ROM

1

1 Pɔl, Yesu Kristo gbaŋgbaa Naaŋmen naŋ boɔle ka o waa a O potuuro kaŋ kyɛ iri o biŋ a O yelnoore kannoo eŋɛ— 2 a yelnoore O naŋ da de wẽɛ̃ polle biŋ ka a yi a O noɔr deme zie a Ŋmaabo soŋ poɔ 3 naŋ yeli O Bidɔɔ yɛlɛ, a Onɔ naŋ da yi a David bale poɔ a O nensaala waaloŋ eŋɛ. 4 A kyereteluŋ zaa Seɛ da wuli la ne faŋa ka Onɔ la a Naaŋmen Bidɔɔ, a yi O kũũ leɛ-iruŋ zie: te Daŋna Yesu Kristo. 5 A yi a O puoriŋ la ka te nyɛ nɔndeteroo ane a O potuuro aroo zie ka a tendaa zaa deme na tõɔ̃ eŋnɛ a sagdeu, a O yuori zuiŋ. 6 Kyɛ yɛ meŋ poɔ la a balaŋ Yesu naŋ boɔle poɔ. 7 A ko balaŋ zaa naŋ be Rom poɔ Naaŋmen naŋ nɔŋ kyɛ boɔle ka ba waa nensonne: Nɔndeteroo ane `maaroŋ be yɛ zie ka a yi a te Saa Naaŋmen ane a Daŋna Yesu Kristo zie. 8 A piiluu, N puori la n Naaŋmen bareka a yi Yesu Kristo zie a ko yɛ, bonzuiŋ ba manne la a yɛ sagdeu a donɛɛ zaa poɔ. 9 Naaŋmen, N naŋ tonɔ korɔ ane n sukyiri zaa a O Bidɔɔ yelnoɔ kannoo eŋɛ, e la n danseɛ sobɔ, ka N maŋ teɛre yɛ yɛlɛ a n puoruu poɔ tegteglɛ. 10 N sɔrɔ O la a n puoruu poɔ, ka pampana ŋa gba, a Naaŋmen boɔbo zuiŋ, ka a sori na yuo la ko ma ka N tõɔ̃ wa yɛ zie. 11 Noɔ maŋ be la n teɛroŋ poɔ ka N nyɛ yɛ, ka N na tõɔ̃ ko yɛ seɛloŋ kyɔgtaa kaŋ naŋ na tõɔ̃ vɛŋ ka yɛ are kpẽã. 12 A ŋaa la ka N na tõɔ̃ nyɛ sukyidiibu laŋ ne yɛ a te kaŋ zaa sagdeu zuiŋ. 13 Kyɛ yɔɔmine, N ba boɔrɔ ka yɛ ta bɔŋ, ka N da kyɔgre la gbɛɛ yaga ka N wa yɛ zie, kyɛ N da ba nyɛ sori na e lɛ a te ta pampana ŋa. N da boɔrɔ la ka N tõɔ̃ nyɛ wɔmɔ mine a yɛ zie, a seŋ lɛ N naŋ da nyɛ a Tendaa deme mine poɔ. 14 N taa la a Grik deme sane ane a balaŋ naŋ ba e a Grik nobɔ, a laŋ ne a yɛŋ bɔŋnebɔ sane ane a balaŋ naŋ ba bɔŋ yɛŋ. 15 Lɛ N meŋ naŋ tõɔ̃, N sereŋ boɔrɔ la ka N kanne a yelnoɔ kannoo a ko yɛ meŋ a Rom poɔ. 16 Vi ba kpɛ ma a Kristo yelnoɔ poɔ, bonzuiŋ a e la Naaŋmen faŋa a ko neɛ zaa naŋ sage de, ka ba nyɛ faabo, a piili a Gyu deme zie a kyɛ pãã leɛ be a Grik deme meŋ zie. 17 Bonso, a yelnoɔ poɔ la ka Naaŋmen yeltoruŋ sãã, a yi a sagdeu zie te ta a sagdeu zie, a na ba naŋ ŋmaa biŋ: “A yeltori sobɔ na voorɔ la a yi a sagdeu zie.” 18 Naaŋmen sutoloŋ yi la tenvelaa a wa sãã kyaare ne nensaala Ŋmen-ba-zo eroŋ ane ba yelbatoruŋ zaa, balaŋ naŋ maŋ pigi a yelmeŋɛ taa ne yelbatori. 19 Bonzuiŋ, Naaŋmen yɛlɛ, nobɔ naŋ na tõɔ̃ bɔŋ, sãã la ba zie, bonso, Naaŋmen la e ka a sãã a ba zie. 20 Bonso, a yi a teŋɛ iruu saŋ, O yɛlɛ neɛ zaa naŋ kon tõɔ̃ nyɛ—a O faŋa naŋ kon bɔŋ baare ne O Ŋmen waaloŋ— sãã la kperaa lɛ, ka ba bɔŋ O yɛlɛ tɛgɛ a yi a boma O naŋ maale zie. Lɛ la so, ka neɛ zaa da ba taa yɛlɛ zaa na yeli. 21 Ne lɛ zaa, ba naŋ da bɔŋ Naaŋmen, ba da ba eŋnɛ O na Naaŋmen bee puori O bareka. Ba teɛroŋ zaa da ba la taa tɔnɔ, ka a ba sukyie naŋ da ba taa yɛŋ da kpɛ lige poɔ. 22 Ba naŋ da yeli ka ba taa la yɛŋ, ba da waa la dambolo. 23 Ba da leɛ la a Naaŋmen naŋ ba taa saŋnaa zaa eŋno, a maale a ka a waa na nensaala naŋ taa saŋnaa waaloŋ a laŋ ne bon-agre, don-gbɛɛ anaare, ane teŋɛ zu bonvuuri. 24 A lɛ poɔ la, ka Naaŋmen meŋ da iri de ba ko yeldɛgɛ eroŋ naŋ yi a bamenne sukyie boɔbo zie, ka ba eŋ bamenne ane ba taaba vi a ba eŋgama eroŋ poɔ. 25 Ba maŋ de la Naaŋmen yelmeŋɛ tɛge ne zirii. Ba maŋ puori la kyɛ toŋ tomɔ ko a boniraa, kyɛ bare a Neɛ na sobɔ naŋ iri boma zaa—Onɔ naŋ taa pugibu tegteglɛ. Amen. 26 A ŋaa zuiŋ la ka Naaŋmen iri O nu a bare ba ka ba erɛ vi efaare. Bonso, a ba pɔgɔbɔ gba, da de la ba eŋgama waaloŋ eroŋ tɛge ne bon na naŋ ba waa ba waaloŋ. 27 A lɛ meŋ, a dɔbɔ meŋ bare la a ba waaloŋ eroŋ a pɔgɔbɔ zie, kyɛ taa boɔbo naŋ dire a na vũũ a ba taaba zie. Dɔbɔ da erɛ la eroŋ naŋ taa vi korɔ ba dɔɔ taaba, a kyɛ nyɛ bamenne poɔ a dɔgroŋ naŋ seŋ a bɛlkpẽã ba naŋ sage ne. 28 A lɛ puoriŋ meŋ, ba naŋ da ba teɛre ka a seŋ ka ba taa Naaŋmen yɛlɛ a ba bɔmmo poɔ, Naaŋmen da iri la O nu kyɛ bare ba ka ba taa teɛroŋ naŋ ba la taa tɔnɔ, ka ba da erɛ lɛ naŋ da ba tu. 29 Ba pãã da paale la ne yelbatoruŋ zaa, ne pẽɛ̃pẽɛ̃ tomɔ, ne potuoluŋ, ne digbogbo ane efaare zaa, kyɛ leɛ paale ne nyuuri, ne neŋko, ne nɔkpeɛne, ne bɛlloo, ane faaloŋ zaa. Ba e la gagaareba, 30 ane yosaŋna deme. Ba kyiire la Naaŋmen, kyɛ e tooreba. Ba maŋ erɛ la pɔloo kyɛ meŋ fuuro. Ba maŋ maale la vori ka ba na toŋ tonfaare, a ba sagra dere a ba dɔgrebɔ wuluu. 31 Ba ba taa yɛŋ. Neɛ zaa kon tõɔ̃ dɛlle ba. Ba ba taa nɔmmo meŋɛ, a meŋ ba boɔrɔ yelmaalo. Ba ba taa nyonono meŋ. 32 Ba bɔŋ la lɛ Naaŋmen sɛrɛɛ diu naŋ waa, ka balaŋ naŋ erɛ a yɛlɛ ama taaba seŋ ka ba kpi. Ane a lɛ zaa, a ba e ka ba erɛ la a yɛlɛ ama yoŋ, kyɛ ba maŋ sage ne la balaŋ meŋ naŋ maŋ boɔrɔ a lɛ eroŋ.

