a lɛ bɛ na na ɩ ƴãw bɛ dɔwrʋ a ɩ, ɛ a ɩ a zu-sɛbla ƴãw; bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a nɩbɛ za tɩ danɛ nɩ a Naaŋmɩn a yel ŋa na tɩ maalɩ a ƴãw. ²² A nɩr ʋl, bɛ na tɩ maalɩ a nɔ-ɓãa-yel sanɩ a, tɩ tɛr ɩ yome lɩz’a ayi nɩ dɔwlɛ. ²³ Bɛ na tɩ lɛb bɛr a Pɩɛr nɩ a Zã a, bɛ cen na tɩ páw a bɛ taabɛ, manɩ kʋ̀ bɛ a lɛ za a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore na tɩ yel kʋ̀ bɛ a. ²⁴ Bɛ tɩ bɛr a wõ a Pɩɛr nɩ a Zã manʋ. Al pùorí, bɛ za tɩ lãw nɩ nɔ-been pùori a Naaŋmɩn a ŋa: «Bome za zu sob i, fʋ̃ʋ n’ʋ ír a salom, a tẽw, a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nɩ bom za na be a pʋɔ a. ²⁵ Fʋ̃ʋ n’ʋ ɩ a Vʋʋrʋ Sõw ƴãw a ƴɛr-bie a ŋa a fʋ tõ-tõ-bie tɩ sãakʋm Daviir nʋɔrɩ́: ‹Bʋ̃ʋ n’ʋ so a ten nɩbɛ ɩrɛ gɔmɛ a ŋa? Ɛ bʋ̃ʋ n’ʋ so a nɩ-bʋʋrɛ balɛ bal-zawlɛ a ŋa? ²⁶ A tẽw na-mɩnɛ nyɔw nɩ taa, ɛ a nɩ-bɛrɛ ɓã taa ɩ been, ìr a Sore nɩ a ʋ Nɩ-kabra ƴãw.› » ²⁷ «Sɩza, bɛ sɩrɩ na ɓã taa a tẽ-kpɛ̃ɛ ŋa pʋɔ: Erɔdɩ nɩ Pɔ̃sɩ Pɩlatɩ, lãw nɩ a nɩ-bʋʋr-yoru nɩ a Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ nɩbɛ wõ n taa a fʋ tõ-tõ-bi-sõw Yeezu ƴãw, a ʋl fʋ na ka nũu ƴãw a. ²⁸ A a ŋa bɛ na ɩ a, bɛ tu n a lɛ za fʋ na tɩ bɔbr ɛ cɔbrɩ a yele nɩ kpɛnʋ bin a. ²⁹ Ƴɛrɛ ŋa a, Sore e, bãwnɩ a kpãafʋ a ŋa bɛ na kpãanɛ tɩ a, ɛ ɩ a fʋ tõ-tõ-biir ɓãa ƴãw hiere a fʋ ƴɛrʋ. ³⁰ A lɛ ƴãw a, wul a fʋ kpɛnʋ, kɛ̀ baalbɛ sanʋ, nɩ nɔ-ɓãa-yele nɩ yel-bãw-guuri maalɛ a fʋ tõ-tõ-bi-sõw Yeezu yúor ƴãw.» ³¹ Bɛ na tɩ pùori baar a, a dĩ̀ó nɛ pʋɔ bɛ na tɩ ɓã taa a, tɩ dam a: a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paal ɩ bɛ za, bɛ ɓãa ƴãw hiere a Naaŋmɩn ƴɛrʋ. ³² A nɩ-yaga bɛl za, na tɩ saw de a Yeezu yele a, tɩ lãw nɩ soci-been nɩ tɩɛr-been. Kãw za bɛ tɩ yere kɛ ʋl yõ so a ʋ bʋ̃-tɛrɩ ɛ, ɛ cɛ a bɛ bʋ̃-tɛrɩ za mɩ́ tɩ ɩ n a bɛ za dem. ³³ A nɩ-toni tɩ dɩrɛ nɩ a Sore Yeezu kũu-pʋɔ-lɛ-yib dãsɩɛ nɩ fãw kpɛ̃ɛ, ɛ a Naaŋmɩn maalʋ yaga tɩ be a bɛ zie. ³⁴ A bɛ been kãw za bɛ tɩ ɩ nɩ-kɔmɛ ɩ, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛlɩ dem za na tɩ tɛr poru nɩ yie a, mɩ́ tɩ de a na da, wa n a libie ³⁵ wa bin a Yeezu nɩ-toni niŋé. Bɛ mɩ́ tɩ de nɩ a libie põ bɛ za, man a been been yel-bɔbrɩ. ³⁶ A ŋa n’a Zuzɛb, a nɩ-toni na kpɔwrɛ bʋɔlɛ Banabasɩ, a pɛr lɛ kɛ Mɔw-mɔwlɛ a, tɩ tɛr puó. Ʋ tɩ ɩ n Levitɩ ɛ yi Sɩɩpʋr. ³⁷ Ʋ tɩ de nɩ a ʋ puó kʋɔrɩ wa n a libie wa bin a nɩ-toni niŋé.

¹ Dɛb kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Ananɩasɩ a, nɩ a ʋ pɔw Safɩɩr, tɩ wõ n taa kʋɔrɩ puó, ² ɛ gbab a libie a mɩnɛ tɛr, ɛ cen nɩ a ŋmãa tɩ bin a nɩ-toni niŋé. ³ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ yel ʋ: «Ananɩasɩ ɩ, bʋ̃ʋ n’ʋ so a Sɩtaana só fʋ tɩ zɛ̃ a ŋa, kɛ̀ fʋ ŋmãa ziri kʋ̀ a Vʋʋrʋ Sõw? Fʋ gbab ɩ a puó libie ŋmãa tɛr. ⁴ Fʋ nãà tʋ̃ɔ na bɛ kʋɔr ʋ ɛ, ɛ fʋ na wa kʋɔr ʋ baar a, fʋ nãà tʋ̃ɔ na tɛr a libie ɩrɛ nɩ lɛ fʋ na bɔbr a. Ŋmɩŋmɩn za n’a a tɩɛrʋ ŋa tɔ ɩ tɩ wa a fʋ zie? Nɩsaalbɛ zie bɛ n’a fʋ ŋmãa a ziri ɛ, Naaŋmɩn zie n’a.» ⁵ A Ananɩasɩ na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, ʋ lo na kpi. Dɛ̃bɩ̃-kpɛ̃ɛ tɩ tɛr ɩ a nɩbɛ bɛl za na tɩ wone a yel ŋa a. ⁶ A pɔl-bili tɩ wa na wa de pɛn pili pàw a kũu, ɛ ɓaw cen nɩ tɩ ũù. ⁷ A tɩ maal ɩ gbele ata, ɛ a ʋ pɔw wa ta kpɛ, ɛ́ bɛ bãw ʋlɩ bom nɛ na ɩ a ɩ. ⁸ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ sowr ʋ: «Yel ɩ̃ nyɛ̃, a puó daarʋ sɩrɩ n’ɩ a a ŋa a?» Ʋ tɩ sɔw na: «Ʋ̃ʋ, a daarʋ sɩrɩ n’ɩ a lɛ!» ⁹ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ yel ʋ: «Ŋmɩŋmɩn za n’a nyɩ wõ taa yel kɛ nyɩ ɩ a Sore Vʋʋrʋ kɛ nyɛ̃? Nyɛ̃, a bɛlɩ dem na cen tɩ ũù a fʋ sɩr a ƴɛrɛ ŋa a, bɛlɛ n’ɩ bɛ ŋa ta a dɩ̃dɔr nʋɔr, bɛ mɩ̀ na ɓaw fʋ na tɩ ũù.» ¹⁰ A pɛr nɛ pʋɔ, a pɔw tɩ lo n a Pɩɛr niŋé be kpi. A pɔl-bili tɩ kpɛ na nyɛ̃ ʋ ʋ kpi, bɛ ɓaw yi cen nɩ tɩ ũù pɩɛlɩ a ʋ sɩr. ¹¹ Dɛ̃bɩ̃-kpɛ̃ɛ tɩ nyɔw nɩ a Lãw-yir za nɩ a bɛlɩ dem za na tɩ wone a yele a ŋa a. ¹² A Yeezu nɩ-toni tɩ maalɛ nɩ nɔ-ɓãa-yele nɩ yel-bãw-guuri yaga a nɩbɛ sɔgɔ. A bɛlɩ dem za na tɩ saw de a Yeezu yele a, mɩ́ tɩ lãw nɩ taa be a Salomɔ̃ bɛ-caar na ƴãw kpule cɔrɩ cen a pʋɔ. ¹³ Nɩ-yũo bɛ mɩ́ tɩ sawr kpɩɛr a bɛ pʋɔ ɩ, a nɩbɛ na saa tɩ danɛ bɛ yaga za a. ¹⁴ A nɩbɛ bɛl na tɩ saw de a, ɛ tɩ wa wa lãwnɛ nɩ a Sore a, a bɛ nʋɔr tɩ kɛrɛ nɩ kʋra lɛ, dɛbr nɩ pɔwbɛ yaga yaga. ¹⁵ A nɩbɛ tɩ tuore nɩ a bɛ baalbɛ yire nɩ tɩ gaalɛ a sɛɛ pʋɔ, gadori zu nɩ sɛn pʋɔ, k’aa Pɩɛr wa tɔlɛ a, a ʋ dasule ɓaarʋ tɛwr ʋ̃ʋ nɩ̃ɛ pàw a bɛ kãw. ¹⁶ Nɩ-yaga yaga tɩ yire nɩ a Zeruzalɛm tẽ-kpɔwlɩ ƴãw zɔrɛ waar. Bɛ mɩ́ tɩ tɛr ɩ baalbɛ nɩ nɩbɛ a kɔ̃tɔ̃-faar na fɛrɛ a wa n, ɛ́ bɛ za mɩ́ tɩ sanɩ na. ¹⁷ Lɛ n’a a bawr-maal-kara nɩ a ʋ nɩbɛ, a pɛr lɛ k’aa Sadiseyɛ̃ mɩnɛ lãw nɩbɛ, tɩ nyɛ̃ suur bɛ dɩ vuo ɩ. ¹⁸ Bɛ tɩ ƴãw na bɛ nyɔw a nɩ-toni lɔb ƴãw a nɩbɛ za gaso pʋɔ. ¹⁹ Ɛ cɛ Sore malkɩ tɩ wa n tɩ̃ɩsɔw wa yuo a gaso dɩ̃dɛɛ pamɛ ɛ ƴãw bɛ yi, ɛ ʋ yel bɛ: ²⁰ «Nyɩ cen a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ tɩ be a be hiere a nyɔ-vʋʋrʋ ƴɛr-bie a ŋa za kʋ̀rɛ a nɩbɛ!» ²¹ Bɛ tɩ saw na de a malkɩ ƴɛrʋ, ɛ a zie na wa vɩɛrɛ wa baarɛ a, bɛ cen nɩ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ tɩ be a be kanɛ nɩ a nɩbɛ. A bawr-maal-kara tɩ ta na; ʋlɛ nɩ a ʋ nɩbɛ tɩ bʋɔl ɩ a Zifʋ mɩnɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ ɓã taa, ɛ pãa tõ kɛ́ bɛ cen a gaso pʋɔ tɩ tɛr a nɩ-toni wa n. ²² Ɛ cɛ a tõ-tõ-biir na tɩ ta a, bɛ bɛ nyɛ̃ bɛ a gaso pʋɔ ɩ. Lɛ n’a bɛ tɩ lɛb wa manɩ ²³ a ŋa: «Tɩ cen na tɩ nyɛ̃ a gaso pamɛ a cãa pàw vla vla, ɛ a dɩ̃dɔ-gurbɛ ar a dɩ̃dɔr nʋɔr gu; ɛ cɛ tɩ na wa yuo a pamɛ a, tɩ bɛ nyɛ̃ nɩr za a gaso pʋɔ ɩ.» ²⁴ A Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ sojarɩ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ na tɩ wõ a a ŋa a, bɛ bɛ tɩ bãw lɛ bɛ na na tɩɛrɛ a ɩ, ɛ́ tɩ sowre taa ʋlɩ bom nɛ na n’ʋ ɩ a nɩ-toni a. ²⁵ Ɛ cɛ nɩr kãw tɩ wa na wa yel kʋ̀ bɛ: «A nɩbɛ bɛl nyɩ na nyɔw pàw a, bɛlɛ nɛ bɛ be a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ kanɛ nɩ a nɩbɛ.» ²⁶ Lɛ n’a a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ sojarɩ nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ tɛr a ʋ nɩbɛ cen nɩ kɛ́ bɛ tɩ tɛr a nɩ-toni wa n. Ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ ɩ n fãw ɛ, bɛ tɩ zɔrɛ nɩ dɛ̃bɩ̃ɛ a nɩbɛ nãa wa lɔbr ɩ bɛ kʋsɛbɛ a ƴãw. ²⁷ Bɛ tɩ tɛr bɛ na wa n, wa ƴãw bɛ ar a ƴɛrʋ-dɩb-lãw niŋé, ɛ a bawr-maal-kara sowri bɛ: ²⁸ «Tɩ tɩ diw nyɩ na bɛr lãw nɩ kpãafʋ kɛ́ nyɩ ta kanɛ nɩ a nɩbɛ a nɩr ŋa yúor ƴãw ɛ? Ɛ cɛ nyɩmɛ n’ɩ bɛ ŋan paalɩ a Zeruzalɛm za nɩ a nyɩ kanʋ! Nyɩ bɛ yel kɛ nyɩ ɩ lɛ a yele a nɩr ŋa kũu na na wa n lɛb lo tɩ zu u!» ²⁹ Ɛ cɛ a Pɩɛr nɩ a nɩ-toni tɩ sɔw nɩ a ŋa: «Naaŋmɩn nʋɔr sawfʋ n’ʋ fɛrɛ zuo a nɩsaalbɛ nʋɔr sawfʋ. ³⁰ A tɩ sãakʋm mɩnɛ Naaŋmɩn ɩ n a Yeezu ŋa, nyɩ na ƴãw bɛ kpa a da-gara zu kʋ́ a, ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ. ³¹ Ʋlɛ n’ʋ a Naaŋmɩn zɛw nɩ a ʋ dʋrʋ nũu, ɩ k’ʋ ɩ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ faarɛ, k’ʋʋ tʋ̃ɔ ɩ a Ɩsɩrayɛl bibiir lɩɛbɩ a bɛ ɩb ɛ páw a bɛ yel-bebe suur. ³² Tɩ dɩ n a yele a ŋa dãsɩɛ, tɩɩm nɩ a Vʋʋrʋ Sõw a Naaŋmɩn na kʋ̀ a bɛlɩ dem na sawr a ʋ nʋɔr a.» ³³ A ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, bɛ tɩ pi n kɔkɛɛ bɔbr ɩ a nɩ-toni kʋ́b. ³⁴ Ɛ cɛ nɩr kãw tɩ ìr ɩ a bɛ sɔgɔ; Farizɩ̃ɛ tɩ n’ʋ, a yúor dɩ kɛ Gamalɩɛl. Ʋ tɩ ɩ n Naaŋmɩn-Wulu bãw-bãw-kara a nɩbɛ za na ƴãwnɛ a. Ʋ tɩ ƴãw na kɛ̀ bɛ tɛr a nɩ-toni yi n yẽw blã, ³⁵ ɛ ʋ yel: «Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ɛ, nyɩ gu nyɩ tʋɔra vla a lɛ nyɩ na bɔbr kɛ́ nyɩ ɩ a nɩbɛ bɛ ŋa a. ³⁶ Daar daar ŋa, Tedasɩ nɛ kãw tɩ ìr a, yel kɛ ʋlɛ mɩ̀ n’ʋ; nɩbɛ kɔbr anaar tɩ ìr a tu a ʋ pùor. Ɛ cɛ bɛ tɩ kʋ́ ʋ na; a bɛlɩ dem na tɩ tu a ʋ pùor a, tɩ zɔ na yaarɩ, a ʋ dem baarɩ. ³⁷ Al pùorí, a nɩbɛ sɔrʋ daar lɛ, Galile tẽw Zuda mɩ̀ tɩ ìr a, nɩ-yaga mɩ̀ tu a ʋ pùor. Bɛ mɩ́ tɩ kʋ́ ʋ na, ɛ a bɛlɩ dem za na tɩ tu ʋ a zɔ yaarɩ. ³⁸ Ƴɛrɛ ŋa a, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ: nyɩ ta kaarɛ a nɩbɛ bɛ ŋa zie ɩ, nyɩ bɛr bɛ. A lɛ bɛ na tɩɛrɛ nɩ a lɛ bɛ na ɩrɛ a, alɛ wa yi nɩsaalbɛ zie a, a na bɔr ɩ a tʋɔra. ³⁹ Ɛ alɛ wa ɩ Naaŋmɩn zie n’a a yi a, nyɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ ɩ a bɔr ɛ. Nyɩ taa ɩrɛ wa nanɩ zɛbr ɩ Naaŋmɩn ɛ!» Bɛ tɩ saw na de a ʋ ƴɛrʋ, ⁴⁰ ɛ ƴãw bɛ lɛ bʋɔlɩ a nɩ-toni wa n, wa ƴãw bɛ fɔb bɛ, ɛ yel kʋ̀ bɛ kɛ bɛ taa lɛ wa ƴɛrɛ a Yeezu yúor ƴãw towtow ɛ, ɛ lɛb bɛr bɛ. ⁴¹ A nɩ-toni tɩ lɛb a yi a ƴɛrʋ-dɩb-lãw zie, ɛ́ nʋ̃ɔ̀ ɩrɛ bɛ yaga, a Naaŋmɩn na tɩ nyɛ̃ bɛ bɛ sɛwnɩ zʋmɛ a Yeezu yúor ƴãw a. ⁴² Bibie za, a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ nɩ a yie pʋɔ, bɛ mɩ́ tɩ kanɛ nɩ nɩ a nɩbɛ, ɛ hiere a Yeezu, Kɩrɩta, Yel-nʋ̃ɔ̀ bɛ tɛr ŋmãafʋ ɛ.

¹ A alɩ bibie nɛ pʋɔ, a po-tuurbɛ nʋɔr na tɩ kɛrɛ dɔwlɛ a, a bɛl na wone a Gɩrɛkɩ mɩnɛ ƴɛrʋ a, tɩ zɛbr ɩ nɩ a bɛl na wone a Ebire mɩnɛ ƴɛrʋ a. Bɛ tɩ yel a k’aa bibi-vɩɛrɩ za sõwfʋ pob pʋɔ a, bɛ bɛ kaarɛ a bɛ pɔw-kɔbɛ zie vla ɩ. ² Lɛ n’a a nɩ-toni pie nɩ ayi tɩ bʋɔlɩ a po-tuurbɛ za ɓã taa ɛ yel bɛ: «A bɛ sɛw kɛ tɩ bɛr a Naaŋmɩn ƴɛrʋ hieru ɛ kaarɛ bʋ̃-dɩrɩ yele zie ɩ. ³ A na ɩ lɛ a, yɛbr ɩ, nyɩ bɔ dɛbr ayopõi a nyɩ pʋɔ, nɩbɛ na ɩrɛ vla, ɛ a Vʋʋrʋ Sõw nɩ yã-bãwfʋ be a bɛ zie a, ɛ́ tɩ na de nɩ a ton ŋa kʋ̀ bɛ. ⁴ Tɩɩm ƴãw a, tɩ na su n zu a puoru ƴãw nɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ manʋ ƴãw.» ⁵ A bɛ ƴɛrʋ ŋa tɩ nʋmɛ nɩ a bɛ za zie, lɛ n’a bɛ tɩ kaa ir Ɩtɩɛn, na tɩ tɛr Naaŋmɩn-saw-deb yaga ɛ Vʋʋrʋ Sõw mɩ̀ be a ʋ zie yaga a, nɩ Filib, Porokɔɔr, Nɩkanɔɔr, Tɩmɔ̃, Parmena nɩ Nɩkola na yi Ãtɩɔsɩ ɛ kpɛ a Zifʋ mɩnɛ puoru a. ⁶ Bɛ tɩ tɛr ɩ a nɩbɛ bɛ ŋa wa n a nɩ-toni niŋé, bɛ wa pùori kʋ̀ bɛ ɛ ír nuru dɔwlɩ a bɛ zu. ⁷ A Sore ƴɛrʋ tɩ yaarɛ nɩ a ziir za, a po-tuurbɛ nʋɔr mɩ̀ tɩ kɛrɛ nɩ yaga za a Zeruzalɛm. A Zifʋ mɩnɛ bawr-maalbɛ yaga yaga tɩ sawr a dier a Yeezu yele. ⁸ A Naaŋmɩn maalʋ nɩ a Naaŋmɩn fãw tɩ be n a Ɩtɩɛn zie, ʋ maalɛ yel-bãw-guuri nɩ nɔ-ɓãa-yel-bɛrɛ a nɩbɛ sɔgɔ. ⁹ Puoru-dĩo kãw tɩ be n be, bɛ bʋɔlɛ kɛ Gbãgbaar na lɛ so bɛ tʋɔra a puoru-dĩo. A puoru-dĩo ŋa nɩbɛ bɛ mɩnɛ nɩ Sɩɩrɛn tẽw nɩbɛ kãw, lãw nɩ Alɛsãdiri tẽw dem bɛ mɩnɛ nɩ Silisi nɩ Azi tẽw dem tɩ wa ŋmɩɛr ɩ nɩ a Ɩtɩɛn nɔkpɛn. ¹⁰ Ɛ cɛ a Vʋʋrʋ Sõw na tɩ ɩ a Ɩtɩɛn ƴɛrɛ nɩ yã-bãwfʋ a, bɛ bɛ tɩ tʋ̃ɔ ƴɛrɛ tʋ̃ɔnɛ ʋ ɛ. ¹¹ Lɛ n’a bɛ tɩ ya nɩbɛ ƴãw kɛ́ bɛ yel a ŋa: «Tɩ wõ na ʋ tʋ a Mõyiir nɩ a Naaŋmɩn zʋmɛ.» ¹² Bɛ tɩ ɩ na a nɩbɛ, nɩ a nɩ-kore nɩ a Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ damnɛ damnʋ na bɛ vɩɛl a, ɛ́ bɛ cen tɩ ur nyɔw a Ɩtɩɛn, tɛr ʋ cen nɩ a Zifʋ mɩnɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw zie. ¹³ Bɛ mɩ̀ tɩ wa n nɩ dãsɩɛ-ziri dem, bɛ wa yel: «Kʋra lɛ n’a a nɩr ŋa ƴɛrɛ ƴɛrʋ na bɛ vɩɛl a, caarɛ nɩ a tɩ Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ sõw nɩ a Naaŋmɩn-Wulu. ¹⁴ Tɩ wõ na ʋ yel kɛ a Yeezu ŋa, na yi Nazarɛtɩ a, na ŋmɛr ɩ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ bɛr ɛ lɩɛbɩ a ɩb a Mõyiir na wul tɩ tuur a.» ¹⁵ A bɛlɩ dem za na tɩ zɩ̃ a ƴɛrʋ dɩb zie a tɩ jɩrɛ nɩ a Ɩtɩɛn gbẽgbẽ, ɛ́ bɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a ʋ niwn ʋ ŋmɛ̃ mɛ̃ malkɩ niwn a.

¹ A bawr-maal-kara tɩ sowr ɩ a Ɩtɩɛn: «A sɩrɩ na ɩ a ŋa bɩɩ?» ² A Ɩtɩɛn tɩ sɔw na: «Ɩ̃ yɛbr nɩ ɩ̃ sãà mɩnɛ ɛ, nyɩ cɛlɛ vla, a yúor-vɩɛlʋ-danʋ Naaŋmɩn tɩ wul ɩ ʋ tʋɔra a tɩ sãakʋm Abraham, a lɛ ʋ na tɩ be a Mezopotami ɛ wa bãw kpɛ a Karan a. ³ Ʋ tɩ yel ʋ na: ‹Bɛr a fʋ tẽ-kpɩɛra nɩ a fʋ sãà yir, ɛ cen a tẽw ʋl pʋɔ ɩ̃ na na wul fʋ a.› ⁴ Lɛ n’a a Abraham tɩ bɛr a Kaldeyɛ̃ mɩnɛ tẽw ɛ cen tɩ kpɩɛr a Karan. A Abraham sãà na wa kpi a, a Naaŋmɩn ɩ na ʋ yi a be, ɛ wa a tẽw ŋa pʋɔ nyɩ na kpɩɛr a dɩ̃a a. ⁵ A be a, Naaŋmɩn bɛ tɩ kʋ̀ ʋ zie ɩ, zie zaa pʋrɩ na yɛlmɛ man gbɛnaɓɛl a ɩ. Ɛ cɛ ʋ tɩ ƴãw nɩ nʋɔr k’ʋʋ na kʋ̀ ʋ nɩ a tẽw nɛ ʋ ɩ a ʋ bʋ̃-sora, nɩ a ʋ bʋ̃-dɔwrɩ bʋ̃-sora a ʋ kũu pùorí, a Abraham na saa bɛ tɩ tɛr bie a lɛn daar a. ⁶ A Naaŋmɩn tɩ yel ʋ na: ‹A fʋ bʋʋrɛ na zɩ̃ n tẽ-yoru pʋɔ, bɛ na ɩ na bɛ lɩɛbɩ gbãgbaar a be, bɛ dɔwrɩ bɛ yome kɔbr anaar. ⁷ Ɛ cɛ a tẽw nɛ na na ɩ bɛ ɩ a ʋ gbãgbaar a, ɩ̃ na dɩ n ʋ nɩ ƴɛrʋ. Al pùorí, bɛ na yi n a be ɛ wa a ka wa puore mɛ̃.› ⁸ A Naaŋmɩn tɩ maal ɩ Wõ-taa nɩ a Abraham, ɛ a Wõ-taa nɛ bãwfʋ ɩ a yʋɔr-ŋmãafʋ. Lɛ so a Abraham na wa dɔw a Ɩzaakɩ a, ʋ ŋmãa nɩ a ʋ yʋɔr a bibie anĩ sob. Lɛ n’a a Ɩzaakɩ mɩ̀ tɩ tu a Zakɔb zie, a Zakɔb mɩ̀ tu a lɛ a sãakʋ̃-kore pie nɩ ayi zie.» ⁹ «A Sãakʋ̃-kore tɩ nyuur ɩ nɩ a Zuzɛb, nyɔw ʋ da ƴãw bɛ cen nɩ Eziptɩ. Ɛ cɛ a Naaŋmɩn tɩ be n a ʋ zie. ¹⁰ Ʋ tɩ faa ʋ nɩ a ʋ kpɩɛrʋ za pʋɔ, ɛ kʋ̀ ʋ maalʋ nɩ yã-bãwfʋ a Eziptɩ nãà Faarɔ̃ niŋé, ʋ de ʋ ʋ kaarɛ a Eziptɩ tẽw zie, lãw nɩ a nãà yir bome zie. ¹¹ Kɔ̃ wa tɩ lo n a Eziptɩ nɩ a Kanãa, wa n kpɩɛrʋ yaga. A tɩ sãakʋm mɩnɛ bɛ tɩ cãa páwr a dɩrɛ ɩ. ¹² A Zakɔb na tɩ wõ kɛ bʋ̃-dɩrɩ be n a Eziptɩ a, ʋ tõ n a tɩ sãakʋm mɩnɛ a gb’a a dãw-niwn sob ƴãw. ¹³ Ʋ na tɩ lɛb tõ bɛ a gb’a ayi sob ƴãw a, a Zuzɛb tɩ ɩ na a ʋ yɛbr bãw kɛ ʋlɛ n’ʋ, ɛ a Faarɔ̃ mɩ̀ tɩ bãw a ʋ yib zie. ¹⁴ Lɛ n’a a Zuzɛb tɩ ƴãw bɛ cen tɩ tɛr a ʋ sãà Zakɔb nɩ a ʋ yir dem za wa n; bɛ za tɩ ɩ n nɩbɛ lɩz’a anaar ŋmãa nũu. ¹⁵ A ŋa n’a a Zakɔb tɩ siw a Eziptɩ, be n’a ʋ tɩ kpi, ʋlɛ nɩ a tɩ sãakʋm mɩnɛ. ¹⁶ Bɛ tɩ tuo bɛ na wa n a Sɩsɛm, wa ũù a yaa bɔw nɛ pʋɔ a Abraham na tɩ da a Amɔɔr bibiir zie a Sɩsɛm a.» ¹⁷ «A daar nɛ, a Naaŋmɩn na na tu a nʋɔr ʋ na ƴãw kʋ̀ a Abraham a, tɩ pɩɛlɛ na. A tɩ nɩ-bʋʋrɛ tɩ yɛ̀r a yãwmɛ dɔwlɩ a Eziptɩ pʋɔ. ¹⁸ Na-yũo kãw, na bɛ tɩ bãw a Zuzɛb a, tɩ de nɩ a naalʋ a Eziptɩ. ¹⁹ A nãà ŋa tɩ bɛlɩ nɩ a tɩ bʋʋrɛ ɛ dɔwrɛ a tɩ sãakʋm mɩnɛ, mɩ́ tɩ fɛr bɛ ƴãw bɛ zawrɩ a bɛ bɩ-pɩɩlɛ bɛr kɛ́ bɛ kpi. ²⁰ A ʋlɩ vuo nɛ pʋɔ n’a a Mõyiir tɩ dɔw, ɩ bi-vla na pɛlɩ a Naaŋmɩn pʋɔ a. Bɛ tɩ tɛr ʋ na guoli a ʋ sãà dĩ̀ó tɩ maalɩ cuwr ata. ²¹ A lɛn daar bɛ na wa zawr ʋ bɛr a, a Faarɔ̃ pɔwyaa de ʋ na guoli mɛ̃ a ʋ bi-dɔwra a. ²² A ŋa n’a bɛ tɩ zànɩ nɩ a Mõyiir a Eziptɩ yã-bãwfʋ za, ʋʋ tɩ tɛr ɩ fãw a ʋ ƴɛrʋ pʋɔ nɩ a ʋ ɩ-ɩrɩ pʋɔ. ²³ Ʋ na wa tɛr yome lɩz’a ayi a, a tɩɛrʋ wa ʋ na k’ʋʋ cen tɩ nyɛ̃ a ʋ yɛbr Ɩsɩrayɛl biir. ²⁴ Ʋ na tɩ nyɛ̃ Eziptɩ tẽw nɩr ʋ dɔwrɛ a bɛ kãw a, ʋ ŋmãa na yi de a sob nɛ bɛ na dɔwrɛ a zɛbr, ɛ lɩɛr ʋ ŋmɛ a Eziptɩ tẽw nɩr nɛ kʋ́. ²⁵ Ʋ tɩ tɩɛrɛ k’aa ʋ yɛbr na bãwnɩ a na kɛ Naaŋmɩn n’ʋ tu a ʋ Mõyiir kʋ̀rɛ bɛ a faafʋ, ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ bãw kɛ lɛ n’a ɩ. ²⁶ A bio daarɩ, ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ nɩbɛ ayi bɛ pɔbr taa, ʋ yel k’ʋʋ faarɩ bɛr. Ʋ tɩ yel bɛ na: ‹Ɩ̃ ba mɩnɛ ɛ, nyɩ ɩ n yɛbr, bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ dɔwrɛ taa?› ²⁷ Ɛ cɛ a sob nɛ na tɩ dɔwrɛ a ʋ tɔ a tɩ daa nɩ a Mõyiir bɛr ɛ yel a ŋa: ‹Ãa n’ʋ ƴãw fʋ kɛ́ fʋ ɩ a tɩ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a tɩ ƴɛr-maalɛ? ²⁸ Fʋ bɔbr a kɛ fʋ kʋ́ m mɛ̃ a lɛ fʋ na zãa kʋ́ a Eziptɩ tẽw nɩr a bɩɩ?› ²⁹ A Mõyiir na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, ʋ zɔ na cen tɩ kpɩɛr Madɩ̃a. Ʋ tɩ dɔw nɩ dɛbli ayi a be.» ³⁰ «A tɩ maal ɩ yome lɩz’a ayi, ɛ́ malkɩ tɩ wul ʋ tʋɔra a Mõyiir Sɩnayi tãw wɛja pʋɔ, tuw kãw vũu zɛlɛ pʋɔ. ³¹ A Mõyiir na tɩ nyɛ̃ a yel ŋa a, a tɩ ɓãa ʋ nɩ nʋɔr ʋ tawr pɩɛlɛ k’ʋʋ maal jɩr kaa. Lɛ n’a ʋ tɩ wõ kɔkɔr ʋ yere: ³² ‹Mãa n’ɩ a fʋ sãakʋm mɩnɛ Naaŋmɩn, a Abraham, a Ɩzaakɩ nɩ a Zakɔb Naaŋmɩn.› A Mõyiir tɩ mawr ɩ ʋ za, ɛ́ bɛ lɛ saw na zɛw zu jɩr kaa ɩ. ³³ Lɛ n’a a Sore tɩ yel ʋ: ‹Fowri a fʋ nafawr bɛr, a ka fʋ na ar a, ɩ n zi-sõw. ³⁴ Sɩza, ɩ̃ nyɛ̃ nɩ a ɩ̃ nɩ-bʋʋrɛ kpɩɛrʋ a Eziptɩ, ɩ̃ wõ n a bɛ kon. Ɩ̃ siw na wa k’ɩ̃ɩ wa faa bɛ. Ƴɛrɛ ŋa a, ɩ̃ tone fʋ na, cen a Eziptɩ.› » ³⁵ «A Mõyiir ŋa a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na tɩ jɛ bɛr a, a ʋl bɛ na tɩ sowri: ‹Ãa n’ʋ ƴãw fʋ fʋ ɩ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ ƴɛr-maalɛ a?› Ʋlɛ n’ʋ a Naaŋmɩn tõ a bɛ zie, k’ʋʋ ɩ a bɛ nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a bɛ faarɛ. A tõ-nʋɔr ŋa n’ʋ a Naaŋmɩn tɩ tõ a malkɩ k’ʋʋ tɩ kʋ̀ a Mõyiir, a lɛn daar ʋ na tɩ wul ʋ tʋɔra a tuw pʋɔ a. ³⁶ A Mõyiir ʋ tɛr bɛ yi n a Eziptɩ ɛ maalɩ yel-bãw-guuri nɩ nɔ-ɓãa-yele a Eziptɩ tẽw nɩ a Kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ-zɩɛ ƴãw nɩ a wɛja-kpalɛ pʋɔ yome lɩz’a ayi. ³⁷ Ʋlɛ n’ʋ tɩ cãa yel a Ɩsɩrayɛl biir: ‹Naaŋmɩn na ɩ na ƴɛr-manɛ na ŋmɛ̃ mɛ̃ a mãa a, ʋ yi a nyɩ pʋɔ a nyɩ ƴãw.› ³⁸ A wɛja-kpalɛ pʋɔ lãw daar a, a Mõyiir ʋ tɩ be a tɩ sãakʋm mɩnɛ nɩ a malkɩ cárá, ɛ a malkɩ ƴɛrɛ nɩ ʋ a Sɩnayi tãw zu. Ʋlɛ n’ʋ de a nyɔ-vʋʋrʋ ƴɛr-bie wa kʋ̀ tɩ. ³⁹ Ɛ cɛ a tɩ sãakʋm mɩnɛ bɛ tɩ saw a Mõyiir nʋɔr ɛ; bɛ zawr ʋ na bɛr, ɛ lɛ tɩɛrɛ a Eziptɩ cenu. ⁴⁰ Lɛ n’a bɛ tɩ yel a Aarɔ̃: ‹Maalɩ ŋmɩmɛ kʋ̀ tɩ, a de tɩ niwn. A Mõyiir ŋa na tɛr tɩ yi n a Eziptɩ a, tɩ bɛ bãw ʋlɩ bom nɛ na ɩ ʋ a ɩ.› ⁴¹ A alɩ bibie nɛ pʋɔ n’a bɛ tɩ maalɩ na-dele ɛ maalɩ bawr kʋ̀ ʋ, ɛ maalɩ cuw kpɛ̃ɛ a bɛ nuru bʋ̃-maala ƴãw. ⁴² Lɛ n’a a Naaŋmɩn gùr pùor cɔw bɛ, ɛ bɛr bɛ bɛ su zu maalɛ a salom zu bʋ̃-caalɩ, a tu a lɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ na tɩ sɛb yel a: ‹Ɩsɩrayɛl yir nɩbɛ ɛ, yome lɩz’a ayi za nyɩ na kpɛ a wɛja-kpalɛ pʋɔ a, nyɩ kʋ́ n dʋn kʋ̀ m ɩ? Nyɩ maal ɩ bawr kʋ̀ m ɩ? ⁴³ Nyɩ tuo nɩ ŋmɩn Molɔkɩ pɛn-sɛw nɩ a nyɩ ŋmar-bi-ŋmɩn Erefã dasule. A tɩbɛ a ŋa n’a nyɩ maalɩ gbine dume puore. Lɛ so, ɩ̃ na ír nyɩ nɩ a nyɩ tẽw pʋɔ cen nɩ tɩ zuo nɩ Babɩlɔn bɛr.› » ⁴⁴ «A wɛja-kpalɛ pʋɔ a, a tɩ sãakʋm mɩnɛ tɩ tɛr ɩ a Naaŋmɩn Wõ-taa pɛn-sɛw. A Naaŋmɩn tɩ yel a kʋ̀ a Mõyiir k’ʋʋ maalɩ a pɛn-sɛw ŋa ʋ ŋmɛ̃ taa nɩ a ʋl ʋ na tɩ nyɛ̃ a. ⁴⁵ A tɩ sãakʋm mɩnɛ lʋɔrɩ nɩ a pɛn-sɛw ŋa kʋ̀ taa. A lɛn daar a Zozue na wa tɩ de bɛ a niwn a, bɛ tɩ cãa na tɛr a pɛn-sɛw ŋa. A Zozue n’ʋ tɩ tɛr bɛ tɩ kpɛ n a tẽw ʋl pʋɔ, a Naaŋmɩn na diw a tẽ-biir, ɛ a Ɩsɩrayɛl biir zɛb de a. A pɛn-sɛw ŋa tɩ be n a be tɩ ta a Daviir daar. ⁴⁶ A Daviir tɩ pɛlɩ nɩ a Naaŋmɩn pʋɔ. Ʋlɛ n’ʋ tɩ zɛlɩ k’ʋʋ tʋ̃ɔ ŋmãa yir kʋ̀ a Zakɔb Naaŋmɩn. ⁴⁷ Ɛ cɛ Salomɔ̃ n’ʋ wa ŋmãa yir kʋ̀ a Zakɔb Naaŋmɩn. ⁴⁸ Ɛ cɛ a Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a, bɛ kpɩɛr nɩsaalbɛ nuru yi-mɩɛrɩ pʋɔ ɩ, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ na yel a: ⁴⁹ ‹A Sore yel a: a salom ɩ n a ɩ̃ naalʋ da-kɔw, ɛ a tẽsɔw ɩ a ɩ̃ gbɛɛ dɔwlʋ zie. Yir buor ʋ nyɩ na ŋmãa kʋ̀ m? Nyɩnɛ n’a na ɩ a ɩ̃ pɩɛnʋ zie? ⁵⁰ A ɩ̃ nũu bɛ n’ʋ maalɩ a a ŋa za a ɩ?› » ⁵¹ «Zukpɛn dem n’ɩ nyɩ! A nyɩ tobe nɩ a nyɩ socie bɛ wone a Naaŋmɩn bʋɔlʋ ɛ. Nyɩ mʋɔr ɩ nɩ a Vʋʋrʋ Sõw kʋra lɛ. Nyɩ sɩrɩ na ŋmɛ̃ mɛ̃ a nyɩ sãà mɩnɛ a. ⁵² Naaŋmɩn-ƴɛr-man-buor sob ʋ a nyɩ sãà mɩnɛ bɛ dɔwrɩ? Bɛ kʋ́ n a bɛl na tɩ dãw hiere a nɩ-mɩŋa waa a. A Nɩ-mɩŋa ŋa tɔr za nyɩ na pãa mɩl kʋ́ a, ⁵³ nyɩɩm Naaŋmɩn na tu malkɩ mɩnɛ kʋ̀ a ʋ Wulu ɛ́ nyɩ zawrɩ a tub a.» ⁵⁴ A Zifʋ mɩnɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ tɩ pi n kɔkɛɛ dʋnɛ nɩ nyɩmɛ a Ɩtɩɛn ƴãw, a ʋ ƴɛr-bie a ŋa zũú. ⁵⁵ Ɛ cɛ a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paal ɩ a Ɩtɩɛn, ʋ uori a salom nyɛ̃ a Naaŋmɩn yúor-vɩɛlʋ-danʋ nɩ a Yeezu na ar a Naaŋmɩn dʋrʋ lowr a. ⁵⁶ Ʋ tɩ yel a: «Ɩ̃ nyɛ̃ nɩ a salom k’ʋ yuo, ɛ a Nɩsaal Bie ar a Naaŋmɩn dʋrʋ lowr.» ⁵⁷ A bɛlɩ dem na tɩ be a be a, tɩ pàw nɩ a bɛ tobe ŋmɩɛr ɩ cɛlsɩ. Bɛ za tɩ lãw na zɔ mɛ̃ nɩ-been a ⁵⁸ tɩ lo nyɔw ʋ vɩr yi n a tẽw pʋɔ, tɩ tĩ lɔbr ɩ ʋ kʋsɛbɛ. A yel-mɩn-dem tɩ bin nɩ a bɛ bʋ̃-suuri pɔl-bile kãw zie bɛ na bʋɔlɛ kɛ Sol a. ⁵⁹ Bɛ na tɩ lɔbr ɩ ʋ a kʋsɛbɛ a, a Ɩtɩɛn tɩ puore nɩ a ŋa: «Sore Yeezu u, de a ɩ̃ vʋʋrʋ!» ⁶⁰ Al pùorí, ʋ tɩ gbĩ n dume ɛ yel kpɛ̃w za: «Sore e, taa dier a yel-bier ŋa dɔwlɛ a bɛ zu ɛ.» Ʋ na tɩ yel a ŋa baar a, ʋ gur ɩ a kũu gʋ̃ɔ.

¹ A Sol mɩ̀ tɩ saw na kɛ́ bɛ kʋ́ a Ɩtɩɛn. A ʋlɩ bibir nɛ tɔr za, dɔwrʋ kpɛ̃ɛ tɩ lo n a Zeruzalɛm Lãw-yir zu. Bɛ za tɩ zɔ na yaarɩ cen a Zude nɩ a Samaari ten pʋɔ, ɛ tɩ cɛ a nɩ-toni tɛwr. ² Nɩbɛ na nɔ̃w a puoru a, tɩ ɓaw nɩ a Ɩtɩɛn cen nɩ tɩ ũù, ɛ kõ ʋ yaga za. ³ A Sol ʋl a, ʋ tɩ ƴãw nɩ fãw dɔwrɛ a Lãw-yir. Ʋ mɩ́ tɩ kpɛ n a yie pʋɔ nyɔw nɩbɛ, dɛbr nɩ pɔwbɛ za, tɩ lɔb ƴãw a gaso pʋɔ. ⁴ A bɛl na tɩ zɔ yaarɩ a, tɩ cɔlɛ na hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀. ⁵ Lɛ n’a a Filib tɩ siw a Samaari tẽ-kpɛ̃ɛ kãw pʋɔ tɩ manɛ a Kɩrɩta yele kʋ̀rɛ a nɩbɛ. ⁶ A zu-sɛbla tɩ gel a tu a ʋ kanʋ pùor: bɛ za tɩ wone na bɛ na manɛ a nɔ-ɓãa-yele ʋ na maalɛ a, bɩɩ bɛ tɛɛ za mɩ̀ mɩ́ tɩ nyɛ̃ a na. ⁷ A kɔ̃tɔ̃-faar tɩ ŋmɩɛr ɩ cɛlsɩ yire nɩ a kɔ̃tɔ̃-ìrbɛ yaga zie. Nɩ-yaga na tɩ lore wɔblʋ bɩɩ gbɛr a tɩ sanɩ na. ⁸ Nʋ̃ɔ̀-kpɛ̃ɛ tɩ paalɩ a tẽw nɛ. ⁹ Dɛb kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Sɩmʋ̃ a, tɩ dãw na be a tẽw nɛ pʋɔ. Ʋ tɩ tone nɩ tɩtɩblɛ tome, a mɩ́ ɩ nɔ-ɓãan a Samaari tẽw dem za zie. Ʋ tɩ yel a kɛ ʋlɛ mɩ̀ n’ʋ, ¹⁰ ɛ a nɩbɛ za tɩ tu a ʋ pùor, a bibiir tɩ lãw nɩ a nɩ-bɛrɛ. Bɛ tɩ yere na: «A dɛb ŋa n’ɩ a Naaŋmɩn fãw, a fãw ʋl bɛ na bʋɔlɛ a fãw kpɛ̃ɛ a.» ¹¹ Bɛ tɩ tu n a ʋ pùor, ʋ na tɩ ɩ a ʋ tɩtɩblɛ ɩ-ɩrɩ a nyɔw bɛ a koro za a ƴãw. ¹² Ɛ cɛ a Filib na wa hieri a Naaŋmɩn-Naalʋ Yel-nʋ̃ɔ̀ nɩ a Yeezu Kɩrɩta Yel-nʋ̃ɔ̀ a, bɛ tɩ saw na de a Filib ƴɛrʋ ɛ de a suob, dɛbr nɩ pɔwbɛ. ¹³ A Sɩmʋ̃ tɔr za mɩ̀ tɩ saw na de ɛ de a suob, ɛ́ mɩ́ tɩ sɛ̀b mɛr a Filib kʋra lɛ. Ɛ a nɔ-ɓãa-yel-bɛrɛ nɩ a yel-bãw-guuri ʋ na tɩ nyɛrɛ a, tɩ ɩ ʋ nɩ nɔ-ɓãan. ¹⁴ A nɩ-toni, na tɩ be a Zeruzalɛm a, tɩ wõ na kɛ a Samaari tẽw dem saw na de a Naaŋmɩn ƴɛrʋ. Lɛ n’a bɛ tɩ tõ Pɩɛr nɩ Zã a bɛ zie. ¹⁵ Bɛ na tɩ ta a, bɛ pùor ɩ Naaŋmɩn kʋ̀ a Samaari tẽw dem, kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ páw a Vʋʋrʋ Sõw, ¹⁶ ʋ na bɛ tɩ siw a bɛ been kãw za zu sɛr a ƴãw: a suob tɛwr ʋ bɛ tɩ de a Sore Yeezu yúor ƴãw. ¹⁷ A Pɩɛr nɩ a Zã tɩ íre nɩ nuru dɔwlɛ a bɛ zu, ɛ́ bɛ tɩ páwr a Vʋʋrʋ Sõw. ¹⁸ A Sɩmʋ̃ tɩ nyɛ̃ na kɛ a nɩ-toni mɩ́ wa dɔwlɩ nuru a nɩr zu a, a ʋ sob mɩ́ páw nɩ a Vʋʋrʋ Sõw. Lɛ so ʋ tɩ ír libie zɛlɛ nɩ a Pɩɛr nɩ a Zã ¹⁹ yere nɩ: «Nyɩ de, ɛ mɩ̀ kʋ̀ m a fãw ŋa, kɛ́ a bɛlɩ dem zu ɩ̃ nãá mɩ́ wa ír a nuru dɔwlɩ a, bɛ mɩ̀ mɩ́ páw a Vʋʋrʋ Sõw.» ²⁰ Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ yel ʋ na: «Fʋ̃ʋ nɩ a fʋ libie za a, nyɩ wɛ! Fʋ na tɩɛrɛ kɛ́ fʋ na tʋ̃ɔ na da n libie a Naaŋmɩn maalʋ ʋ na tɩrɛ zawla lɛ a! ²¹ A fʋ tɩɛrʋ na bɛ tori a Naaŋmɩn zie a, fʋ bɛ tɛr sɔr na páw bom za a yele a ŋa na ɩrɛ a ka a pʋɔ ɩ. ²² A na ɩ lɛ a, zawrɩ a fʋ yel-faa ŋa bɛr ɛ pùori a Sore: a mɩnɛ kãw ʋ na dɩ n a tɩɛr-faa ŋa, na wa a fʋ zie a, sãwna suur kʋ̀ b. ²³ Yel-mɩŋa sɩza, ɩ̃ nyɛ̃ a na fʋ kpɛ n nyuur yaga za, ɛ a yel-bier ’lẽ fʋ mɛ̃ miwr a.» ²⁴ A Sɩmʋ̃ tɩ sɔw na: «A nyɩɩm tɛɛ za, nyɩ pùori a Sore kʋ̀ m, kɛ a a ŋa kãw za nyɩ na yel a taa páwr mɛ̃ ɩ.» ²⁵ A Pɩɛr nɩ a Zã na tɩ dɩ a dãsɩɛ ɛ hieri a Yel-nʋ̃ɔ̀ a be a, bɛ lɛb a cen a Zeruzalɛm. Bɛ tɩ hiere nɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀ a Samaari lowr tẽli yaga pʋɔ cere nɩ. ²⁶ A Sore malkɩ tɩ ƴɛr ɩ a Filib zie yel ʋ: «Ìr tu a saa-pɛrɩ́-dʋrʋ lowr, de a sɔr ʋl na yi a Zeruzalɛm ɛ siwr a Gaza a, nɩr bɛ be a ʋ zu ɛ.» ²⁷ A Filib tɩ ìr cen daadaa lɛ. Zɩ̃ kɛ dɛ-vár kãw, Etiopi tẽw pɔw-nãà Kãdasɩ tõ-tõ-nɩ-kpɛ̃ɛ, na tɩ kaarɛ a ʋ na-bome zie a, tɩ cen nɩ a Zeruzalɛm tɩ pùori ²⁸ ɛ lɛb kule. Ʋ tɩ zɩ̃ n a ʋ torko pʋɔ kanɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi sɛbɛ. ²⁹ A Vʋʋrʋ Sõw tɩ yel ɩ a Filib: «Cen ta a torko ŋa zie.» ³⁰ A Filib tɩ zɔ na pɩɛlɩ wõ a dɛ-vár ʋ kanɛ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi sɛbɛ, ʋ sowr ʋ: «Fʋ nɩ̃ɛ na bãw a kanʋ ŋa fʋ na kanɛ a pɛr ɩ?» ³¹ Ʋ tɩ sɔw na: «Nɩr bɛ wa ír a pɛr kʋ̀ m a, ŋmɩŋmɩn za n’a ɩ̃ na ɩ tɩ bãw?» Ʋ tɩ yel ɩ a ŋa, ɛ ƴãw a Filib do kpɛ zɩ̃ pɩɛl ʋ. ³² A Sɛb-sõw ƴɛr-bie a ŋa n’a ʋ tɩ kanɛ: ‹Mɛ̃ pɛ́rʋ bɛ na nyɔw cere nɩ a kʋ́b zie a, mɛ̃ péle bɛ na ŋmarɛ a kɔblʋ ɛ ʋ ar gbili a, ʋ bɛ haa nʋɔr ɛ. ³³ Bɛ siwr ʋ na, ɛ́ bɛ dɩ a ƴɛrʋ nɩ mɩnʋ kʋ̀ ʋ ɛ. Ãa n’ʋ ƴɛr a ʋ bʋʋrɛ ƴɛrʋ? Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ ír ɩ a ʋ nyɔ-vʋʋrʋ a tẽw zu.› ³⁴ A dɛ-vár sowr ɩ a Filib: «Ɩ̃ zɛlɛ fʋ na, yel ɩ̃ nyɛ̃, ãa ƴɛrʋ n’a a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ ƴɛrɛ? Ʋl mɩŋa ƴɛrʋ n’a ʋ ƴɛrɛ bɩɩ nɩ-yũo ƴɛrʋ n’a?» ³⁵ Lɛ n’a a Filib tɩ de a ƴɛrʋ, tĩ a Sɛb-sõw ƴɛr-bie a ŋa zie ɛ hieri a Yeezu Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀ ʋ. ³⁶ Bɛ na tɩ cãa lo a sɔr cere a, bɛ tɩ ta n kʋ̃ɔ zie. A dɛ-vár tɩ yel ɩ a Filib: «Nyɛ̃ kʋ̃ɔ, bʋ̃ʋ n’ʋ be be ɩ̃ kʋ̃ tʋ̃ɔ de a suob?» [ ³⁷ A Filib tɩ yel ʋ na: «Fʋ̃ʋ wa saw de nɩ a fʋ pʋɔ za a, fʋ na tʋ̃ɔ na de a suob.» A dɛ-vár yel ʋ: «Ɩ̃ saw na de k’aa Yeezu Kɩrɩta ɩ n a Naaŋmɩn Bie.»] ³⁸ Ʋ tɩ ƴãw na bɛ ɩ a torko ʋ ar, ɛ ʋlɛ nɩ a Filib siw bɛ za ayi a kʋ̃ɔ̀mɩ́, a Filib kʋ̀ ʋ a suob. ³⁹ Bɛ na wa lɛb yi a kʋ̃ɔ pʋɔ a, a Sore Vʋʋrʋ ír ɩ a Filib. A dɛ-vár bɛ lɛ tɩ cãa nyɛ̃ ʋ ɛ, ɛ cãa lo a ʋ sɔr kule nɩ nʋ̃ɔ̀. ⁴⁰ A Filib ʋl wa tɩ nyɛ̃ na ʋ be Azɔtɩ. Al pùorí, ʋ tɩ hiere nɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀ a ten al za pʋɔ ʋ na tɩ tuur tɔlɛ a, tɩ sãá nɩ Sezaare.

¹ A Sol ʋl cãa bɛ tɩ bɛrɛ a Sore po-tuurbɛ ɩ, ɛ bɔbr a bɛ kʋ́b. Ʋ tɩ cen na tɩ páw a bawr-maal-kara, ² ɛ ƴãw ʋ kʋ̀ ʋ sɛb-tʋɔlɩ a Damasɩ tẽw puoru-diru nɩ-bɛrɛ ƴãw, kɛ́ ʋlɛ wa tɩ nyɛ̃ nɩbɛ, dɛbr bɩɩ pɔwbɛ, bɛ tuur a Yeezu sɔr a, ʋ̃ʋ nyɔw bɛ ƴãw bamɛ wa n a Zeruzalɛm. ³ Ʋ tɩ lo n a sɔr cere tɩ pɩɛlɛ a Damasɩ, wa bere cãa yi a salom zu wa caalɩ pili pàw ʋ. ⁴ Ʋ tɩ lo na gã tẽw ɛ wõ kɔkɔr ʋ yere a ʋ zie: «Sol i, Sol i, bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ dɔwrɛ mɛ̃?» ⁵ A Sol tɩ sowr ʋ na: «Ãa nɛ b, Sore e?» Ʋ tɩ sɔw na: «Mãa n’ɩ a Yeezu, mãa n’ʋ fʋ dɔwrɛ. ⁶ Ɛ cɛ ìr kpɛ a tẽw pʋɔ, bɛ na tɩ yel a kʋ̀ b a ʋlɩ bom nɛ a na fɛr kɛ fʋ ɩ a.» ⁷ Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ gbĩni nɩ a Sol sɔr-lãw-cen-taabɛ bɛ ar gbili: bɛ tɩ wone nɩ a kɔkɔr, ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ nyɛ̃ nɩr za ɩ. ⁸ A Sol tɩ lɛb a ìr. Ɛ cɛ ʋ na saa tɩ yuo a mimie a, ʋ bɛ tɩ nyɛrɛ ɩ. A ʋ sɔr-lãw-cenbɛ tɩ nyɔw ʋ nɩ nũú taw tɩ kpɛn a Damasɩ. ⁹ Ʋ tɩ maal ɩ bibie ata, ɛ cãa bɛ nyɛrɛ ɩ. Ɛ a bibie ata a ŋa za ʋ bɛ dɩ bom ɛ, ɛ bɛ nyũ bom ɛ. ¹⁰ Yeezu po-tuure kãw, na dɩ kɛ Ananɩasɩ a, tɩ be n a Damasɩ. Ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ a Sore ʋ bʋɔl ʋ: «Ananɩasɩ ɩ! » Ʋ sɔw: «Mãa n’ɩ ŋan Sore e.» ¹¹ A Sore tɩ yel ʋ na: «Ìr yi a sɔr ʋl zu bɛ na bʋɔlɛ a ‹Sɔr-dẽdẽ› a, tɩ kpɛ a Zuda yir sowri nɩr kãw na dɩ kɛ Sol a, Tarsɩ n’a ʋ yi. Ʋ puore na, ¹² ɛ nyɛ̃ nɩr na dɩ kɛ Ananɩasɩ a, ʋ wa kpɛ ír nuru dɔwlɩ a ʋ zu k’ʋʋ tʋ̃ɔ lɛ nyɛrɛ.» ¹³ A Ananɩasɩ tɩ sɔw na: «Sore e, ɩ̃ wõ n nɩ-yaga na ƴɛr a nɩr ŋa ƴɛrʋ a, nɩ a dɔwrʋ al za ʋ na dɔwrɩ a fʋ nɩbɛ a Zeruzalɛm a. ¹⁴ A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ kʋ̀ ʋ nɩ sɔr ʋ wa a ka, k’ʋʋ wa nyɔw a bɛlɩ dem za na bʋɔlɛ a fʋ yúor a ƴãw bamɛ.» ¹⁵ Ɛ cɛ a Sore tɩ yel ʋ na: «Cen, a nɩr ŋa ɩ n tõ-tõ-bom ɩ̃ na kaa ir k’ʋʋ ɩ a ɩ̃ yúor yi ta a nɩ-bʋʋr-yoru, a na-mɩnɛ nɩ a Ɩsɩrayɛl biir zie a. ¹⁶ Mãa mɩŋa na wul ʋ nɩ a tuo al za a na fɛr k’ʋʋ wõ a ɩ̃ yúor ƴãw a.» ¹⁷ A Ananɩasɩ tɩ cen na tɩ kpɛ a yir pʋɔ, dɔwlɩ a nuru a ʋ zu ɛ yel: «Ɩ̃ yɛb Sol i, a Sore n’ʋ tõ m. A Yeezu ʋl na wul ʋ tʋɔra fʋ nyɛ̃ ʋ a sɔr ʋl fʋ na tɩ lo waar a zu a, ʋlɛ n’ʋ tõ m k’ɩ̃ɩ wa ɩ fʋ lɛb nyɛrɛ ɛ a Vʋʋrʋ Sõw paalɩ fʋ.» ¹⁸ Daadaa lɛ bome kãw, na ɩ mɛ̃ zʋm-pɛgɛ a, tɩ yi n a ʋ mimie pʋɔ lawrɩ lo, ɛ ʋ lɛb nyɛrɛ ɛ de a suob. ¹⁹ Al pùorí, ʋ tɩ dɩ na lɛb páw fãw. A Sol tɩ maal ɩ bibie blã a Damasɩ, ʋlɛ nɩ a Yeezu po-tuurbɛ na tɩ be a be a. ²⁰ Ʋ tɩ tĩ nɩ daadaa lɛ hiere a Zifʋ mɩnɛ puoru-dìrú kɛ a Yeezu n’ɩ a Naaŋmɩn Bie. ²¹ A bɛlɩ dem za na tɩ bɛrɛ wone a ʋ kanʋ a, mɩ́ tɩ nyɔw nɩ nʋɔr yere nɩ: «A nɩr ŋa bɛ tʋ̃ɔ n’ʋ bɛ tɩ bɛrɛ a bɛlɩ dem na bʋɔlɛ a Yúor ŋa a Zeruzalɛm a ɩ? Ɛ a bɛ nyɔwfʋ ƴãw bɛ n’a ʋ sʋ̃ɔmɩ bul wa a ka, k’ʋʋ wa nyɔw bɛ ’lẽ cen nɩ tɩ kʋ̀ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ ɩ?» ²² Ɛ cɛ a Sol tɩ nyɛrɛ nɩ fãw dɔwlɛ, ɛ́ mɩ́ tɩ ƴɛr tʋ̃ɔ a Damasɩ tẽw Zifʋ mɩnɛ, ʋ na mɩ́ tɩ manɛ wule k’aa Yeezu sɩrɩ n’ɩ a Kɩrɩta a. ²³ A wa tɩ kɔwrɩ na, ɛ a Zifʋ mɩnɛ bɛ ŋa wa ír bʋ taa kɛ́ bɛ kʋ́ a Sol. ²⁴ A Sol tɩ wõ n a bɛ bʋ-taa ŋa yele. A Zifʋ mɩnɛ mɩ́ tɩ gu n a tẽw dɩ̃dɛɛ mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw za, kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ piw nyɔw ʋ kʋ́. ²⁵ Ɛ cɛ tɩ̃ɩsɔw kãw, a Sol po-tuurbɛ tɩ ɓaw ʋ na ƴãw zãgba pʋɔ ɛ ’lẽ nɩ mie tur bɛr dapùorí ʋ siw. ²⁶ A Sol na tɩ ta a Zeruzalɛm a, ʋ tɩ bɔbr a k’ʋʋ pʋɔ a Yeezu po-tuurbɛ pʋɔ; ɛ cɛ bɛ za tɩ zɔrɛ nɩ a ʋ dɛ̃bɩ̃ɛ, ɛ bɛ tɩ saw tɩɛrɛ kɛ sɩza n’a ʋ lɩɛbɩ a Yeezu po-tuure ɩ. ²⁷ Lɛ n’a a Banabasɩ pãa tɩ tɛr ʋ cen nɩ tɩ wul a nɩ-toni, ɛ manɩ kʋ̀ bɛ a lɛ a Sol na tɩ nyɛ̃ a Sore a sɔr pʋɔ ʋ ƴɛr a ʋ zie a, nɩ a lɛ a Sol na tɩ nyɔw socir ɛ kanɩ nɩ a nɩbɛ a Yeezu yúor ƴãw a Damasɩ a. ²⁸ Lɛ n’a a Sol pãa tɩ pʋɔ a bɛ pʋɔ, kpɩɛr ɛ yire a Zeruzalɛm, ɛ nyɔw socir kanɛ nɩ a nɩbɛ a Sore yúor ƴãw. ²⁹ A Zifʋ bɛl na ƴɛrɛ a Gɩrɛkɩ a zie n’a ʋ mɩ́ tɩ ƴɛrɛ, ɛ ʋlɛ nɩ a bɛl ŋmɩɛr a nɔkpɛn. Ɛ cɛ a nɩbɛ bɛ ŋa tɩ bɔbr ɩ ʋ kʋ́b. ³⁰ A yɛbr na tɩ bãwnɩ a, bɛ tɛr ʋ na cen nɩ Sezaare, tɩ ƴãw k’ʋ cen Tarsɩ. ³¹ A Lãw-yir tɩ tɛr ɩ ƴã-ɓaarʋ a Zude tẽw za pʋɔ, nɩ a Galile tẽw nɩ a Samaari tẽw; ʋ tɩ mɩɛr a yɛlɛ ɛ tɛr a Sore zɔba, a Vʋʋrʋ Sõw mɔwlʋ tɩ be n a ʋ zie yaga ʋ kɛrɛ nɩ. ³² A Pɩɛr na tɩ cɔlɛ a ziir za a, ʋ mɩ̀ tɩ tɔl a siw a Lɩda a Kɩrɩta-nɩbɛ zie. ³³ Ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ nɩr kãw na dɩ kɛ Ene a, ʋ gã sɛ̃w pʋɔ. Yome anĩ n’ɩ a ŋa ʋ na tɩ gbɛr gã a. ³⁴ A Pɩɛr tɩ yel ʋ na: «Ene e, a Yeezu Kɩrɩta sanɩ fʋ na; ìr pili a fʋ sɛ̃w fʋ tʋɔra.» Ʋ tɩ ìr ɩ daadaa lɛ. ³⁵ A Lɩda tẽw dem za, nɩ a Saarɔ̃ tẽw nɩbɛ za na tɩ nyɛ̃ ʋ a, bɛ tɩ lɩɛb ɩ a bɛ ɩb saw de a Sore. ³⁶ Pɔw kãw tɩ be n a Zope tẽw ɩ a Sore po-tuure. Ʋ tɩ dɩ na kɛ Tabɩta, ɛ́ bɛ bʋɔlɛ Dɔrkasɩ a gɩrɛkɩ kɔkɔr pʋɔ, a pɛr lɛ kɛ Wala. A ɩ-vɩɛlɩ maalʋ nɩ a nɩ-kɔmɛ sõwfʋ tɩ n’ɩ a ʋ tome. ³⁷ Ʋ wa tɩ lo n bàalʋ a alɩ bibie nɛ pʋɔ kpi. Bɛ tɩ sò ʋ nɩ a kʋ̃ɔ, ɓaw do n tɩ bin a bɔwpɩɛ pʋɔ. ³⁸ A Lɩda nɩ a Zope pɩɛl ɩ taa. A Kɩrɩta-nɩbɛ na tɩ wõ kɛ a Pɩɛr be n a Lɩda a, bɛ tõ n nɩbɛ ayi kɛ́ bɛ tɩ bʋɔl ʋ nɩ a ƴɛr-bie a ŋa: «Wa fɔ̃w za a tɩ zie.» ³⁹ A Pɩɛr tɩ ìr ɩ daadaa lɛ páw bɛ cen. Ʋ na tɩ ta a, bɛ tɛr ʋ na do n a bɔwpɩɛ pʋɔ. A pɔw-kɔbɛ za tɩ ɓã n taa a be, kone wule nɩ a Pɩɛr a kpali nɩ a kpar-bɛrɛ al a Dɔrkasɩ na tɩ wóbr a ʋ cãafʋ daar a. ⁴⁰ A Pɩɛr tɩ ƴãw nɩ a nɩbɛ za bɛ yi, ɛ ʋ lo gbĩ dume pùori. Ʋ na wa pùori baar a, ʋ tɩ lɩɛb ɩ niwn cɔw a kũu ɛ yel: «Tabɩta a, ìr!» Ʋ yuo a mimie, ɛ ʋ na tɩ nyɛ̃ a Pɩɛr a, ʋ ìr a zɩ̃. ⁴¹ A Pɩɛr tɩ nyɔw ʋ nɩ nũú ʋ ìr, ʋʋ bʋɔlɩ a Kɩrɩta-nɩbɛ nɩ a pɔw-kɔbɛ wa wul bɛ a Tabɩta na lɛb vʋʋrɛ a. ⁴² A Zope tẽw nɩbɛ za tɩ wõ n a yel ŋa, ɛ́ bɛ yaga zie tɩ saw na de a Sore. ⁴³ A Pɩɛr tɩ kpɛ n a Zope kɔwrɩ. Ʋ tɩ kpɩɛr ɩ gãn-nɔnɛ́ kãw bɛ na bʋɔlɛ Sɩmʋ̃ a yir.