2

1 A lɛ poɔ, fõõ, nensaala, ba taa yɛlɛ zaa na yeli, fõõ naŋ maŋ dire a sɛrɛɛ. Fo naŋ dire fo taaba sɛrɛɛ, fo dire la fomeŋɛ sɛrɛɛ, bonso, fõõ naŋ dire a sɛrɛɛ meŋ erɛ la a eroŋ ama taaba. 2 Kyɛ te bɔŋ la ka Naaŋmen sɛrɛɛ diu naŋ kyaare ne balaŋ naŋ erɛ a yɛlɛ ama taaba, be la yelmeŋɛ poɔ. 3 Lɛ ka fõõ nensaala wa di ba sɛrɛɛ kyɛ meŋ erɛ lɛ, fo teɛrɛ ka fo na tõɔ̃ zo yi la a Naaŋmen sɛrɛɛ diu poɔ bee? 4 Bee, fo de la ka a bonveɛle naŋ yi O veɛloŋ poɔ, O nimibaaloŋ ne O kannyiri, ka a ba taa tɔnɔ, kyɛ ka fo ba bɔŋ ka Naaŋmen veɛloŋ maŋ maale la vuo ka fo leɛ fo teɛroŋ? 5 Kyɛ a yi a fo zukpẽã ane a fo sukyiri naŋ kon tõɔ̃ leɛ zuiŋ la, ka fo biŋ sutoloŋ kyaare ne fomeŋɛ kyɛ gu a sutoloŋ bebiri ne a Naaŋmen yeltoruŋ sɛrɛɛ diu sããbo. 6 Naaŋmen na poŋ ko la neɛ zaa a seŋ lɛ zaa o naŋ erɛ. 7 O na de la nyɔvore naŋ kon bɔŋ baare ko balaŋ naŋ maŋ taa kannyiri a ba tonveɛle poɔ, a boɔrɔ eŋno, pugibu, ane bon naŋ kon bɔŋ saŋ. 8 Kyɛ O na di la suuri ne sutoloŋ ko balaŋ naŋ maŋ wa ne wɛloo, a zagre a yelmeŋɛ kyɛ tuuro a yelbatoruŋ eroŋ. 9 O na de la yelferaa ane yeltuo ko nensaala zaa naŋ erɛ efaare, a piili ko a Gyu deme kyɛ pãã ko a Grik deme. 10 Kyɛ O na de la eŋno ane pugibu ane `maaroŋ ko neɛ zaa naŋ tonɔ tonveɛle, a piili ko a Gyu deme kyɛ pãã ko a Grik deme. 11 Bonso, Naaŋmen ba taa bokpɛ ko neɛ zaa. 12 Bonso, balaŋ naŋ ba taa a nɔbinnaa kyɛ maale yelbieri, meŋ na bɔre wɛ la, ka a ba yi a nɔbinnaa poɔ. Kyɛ neɛ zaa naŋ maale yelbieri a nɔbinnaa poɔ, ba na di la o sɛrɛɛ te seŋ a nɔbinnaa. 13 Bonso, a ba e balaŋ naŋ maŋ woŋ a nɔbinnaa la e a yeltori deme Naaŋmen niŋe, kyɛ a nɔbinna erebɛ la. 14 (A saŋ na a Tendaa deme, naŋ ba taa a Naaŋmen nɔbinnaa kyɛ maŋ erɛ a nɔbinnaa eroŋ, ba da waa la nɔbinnaa a ko bamenne, ne lɛ zaa ba naŋ ba taa a nɔbinnaa. 15 Ba wuli ka Naaŋmen da ŋmaa la a nɔbinna eroŋ zaa biŋ a ba sukyie poore, ka ba poteɛroŋ meŋ da di danseɛ, kyɛ ka a saŋ na poɔ, ba teɛroŋ meŋ nyare ba zu bee manne ba yɛlɛ.) 16 Ama zaa na e la a bebiri na Naaŋmen naŋ na di nensaala yelsɔglaa zaa sɛrɛɛ, ka a tu Yesu Kristo zie, a seŋ lɛ n yelnoore naŋ kanne. 17 Kyɛ nyɛ, fõõ, ba naŋ boɔlɔ ka Gyu neɛ, fo dɛlle la a nɔbinnaa kyɛ meŋ fuuro ne Naaŋmen yɛlɛ. 18 Fo bɔŋ la O boɔbo kyɛ de fo sagebo ko bon na zaa naŋ taa tɔnɔ yaga, bonzuiŋ ba wuli fo la a nɔbinnaa yɛlɛ zaa. 19 Fo sage de la ka fo waa la zɔŋ tagra a leɛ e kyãã ko balaŋ naŋ be lige poɔ. 20 Fo wuli la yɛŋ ko a dambol deme a meŋ e bibilii wuliwullo, bonzuiŋ fo taa la bɔmmo ne yelmeŋɛ a nɔbinnaa poɔ. 21 Fõõ pãã naŋ wullo fo taaba, fo ba wuli fomeŋɛ bee? Fõõ naŋ maŋ kanne ka neɛ ta zuuro, fo maŋ zu la bee? 22 Fõõ naŋ maŋ yeli ka nobɔ ta toŋ peɛmo tomɔ, fo maŋ toŋ la peɛmo tomɔ bee? Fõõ naŋ ba nɔŋ tebɛ togtogi, fo maŋ faa la a tebɛ die boma bee? 23 Fõõ naŋ maŋ fuuro ne a nɔbinnaa yɛlɛ, fo maŋ zagre la a nɔbinnaa ka a pãã e ka fo ba eŋnɛ Naaŋmen bee? 24 A seŋ ba naŋ ŋmaa biŋ: “Ba yeli la yelbifaare kyaare ne a Naaŋmen yuori a Tendaa deme poɔ a yɛ zuiŋ.” 25 Yoɔre ŋmaabo sereŋ taa la tɔnɔ ka fõõ wa tuuro a nɔbinnaa, kyɛ ka fõõ wa yi a nɔbinna sori, a fo yɔ-ŋmaabo waa la yɔ-baŋmaabo. 26 A lɛ zuiŋ, ka neɛ naŋ ba ŋmaa o yoɔre wa tuuro a nɔbinnaa yeltoruŋ, ba kon de a o yɔ-ba-ŋmaabo ka a seŋ a o yɔ-ŋmaabo bee? 27 A neɛ na naŋ ba taa a eŋgan yɔ-ŋmaabo meŋɛ, kyɛ tuuro a nɔbinnaa, o kon tõɔ̃ di fo sɛrɛɛ, ne lɛ zaa fo naŋ taa a nɔbinna ŋmaabo ane yɔŋmaaraa kyɛ yi a nɔbinna sobiri poɔ, bee? 28 Neɛ zaa ba e Gyu neɛ ne lɛ zaa o naŋ sãã na Gyu neɛ, kyɛ yɔ-ŋmaabo meŋ ba e a bon na naŋ sãã a eŋgan poɔ. 29 Kyɛ Gyu neɛ la onɔ naŋ e a lɛ a o poɔ. Yɔ-ŋmaabo e la sukyiri bone a Seɛ eŋɛ, ka a ba yi a nɔbinna ŋmaabo poɔ. Lɛ la ka o pugibu ba yi nensaala zie, kyɛ Naaŋmen zie la.