¹ Dɛb kãw tɩ be n a Sezaare a yúor dɩ kɛ́ Kɔrnɛɩ. Ʋ tɩ ɩ n sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ, a Ʋrɔm sojarɩ bɛl pʋɔ bɛ na bʋɔlɛ Ɩtali sojarɩ a. ² Ʋlɛ nɩ a ʋ yir dem za tɩ zɔrɛ na ɛ ƴãwnɛ a Naaŋmɩn; ʋ tɩ sõwne nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kɔmɛ bɛ dɩ vuo ɩ, ɛ puore a Naaŋmɩn kʋra lɛ. ³ Bibir kãw, a na tɩ cen man zaanʋɔra gbele ata daar a, ʋ tɩ caar a nyɛ̃ Naaŋmɩn malkɩ ʋ wa kpɛ a ʋ zie bʋɔl ʋ yel: «Kɔrnɛɩ ɩ!» ⁴ A Kɔrnɛɩ tɩ jɩr ʋ nɩ gbẽgbẽ, ɛ́ dɛ̃bɩ̃ɛ nyɔw ʋ, ʋ sɔw: «Ɛ́ bʋnʋ, Sore e?» A malkɩ tɩ lɛb yel ʋ: «Naaŋmɩn nyɛ̃ nɩ a lɛ fʋ na sõwne a nɩbɛ a, ʋ saw na de a fʋ puoru, ʋ bɛ yiiri fʋ bɛr ɛ. ⁵ Ƴɛrɛ ŋa a, tõ nɩbɛ a Zope bɛ tɩ tɛr nɩr kãw na dɩ Sɩmʋ̃, ɛ́ bɛ bʋɔlɛ Pɩɛr a, wa n. ⁶ Ʋ be n nɩr kãw mɩ̀ na dɩ kɛ Sɩmʋ̃ a yir. A Sɩmʋ̃ ŋa ʋl nɔnɛ́ nɩ gamɛ ɛ a ʋ yir be a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr.» ⁷ A malkɩ na tɩ ƴɛrɛ a ʋ zie a, na wa cen baar a, daadaa lɛ a, a Kɔrnɛɩ bʋɔl ɩ a ʋ yir nɩbɛ ayi de nɩ soja kãw, na nɔnɛ puoru ɛ be a ʋ zie koro za a, ⁸ wa manɩ a za kʋ̀ bɛ ɛ tõ bɛ a Zope. ⁹ A bio daarɩ, bɛ na tɩ lo a sɔr pɩɛlɛ a Zope a, a Pɩɛr ʋl tɩ do n a gàrʋ́ k’ʋʋ tɩ pùori. A tɩ manɛ na mɛ̃ gbãgbãw daar a. ¹⁰ Kɔ̃ tɩ kpɩɛr ɩ a Pɩɛr ʋ bɔbr k’ʋʋ dɩ. Bɛ tɩ cãa na ɩrɛ a ʋ bʋ̃-dɩrɩ, ɛ wa bere ʋ nyɛ̃ bʋ̃-nyɛra. ¹¹ Ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ a salom ʋ yuo; bom kãw nɩr na kʋ̃ tʋ̃ɔ bãw a, tɩ yi n a salom zu siwr a tẽw. Ʋ tɩ ɩ na mɛ̃ pɛn-kpɛ̃ɛ-kpɛ̃ɛ, bɛ na nyɔw a nɛɛ anaar ƴãw, ɛ bɛr ʋ siwr a tẽw a. ¹² Dʋ̃-pɛ-bʋʋrɛ za tɩ be n a ʋ pʋɔ: a bʋ̃-gbɛɛ anaɩ, a bʋ̃-vuri nɩ a bʋ̃-pɩgɛ. ¹³ Kɔkɔr tɩ yel ɩ a Pɩɛr: «Pɩɛr ɩ, ìr nyɔw kʋ́ ’wɔb!» ¹⁴ A Pɩɛr tɩ sɔw na: «Towtow Sore e, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ɩ̃ na cɔ̃ kɛ dɔw a, ɩ̃ bɛ dãw dɩ bʋ̃-dɩ-ciira ɩ, bɩɩ bʋ̃-dɩ-dɛwr ɛ.» ¹⁵ A kɔkɔr tɩ lɛb a ƴɛr a ʋ zie a gb’a ayi sob ƴãw yel: «Bom Naaŋmɩn na ɩ ʋ vɩɛl a, fʋ̃ʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ yel k’ʋʋ ɩ n bʋ̃-dɛwr ɛ!» ¹⁶ A tɩ ɩ n a a ŋa tɩ ta gb’a ata, ɛ a bom nɛ lɛb do a salom zu daadaa lɛ. ¹⁷ A Pɩɛr tɩ cãa na zɩ̃ tɩɛrɛ bɔbr k’ʋʋ bãw a bʋ̃-nyɛra ŋa pɛr, ɛ tɩ bãwnɛ guur. Ʋ wa bere na, a nɩbɛ a Kɔrnɛɩ na tõ a, sowri bãw a Sɩmʋ̃ yir zie wa ta ar a dɩ̃dɔrɩ́. ¹⁸ Bɛ tɩ bʋɔl a sowri: «Sɩmʋ̃ bɛ na bʋɔlɛ Pɩɛr a, a yir ŋa pʋɔ n’a ʋ kpɩɛr ɩ?» ¹⁹ A Pɩɛr tɩ cãa na su zu tɩɛrɛ a ʋ bʋ̃-nyɛra. A Vʋʋrʋ Sõw tɩ yel ʋ na: «Dɛbr ata n’ɩ bɛ ŋa na ar sowre fʋ a, ²⁰ siw a ƴɛrɛ ŋa páw bɛ lo a sɔr. Ta bʋnɛ ɩ, mãa n’ʋ tõ bɛ.» ²¹ A Pɩɛr tɩ siw nɩ a nɩbɛ bɛl zie tɩ yel bɛ: «Nyɩ nyɛ̃ m. Mãa n’ɩ a sob nɛ nyɩ na bɔbr a. Bʋ̃ʋ ƴãw n’a nyɩ wa?» ²² Bɛ tɩ sɔw na yel: «A sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ ʋl na dɩ Kɔrnɛɩ a, ʋlɛ n’ʋ tõ tɩ. Ʋ ɩ n nɩ-mɩŋa, ʋ zɔrɛ nɩ Naaŋmɩn, ɛ a Zifʋ mɩnɛ za mʋʋrɛ ʋ. Malkɩ sõw wa na wa yel k’ʋʋ tõ bʋɔlɩ fʋ a ʋ yir, fʋ wa manɩ yele ʋ bɛr wõ.» ²³ A Pɩɛr tɩ tɛr bɛ na kpɛ n tɩ tɛr bɛ a sãanʋ. A bio daarɩ tɔr za, bɛlɛ nɩ a Pɩɛr tɩ yi na lo a sɔr. A Zope tẽw Kɩrɩta-nɩbɛ bɛ mɩnɛ tɩ bɩɛl ɩ a Pɩɛr. ²⁴ A deyere daarɩ, bɛ tɩ ta n a Sezaare. A Kɔrnɛɩ nɩ a ʋ yir dem za, lãw nɩ a ʋ ba-túor ʋ na tɩ bʋɔlɩ a, tɩ gùre bɛ na. ²⁵ A Pɩɛr na tɩ tarɛ a Kɔrnɛɩ yir a, a Kɔrnɛɩ ìr a tuor ʋ, tɩ lo gbĩ dume a ʋ pile pùor ʋ. ²⁶ Ɛ cɛ a Pɩɛr tɩ nyɔw ʋ na ʋ lɛb ìr, ɛ ʋ yel: «Ìr, a mãa mɩ̀ a, nɩsaal tɛwr nɛ m.» ²⁷ Lɛ n’a ʋ tɩ cãa ƴɛrɛ nɩ a Kɔrnɛɩ tɩ kpɛ n a dĩ̀ó, nyɛ̃ nɩ-yaga bɛ ɓã taa. ²⁸ Ʋ tɩ yel bɛ na: «Nyɩ bãwnɩ a na, a bɛ sɛw kɛ Zifʋ bʋʋrɛ nɩ nɩ-bʋʋr-yoru nɩr cere tʋɔr taa ɩ; a mɩ̀ bɛ sɛw kɛ Zifʋ bʋʋrɛ kpɛ nɩ-bʋʋr-yoru yir ɛ. Ɛ cɛ daar tɛwr, Naaŋmɩn daar wul mɛ̃ na kɛ a bɛ tɛr sɔr k’ɩ̃ɩ yel kɛ́ nɩr ɩ n nɩ-ciira bɩɩ nɩ-dɛwr ɛ. ²⁹ Alɛ n’a so, fʋ na tõ kɛ́ bɛ bʋɔlɩ mɛ̃ a, ɩ̃ ìr wa daadaa lɛ. Ɛ cɛ ɩ̃ pãa bɔbr a k’ɩ̃ɩ bãw a fʋ bʋɔlʋ pɛr.» ³⁰ Lɛ n’a a Kɔrnɛɩ tɩ de a ƴɛrʋ yel: «Bibie ata n’ɩ a ŋa, a a ŋa tɔ wõn, zaanʋɔra gbele ata sãw, ɩ̃ tɩ be n a ɩ̃ yir puore, wa bere nɩr kãw na su fɔbr na nyɩwrɛ a, wa ar a ɩ̃ niŋé, ³¹ ɛ yel mɛ̃: ‹Kɔrnɛɩ ɩ, Naaŋmɩn wõ n a fʋ puoru, ʋ bɛ yiiri a fʋ nɩ-kɔmɛ sõwfʋ bɛr ɛ. ³² Tõ nɩr a Zope ʋ tɩ bʋɔlɩ a Sɩmʋ̃ bɛ na bʋɔlɛ Pɩɛr a, ʋ wa a ka. Sɩmʋ̃ na nɔnɛ́ gamɛ a, ɛ́ kpɩɛr a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr a, ʋl yir a ʋ be.› ³³ A pɛr nɛ pʋɔ, ɩ̃ tõ na kɛ́ bɛ wa tɛr fʋ wa n, ɛ́ fʋ sɩrɩ saw a ɩ̃ bʋɔlʋ wa a tɩ zie ka. Ƴɛrɛ ŋa a, tɩ za n’ɩ bɛ ŋa a Naaŋmɩn niŋé, kɛ́ tɩ bɛr wõ bom nɛ a Sore na ƴãw kɛ́ fʋ yel kʋ̀ tɩ a.» ³⁴ Lɛ n’a a Pɩɛr pãa tɩ de a ƴɛrʋ yel: «Ɩ̃ pãa nyɛ̃ nɩ yel-mɩŋa kɛ́ Naaŋmɩn bɛ owre a nɩbɛ a ʋ ɩb pʋɔ ɩ: ³⁵ bʋʋrɛ nɛ kãw za pʋɔ, nɩr na zɔrɛ ʋ ɛ tuur a yel-mɩnʋ a, a ʋ yele mɩ́ nʋmɛ nɩ a Naaŋmɩn zie. ³⁶ Ʋ tɩr ɩ a ʋ ƴɛrʋ kʋ̀ a Ɩsɩrayɛl bibiir, kɛ a Yeezu Kɩrɩta wa yel a ƴã-ɓaarʋ Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀ bɛ: a Yeezu na ɩ a nɩsaalbɛ za Sore a. ³⁷ Nyɩ bãw nɩ a yel ʋl na ɩ a Zifʋ mɩnɛ tẽw za pʋɔ a, a Galile a na tĩ a pɛr a Zã suob hieru pùorí a: ³⁸ a Nazarɛtɩ Yeezu yele, Naaŋmɩn paal ʋ na nɩ a Vʋʋrʋ Sõw fãw. Be n za ʋ na mɩ́ tɩ tɔlɛ a, ʋ mɩ́ tɩ maalɛ nɩ a nɩbɛ vla, ɛ́ sanɛ a bɛlɩ dem na be a Gɛgɛra gbãgbaalʋ pʋɔ a. Naaŋmɩn tɩ sɩrɩ na be a ʋ zie. ³⁹ Ɛ a tɩɩm a, tɩ nyɛ̃ nɩ a tome ʋ na tõ a Zifʋ mɩnɛ tẽw nɩ a Zeruzalɛm a, tɩ dɩ n a tome a ŋa dãsɩɛ. A ʋl bɛ na tɩ nyɔw yawlɩ da-gara zu kʋ́ a, ⁴⁰ Naaŋmɩn ɩ na ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ, a ʋ kũu bibie ata sob, ɛ ɩ ʋ wul ʋ tʋɔra. ⁴¹ Ɛ cɛ ʋ bɛ wul ʋ tʋɔra a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ za ɩ, ʋ wul ɩ ʋ tʋɔra a dãsɩɛ dem bɛl a Naaŋmɩn na tɩ dãw kaa ir a, a tɩɩm na lãw nɩ ʋ dɩ ɛ nyũ a ʋ kũu-pʋɔ-lɛb-yib pùorí a. ⁴² Ʋ ƴãw nɩ nʋɔr kʋ̀ tɩ kɛ́ tɩ hiere kʋ̀rɛ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ, ɛ dɩrɛ a dãsɩɛ kɛ́ ʋlɛ n’ʋ a Naaŋmɩn kaa ir, k’ʋʋ wa dɩ n a nɩ-vʋʋrɩ nɩ a nɩ-kũuni a ƴɛrʋ. ⁴³ A Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ za dɩ n a dãsɩɛ ŋa a ʋ ƴãw: nɩr za, na saw de a ʋ yele a, na páw nɩ a yel-bebe suur a ʋ yúor ƴãw.» ⁴⁴ A Pɩɛr tɩ cãa na ƴɛrɛ wa bere, a Vʋʋrʋ Sõw siw a bɛlɩ dem za na tɩ bɛrɛ wone a ʋ ƴɛrʋ a zu. ⁴⁵ A Kɩrɩta-biir bɛl na ɩ a Zifʋ bʋʋrɛ nɩbɛ ɛ bɩɛlɩ a Pɩɛr wa n a, nɔ-ɓãa tɩ nyɔw bɛ nɩ yaga, a nɩ-bʋʋr-yoru mɩ̀ na tɩ páw a Vʋʋrʋ Sõw a ƴãw. ⁴⁶ Bɛ tɩ sɩrɩ na wone bɛ ƴɛrɛ ƴɛr-bʋʋrɛ kãw, ɛ danɛ a Naaŋmɩn kpɛnʋ. Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ yel: ⁴⁷ «Ãa n’ʋ na tʋ̃ɔ sɩb a suob kʋ̃ɔ, ɛ yel kɛ a nɩbɛ bɛ ŋa ta de a suob, bɛl na páw a Vʋʋrʋ Sõw mɛ̃ a tɩɩm a?» ⁴⁸ Ʋ tɩ ƴãw na bɛ kʋ̀ bɛ a suob a Yeezu Kɩrɩta yúor ƴãw. A nɩbɛ bɛl tɩ zɛlɩ nɩ a Pɩɛr k’ʋʋ kpɛ a be bibie blã.

¹ A nɩ-toni nɩ a yɛbr na tɩ be a Zude a, tɩ wõ na k’aa nɩ-bʋʋr-yoru mɩ̀ saw na de a Naaŋmɩn ƴɛrʋ. ² A Pɩɛr na wa lɛb wa a Zeruzalɛm a, a Kɩrɩta-nɩbɛ bɛl na ŋma a yɛɛ a, tɩ ŋmɩɛr ɩ ʋ nɩ nɔkpɛn. ³ Bɛ tɩ yere na: «Fʋ kpɛ n nɩbɛ na bɛ ŋma a yɛɛ a zie, fʋ̃ʋ nɩ bɛl lãw dɩ!» ⁴ Lɛ n’a a Pɩɛr tɩ tĩ manɩ a lɛ a yele na ɩ tu taa a, kʋ̀ bɛ. Ʋ tɩ yel a: ⁵ «Ɩ̃ tɩ be n Zope puore, wa bere ɩ̃ nyɛ̃ bʋ̃-kãw nɩr na kʋ̃ tʋ̃ɔ bãw a, ʋ yi a salom zu siwr; ʋ tɩ ɩ na mɛ̃ pɛn-kpɛ̃ɛ bɛ na nyɔw a nɛɛ anaar ƴãw a, ʋ tɩ yi n a salom zu ɛ siwr waar wa pɩɛlɩ mɛ̃. ⁶ Ɩ̃ na tɩ jɩrɛ ʋ gbẽgbẽ a, ɩ̃ nyɛ̃ nɩ dʋ̃-gbɛɛ anaɩ, wɛ-dʋn, bʋ̃-vuri nɩ bʋ̃-pɩgɛ za a ʋ pʋɔ. ⁷ Lɛ n’a ɩ̃ tɩ wõ kɔkɔr ʋ yel mɛ̃: ‹Pɩɛr ɩ, ìr nyɔw kʋ́ ’wɔb!› ⁸ Ɛ cɛ ɩ̃ tɩ sɔw na: ‹Towtow Sore e, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ɩ̃ na cɔ̃ kɛ dɔw wa tɔ dɩ̃a a, bʋ̃-ciira nɩ bʋ̃-dɛwr za bɛ kpɛ ɩ̃ nʋɔrɩ́ ɛ.› ⁹ A kɔkɔr tɩ ƴɛr ɩ a salom zu a gb’a ayi sob ƴãw yel: ‹Bom nɛ a Naaŋmɩn na ɩ ʋ vɩɛl a, fʋ̃ʋ kʋ̃ tʋ̃ɔ yel k’ʋʋ ɩ n bʋ̃-dɛwr ɛ.› ¹⁰ A ŋa n’a a tɩ ɩ gb’a ata, ɛ a za lɛb do a salom zu. ¹¹ A pɛr nɛ pʋɔ, dɛbr ata tɩ ta n a yir nɛ pʋɔ tɩ na tɩ be a; Sezaare n’a bɛ tɩ tõ bɛ a ɩ̃ zie. ¹² A Vʋʋrʋ Sõw tɩ yel mɛ̃ na k’ɩ̃ɩ ta bʋnɛ ɩ, ɛ páw bɛ cen. A yɛbr ayʋɔb bɛ ŋa tɩ bɩɛlɩ mɛ̃ na cen nɩ a Sezaare, tɩ za tɩ kpɛ a Kɔrnɛɩ yir. ¹³ Ʋ tɩ man na kʋ̀ tɩ a lɛ ʋ na nyɛ̃ malkɩ ʋ wa a ʋ yir wa yel ʋ: ‹Tõ nɩr a Zope, ʋ tɩ bʋɔlɩ Sɩmʋ̃ bɛ na bʋɔlɛ Pɩɛr a. ¹⁴ Ʋ na wa manɩ nɩ yele kʋ̀ b, na na faa fʋ̃ʋ nɩ a fʋ yir dem za a.› ¹⁵ Ɩ̃ tɩ tine nɩ a ƴɛrʋ wa baarɛ, a Vʋʋrʋ Sõw siw a bɛ zu, mɛ̃ a lɛ ʋ na tɩ siw a tɩ zu a pɛr tib daar a. ¹⁶ Lɛ n’a ɩ̃ tɩ lɛb tɩɛrɩ a ƴɛrʋ ŋa a Sore na ƴɛr a: ‹Kʋ̃ɔ n’a a Zã tɩr ɩ a suob, ɛ cɛ nyɩɩm a, Vʋʋrʋ Sõw pʋɔ n’a nyɩ na de a suob.› ¹⁷ A Naaŋmɩn wa kʋ̀ bɛ a maalʋ been nɛ tɩ na tɩ páw, a lɛn daar tɩ na saw de a Sore Yeezu Kɩrɩta yele a, mãa mɩ̀ n’ɩ ãnʋ na yel kɛ a Naaŋmɩn ta ɩ a lɛ?» ¹⁸ Bɛ na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, bɛ tɩ lɛb a nyɔw bɛ tʋɔra ɛ danɛ a Naaŋmɩn yere nɩ: «A na ɩ a ŋa a, a Naaŋmɩn mɩ̀ sɩrɩ na kʋ̀ a nɩ-bʋʋr-yoru a fãw kɛ́ bɛ mɩ́ lɩɛbɩ a bɛ ɩb páw a nyɔ-vʋʋrʋ.» ¹⁹ A dɔwrʋ na tɩ wa a Ɩtɩɛn kũu daar a, tɩ ɩ na a saw-dierbɛ zɔ yaarɩ, bɛ mɩnɛ zɔ tɩ sãá Fenisi, Sɩɩpʋr nɩ Ãtɩɔsɩ; ɛ cɛ a ten a ŋa pʋɔ a, Zifʋ mɩnɛ tɛwr zie n’a bɛ tɩ hiere a Naaŋmɩn ƴɛrʋ. ²⁰ Ɛ cɛ a bɛ mɩnɛ, na yi Sɩɩpʋr nɩ Sɩɩrɛn ten a, na wa ta a Ãtɩɔsɩ a, bɛ mɩ̀ tɩ hiere nɩ a Sore Yeezu Yel-nʋ̃ɔ̀ kʋ̀rɛ a Gɩrɛkɩ mɩnɛ. ²¹ A Sore tɩ tɩɛ bɛ na tɛr kpɛ̃w za a bɛ Yel-nʋ̃ɔ̀ hieru tome pʋɔ, lɛ so nɩ-yaga tɩ lɩɛbɩ a bɛ ɩb ɛ saw de a Sore. ²² A Zeruzalɛm Lãw-yir dem na wa wõ a yel ŋa a, bɛ kaa na ir Banabasɩ tõ a Ãtɩɔsɩ. ²³ A Banabasɩ na tɩ ta a Ãtɩɔsɩ nyɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na maalɩ a nɩbɛ bɛ ŋa a, nʋ̃ɔ̀ kpɛ ʋ na. Lɛ n’a ʋ tɩ kpaalɛ bɛ, kɛ́ bɛ za ƴãw fãw tu a Sore pùor nɩ a bɛ pʋɔ za. ²⁴ A Banabasɩ tɩ ɩ n nɩ-vla, ʋ tɩ tɛr ɩ Naaŋmɩn sawfʋ, ɛ a Vʋʋrʋ Sõw tɩ be a ʋ zie. Nɩ-yaga yaga tɩ saw na de a Sore. ²⁵ Lɛ n’a a Banabasɩ tɩ cen a Tarsɩ k’ʋʋ tɩ tɛr a Sol wa n. ²⁶ Ʋ tɩ nyɛ̃ ʋ nɩ a be, tɛr ʋ wa n a Ãtɩɔsɩ, bɛ wa lãw tõ yuon ɓil a Ãtɩɔsɩ Lãw-yir pʋɔ kanɩ nɩ nɩ-yaga. A Ãtɩɔsɩ n’a bɛ tɩ zànɩ bʋɔlɩ a po-tuurbɛ kɛ Kɩrɩta-nɩbɛ. ²⁷ A alɩ bibie nɛ pʋɔ, Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ tɩ yi n Zeruzalɛm ɛ siw wa a Ãtɩɔsɩ. ²⁸ Vʋʋrʋ Sõw tɩ caal ɩ a bɛ ƴẽn sob, na dɩ kɛ Agabisɩ a, ʋ yel kɛ kɔ̃-kpɛ̃ɛ kʋ̃ yaa kɛ lo a tẽ-daa za zu ɛ. A kɔ̃ ʋl wa sɩrɩ na lo a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ Kuloor daar. ²⁹ Lɛ n’a a po-tuurbɛ tɩ yel kɛ ŋa za na mɩ́ tɩr ɩ lɛ ʋ na tʋ̃ɔ a, ɛ̀ bɛ tɩr sõwfʋ kʋ̀ a yɛbr na kpɩɛr a Zude a. ³⁰ A lɛ n’a bɛ tɩ ɩ, ɛ de a bɛ bome ƴãw Banabasɩ nɩ Sol nuru pʋɔ, kɛ́ bɛ tɩ kʋ̀ a Zude tẽw nɩ-kore.

¹ A ʋlɩ daar nɛ, a nãà Erɔdɩ tɩ ìr a nyɔw a Lãw-yir nɩbɛ bɛ mɩnɛ dɔwrʋ. ² Ʋ tɩ ƴãw na bɛ kʋ́ a Zã yɛb Zakɩ nɩ sɔ-kpɛ̃ɛ. ³ Ʋ na tɩ nyɛ̃ a nʋmɛ a Zifʋ mɩnɛ zie a, ʋ tɩ ƴãw na bɛ mɩ̀ nyɔw a Pɩɛr. A dipɛ̃ na bɛ ƴãw dãbɩl a cuw bibie pʋɔ tɩ n’a. ⁴ Bɛ na tɩ nyɔw a Pɩɛr baarɩ a, a Erɔdɩ tɩ ƴãw na bɛ pàw ʋ gaso pʋɔ, ɛ ƴãw sojarɩ anaar ziir anaar gùre ʋ. A Erɔdɩ tɩ bɔbr a k’aa Tɔlʋ cuw dɩ yi baarɩ, ʋ bãw maal ɩ ʋ a ƴɛrʋ a nɩbɛ niŋé. ⁵ Ɛ cɛ a Pɩɛr na tɩ be a gaso pʋɔ a, a Lãw-yir tɩ puore nɩ a Naaŋmɩn kpɛ̃w kpɛ̃w za kʋ̀rɛ ʋ. ⁶ A Erɔdɩ nãá tɩ maal ɩ ʋ a ƴɛrʋ a nɩbɛ niŋé a bio daarɩ a, lɛ n’a a ʋlɩ tɩ̃ɩsɔw nɛ tɔr za, a Pɩɛr tɩ be sojarɩ ayi cara pʋɔ gúre. Bɛ tɩ ’lẽ ʋ na nɩ bamɛ ayi, ɛ́ nɩbɛ tɩ ar gu a dɩ̃dɔr. ⁷ Bɛ wa bere na k’a Sore malkɩ ar a be, ɛ a gaso caalɩ ʋ za. A malkɩ tɩ tɔ n a Pɩɛr lõbówrí sɩ̃w ʋ ɛ yel: «Ìr fɔ̃w!» A bamɛ tɩ yɔl ɩ a ʋ nuru ƴãw lo. ⁸ A malkɩ tɩ yel ʋ na: «Sɛ a fʋ kpawr ɛ ƴãw a fʋ nafawr.» A Pɩɛr ɩ a lɛ. A malkɩ lɛb yel ʋ: «Su a fʋ kpar-kpɛ̃ɛ ɛ tuur mɛ̃.» ⁹ Ʋ tɩ yi na tuur ʋ, ɛ́ bɛ tɩ bãw k’aa yele a malkɩ na ɩrɛ a ɩ n sɩza ɩ: ʋ tɩ manɛ kɛ bʋ̃-nyɛra kãw n’ʋ ʋ nyɛ̃. ¹⁰ Bɛ tɩ tɔl a gãw a dɩ̃dɔ-gurbɛ dãw-niwn dem bɛr, ɛ lɛ gãw bɛ mɩnɛ, ɛ ta a kure dɩ̃dɔ-kpɛ̃ɛ ƴãw, na ɩ a yẽw dɩ̃dɔr a, ʋ yuo ʋ tʋɔra a bɛ niŋé. Bɛ tɩ tɔl a yi lo sɔr kãw cere, wa bere a malkɩ bɔr a be ɛ bɛr a Pɩɛr. ¹¹ A Pɩɛr niwn tɩ cɩ na ʋ yel: «Ƴɛrɛ ŋa a, ɩ̃ bãwnɩ a nɩ yel-mɩŋa kɛ a Sore tõ n a ʋ malkɩ ʋ wa faa mɛ̃ a Erɔdɩ nuru pʋɔ, nɩ a lɛ a Zifʋ mɩnɛ na tɩ gùre kɛ bɛ wa ɩ m a.» ¹² A Pɩɛr na wa bãw a pɛr a, ʋ cen nɩ Zã bɛ na bʋɔlɛ Markɩ a mã, Marya, yir. Nɩ-yaga tɩ ɓã n taa a be puore. ¹³ A Pɩɛr tɩ kpawr ɩ a dɩ̃dɔ-kpɛ̃ɛ ƴãw, tõ-tõ-bi-pɔwle kãw, na dɩ kɛ Orodɛ a, wa k’ʋʋ wa yuo. ¹⁴ Ʋ tɩ wõ n a Pɩɛr kɔkɔr bãw, nʋ̃ɔ̀ kpɛ ʋ, ʋ bɛr a pan yuofʋ, ɛ zɔ kpɛ tɩ yel kʋ̀ a nɩbɛ kɛ́ Pɩɛr ʋ ar a dɩ̃dɔrɩ́. ¹⁵ A nɩbɛ tɩ sɔw ʋ na: «Fʋ yaar a bɩɩ?» Ɛ cɛ a tõ-tõ-bi-pɔwle tɩ cãa na yere kɛ sɩza n’a. A lɛ n’a bɛ tɩ lɛb yel ʋ: «Alɛ wa ɩ lɛ a, a ʋ malkɩ n’ʋ!» ¹⁶ Ɛ cɛ a Pɩɛr ʋl tɩ cãa na kpawrɛ a pan. Bɛ na pãa wa tɩ nanɩ yuo a pan a, bɛ nyɛ̃ na a ɩ ʋlɛ n’ʋ, a ɩ nɔ-ɓãan a bɛ zie. ¹⁷ A Pɩɛr tɩ kabr a yel kɛ́ bɛ bɛr gɔmɛ, ɛ ʋ manɩ kʋ̀ bɛ a lɛ a Sore na ɩ tɛr ʋ yi n a gaso pʋɔ a. Ʋ na wa ƴɛr baar a, ʋ cãa na lɛ yel bɛ: «Nyɩ cen tɩ manɩ kʋ̀ a Zakɩ nɩ a yɛbr bɛl na cɛ a.» Al pùorí, ʋ tɩ yi na lo a sɔr cen zi-yũo. ¹⁸ A zie na wa vɩɛ a, a tɩ ɩ n damnʋ yaga a sojarɩ sɔgɔ: bɛ tɩ sowre nɩ taa a lɛ a Pɩɛr na ɩ a. ¹⁹ A Erɔdɩ tɩ ƴãw na bɛ bɔ a Pɩɛr, ɛ́ bɔ tɩ gu. Lɛ n’a ʋ tɩ ƴãw bɛ tɛr a gaso gurbɛ wa n, ʋ wa maal ɩ bɛ ƴɛrʋ ƴãw bɛ kʋ́ bɛ. Al pùorí, ʋ tɩ yi n a Zude ɛ tɔl cen Sezaare tɩ kpɛ a be blã. ²⁰ A Erɔdɩ suur tɩ ìr ɩ yaga a Tɩ́ɩ̀r nɩ a Sɩdɔ̃ tẽw dem ƴãw. Lɛ n’a a Tɩ́ɩ̀r tẽw dem nɩ a Sɩdɔ̃ tẽw dem tɩ wõ taa kɛ́ bɛ cen tɩ páw a Erɔdɩ. Blasɩtisɩ na kaarɛ a nãà di-gana zie a n’ʋ tɩ tɩɛ bɛ a yele a ŋa pʋɔ. A ŋa n’a bɛ tɩ cen kɛ́ bɛlɛ nɩ a Erɔdɩ tɩ lɛ kpɛ taa, a nãà tẽw na n’a a bɛ bʋ̃-dɩrɩ mɩ́ yi wa a ƴãw. ²¹ A bibir na wa vɩɛ a, a Erɔdɩ tɩ su n a ʋ nãà bʋ̃-suuri do zɩ̃ nɩ a ʋ naalʋ da-kɔw zu, ɛ ƴɛr a ʋ ƴɛrʋ kʋ̀ bɛ a nɩbɛ za niŋé. ²² A nɩbɛ tɩ caarɛ na yere nɩ: «Naaŋmɩn kãw n’ʋ ƴɛrɛ, nɩsaal bɛ n’ʋ ɛ!» ²³ Ɛ cɛ bɛ wa bere na Sore malkɩ ŋmɛ a Erɔdɩ, ʋ na bɛ tɩ saw danɩ a Naaŋmɩn a ƴãw: zãzule tɩ dɩ ʋ na, ʋ kpi. ²⁴ A Naaŋmɩn ƴɛrʋ tɩ yɛ̀rɛ na dɔwlɛ cere. ²⁵ A Banabasɩ nɩ a Sol bɛl a, bɛ na tɩ tõ a bɛ tome baarɩ a Zeruzalɛm a, bɛ tɛr ɩ a Zã bɛ na bʋɔlɛ Markɩ a lɛb ɩ.

¹ A Ãtɩɔsɩ Lãw-yir pʋɔ, Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ nɩ kã-kanbɛ tɩ be n be: Banabasɩ nɩ Sɩmɩ̃ɔ bɛ na kpɔwrɛ bʋɔlɛ Nɩ-sɛbla a, Lisiisɩ na yi Sɩɩrɛn a, nɩ Manayɛn na ɩ a Galile tẽw nàle Erɔdɩ bibi-daarɩ tu-ta-tɔ a, pãa de nɩ Sol. ² Bibir kãw bɛ na tɩ ɓã taa puore a Sore, tɛr ɩ mʋ̃ta-tuo a, a Vʋʋrʋ Sõw tɩ yel bɛ na: «Nyɩ ír a Banabasɩ nɩ a Sol bɛr mɛ̃: ɩ̃ bʋɔlɩ bɛ nɩ tõ-nʋɔr kãw ƴãw.» ³ Lɛ n’a, bɛ na tɩ tɛr a mʋ̃ta-tuo baarɩ ɛ pùori baarɩ a, bɛ ír nuru dɔwlɩ a bɛ zu, ɛ bɛr bɛ bɛ cen. ⁴ A Vʋʋrʋ Sõw na tɩ tõ a Banabasɩ nɩ a Sol a a ŋa a, bɛ tɩ cen nɩ Selesi tɩ kpɛ gbor a be cere Sɩɩpʋr, na tɩ be a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ a. ⁵ Bɛ na tɩ ta a Salamɩn a, bɛ nyɔw nɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ hieru a Zifʋ mɩnɛ puoru-diru pʋɔ. A Zã-Markɩ tɩ be n a bɛ zie sõwne bɛ. ⁶ Bɛ tɩ yi n a be, ɛ tu tɔl a Sɩɩpʋr tẽw ʋl za pʋɔ, na ɩ kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw a, tɩ sãá Pafɔsɩ. Be n’a bɛ tɩ nyɛ̃ tɩtɩblɛ kãw na tɩ bʋɔlɛ ʋ tʋɔra Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ a. Ʋ tɩ ɩ n Zifʋ bʋʋrɛ, ɛ dɩ kɛ Baar Yeezu. ⁷ A Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ Sɛrzi-Polisɩ, na ɩ nɩr na tɛr yã a, zie n’a ʋ tɩ be. A Sɛrzi-Polisɩ tɩ bɔbr a k’ʋʋ wõ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ, lɛ so ʋ tɩ bʋɔlɩ a Banabasɩ nɩ a Sol. ⁸ Ɛ cɛ a tɩtɩblɛ Elimasɩ, - a yúor pɛr ɩ a lɛ a gɩrɛkɩ kɔkɔr pʋɔ - tɩ piw bɛ nɩ sɔr, ɛ́ bɛ bɔbr k’aa na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ saw de a Yeezu Kɩrɩta ɩ. ⁹ Lɛ n’a a Vʋʋrʋ Sõw tɩ paalɩ a Sol, mɩ̀ na dɩ kɛ Pol a, ʋ jɩr a tɩtɩblɛ gbẽgbẽ ¹⁰ ɛ yel: «Gɛgɛra bie ŋa, nɩ-nɛb yã nɩ po-tuolu tɛwr a fʋ bãw, fʋ̃ʋ na ɩ yel-mɩnʋ za dɔ̃ sob a! Debor a fʋ na bɛr a Sore pʋ-tɩɛrʋ na ɩ dẽdẽ a sãw-bɛrʋ? ¹¹ Ƴɛrɛ ŋa a, cɛlɛ, a Sore zɛw nɩ nũu k’ʋʋ ŋmɛ n fʋ: fʋ na zɔ̃w na tɩ ta tab kãw, ɛ kʋ̃ lɛ nyɛ̃ a mʋ̃tɔ̃w cãa ɩ.» Daadaa lɛ, lige tɩ pili na pàw a Elimasɩ ʋ bɔblɛ viire bɔbr ɩ tawrɛ. ¹² A na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ na tɩ nyɛ̃ a a ŋa a, ʋ saw na de a Yeezu Kɩrɩta; a kanʋ na tɩ caarɩ a Sore a, tɩ tɔ ʋ na bɛ dɩ vuo ɩ. ¹³ A Pol nɩ a ʋ taabɛ tɩ de nɩ a gbor a Pafɔsɩ cen Pɛrze na be Pãfili a. Be n’a a Zã-Markɩ tɩ bɛr bɛ, ɛ lɛb cen a Zeruzalɛm. ¹⁴ A bɛl a, bɛ tɩ yi n a Pɛrze ɛ cen tɩ ta Ãtɩɔsɩ na be a Pisidi a. A pɩɛnʋ-bibir na wa vɩɛ a, bɛ kpɛ n a puoru-dĩ̀ó zɩ̃. ¹⁵ A kanʋ na wa kanɩ a Naaŋmɩn-Wulu nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ sɛbr pʋɔ baar a, a puoru-dĩo nɩ-bɛrɛ tɩ ƴãw na bɛ yel bɛ: «Yɛbr ɩ, nyɩmɛ wa tɛr sõwfʋ ƴɛr-bie na tʋ̃ɔ ƴɛr sõw a nɩbɛ a, nyɩ de a ƴɛrʋ.» ¹⁶ Lɛ n’a a Pol tɩ ìr zɛw a nũu ɛ yel: «Ɩsɩrayɛl biir i, nɩ nyɩɩm na zɔrɛ a Naaŋmɩn a, nyɩ bɛrɛ wone. ¹⁷ A Ɩsɩrayɛl bʋʋrɛ Naaŋmɩn tɩ kaa na ir a tɩ sãà mɩnɛ. Ʋ tɩ ɩ na a ʋ nɩ-bʋʋrɛ yɛ̀r, a lɛn daar bɛ na tɩ be a Eziptɩ a, ɛ ʋ wa ɩ n gãdaalʋ bɛ yi a be. ¹⁸ Ʋ tɩ guoli bɛ nɩ a wɛja-kpalɛ pʋɔ tɩ ta mɛ̃ yome lɩz’a ayi a. ¹⁹ Al pùorí, ʋ tɩ kʋ́ n Kanãa tẽw ten ayopõi nɩbɛ pàw pɛr, ɛ de a bɛ ten kʋ̀ a ʋ nɩ-bʋʋrɛ bɛ so a, ²⁰ tɩ ta mɛ̃ yome kɔbr anaar dɔwlɩ lɩz’a ayi nɩ pie a. A yele a ŋa pùorí, ʋ tɩ kʋ̀ bɛ nɩ ƴɛr-maalbɛ tɩ ta n a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Samɩɛl daar. ²¹ A lɛn daar a, a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ tɩ zɛlɩ nãà. A Naaŋmɩn tɩ kʋ̀ bɛ nɩ Kisɩ bi-dɛb Sawul na ɩ Bɛ̃zamɛ dɔwlʋ nɩr a. A Sawul tɩ dɩ n naalʋ yome lɩz’a ayi. ²² A Naaŋmɩn na wa zawrɩ a Sawul bɛr a, ʋ ír ɩ Daviir kʋ̀ bɛ ʋ ɩ a bɛ nãà, ɛ ʋ dɩ a ʋ dãsɩɛ yel: ‹Ɩ̃ nyɛ̃ nɩ a Zese bi-dɛb Daviir, a ɩ̃ yã nɩr ʋ, ʋ na maal ɩ a ɩ̃ pʋ-tɩɛrʋ za.› ²³ Ɛ cɛ mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na tɩ ƴãw a nʋɔr a, ʋ ɩ na faarɛ yi a Daviir bʋʋrɛ pʋɔ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ ƴãw, ʋlɛ n’ɩ a Yeezu. ²⁴ Ʋ na bɛ tɩ wa sɛr a, a Zã tɩ de nɩ niwn hieri yel kʋ̀ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ kɛ́ bɛ lɩɛbɩ a bɛ ɩb ɛ de a suob. ²⁵ A Zã tome na tɩ ta baarʋ a, ʋ tɩ yere na: ‹Nyɩ tɩɛr kɛ ãa nɛ m? Ɩ̃ bɛ ɩ a sob nɛ nyɩ na gùre a ɩ, ɛ cɛ ʋlɛ n’ɩ ŋan be a ɩ̃ pùor waar, ɛ ɩ̃ bɛ sɛwnɩ na cɛr a ʋ nafawr bʋ̃-’lẽni ɛ.› » ²⁶ «Yɛbr ɩ, nyɩɩm na ɩ a Abraham bʋʋrɛ a, nɩ nyɩɩm na be a ka pʋɔ a Naaŋmɩn puoru pʋɔ a, tɩɩm za nɛ bɛ bɛ tõ bɛ wa yel a faafʋ ƴɛrʋ ŋa kʋ̀. ²⁷ A Zeruzalɛm nɩbɛ nɩ a bɛ nɩ-bɛrɛ bɛ tɩ bãw a Yeezu ɛ, ɛ́ bɛ na tɩ ƴãw ʋ a kũu dɔwrʋ a, a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ bɛ na mɩ́ kanɛ a pɩɛnʋ-bibir za a, alɛ n’a bɛ tu. ²⁸ Bɛ na saa bɛ tɩ nyɛ̃ yel na sɛwnɩ kũu a, bɛ ƴãw na k’aa Pɩlatɩ kʋ́ ʋ. ²⁹ Bɛ na tɩ tu a yele a za, na sɛb a ʋ ƴãw a baarɩ a, bɛ yaw ʋ nɩ a da-gara zu tɩ ũù. ³⁰ Ɛ cɛ Naaŋmɩn ɩ na ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ, ³¹ ɛ wul ʋ tʋɔra bibi-yaga a bɛlɩ dem na tɩ páw ʋ a Galile do a Zeruzalɛm a, bɛl na ɩ a ʋ dãsɩɛ dem ƴɛrɛ ŋa a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ zie a. ³² A tɩɩm mɩ̀ a, a Yel-nʋ̃ɔ̀ ŋa n’ʋ tɩ hiere kʋ̀rɛ nyɩ: a nʋɔr a Naaŋmɩn na ƴãw kʋ̀ a tɩ sãakʋm mɩnɛ a, ³³ ʋ tu ʋ na tɩ ɓɩɩlɩ, a tɩɩm na ɩ a bɛ bibiir a ƴãw, a lɛn daar ʋ na ɩ a Yeezu ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ, a tu mɛ̃ a lɛ bɛ na sɛb a Sɛb-sõw yielu ayi sob pʋɔ a: ‹Fʋ̃ʋ n’ɩ a ɩ̃ bi-dɛb, a mãa a, ɩ̃ dɔw fʋ nɩ a dɩ̃a.› ³⁴ A Naaŋmɩn tɩ dãw na yel k’ʋʋ na ɩ na ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ taa wa bãwnɛ pʋ̃ɔfʋ ɛ. A ŋa n’a ʋ tɩ dãw ƴɛr a yel ŋa ƴɛrʋ: ‹Ɩ̃ na kʋ̀ nyɩ nɩ maalʋ na ɩ son ɛ́ bɛ tɛr bʋnʋ a, ɩ̃ na tɩ ƴãw nʋɔr k’ɩ̃ɩ na kʋ̀ n a Daviir a.› ³⁵ Lɛ so ʋ lɛ tɩ yel a Sɛb-sõw pʋɔ zie kãw: ‹Fʋ kʋ̃ bɛr a fʋ Nɩ-sõw ʋ pʋ̃ɔ ɩ.› ³⁶ Ɛ cɛ a Daviir na tɩ tõ a ʋ daar, mɛ̃ a lɛ a Naaŋmɩn na cɔbrɩ a yele bin a, ʋ kpi n a pùorí, bɛ ũù ʋ pɩɛlɩ a ʋ sãakʋm mɩnɛ, ʋ pʋ̃ɔ. ³⁷ Ɛ cɛ a ʋlɩ sob nɛ a Naaŋmɩn na ɩ ʋ lɛb yi a kũu pʋɔ a, ʋ bɛ pʋ̃ɔ ɩ. ³⁸ Lɛ so, yɛbr ɩ, nyɩ bãwnɩ a, a yel-bebe suur dɩ-kʋ̀b bɛ na hieri kʋ̀ nyɩ a, a Yeezu zie n’a a yi, ɛ a mɩnʋ nyɩ na bɛ tɩ tʋ̃ɔ páw a Naaŋmɩn-Wulu pʋɔ a Mõyiir na tɩr a, ³⁹ a ʋl zie n’a nɩr za na saw de a Naaŋmɩn a, mɩ́ páw ʋ. ⁴⁰ Nyɩ gùre nyɩ tʋɔra vla, a a ŋa a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ na sɛb a, taa tarɛ nyɩ ɛ: ⁴¹ ‹Nyɩ bɛl nyɛ̃, nyɩɩm pɔ̀lʋ dem ɩ, nɔ-ɓãan a nyɔw nyɩ, ɛ́ nyɩ bɔr! Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ɩ̃ na tõ n ton a nyɩ cãafʋ daar, kɛ̀ nɩr tɩ n’ʋ manɛ kʋ̀rɛ nyɩ a, nyɩɩm bɛ saw kɛ sɩza n’a ɩ.› » ⁴² Bɛ na wa yi a, a nɩbɛ zɛlɩ nɩ a Pol nɩ a Banabasɩ kɛ́ bɛ lɛb wa a pɩɛnʋ-bibir pùorí sob wa cow a ƴɛrʋ ŋa. ⁴³ A nɩbɛ na wa yaarɩ baar a, Zifʋ nɩbɛ yaga nɩ nɩ-yaga na tɩ tu a bɛ Naaŋmɩn sɔr a, tɩ tu n a Pol nɩ a Banabasɩ pùor. A bɛ ƴɛrʋ pʋɔ a, a Pol nɩ a Banabasɩ tɩ yere na kʋ̀rɛ bɛ kɛ́ bɛ ƴãw fãw tɛr a Naaŋmɩn maalʋ vla. ⁴⁴ A pɩɛnʋ-bibir na lɛ wa ta a, a tẽw nɩbɛ za, ɛ tɩ cɛ blã, tɩ ɓã n taa a Sore ƴɛrʋ bɛr-wob ƴãw. ⁴⁵ A Zifʋ mɩnɛ na tɩ nyɛ̃ a nɩbɛ bɛ yãwmɛ̃ sɛw a lɛ a, nyuur tɩ ɩrɛ bɛ nɩ yaga, bɛ tɩ sɔwr a Pol ƴɛrʋ tʋʋr ɩ ʋ. ⁴⁶ Lɛ n’a a Pol nɩ a Banabasɩ pãa tɩ nyar bɛ za ɛ yel bɛ: «Nyɩmɛ nɛ bɛ a tɩ fɛr kɛ́ tɩ de niwn manɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ kʋ̀, ɛ cɛ nyɩ na bɛ sawr dier a, ɛ nyɛ̃ nyɩ bɛ sɛwnɩ a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a, tɩ cere nɩ a nɩ-bʋʋr-yoru zie. ⁴⁷ A ŋa sɩrɩ n’a a Sore ƴãw a nʋɔr kʋ̀ tɩ: ‹Ɩ̃ ƴãw na fʋ ɩ a nɩ-bʋʋr-yoru cãa, kɛ́ fʋ tʋ̃ɔ ɩ a faafʋ ta a tẽ-daa ziir za.› » ⁴⁸ A nɩ-bʋʋr-yoru nɩbɛ na tɩ wõ a ƴɛr-bie a ŋa a, nʋ̃ɔ̀ tɩ ɩrɛ bɛ na, bɛ danɛ a Sore ƴɛrʋ; ɛ a bɛlɩ dem za, bɛ na tɩ bãwnɩ a nyɔ-vʋʋrʋ na be kʋra lɛ a, tɩ saw na de a Naaŋmɩn. ⁴⁹ A Sore ƴɛrʋ tɩ ŋmɩɛr a yaarɛ a zie ʋl za pʋɔ. ⁵⁰ Ɛ cɛ a Zifʋ mɩnɛ tɩ dɔ na ƴãw a pɔw-tɩbrɛ tɩbrɛ bɛl na puore a Naaŋmɩn a, bɛlɛ nɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ, bɛ dɔwrɛ a Pol nɩ a Banabasɩ, ɛ tɩ diw bɛ bɛr a bɛ tẽw pʋɔ. ⁵¹ A Pol nɩ a Banabasɩ tɩ tɛb ɩ a bɛ gbɛɛ uuru ƴãw bɛ ɛ cen Ɩkonɩɔm. ⁵² A po-tuurbɛ bɛl a, nʋ̃ɔ̀ tɩ ɩrɛ bɛ nɩ yaga, ɛ a Vʋʋrʋ Sõw tɩ be a bɛ za zie.

¹ A Ɩkonɩɔm a, a Pol nɩ a Banabasɩ mɩ́ tɩ kpɛ n a Zifʋ mɩnɛ puoru-dĩ̀ó tɩ ƴɛr a ƴɛrʋ vla kɛ̀ Zifʋ yaga nɩ Gɩrɛkɩ yaga saw de a Yeezu yele. ² Ɛ cɛ a bɛlɩ Zifʋ nɛ na bɛ tɩ saw de a Yeezu a, tɩ ɩ na a nɩ-bʋʋr-yoru tɩɛrʋ bɛ vɩɛl a yɛbr ƴãw ɛ. ³ A na saa tɩ ɩ a ŋa a, a Pol nɩ a Banabasɩ tɩ kpɛ n a Ɩkonɩɔm kɔwrɩ; bɛ bɛ tɩ bʋ́nɛ a bɛ ƴɛrʋ pʋɔ ɩ. Bɛ tɩ ƴãw nɩ a bɛ tɩɛrʋ za a Sore ƴãw. A Sore mɩ́ tɩ kʋ̀ bɛ nɩ fãw bɛ maalɛ nɔ-ɓãa-yele nɩ yel-bãw-guuri, ʋʋ dɩrɛ a dãsɩɛ kɛ a kanʋ bɛ na kanɛ càarɛ nɩ a ʋ maalʋ a ɩ n sɩza. ⁴ A tẽw nɩbɛ tɩ bʋ́r a: bɛ mɩnɛ tɩ tu n a Zifʋ mɩnɛ, ɛ ŋmaarɛ tu a nɩ-toni. ⁵ A nɩ-bʋʋr-yoru nɩ a Zifʋ mɩnɛ, lãw nɩ a bɛ nɩ-bɛrɛ, tɩ bɔbr a kɛ́ bɛ dɔwrɩ a Pol nɩ a Banabasɩ, ɛ lɔb ɩ bɛ kʋsɛbɛ kʋ́. ⁶ A Pol nɩ a Banabasɩ na wa bãwnɩ a, bɛ zɔ na cen Likaoni lowr, Lɩsɩtɩr nɩ Dɛrbe ten nɩ a tẽ-kõkowe pʋɔ. ⁷ A be a, bɛ mɩ̀ tɩ hiere nɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀. ⁸ A Lɩsɩtɩr tẽw be a, nɩr kãw tɩ be n be gbɛr zɩ̃; a ʋ dɔwfʋ daar za n’a ʋ tɩ ɩ a nɩ-kɔw, ɛ bɛ dãw cen towtow ɛ. ⁹ Ʋ tɩ bɛrɛ na wone a Pol ƴɛrʋ. A Pol tɩ jɩr ʋ nɩ gbẽgbẽ, ɛ nyɛ̃ ʋ tɛr a Naaŋmɩn sawfʋ a na tʋ̃ɔ faa ʋ. ¹⁰ A Pol tɩ zɛw nɩ kɔkɔr yel ʋ: «Ìr ar dẽdẽ!» Ʋ tɩ vaa na ìr cere. ¹¹ A zu-sɛbla na tɩ nyɛ̃ a a ŋa a Pol na ɩ a, bɛ tɩ yere na nɩ a Likaoni tẽw nɩbɛ ƴɛrʋ: «A ŋmɩmɛ lɩɛb a ŋmɛ̃ taa nɩ a nɩsaalbɛ, ɛ siw wa a tɩ zie.» ¹² Bɛ tɩ bʋɔlɛ nɩ a Banabasɩ Zesɩ, ɛ bʋɔlɛ a Pol Ɛrmɛsɩ, ʋlɛ na n’ʋ mɩ́ de a ƴɛrʋ a. ¹³ A Zesɩ puoru yir tɩ be n a tẽw dɩ̃dɔ-nʋɔr. A Zesɩ bawr-maalɛ tɩ ƴãw na bɛ nyɔw na-dɛɛ, bɛ na ƴãw tɩ-puuru pɩɛmɛ a, wa n ʋ wa wõ taa nɩ a zu-sɛbla kɛ́ bɛ maalɩ bawr kʋ̀ a Pol nɩ a Banabasɩ. ¹⁴ A nɩ-toni Banabasɩ nɩ Pol na wa wõ a a, bɛ taw nɩ a bɛ bʋ̃-suuri cɩɛrɩ, ɛ ŋmɛ cɛlsɩ zɔ cen nɩ a zu-sɛbla zie, ¹⁵ tɩ yel: «Alɛ! Ba-mɩnɛ ɛ, bʋ̃ʋ n’ʋ so nyɩ ɩrɛ a a ŋa? Tɩ mɩ̀ ɩ n nɩsaalbɛ mɛ̃ a nyɩɩm a! A Yel-nʋ̃ɔ̀ tɩ na hiere kʋ̀rɛ nyɩ a, ʋlɛ n’ɩ kɛ́ nyɩ bɛr a bʋ̃-zawlɛ a ŋa ɛ saw de a Naaŋmɩn na vʋʋrɛ a, ʋlɛ n’ʋ ír a salom, a tẽw, a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nɩ a bome za na be a pʋɔ a. ¹⁶ A koro za, ʋ tɩ bɛr ɩ a nɩ-bʋʋrɛ za bɛ tuur a bɛ sɛɛ. ¹⁷ Ɛ cɛ ʋ tɩ cãa na wule bɛ a ʋ ɩ-vɩɛlɩ: mɩ́ kʋ̀ nyɩ a saa ɛ ɩ a bʋ̃-kʋɔrɩ a maalɩ a daar, ʋ mɩ́ kʋ̀ nyɩ nɩ bʋ̃-dɩrɩ ɛ ɩ kɛ̀ nʋ̃ɔ̀ ɩrɛ nyɩ yaga za.» ¹⁸ Bɛ na saa tɩ ƴɛr a a ŋa a, bɛ tɩ diw nɩ a zu-sɛbla bɛr hanɩ nɩ kɛ́ bɛ ta maalɩ bawr kʋ̀ bɛ ɩ. ¹⁹ Ɛ cɛ a Ãtɩɔsɩ nɩ a Ɩkonɩɔm tẽw Zifʋ mɩnɛ tɩ wa na wa lɩɛbɩ a zu-sɛbla tɩɛrʋ, ƴãw bɛ tu bɛ, ɛ lɔb a Pol nɩ kʋsɛbɛ, ɛ nyɔw ʋ vu yi n bɛr a tẽw pʋɔ, ɛ tɩɛrɛ k’ʋʋ kpi na. ²⁰ Ɛ cɛ a po-tuurbɛ na tɩ wa gbõ taa ŋmãa viiri koli ʋ a, ʋ tɩ lɛb a ìr kpɛ a tẽw pʋɔ. A bio daarɩ, ʋ tɩ tɔl a cen Dɛrbe, ʋlɛ nɩ a Banabasɩ. ²¹ A Pol nɩ a Banabasɩ tɩ hier ɩ a Yel-nʋ̃ɔ̀ a Dɛrbe, páw po-tuurbɛ yaga a be. Al pùorí, bɛ tɩ lɛb a cen a Lɩsɩtɩr nɩ Ɩkonɩɔm nɩ a Ãtɩɔsɩ ʋl na be a Pisidi a. ²² Bɛ tɩ ɩ na a po-tuurbɛ kpɛ socie ɛ bɛr dɛ̃bɩ̃ɛ. Bɛ tɩ kanɛ nɩ bɛ na yere kɛ́ bɛ ƴãw fãw tɛr a Naaŋmɩn sawfʋ kʋra lɛ, bɛ mɩ̀ tɩ yere nɩ a ŋa kʋ̀rɛ bɛ: «A fɛr a kɛ tɩ nyɛ̃ dɔwrʋ yaga a Naaŋmɩn-Naalʋ pʋɔ kpɛb ƴãw.» ²³ Bɛ tɩ kaa na ir nɩ-kore a Lãw-yie been been kaafʋ ƴãw, ɛ́ bɛ na tɩ pùori tɛr ɩ mʋta-tuo wa baar a, bɛ de nɩ a nɩbɛ bɛ ŋa, na tɩ ƴãw a bɛ tɩɛrʋ a Sore ƴãw a, kʋ̀ ʋ. ²⁴ Lɛ n’a bɛ tɩ tu tɔl a Pisidi cen Pãfili. ²⁵ Bɛ na wa manɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ kʋ̀ a Pɛrze tẽw dem baar a, bɛ siw nɩ Atalɩa. ²⁶ Be n’a bɛ tɩ kpɛ a gbor cen a Ãtɩɔsɩ ʋl na be a Siiri a, a be a nɩbɛ na tɩ dãw zɛlɩ kɛ́ a Naaŋmɩn maalʋ tu bɛ, a tome a ŋa bɛ na tõ baarɩ a ƴɛrɛ ŋa a ƴãw a. ²⁷ Bɛ na tɩ ta a daadaa lɛ a, bɛ bʋɔl ɩ a Lãw-yir dem ɓã taa, ɛ manɩ a yele al za a Naaŋmɩn na tɩ lãw nɩ bɛ maalɩ a, nɩ a lɛ ʋ na yuo a ʋ saw-deb dɩ̃dɔr kʋ̀ a nɩ-bʋʋr-yoru a. ²⁸ A Pol nɩ a Banabasɩ tɩ kpɛ n a po-tuurbɛ zie be kɔwrɩ.

¹ Nɩbɛ bɛ mɩnɛ kãw, na tɩ yi a Zude siw wa a Ãtɩɔsɩ a, tɩ tĩ na kanɛ nɩ a yɛbr yere a ŋa: «Nyɩmɛ bɛ wa ƴãw bɛ ŋma nyɩ a yɛɛ, mɛ̃ a lɛ a Mõyiir nʋɔr na ƴãw a, nyɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ nyɛ̃ a faafʋ ɛ.» ² A tɩ ɩ n taw-taa gã, ɛ nɔkpɛn na bɛ vɩɛl a be a Pol nɩ a Banabasɩ nɩ a nɩbɛ bɛl cara pʋɔ. Lɛ n’a bɛ pãa tɩ wõ ta, ɛ yel kɛ a Pol nɩ a Banabasɩ nɩ nɩbɛ bɛ mɩnɛ na do n a Zeruzalɛm, tɩ páw a nɩ-toni nɩ a nɩ-kore a taw-taa ŋa ƴãw. ³ A Ãtɩɔsɩ tẽw Lãw-yir tɩ sõw bɛ na bɛ cen. Bɛ tɩ tu na tɔl a Fenisi nɩ a Samaari ten pʋɔ, manɛ kʋ̀rɛ a nɩbɛ a be, a lɛ a nɩ-bʋʋr-yoru na saw de a Sore a. A mɩ́ tɩ ɩ n nʋ̃ɔ̀ kpɛ̃ɛ a yɛbr zie. ⁴ Bɛ na tɩ ta a Zeruzalɛm a, a Lãw-yir nɩ a nɩ-toni nɩ a nɩ-kore tɩ de bɛ nɩ a sãanʋ, ɛ́ bɛ tɩ manɩ a alɩ bome nɛ za a Naaŋmɩn na tɩ lãw nɩ bɛ maalɩ a kʋ̀ bɛ. ⁵ A Farizɩ̃ɛ mɩnɛ lãw nɩbɛ bɛ mɩnɛ, na tɩ saw de a Yeezu yele a, tɩ ìr a yel: «A fɛr a bɛ ŋma a nɩ-bʋʋr-yoru bɛl na saw de a Yeezu yele a yɛɛ, ɛ ƴãw bɛ tuur a Mõyiir-Wulu.» ⁶ A nɩ-toni nɩ a nɩ-kore tɩ kpaa nɩ taa kɛ́ bɛ jɛl a yel ŋa kaa. ⁷ Bɛ na tɩ ŋmɛ a nɔkpɛn a tɩ cɛlɩ a, Pɩɛr tɩ ìr a yel: «Yɛbr ɩ, nyɩ bãwnɩ a na a Naaŋmɩn na kaa ir mɛ̃ koro za a nyɩ pʋɔ, k’aa nɩ-bʋʋr-yoru tʋ̃ɔ wõ a Yel-nʋ̃ɔ̀ a ɩ̃ nʋ́ɔrɩ́ ɛ saw de a. ⁸ A Naaŋmɩn na bãw a nɩsaalbɛ socie a tɩ dɩ n a bɛ dãsɩɛ, a lɛn daar ʋ na tɩ kʋ̀ bɛ a Vʋʋrʋ Sõw mɛ̃ a tɩɩm a. ⁹ A Naaŋmɩn bɛ owri owru kãw za tɩɩm nɩ a bɛl ɛ, a bɛ Naaŋmɩn-saw-deb zũú n’a ʋ pɛw a bɛ socie a vɩɛl. ¹⁰ A na ɩ a ŋa a, bʋnʋ ƴãw n’a nyɩ yel kɛ nyɩ ɩ a Naaŋmɩn kaa? Nyɩ na de tuor, tɩɩm nɩ a tɩ sãà mɩnɛ na bɛ tʋ̃ɔ tuo a, bɔbr kɛ nyɩ tuo a po-tuurbɛ a? ¹¹ Ɩ̃ lɛb maal yel: tɩ tɩɛrɛ na k’aa Sore Yeezu maalʋ zũú n’a tɩ páw a faafʋ mɛ̃ a lɛn tɔr za bɛ na páw a.» ¹² Lɛ n’a a kpaa-ta-kpɛ̃ɛ dem za tɩ ŋmãa vʋʋrʋ, ɛ bɛ bɛr wõ a Pol nɩ a Banabasɩ manɩ a nɔ-ɓãa-yele nɩ a yel-bãw-guuri al za a Naaŋmɩn na tɩ ƴãw bɛ maalɩ a nɩ-bʋʋr-yoru zie a. ¹³ Bɛ na wa ƴɛr baar a, Zakɩ mɩ̀ tɩ de nɩ a ƴɛrʋ yel: «Yɛbr ɩ, nyɩ bɛrɛ wone. ¹⁴ A Sɩmɩ̃ɔ lɛb a manɩ kʋ̀ tɩ a ƴɛrɛ ŋa, a lɛ a pɛr tib daar, a Naaŋmɩn na kaa a nɩ-bʋʋr-yoru zie, ɛ kaa ir nɩ-bʋʋrɛ a bɛ pʋɔ kɛ bɛ ɩ a ʋ nɩbɛ a. ¹⁵ A yel ŋa nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ de nɩ taa, bɛ na sɛb yel kɛ: ¹⁶ ‹Al pùorí, ɩ̃ na lɛb wa wa mɛ a Daviir yir na lo a, ɩ̃ na lɛb a libri a ʋ deboru, ɛ ɩ ʋ lɛ ar. ¹⁷ Lɛ n’a a nɩsaalbɛ bɛl na cɛ a na bɔbr a Sore, a nɩ-bʋʋrɛ bɛl za ɩ̃ na bʋɔlɩ kɛ bɛ wa ɩ a ɩ̃ nɩ-sori a. A ŋa n’a a Sore yere, ¹⁸ ʋl na ɩ bɛ bãw a ʋ pʋ-tɩɛrʋ yele a koro za a.› » ¹⁹ «Lɛ so, mãa saw na k’aa nɩ-bʋʋr-yoru nɩbɛ bɛl na saw de a Naaŋmɩn a, tɩ ta balɛ bɛ zawla lɛ ɩ. ²⁰ Ɛ cɛ tɩ sɛb yel kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ ciir a bawr nɛnɛ, nɩ a pɩ̃ɔ yele, bɛ taa ’wɔbr dʋ̃w bɛ na bɛ ŋmãa a kɔkɔr a nɛn ɛ, bɛ taa ’wɔbr a zɩ̃ɩ ɛ. ²¹ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a tẽ-kor daar za wa tɔ a dɩ̃a a, nɩbɛ be n a ten za manɛ a Mõyiir-Wulu yele, ɛ pɩɛnʋ-bibir za, bɛ mɩ́ kanɩ ʋ nɩ a puoru-diru pʋɔ.» ²² A Yeezu nɩ-toni nɩ a nɩ-kore, nɩ a Lãw-yir za, tɩ wõ n taa yel kɛ́ bɛ na kaa na ir nɩbɛ a bɛ pʋɔ tõ a Ãtɩɔsɩ, bɛlɛ nɩ a Pol nɩ a Banabasɩ. A bɛlɩ nɩbɛ nɛ tɩ ɩ n nɩ-yee a yɛbr pʋɔ: Zuda bɛ na bʋɔlɛ Barsabasɩ nɩ Sɩlasɩ tɩ nɛ bɛ. ²³ Sɛbɛ ŋa n’ʋ bɛ tɩ kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ cen nɩ: «A Yeezu nɩ-toni nɩ a nɩ-kore, nyɩ yɛbr, puore nɩ a bɛ yɛbr bɛl na ɩ a nɩ-bʋʋr-yoru nɩbɛ ɛ be a Ãtɩɔsɩ, nɩ a Siiri nɩ a Silisi ten pʋɔ a. ²⁴ Tɩ wõ na k’aa tɩ nɩbɛ bɛ mɩnɛ, tɩ na bɛ tõ a, wa na wa ƴãw bʋnʋ a nyɩ zie, ɛ dam a nyɩ tɩɛrʋ nɩ a bɛ ƴɛrʋ. ²⁵ Tɩ wõ n taa lãw nɔ-been, kaa ir nɩbɛ tone a nyɩ zie, bɛlɛ nɩ a tɩ yɛb-nɔnɩ Banabasɩ nɩ Pol, ²⁶ na de a bɛ nyɔ-vʋʋrʋ za kʋ̀ a tɩ Sore Yeezu Kɩrɩta a. ²⁷ A na ɩ lɛ a, Zuda nɩ Sɩlasɩ nɛ bɛ tɩ tone a nyɩ zie, kɛ́ bɛ wa haa nʋɔr yel a yele a ŋa kʋ̀ nyɩ. ²⁸ A Vʋʋrʋ Sõw nɩ a tɩɩm tɛɛ za sɩrɩ na yel kɛ tɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ lɛ ƴãw fɛrʋ kãw za dɔwlɩ a nyɩ zu, a bɛ ɩ a yel-fɛrɩ a ŋa na bɛ tɛr nɩɩr-bɛrʋ a ɩ: ²⁹ nyɩ ta ’wɔbr a bawr-maal-nɛnɛ ɩ, nɩ a zɩ̃ɩ nɩ dʋ̃w bɛ na bɛ ŋmãa a kɔkɔr a nɛn ɛ, nyɩ bɛr a pɩ̃ɔ yele. Nyɩmɛ wa ƴãw fãw bɛr a a ŋa za a, nyɩ na maal ɩ vla. Nyɩ zɩ̃ vla.» ³⁰ A nɩbɛ bɛl bɛ na tɩ kaa ir a, bɛ tɩ bɛr bɛ nɩ sɔr bɛ tɔl siw a Ãtɩɔsɩ, tɩ bʋɔlɩ a Lãw-yir nɩbɛ ɓã taa ɛ de a sɛbɛ kʋ̀ bɛ. ³¹ A ʋ kanʋ tɩ ɩ bɛ nɩ nʋ̃ɔ̀, a sõwfʋ ʋ na tɩ wa n a bɛ zie a ƴãw. ³² A Zuda nɩ a Sɩlasɩ mɩ̀ na tɩ ɩ Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ a, bɛ tɩ ƴɛr ɩ yaga a bɛ zie, kɛ́ bɛ tʋ̃ɔ sõw bɛ ɛ tɩɛ bɛ a Naaŋmɩn-saw-deb pʋɔ. ³³ Bɛ tɩ kpɛ n a bɛ zie kɔwrɩ blã. Al pùorí, a yɛbr tɩ tɛr bɛ na ƴãw sɔ́rɩ́ pùori bɛ, kɛ́ bɛ lɛb kul vla a bɛlɩ dem na tɩ tõ bɛ a zie. [ ³⁴ Ɛ cɛ a Sɩlasɩ tɩ yel a k’ʋʋ na kpɩɛr ɩ a be.] ³⁵ A Pol nɩ a Banabasɩ bɛl tɩ kpɩɛr ɩ a Ãtɩɔsɩ. Bɛlɛ nɩ nɩ-yaga bɛ mɩnɛ tɩ kanɛ nɩ nɩ a nɩbɛ, ɛ hiere a Yel-nʋ̃ɔ̀ na ɩ a Sore ƴɛrʋ a. ³⁶ A na wa kɔwrɩ blã a, a Pol tɩ yel ɩ a Banabasɩ: «Ɩ tɩ lɛb cen tɩ nyɛ̃ a yɛbr a ten al za pʋɔ tɩ na hieri a Sore ƴɛrʋ a, tɩ tɩ nyɛ̃ ŋmɩŋmɩn n’a a ŋmɛ̃ a bɛ zie.» ³⁷ A Banabasɩ tɩ bɔbr a kɛ́ bɛ mɩ̀ tɛr a Zã, bɛ na bʋɔlɛ Markɩ a, cen nɩ; ³⁸ ɛ cɛ a Pol bɛ tɩ bɔbr k’ʋʋ lɛ tɛr nɩr, na tɩ zawrɩ bɛ bɛr Pãfili ɛ bɛ pʋɔ a bɛ tome pʋɔ a, ʋ bɩɛl ʋ ɛ. ³⁹ Bɛ tɩ ŋmɛ n a nɔkpɛn faafaa tɩ bʋ́r ɩ taa. A Banabasɩ tɩ tɛr ɩ a Markɩ kpɛ n gbor cere Sɩɩpʋr. ⁴⁰ A Pol ʋl tɩ tɛr ɩ a Sɩlasɩ, ɛ a yɛbr na wa zɛlɩ a Sore maalʋ kʋ̀ ʋ baar a, ʋ cen na. ⁴¹ Ʋ tɩ cɔlɛ nɩ a Siiri nɩ a Silisi ten nyuwle a Lãw-yie Naaŋmɩn-saw-deb.

¹ A Pol tɩ ta n Dɛrbe, al pùorí ʋ ta Lɩsɩtɩr. Po-tuure kãw na dɩ Timote a tɩ be n be. A mã tɩ ɩ n Zifʋ na saw de a Yeezu yele a, ɛ a sãà ɩ Gɩrɛkɩ. ² A yɛbr na tɩ kpɩɛr a Lɩsɩtɩr nɩ a Ɩkonɩɔm a tɩ pore nɩ a ʋ yúor yo-vla. ³ A Pol tɩ bɔbr a k’ʋʋ tɛr ʋ cen nɩ, lɛ n’a ʋ tɩ de ʋ ŋmãa a yʋɔr, a Zifʋ mɩnɛ na tɩ kpɩɛr a alɩ voru nɛ pʋɔ a ƴãw. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, bɛ za tɩ bãwnɩ a na a ʋ sãà na ɩ Gɩrɛkɩ a. ⁴ A ten al za pʋɔ a Pol nɩ a Sɩlasɩ na mɩ́ tɩ tɔlɛ a, bɛ mɩ́ tɩ manɛ nɩ a nɛɛ al za a nɩ-toni nɩ a Zeruzalɛm nɩ-kore na ƴãw a, kʋ̀rɛ a nɩbɛ, ɛ yere kʋ̀rɛ bɛ kɛ́ bɛ tuur. ⁵ A Lãw-yie Naaŋmɩn sawfʋ tɩ bɩrɛ na, ɛ a nɩbɛ na tɩ kpɩɛr pʋɔrɛ a Lãw-yie pʋɔ a tɩ yãwmɛ̃ na dɔwlɛ bibie za. ⁶ A Pol nɩ a Sɩlasɩ tɩ cɔlɩ nɩ a Firizi nɩ a Galasi vuo. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Vʋʋrʋ Sõw bɛ tɩ saw bɛ na hieri a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a Azi ɛ. ⁷ Bɛ na tɩ ta a Mizi tʋr-bɔw ƴãw a, bɛ tɩ tɩɛrɛ na kɛ bɛ tɔl a Bitini, ɛ cɛ a Yeezu Vʋʋrʋ tɩ piw bɛ nɩ sɔr. ⁸ Lɛ n’a bɛ tɩ tu tɔl a Mizi siw a Tʋrʋwasɩ. ⁹ Tɩ̃ɩsɔw kãw, a Pol tɩ nyɛ̃ nɩ Masedʋan nɩr, ʋ ar zɛlɛ ʋ yere nɩ: «Gãw wa a Masedʋan wa sõw tɩ!» ¹⁰ A yel ŋa a Pol na tɩ nyɛ̃ a pùorí, tɩ tɩ ìr ɩ daadaa lɛ bɔbr kɛ tɩ lo a Masedʋan sɔr. Tɩɩm zie a, bʋnʋ bɛ tɩ ka be ɩ, Naaŋmɩn n’ʋ tɩ bʋɔlɛ tɩ kɛ́ tɩ cen tɩ hieri a Yel-nʋ̃ɔ̀ a be. ¹¹ Tɩ tɩ kpɛ n gbor a Tʋrʋwasɩ, lɩɛbɩ daadaa lɛ tu n a Samɔtɩrasɩ sɔr, ɛ a bio daarɩ, tɩ lɩɛbɩ tu a Neyapolisɩ sɔr. ¹² Be n’a tɩ tɩ yi ɛ cen a Filib tẽw, na ɩ a Masedʋan tẽw vuo pʋɔ tẽ-kpɛ̃ɛ za a, ɛ ɩ Ʋrɔm tẽw nɩbɛ zi-sora a. Tɩ tɩ kpɛ n a tẽw ʋl pʋɔ kɔwrɩ blã. ¹³ A Zifʋ mɩnɛ pɩɛnʋ-bibir na wa vɩɛ a, tɩ yi n a tẽw pʋɔ lanɩ baà kãw cen zie kãw tɩ na tɩɛrɛ kɛ puoru zie be n a be a. Tɩ tɩ zɩ̃ na ƴɛr ɩ pɔwbɛ na tɩ ɓã taa a be a. ¹⁴ A bɛ ƴẽn sob kãw, na dɩ kɛ Lidi a, tɩ ɩ n yɛ-yɛrɛ na kʋɔrɛ pɛn-zɩɩr, pɛn-vɩɛlɩ vɩɛlɩ a; Tɩatɩɩr a ʋ tɩ yi, ɛ tu a Naaŋmɩn puoru sɔr. Ʋ tɩ ƴãw nɩ tobr a ƴɛrʋ ƴãw, a Sore tɩ sɩrɩ na ɩ ʋ cɛlɛ a Pol ƴɛrʋ zie vla. ¹⁵ Ʋ na wa de a suob, ʋlɛ nɩ a ʋ yir dem za a, ʋ bʋɔlɩ tɩ na yere nɩ: «Nyɩ na tɩɛr bãw k’ɩ̃ɩ saw na de a Sore a, nyɩ wa kpɩɛr a ɩ̃ yir.» Ɛ́ tɩ fɛr tɩ ƴãw tɩ saw a ʋ bʋɔlʋ. ¹⁶ Bibir kãw tɩ na tɩ cere a puoru zie a, tõ-tõ-bi-pɔwle kãw tɩ cen na tuori tɩ: Kɔ̃tɔ̃-faa na ɩ ʋ bãwnɛ nɩdaar yele a, tɩ nyɔw ʋ na, ɛ ʋ tɩ páwr libie yaga kʋ̀rɛ a ʋ nɩ-bɛrɛ, nɩ a nɩdaar yele ʋ na mɩ́ tɩ manɛ a. ¹⁷ Ʋ tɩ ta na tu tɩɩm nɩ a Pol, ɛ ŋmɩɛr cɛlsɩ yere nɩ: «Naaŋmɩn-na-do-saa-bɛ-pɩɛl-a tõ-tõ-biir ɩ a nɩbɛ bɛ ŋa, a faafʋ sɔr ʋ bɛ hiere kʋ̀rɛ nyɩ.» ¹⁸ Bibi-yaga n’a ʋ tɩ ɩ a a ŋa. A wa tɩ zuo nɩ a Pol ʋ lɩɛb yel a kɔ̃tɔ̃n: «A Yeezu Kɩrɩta yúor ƴãw, ɩ̃ ƴãwnɛ nɩ nʋɔr kʋ̀rɛ fʋ: yi zaa a pɔwle ŋa pʋɔ!» A kɔ̃tɔ̃n tɩ yi n a pɛr nɛ pʋɔ. ¹⁹ A pɔwle ʋl nɩ-bɛrɛ na tɩ nyɛ̃ bɛ kʋ̃ cãa páwr tɔnɛ a, bɛ nyɔw nɩ a Pol nɩ a Sɩlasɩ taw cen nɩ a nɩbɛ tuor-taa zie, a nɩ-bɛrɛ niŋé. ²⁰ Bɛ tɩ tɛr bɛ na tɩ wul a Ʋrɔm tẽw ƴɛr-dɩrbɛ ɛ yel: «A nɩbɛ bɛ ŋa ƴãwnɛ nɩ damnʋ a tɩ tẽw pʋɔ. Bɛ ɩ n Zifʋ bʋʋrɛ, ²¹ ɛ wule a nɩbɛ kɛ́ bɛ tuur ɩ-ɩrɩ tɩɩm Ʋrɔm tẽw nɩbɛ na kʋ̃ tʋ̃ɔ saw ɛ mɩ̀ kʋ̃ tʋ̃ɔ tuur a.» ²² Lɛ n’a a zu-sɛbla tɩ ìr lo a Pol nɩ a Sɩlasɩ zu. A ƴɛr-dɩrbɛ tɩ ƴãw na bɛ yaarɩ a bɛ fɔbr ɛ fɔb ɩ bɛ fʋbr. ²³ Bɛ na wa fɔb bɛ vla vla a, bɛ nyɔw bɛ na lɔb ƴãw gaso pʋɔ ɛ yel a gaso gùre k’ʋʋ taa yire bɛ pùor ɛ. ²⁴ A kpãafʋ ŋa zũú, a gaso gùre tɩ ƴãw bɛ nɩ a gaso di-pɛ-baara pʋɔ, ɛ ƴãw bɛ kpule a gbɛɛ ƴãw. ²⁵ A tɩ̃ɩsɔw zi-po-zɛ̃-taa vuo pʋɔ, a Pol nɩ a Sɩlasɩ tɩ puore na yiele danɛ nɩ a Naaŋmɩn, ɛ a nɩ-pàwrɩ ŋmaarɛ bɛl bɛrɛ wone. ²⁶ Bɛ wa bere na a tẽsɔw kɔbr dam kpɛ̃w kpɛ̃w za, dam a gaso yir pɛr. A gaso yir pamɛ za tɩ yuori nɩ a pɛr nɛ pʋɔ, ɛ a nɩ-pàwrɩ za bamɛ kpa lo. ²⁷ A gaso gùre na wa zaw ìr a, ʋ nyɛ̃ nɩ a gaso dɩ̃dɛɛ pamɛ na yuori a, lɛ n’a ʋ tɩɛr kɛ a nɩ-pàwrɩ yi na zɔ, ɛ tɩ vʋ̃ɔ a ʋ sʋɔ k’ʋʋ kʋ́ n ʋ tʋɔra. ²⁸ Ɛ cɛ a Pol tɩ tanɩ na nɩ kɔkɔr kpɛ̃w yel ʋ: «Taa wa nanɩ kʋ́rɛ fʋ tʋɔra ɩ, tɩ za be n ka!» ²⁹ A gaso gùre tɩ ƴãw na bɛ kʋ̀ ʋ vũu, ʋ caalɩ zɔ tɩ kpɛ n a gaso pʋ̃ɔmɩ́, tɩ lo gbĩ dume a Pol nɩ a Sɩlasɩ pile ɛ mawr ʋ za. ³⁰ Al pùorí, ʋ tɩ tɛr bɛ na yi n ɛ sowri bɛ: «Ɩ̃ ba mɩnɛ ɛ, bʋ̃ʋ n’ʋ a fɛr k’ɩ̃ɩ ɩ páw a faafʋ?» ³¹ Bɛ tɩ sɔw ʋ na: «Saw de a Sore Yeezu ɛ fʋ na páw nɩ a faafʋ, fʋ̃ʋ nɩ a fʋ yir dem za.» ³² Lɛ n’a bɛ tɩ hieri a Sore ƴɛrʋ kʋ̀ ʋ, lãw nɩ a nɩbɛ bɛl za na tɩ kpɩɛr a ʋ yir a. ³³ A ʋlɩ pɛr nɛ pʋɔ, a tɩ̃ɩsɔw-bɩ̃ɩn, a gaso gùre tɩ tɛr bɛ na cen nɩ k’ʋʋ tɩ pɛw a bɛ natɩɛ; al pùorí, ʋ tɩ de nɩ a suob daadaa lɛ, ʋlɛ nɩ a ʋ nɩbɛ za. ³⁴ Ʋ tɩ tɛr ɩ a Pol nɩ a Sɩlasɩ do n a ʋ yir tɩ ɩ bʋ̃-dɩrɩ kʋ̀ bɛ, ɛ́ ʋlɛ nɩ a ʋ yir dem za tɩ cɩlɛ, bɛ na saw de a Naaŋmɩn a. ³⁵ A zie na wa vɩɛ a, a ƴɛr-dɩrbɛ tɩ tõ n a bɛ sõw-sownbɛ kɛ́ bɛ tɩ yel a gaso gùre: «Yuo a nɩbɛ bɛl bɛr!» ³⁶ A gaso gùre tɩ yel ɩ a ŋa kʋ̀ a Pol: «A ƴɛr-dɩrbɛ tõ na yel kɛ́ bɛ yuo nyɩ bɛr. A na ɩ a ŋa a, nyɩ yi cere nɩ ƴã-ɓaarʋ!» ³⁷ Ɛ cɛ a Pol tɩ sɔw na: «Tɩɩm na ɩ Ʋrɔm tẽ-biir a, nɩ-yaga niŋé n’a bɛ fɔb tɩ, ɛ́ bɛ maal ɩ tɩ ƴɛrʋ wul a tɩ sãwna ɩ, ɛ nyɔw tɩ pàw. Ɛ ƴɛrɛ ŋa bɛ bɔbr kɛ bɛ pãa sɔwlɩ yuo tɩ bɛr ɩ? A lɛ kʋ̃ ɩ ɛ! A bɛl tɛɛ za, bɛ wa yuo tɩ bɛr!» ³⁸ A ƴɛr-dɩrbɛ sõw-sownbɛ tɩ cen na tɩ manɩ kʋ̀ a ƴɛr-dɩrbɛ. Bɛ na tɩ wõ kɛ Ʋrɔm tẽ-biir nɛ bɛ a, dɛ̃bɩ̃ɛ nyɔw bɛ na. ³⁹ Lɛ n’a bɛ tɩ wa wa yel kɛ bɛ sãw na. Al pùorí bɛ tɩ yuo bɛ na bɛr, ɛ zɛlɛ kɛ́ bɛ yi zaa a tẽw pʋɔ. ⁴⁰ A Pol nɩ a Sɩlasɩ na wa yi a gaso pʋɔ a, bɛ cen na tɩ páw a Lidi, ɛ nyɛ̃ a yɛbr pùori bɛ ɛ yel kʋ̀ bɛ kɛ bɛ cãa ƴãw fãw. Al pùorí bɛ tɩ lɛb a yi cere.