3

1 Boŋ tɔnɔ naŋ zuo la ka a Gyu neɛ taa, bee boŋ tɔnɔ la bebe yɔ-ŋmaabo poɔ? 2 Yaga lɛ, yɛlɛ zaa poɔ! A piiluu zaa, Naaŋmen da de la O yelbie eŋ a ba nuuri poɔ. 3 Kyɛ boŋ la na wa ka ba mine pãã da ba sage de? A ba yelbasagdeu na tõɔ̃ e ka Naaŋmen yelmeŋɛ ba e bon zaa bee? 4 A kon bɔŋ e lɛ zaa. Yɛ vɛŋ ka Naaŋmen taa yelmeŋɛ, kyɛ ka nensaala zaa waa ziri-ŋmaara. A seŋ na ba naŋ ŋmaa biŋ: “Ka a yi a Fo yelbie poɔ la ka ba na tõɔ̃ bɔŋ ka Fo yɛlɛ tori la, kyɛ a Fo sɛrɛɛ diu zaa poɔ, Fo maŋ tõɔ̃ la.” 5 Kyɛ ka te yelbatoruŋ sereŋ wuli Naaŋmen yeltoruŋ, boŋ la ka te na yeli? Ka Naaŋmen eroŋ ba tori ka O wuli O sutoloŋ ko te bee? (Nensaala yelbie la ka N yeli.) 6 A kon bɔŋ e lɛ zaa. Ka a naŋ wa e a lɛ, wolɔ ka Naaŋmen na di a donɛɛ zaa sɛrɛɛ? 7 Ka n ziri-ŋmaa wa vɛŋ ka Naaŋmen yelmeŋɛ leɛ do yaga a pãã wa ne la eŋno ko O, wolɔ la ka Naaŋmen na eŋ ma saŋnaa poɔ na yelbebe sobɔ? 8 Te nyɛ la yosaŋnaa a nobɔ mine zie, bonzuiŋ ba yeli ka te yeli la: “Yɛ vɛŋ ka te e efaare ka eveɛle wa” . A ba saŋ-baroo zaa seŋ la. 9 Boŋ pãã la? Te pãã seɛ ba la bee? A ba waa lɛ. Te daŋ yeli la yɛlɛ kyaare ne a Gyu deme ne a Grik deme zaa, ka ba be la yelbebe puliŋ. 10 A na ba naŋ ŋmaa biŋ: “Yeltori sobɔ zaa kyebe, bonyenaa zaa kyebe; 11 kaŋ zaa kyebe naŋ taa yɛŋ, kaŋ zaa kyebe naŋ boɔrɔ Naaŋmen. 12 Ba zaa yi la a sori, ba zaa laŋ waa la nenweere; kaŋ zaa kyebe naŋ erɛ eveɛle, bonyenaa zaa kyebe.” 13 “Ba kɔkɔe waa la a na yabogi naŋ yuo; ba zelɛ maŋ yeli la ne bɛlloo.” “Dompane loo be la ba nɔgbɛmɛ eŋɛ.” 14 “Ba nɔe paale ne la ŋmɛ-eŋ ane yeltuo.” 15 “Ba gbɛɛ pɔgrɔ la na tõɔ̃ kyiri zẽẽ; 16 saŋnaa ane woore yaga be la ba sobiri zaa poɔ, 17 ka ba ba bɔŋ a `maaroŋ sobiri.” 18 “Ba ba zoro Naaŋmen togtogi a ba nimie poɔ.” 19 Pampana ŋa, te bɔŋ la ka lɛnɛɛ zaa a nɔbinnaa naŋ yeli, o yeli la lɛ ko balaŋ naŋ be a nɔbinnaa puliŋ, ka nɔe zaa na tõɔ̃ pɔge kyɛ a donɛɛ zaa taa sɛrɛɛ diu Naaŋmen niŋe soɔ. 20 A lɛ poɔ, a kon yi a nɔbinna sobiri tuubu poɔ ka nensaala zaa na tõɔ̃ waa yeltori sobɔ a Naaŋmen niŋe soɔ, kyɛ a yi a nɔbinnaa poɔ la ka a yelbebe bɔmmo wa. 21 Kyɛ pampana ŋa, yeltoruŋ naŋ yi Naaŋmen zie, kyɛ ba yi a nɔbinnaa puoriŋ, sãã la. A nɔbinnaa ane a Ŋmen-noɔr deme di la a ama danseɛ. 22 A yeltoruŋ ŋa naŋ yi Naaŋmen zie, yi la a Yesu Kristo sagdeu zie kyɛ wa ko balaŋ zaa naŋ sage de. A ba taa tɛɛtɛɛ, 23 bonso, neɛ zaa faa maale la yelbebe kyɛ ba la ta Naaŋmen eŋno. 24 O nɔndeteroo zuiŋ la ka neɛ zaa waa yeltori sobɔ weɛlɛ, a yi a leɛ-yɔɔ-de faabo naŋ be Kristo Yesu zie. 25 Onɔ la ka Naaŋmen de tere ka O waa a yelbebe yɔɔre naŋ seŋ a yi O zẽẽ sagdeu poɔ. Naaŋmen e la lɛ ka O manne wuli Omeŋɛ yeltoruŋ, bonzuiŋ, a O kannyiri poɔ O da gaŋ la a yelbebe zaa ba naŋ da maale bare. 26 O da e la lɛ ka O manne wuli Omeŋɛ yeltoruŋ a pampana ŋa saŋ, ka O e la yeltori sobɔ kyɛ meŋ e ka neɛ zaa naŋ taa sagdeu Yesu zie na tõɔ̃ waa yeltori sobɔ. 27 Yeŋ pãã la a fuuru zie? O ba la kyebe. A yi nɔbinna buo sobɔ poɔ? A nɔbinnaa tuubu zie, bee? Togtogi, kyɛ a yi la a sagdeu nɔbinnaa zie. 28 A lɛ poɔ, te de la ka neɛ maŋ waa la yeltori sobɔ a yi o sagdeu poɔ, kyɛ ka a ba yi a nɔbinnaa tuubu. 29 O e la a Gyu deme Naaŋmen yoŋ bee? O meŋ ba e a Tendaa deme Naaŋmen, bee? Oo, O meŋ e la a Tendaa deme Naaŋmen. 30 Naaŋmen bonyenaa yoŋ naŋ faa bebe, Onɔ la na e ka a yɔ-ŋmaa deme waa yeltori deme a yi ba sagdeu zie, kyɛ e ka a yɔ-ba-ŋmaa deme meŋ waa yeltori deme a ba sagdeu zuiŋ. 31 A lɛ poɔ, te pãã vɛŋ la ka a te sagdeu e ka a nɔbinnaa ba e bon zaa bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. Kyɛ te maale la a nɔbinnaa ka o are.

4

1 Boŋ la ka te na tõɔ̃ yeli ka a te saa Abraham nyɛ la a yi o eŋganoŋ poɔ? 2 Ka Abraham waa la yeltori sobɔ a o tomɔ zuiŋ, o taa la yɛlɛ kaŋ o naŋ tõɔ̃ fuuro ne, kyɛ a ba e Naaŋmen niŋe soɔ. 3 Boŋ la ka a Ŋmaabo yeli? “Abraham da sage ne la Naaŋmen, ka Naaŋmen da de a ka a waa yeltoruŋ o zie.” 4 Ka neɛ wa toŋ tomɔ, ba ba maŋ de a o yɔɔre ka a e n ɔndeteroo, kyɛ sane la. 5 Kyɛ neɛ na naŋ ba toŋ kyɛ sage ne a Neɛ na naŋ e ka a balaŋ naŋ ba zoro Naaŋmen waa yeltori deme, Naaŋmen maŋ de la a neɛ na sagdeu ka a waa yeltoruŋ o zie. 6 David meŋ da yeli la lɛ a saŋ na o naŋ da yeli a maaloo a neɛ na Naaŋmen naŋ de yeltoruŋ eŋ o zie naŋ na nyɛ, ka a ba yi o tomɔ poɔ. 7 “Maaloo be la balaŋ Naaŋmen naŋ di a ba nɔkonde yɛlɛ suuri ko ba, ka ba yelbebe meŋ pɔge. 8 Maaloo be la a dɔɔ na zie a Daŋna naŋ kon bɔŋ de yelbieri dɔgle o.” 9 A yɔ-ŋmaaraa yoŋ la ka a maaloo ŋa kyaare, bee a kyaare la a yɔ-ba-ŋmaara deme meŋ? Te maŋ yeli ka Naaŋmen da de la Abraham sagdeu ka a waa yeltoruŋ o zie. 10 Boŋ pãã da e ka Naaŋmen da e ama ko o? A da waa la a saŋ na o naŋ da ŋmaa o yoɔre, bee a saŋ na o naŋ da ba ŋmaa sɛre? A da ba e o yoɔreŋmaabo saŋ, kyɛ a da e la a saŋ na o naŋ da ba ŋmaa sɛre. 11 O da nyɛ la a yɔ-ŋmaabo mannewuluu naŋ da e a yeltoruŋ `lego. O da nyɛ la a lɛ a o sagdeu zuiŋ, kyɛ o da ba ŋmaa o yoɔre sɛre. A da waa la lɛ ka o na tõɔ̃ waa saa ko balaŋ zaa naŋ sage de, ne lɛ zaa ba naŋ da ba ŋmaa ba yɔe, ka Naaŋmen na tõɔ̃ de yeltoruŋ eŋ ba zie meŋ. 12 Kyɛ ka o meŋ e saa ko balaŋ naŋ ŋmaa ba yɔe ka a ba e ka ba ŋmaa la ba yɔe yoŋ, kyɛ ba meŋ tuuro la a te saa Abraham sagdeu sobiri, a sagdeu o naŋ taa a saŋ na o naŋ da ba ŋmaa o yoɔre sɛre. 13 A da ba yi a nɔbinnaa puoriŋ ka Abraham ne o bibiiri da nyɛ a polloo ka o na waa la a donɛɛ zaa gbandire, kyɛ a da yi la a yeltoruŋ naŋ yi sagdeu zie. 14 Ka balaŋ naŋ kpeɛrɛ ne a nɔbinnaa wa e gbandirebe, a sagdeu waa la bonzagla, ka a polloo meŋ ba taa faŋa zaa, 15 bonzuiŋ, a nɔbinnaa maŋ wa ne la sutoloŋ. Kyɛ be a nɔbinnaa naŋ ba kyebe, barewonnuŋ meŋ ba kyebe. 16 A lɛ zuiŋ, a polloo yi la a sagdeu zie, ka a na tõɔ̃ seŋ ne a nɔndeteroo kyɛ are gbeŋgbeŋ a ko Abraham bibiiri zaa. A ba wa ko balaŋ naŋ taa a nɔbinnaa yoŋ, kyɛ a are ko balaŋ naŋ be a Abraham sagdeu poɔ meŋ, onɔ naŋ e a te zaa saa. 17 A na ba naŋ ŋmaa biŋ: “N iri fo la ka fo waa a tendaare yaga deme saa.” Abraham e la te saa a Naaŋmen niŋe soɔ, a Naaŋmen na o naŋ sage ne, a Naaŋmen na naŋ maŋ seŋ a kuuni kyɛ boɔle boma na naŋ ba e ka a waa a na boma naŋ bebe. 18 Ne lɛ zaa kyelloo naŋ da ba kyebe, Abraham da sage ne la kyelloo, ka o na tõɔ̃ waa a tendaare yaga deme saa, a seŋ lɛ ba naŋ da yeli ko o: “Lɛ la ka fo bibiiri na waa.” 19 Kyɛ o sagdeu da ba bale. O da teɛre la o eŋgan yɛlɛ, ka o waa na kũũ, a da kore ta yuomo kɔɔ, kyɛ ka Sara vorwoɔ meŋ da kpi. 20 Kyɛ o da ba bonnɔ kyaare ne a Naaŋmen polloo a basagdeu zuiŋ, kyɛ o da are la kpẽã a sagdeu poɔ kyɛ dere eŋno korɔ Naaŋmen, 21 bonzuiŋ o da faa sage la ka Naaŋmen taa la faŋ ka O tõɔ̃ e lɛ O naŋ polle. 22 A ŋaa la so ka “Naaŋmen da de yeltoruŋ eŋ o zie.” 23 Ba da ba ŋmaa a yelbie ama ko o yoŋ, ka “Naaŋmen da de la a yeltoruŋ eŋ o zie,” 24 kyɛ ba da ŋmaa la a yelbie ko te meŋ, tenee zie la ka Naaŋmen na de a yeltoruŋ eŋ— tenee naŋ sage de ne Onɔ naŋ da seŋ a te Daŋna Yesu a yi a kũũ poɔ. 25 Ba da iri de O la ko kũũ a te gbɛr-ŋmeɛbo zuiŋ, kyɛ ka Naaŋmen da leɛ seŋ O ka te tõɔ̃ waa yeltori deme.