¹ Bɛ tɩ tu na yi a Ãfipolisi nɩ a Apoloni ɛ ta a Tesaloniki. A Zifʋ mɩnɛ tɩ tɛr ɩ puoru-dĩo a be. ² Mɛ̃ a lɛ ʋ na mɩ́ tu a kʋra lɛ a, a Pol tɩ cen na tɩ páw bɛ hieri a ƴɛrʋ kʋ̀ bɛ pɩɛnʋ bibie ata tu taa. A Sɛb-sõw ƴɛr-bie n’a ³ ʋ mɩ́ tɩ de manɛ nɩ kʋ̀rɛ bɛ, ɛ wule kɛ a tɩ fɛr a a Kɩrɩta wõ tuo tɩ kpi, ɛ lɛb yi a kũu pʋɔ. Ʋ tɩ yere na: «A Kɩrɩta a, ʋlɛ n’ɩ a Yeezu ŋa ɩ̃ na hiere kʋ̀rɛ nyɩ a.» ⁴ A Zifʋ bɛ mɩnɛ nɩ a Gɩrɛkɩ bɛl na tu a Naaŋmɩn puoru sɔr a, mɩ̀ na bɛ dɩ vuo a, lãw nɩ a tẽw pʋɔ pɔw-tɩbrɛ tɩbrɛ, tɩ saw na de ɛ tu a Pol nɩ a Sɩlasɩ pùor. ⁵ Ɛ cɛ a Zifʋ mɩnɛ tɩ nyɛ̃ nɩ suur bɛ dɩ vuo ɩ. Bɛ tɩ bʋɔl ɩ a nɩ-guuri na cɔlɛ gʋɔr a sɛɛ pʋɔ a, ɓã taa ɩrɛ nɩ gɔmɛ damnɛ nɩ a nɩbɛ, tɩ dam ɩ a tẽw nyaw taa. Bɛ tɩ ta n a Zazɔ̃ yir sowre a Pol nɩ a Sɩlasɩ. Bɛ tɩ bɔbr a kɛ bɛ nyɔw bɛ cen nɩ a zu-sɛbla niŋé. ⁶ Bɛ na tɩ bɔ a Pol nɩ a Sɩlasɩ gu a, bɛ nyɔw nɩ a Zazɔ̃ nɩ a yɛbr bɛ mɩnɛ cen nɩ a tẽw ƴɛr-dɩrbɛ zie, tɩ ŋmɩɛr cɛlsɩ yere nɩ: «A nɩbɛ bɛ ŋa na dam a tẽ-daa za a, ƴɛrɛ ŋa a, bɛ be n a ka. ⁷ Zasɔ̃ de bɛ nɩ a ʋ yir. A bɛ kãw za ɩ-ɩrɩ bɛ tu a nɛɛ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ na ƴãw a ɩ. Bɛ yere na kɛ nãà kãw mɩ̀ lɛb a be be dɩ kɛ Yeezu.» ⁸ A cɛlsɩ a ŋa tɩ dam ɩ a zu-sɛbla nɩ a ƴɛr-dɩrbɛ, ⁹ bɛ fɛr ƴãw a Zasɔ̃ nɩ a ʋ taabɛ bin libie ɛ bɛ bãw bɛr bɛ. ¹⁰ A zie na wa sɔb a, a yɛbr tɩ ƴãw nɩ a Pol nɩ a Sɩlasɩ lo a Beere sɔr daadaa lɛ. Bɛ na tɩ ta a Beere a, bɛ cen nɩ a Zifʋ mɩnɛ puoru-dĩ̀ó. ¹¹ A Beere tẽw Zifʋ mɩnɛ tɩ bãw nɩ yã zuo a Tesaloniki Zifʋ mɩnɛ. Bɛ tɩ saw na de a Naaŋmɩn ƴɛrʋ nɩ pʋ-pla, ɛ́ bibie za bɛ mɩ́ jɛlɛ nɩ a Sɛb-sõw ƴɛr-bie kɛ́ bɛ nyɛ̃, lɛ n’a a yele sɩrɩ tu u. ¹² A bɛ yaga zie tɩ saw na de a Yeezu yele, lãw nɩ Gɩrɛkɩ pɔw-tɩbrɛ nɩ dɛbr yaga. ¹³ Ɛ cɛ, a Tesaloniki tẽw Zifʋ mɩnɛ na dɛ wa wone kɛ a Pol lɛ hiere nɩ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ a Beere a, bɛ ìr a wa kɛ́ bɛ lɛb wa maal dam a nɩbɛ. ¹⁴ Daadaa lɛ, a yɛbr tɩ ƴãw nɩ a Pol de a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔr, ɛ a Sɩlasɩ nɩ a Timote cãa be a Beere. ¹⁵ A bɛl na tɩ bɩɛlɛ a Pol a, tɩ tɛr ʋ na tɩ ta n a Atɛn ɛ lɛb wa, ɛ a Pol tõ bɛ kɛ́ bɛ tɩ yel a Sɩlasɩ nɩ a Timote, kɛ́ bɛ wa fɔ̃w wa páw ʋ a Atɛn. ¹⁶ A Pol na tɩ be a Atɛn cɛlɛ a Sɩlasɩ nɩ a Timote a, a ʋ pʋɔ tɩ sãw na ʋ na tɩ nyɛ̃ a tɩbɛ paalɩ a Atɛn a ƴãw. ¹⁷ Ʋ mɩ́ tɩ kpɛ n a puoru-dĩ̀ó tɩ ƴɛrɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ, nɩ a bɛl na tu a Naaŋmɩn puoru sɔr a. Ɛ́ bibir za, ʋ yi a nɩbɛ tuor-taa zie tɩ ar ƴɛrɛ nɩ nɩr za ʋ na nyɛ̃ a. ¹⁸ Yã-bãwnbɛ bɛ mɩnɛ kãw, bɛ na bʋɔlɛ Epikiir nɩbɛ nɩ Sitoyisɩ̃ɛ mɩnɛ a, mɩ̀ tɩ be n be ƴɛrɛ nɩ a Pol. Bɛ mɩnɛ tɩ yere na: «Bʋ̃ʋ n’ʋ a gɔmɛ sob ŋa yere?» Ɛ bɛ mɩnɛ yere: «Ŋmɩn-sãanbɛ bɛ mɩnɛ kãw yele tɔ̃w n’a ʋ manɛ.» A Yeezu yele nɩ a kũu-pʋɔ-lɛ-yib yele n’a a Pol tɩ hiere kʋ̀rɛ bɛ. ¹⁹ Bɛ tɩ nyɔw ʋ na cen nɩ a Atɛn tẽw ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ niŋé, bɛ na bʋɔlɛ kɛ Aropazɩ a, tɩ sowr ʋ: «Tɩ na tʋ̃ɔ na bãw a wul-paala ŋa fʋ na wule a? ²⁰ Fʋ kpole tɩ nɩ tobe nɩ yel-bõ-bome kãw, tɩ bɔbr a kɛ tɩ bãw a pɛr.» ²¹ A Atɛn tẽw dem za, nɩ a nɩ-sãanbɛ na kpɩɛr a Atɛn a, mɩ́ tɩ nɔnɛ nɩ a yel-paalɛ al na bɩɛrɩ yi a manʋ nɩ a bɛr-wob. ²² A Pol tɩ ìr a ar a Aropazɩ nɩbɛ sɔgɔ ɛ yel: «Atɛn nɩbɛ ɛ, ɩ̃ nyɛ̃ nɩ a nyɩ yele za pʋɔ kɛ́ nyɩ puore na bɛ dɩ vuo ɩ. ²³ Ɩ̃ na cɔlɛ a nyɩ sɛɛ pʋɔ ɛ jɩrɛ a nyɩ ŋmɩmɛ maalʋ ziir a, ɩ̃ wa tɩ nyɛ̃ nɩ bawr-maal-kuur bɛ sɛb a ʋ zu: ‹Ŋmɩn tɩ na bɛ bãw a so ʋ.› A bom ʋl nyɩ na ƴãwnɛ a a ŋa ɛ bɛ bãw a, ʋlɛ n’ʋ ɩ̃ waar k’ɩ̃ɩ wa yel kʋ̀ nyɩ. ²⁴ A Naaŋmɩn ʋl na ír a tẽ-daa nɩ a ʋ pʋɔ bome za a, a ʋl na ɩ a salom nɩ a tẽw Sore a, ʋ bɛ kpɩɛr nɩsaal nuru yi-mɩɛrɩ pʋɔ ɩ, ²⁵ ɛ mɩ̀ bɛ tɛr nɩsaal nuru yel-ɩra a ʋ tome ƴãw, mɛ̃ ʋ tɛr ɩ bom kãw yel-ɩra a ɩ, ʋl na kʋ̀rɛ a nɩbɛ za a nyɔ-vʋʋrʋ, a pɩɛlʋ nɩ a ŋmãa al za na cɛ a. ²⁶ Nɩ-been yõ n’ʋ ʋ de maal ɩ a nɩ-bʋʋrɛ za ƴãw bɛ kpɩɛr a tẽw za zu. Ʋ ƴãw nɩ daar kʋ̀ a nɩsaalbɛ, ɛ tʋ̃ɔ̀ a bɛ kpɛb zie tʋr-bɔwrɩ wul bɛ. ²⁷ A ŋa n’a a Naaŋmɩn tu, ɛ́ bɛ bɔblɛ bɔbr ɩ ʋ, a mɩnɛ kãw bɛ nãa wa nyɛ̃ ʋ na, ʋl na bɛ zãá nɩ tɩ kãw za a. ²⁸ Ʋlɛ n’ʋ so tɩ ɩ nɩbɛ vʋʋrɛ ɛ damnɛ, ɛ be mɛ̃ a lɛ a nyɩ yã-bãwnbɛ bɛ mɩnɛ na yel a: ‹Tɩ ɩ n a ʋ bʋʋrɛ.› ²⁹ A na ɩ lɛ tɩ ɩ a Naaŋmɩn bʋʋrɛ a, a bɛ tɛr sɔr kɛ́ tɩ tɩɛrɛ kɛ a naaŋmɩnʋ ŋmɛ̃ na taa nɩ salm-zɩɛ, salm-pla bɩɩ kʋsɛ-vla tɩɩb nɩsaal bãwfʋ nɩ a ʋ yã na maalɩ a ɩ. ³⁰ Ɛ cɛ a Naaŋmɩn vɩɛ nɩ a zɔnʋ daar yele a ŋa bɛr, ɛ pãa bʋɔlɛ a nɩsaalbɛ za a ziir za, kɛ́ bɛ za lɩɛbɩ a bɛ ɩb. ³¹ Sɩza n’a, ʋ ƴãw nɩ bibir ʋ na na maal ɩ a tẽ-daa ƴɛrʋ na tu yel-mɩŋa a. Ʋ kaa na ir nɩr a ƴɛrʋ-maalʋ ŋa ƴãw. A ŋa n’a ʋ tɩ ɩ a sãá a nɩbɛ za zie, a lɛn daar ʋ na tɩ ɩ a nɩr ŋa lɛb yi a kũuni pʋɔ a.» ³² Bɛ na tɩ wone a kũuni-pʋɔ- lɛ-yib ƴɛr-bir wa baarɛ a, bɛ mɩnɛ tɩ ɩrɛ ʋ na laar, ɛ bɛ mɩnɛ yere: «A na ta ka a, bibir kãw n’a tɩ na lɛb bãw bɛr wõ a fʋ ƴɛrʋ a yel ŋa ƴãw.» ³³ A ŋa n’a a Pol tɩ bɛr bɛ ɛ cen. ³⁴ Ɛ cɛ bɛ mɩnɛ tɩ tu n a Pol, bɛ tɩ saw na de a Yeezu yele. Deni, na ɩ a ƴɛrʋ-dɩb lãw nɩr kãw a, nɩ pɔw kãw na dɩ Damarisɩ a, nɩ bɛ mɩnɛ kãw tɩ pʋɔ nɩ a bɛl na saw de a pʋɔ.

¹ Al pùorí, a Pol tɩ yi n a Atɛn ɛ cen Korɛ̃tɩ. ² Ʋ tɩ páw nɩ Zifʋ nɩr kãw, na dɩ Akɩlasɩ a, a be. Pɔ̃w n’a a Akɩlasɩ tɩ yi. A Ɩtali n’a ʋlɛ nɩ a ʋ pɔw Pɩrɩsɩl tɩ yi wa ta paalʋ. Kuloor, na tɩ so a Ʋrɔm a, tɩ ƴãw nɩ nʋɔr kɛ a Zifʋ mɩnɛ za yi zaa a Ʋrɔm. A Pol tɩ cen na tɩ páw bɛ. ³ Ʋlɛ nɩ a bɛl na tɩ lãw tõ-nʋɔr wobr pɛnɛ yie a, ʋ tɩ be n a bɛ zie tone. ⁴ Pɩɛnʋ-bibir za, ʋ mɩ́ tɩ de nɩ a ƴɛrʋ a puoru-dĩ̀ó, ƴãw fãw kanɛ kɛ a Zifʋ nɩ a Gɩrɛkɩ mɩnɛ saw de a Yeezu yele. ⁵ Ɛ cɛ a Sɩlasɩ nɩ a Timote na tɩ yi a Masedʋan wa ta a, a Pol tɩ bɛr ɩ bom za, ɛ tu a Yel-nʋ̃ɔ̀ hieru tɛwr pùor. Ʋ mɩ́ tɩ wul a a sãá a Zifʋ mɩnɛ zie, kɛ a Yeezu n’ɩ a Kɩrɩta. ⁶ Ɛ cɛ bɛ na tɩ zawrɩ a saw-deb ɛ tʋʋr a Pol a, ʋ tɩ pĩ n a ʋ bʋ̃-suuri uuru ƴãw bɛ ɛ yel: «Nyɩmɛ wa bɔr a, a bɛ yi mãa zie ɩ! Ɩ̃ zaa n’ɩ ŋa! Dɩ̃a na ta a, nɩ-bʋʋr-yoru zie n’a ɩ̃ na cen.» ⁷ Ʋ tɩ yi n a be ɛ cen dɔɔ kãw na dɩ kɛ Tɩsiyusɩ Zitisɩ a yir. A dɔɔ ŋa tɩ ƴãwnɛ nɩ a Naaŋmɩn. A ʋ yir tɩ gbab ɩ a puoru-dĩo. ⁸ Kɩrɩsɩpɩsɩ, na tɩ ɩ a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ a, tɩ saw na de a Sore, ʋlɛ nɩ a ʋ yir dem za. A Korɛ̃tɩ tẽw nɩbɛ yaga, na tɩ bɛr wõ a Pol ƴɛrʋ a, tɩ lɩɛbɩ a bɛ ɩb ɛ saw de a Sore, ɛ́ bɛ kʋ̀ bɛ a suob. ⁹ Tɩ̃ɩsɔw kãw, a Pol tɩ nyɛ̃ nɩ a Sore ʋ yel ʋ: «Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, cãa ƴɛrɛ, taa bɛrɛ ɩ. ¹⁰ Ɩ̃ sɩrɩ na be a fʋ zie. Lɛ so, nɩr za bɛ íre nũu tʋɔr ɩ fʋ k’ʋʋ dɔwrɩ fʋ ɛ. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, ɩ̃ tɛr ɩ nɩbɛ yaga a tẽ-kpɛ̃ɛ ŋa pʋɔ.» ¹¹ A Pol tɩ kpɛ n a be yuon ɓil nɩ cuwr ayʋɔb, wule bɛ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ. ¹² A lɛn daar a Galɩɔ̃ na tɩ ɩ a Akayi tẽw kaarɛ a, a Zifʋ mɩnɛ za tɩ wa ìr ɩ a Pol ƴãw, nyɔw ʋ cen nɩ ƴɛrʋ-maalʋ zie. ¹³ Bɛ tɩ ta na manɛ a ʋ sãwna yere nɩ: «Naaŋmɩn puoru na bɛ tu sɔr a pʋɔ n’a a nɩr ŋa tawr a nɩbɛ ƴãwn.» ¹⁴ A Pol tɩ maal a k’ʋʋ haa a nʋɔr, a Galɩɔ̃ ŋmãa de a ƴɛrʋ sɔw yel a Zifʋ mɩnɛ: «Zifʋ mɩnɛ ɛ, alɛ tɩ kaar mɛ̃ ʋ kʋ́ n nɩr bɩɩ ʋ sãw nɩ nɔ-kpɛ̃ɛ kãw a, a nãá tɛr ɩ sɔr k’ɩ̃ɩ bɛr wõ a nyɩ dem. ¹⁵ Ɛ cɛ a na ɩ nɔkpɛn na caarɩ ƴɛr-bie, nɩ yée, nɩ a nyɩ wulu a, mãa bɛ bɔbr k’ɩ̃ɩ dɩ a yele a ŋa taabɛ ƴɛrʋ ɛ.» ¹⁶ Ɛ tɩ diw bɛ bɛr a ƴɛrʋ-maalʋ zie be. ¹⁷ Lɛ n’a bɛ za tɩ lɩɛb lo a Sɔsɩtɛn zu, nyɔw ʋ ŋmɩɛr a ƴɛrʋ-dɩb zie be. Ʋlɛ tɩ n’ɩ a puoru-dĩo nɩ-kpɛ̃ɛ. Ɛ cɛ a bɛ tɩ ɩrɛ a Galɩɔ̃ bom za ɩ. ¹⁸ A Pol tɩ cãa na kpɛ a Korɛ̃tɩ kɔwrɩ. Al pùorí, ʋ tɩ bɛr ɩ a yɛbr ɛ kpɛ gbor, ʋlɛ nɩ a Pɩrɩsɩl nɩ a Akɩlasɩ, cere a Siiri. A Pol tɩ ƴãw na bɛ fɔr ʋ zu a Sãkire, nʋɔr kãw ʋ na tɩ kõ a zũú. ¹⁹ Bɛ na tɩ ta a Efɛɛzɩ a, a Pol bɛr ɩ a Akɩlasɩ mɩnɛ ɛ tɔl kpɛ a Zifʋ mɩnɛ puoru-dĩ̀ó tɩ ƴɛr ɩ a Zifʋ mɩnɛ. ²⁰ Bɛ tɩ zɛlɛ na kɛ a Pol kpɛ a be kɔwrɩ. Ɛ cɛ a Pol tɩ zawr a, ²¹ ɛ yel bɛ: «Naaŋmɩn wa saw a, ɩ̃ na lɛb a wa a nyɩ zie nɩdaar kãw.» Al pùorí, ʋ tɩ bɛr ɩ a be ɛ kpɛ a gbor a Efɛɛzɩ ²² tɩ siw a Sezaare, tɔl do tɩ pùori a Zeruzalɛm Lãw-yir, ɛ siw a Ãtɩɔsɩ. ²³ Ʋ tɩ kpɛ n a be kɔwrɩ blã. Al pùorí, ʋ tɩ yi na cɔlɩ a Galasi tẽw vuo, ɛ cɔlɩ a Firizi, nyuwle a Yeezu po-tuurbɛ za Naaŋmɩn-sawfʋ. ²⁴ Zifʋ kãw, na dɩ Apɔlɔsɩ ɛ yi Alɛsãdiri a, tɩ wa ta n a Efɛɛzɩ. Ʋ tɩ bãw nɩ ƴɛrʋ vla vla, ɛ bãw a Sɛb-sõw bɛ dɩ vuo ɩ. ²⁵ Ʋ tɩ bãw nɩ a Sore sɔr yele ɛ tʋlɛ a ƴãw, hiere wule a nɩbɛ a Yeezu yele. A ʋ wulu tɩ tori na, ɛ cɛ, a Zã suob yõ n’ʋ ʋ tɩ bãw. ²⁶ Lɛ n’a ʋ tɩ ɓãa ƴãw hiere a Yeezu yele a Zifʋ mɩnɛ puoru-dĩ̀ó. Ɛ cɛ a Pɩrɩsɩl nɩ a Akɩlasɩ na wa bɛr wõ a ʋ ƴɛrʋ a, bɛ tɛr ʋ nɩ bɛ tɛwr zie tɩ manɩ kʋ̀ ʋ a lɛ a Naaŋmɩn sɔr yele na sɩrɩ tu a. ²⁷ A Apɔlɔsɩ na tɩ bɔbr k’ʋʋ cen a Akayi a, a yɛbr tɩ saw na kʋ̀ ʋ, ɛ maalɩ sɛbɛ yel kʋ̀ a be dem Yeezu po-tuurbɛ kɛ́ bɛ tɛr ʋ a sãanʋ vla. Ʋ na tɩ ta a be a, a bɛlɩ dem na tɩ saw de a Yeezu yele a Naaŋmɩn maalʋ zũú a, ʋ sõw bɛ nɩ yaga za. ²⁸ Lɛ n’a ʋ mɩ́ tɩ ƴɛr tʋ̃ɔ a Zifʋ mɩnɛ a nɩ-yaga pʋɔ. A Sɛb-sõn n’a ʋ mɩ́ tɩ de wul ɩ bɛ kɛ a Yeezu n’ɩ a Kɩrɩta.

¹ A lɛn daar a Apɔlɔsɩ na tɩ be a Korɛ̃tɩ a n’a, a Pol tɩ tu Azi Mɩnɛɛr tan pʋɔ sɔr wa ta a Efɛɛzɩ. Ʋ tɩ nyɛ̃ nɩ po-tuurbɛ bɛ mɩnɛ a Efɛɛzɩ, ² sowri bɛ: «A lɛn daar nyɩ na tɩ saw de a Yeezu yele a, nyɩ tɩ páw nɩ a Vʋʋrʋ Sõw ɩ?» Bɛ tɩ sɔw na yel ʋ: «Tɩ bɛ dãw wõ bɛ ƴɛr Vʋʋrʋ Sõw ƴɛrʋ ɛ!» ³ A Pol tɩ lɛb a sowri bɛ: «Ɛ́ suob buor ʋ bɛ kʋ̀ nyɩ?» Bɛ tɩ sɔw na yel: «Zã suob ʋ.» ⁴ A Pol tɩ lɛb a yel bɛ: «Ɩb-lɩɛbʋ suob ʋ a Zã tɩ kʋ̀rɛ a nɩbɛ yere nɩ kɛ́ bɛ saw de a ʋlɩ sob na be a ʋ pùorí waar a, a pɛr lɛ kɛ bɛ saw de a Yeezu.» ⁵ Bɛ tɩ bɛr a wõ a Pol ƴɛrʋ ɛ de a suob a Sore Yeezu yúor ƴãw. ⁶ A Pol tɩ ír ɩ nuru dɔwlɩ a bɛ zu, a Vʋʋrʋ sõw siw bɛ, bɛ ƴɛrɛ ƴɛr-pɛ-bʋʋrɛ bɛ na bɛ tɩ dãw wone a, ɛ ƴɛrɛ Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ. ⁷ Bɛ za tɩ ta n nɩbɛ pie nɩ ayi. ⁸ A Pol mɩ́ tɩ cen nɩ a puoru-dĩ̀ó tɩ ɓãa ƴãw ƴɛrɛ a Naaŋmɩn-Naalʋ ƴɛrʋ. Cuwr ata n’a ʋ ƴãw fãw tu a a ŋa, kɛ́ a nɩbɛ na bɛrɛ wone a ʋ ƴɛrʋ a, bɛ saw de kɛ sɩza n’a. ⁹ Ɛ cɛ bɛ mɩnɛ tɩ kpãa nɩ tobr, ɛ zawrɩ a ƴɛrʋ saw deb ɛ sãwnɛ a Sore sɔr yúor a nɩbɛ pʋɔ. Lɛ so a Pol tɩ bɛr bɛ, ɛ́ bibir za, ʋ mɩ́ tɛr a po-tuurbɛ tɛwr kpɛ n a Tɩranɔsɩ nakol-yir tɩ kanɛ nɩ bɛ. ¹⁰ A ŋa n’a a tu tɩ maalɩ yome ayi, a Azi tẽw nɩbɛ tʋ̃ɔ páw a Sore ƴɛrʋ wõ, a Zifʋ mɩnɛ nɩ a Gɩrɛkɩ mɩnɛ. ¹¹ Naaŋmɩn mɩ́ tɩ tu n a Pol maalɩ nɔ-ɓãa-yele na bɛ tɛr manʋ a. ¹² Lɛ so bɛ mɩ́ tɩ de niwn-pɛn-fɩɛlɩ, bɩɩ pɛnɛ na tɔ a Pol ƴãgan a, tɩ dɔl pàw a baalbɛ. A baalbɛ mɩ́ tɩ sanɩ na, ɛ a kɔ̃tɔ̃-faar yi ɛ bɛr bɛ. ¹³ Zifʋ bɛ mɩnɛ kãw na mɩ́ tɩ diwr kɔ̃tɔmɛ cɔlɛ nɩ a, mɩ̀ wa tɩ ìr a pore a Sore Yeezu yúor ƴãwnɛ a kɔ̃tɔ̃-ìrbɛ; bɛ mɩ́ tɩ yel ɩ a kɔ̃tɔ̃-faar: «A Yeezu ŋa a Pol na hiere a yúor ƴãw, nyɩ yi!» ¹⁴ A ŋa n’a Zifʋ bawr-maal-kara kãw, na dɩ Seva a, tɩ tɛr bibiir ayopõi bɛ ɩrɛ a a ŋa. ¹⁵ Bibir kãw, a kɔ̃tɔ̃-faa wa tɩ yel bɛ na: «A Yeezu a, ɩ̃ bãw ʋ na, ɛ mɩ̀ cãa lɛ bãw a Pol. Ɛ a nyɩɩm, ã-mɩnɛ n’ɩ nyɩ?» ¹⁶ A kɔ̃tɔ̃-ire tɩ ìr a lo a bɛ za zu, tʋ̃ɔ bɛ za ɛ pɔb bɛ faafaa, bɛ wa tɩ yi a ʋ yir zɔ n pɛ-zawlɛ, ɛ ɩ natɩɛ tɛwr. ¹⁷ A Efɛɛzɩ tẽw nɩbɛ za, a Zifʋ mɩnɛ nɩ a Gɩrɛkɩ mɩnɛ za, tɩ wõ n a yel ŋa. Dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ nyɔw nɩ bɛ za. Bɛ tɩ danɛ nɩ a Sore Yeezu yúor na ɩ kpɛ̃ɛ a. ¹⁸ A Kɩrɩta-nɩbɛ yaga mɩ́ tɩ wa na wa haa nʋɔr wo a bɛ ɩ-faar. ¹⁹ Nɩbɛ yaga na tɩ tɛr a sɔ-ɩb a, tɩ wob ɩ a bɛ sɛbr ɓã taa nyɩw bɛr a nɩbɛ za niŋé. Bɛ na wa man a sɛbr a ŋa daarʋ a, bɛ nyɛ̃ na a ta salmɛ̃ libie tur lɩz’a ayi nɩ pie. ²⁰ A ŋa n’a a Sore fãw zũú, a Naaŋmɩn ƴɛrʋ tɩ yɛ̀rɛ pàwr a be za. Ɛ a mɩ́ tɩ sãá kɛ a ƴɛrʋ ŋa tɛr ɩ fãw. ²¹ A yele a ŋa pùorí, Vʋʋrʋ Sõw tɩ caal ɩ a Pol ʋ yel k’ʋʋ na tu na yi Masedʋan nɩ Akayi ten pʋɔ cen Zeruzalɛm. Ʋ tɩ yere na: «Mãa wa ta a be a, a mɩ̀ na fɛr k’ɩ̃ ta a Ʋrɔm.» ²² Lɛ n’a ʋ tɩ tõ a ʋ sõw-sõwnbɛ ayi kãw, Timote nɩ Erasɩ, a Masedʋan. Ɛ cɛ a ʋl tɔr za tɩ cãa na kpɛ a Azi kɔwrɩ blã. ²³ A vuo nɛ pʋɔ n’a a Efɛɛzɩ tɩ dam yaga yaga a Sore sɔr yele ƴãw. ²⁴ Dɔɔ kãw tɩ be n be dɩ Demetɩrɩyisi, ɛ́ tɩ maalɛ salmɛ̃ bome. Ʋ mɩ́ tɩ nyɩl ɩ a salmɛ̃ maal ɩ yili na ŋmɛ̃ taa nɩ a ŋmɩn-pɔw Atemisɩ yir a. A ŋa n’a ʋ tɩ ɩrɛ nyɛrɛ tɔnɛ kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na tɩ tone nɩ a bɛ nuru a. ²⁵ Ʋ tɩ bʋɔl ɩ a nɩbɛ bɛ ŋa ɓã taa, lãw nɩ a bɛl tome mɩ̀ na tɩ ŋmɛ̃ taa nɩ a bɛ dem a, ɛ yel bɛ: «Ɩ̃ ba mɩnɛ ɛ, nyɩɩm mɩŋa za bãwnɩ a na, a tõ-nʋɔr ŋa pʋɔ n’a a tɩ tɛra yi. ²⁶ Ɛ cɛ nyɩ nyɛ̃ a na, bɩɩ nyɩ wõ a na: a Pol ƴɛrʋ damnɛ nɩ nɩ-yaga yaga a Efɛɛzɩ ka, tɩ faar na ta n a Azi za. Ʋ ɩ na a nɩbɛ saw kɛ a ŋmɩmɛ tɩ na maalɛ nɩ a tɩ nuru a, ɛ a bɛ ɩ ŋmɩmɛ ɩ. ²⁷ A na ɩrɛ nɩ a ŋa, bɛ kʋ̃ʋ wa cãa ƴɛrɛ vla a tɩ ton ŋa ƴãw ɛ. Ɛ lɛ waar, a tɩ ŋmɩn-pɔw kpɛ̃ɛ Atemisɩ yir kʋ̃ cãa tɛr yúor ɛ. Ɛ alɛ wa ɩ a a ŋa, a ŋmɩn-pɔw ŋa kʋ̃ cãa tɛr yúor ɛ, ʋl bɛ na puore ɛ ƴãwnɛ a Azi ka nɩ a tẽ-daa za zu a.» ²⁸ Bɛ na wa wõ a ŋa a, bɛ nyɛ̃ nɩ suur ɛ cɩɩrɛ bɛ tɛr bɛrʋ daar ɛ, yere nɩ: «A Efɛɛzɩ Atemisɩ ɩ n kpɛ̃ɛ!» ²⁹ A damnʋ tɩ dam a pàw a tẽw za. A zu-sɛbla tɩ darɛ nɩ taa zɔrɛ wɩɛr ɩ a dɩɛnʋ yir kpɛ̃ɛ pʋɔ. Bɛ tɩ ŋmãa na nyɔw Gayisɩ nɩ Arɩsɩtakɩ na yi Masedʋan, ɛ́ tɩ bɩɛlɛ a Pol a ʋ cɔlʋ pʋɔ a. ³⁰ A Pol tɩ ìr a yel k’ʋʋ na cen nɩ a zu-sɛbla zie be, ɛ cɛ a po-tuurbɛ tɩ piw ʋ nɩ sɔr. ³¹ A Azi tẽw tõ-tõ-nɩ-bɛrɛ bɛ mɩnɛ kãw, na tɩ ɩ a Pol barɩ a, tɩ tõ na bɛ tɩ yel ʋ k’ʋʋ taa wa burbure yel k’ʋʋ cere nɩ a dɩɛnʋ yir kpɛ̃ɛ nɛ pʋɔ ɩ. ³² A be a, ŋa mɩ́ tɩ ar a kɔw a ʋ tɔ ɛ cɩɩrɛ ƴɛr-bie kãw, ɛ a ʋ tɔ mɩ̀ vaa kɔkɔr cɩɩrɛ bʋ̃-yoru, a dɛ tɩ ɩ gɔmɛ cɩlwɩlɩ a be za! A bɛ yaga zie bɛ tɩ bãw bom nɛ ƴãw bɛ na ɓã taa mɩ̀ a ɩ. ³³ Nɩbɛ kãw, a zu-sɛbla pʋɔ, wa tɩ manɩ nɩ a yele pɛr kʋ̀ dɔɔ kãw na dɩ Alɛsãdɩr a, a Zifʋ mɩnɛ na tɩ daa ƴãw a yele niŋé a. A Alɛsãdɩr tɩ zɛw nɩ nũu kabrɩ yel a zu-sɛbla, kɛ́ bɛ bɛr gɔmɛ ʋ tʋ̃ɔ manɩ a pɛr kʋ̀ bɛ. ³⁴ Ɛ cɛ bɛ na wa bãw kɛ a Alɛsãdɩr ɩ n Zifʋ a, bɛ za tɩ lãw na cɩɩrɛ mɛ̃ nɩ-been a, tɩ ta tɛm gbele ayi. Bɛ tɩ yere na: «A Efɛɛzɩ Atemisɩ ɩ n kpɛ̃ɛ!» ³⁵ A tẽw sɛ-sɛbrɛ tɩ wa nanɩ na ɓaalɩ a nɩbɛ bɛ bɛr a gɔmɛ, ɛ ʋ yel bɛ: «Efɛɛzɩ tẽw nɩbɛ ɛ, ãa n’ʋ bɛ bãwnɩ a, a Atemisɩ tẽ-sõw na n’ɩ a Efɛɛzɩ a? A Atemisɩ dasule na yi a salom zu wa lo a, ãa n’ʋ mɩ̀ cãa bɛ lɛ bãwnɩ a? ³⁶ Bʋnʋ bɛ wa ka be a ka a, nyɩɩm nyɔw nyɩ tʋɔra bɛr a damnʋ, ɛ gu taa wa tone dãbõl-tome ɩ. ³⁷ A nɩbɛ bɛ ŋa nyɩ na tɛr wa n a ka a, bɛ bɛ tɔ bʋ̃-kãw za a ŋmɩmɛ yie pʋɔ ɩ, ɛ bɛ lɛ tʋ a tɩ ŋmɩn-pɔw zʋm ɛ. ³⁸ Demetɩrɩyisi nɩ a nuru tõ-tõnbɛ na tu a ʋ pùor a, bom wa be bɛlɛ nɩ nɩr cara pʋɔ a, ƴɛrʋ maalʋ zie be n be, ƴɛr-maalbɛ be n be, bɛ cen a be bɛ tɩ bãw a yel-mɩŋa kʋ̀ bɛ. ³⁹ Ɛ nyɩmɛ wa cãa tɛr bom bɔbr kɛ nyɩ bãw a pɛr a, a ƴɛrʋ-dɩb-lãw na tu n a lɛ a na sɛw kɛ a tu a kʋ̀ nyɩ. ⁴⁰ A kpaa-taa ŋa tɩ na ar ɩ a dɩ̃a a, bɛ na tʋ̃ɔ na yel kɛ a tẽw nãà ŋmɛ-lɔbʋ n’a tɩ bɔbr. Yel-mɩŋa za bɛ ka be tɩ na tʋ̃ɔ manɩ wul kɛ a ɓã-taa ŋa sɛw na ɩ.» ⁴¹ Ʋ na wa ƴɛr a a ŋa baar a, ʋ ƴãw nɩ a zu-sɛbla bɛ yaarɩ lɛb kule.