5

1 A lɛ poɔ, te naŋ faa nyɛ ka te waa yeltori deme a yi a te sagdeu zie, te taa la `maaroŋ ne Naaŋmen a yi a te Daŋna Yesu Kristo zie. 2 A O zuiŋ ne te sagdeu poɔ la ka te taa sori ka te kpɛ a nɔndeteroo na poɔ te naŋ are. Te meŋ fuuro la a Naaŋmen eŋno kyelloo poɔ. 3 A ba e lɛ yoŋ, kyɛ te meŋ fuuro la a te yelfere zaa poɔ, bonzuiŋ, te bɔŋ la ka yelferaa maŋ waara ne la kannyiri. 4 Kannyiri la waara ne gbɛɛwulu velaa, kyɛ ka gbɛɛwulu velaa meŋ waara ne kyelloo. 5 Kyɛ kyelloo ba taa vi, bonso, Naaŋmen kyiri la O nɔmmo eŋ te sukyie poɔ, a yi a Sekyerete O naŋ ko te zie. 6 A saŋ na tenee naŋ da ba taa faŋ zaa, a saŋ na naŋ seŋ, Kristo da kpi la ko balaŋ naŋ ba zoro Naaŋmen. 7 A na waa la kpẽã ka neɛ kpi a yeltori sobɔ eŋɛ, kyɛ kaapɔg, a nenvelaa zuiŋ, kaŋ na tõɔ̃ sage la a kpi. 8 Kyɛ Naaŋmen manne wuli la O nɔmmo O naŋ taa ko te, a ŋaa poɔ: Te naŋ da kyãã waa yelbebe deme, Kristo da kpi la a te zuiŋ. 9 A gaŋ a zaa, te naŋ pãã nyɛ ka te waa yeltori deme a yi O zẽẽ zie, te na nyɛ la faabo a yi sutoloŋ poɔ O eŋɛ. 10 Ka a saŋ na te naŋ da e Naaŋmen dɔndɔnne, te da leɛ nyɔge la taa ne O ka a yi a O Bidɔɔ kũũ zuiŋ, a gaŋ a zaa, ka te naŋ faa leɛ nyɔge taa ne O, te na nyɛ la faabo a O vooroŋ zuiŋ. 11 A ba e na ama yoŋ la lɛ, kyɛ te meŋ fuuro la Naaŋmen eŋɛ ka a yi te Daŋna Yesu Kristo zie. Onɔ zuiŋ la ka te leɛ nyɔge taa pampana ŋa. 12 A lɛ poɔ, a na yelbieri naŋ da kpɛ a donɛɛ poɔ a yi nembonyenaa zie ka kũũ meŋ yi a yelbieri poɔ, lɛ meŋ la ka kũũ pãã wa neɛ zaa zie, bonso, ba zaa maale la yelbieri. 13 A nɔbinnaa naŋ da ba biŋ sɛre, yelbieri da be la a donɛɛ poɔ, kyɛ ba da kon eŋ yelbieri neɛ zaa zie ka nɔbinnaa zaa da ba kyebe. 14 Ne a lɛ zaa, kũũ da di la naaloŋ Adam saŋ te ta Moses saŋ kyɛ meŋ da di naaloŋ gba a ko balaŋ naŋ ba maale yelbieri a na Adam naŋ maale, onɔ naŋ taa waaloŋ a na a Onɔ naŋ da naa wa. 15 Kyɛ a ba e ka lɛ a gbɛrŋmeɛbo naŋ waa la, ka a kyɔgtaa meŋ na waa. Bonso, ka ana yi nembonyenaa gbɛr-ŋmeɛbo zie ka kũũ wa nobɔ yaga zie, a pãã na gaŋ a zaa ka Naaŋmen nɔndeteroo ne a nɔndetero kyɔgtaa naŋ yi a dɔɔ yenaa zie, na zuo la nobɔ yaga zie. A dɔɔ ŋa la Yesu Kristo. 16 A lɛ la, a kyɔgtaa ba waa na bon naŋ wa a yi a kaŋ na naŋ maale yelbieri zie. Bonso a sɛrɛɛ diu naŋ da tu a yelbieri bonyenaa, da wa ne la saŋnaa, kyɛ a kyɔgtaa weɛlɛ naŋ da tu gbɛr-ŋmeɛbo yaga, da wa ne la yeltoruŋ. 17 Bonso, ka ana wa e nembonyenaa gbɛrŋmeɛbo zuiŋ la ka kũũ di naaloŋ a yi a bonyenaa na, a gaŋ a zaa, ka balaŋ naŋ nyɛ Naaŋmen nɔndeteroo naŋ zuo ane a yeltoruŋ kyɔgtaa, na di la naaloŋ a nyɔvore poɔ a yi a nembonyenaa puoriŋ. Onɔ la Yesu Kristo. 18 A lɛ zuiŋ, a na a yi gbɛrŋmeɛbo bonyenaa zie ka a sɛrɛɛ diu wa ne saŋnaa ko nensaala zaa, a lɛ meŋ la ka a yi a yeltoruŋ eroŋ bonyenaa zie ka yeltoruŋ wa ne nyɔvore ko nensaala zaa. 19 Bonso, ka a naŋ wa yi nembonyenaa yoŋ barewonnuŋ zie ka nen-yaga da waa yelbebe deme, a meŋ na waa la ka a yi nembonyenaa nɔdeu zie ka nenyaga na tõɔ̃ waa yeltori deme. 20 A nɔbinnaa da wa la ka a gbɛr-ŋmeɛbo na tõɔ̃ zuo. Kyɛ be yelbieri naŋ da wa yaga, nɔndeteroo da wa la gaŋ lɛ, 21 ka a na a yelbieri naŋ di naaloŋ a kũũ poɔ, lɛ la ka nɔndeteroo meŋ na tõɔ̃ di naaloŋ ne yeltoruŋ, ka a na tõɔ̃ wa ne nyɔvore naŋ kon bɔŋ baare naŋ yi Yesu Kristo te Daŋna zie.

6

1 Boŋ la ka te pãã na yeli? Te na kyãã maale la yelbebe ka nɔndeteroo pãã tõɔ̃ wa yaga bee? 2 A kon bɔŋ e lɛ zaa. Wolɔ ka tenee naŋ da kpi ko yelbebe na leɛ tõɔ̃ kpɛ o poɔ? 3 Yɛ ba bɔŋ, ka te kaŋ zaa naŋ da de kõɔ̃ suobu Kristo Yesu eŋɛ, da de la kõɔ̃ suobu a O kũũ poɔ bee? 4 A lɛ poɔ, a yi a kõɔ̃ suobu zie la ka ba pãã da ũũ te laŋ ne O a kũũ poɔ, ka, a na a Saa naŋ da iri Kristo a yi a kũũ poɔ a O eŋno zuiŋ, te meŋ tõɔ̃ kyene ne la nyɔvore paala. 5 Ka tenee da laŋ taa a waa bonyena ne O a O kũũ poɔ, te meŋ na laŋ la taa a waa bonyena ne O a O kũũ leɛ-iruŋ poɔ. 6 Bonso, te bɔŋ la ka ba da kpa la temenne neŋkora a dagara zu laŋ ne O, ka a yelbieri eŋgan kon leɛ taa faŋ zaa, ka te ta kyãã waa gbaŋgbaare ko yelbieri. 7 Bonzuiŋ, a neɛ na naŋ kpi kon bɔŋ leɛ kpɛ yelbebe poɔ. 8 Te naŋ faa kpi ne Kristo, te sage de la ka te meŋ na voorɔ la ne O. 9 Bonso, te bɔŋ la ka Kristo naŋ yi a kũũ poɔ, kon tõɔ̃ leɛ kpi. Kũũ ba leɛ taa faŋa O zie. 10 A kũũ na O naŋ da kpi, O kpi la ko yelbieri dayenaa yoŋ, kyɛ a vooroŋ O naŋ voorɔ, O voorɔ la korɔ Naaŋmen. 11 A lɛ meŋ, yɛ de yɛmenne ka yɛ sereŋ kpi ko yelbieri, kyɛ voorɔ korɔ Naaŋmen a yi Kristo Yesu te Daŋna zie. 12 A lɛ zuiŋ, yɛ ta vɛŋ ka yelbieri di naaloŋ a yɛ eŋgama naŋ na kpi poɔ, ka yɛ tuuro o efaare boɔbo. 13 Yɛ meŋ ta de yɛ eŋgama ziiri mine ka a waa yelbatori tonton boma a erɛ ne yelbebe. Kyɛ yɛ de yɛmenne ko Naaŋmen, a na balaŋ O naŋ iri kuuni poɔ a leɛ eŋ nyɔvore poɔ, kyɛ de yɛ eŋgama ziiri zaa ka a waa yeltori tonton boma ko Naaŋmen. 14 Bonso, yelbieri kon taa faŋa zaa yɛ zie, bonzuiŋ, yɛ ba be a nɔbinnaa puliŋ. Kyɛ yɛ be la nɔndeteroo puliŋ. 15 Boŋ pãã la? Te na maale la yelbieri, te naŋ ba be a nɔbinnaa puliŋ kyɛ be a nɔndeteroo puliŋ bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. 16 Yɛ ba bɔŋ ka yɛnee wa de yɛmenne ko neɛ kaŋ a eŋnɛ o na gbaŋgbaare, yɛ waa la gbaŋgbaare a neɛ na sobɔ yɛ naŋ eŋnɛ zie—ka yɛ e gbaŋgbaare ko a yelbieri naŋ maŋ wa ne kũũ, bee eŋno naŋ wa ne yeltoruŋ? 17 Kyɛ Naaŋmen taa la bareka ne lɛ yɛ naŋ da maŋ waa yelbieri gbaŋgbaare, kyɛ yɛ da eŋnɛ la ne yɛ sukyie zaa a wuluu, a seŋ lɛ ba naŋ da kanne a ko yɛ. 18 Naaŋmen naŋ faa bare yɛ ka yɛ yi a yelbieri gbaŋgbaaloŋ poɔ, yɛ waa la gbaŋgbaare ko a yeltoruŋ. 19 N yele la ana nensaaloŋ poɔ, bonzuiŋ yɛ ba taa faŋ zaa a yɛ eŋganoŋ poɔ. A seŋ na lɛ yɛ naŋ da maŋ de yɛ eŋgama ziiri mine ka a waa gbaŋgbaare ko a yeldɛgɛ ne barewonnuŋ naŋ waara ne barewonnuŋ yaga, yɛ meŋ de a yɛ eŋgama ziiri zaa pampana ŋa ka a waa gbaŋgbaare ko a yeltoruŋ naŋ maŋ waara ne kyereteluŋ. 20 A saŋ na yɛ naŋ da waa yelbebe gbaŋgbaare, yɛ da ba be a yeltoruŋ faŋa puliŋ. 21 Boŋ tɔnɔ la ka yɛ pãã da nyɛ a eroŋ ama poɔ, naŋ eŋ yɛ vi poɔ pampana ŋa? A yɛlɛ ama zaa baaro zie la kũũ! 22 Kyɛ pampana, Naaŋmen naŋ faa bare yɛ ka yɛ yi a yelbieri gbaŋgbaaloŋ poɔ, kyɛ ka yɛ e O gbaŋgbaare, yɛ taa la yɛ tɔnɔ naŋ waara ne kyereteluŋ, kyɛ a baaro zie la nyɔvore naŋ kon bɔŋ baare. 23 Bonso, a yelbebe sanyɔɔ la kũũ kyɛ Naaŋmen kyɔgtaa la nyɔvore naŋ kon bɔŋ baare a yi te Daŋna Yesu Kristo zie.

7

1 N yɔɔmine—N yele la korɔ yɛ balaŋ naŋ bɔŋ a nɔbinnaa— yɛ ba bɔŋ ka a nɔbinnaa taa la faŋ nensaala zu a saŋ na o naŋ kyãã voorɔ bee? 2 A seŋ na lɛ, a nɔbinnaa poɔ, ka pɔgɔ naŋ kuli serɛ, a fere la ka o be o serɛ yoŋ zie, a o serɛ nyɔvore zaa poɔ. Kyɛ ka o serɛ wa kpi, o ba la be a kultaa nɔbinnaa puliŋ. 3 Lɛ pãã, ka onɔ pãã wa leɛ kuli dɔɔ yuo, kyɛ ka o serɛ kyãã voorɔ, ba na boɔle o la pẽɛ̃pẽɛ̃ pɔgɔ. Kyɛ ka o serɛ wa kpi, ba na iri o la bare a kultaa nɔbinnaa na poɔ, ka o ba e pẽɛ̃pẽɛ̃ pɔgɔ, ne lɛ zaa o naŋ kuli dɔɔ yuo. 4 A lɛ poɔ, n yɔɔmine, Naaŋmen e la ka yɛ meŋ kpi a nɔbinnaa zie a Kristo eŋgan poɔ, ka yɛ na tõɔ̃ kuli nen-yuo, Onɔ Naaŋmen naŋ iri yi ne kuuni poɔ, ka te na tõɔ̃ wɔŋ wɔmɔ ko Naaŋmen. 5 Tenee naŋ da be a eŋganoŋ poɔ, a yelbebe feroo naŋ yi a nɔbinnaa poɔ da toŋ la o tomɔ a te eŋgama ziiri zaa poɔ, ka o wɔŋ wɔmɔ ko kũũ. 6 Kyɛ pampana, te naŋ kpi ko a bon na naŋ da nyɔge te biŋ, te yi la a nɔbinnaa faŋa puliŋ, ka te na tõɔ̃ toŋ tomɔ a Seɛ sobipaala poɔ, a ba leɛ be a ŋmaabo sobikora poɔ. 7 Boŋ la ka te pãã na yeli? A nɔbinnaa e la yelbieri bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. Yelmeŋɛ, N da kon bɔŋ bon na la yelbieri ka a ba yi a nɔbinnaa zie. Bonso, N da kon bɔŋ bon na naŋ e a n taaba boma miinuu ka a nɔbinnaa da ba yeli, “Ta maŋ miine ne fo tɔ boma.” 8 Kyɛ yelbieri da nyɛ la vuo naŋ yi a nɔteroo zie, a na toŋ tomɔ kaŋ n zie ka N maŋ taa boɔbo faare mine zaa. Ka nɔbinnaa naane, yelbieri kpi la. 9 Saŋ kaŋ, N da voorɔ la ka a ba be nɔbinnaa poɔ. Kyɛ a nɔteroo naŋ da wa, a yelbieri iri la voorɔ, kyɛ ka N kpi. 10 N nyɛ la ka a nɔteroo na naŋ da naa taa vooroŋ, da taa la kũũ wa ne. 11 Bonso, yelbieri naŋ da nyɛ vuo naŋ yi a nɔteroo zie da bɛlle ma la, kyɛ de a nɔteroo na ko ne ma. 12 Lɛ pãã, a nɔbinnaa waa la yelkyerete, ka a nɔteroo meŋ waa yelkyerete, yeltoruŋ, ane yelsoŋ. 13 A lɛ pãã, a bon na naŋ da waa yelsoŋ, da leɛ waa la kũũ n zie bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. Kyɛ ka te na tõɔ̃ bɔŋ ka yelbieri e la yelbieri, a da waara ne la kũũ n zie, a yi a yelsoŋ zie. A lɛ poɔ, a yi a nɔteroo poɔ la ka a yelbieri na tõɔ̃ sereŋ waa yelbieri naŋ zuo. 14 Te bɔŋ la ka a nɔbinnaa e la seɛloŋ yɛlɛ, kyɛ maa zie, N e la eŋganoŋ sobɔ, ba naŋ da koɔre ka N waa yelbieri gbaŋgbaa. 15 N ba bɔŋ a tɛgɛ ne lɛ N naŋ erɛ. Bon na N naŋ boɔrɔ ka N e, N ba maŋ e. Kyɛ bon na N naŋ ba nɔnɔ, onɔ la ka N maŋ e. 16 A lɛ pãã, ka Maa e lɛ N naŋ ba boɔrɔ ka N e, N sage ka a nɔbinnaa e la yelsoŋ. 17 A naŋ waa a ŋaa, a ba la waa ka Maa meŋɛ la maŋ e, kyɛ a yelbieri naŋ kpeɛrɛ n eŋɛ la. 18 N bɔŋ ka yelsoŋ zaa ba kpeɛrɛ n eŋɛ bee a n eŋganoŋ poɔ. Bonso, a yelsoŋ boɔbo maŋ be la n zie, kyɛ lɛ N naŋ na e a yelsoŋ eroŋ, ba be n zie. 19 Bonso, a yelsoŋ N naŋ maŋ boɔrɔ, N ba maŋ e, kyɛ a yelfaa na N naŋ ba boɔrɔ, onɔ la ka N maŋ e. 20 Pampana ŋa, ka Maa e bon na N naŋ ba boɔrɔ ka N e, a ba la e ka Maa la erɛ, kyɛ a yelbieri naŋ kpeɛrɛ n eŋɛ la erɛ. 21 N pãã nyɛ la nɔbinna kaŋ naŋ maŋ bebe: Ka Maa wa boɔrɔ ka N erɛ yelsoŋ eroŋ, yelfaare maŋ be la n zie. 22 Bonso, a n poɔ, N sage ne la noɔ Naaŋmen nɔbinnaa eŋɛ. 23 Kyɛ N nyɛ la nɔbinna yuo kaŋ naŋ maŋ be a n eŋgan ziiri mine zie, naŋ maŋ zɔɔrɔ ne a n yɛŋ nɔbinnaa a maale ma ka N waa nempigraa a yelbebe nɔbinnaa naŋ tonɔ a n eŋgan zie zaa poɔ. 24 Nyɛ N naŋ zage waa! Aŋ la na faa ma a yi a kũũ eŋgan ŋa poɔ? 25 N puori la Naaŋmen bareka, a yi Yesu Kristo te Daŋna zie! A lɛ poɔ, maa zie, N tonɔ la korɔ a Naaŋmen nɔbinnaa a n teɛroŋ poɔ, kyɛ a n eŋganoŋ poɔ, N tonɔ la korɔ a yelbieri nɔbinnaa.