¹ A damnʋ na wa baar a, a Pol bʋɔl ɩ a po-tuurbɛ ɓã taa ɛ yel bɛ kɛ́ bɛ cãa ƴãw fãw a Naaŋmɩn-saw-deb pʋɔ. Ʋ na tɩ ƴɛr a ŋa baar a, ʋ pùori bɛ na ɛ yi lo a Masedʋan sɔr. ² Ʋ tɩ tu na tɔl a voru al pʋɔ, kpaalɩ a po-tuurbɛ gb’aa yaga za kɛ́ bɛ ƴãw fãw a Naaŋmɩn-saw-deb ƴãw. Al pùorí, ʋ tɩ cen nɩ a Gɩrɛsɩ ³ tɩ kpɛ cuwr ata. Ʋ tɩ cɔbrɩ na k’ʋʋ de a gbor cen Siiri, ɛ wa wõ kɛ Zifʋ mɩnɛ bʋrɛ nɩ taa a ʋ kʋ́b ƴãw, lɛ so ʋ tɩ yel k’ʋʋ na tu n Masedʋan sɔr. ⁴ Piirisi bi-dɛb Sopatʋrɔsɩ na yi Beere a, nɩ Tesaloniki tẽw Arɩsɩtakɩ nɩ Sekũdisi nɛ bɛ tɩ bɩɛlɛ ʋ, bɛlɛ nɩ Dɛrbe tẽw Gayisɩ nɩ Timote, lãw nɩ Azi tẽw Tɩsɩkɩ nɩ Torofim. ⁵ A nɩbɛ bɛ ŋa tɩ de nɩ niwn tɩ ta a Tʋrʋwasɩ cɛlɛ tɩ. ⁶ A tɩɩm a, a dipɛ̃ na bɛ ƴãw dãbɩl a cuw bibie na wa tɔl baar a, tɩ tɩ yi n a Filib cen tɩ kpɛ a gbor cere kɛ́ tɩ tɩ páw bɛ. Bibie anũu pùorí n’a tɩ wa tɩ páw bɛ a Tʋrʋwasɩ, tɛw maalɩ kɔsɩɛr-ɓil. ⁷ A kɔsɩɛra zãa daarɩ zaanʋɔra, tɩ tɩ ɓã n taa kɛ́ tɩ ŋma a dipɛ̃ põ. A Pol tɩ yire nɩ a bio daarɩ, lɛ so ʋ tɩ nyɔw nɩ a yɛbr a ƴɛrʋ lɛɛɛ tɩ ta n tɩ̃ɩsɔw põ-zɛ̃-taa. ⁸ Kanɩ̃a vũuni tɩ ʋr ɩ a bɔwpɩɛ ʋl pʋɔ tɩ na tɩ ɓã taa a. ⁹ Pɔl bile kãw, na dɩ Etikɩ a, tɩ zɩ̃ n a tokoro nʋɔr. A Pol na tɩ ƴɛrɛ bɛ tɛr ŋmãafʋ daar a, gʋ̃ɔ tɩ nyɔw nɩ a pɔl bile ʋl ʋ gur gbʋlfʋlʋ. Ʋ wa tɩ yi n a bɔwpɩ-suwle ata sob pʋɔ ’law tɩ lo a dapùorí. Bɛ na tɩ bɔbr kɛ́ bɛ nyɔw ʋ ʋ ìr a, bɛ tɩ nyɛ̃ na ʋ kpi. ¹⁰ Lɛ n’a a Pol tɩ siw tɩ gũu ɓaw ʋ a ʋ nuru pʋɔ ɛ yel: «Nyɩ bɛr dɛ̃bɩ̃ɛ, ʋ vʋʋrɛ na.» ¹¹ Ʋ na wa lɛb do a, a Pol ŋmã n a dipɛ̃ ír ’wɔb, ɛ cãa cow a ʋ ƴɛrʋ tɩ vɩɛ nɩ a zie, ɛ pãa yi lo a sɔr cere. ¹² A pɔl ʋl a, ʋ tɩ vʋʋrɛ na bɛ tɛr kul ɩ. A tɩ ɓãa bɛ nɩ ƴãw bɛ za. ¹³ Tɩ tɩ kpɛ n gbor kpɛ̃ɛ kãw de niwn cere Asɔsɩ. Be n’a a tɩ sɛw kɛ́ tɩ de a Pol, na tɩ yel kɛ ʋl na tu n a sɔr cen a. ¹⁴ Ʋ na wa páw tɩ a Asɔsɩ a, tɩ de ʋ nɩ a tɩ gbor pʋɔ tɩ cere Mɩtɩlɛn. ¹⁵ Tɩ tɩ ìr ɩ a be cãa cow a tɩ sɔr, tɩ ta Kio a bio daarɩ. A deyere daarɩ tɩ ta Samɔsɩ. A dɛtɛrɛ bibir, tɩ tɩ ta n a Mɩlɛtɩ. ¹⁶ A Pol tɩ dɛ n a Efɛɛzɩ bɛr, kɛ́ tɩ ta kɔwrɩ zawla lɛ a Azi ɛ. Ʋ tɩ páwr a, bɔbr kɛ alɛ wa tʋ̃ɔ a, ʋ̃ʋ ta a Zeruzalɛm a Pãtɩkɔtɩ cuw bibir. ¹⁷ A Mɩlɛtɩ n’a a Pol tɩ be, ɛ tõ bʋɔlɩ a Efɛɛzɩ Lãw-yir nɩ-kore. ¹⁸ Bɛ na tɩ wa páw ʋ a, ʋ yel bɛ na: «A ʋlɩ bibir ɩ̃ na nɛ̃ gbɛr a Azi wa tɔ dɩ̃a a, nyɩ bãw nɩ lɛ ɩ̃ na ɩ a nyɩ zie kʋra lɛ a. ¹⁹ Ɩ̃ siwr ɩ ɩ̃ tʋɔra tõ n a Sore tome nɩ kòn nɩ kpɩɛrʋ, a Zifʋ mɩnɛ na tɩ mɩ́ bʋ taa a ɩ̃ kʋ́b ƴãw a zũú. ²⁰ Bom nɛ za a na sɛw kɛ́ nyɩ bãw a, ɩ̃ bɛ sɔwl ʋ a nyɩ zie ɩ; ɩ̃ nɩ̃ɛ na kanɩ nɩ nyɩ, ɩ̃ wul nyɩ nɩ a nɩbɛ pʋɔ bɩɩ a nyɩ tɛwr zie. ²¹ A dãsɩɛ ɩ̃ na dɩ a, tɩ bɔbr a kɛ a Zifʋ mɩnɛ nɩ a Gɩrɛkɩ mɩnɛ lɛb wa a Naaŋmɩn zie, kɛ́ bɛ saw de a tɩ Sore Yeezu. ²² Ƴɛrɛ ŋa a, mãa n’ɩ ŋan lo a Zeruzalɛm sɔr, mɛ̃ a lɛ a Vʋʋrʋ Sõw na fɛrɛ mɛ̃ k’ɩ̃ɩ ɩ a, ɛ́ bɛ bãw ʋlɩ bom nɛ na gùre mɛ̃ a be a ɩ. ²³ Ɛ cɛ alɛ saa ŋmɛ̃ ŋmɩŋmɩn za a, tẽw za pʋɔ ɩ̃ na tuur tɔlɛ a, a Vʋʋrʋ Sõw yere na kʋ̀rɛ mɛ̃, kɛ́ bamɛ nɩ kpɩɛrʋ n’a gùre mɛ̃. ²⁴ Mãa zie a, a ɩ̃ nyɔ-vʋʋrʋ bɛ ɩ bʋ̃-sɩza kãw ɛ. Bom nɛ ɩ̃ na bɔbr tuo tuo a, ʋlɛ n’ɩ k’ɩ̃ɩ tʋ̃ɔ tõ a ɩ̃ tõ-nʋɔr tɩ ɓɩɩlɩ, lãw nɩ a ton a Sore Yeezu na kʋ̀ m a: a Naaŋmɩn maalʋ Yel-nʋ̃ɔ̀ hieru.» ²⁵ «Dɩ̃a na ta a, ɩ̃ bãwnɩ a na, nyɩɩm za sɔgɔ ɩ̃ na tu yi hieri a Naaŋmɩn-Naalʋ dɩb a, nyɩ kʋ̃ lɛ nyɛ̃ ɩ̃ niwn ɛ. ²⁶ Lɛ so ɩ̃ yere kʋ̀rɛ nyɩ za a dɩ̃a, nyɩ kãw za wa bɔr a, a bɛ yi mãa zie ɩ. ²⁷ A lɛ a Naaŋmɩn na cɔbrɩ a yele bin a, ɩ̃ manɩ nɩ a za kʋ̀ nyɩ, ɩ̃ bɛ sɔwlɩ bom za a nyɩ zie ɩ. ²⁸ Nyɩ kaarɛ nyɩ tʋɔra zie vla lãw nɩ a Naaŋmɩn Lãw-yir, a Vʋʋrʋ Sõw na ƴãw kɛ nyɩ gùre a. Nyɩ kaarɛ a Naaŋmɩn Lãw-yir zie vla. A ʋ zɩ̃ɩ tɔr za n’a ʋ páw nɩ a Lãw-yir ŋa. ²⁹ Ɩ̃ bãwnɩ a na, mãa wa cen baar a, nɩbɛ na ɩ mɛ̃ wɛ-ba-faar a, na kpɛ n a nyɩ pʋɔ bɛ bɛrɛ a zaw dʋn ɛ. ³⁰ Mɔ̃ mɩ̀, zi-ŋmarbɛ na yi n a nyɩ pʋɔ bɛlɩ a po-tuurbɛ bɛ tu a bɛ pùor. ³¹ Lɛ so, nyɩ cɛlɛ vla ɛ lɛ tɩɛrɩ bãwnɩ a kɛ yome ata za, mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw za, ɩ̃ mɩ́ tɩ kpaalɛ nɩ a nyɩ za been been tɩ lãw nɩ kon. ³² Ƴɛrɛ ŋa a, ɩ̃ dier nyɩ na kʋ̀rɛ a Naaŋmɩn, ɛ dier nyɩ kʋ̀rɛ a Naaŋmɩn ƴɛrʋ na tɩrɛ maalʋ a. A Naaŋmɩn tɛr ɩ fãw na tʋ̃ɔ mɛ a yir, ɛ ɩ a bɛlɩ dem za na ɩ nɩ-son a bɛ páw a gbã-dɩ-bom. ³³ Ɩ̃ bɛ tɩ bɔbr nɩsaalɛ kãw za libir, bɩɩ a ʋ salmɛ, bɩɩ ʋ pɛnɛ ɩ. ³⁴ Nyɩ mɩŋa za bãwnɩ a na, a ɩ̃ nuru tome pʋɔ n’a ɩ̃ páw mãa nɩ a ɩ̃ taabɛ bʋ̃-bɔbrɩ. ³⁵ Kʋra lɛ, ɩ̃ wul nyɩ na kɛ́ nyɩmɛ wa hanɛ a ŋa a, lɛ n’a nyɩ na tʋ̃ɔ sõw a bãbaalbɛ, cãa tɩɛrɛ nɩ a ƴɛr-bie a ŋa a Sore Yeezu mɩŋa na tɩ yel a: ‹A bom tɩrʋ waar ɩ nɩ nʋ̃ɔ̀ zuo a bom pawfʋ.› » ³⁶ A Pol na wa ƴɛr a a ŋa baar a, ʋ gbi n dume, ʋlɛ nɩ a bɛl za, ɛ pùori. ³⁷ Lɛ n’a bɛ za tɩ nyɔw kon, ɛ ƴawr nyɔwr a Pol were kɛ́ bɛ pùor ʋ. ³⁸ A Pol na tɩ yel kɛ bɛ kʋ̃ lɛ nyɛ̃ a ʋ niwn a, alɛ n’a baa so a pʋ-sãwna na tɩ tɛr bɛ a. Al pùorí bɛ tɩ bɩɛl ʋ na cen nɩ a ʋ gbor pɛr.

¹ Tɩ na wa tɩ bɛr taa a, tɩ kpɛ n a gbor cen Kɔsɩ daadaa. A bio daarɩ, tɩ tɩ ta n Ʋrɔdɩ, yi a be cen Patara. ² Tɩ tɩ nyɛ̃ nɩ gbor kãw a be ʋ cere Fenisi, tɩ kpɛ a ʋ pʋɔ cen. ³ Tɩ na tɩ pɩɛlɛ Sɩɩpʋr nyɛ̃ a tẽw ʋ sãá a, tɩ ŋmɛ na lɩɛbɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw dʋrʋ lowr, tu a Siiri lowr sɔr, tɩ ta siw a Tɩ́ɩ̀r. Be n’a a gbor pʋɔ túor tɩ siwr. ⁴ Tɩ tɩ nyɛ̃ nɩ po-tuurbɛ a be, lɛ so tɩ tɩ kpɛ a be bibie ayopõi. A Vʋʋrʋ Sõw tɩ ƴãw bɛ na bɛ yel a Pol k’ʋʋ ta do a Zeruzalɛm ɛ. ⁵ Tɩ na tɩ kpɛ a be tɩ ta a bibie ayopõi a, tɩ lɛb a lo a sɔr. Tɩ na tɩ cere a, bɛ za, tɩ lãwnɩ a pɔwbɛ nɩ a bibiir, tɩ bɩɛlɩ tɩ na tɩ yi n a tẽw pʋɔ. Tɩ na tɩ ta a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ nʋɔr a, tɩ gbĩ n dume lãw pùori. ⁶ Al pùorí, tɩ tɩ pùori taa ɛ tɩ kpɛ a gbor, ɛ bɛ lɛ kule. ⁷ A tɩɩm na tɩ kpɛ a gbor a, tɩ tɩ yi n a Tɩ́ɩ̀r ɛ cen tɩ ta Pitolemayisi. Tɩ tɩ siw na pùori a yɛbr na be a be a, ɛ lãw zɩ̃ nɩ bɛ bibi-been. ⁸ A bio daarɩ, tɩ tɩ duw na tɩ ta Sezaare, cen tɩ kpɩɛr Yel-nʋ̃ɔ̀ hiere Filib yir. A Filib tɩ ɩ n a nɩbɛ ayopõi bɛl kãw bɛ na tɩ kaa ir a Zeruzalɛm a. ⁹ Ʋ tɩ tɛr ɩ pɔwyabɛ anaar na bɛ kul sɩrbɛ a, ɛ ƴɛrɛ Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ a. ¹⁰ Tɩ na tɩ cãa be a be maalɩ bibie a ŋa a, Zude tẽw Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ kãw na dɩ Agabisɩ a tɩ wa ta na. ¹¹ Ʋ tɩ wa n a tɩ zie wa de a Pol kpawr ’lẽ nɩ a ʋl tɔr za gbɛɛ nɩ a nuru ɛ yel: «A ŋa n’a a Vʋʋrʋ Sõw yere: ‹A a ŋa tɔr za n’a a Zifʋ mɩnɛ na ’lẽ a kpawr ŋa sob a Zeruzalɛm, ɛ de ʋ ƴãw a nɩ-bʋʋr-yoru nuru pʋɔ.› » ¹² Tɩ na tɩ wõ a a ŋa a, tɩɩm nɩ a yɛbr, na be a Sezaare a, tɩ zɛlɩ nɩ a Pol yãayãa k’ʋʋ ta do a Zeruzalɛm ɛ. ¹³ Lɛ n’a ʋ tɩ sɔw yel tɩ: «Bʋ̃ʋ ƴãw n’a nyɩ kone ɛ sãwnɛ mɛ̃ pʋɔ a ŋa? Mãa a, ’leb yõ bɛ n’a ɩ̃ gu ɛ, ɩ̃ mɩ̀ gu n a kũu a Zeruzalɛm a Sore Yeezu yúor ƴãw.» ¹⁴ Ʋ na bɛ tɩ sawr dier a tɩ ƴɛrʋ a, tɩ tɩ bɛr ʋ na ɛ yel: «A Sore pʋ-tɩɛrʋ, ʋ maalɩ!» ¹⁵ Tɩ na tɩ kpɛ a be bibie blã a, tɩ cɔbr ɩ a tɩ túor yi lo n a Zeruzalɛm sɔr. ¹⁶ Sezaare tẽw po-tuurbɛ, mɩ̀ na tɩ páw tɩ duor a Zeruzalɛm a, tɩ tɛr tɩ na cen nɩ Sɩɩpʋr, Mɩnasɔ̃ yir, tɩ tɩ be a be. A Mɩnasɔ̃ ŋa tɩ saw na de a Yeezu yele a pɛr tib daar za. ¹⁷ Tɩ na wa ta a Zeruzalɛm a, a yɛbr tuor a nyɔw tɩ nɩ nʋ̃ɔ̀. ¹⁸ A bio daarɩ, tɩɩm nɩ a Pol tɩ cen nɩ a Zakɩ zie. Be n’a a Lãw-yir nɩ-kore za mɩ̀ tɩ ɓã taa. ¹⁹ A Pol na wa pùori bɛ baar a, ʋ manɩ na owri a yele al za a Naaŋmɩn na tɩ tu a ʋ tome pùor maalɩ a nɩ-bʋʋr-yoru zie a. ²⁰ Bɛ na tɩ wõ a ʋ manʋ a, bɛ danɩ nɩ a Naaŋmɩn ɛ yel a Pol: «Yɛb ɩ, nyɛ̃, Zifʋ mɩnɛ ta n ture ture na lɩɛbɩ a Kɩrɩta-nɩbɛ a. Bɛ za tu n a Naaŋmɩn-Wulu pùor sɩza. ²¹ Ɛ cɛ bɛ wone nɩ a lɛ a nɩbɛ na ƴɛrɛ a fʋ ƴãw a: a nɩbɛ yere na kɛ́ fʋ wule nɩ a Zifʋ mɩnɛ na kpɩɛr a nɩ-bʋʋr-yoru pʋɔ a, kɛ́ bɛ ta tuur a Wulu a Mõyiir na ƴãw a ɩ; kɛ́ fʋ cãa na mɩ̀ lɛ yere kʋ̀rɛ bɛ kɛ́ bɛ ta ŋmarɛ a bɛ bibiir ƴɛɛ ɩ, ɛ mɩ̀ ta tuur a Zifʋ mɩnɛ ɩ-ɩrɩ ɛ. ²² Ŋmɩŋmɩn za n’a tɩ na ɩ? Bʋnʋ bɛ ka be ɩ, bɛ na wõ na kɛ fʋ be n ka. ²³ Lɛ so, saw tu a a ŋa tɩ na na yel kʋ̀ b a. Tɩ tɛr ɩ dɛbr anaar na kõ nʋɔr a. ²⁴ Tɛr bɛ nyɩ za lãw tu a dɛwr-so-bɛrʋ tub, ɛ́ fʋ ya a bɛ bʋ̃-daarɩ kʋ̀ bɛ, bɛ tʋ̃ɔ fɔr a bɛ zuru. Lɛ n’a nɩr za na bãw kɛ a lɛ bɛ na yere a fʋ ƴãw a, bɛ tɛr pɛr ɛ, ɛ́ kɛ a fʋ̃ʋ mɩ̀, fʋ tuur ɩ a Naaŋmɩn-Wulu. ²⁵ Ɛ cɛ, a nɩ-bʋʋr-yoru nɩbɛ bɛl na lɩɛbɩ a Kɩrɩta-nɩbɛ a, tɩ sɛb a yel kʋ̀ bɛ kɛ́ bɛ ciir a bawr nɛnɛ nɩ a zɩ̃ɩ, kɛ́ bɛ ciir dʋ̃w bɛ na bɛ ŋmãa a kɔkɔr a nɛn, kɛ́ bɛ ta maalɛ pɩ̃ɔ yele ɩ.» ²⁶ Lɛ n’a a Pol tɩ ìr a bio daarɩ tɛr a dɛbr anaar bɛl tĩ nɩ a dɛwr-so-bɛrʋ tub. Ʋ tɩ kpɛ n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ k’ʋʋ tɩ ƴãw a bibir ʋl bɛ nãa wa tu a dɛwr-so-bɛrʋ tub baarɩ, ɛ́ bɛ maalɩ a bawr a bɛ been been ƴãw a. ²⁷ A bibie ayopõi na tɩ waar na baar a, Azi tẽw Zifʋ bɛ mɩnɛ kãw tɩ nyɛ̃ nɩ a Pol a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ. Bɛ tɩ ƴɛr a ƴãw a zu-sɛbla dam a ʋ ƴãw, ɛ́ bɛ nyɔw ʋ. ²⁸ Bɛ tɩ cɩɩrɛ na yere nɩ: « Ɩsɩrayɛl biir i, nyɩ wa faa tɩ! Nyɩ nyɛ̃ ʋ! A nɩr ŋa wule nɩ a nɩbɛ a ziir za kɛ́ bɛ hɩɛn a tɩ nɩ-bʋʋrɛ nɩ a tɩ zi-sõw ŋa, kɛ́ bɛ ta tuur a Wulu a Mõyiir na ƴãw kʋ̀ tɩ a ɩ. Ʋ sʋ̃ɔm a bul tɛr Gɩrɛkɩ mɩnɛ kpɛ n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, dɛw nɩ a zi-sõw ŋa bɛr.» ²⁹ Efɛɛzɩ tẽw Torofim nɩ a Pol nɛ bɛ bɛ tɩ nyɛ̃ bɛ cɔlɛ a tẽw pʋɔ. Lɛ n’a bɛ tɩ manɛ kɛ a Pol tɛr ʋ na kpɛ n a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ. ³⁰ A damnʋ tɩ tɔ n a tẽw nɩbɛ za, ɛ a zu-sɛbla zɔ wa gbõ taa. Bɛ tɩ nyɔw nɩ a Pol vɩr yi n bɛr a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ ɛ pàw a pamɛ daadaa lɛ. ³¹ Bɛ tɩ bɔbr ɩ a Pol kʋ́b a lɛn daar a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ na tɩ wõ a yel ŋa a: «A Zeruzalɛm dam a nyaw taa ʋ za!» ³² Daadaa lɛ, a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ bʋɔl ɩ a sojarɩ kʋba nɩ-bɛrɛ nɩ a sojarɩ zɔ cen nɩ a zu-sɛbla zie. Bɛ na wa nyɛ̃ a soja-nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a sojarɩ a, bɛ bɛr ɩ a Pol ŋmɛb. ³³ A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ taw na ta ƴãw bɛ nyɔw a Pol ’lẽ nɩ bamɛ ayi. Al pùorí ʋ tɩ sowr a kɛ ãa n’ʋ? Nɩ kɛ bʋ̃ʋ n’ʋ ʋ ɩ? ³⁴ Ɛ cɛ a zu-sɛbla pʋɔ a, ŋa za mɩ́ tɩ cɩɩrɛ nɩ a ŋa, ɛ a ʋ tɔ mɩ́ tɩ cɩɩrɛ a mɩnɛ. A na bɛ tɩ tɛr a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ na bãw yel-mɩŋa kãw za a damnʋ zũú a, ʋ tɩ ƴãw na kɛ́ bɛ tɛr a Pol kpɛ n a yir-kpɛ̃w ʋl pʋɔ a sojarɩ na mɩ́ be gu a tẽw a. ³⁵ A Pol na wa nyɔw a tanɛ dɛr duor a yir pʋɔ a, a tɩ fɛr a kɛ a sojarɩ ɓáw ʋ, a zu-sɛbla na tɩ damnɛ taa yaga a ʋ ƴãw a zũú. ³⁶ Bɛ za tɩ tuur ʋ na cɩɩrɛ yere nɩ: «Nyɩ kʋ́ ʋ!» ³⁷ A na tɩ cɛ blã bɛ na na ɩ a Pol kpɛ a sojarɩ yir pʋɔ a, ʋ sowr ɩ a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ: «Ɩ̃ na tʋ̃ɔ na ƴɛr a fʋ zie e?» A soja-nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ sɔw ʋ na yel: «Fʋ wone nɩ a Gɩrɛkɩ ƴɛrʋ ʋ? ³⁸ A ɩ lɛ fʋ bɛ ɩ a Eziptɩ tẽw dɔɔ ʋl na daar ìr wa n a damnʋ, ɛ tɛr nɩ-kʋ́rbɛ tur anaar zɔ kpɛ n wɛja pʋɔ a ʋ?» ³⁹ A Pol tɩ lɛb a yel ʋ: «A mãa a, Zifʋ nɛ m. Silisi Tarsɩ n’a ɩ̃ dɔw. Tẽw na tɛr yúor a tẽ-bie nɛ m. Ɩ̃ zɛlɛ fʋ na, saw ɩ̃ ƴɛr a zu-sɛbla zie.» ⁴⁰ A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ saw na kʋ̀ ʋ. A Pol tɩ ìr a ar a tanɛ dɛ-mimie zu, ɛ zɛw nũu kabrɩ yel a nɩbɛ kɛ́ bɛ bɛr gɔmɛ. A nɩbɛ tɩ ŋmãa nɩ vʋʋrʋ ɛ a Pol de a ƴɛrʋ nɩ a arameyɛ̃ kɔkɔr yel:

¹ «Ɩ̃ yɛbr nɩ ɩ̃ sãà mɩnɛ ɛ, nyɩ pãa wõ a ƴɛrʋ ɩ̃ na tɛr a nyɩ zie, k’ɩ̃ɩ ƴɛr faa ɩ̃ tʋɔra a.» ² Bɛ na tɩ wõ a Pol ƴɛrɛ a bɛ zie a arameyɛ̃ kɔkɔr pʋɔ a, bɛ tɩ lɛb a bãw nyɔw bɛ tʋɔra ɛ ŋma vʋʋrɛ. Lɛ n’a a Pol tɩ yel: ³ «Zifʋ nɛ m, Silisi Tarsɩ n’a ɩ̃ dɔw. Ɛ cɛ a Zeruzalɛm ka n’a ɩ̃ baa, Gamalɩɛl pile n’a ɩ̃ zànɩ a yele na caarɩ a tɩ sãà mɩnɛ Naaŋmɩn-Wulu a. Mɛ̃ a nyɩɩm za a dɩ̃a a, ɩ̃ mɩ̀ bɛ tɩ sawr a Naaŋmɩn yele ƴãw ɛ. ⁴ A bɛlɩ dem na tuur a sɔr ŋa a, ɩ̃ mɩ́ tɩ dɔwrɩ bɛ na tɩ kʋ́. Ɩ̃ nyɔw nɩ dɛbr nɩ pɔwbɛ ’lẽ lɔb ƴãw gaso pʋɔ. ⁵ A bawr-maal-kara nɩ a nɩ-kore-lãw nɩbɛ za na tʋ̃ɔ na dɩ a yele a ŋa dãsɩɛ. Bɛlɛ nɛ bɛ tɩ kʋ̀ m sɛb-tʋɔlɩ a tɩ yɛbr ƴãw, a lɛn daar ɩ̃ na tɩ cen a Damasɩ a; ɛ́ bɛ tõ m k’ɩ̃ɩ tɩ nyɔw a bɛl na be a be a, ’lẽ wa n a Zeruzalɛm bɛ wa ƴãw bɛ dɔwrʋ a.» ⁶ «Lɛ n’a ɩ̃ tɩ lo a sɔr cere tɩ pɩɛlɛ a Damasɩ. A tɩ man nɩ gbãgbaw daar, wa bere cãa kpɛ̃ɛ kãw yi a salom zu wa pili pàw mɛ̃. ⁷ Ɩ̃ tɩ lo na gã tẽw ɛ wõ kɔkɔr ʋ sowre mɛ̃: ‹Sol i, Sol i, bʋ̃ʋ ƴãw n’a fʋ dɔwrɛ mɛ̃?› ⁸ Ɩ̃ tɩ sɔw na yel: ‹Ãa nɛ b, Sore e?› A kɔkɔr tɩ lɛb a yel mɛ̃: ‹Nazarɛtɩ Yeezu nɛ m, mãa n’ʋ fʋ dɔwrɛ.› ⁹ A ɩ̃ taabɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a cãa, ɛ cɛ bɛ bɛ tɩ wone a kɔkɔr na ƴɛrɛ a ɩ̃ zie a ɩ. ¹⁰ Lɛ n’a ɩ̃ tɩ lɛb sowri: ‹Bʋ̃ʋ n’ʋ a fɛr k’ɩ̃ɩ ɩ, Sore e?› A Sore tɩ sɔw na yel mɛ̃: ‹Ìr cen a Damasɩ, bɛ na tɩ yel a kʋ̀ b a be a alɩ bome nɛ za a Naaŋmɩn na yel kɛ fʋ ɩ a.› ¹¹ A cãa kpɛ̃ɛ tɩ del ɩ a ɩ̃ mimie ɩ̃ bɛ nyɛrɛ ɩ. A ɩ̃ sɔr lãw-cenbɛ tɩ nyɔw mɛ̃ nɩ nũú taw cen nɩ a Damasɩ.» ¹² «Dɔɔ kãw tɩ be n be dɩ Ananɩasɩ. Ʋ tɩ nɔnɛ nɩ puoru ɛ tuur a Naaŋmɩn-Wulu vla. A Zifʋ mɩnɛ za na tɩ kpɩɛr a be a tɩ nɔnɛ nɩ a ʋ yele. ¹³ Ʋ tɩ wa na wa páw mɛ̃ yel: ‹Ɩ̃ yɛb Sol i, lɛb nyɛrɛ!› Daadaa lɛ ɩ̃ tɩ lɛb a nyɛrɛ, nyɛ̃ ʋ. ¹⁴ A lɛ n’a ʋ tɩ yel mɛ̃: ‹A tɩ sãà mɩnɛ Naaŋmɩn tɩ dãw na bãwnɩ fʋ kaa ir, kɛ́ fʋ wa bãw a ʋ pʋ-tɩɛrʋ, kɛ́ fʋ wa bãw a nɩ-mɩŋa ɛ wõ a ʋ tɔr za kɔkɔr. ¹⁵ A fɛr a kɛ́ fʋ dɩ a ʋ dãsɩɛ a nɩsaalbɛ za niŋé, a yele a ŋa fʋ na nyɛ̃ ɛ wõ a ƴãw. ¹⁶ A na ɩ a ŋa a, bʋ̃ʋ ƴãw n’a fʋ pãa na lɛ bʋnɛ a? Ìr de a suob bʋɔlɩ a ʋ yúor a fʋ yel-bebe pɛwfʋ ƴãw.› » ¹⁷ «Ɩ̃ na tɩ lɛb wa a Zeruzalɛm a, ɩ̃ wa yi n bibir kãw kpɛ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ tɩ be be puore wa nyɛ̃ bʋ̃-nyɛra. ¹⁸ Lɛ n’a ɩ̃ tɩ nyɛ̃ a Sore ʋ tɩ yere kʋ̀rɛ mɛ̃: ‹Yi zaa fɔ̃w lɛ a Zeruzalɛm tẽw pʋɔ. A ka a, bɛ kʋ̃ saw de a ɩ̃ dãsɩɛ fʋ na na dɩ a ɩ.› ¹⁹ Ɩ̃ tɩ sɔw na yel ʋ: ‹Sore e, bɛ bãwnɩ a na mãa na n’ʋ mɩ́ tɩ cen a puoru-dìrú, tɩ ƴãw bɛ nyɔw a bɛlɩ dem na saw de fʋ a, lɔb ƴãw gaso pʋɔ ɛ fɔb a. ²⁰ Ɛ lɛ waar, a lɛn daar bɛ na tɩ kʋ́rɛ a fʋ dãsɩɛ-dɩrɛ Ɩtɩɛn a, ɩ̃ tɩ be n be, ɩ̃ tɩ saw na kɛ́ bɛ kʋ́ ʋ. Mãa n’ʋ tɩ ar gu a bɛ bʋ̃-suuri.› ²¹ Ɛ cɛ ʋ tɩ yel mɛ̃ na: ‹Cere, zi-zãana, nɩ-bʋʋr-yoru zie n’a mãa na tõ fʋ.› » ²² A Zifʋ mɩnɛ na tɩ bɛr wõ a Pol ƴɛrʋ wa tɩ ta a ƴɛr-bie a ŋa a, bɛ tɩ ŋmɩɛr ɩ cɛlsɩ yere nɩ: «Nyɩ ɩ a nɩr ŋa tɔ ta cãa a tẽw zu ɛ! A bɛ sɛw k’ʋʋ cãa vʋʋrɛ ɩ!» ²³ Bɛ tɩ ŋmɛrɛ nɩ kɔkɛɛ, yaarɛ nɩ a bɛ kpar-bɛrɛ, ɛ ’wɔ̃wnɛ tanɛ lɔbr sa-zu a ɩrɛ uuru. ²⁴ A lɛ n’a a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ ƴãw kɛ́ bɛ tɛr a Pol kpɛ n a sojarɩ yir tɩ ƴãw ʋ fʋba, sowri bãw bʋ̃ʋ n’ʋ so a gɔmɛ a ŋa a ʋ ƴãw. ²⁵ Bɛ tɩ nyɔw nɩ a Pol ’lẽ kɛ́ bɛ fɔb. Lɛ n’a ʋ tɩ sowri a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ ʋl na tɩ ar a be a: «Ʋrɔm tẽ-bie bɛ na bɛ maal ɩ ƴɛrʋ a, nyɩ tɛr ɩ sɔr kɛ́ nyɩ fɔb ʋ bɩɩ?» ²⁶ A sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ na wa wõ a a ŋa a, ʋ cen na tɩ yel a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ: «Alɛ! bʋ̃ʋ n’ʋ fʋ tɩ bɔbr kɛ fʋ ɩ a? A nɩr ŋa ɩ n Ʋrɔm tẽ-bie dɛ!» ²⁷ Lɛ n’a a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ lɛb wa wa sowri a Pol: «Yel ɩ̃ nyɛ̃, Ʋrɔm tẽ-bie sɩrɩ nɛ b ɩ?» A Pol tɩ sɔw na kɛ ʋ̃ʋ. ²⁸ A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ lɛb a yel: «Mãa a, libi-tɩbrʋ n’ʋ ɩ̃ ya tʋ̃ɔ ɩ a Ʋrɔm tẽ-bie.» Lɛ n’a a Pol tɩ yel ʋ: «Ɛ mãa, ɩ̃ lãw na dɔw nɩ.» ²⁹ A bɛl na tɩ cɔbr ɩ kɛ́ bɛ ƴãw ʋ a fʋba sowri ʋ a, tɩ bɛr ʋ nɩ daadaa lɛ. A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ na wa bãw kɛ Ʋrɔm tẽ-bie n’ʋ ʋ ƴãw bamɛ a, dɛ̃bɩ̃ɛ nyɔw ʋ na. ³⁰ A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ bɔbr a k’ʋʋ sɩrɩ bãw a sãwna nɛ a Zifʋ mɩnɛ na tɩ ŋmaarɛ ƴãwn a Pol a. Alɛ so a bio daarɩ ʋ tɩ cɛr a ʋ bamɛ bɛr, ɛ bʋɔlɩ a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ za. Ʋ tɩ ƴãw nɩ a Pol siw a bɛ zie kɛ́ bɛ tɩ maalɩ a ƴɛrʋ.