8

1 A lɛ poɔ, pampana, saŋnaa zaa kyebe balaŋ naŋ be Kristo Yesu zie, balaŋ naŋ ba kyene a eŋganoŋ boɔbo poɔ kyɛ tuuro a Seɛ. 2 Bonso, a nyɔvore Seɛ nɔbinnaa naŋ be Kristo Yesu zie, bare ma la weɛlɛ a yelbieri ane kũũ nɔbinnaa poɔ. 3 Bonso, a bon na a nɔbinnaa naŋ kon tõɔ̃ toŋ, a yi a eŋganoŋ naŋ ba taa faŋ zie la, ka Naaŋmen da toŋ, a O naŋ da toŋ Omeŋɛ Bidɔɔ a yelbieri sobɔ waaloŋ poɔ, a yelbebe zuiŋ, a lɛ pãã saŋ yelbebe a eŋganoŋ poɔ bare. 4 Naaŋmen e la lɛ ka a yeltoruŋ naŋ yi a nɔbinnaa poɔ na tõɔ̃ nyɛ o baaro zie a te poɔ, tenee naŋ ba kyene a eŋganoŋ boɔbo poɔ, kyɛ kyene a Seɛ boɔbo poɔ. 5 Balaŋ naŋ tuuro a eŋganoŋ boɔbo maŋ teɛrɛ la a boma naŋ yi a eŋgan zie, kyɛ balaŋ naŋ tuuro a Seɛ boɔbo maŋ teɛrɛ la a boma naŋ yi a Seɛ zie. 6 Eŋganoŋ boɔbo teɛroŋ la kũũ, kyɛ a Seɛ yɛlɛ teɛroŋ la nyɔvore ane `maaroŋ. 7 A lɛ zuiŋ, a eŋganoŋ boɔbo teɛroŋ waa la dɔŋ Naaŋmen zie. O ba sigri omeŋɛ a Naaŋmen nɔbinnaa zie; o meŋ sereŋ kon tõɔ̃ e lɛ. 8 A lɛ poɔ, balaŋ naŋ maŋ tuuro a eŋganoŋ boɔbo, kon tõɔ̃ e ka Naaŋmen poɔ pɛle. 9 Kyɛ ka Naaŋmen Seɛ wa kpeɛrɛ yɛ zie, yɛ ba tuuro a eŋganoŋ boɔbo poɔ, kyɛ a Seɛ boɔbo la. Ka neɛ zaa meŋ ba taa Kristo Seɛ, o ba e Kristo soobo. 10 Kyɛ ka Kristo wa be yɛ zie, a eŋgan kpi la a yelbebe zuiŋ, kyɛ a Seɛ e la vooroŋ a yeltoruŋ zuiŋ. 11 Kyɛ ka a Neɛ na naŋ da seŋ Yesu kuuni poɔ Seɛ wa kpeɛrɛ yɛ poɔ, Onɔ naŋ da seŋ Kristo a yi a kuuni poɔ, meŋ na ko la yɛ eŋgama naŋ kpiire vooroŋ, ka a yi O Seɛ naŋ kpeɛrɛ yɛ zie. 12 A lɛ poɔ, yɔɔmine, te waa la sandirebe, kyɛ a ba e a eŋganoŋ zie ka te na tuuro a erɛ a eŋganoŋ boɔbo. 13 Ka yɛnee wa tuuro a eŋganoŋ boɔbo, yɛ na kpi la. Kyɛ ka yɛnee wa ko a eŋgan eroŋ a yi a Seɛ zie, yɛ na voorɔ la. 14 Balaŋ zaa Naaŋmen Seɛ naŋ tage wa ne, bana la a Naaŋmen bidɔbɔ. 15 Bonso, yɛ ba de Seɛ naŋ leɛ maale yɛ gbaŋgbaare ka yɛ zoro dambẽɛ̃, kyɛ yɛ de la Seɛ naŋ eŋ yɛ bidɔɔloŋ poɔ. Lɛ la ka te kono, “Abba, n Saa.” 16 A Seɛ meŋɛ di la danseɛ ne temenne seere ka te e la Naaŋmen biiri. 17 Ka tenee pãã e Naaŋmen biiri, te meŋ e la gbandirebe Naaŋmen gbandiruu poɔ, a gbandiruu na a Kristo ne tenee naŋ laŋ, ka tenee sereŋ wa laŋ ne O a woore O naŋ nyɛ kyɛ leɛ laŋ ne O a O eŋno. 18 N de la ka a te pampana woore ba seŋ ka te tõɔ̃ de a manne ne a eŋno naŋ na sãã te zie. 19 Bon-iraa maŋ kyɔgre gu la ne nimizẽɛ̃ zaa a Naaŋmen bidɔbɔ sããbo. 20 Bonso, a boniraa maŋ be la a boma naŋ ba taa tɔnɔ puliŋ, ka a ba e omeŋɛ boɔbo, kyɛ a e la a Neɛ na naŋ da biŋ o a be boɔbo. Kyɛ O da taa la kyelloo o teɛroŋ poɔ. 21 Bonzuiŋ, a bon-iraa meŋɛ meŋ na nyɛ la faabo a yi a saŋnaa gbaŋgbaaloŋ, a leɛ kpɛ a Naaŋmen biiri weɛloŋ naŋ taa eŋno poɔ. 22 Te bɔŋ la ka bon-iraa zaa hoonɔ la, a na pɔgɔ poɔ naŋ ɔɔrɔ a o dɔgebo saŋ, a te ta pampana ŋa. 23 A ba e lɛ yoŋ, kyɛ tenee naŋ taa a Seɛ danwẽɛ̃ wɔmɔ, meŋ hoonɔ la a temenne poɔ a kyɛllɛ a saŋ na te naŋ na kpɛ O bidɔɔloŋ poɔ a nyɛ a te eŋgan leɛ-yɔɔ-deu. 24 Te nyɛ la faabo a kyelloo ŋa poɔ. Kyɛ a kyelloo na naŋ bebe a bon na te naŋ tõɔ̃ nyɛ zuiŋ, ba e kyello togtogi. Aŋ la taa kyelloo o teɛroŋ poɔ ne a boma na o naŋ faa nyɛ? 25 Kyɛ ka tenee taa kyelloo ne a bon na te naŋ ba nyɛ sɛre, te na kyɛllɛ o la ne kannyiri. 26 A lɛ meŋ poɔ, a Seɛ soŋnɔ te la a te baaloŋ poɔ. Te ba bɔŋ lɛ a naŋ seŋ ka te puoro. Kyɛ a Seɛ meŋɛ puoro korɔ te la ane hoono te naŋ kon tõɔ̃ manne. 27 Kyɛ Onɔ naŋ peɛrɛ te sukyie bɔŋ la a Seɛ teɛroŋ, bonzuiŋ, a Seɛ sɔrɔ korɔ la a nensonne a seŋ lɛ Naaŋmen naŋ boɔrɔ. 28 Te bɔŋ la ka boma zaa maŋ laŋ toŋ la ka a waa velaa ko balaŋ naŋ nɔnɔ Naaŋmen, a ko balaŋ Naaŋmen naŋ boɔle, a yi O boɔbo zuiŋ. 29 Bonso, balaŋ Naaŋmen naŋ da bɔŋ, O meŋ daŋ iri ba la biŋ ka ba leɛ na O Bidɔɔ waaloŋ, ka O na tõɔ̃ waa a bidɔgra danwẽɛ̃ sobɔ yɔɔmine yaga poɔ. 30 Balaŋ O naŋ daŋ iri biŋ, O da la boɔle ba la; balaŋ meŋ O naŋ da boɔle, O da de ba la ka ba waa yeltori deme; balaŋ meŋ naŋ da waa yeltori deme, O da eŋ ba la O eŋno poɔ. 31 Boŋ la ka te pãã na yeli a ama poɔ? Ka Naaŋmen are ko te, aŋ pãã la na are kyaare te? 32 Onɔ sobɔ naŋ da ba sage de Omeŋɛ Bidɔɔ taa, kyɛ de O tere te zaa zuiŋ, wolɔ ka O kon tõɔ̃ meŋ ko te boma zaa laŋ ne O weɛlɛ? 33 Aŋ la na nyare balaŋ Naaŋmen naŋ iri zu? Naaŋmen la de ba ka ba waa yeltori deme. 34 Aŋ la onɔ sobɔ naŋ na saŋna te? Kristo, naŋ da kpi kyɛ Naaŋmen da seŋ kũũ poɔ, zeŋ la a Naaŋmen nudoroŋ eŋɛ a meŋ sɔrɔ korɔ te. 35 Aŋ la na ogi te yi a Kristo nɔmmo poɔ? Dɔŋ, bee yelferaa, bee dɔgroŋ, bee kɔŋ, bee eŋkpolo, bee dambẽɛ̃, bee zɔɔre soɔ la? 36 A seŋ lɛ ba naŋ ŋmaa biŋ: “A Fo zuiŋ, te kyaara la kũũ bebiri zaa; ba maŋ de te la a na peere ba naŋ kyɔgre gu ka ba ko.” 37 Kyɛ a ama zaa poɔ, te sereŋ zɔɔ di la boma zaa naŋ kyaare te, a Onɔ naŋ nɔŋ te zuiŋ. 38 N bɔŋ la velaa ka kũũ bee nyɔvore, malkere bee zikaareba, faŋ zaa, pampana boma bee boma naŋ na wa, 39 bee boma naŋ do bee boma naŋ sigi, bee bon-iraa kaŋ zaa, kon tõɔ̃ ogi te yi a Naaŋmen nɔmmo poɔ naŋ be Kristo Yesu te Daŋna zie.