¹ A Pol tɩ jɩr ɩ a Zifʋ mɩnɛ ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ gbẽgbẽ ɛ yel: «Yɛbr ɩ, tɩɛr-vla n’ʋ ɩ̃ tõ n a Naaŋmɩn tome wa tɔ a dɩ̃a.» ² Lɛ n’a a bawr-maal-kara Ananɩasɩ tɩ ƴãw a bɛlɩ dem na ar pɩɛlɩ a Pol a, bɛ ŋmɛ ʋ a nʋɔrɩ́. ³ Lɛ n’a a Pol tɩ yel ʋ: «Dacĩ-pla ŋa! Naaŋmɩn n’ʋ na ŋmɛ b. Fʋ do na zɩ̃ a ƴɛrʋ-maalʋ da-kɔw zu kɛ́ fʋ maal ɩ mɛ̃ a ƴɛrʋ tu n a Naaŋmɩn-Wulu, ɛ nɩ̃ɛ gãw a Wulu ŋa bɛr ɛ ƴãw kɛ́ bɛ ŋmɛ m ɩ?» ⁴ A bɛlɩ dem na tɩ ar pɩɛlɩ a Pol a tɩ yel ʋ na: «A Naaŋmɩn bawr-maal-kara n’ʋ fʋ tʋʋr ɩ?» ⁵ A Pol tɩ sɔw na yel: «Yɛbr ɩ, ɩ̃ bɛ bãw kɛ a bawr-maal-kara n’ʋ ɛ. Alɛ bɛ ɩ lɛ a, a Sɛb-sõw yel a: ‹Fʋ kʋ̃ tʋ a fʋ nɩ-bʋʋrɛ nɩ-kpɛ̃ɛ ɩ.› » ⁶ Ʋ na tɩ bãw kɛ a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ ŋmãa ɩ n Sadiseyɛ̃, ɛ a ŋmãa ɩ Farizɩ̃ɛ mɩnɛ a, ʋ zɛw nɩ kɔkɔr yel a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ sɔgɔ: «Yɛbr ɩ, ɩ̃ ɩ n Farizɩ̃ɛ, ɩ̃ sãà nɩ ɩ̃ mã ɩ Farizɩ̃ɛ. Tɩ na tɩɛrɛ kɛ a kũuni mɩ́ lɛb a yi a, alɛ so ɩ̃ ar a ka bɛ maalɛ nɩ mɛ̃ a ƴɛrʋ.» ⁷ A ƴɛr-bie a ŋa bɛ tɩ lo tẽw sɛr ɛ, ɛ taw-taa gã a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ nɩ a Sadiseyɛ̃ mɩnɛ cárá, a lãw nɩbɛ bʋ́r. ⁸ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a Sadiseyɛ̃ mɩnɛ yere na kɛ́ kũuni lɛb-yib bɛ ka ɩ, kɛ́ malkɩ mɩnɛ nɩ a bome al na ɩ vʋʋrʋ tɛwr a mɩ̀ bɛ be ɩ. Ɛ a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ bɛl saw de kɛ a a ŋa za be na. ⁹ A be za tɩ ɩ n gɔmɛ tɛwr. Naaŋmɩn-Wulu-sɛ-sɛbrbɛ bɛ mɩnɛ kãw, na tɩ ɩ Farizɩ̃ɛ mɩnɛ a, tɩ ìr a de a ƴɛrʋ tanɩ kpɛ̃w za yel: «Tɩ bɛ nyɛ̃ sãwna kãw za a nɩr ŋa zie ɩ. Ɛ vʋʋrʋ kãw bɩɩ malkɩ wa n’ʋ ƴɛr a ʋ zie?» ¹⁰ A taw-taa tɩ waar a na ɩ faa, alɛ so a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ ƴãw a ʋ sojarɩ siw tɩ tɛr a Pol lɛ do n a sojarɩ yir pʋɔ. Ʋ tɩ zɔrɛ nɩ dɛ̃bɩ̃ɛ bɛ nãa wa ìr taw a Pol ɓɛl a. ¹¹ A ʋlɩ tɩ̃ɩsɔw, a Sore tɩ wa n a Pol zie wa yel ʋ: «Ƴãw fãw! Fʋ dɩ n a ɩ̃ dãsɩɛ a Zeruzalɛm ka. Lɛ n’a a fɛr kɛ fʋ mɩ̀ dɩ a ɩ̃ dãsɩɛ a Ʋrɔm.» ¹² A zie na wa vɩɛ a, a Zifʋ mɩnɛ bʋ n taa ɛ pɔ kɛ́ bɛlɛ bɛ wa kʋ́ a Pol a, bɛ kʋ̃ dɩ bom kʋ̃ nyũ kʋ̃ɔ ɩ. ¹³ Bɛ tɩ ɩ n lɩz’a ayi nɩ dɔwlɛ na tɩ pɔ a pɔb ŋa a. ¹⁴ Lɛ n’a bɛ tɩ cen tɩ páw a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore yel: «Tɩ pɔ na kɛ tɩɩm bɛ wa kʋ́ a Pol a, bom bɛ kpɩɛr a tɩ nʋɔrɩ́ ɛ. ¹⁵ A na ɩ a ŋa a, nyɩ cen tɩ wõ taa nɩ a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ, ɛ zɛlɩ a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ yel kɛ nyɩ bɔbr a k’ʋʋ tɛr a Pol wa n, nyɩ wa lɛ bãw jɛl a ʋ yele vla kaa a. Tɩɩm ƴãw a, tɩ cɔbr a baarɩ, tɩ na ŋmɛ ʋ na kʋ́ a sɔr zu, ɛ ʋ bɛ ta a ka sɛr ɛ.» ¹⁶ Ɛ cɛ a Pol arbile kãw tɩ wõ n a bɛ bʋ-taa ŋa. Ʋ tɩ cen nɩ a sojarɩ yir tɩ kpɛ yel kʋ̀ a Pol. ¹⁷ A Pol tɩ bʋɔl ɩ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ kãw wa yel ʋ: «Tɛr a pɔl bile ŋa cen nɩ a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ zie, ʋ tɛr ɩ ƴɛrʋ na ƴɛr kʋ̀ ʋ.» ¹⁸ Lɛ n’a a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ tɛr ʋ cen nɩ a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ zie tɩ yel ʋ: «A nɩ-pàwra Pol, ʋlɛ n’ʋ bʋɔlɩ mɛ̃ tɩ yel k’ɩ̃ɩ tɛr a pɔl bile ŋa wa n a fʋ zie, k’ʋʋ tɛr ɩ ƴɛrʋ na ƴɛr kʋ̀ b.» ¹⁹ A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ nyɔw ʋ nɩ nũú, taw yi n bɛ tɛwr zie tɩ sowr ʋ: «Bʋ̃ʋ n’ʋ fʋ bɔbr kɛ fʋ yel kʋ̀ m? » ²⁰ A pɔl bile tɩ yel a: «A Zifʋ mɩnɛ wõ n taa, kɛ́ bɛ wa zɛlɩ fʋ tɛr a Pol wa n a ƴɛrʋ-dɩb-lãw nɩbɛ zie a bio, ɛ yel k’aa ʋ yele n’a bɛ bɔbr kɛ bɛ lɛb bãw jɛl kaa vla. ²¹ Fʋ̃ʋ ʋ, taa wa nãnɩ sawr ɛ. Bɛ zuo nɩ nɩbɛ lɩz’a ayi na na sɔwlɩ gu ʋ a. Bɛ pɔ na kɛ́ bɛlɛ bɛ wa kʋ́ a Pol a, bom bɛ lɛ kpɩɛr bɛ nʋɔrɩ́ ɛ. Bɛ cɔbr ɩ a bɛ yele za baarɩ, fʋ̃ʋ yõ n’ʋ bɛ cɛlɛ kɛ fʋ saw.» ²² A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ kpãa nɩ a pɔl bile yel ʋ: «Taa wa manɛ kʋ̀rɛ nɩr kɛ́ fʋ yel ɩ a bɛ bʋ-taa ŋa kʋ̀ m ɛ!» Al pùorí, ʋ tɩ bɛr ʋ ʋ lɛb kule. ²³ Al pùorí, a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ bʋɔl ɩ sojarɩ kʋba nɩ-bɛrɛ ayi wa yel bɛ: «Nyɩ cɔbrɩ Sezaare cenu a dɩ̃a tɩ̃ɩsɔw gbele pi-waɩ daar. A lɛ ƴãw, nyɩ tɛr sojarɩ kɔbr ayi, soja-wi-zɔmnbɛ lɩz’a ata nɩ pie, kafine dem kɔbr ayi. ²⁴ Nyɩ mɩ̀ cɔbrɩ wue tɛr ɩ a Pol tɩ ta n a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ Felisɩ zie, ɛ́ bom za ta ɩ ʋ ɛ.» ²⁵ Al pùorí, ʋ tɩ sɛb ɩ a sɛb-tʋɔla ŋa: ²⁶ «Mãa Kulodiyisɩ Lɩzɩasɩ, ɩ̃ puore fʋ na, Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ Felisɩ ɩ! ²⁷ A nɩr ŋa ɩ̃ na tɩrɛ kʋ̀rɛ fʋ a, Zifʋ mɩnɛ nɛ bɛ tɩ nyɔw ʋ bɔbr ʋ kʋ́b. Ɩ̃ na wa wõ kɛ Ʋrɔm tẽ-bie n’ʋ a, ɩ̃ ìr a nɩ a ɩ̃ sojarɩ cen tɩ faa ʋ. ²⁸ Ɩ̃ tɩ bɔbr a k’ɩ̃ɩ bãw a ʋ sãwna a Zifʋ mɩnɛ na yere a, al ƴãw n’a ɩ̃ tɩ tɛr ʋ cen nɩ a bɛ ƴɛrʋ dɩb zie. ²⁹ Ɩ̃ tɩ nyɛ̃ na kɛ a ʋ sãwna bɛ na yere a, caar ɩ nɔkpɛn bɛ na ŋmɩɛr a bɛ Naaŋmɩn-Wulu ƴãw a, alɛ bɛ ɩ lɛ, sãwna bɛ tɩ ka a ʋ zie sɛw nɩ kũu bɩɩ gaso ɩ. ³⁰ Ɩ̃ wa wõ na kɛ́ bɛ cɔbrɛ na kɛ́ bɛ sɔwlɩ kʋ́ ʋ. Lɛ so ɩ̃ tɩrɛ ʋ kʋ̀rɛ fʋ, ɛ mɩ̀ yere kʋ̀rɛ a bɛlɩ dem na tɛr ɩ ʋ a ƴɛrʋ a, kɛ́ bɛ wa a fʋ niŋé wa manɩ a ʋ sãwna.» ³¹ A sojarɩ tɩ tu n a lɛ a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ na tɩ ƴãw a nʋɔr kʋ̀ bɛ a. Bɛ tɩ yi n tɩ̃ɩsɔw tɛr a Pol tɩ ta n Ãtɩpatɩrɩsɩ. ³² A bio daarɩ, bɛ tɩ bɛr ɩ a soja-wi-zɔmnbɛ bɛ cãa cere, ɛ́ bɛ lɛb wa a sojarɩ yir. ³³ Bɛ na dɛ tɩ ta a Sezaare a, a soja-wi-zɔmnbɛ ír ɩ a sɛbɛ kʋ̀ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ, ɛ wul ʋ a Pol. ³⁴ A Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ tɩ de nɩ a sɛbɛ kanɩ, ɛ sowr a Pol kɛ tẽ-buor a ʋ yi. Ʋ na wa tɩ bãw a ɩ Silisi a, ³⁵ ʋ yel ʋ na: «A bɛlɩ dem na yere a fʋ sãwna a wa ta a, ɩ̃ na bɛr a wõ a fʋ ƴɛrʋ.» Ɛ́ tɩ ƴãw kɛ bɛ ƴãw ʋ a Erɔdɩ yir, ɛ gu ʋ.

¹ Bibie anũu pùorí, a bawr-maal-kara Ananɩasɩ tɩ tɛr ɩ nɩ-kore bɛ mɩnɛ, nɩ dɔɔ kãw na dɩ Tɛrtilisɩ a, siw nɩ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ zie kɛ́ bɛ tɩ manɩ a Pol sãwna. A Tɛrtilisɩ tɩ ɩ n ƴɛrʋ-maalʋ zie ƴɛr-bãw-ƴɛrɛ na mɩ́ ƴɛr kpɛ nɩr bɩɩ ƴɛr wul nɩr sãwna a. ² Bɛ tɩ bʋɔl ɩ a Pol ʋ wa. A Tɛrtilisɩ tɩ tĩ na manɛ a Pol sãwna yere: «Felisɩ ɩ, a ƴã-ɓaarʋ za tɩ na tɛr a, fʋ̃ʋ zie n’a a yi, ɛ mɩ̀ yi a yele fʋ na bãw vla kaa a tẽw ŋa lɩɛbɩ a. ³ Kʋra lɛ nɩ ziir za, tɩ puore fʋ nɩ yaga za a yel-vɩɛlɩ a ŋa ƴãw. ⁴ Ɩ̃ bɛ bɔbr k’ɩ̃ɩ balɛ fʋ ɛ. Lɛ so ɩ̃ na ƴɛr ŋmãa lɛ, ɛ zɛlɛ kɛ́ fʋ saw ƴãw tobr vla bɛr wõ a tɩ ƴɛrʋ. ⁵ Tɩ nyɛ̃ na kɛ a dɛb ŋa ɩ n zi-sãwnɛ mɩŋa: ʋ na ɩ a Nazarɛtɩ tẽw nɩbɛ lãw nɩ-kpɛ̃ɛ a, ʋ ƴãwnɛ nɩ damnʋ a Zifʋ mɩnɛ za sɔgɔ a tẽ-daa za zu. ⁶ Ʋ wa ìr a bɔbr k’ʋʋ dɛw a tɩ Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ. Lɛ n’a tɩ nyɔw ʋ. [Tɩ tɩ bɔbr a kɛ tɩ maal ɩ ʋ a ƴɛrʋ mɛ̃ a lɛ a tɩ Naaŋmɩn-Wulu na bin a. ⁷ Ɛ cɛ a sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ Lɩzɩasɩ wa na wa faa ʋ nɩ fãw a tɩ nuru pʋɔ, ⁸ ɛ yel kɛ a bɛlɩ dem na tɛr ɩ a nɩr ŋa ƴɛrʋ a, bɛ wa a fʋ zie.] Fʋ̃ʋ mɩŋa wa sowr ʋ a, fʋ na nyɛ̃ na kɛ a ʋ sãwna al za tɩ na manɛ a ɩ n yel-mɩŋa.» ⁹ A Zifʋ mɩnɛ tɩ saw na de a sãwna manʋ ŋa, ɛ yel ƴãw pʋɔ kɛ a ŋa n’a a yele sɩrɩ tu. ¹⁰ A Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ na tɩ kabr ɩ yel a Pol k’ʋʋ de a ƴɛrʋ a, a Pol tɩ yel a: «Ɩ̃ bãwnɩ a na, a yome yãwmɛ na fʋ na ɩ a ƴɛr-maalɛ a tɩ tẽw ƴãw a, lɛ so, ɩ̃ na bɛr ɩ tɩɛrʋ ɛ ƴɛr wul a ɩ̃ yel-mɩŋa a fʋ niŋé. ¹¹ A bɛ zuo bibie pie nɩ ayi ɛ, ɩ̃ na do a Zeruzalɛm k’ɩ̃ɩ tɩ pùor a, fʋ̃ʋ mɩŋa na tʋ̃ɔ na sowri bãw sɩza n’a bɩɩ ziri n’a. ¹² Ɛ cɛ nɩr bɛ dãw nyɛ̃ m ɩ̃ ar a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ, bɩɩ a puoru-dìrú, bɩɩ a tẽw pʋɔ mãa nɩ nɩr ŋmɩɛr nɔkpɛn ɛ, bɩɩ ɩ̃ ƴãwnɛ damnʋ a zu-sɛbla pʋɔ ɩ. ¹³ A nɩbɛ bɛ ŋa na manɛ a ɩ̃ sãwna kʋ̀rɛ fʋ a ƴɛrɛ ŋa a, bɛ kʋ̃ tʋ̃ɔ wul fʋ a sãá k’ɩ̃ɩ sãw na ɩ. ¹⁴ Bom nɛ ɩ̃ na bãw k’ɩ̃ɩ ɩ na a n’ɩ ŋa: ɩ̃ tu n a Sɔr-paala, tone a tɩ sãà mɩnɛ Naaŋmɩn tome. A sɔr ŋa n’ʋ bɛl bʋɔlɛ kɛ lãw na bɛ sɛw a. Ɩ̃ saw na de a yele al za na sɛb ƴãw a Naaŋmɩn-Wulu sɛbɛ pʋɔ nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ sɛbr pʋɔ a. ¹⁵ Ɩ̃ tɩɛrɛ na kɛ a kũuni lɛ-yib be n a nɩsaalbɛ za ƴãw, a nɩ-mɩn lãw nɩ a nɩ-faar. A bɛl tɛɛ za mɩ̀ tɩɛrɛ nɩ a a ŋa. ¹⁶ A lɛ ƴãw n’a ɩ̃ mɩ̀ mɩ́ fɛr ɩ̃ tʋɔra tɛr tɩɛrʋ na vɩɛl a, a Naaŋmɩn niŋé nɩ a nɩsaalbɛ niŋé.» ¹⁷ «Yome yaga tɩ tɔl a, ɛ ɩ̃ wa lɛb wa a Zeruzalɛm nɩ sõwfʋ a ɩ̃ nɩ-bʋʋrɛ ƴãw, nɩ Naaŋmɩn dekʋb-bome. ¹⁸ A ɩ̃ dɛwr-so-bɛrʋ tub ƴãw, ɩ̃ na tɩ be a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ a, tɩ baarɛ na. Be n’a bɛ wa nyɛ̃ m. Nɩbɛ bɛ tɩ ɓã taa a ɩ̃ zie ɩ, ɛ damnʋ mɩ̀ bɛ tɩ ka be ɩ. ¹⁹ Azi tẽw Zifʋ bɛ mɩnɛ kãw nɛ bɛ tɩ be a be. Bɛlɛ nɛ bɛ nãa ar a fʋ niŋé ka yel a ɩ̃ sãwna, bɛlɛ tɩ tɛr ɩ mɛ̃ bom a. ²⁰ Mɔ̃ mɩ̀, a nɩbɛ bɛ ŋa na zɩ̃ a ka a, bɛ yel a sãwna nɛ, bɛ na nyɛ̃ a ɩ̃ zie a ʋlɩ bibir ɩ̃ na tɩ ƴɛr a ƴɛrʋ-dɩb-lãw niŋé a. ²¹ Ɩ̃ tɩ ìr a ar a bɛ sɔgɔ ɛ yel kpɛ̃w za: ‹A kũuni lɛb-yib ƴãw n’a ɩ̃ ar a nyɩ niŋé ka bɛ maalɛ nɩ mɛ̃ ƴɛrʋ a dɩ̃a.› A ƴɛr-bir ŋa taa wa n’ɩ a ɩ̃ sãwna ʋ?» ²² A Felisɩ tɩ bãw nɩ a Sɔr-paala yele vla. Ʋ tɩ lɩɛb ɩ a bɛ ƴɛrʋ dɩb ƴãw bibir kãw, ɛ yel bɛ: «A sojarɩ tur nɩ-kpɛ̃ɛ Lɩzɩasɩ wa wa a, lɛn daar a ɩ̃ na dɩ a ƴɛrʋ bãw a nyɩ yel ŋa.» ²³ Ʋ tɩ ƴãw na kɛ́ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ cãa tɛr a Pol a gaso pʋɔ, ɛ cɛ ta piw ʋ sɔr a yele za ƴãw ɛ, k’ʋʋ mɩ́ saw bɛr a ʋ nɩbɛ za bɛ kaarɛ a ʋ zie. ²⁴ Bibie a ŋa lɛ pùorí, a Felisɩ tɩ wa na, ʋlɛ nɩ ʋ pɔw Dirisil, na tɩ ɩ Zifʋ bʋʋrɛ a. A Felisɩ tɩ ƴãw na kɛ́ bɛ tɛr a Pol wa n ʋ wa ƴɛr a Yeezu Kɩrɩta saw-deb ƴɛrʋ ʋ bɛr wõ. ²⁵ Ɛ cɛ a Pol na wa tĩ manɛ a yel na tu sɔr a, nɩ a tʋɔra nyɔwfʋ yele nɩ a ƴɛrʋ-maalʋ na waar a yele a, dɛ̃bɩ̃ɛ tɩ ɩrɛ nɩ a Felisɩ. Lɛ n’a ʋ tɩ yel a Pol: «A na ta ka a, lɛb kpɛ, mãa wa nyɛ̃ vuo a, ɩ̃ na lɛb a bʋɔlɩ fʋ.» ²⁶ Ʋ mɩ́ tɩ tɩɛrɛ na kɛ a Pol na kʋ̀ ʋ nɩ libie, alɛ so ʋ mɩ́ tɩ bʋɔl ʋ kʋra lɛ k’ʋʋ wa bɛ ƴɛrɛ. ²⁷ Yome ayi pùorí, Pɔrsɩyisi Fɛsɩtɩsɩ tɩ lɩɛr ɩ a Felisɩ ɩ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ. Ɛ cɛ a Felisɩ na tɩ bɔbr k’ʋʋ ɩ nʋ̃ɔ̀ kpɛ a Zifʋ mɩnɛ a, ʋ tɩ cãa na bɛr a Pol a gaso pʋɔ.

¹ A Fɛsɩtɩsɩ na wa de a ʋ tome maalɩ bibie ata a, ʋ yi n a Sezaare ɛ cen a Zeruzalɛm. ² A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore tɩ wa n a ʋ zie kɛ́ bɛ wa manɩ a Pol sãwna. Bɛ tɩ zɛlɛ nɩ maalʋ a Fɛsɩtɩsɩ zie, ³ k’ʋʋ saw lɛb ƴãw bɛ tɛr a Pol wa n a Zeruzalɛm. Bɛ tɩ bɔbr kɛ bɛ sɔwlɩ gu ʋ, wa kʋ́ ʋ a sɔr zu. ⁴ Ɛ cɛ a Fɛsɩtɩsɩ tɩ sɔw na yel bɛ kɛ a Pol pawfʋ zie n’ɩ a Sezaare, ɛ lɛ waar, kɛ ʋl mɩŋa kʋ̃ yaa kɛ lɛb kul ɛ. ⁵ Ʋ tɩ yel bɛ na ƴãw pʋɔ: «Nɩbɛ wa be a nyɩ pʋɔ na na tʋ̃ɔ a, bɛ tu m siw a Sezaare bɛlɛ wa tɩ nyɛ̃ a dɔɔ ŋa sãwna a, bɛ̃ɛ yel.» ⁶ A Fɛsɩtɩsɩ tɩ maal ɩ bibie anĩ bɩɩ pie tɛwr a bɛ zie. Al pùorí, ʋ tɩ lɛb a kul a Sezaare. Ʋ na tɩ vɩɛrɛ bio wa baarɛ a, ʋ tɩ kpɛ na tɩ zɩ̃ a ƴɛrʋ dɩb zie ɛ ƴãw bɛ tɛr a Pol wa n. ⁷ Ʋ na wa ta a, a Zifʋ mɩnɛ bɛl, na tɩ yi a Zeruzalɛm wa a, tɩ ŋmãa na viiri koli ʋ ɛ manɛ a ʋ sãwna a bɛ tɩ dɩ vuo ɩ, ɛ kpɛ faa yaga. Ɛ cɛ bɛ bɛ mɩ́ tɩ tʋ̃ɔ manɩ wul k’aa ɩ n sɩza ɩ. ⁸ A Pol ʋl tɩ cãa na tɛr kpɛ̃w za k’ʋʋ bɛ sãw ɛ. Ʋ tɩ yere na: «Ɩ̃ bɛ sãw yel na caarɩ a Zifʋ mɩnɛ Naaŋmɩn-Wulu a ɩ, mɩ̀ bɛ lɛ sãw a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ ƴãw ɛ, cãa bɛ lɛ tɛr sãwna a na-kpɛ̃ɛ zie ɩ.» ⁹ A Fɛsɩtɩsɩ na tɩ bɔbr k’ʋʋ ɩ a pɛlɩ a Zifʋ mɩnɛ pʋɔ a, ʋ yel ɩ a Pol: «Fʋ na saw na do a Zeruzalɛm bɛ tɩ maal ɩ fʋ a ƴɛrʋ a ɩ̃ niŋé e?» ¹⁰ A Pol tɩ sɔw na yel ʋ: «A Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ ƴɛrʋ maalʋ zie n’ɩ a ka ɩ̃ na be a, a ka n’a a sɛw kɛ́ bɛ maal ɩ mɛ̃ a ƴɛrʋ. Fʋ̃ʋ mɩŋa za nyɛ̃ a na, ɩ̃ bɛ sãw a Zifʋ mɩnɛ yel kãw za ƴãw ɛ. ¹¹ Mãa wa sɩrɩ ɩ sãwna sob a, mãa wa ɩ bom kãw sãw sɛwnɩ kũu a, ɩ̃ bɛ nɩɩrɛ a kũu bɛrɛ ɩ. Ɛ cɛ, a sãwna a ŋa a nɩbɛ bɛ ŋa na dier dɔwlɛ a ɩ̃ zu a, alɛ bɛ wa tɛr niwn a, nɩr bɛ tɛr sɔr na de mɛ̃ ƴãw a bɛ nuru pʋɔ ɩ. A Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ zie n’a ɩ̃ bɔbr k’ɩ̃ɩ ta.» ¹² Lɛ n’a a Fɛsɩtɩsɩ tɩ sowri a ʋ yã-wulbɛ lɛ a na sɛw a; al pùorí ʋ tɩ yel a: «Fʋ na bɔbr kɛ fʋ ta a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ zie a, fʋ na ta na.» ¹³ Bibie a ŋa lɛ pùorí, a nãà Agɩrɩpa nɩ Berenisɩ tɩ wa n a Sezaare kɛ́ bɛ wa pùori a Fɛsɩtɩsɩ. ¹⁴ Bɛ na tɩ be a be na ta bibie a ŋa lɛ a, a Fɛsɩtɩsɩ tɩ manɩ nɩ a Pol yele kʋ̀ a nãà. Ʋ tɩ yel a: «Nɩr kãw, Felisɩ na bɛr a gaso pʋɔ a, be n a ka. ¹⁵ Ɩ̃ na tɩ do a Zeruzalɛm a, a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ nɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore tɩ wa na wa yere k’ʋʋ sãw na, ɛ bɔbr k’ɩ̃ɩ ƴãw bɛ kʋ́ ʋ. ¹⁶ A lɛ n’a ɩ̃ tɩ sɔw kʋ̀ bɛ kɛ tɩɩm Ʋrɔm tẽ-biir zie a, a bɛ tɛr sɔr kɛ fʋ kʋ́ nɩr, ɛ a ʋ sob bɛ de niwn nyɛ̃ vuo manɩ a ʋ yel-mɩŋa a sãwna al bɛ na yel k’ʋʋ sãw na a ƴãw, a ʋ dɔ̃ dem niŋé ɩ. ¹⁷ Lɛ n’a bɛ tɩ páw mɛ̃ wa a ka, ɩ̃ bɛ wa vɛ̃ ɩ, ɛ a bio daarɩ tɔr za, ɩ̃ zɩ̃ a ƴɛrʋ maalʋ zie ɛ ƴãw bɛ tɛr a nɩr nɛ wa n. ¹⁸ A ʋ dɔ̃ dem na wa viiri koli ʋ a, bɛ bɛ manɩ yel-faa kãw za mãa na nɩ̃ɛ tɩ tɩɛrɛ a ɩ. ¹⁹ A bɛ taw-taa tɩ caar ɩ a bɛ puoru sɔr, nɩ Yeezu kãw nɛ na kpi ɛ a Pol yel k’ʋʋ vʋʋrɛ na a. ²⁰ Ɩ̃ bɛ tɩ bãw ŋmɩŋmɩn za n’a ɩ̃ na ɩ a yel ŋa ƴãw ɛ. Lɛ so ɩ̃ tɩ sowr ʋ k’ʋʋ taa ɩrɛ wa bɔbr k’ʋʋ do a Zeruzalɛm bɛ tɩ dɩ a yel ŋa ƴɛrʋ a be. ²¹ Ɛ cɛ a Pol tɩ yel a k’ʋʋ bɔbr a kɛ a ʋ yele tɔl nidaa. Ʋ bɔbr a kɛ a na-kpɛ̃ɛ tɔr za maal ɩ ʋ a ƴɛrʋ. Lɛ so ɩ̃ cãa bɛr ʋ a gaso pʋɔ gùre nɩ k’ɩ̃ɩ wa tɩr ʋ kʋ̀ a na-kpɛ̃ɛ.» ²² Lɛ n’a a Agɩrɩpa tɩ yel a Fɛsɩtɩsɩ: «Ɩ̃ mɩ̀ bɔbr a k’ɩ̃ɩ nãa wõ a nɩr ŋa ƴɛrʋ.» A Fɛsɩtɩsɩ tɩ sɔw ʋ na yel: «Bio tɛwr fʋ na wõ n a ʋ ƴɛrʋ.» ²³ A bio daarɩ, a Agɩrɩpa nɩ a Berenisɩ tɩ wa na wa kpɛ a ƴɛrʋ dĩ̀ó nɩ dɛpaalʋ. Sojarɩ nɩ-bɛrɛ nɩ a tẽw nɩ-bɛrɛ tɩ bɩɛlɛ bɛ na. A Fɛsɩtɩsɩ tɩ ƴãw na bɛ tɛr a Pol wa n. ²⁴ Lɛ n’a a Fɛsɩtɩsɩ tɩ de a ƴɛrʋ yel: «Nãà Agɩrɩpa a, nɩ nyɩɩm za mɩ̀ na lãw nɩ tɩ a ka a, nyɩ jɩr a nɩr ŋa vla. A Zifʋ mɩnɛ tẽw nɩbɛ za wa na wa páw mɛ̃ a ʋ ƴãw a Zeruzalɛm, ɛ cãa tu mɛ̃ do wa a ka wa cɩɩrɛ k’ɩɩ ta bɛr ʋ ʋ cãa vʋʋrɛ ɩ. ²⁵ Mãa bɛ nyɛ̃ bom a ʋ ɩ-ɩrɩ pʋɔ na sɛw k’ʋʋ kpi a ɩ. Ɛ cɛ ʋ na bɔbr kɛ a na-kpɛ̃ɛ tɔr za dɩ a ʋ ƴɛrʋ a, ɩ̃ na tɩr ʋ na kʋ̀ ʋ. ²⁶ Ɛ cɛ yel kãw za na bɛ nyɛrɛ ɩ̃ na sɛb manɩ kʋ̀ a na-kpɛ̃ɛ a, alɛ so ɩ̃ yel k’ʋʋ wa ƴɛr a nyɩ za niŋé, baa zuo a za, a fʋ̃ʋ nãà Agɩrɩpa niŋé, kɛ́ a ƴɛrʋ pùorí a, ɩ̃ tʋ̃ɔ tɛr bom sɛb kʋ̀ a tɩ na-kpɛ̃ɛ. ²⁷ Mãa zie a, fʋ na na bɛr nɩ-pàwra ʋ cen a Ʋrɔm, ɛ́ fʋ bɛ manɩ a sãwna na be a ʋ zu a, a ɩ na mɛ̃ dãbolu n’a a.»