9

1 N yele la yelmeŋɛ a Kristo poɔ—N ba ŋmaara zirii, n poteɛroŋ meŋ di la danseɛ a Sekyerete poɔ— 2 ka N taa posaŋnaa yaga ane teɛroŋ saŋnaa naŋ kon baare n sukyiri poɔ. 3 Bonso, N teɛre ka Naaŋmen da naa ŋmɛ eŋ ma la ka N yi a Kristo puoriŋ a n yɔɔmine zuiŋ, a balaŋ naŋ e a mmeŋɛ nobɔ, 4 a Israel deme. Bana la so a bidɔɔloŋ kpeɛbo, ne a eŋno, ane a nɔlaŋne. Bana la so a Naaŋmen nɔbinnaa, ne O tomɔ, ane O polloo zaa. 5 A saakommine da yi la ba poɔ. A ba nensaaloŋ zie la ka Kristo da yi, Onɔ naŋ gaŋ boma zaa kyɛ nyɛ Naaŋmen pugibu tegteglɛ. Amen. 6 A ba e ka a Naaŋmen yelbiri ba toŋ tomɔ zaa, bonso, a ba e na balaŋ zaa naŋ yi a Israel la sereŋ e a Israel deme. 7 A meŋ ba e ka ba naŋ yi Abraham puoriŋ zuiŋ la ka ba zaa na e o biiri. A la leɛ, “A yi la Isaak puoriŋ ka ba na de ka ba waa la fo biiri.” 8 A wuli ka a ba e a biiri ba naŋ dɔge la e a Naaŋmen biiri, kyɛ a bibiiri naŋ yi a polloo zie la, balaŋ ba naŋ de ka ba e Abraham bibiiri. 9 Bonso, a ŋaa la a polloo yelbiri: “A saŋ ŋa tɔ, N na leɛ wa la, ka Sara na taa bidɔɔ.” 10 A ba e lɛ yoŋ, kyɛ Rɛbɛka meŋ da taa la poɔ a yi a dɔɔ yenaa yoŋ zie, onɔ la te saa Isaak. 11 O naŋ da ba dɔge a yeere sɛre, ka ba meŋ da ba toŋ tonvelaa bee tonfaa kaŋ zaa sɛre—ka Naaŋmen boɔbo na tõɔ̃ are seŋ lɛ O naŋ iri: ka a ba yi a tomɔ zie kyɛ a yi a Neɛ naŋ boɔlɔ zie— 12 O da yeli la ko Rɛbɛka, “A kpoŋ na toŋ la ko a bile.” 13 A seŋ na ba naŋ ŋmaa biŋ: “N nɔŋ la Gyakob, kyɛ N kyiiri la Esau.” 14 Boŋ la ka te pãã na yeli? Yelbatoruŋ be la Naaŋmen zie bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. 15 Bonso, O yeli la ko Moses, “N na taa la nyonono ko neɛ na N naŋ iri, kyɛ taa nimibaaloŋ ko neɛ na N naŋ boɔrɔ.” 16 A lɛ pãã, a ba e ka a yi la a neɛ naŋ boɔrɔ bee a neɛ naŋ zoro zie, kyɛ Naaŋmen naŋ taa nyonono zie la. 17 Bonso, a Ŋmaabo yeli la ko Faaro: “N duori fo la a yɛlɛ ŋa zuiŋ, ka N na tõɔ̃ wuli N faŋa fo eŋɛ, ka ba na kanne N yuori a tendaare zaa poɔ.” 18 A lɛ poɔ, Naaŋmen taa la nyonono ko neɛ na O naŋ iri kyɛ de zukpeɛne ko balaŋ O naŋ boɔrɔ ka ba taa zukpeɛne. 19 Fo pãã na yeli ko ma la: “Kyɛ boŋ la so ka Naaŋmen kyãã nyare te zu? Aŋ la ba sagra ne a O boɔbo?” 20 Kyɛ aŋ la fo meŋ nensaala naŋ na tõɔ̃ leɛ yeli yɛlɛ ko Naaŋmen? Bon ba naŋ maale na tõɔ̃ soore a neɛ naŋ maale o, “Wolɔ la ka fo maale ma a ŋaa?” 21 A yomeɛrɛ ba taa sori ka o de yag-gbulaa, a de a mine mɛ ne bonsoŋ kyɛ de a mine mɛ ne bonweere bee? 22 Boŋ na wa ka Naaŋmen, Onɔ naŋ iri ka O wuli O sutoloŋ kyɛ boɔrɔ ka neɛ zaa bɔŋ O faŋa, taa kannyiri kpoŋ ne nobɔ na naŋ nyɛ O sutoloŋ, balaŋ O naŋ da iri ka O saŋ bare? 23 Boŋ na wa ka O pãã da e a ŋaa ka O wuli O eŋno yelveɛle ko a nobɔ naŋ nyɛ O nyonono, balaŋ O naŋ daŋ iri ka ba kpɛ O eŋno poɔ— 24 meŋ gba, tenne O naŋ da boɔle, naŋ ba yi a Gyu deme zie yoŋ kyɛ meŋ yi a Tendaa deme zie? 25 A na O naŋ yeli a Hosea gan poɔ: “N na boɔle ba la ‘N nobɔ,’ balaŋ naŋ ba e N nobɔ; kyɛ N na boɔle o la ‘a neɛ na N naŋ nɔŋ,’ onɔ naŋ da ba e a neɛ na N naŋ nɔŋ,” 26 kyɛ, “A na e la lɛ a be ba naŋ da yeli ko ba, ‘Yɛ ba e N nobɔ,’ ba na boɔle ba la ‘a Naaŋmen voora bidɔbɔ.’ ” 27 Isaiya kono la a Israel deme eŋɛ: “Kyɛ ne lɛ zaa a Israel deme naŋ waa a na mannoɔre biire, a kyɛlle yoŋ la na nyɛ faabo. 28 Bonso, O na baare la a yɛlɛ wiẽũ lɛ a yeltoruŋ poɔ, bonzuiŋ, a Daŋna na maale la a yɛlɛ wiẽũ lɛ a teŋɛ zu.” 29 A e la na Isaiya naŋ da yeli: “Ka a Tenvela Sogyare Daŋna da ba bare a tenee dɔgloŋ, te da naa waa la na Sodom, kyɛ la waa na Gomora.” 30 Boŋ la ka te pãã na yeli? A Tendaa deme naŋ da ba tuuro yeltoruŋ pãã da nyɛ la yeltoruŋ, a yeltoruŋ naŋ e sagdeu yeltoruŋ, 31 kyɛ ka Israel deme naŋ da tuuro a nɔbinnaa yeltoruŋ, da ba nyɛ a yeltoruŋ. 32 Boŋ la vɛŋ? A da waa la lɛ bonzuiŋ ba da ba tuuro o ne sagdeu, kyɛ da tuuro o ne nɔbinnaa tomɔ. Ba da ŋmeɛrɛ la gbɛɛ a kuuri na nobɔ naŋ maŋ ŋmeɛrɛ gbɛɛ o zu lere. 33 A na ba naŋ ŋmaa biŋ: “Nyɛ, a Zion poɔ la ka N biŋ a kuuri na naŋ maŋ vɛŋ ka nobɔ ŋmeɛrɛ gbɛɛ ane piiri na naŋ maŋ vɛŋ ka ba lere, kyɛ neɛ na naŋ sage ne o kon di vi zaa.”

10

1 Yɔɔmine, n sukyiri boɔbo ne a puoruu N naŋ maŋ puoro Naaŋmen korɔ a Israel deme la, ka ba tõɔ̃ nyɛ faabo. 2 Bonso, N na tõɔ̃ di la ba danseɛ ka ba miine la Naaŋmen eŋɛ, kyɛ a ba miinuŋ ba be bɔmmo poɔ. 3 Ba naŋ faa ba bɔŋ a yeltoruŋ naŋ yi Naaŋmen zie kyɛ iri ka ba maala bamenne yeltoruŋ, ba ba sigre bamenne Naaŋmen yeltoruŋ poɔ. 4 Kristo la a nɔbinnaa baaro, ka yeltoruŋ pãã na be nobɔ zaa naŋ sage zie. 5 Moses ŋmaabo manne la a yeltoruŋ yɛlɛ naŋ yi a nɔbinnaa poɔ a yeli, “A neɛ na naŋ erɛ ama na voorɔ la a eŋɛ.” 6 Kyɛ a yeltoruŋ naŋ yi a sagdeu zie la yeli: “Ta yeli a fo sukyiri poɔ, ‘Aŋ la na do tenvelaa?’ ” (a wuli ka ba na taa la Kristo sigi wa ne) 7 “bee, ‘Aŋ la na sigi a bog-zuluŋ poɔ?’ ” (a wuli ka ba na taa la Kristo do wa ne a yi kuuni poɔ). 8 Kyɛ boŋ la ka o yeli? “A yelbiri peɛle fo la; o be la fo noɔre poɔ, ane fo sukyiri poɔ,” (a wuli ka a sagdeu yelbiri na te naŋ kanna la) 9 ka fõõ wa sage ne fo noɔre ka Yesu la a Daŋna kyɛ sage a fo sukyiri poɔ ka Naaŋmen iri O la kũũ poɔ, fo na nyɛ la faabo. 10 Bonso, ane o sukyiri la ka neɛ na sage de kyɛ waa yeltori sobɔ, kyɛ ne o noɔre la ka o na sage kyɛ nyɛ faabo. 11 A na a Ŋmaabo naŋ yeli, “Neɛ na zaa naŋ sage ne O, kon bɔŋ nyɛ vi zaa.” 12 Bonso, tɛɛtɛɛ zaa kyebe a Gyu deme ne a Tendaa deme poɔ. A Daŋna la a Daŋna ba zaa poɔ. O sereŋ maale la balaŋ na zaa naŋ boɔle O ne nimizeɛ 13 bonso, “Neɛ na zaa naŋ boɔle a Daŋna yuori ne nimizeɛ na nyɛ la faabo.” 14 Wolɔ pãã la ka ba na tõɔ̃ taa nimizeɛ a boɔle onɔ ba naŋ ba sage de? Kyɛ wolɔ ka ba na tõɔ̃ sage ne onɔ ba naŋ ba woŋ o yɛlɛ? Kyɛ wolɔ ka ba na tõɔ̃ woŋ ka neɛ ba kanne ko ba? 15 Kyɛ wolɔ ka ba na tõɔ̃ kanne, kyɛ ka ba ba toŋ ba? A na ba naŋ ŋmaa biŋ, “A balaŋ naŋ maŋ kanne a eŋ`maaroŋ ne yelveɛle yelnoore, ba gbɛɛ sereŋ veɛlɛ la!” 16 Kyɛ ba zaa naane sage ne a yelnoore. Bonso, Isaiya yeli la, “Daŋna, aŋ la sage ne a te toɔlɔ?” 17 A lɛ pãã, a sagdeu yi la a toɔlɔ wonnuŋ zie, kyɛ a toɔlɔ wonnuŋ maŋ yi la a Naaŋmen yelbiri zie. 18 Kyɛ N soore la: Ba ba woŋ a bee? Ba woŋ a la: “Ba kɔkɔe yi kpɛ la a teŋɛ zu zaa, ba yelbie te ta la a tendaare baaro zie.” 19 Kyɛ N leɛ soore la: A Israel deme ba bɔŋ a tɛgɛ bee? A piiluu, Moses yeli la, “N na maale yɛ la ka yɛ taa nyuuri ne balaŋ naŋ ba e nobɔ; N na vɛŋ la ka yɛ nyɛ suuri ne nobɔ naŋ ba taa yɛŋ zaa.” 20 Kyɛ ka Isaiya da taa pera a yeli, “Balaŋ naŋ da ba boɔrɔ Ma da nyɛ Ma la; N da wuli la Mmeŋɛ ko balaŋ naŋ da ba soore N yɛlɛ.” 21 Kyɛ o kyaare la a Israel deme a yeli, “A bebiri zaa gbuli N da tẽɛ̃ la N nuuri ko a yelbaderebe ne a nɔkpeɛne deme.”