¹ A Agɩrɩpa tɩ yel ɩ a Pol: «Fʋ tɛr ɩ sɔr na ƴɛr faa fʋ tʋɔra.» Lɛ n’a a Pol tɩ dɔl nũu ɛ de a ƴɛrʋ yel: ² «Nãà Agɩrɩpa a, a dɩ̃a ɩ̃ na na ƴɛr faa ɩ̃ tʋɔra a fʋ niŋé, a ziri al za ƴãw a Zifʋ mɩnɛ na ŋmarɛ dɔwlɛ a ɩ̃ zu a, nʋ̃ɔ̀ kpɩɛr mɛ̃ na bɛ tɛr vuo ɩ. ³ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, fʋ bãw nɩ a Zifʋ mɩnɛ ɩ-ɩrɩ za, nɩ a yele al za ƴãw bɛ na tɛr a taw-taa a. Lɛ so, ɩ̃ zɛlɛ fʋ, saw bɛr wõ mɛ̃ nɩ su-nʋ̃ɔ̀.» ⁴ «A Zifʋ mɩnɛ za bãw nɩ a ɩ̃ pɔ̀lʋ daar nyɔ-vʋʋrʋ a ɩ̃ nɩ-bʋʋrɛ sɔgɔ, a Zeruzalɛm. ⁵ Bɛ bãw mɛ̃ nɩ koro za, bɛlɛ wa bɔbr a, bɛ na tʋ̃ɔ na dɩ a dãsɩ̃ɛ, a Farizɩ̃ɛ mɩnɛ lãw na tuur a tɩ puoru yele ceretete a, ʋl pʋɔ n’a ɩ̃ tɩ pʋɔ. ⁶ Ɛ mãa wa ar a ka bɛ maalɛ nɩ mɛ̃ ƴɛrʋ a dɩ̃a a, ɩ̃ na tɩɛrɛ kɛ a nʋɔr, a Naaŋmɩn na ƴãw kʋ̀ a tɩ sãakʋm mɩnɛ a, k’ʋʋ na tu na a, al zũú n’a. ⁷ A Ɩsɩrayɛl yie dɔwlʋ pie nɩ ayi, na tu a Naaŋmɩn puoru yele mʋ̃tɔ̃w nɩ tɩ̃ɩsɔw za bɛ tɛr bɛrʋ daar a, mɩ̀ tɩɛrɛ na kɛ a nʋɔr ŋa na tu na. Nãà Agɩrɩpa a, a tɩɛrʋ ŋa ƴãw n’a a Zifʋ mɩnɛ tɛr ɩ mɛ̃ a ƴɛrʋ. ⁸ Bʋ̃ʋ ƴãw n’a a nyɩɩm Zifʋ mɩnɛ, nyɩ tɩɛrɛ kɛ a bɛ tɛr sɔr kɛ nɩr saw de kɛ Naaŋmɩn mɩ́ ɩ na a kũuni bɛ lɛb ìr? ⁹ Mãa a, ɩ̃ tɩ tɩɛrɛ na k’aa ɩ n fɛrʋ k’ɩ̃ɩ ɩ lɛn za ɩ̃ na na tʋ̃ɔ a, a Nazarɛtɩ Yeezu yúor ta yi ɛ. ¹⁰ Lɛ tɔr za n’a ɩ̃ ɩ a Zeruzalɛm. Ɩ̃ nyɔw nɩ nɩ-son yaga yaga lɔb ƴãw gaso pʋɔ. A bawr-maal-nɩ-bɛrɛ tɩ kʋ̀ m ɩ fãw a al ƴãw. Mɔ̃ mɩ̀, bɛ na mɩ́ tɩ kʋ́rɛ bɛ a, ɩ̃ mɩ́ tɩ saw na. ¹¹ Kʋra lɛ, ɩ̃ mɩ́ tɩ cɔlɛ nɩ a puoru-diru za pʋɔ dɔwrɛ bɛ viire nɩ, ɛ fɛrɛ bɛ kɛ́ bɛ zawrɩ a Yeezu saw-deb. A ɩ̃ su-yãyaar a bɛ ƴãw tɩ ɩ na ɩ̃ mɩ́ diw bɩɛrɩ bɛ tɩ sãá nɩ tẽ-yoru pʋɔ.» ¹² «A ŋa n’a bibir kãw, a bawr-maal-nɩ-bɛrɛ tɩ saw bɛr mɛ̃ sɔr bom za ƴãw, ɛ tõ m ɩ̃ cere a Damasɩ. ¹³ Nãà a, ɩ̃ tɩ lo n a sɔr cere, gbãgbãw tɩ pɩɛlɛ na, wa bere ɩ̃ nyɛ̃ cãa na caalɛ zuo a mʋ̃tɔ̃w a, ʋ yi a salom zu wa caalɩ pili pàw mɛ̃, mãa nɩ a ɩ̃ sɔr-lãw-cen-taabɛ. ¹⁴ Tɩ za tɩ lo na gã tẽw, ɛ ɩ̃ wõ kɔkɔr ʋ ƴɛrɛ nɩ mɛ̃ arameyɛ̃ yere: ‹Sol i, Sol i, bʋ̃ʋ n’ʋ so fʋ dɔwrɛ mɛ̃? Fʋ̃ʋ n’ʋ lɛ ŋmɛlɩ ɩrɛ a kpɩɛr fʋ tʋɔra, mɛ̃ dʋ̃w na lɩɛb ba gbɛr a dabɔl bɛ na kparɛ nɩ ʋ a ƴãw a.› ¹⁵ Ɩ̃ tɩ sowr ʋ na: ‹Ãa nɛ b Sore e?› A Sore tɩ lɛb a yel: ‹Mãa n’ɩ a Yeezu, mãa n’ʋ fʋ dɔwrɛ. ¹⁶ Ɛ cɛ ìr ar. Ɩ̃ wul ɩ ɩ̃ tʋɔra a fʋ zie k’ɩ̃ɩ ɩ fʋ lɩɛbɩ a ɩ̃ tõ-tõ-bie. Fʋ na dɩ n a ɩ̃ dãsɩɛ manɩ a lɛ fʋ na nyɛ̃ m a dɩ̃a a, ɛ hiere a yele al ɩ̃ na na wul fʋ nyɛ̃ a pùorí a. ¹⁷ Ɩ̃ na piw fʋ na tɛr a Zifʋ bʋʋrɛ ƴãw nɩ a nɩ-bʋʋr-yoru bɛl zie ɩ̃ na tone fʋ a ƴãw. ¹⁸ Ɩ̃ tone fʋ na kɛ́ fʋ tɩ yuo bɛ a mimie, kɛ́ fʋ tɩ tɛr bɛ a lige pʋɔ yi wa n a cãa pʋɔ, kɛ́ fʋ tɩ taw bɛ a Sɩtaana naalʋ pʋɔ yi wa n a Naaŋmɩn zie, bɛ wa tʋ̃ɔ páw a bɛ yel-bebe suur, ɛ lãw nɩ a nɩ-son páw gbã-dɩ-bom, bɛlɛ wa saw de a ɩ̃ yele a.› » ¹⁹ «A na tɩ ɩ a a ŋa a, nãà Agɩrɩpa a, ɩ̃ bɛ zawrɩ na tu a nyɛb ŋa na yi a sa-zu wa ɩ̃ nyɛ̃ a ɩ. ²⁰ Ɩ̃ nɩ̃ɛ na tɩ ìr tĩ a Damasɩ tẽw be, nɩ a Zeruzalɛm nɩ Zude tẽw za pʋɔ, tɩ lʋ̃ɔ nɩ a nɩ-bʋʋr-yoru ten pʋɔ, hiere kɛ a fɛr a kɛ́ bɛ lɩɛbɩ a bɛ ɩb ɛ lɛb wa a Naaŋmɩn zie, wa vʋʋrɛ nyɔ-vʋʋrʋ na wul kɛ́ bɛ lɩɛbɩ a bɛ ɩb a. ²¹ A a ŋa ƴãw n’a Zifʋ mɩnɛ tɩ wa nyɔw mɛ̃ a Ŋmɩn-yi-kpɛ̃ɛ pʋɔ bɔbr a ɩ̃ kʋ́b. ²² Ɩ̃ bãwnɩ a na, Naaŋmɩn gu mɛ̃ nɩ a lɛn daar za wa tɩ tɔ a dɩ̃a, alɛ so ɩ̃ cãa dɩrɛ a dãsɩɛ a bibiir nɩ a nɩ-bɛrɛ zie. A Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ nɩ a Mõyiir tɩ dãw na hieri yel a yele na waar na ta a, ɩ̃ bɛ yere bom za dɔwlɛ a bɛ ƴɛrʋ zu ɛ. ²³ Bɛ tɩ dãw na yel kɛ a Kɩrɩta na wõ n tuo ɛ lɛb de niwn yi a kũuni pʋɔ, k’ʋʋ na hier ɩ a faafʋ cãa kʋ̀ a tɩ bʋʋrɛ nɩ a nɩ-bʋʋr-yoru.» ²⁴ A ka n’a a Pol tɩ manɩ a ʋ yele wa ta, ɛ a Fɛsɩtɩsɩ ŋmãa de tanɩ yel: «Pol i, fʋ yarɛ na! Fʋ zànɩ nɩ a yele a tɩ ƴãw fʋ yãyaar!» ²⁵ Ɛ cɛ a Pol tɩ sɔw na: «Ɩ̃ bɛ yarɛ ɩ, Fɛsɩtɩsɩ ɩ! Ɩ̃ bãw nɩ yã ɛ ƴɛrɛ yel-mɩŋa ƴɛrʋ. ²⁶ A nãà ŋa zie ɩ̃ na ɓãa ƴãw ƴɛrɛ a, ʋ wõ n a yele a ŋa, ɛ ɩ̃ bãwnɩ a na been kãw za na bɛ sɔwlɩ a ʋ zie a, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, gõgon kãw pʋɔ bɛ n’a a yele a ŋa ɩ ɛ. ²⁷ Nãà Agɩrɩpa a, mɛ̃ fʋ taa saw de a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ ƴɛrʋ? Bʋnʋ bɛ ka be ɩ, ɩ̃ bãwnɩ a na kɛ fʋ saw na de.» ²⁸ Lɛ n’a a Agɩrɩpa lɩɛb yel a Pol: «Fʋ tɩɛr kɛ fʋ ɩ ɩ̃ lɩɛbɩ Kɩrɩta-nɩr fɔ̃w lɛ a ŋa ʋ?» ²⁹ A Pol tɩ sɔw na: «Fɔ̃w lɛ n’a bɩɩ a cɛlɩ n’a a, a Naaŋmɩn, ʋ saw fʋ̃ʋ nɩ a bɛlɩ dem za na bɛrɛ wone a ɩ̃ ƴɛrʋ a dɩ̃a a, nyɩ wa ŋmɛ̃ taa nɩ mɛ̃, ɛ tɩ cɛ a bamɛ a ŋa!» ³⁰ A nãà tɩ ìr a, ʋlɛ nɩ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ lãw nɩ a Berenisɩ nɩ a bɛ lãw-zɩ̃nbɛ. ³¹ Bɛ tɩ ƴɛrɛ na yire nɩ yere: «A nɩr ŋa bɛ ɩ bom za na sɛwnɩ a kũu bɩɩ a bamɛ ɩ.» ³² A Agɩrɩpa tɩ yel ɩ a Fɛsɩtɩsɩ zie: «A nɩr ŋa bɛ tɩ yel k’aa ʋ yele ta a na-kpɛ̃ɛ a, bɛ na tʋ̃ɔ na lɛb bɛr ʋ.»

¹ Bɛ na wa yel kɛ tɩ na kpɛ n a gbor cen a Ɩtali a, bɛ de nɩ a Pol nɩ nɩ-pàwrɩ bɛ mɩnɛ ƴãw sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ na dɩ kɛ Ziliyisɩ a nũú. Ʋ tɩ ɩ n sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ a Ʋrɔm tẽw na-kpɛ̃ɛ lɩɛrɛ sojarɩ pʋɔ. ² Tɩ tɩ kpɛ n Adɩramɩsɩɔm tẽw gbor kpɛ̃ɛ kãw na tɩ cere a Azi tẽw gbee siwfʋ zie a. Masedʋan tẽw dɔɔ kãw, na yi Tesaloniki bɛ bʋɔlɛ Arɩsɩtakɩ a, tɩ páw tɩ na. ³ A bio daarɩ, tɩ tɩ ta n Sɩdɔ̃ siw. A Ziliyisɩ tɩ maal a tɛr a Pol nɩ nɩsaalʋ, ʋ tɩ kʋ̀ ʋ nɩ sɔr k’ʋʋ cen tɩ pùori a ʋ barɩ, bɛ tʋ̃ɔ kaa a ʋ zie. ⁴ Tɩ tɩ yi n a be lɛ kpɛ a gbor, ɛ cen lãnɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw Sɩɩpʋr lõbowr ʋl na pĩ a sɛsɛb a, a sɛsɛb na tɩ fure tuore tɩ a ƴãw. ⁵ A kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ ʋl na lãnɩ a Silisi nɩ a Pãfili a zu n’a tɩ tɩ duw tɩ ta siw Mɩɩr Lisi lowr. ⁶ A sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ nyɛ̃ nɩ Alɛsãdiri gbor a be ʋ cere a Ɩtali lowr, ʋ ƴãw tɩ kpɛ. ⁷ Bibi-yaga za ƴãw, tɩ duwri nɩ bɛl bɛl ɛ hanɩ lɛɛɛ wa tɩ ta a Kinidɩ ƴãw. A sɛsɛb na tɩ tuore tɩ, tɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ cãa tori niwn cere a, tɩ tɩ tu n Salɩmonɛ tẽw nyɔ-mɩɩla lowr, kɛ́ tɩ tʋ̃ɔ lãnɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw Kɩrɛtɩ lõbowr ʋl na pĩ a sɛsɛb a. ⁸ Tɩ tɩ lãnɩ nɩ a tẽw kõkowr hanɩ nɩ, ɛ wa ta tẽw kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Gbee-siwfʋ-zie-na-vɩɛl-a, na pɩɛlɩ Lasaya a. ⁹ Tɩ tɩ kɔwr ɩ a be yaga, ɛ a gbor duwfʋ wa tɩ ɩrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ, bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a mʋta-tuo bibir tɩ tɔl a baarɩ. Lɛ n’a a Pol tɩ yel a lɛ ʋ na nyɛ̃ a: ¹⁰ «Ɩ̃ ba mɩnɛ ɛ, ɩ̃ nyɛ̃ na kɛ tɩɩm wa yel kɛ tɩ cãa duwr a, tɩ na sãw nɩ yel-yaga, a gbor nɩ a ʋ tuor ƴãw, ɛ a tɩɩm tɛɛ za mì kʋ̃ cɩ̃ɛ ɩ.» ¹¹ Ɛ cɛ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ tɩ de nɩ a gbor sob nɩ a gbor duwre dem, ɛ bɛr a Pol ƴɛrʋ. ¹² A tẽw nɛ gbee siwfʋ zie be bɛ tɩ tɛr kpɛb a sɩ̃ɔ vuo nɛ pʋɔ ɩ. Alɛ so nɩbɛ yaga zie tɩ saw kɛ́ bɛ lɛ kpɛ a gbor cere. Bɛ tɩ bɔbr a kɛ alɛ wa tʋ̃ɔ, bɛ̃ɛ ta Fenisi, be a be a sɩ̃ɔ. Ʋ tɩ ɩ n a Kɩrɛtɩ tẽw gbee siwfʋ zie na be a mʋ̃tɔ̃w-kpɛb-zie-gʋba lowr nɩ dʋrʋ lowr a. ¹³ Sɛsɛble kãw tɩ yi n a saa-pɛrɩ́-dʋrʋ lowr fure. Lɛ n’a bɛ tɩ tɩɛr kɛ bɛ na tʋ̃ɔ na maalɩ a bɛ pʋ-tɩɛrʋ. Bɛ tɩ ír ɩ a gbor kpawbir bɛr, ɛ cere lanɛ a Kɩrɛtɩ. ¹⁴ Ɛ cɛ, a bɛ tɩ cɛlɩ ɛ, ɛ́ sɛsɛb kpɛ̃ɛ kãw, bɛ na bʋɔlɛ Erakɩlɔ̃ a, yi a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw tan pʋɔ ɛ fu siw. ¹⁵ A sɛsɛb tɩ ŋmɛ na ɓaw a gbor, ʋ kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ duw tuori a sɛsɛb ɛ. Lɛ n’a tɩ tɩ bɛr a sɛsɛb ɓaw tɩ cere nɩ. ¹⁶ Kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽle kãw bɛ na bʋɔlɛ kɛ Koda a, ɛ ʋ tɩ pĩ a sɛsɛb blã a, a ʋ lobõwr ʋl na be a saa-pɛrɩ́-dʋrʋ lowr a, ʋlɛ n’ʋ tɩ tu lãnɩ tɔl, ɛ hanɩ lɛɛɛ wa tɩ tʋ̃ɔ nyɔw a gbor bile tɛr. ¹⁷ Bɛ na wa taw ʋ do n ƴãw a gbor-kpɛ̃ɛ pʋɔ baarɩ a, bɛ ɩ n a lɛ bɛ na tʋ̃ɔ a: bɛ de nɩ mie ’lẽ nɩ a gbor viiri koli, ɛ́ bɛ na tɩ zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ bɛ nãa wa cen tɩ kpa gbɛɛ a biire na be a Libi tẽ-kõkowr ƴãw a, bɛ lɔb ɩ a gbor kpawbir ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́, ɛ pãa bɛr a sɛsɛb darɛ bɛ cere nɩ. ¹⁸ A bio daarɩ, a sɛsɛb tɩ cãa bɛ bɛrɛ tɩ ɛ. Lɛ n’a bɛ tɩ wob a gbor tuor lɔb ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́. ¹⁹ A bibie ata sob, a gbor duwrbɛ tɛɛ za tɩ wob ɩ a gbor duwfʋ bome lɔb ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́. ²⁰ Bibie a ŋmɩn za, mʋ̃tɔ̃w bɛ tɩ cãa pure ɩ, ŋmarbie mɩ̀ bɛ tɩ cãa yire ɩ, a sɛsɛb kpɛ̃ɛ na tɩ pili pàw tɩ a, tɩ cãa na fure nɩ fãw bɛ dɩ vuo ɩ. Tɩ bɛ tɩ cãa tɩɛrɛ kɛ tɩ na cɩ̃ɛ na ɩ. ²¹ A tɩ kɔwrɩ na bɛ na bɛ dɩ bom a. Lɛ n’a a Pol tɩ ìr ar a bɛ sɔgɔ ɛ yel bɛ: «Ɩ̃ ba mɩnɛ ɛ, nyɩ nãa tɩ bɛr a wõ a ɩ̃ ƴɛrʋ ɛ tɩ tɩ cãa be a Kɩrɛtɩ, a bome kʋ̃ʋ sãw ɛ wɛ a a ŋa ɩ. ²² Ɛ cɛ ƴɛrɛ ŋa a, ɩ̃ yere na kʋ̀rɛ nyɩ kɛ́ nyɩ cãa ƴãw fãw, nyɩ been kãw za bɛ kpiir ɛ, a gbor yõ n’ʋ na wɛ. ²³ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a tɩ̃ɩsɔw a, a ɩ̃ Naaŋmɩn ɩ̃ na tone a, malkɩ kãw wa n a ɩ̃ zie ²⁴ wa yel mɛ̃: ‹Ta zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ ɩ, Pol i, a fɛr a kɛ́ fʋ ta a na-kpɛ̃ɛ niŋé, ɛ a Naaŋmɩn nɔnɛ na kʋ̀ b k’aa bɛlɩ dem za nɩ fʋ̃ʋ na lãw duwre a, bɛ kʋ̃ kpi ɛ!› ²⁵ Lɛ so, nyɩ ƴãw fãw, ɩ̃ ba mɩnɛ ɛ! Ɩ̃ bɛr ɩ tɩɛrʋ, a Naaŋmɩn na tu n a lɛ ʋ na yel kʋ̀ m a. ²⁶ A fɛr a kɛ́ tɩ tɔ kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw kãw kõkowr ar.» ²⁷ A tɩ̃ɩsɔwr pie nɩ anaar sob tɩ n’ɩ a ŋa a sɛsɛb na tɩ darɛ tɩ gʋɔr ɩ a Mediterane kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ zu a. A na tɩ manɛ a tɩ̃ɩsɔw zi-põ-zɛ̃-taa a, a gbor duwrbɛ tɩ nyɛ̃ na k’aa ɩ na mɛ̃ tɩ pɩɛlɛ nɩ tẽw a. ²⁸ Bɛ tɩ lɔb ɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ zulu bʋ̃-mána nyɛ̃ a ɩ mɛtɩr lɩz’a ayi ŋmãa nũu dɔwlɩ ayi. Bɛ tɩ cen nɩ blã ɛ lɛ lɔb nyɛ̃ mɛtɩr lɩzɛr ɩ anĩ. ²⁹ Bɛ na tɩ zɔrɛ dɛ̃bɩ̃ɛ a gbor nãa wa cen tɩ ŋmɛ pìe a, bɛ lɔb ɩ kpawbie anaar a gbor pùorí ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́, ɛ́ bɛ pãa gùre kɛ a zie vɩɛ fɔ̃w. ³⁰ Ɛ cɛ a gbor duwrbɛ tɩ bɔbr a kɛ bɛ zɔ ɛ bɛr a gbor; bɛ tɩ ɓaw nɩ a gbor bile ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́, ɛ bɛlɩ yel kɛ kpawbie n’a bɛ bɔbr kɛ́ bɛ cen tɩ ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́ a gbor nisɔw. ³¹ Lɛ n’a a Pol tɩ yel a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ nɩ a sojarɩ: «A nɩbɛ bɛ ŋa bɛ wa cãa be a gbor pʋɔ a, nyɩ kʋ̃ tʋ̃ɔ faa nyɩ tʋɔra ɩ.» ³² Lɛ n’a a sojarɩ tɩ ŋma a gbor bile mie bɛr, ɛ bɛr ʋ cere. ³³ Bɛ na tɩ zɩ̃ cɛlɛ a zie vɩɛfʋ a, a Pol tɩ kpaalɛ nɩ bɛ za kɛ́ bɛ dɩ. Ʋ tɩ yere na: «Bibie pie nɩ anaar n’ɩ a ŋa nyɩ na wone a tuo ɛ bɛ dɩ bom za a. ³⁴ Lɛ so, ɩ̃ zɛlɛ nyɩ kɛ nyɩ dɩ bom kãw, a nyɩ faafʋ ƴãw n’a. Ɩ̃ lɛb yel ƴãw pʋɔ, a nyɩ been kãw za zukɔbr been sɩrɩ kʋ̃ bɔr ɛ.» ³⁵ Ʋ na tɩ ƴɛr a ŋa baar a, ʋ de nɩ dipɛ̃, pùori Naaŋmɩn yaanɩ a bɛ za niŋé, ɛ nyɔw ŋma, tĩ ’wɔbr. ³⁶ Lɛ n’a bɛ za mɩ̀ pãa tɩ ƴãw fãw dɩ. ³⁷ Tɩ za na tɩ be a gbor pʋɔ a, tɩ ɓã n taa ɩ nɩbɛ kɔbr ayi dɔwlɩ lɩz’a anaar ŋmãa nũu dɔwlɩ nɩ-been. ³⁸ Ŋa za na wa dɩ tɩw baar a, bɛ ír ɩ a ci-vʋɔrɩ lɔb ƴãw a kʋ̃ɔ̀mɩ́ kɛ́ a gbor ta cãa tɩbrɛ ɩ. ³⁹ A zie na wa vɩɛ a, a gbor duwrbɛ bɛ tɩ bãw ʋlɩ tẽw nɛ na n’ʋ a ɩ. Ɛ cɛ bɛ tɩ nyɛ̃ nɩ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ zie kãw na ɩ goraa a, ɛ gbãgbala pɩɛlɩ a. Be n’a bɛ tɩ bɔbr kɛ alɛ na na tʋ̃ɔ a, bɛ̃ɛ ɩ a gbor ʋ ta. ⁴⁰ Bɛ tɩ cɛr ɩ a kpawbie mie bɛr, ɛ bɛr a a siw a kʋ̃ɔ̀mɩ́ lãw nɩ a gbor vue mie. Al pùorí, bɛ tɩ ’lẽ nɩ pɛn kɛ a sɛsɛb kpɛ ʋ pi tʋ̃ɔ darɛ a gbor cere nɩ a gbãgbala ʋl pɛr. Gbor kʋ̃ɔ mie na ŋmɩɛr ʋ dãdawlɛ a (27.40). ⁴¹ Ɛ cɛ bɛ tɩ tuor ɩ zi-biire, a gbor kpɛ nɛr a be. A gbor niŋé tɩ kpɛ na nɛr a biire pʋɔ kʋ̃ lɛ tʋ̃ɔ dam ɛ, ɛ a kʋ̃ɔ mie ŋmɩɛr a gbor pɛr wɛlɛ. ⁴² Lɛ n’a a sojarɩ tɩ tɩɛr kɛ a nɩ-pàwrɩ na lo n a kʋ̃ɔ̀mɩ́ duwri yi zɔ, ɛ bɔbr kɛ́ bɛ kʋ́ bɛ. ⁴³ Ɛ cɛ a sojarɩ kʋba nɩ-kpɛ̃ɛ, na tɩ bɔbr k’ʋʋ faa a Pol a, tɩ piw bɛ nɩ sɔr a lɛ ƴãw. Ʋ tɩ yel ɩ a bɛlɩ dem na bãw a duwfʋ a, kɛ́ bɛ de niwn lo a kʋ̃ɔ̀mɩ́ duwri ta a tẽw; ⁴⁴ ɛ a ŋmaarɛ, kɛ́ bɛ nyɔw dapawlɩ bɩɩ a gbor na wɛl yaarɩ a bʋ̃-kãw tuur ɩ. A ŋa n’a bɛ ɩ bɛ za tʋ̃ɔ ta a tẽw, ɛ bom bɛ ɩ a bɛ kãw za ɩ.

¹ Tɩ na wa cɩ̃ɛ baar a, tɩ wõ na kɛ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw nɛ dɩ na kɛ Maltɩ. ² A tẽ-biir tɩ tɛr tɩ nɩ vla. Saa na tɩ waar ɛ yawr ɩrɛ a, bɛ gbɔw nɩ vũu-kpɛ̃ɛ ɛ ƴãw tɩ za taw ta. ³ A Pol tɩ wob ɩ dali-kon k’ʋʋ tɩ ƴãw a vũùmí. Ɛ cɛ a tʋlʋ tɩ ɩ na dɔpan yi dʋ̃ mɛr a Pol nũu. ⁴ A tẽ-biir na wa nyɛ̃ a waab ŋa ʋ mɛr a Pol nũu ƴãw a, bɛ yere na kʋ̀rɛ taa: «Nɩ-kʋ́rɛ n’ɩ a nɩr ŋa, a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ bɛr ʋ na ʋ cɩ̃ɛ, ɛ cɛ a Naaŋmɩn na tuur yel-mɩnʋ a, bɛ saw ʋ na vʋʋrɛ ɩ.» ⁵ Ɛ cɛ a Pol tɩ mɩr ɩ a waab ƴãw a vũùmí ɛ́ bɛ wõ bom za ɩ. ⁶ Bɛl tɩ tɩɛrɛ na k’ʋʋ na mɔr ɩ a pɛr nɛ pʋɔ, bɩɩ k’ʋʋ na lo na kpi. Ɛ cɛ a tɩ kɔwrɩ na, ɛ bɛ nyɛ̃ bom za bɛ ɩrɛ a Pol ɛ. A lɛ n’a a bɛ tɩɛrʋ tɩ lɩɛbɩ bɛ yel: «Ŋmɩn kãw n’ʋ!» ⁷ Zie kãw tɩ pɩɛlɩ a be, bɛ yel kɛ a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽw nɩ-kpɛ̃ɛ za, na dɩ Pibiliyisɩ a, ɛ ʋlɛ so ʋ. Ʋ tɩ tɛr tɩ na mɛ̃ ʋ barɩ a, ɛ̀ tɩ kpɛ a be bibie ata. ⁸ Ƴã-tʋlʋ nɩ bin-zɩ̃ɩ tɩ gaal ɩ a ʋ sãà. A Pol tɩ cen na tɩ pùori ƴãw ʋ, ɛ ír nuru dɔwlɩ ʋ sanɩ ʋ. ⁹ Al pùorí, a kʋ̃ɔ-kpɛ̃ɛ sɔgɔ tẽ-biir za na tɩ ɩ baalbɛ a, tɩ waar ɩ a ʋ zie ʋ wa sanɛ bɛ. ¹⁰ Bɛ tɩ wul ɩ ƴãwfʋ bɛ tɛr vuo ɩ, a tɩ zie. Ɛ tɩ na wa yi lɛ kpɩɛr a gbor a, bɛ kʋ̀ tɩ nɩ bom za a tɩ sɔr ƴãw. ¹¹ Tɩ tɩ kpɛ n a be tɩ maalɩ cuwr ata, ɛ bãw yi de gbor kãw na tɩ gã a be cɛlɛ kɛ a sɩ̃ɔ tɔl baar a. Alɛsãdiri n’a a gbor ʋl tɩ yi, ɛ́ bɛ bʋɔlɛ kɛ Dɩɔsɩkiir. ¹² Tɩ tɩ tɛw na ar Sɩrakizi maalɩ bibie ata. ¹³ Tɩ tɩ yi n a be, ɛ lanɩ a tẽw kõkowr tɩ ta Erezio. A bio daarɩ, a saa-pɛrɩ́-dʋrʋ-lowr sɛsɛb tɩ cɛr a, tɩ maalɩ bibie ayi ɛ ta Puzɔl. ¹⁴ Tɩ tɩ nyɛ̃ nɩ yɛbr a be, bɛ bʋɔlɩ tɩ kɛ́ tɩ wa kpɛ a bɛ zie tɩ ta kɔsɩɛra. A a ŋa n’a tɩ cen a Ʋrɔm. ¹⁵ A yɛbr na tɩ be a Ʋrɔm a, na wa wõ a tɩ yele a, bɛ tuori tɩ nɩ a Apiyisi-daa pʋɔ, nɩ a be bɛ na bʋɔlɛ: Sãanbɛ-yie-ata a. A Pol na wa nyɛ̃ bɛ a, ʋ pùor ɩ a Naaŋmɩn yaanɩ. Ʋ tɩ lɛb a nyɛ̃ ʋ tʋɔra. ¹⁶ Tɩ na wa ta a Ʋrɔm a, a Pol zɛlɩ na bɛ saw ʋ tɛr ʋ tʋɔra yir, ɛ́ soja gùre ʋ. ¹⁷ Bibie ata pùorí, a Pol tɩ bʋɔl ɩ a Zifʋ mɩnɛ nɩ-kore a ʋ yir. Bɛ na wa ɓã taa a, ʋ yel bɛ na: «Yɛbr ɩ, ɩ̃ bɛ sãw a tɩ nɩ-bʋʋrɛ ɩ, ɛ́ bɛ lɛ tuli a tɩ sãakʋm mɩnɛ nɛɛ ƴãw ɛ, ɛ cɛ mãa n’ɩ ŋa ɩ nɩ-pàwra, a lɛn daar za a Zifʋ mɩnɛ na nyɔw mɛ̃ a Zeruzalɛm ƴãw a Ʋrɔm tẽw nɩbɛ nuru pʋɔ a. ¹⁸ Bɛ na tɩ sowri mɛ̃ bãw a yel-mɩŋa a, a Ʋrɔm tẽw nɩbɛ bɛl tɩ bɔbr a kɛ́ bɛ lɛb bɛr mɛ̃. Bɛl zie a, bɛ bɛ tɩ nyɛ̃ bom na sɛwnɩ kũu a ɩ. ¹⁹ Ɛ cɛ, a Zifʋ mɩnɛ bɛ tɩ saw ɛ. Lɛ so a tɩ fɛr mɛ̃ ɩ̃ ta n a ɩ̃ yele a na-kpɛ̃ɛ zie. Ɛ cɛ a ɩ̃ tɩɛrʋ bɛ tɩ n’ɩ k’ɩ̃ɩ tɛr ɩ a ɩ̃ nɩ-bʋʋrɛ ƴɛrʋ ɛ. ²⁰ Alɛ so ɩ̃ bɔbr k’ɩ̃ɩ nyɛ̃ nyɩ tɩ ƴɛr sɔw taa. Alɛ ɩrɛ mɛ̃ bom a, a ʋlɩ bom nɛ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ na tɩɛrɛ a, ʋl zũú n’a ɩ̃ ƴãw a bamɛ a ŋa.» ²¹ Bɛ tɩ sɔw na yel ʋ: «Tɩ bɛ páw sɛbɛ za ʋ yi a Zude wa manɛ a fʋ yele ɩ, ɛ́ tɩ yɛb kãw mɩ̀ bɛ yi a be wa ta manɩ yel kʋ̀ tɩ a fʋ ƴãw, bɩɩ manɩ yel-faa ʋ na wõ a fʋ ƴãw a ɩ. ²² Ɛ cɛ tɩ bɔbr a kɛ fʋ̃ʋ tɔr za manɩ a fʋ tɩɛrʋ tɩ wõ. Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, tɩ bãwnɩ a na a nɩbɛ na bɛ dier a fʋ puoru sɔr ŋa a ziir za a.» ²³ Bɛ tɩ wõ n taa ƴãw bibir. A bibir na wa vɩɛ a, bɛ wa n yaga dɔwlɩ wa páw a Pol a ʋ yir nɛ pʋɔ. A ʋ manʋ pʋɔ a, a Pol tɩ dɩrɛ nɩ a Naaŋmɩn-Naalʋ dãsɩɛ, ɛ a biɓaara tɩ ta n a zaanʋɔra a, ʋ mɩ́ tɩ de nɩ a Mõyiir-Wulu sɛbɛ nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manbɛ sɛbr manɛ nɩ a Yeezu yele, ɛ ƴãw fãw bɔbr k’ʋʋ ƴɛr tʋ̃ɔ bɛ. ²⁴ Bɛ mɩnɛ tɩ saw na de, ɛ bɛ mɩnɛ zawrɩ. ²⁵ Bɛ na tɩ lɛb kule a, bɛ cãa bɛ tɩ wõ taa a ɩ. A lɛ n’a a Pol tɩ yel a ŋa tɛwr kʋ̀ bɛ: «A Vʋʋrʋ Sõw tɛr ɩ yel-mɩŋa, a lɛn daar ʋ na tɩ ƴɛr a nyɩ sãakʋm mɩnɛ zie nɩ a Naaŋmɩn-ƴɛr-manɛ Ɩzayi nʋɔr a. Ʋ tɩ yel a: ²⁶ ‹Cen tɩ páw a nɩ-bʋʋrɛ bɛ ŋa yel bɛ: nyɩ na mɩ́ wone na ɛ kʋ̃ bãw a pɛr ɛ. Nyɩ na mɩ́ jɩrɛ na ɛ kʋ̃ nyɛ̃ bom ɛ. ²⁷ Bʋ̃ʋ n’ʋ vɛ̃, a nɩbɛ bɛ ŋa kpɛ n mimi-kõw; bɛ fur ɩ a bɛ tobe, bɛ pàw nɩ a bɛ mimie kɛ́ bɛ taa nyɛrɛ nɩ a bɛ mimie ɩ, kɛ́ bɛ taa wone nɩ a bɛ tobe ɩ, kɛ́ a bɛ yã taa nyɛrɛ ɩ, kɛ́ bɛ taa lɩɛbɛ a bɛ ɩb ɛ, alɛ bɛ ɩ lɛ ɩ̃ nãa sanɩ bɛ na.› ²⁸ Lɛ so nyɩ bãwnɩ a, nɩ-bʋʋr-yoru nɛ bɛ a Naaŋmɩn tɩr a faafʋ ŋa kʋ̀. Bɛl na bɛr a wõ.» [ ²⁹ Bɛ na tɩ wõ a Pol ƴɛr-bie a ŋa a, a Zifʋ mɩnɛ tɩ ŋmɩɛr ɩ nɔkpɛn yaga kule nɩ.] ³⁰ A Pol tɩ kpɛ n a yir nɛ pʋɔ yũo-ɓile ayi, yarɛ a yir. A bɛlɩ dem za na mɩ́ tɩ wa a ʋ zie a, ʋ mɩ́ tɛr bɛ na ³¹ hiere a Naaŋmɩn-Naalʋ kʋ̀rɛ bɛ, ɛ́ ɓãa ƴãw bɛr bom za ɛ manɛ a Sore Yeezu Kɩrɩta yele kʋ̀rɛ bɛ, ɛ́ bom za bɛ piw ʋ sɔr ɛ.