11

1 N pãã soore la: Naaŋmen zagre la O nobɔ bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. Bonso, N meŋ e la Israel neɛ, a yi a Abraham dɔgebo poɔ, a Bɛn-gyamen bale poɔ. 2 Naaŋmen ba zagre O nobɔ O naŋ daŋ bɔŋ bare. Yɛ ba bɔŋ bon na a Ŋmaabo naŋ yeli kyaare Elaigya yɛlɛ bee? O da sɔre la Naaŋmen a kyaare a Israel deme, a yeli, 3 “Daŋna, ba ko la a Fo noɔr deme, kyɛ ŋmɛre a Fo altare bare. Maa yoŋ la kyɛre, kyɛ ka ba erɛ aneɛ ka ba ko ma meŋ.” 4 Boŋ noɔre la ka Naaŋmen da leɛ tere ko o? “N biŋ la dɔbɔ turi ayopõĩ a ko Mmeŋɛ, balaŋ naŋ ba gbi dumo ko Baal.” 5 Lɛ meŋ, a pampana saŋ, a kyɛlle naŋ kyɛre meŋ bebe la O naŋ daŋ iri a nɔndeteroo zuiŋ. 6 Kyɛ ka ana da e nɔndeteroo zuiŋ, a ba la e tomɔ zuiŋ; ka lɛ naane, nɔndeteroo kon bɔŋ leɛ e nɔndeteroo. Kyɛ ka ana da e tomɔ zuiŋ, a ba la e nɔndeteroo zuiŋ la; ka lɛ naane, tomɔ kon bɔŋ leɛ e tomɔ. 7 Wolɔ pãã la? A bon na Israel naŋ da boɔrɔ, o ba nyɛ, kyɛ a balaŋ Naaŋmen naŋ daŋ iri da nyɛ o la. Kyɛ a kyɛlle, O da e la ka ba waa zukpeɛne deme, 8 a na ba naŋ ŋmaa biŋ: “Naaŋmen ko ba la gyaboreŋ kaŋ; O ko ba la nimie naŋ kon tõɔ̃ nyɛrɛ ane tobo naŋ kon tõɔ̃ wono, a wa tɔ zenɛ.” 9 Kyɛ ka David meŋ yeli: “Ka ba diu tabol leɛ bɛraa ane kyaba, ane gbɛ-ŋmɛ kuuri ane sane leɛ-yɔɔbo ko ba. 10 Ka ba nimie sɔɔ, ka ba kon tõɔ̃ nyɛrɛ, ka ba zukue meŋ gore tegteglɛ.” 11 N leɛ soore la: Ba ŋmɛ la ba gbɛre a da naa le bee? A kon bɔŋ e lɛ zaa. Kyɛ, a ba gbɛr-ŋmeɛbo zuiŋ la ka faabo wa a Tendaa deme zie, ka a Israel deme na nyɛ nyuuri. 12 Kyɛ ka ba gbɛr-ŋmeɛbo waa bontaroŋ ko a donɛɛ, ka a ba leebu meŋ waa bontaroŋ ko a Tendaa deme, ba tao na sereŋ wa ne la bontaroŋ naŋ zuo. 13 N yele korɔ la a yɛnee Tendaa deme. N naŋ waa a potuuro Naaŋmen naŋ toŋ ko a Tendaa deme, N eŋnɛ la n tomɔ 14 ka, kaapɔge, sori na bebe la ka N na tõɔ̃ dɔre eŋ mmeŋɛ nobɔ ka ba nyɛ nyuuri kyɛ pãã tõɔ̃ faa ba mine. 15 Naaŋmen naŋ zagre ba bare zuiŋ la ka a donɛɛ leɛ nyɔge taa ne O, boŋ la na wa ka Naaŋmen wa sage de ba, ka nyɔvore naŋ yi kũũ poɔ naane? 16 Ka a boroboro kare kyɛlle ba naŋ ŋmaa tere ko Naaŋmen wa e soŋ, a boroboro kare na zaa meŋ waa la soŋ; ka a teɛ nyagre wa e soŋ, lɛ meŋ la ka a ullii waa. 17 Ba da kare la ulli mine bare, kyɛ fõõ naŋ e a moɔ poɔ ɔlev teɛ ullee, ka ba kyogi fo la eŋ a poɔ ka fo pãã na laŋ poŋ a ɔlev teɛ nyagre ane o kãã, 18 ta fuuro kyaare a ullii. Ka fõõ wa fuuro, bɔŋ velaa ka fo ba teɛ a nyagre, kyɛ a nyagre teɛ fo la. 19 Fo pãã na yeli la, “Ba kare la a ullii bare ka ba na tõɔ̃ kyogi ma eŋ.” 20 Yelmeŋɛ, a ba basagdeu zuiŋ la ka ba kare ba bare, kyɛ ka fõõ are a fo sagdeu zuiŋ. Ta fuuro, kyɛ zoro dambẽɛ̃. 21 Bonso, ka Naaŋmen da ba bare a teɛ meŋɛ ullii, kaara, ka O da kon bare fo meŋ. 22 A lɛ poɔ, kaa a Naaŋmen nimibaaloŋ ane O yelnimizeɛ: O taa la yelnimizeɛ ko balaŋ naŋ da le; kyɛ fõõ zie, O taa la nimibaaloŋ ko fo, ka fo kyãã be O nimibaaloŋ poɔ, ka lɛ naane ba meŋ na ŋmaa fo la bare. 23 Kyɛ ka a ba meŋ, ka balaŋ ba kyãã be a basagdeu poɔ, Naaŋmen na kyogi ba la eŋ, bonso O taa la faŋ ka O tõɔ̃ leɛ kyogi ba eŋ. 24 Bonso, ka ba naŋ ŋmaa fo bare a yi a moɔ poɔ ɔlev teɛ, a leɛ kyogi fo eŋ a ɔlev teɛ meŋɛ naŋ ba e fo teɛ poɔ, a gaŋ a zaa, ba na de la a ullii ama naŋ e a teɛ meŋɛ ullii, kyogi eŋ a ɔlev teɛ. 25 Yɔɔmine, N ba boɔrɔ ka yɛ ta bɔŋ a yelsɔglaa ŋa tɛgɛ, ka lɛ naane yɛ na taa la yɛmenne nyaano: Zukpeɛne na wa la Israel ziiri mine kyɛ gu ka a Tendaa deme te ta ba tao zie. 26 Ane lɛ, a Israel deme zaa na nyɛ la faabo, a seŋ lɛ ba naŋ ŋmaa biŋ: “A Faara na yi la Zion wa; O na leɛ la Ŋmen-ba-zo yɛlɛ bare Gyakob zie. 27 Kyɛ a ŋaa na e la N nɔlaŋ ba zie ka Maa wa iri a ba yelbebe bare.” 28 A yelnoore poɔ, ba waa la dɔndɔnne a yɛ zuiŋ; kyɛ a daŋiruŋ poɔ, ba nyɛ la nɔmmo a saakommine zuiŋ. 29 Bonso, Naaŋmen kyɔgtaare ane O boɔloo kon tõɔ̃ leɛ zaa. 30 A seŋ na yɛnee, saŋ kaŋ, naŋ da ba eŋnɛ Naaŋmen, kyɛ pampana nyɛ nyonono a ba yelkonde zuiŋ, 31 a lɛ, a bana meŋ, pampana ba sage de la a yɛlɛ, ka ba meŋ na tõɔ̃ nyɛ nyonono, a nyonono Naaŋmen naŋ taa yɛ zie zuiŋ. 32 Bonso, Naaŋmen laŋ la ba zaa a yelbaderebe poɔ, ka O pãã na tõɔ̃ taa nyonono ne ba zaa. 33 A bontaroŋ naŋ be Naaŋmen yɛŋ ne bɔmmo poɔ sigruŋ ba ta mannoo! O sɛrɛɛ diu, neɛ zaa kon tõɔ̃ peɛre, kyɛ a O sobie, neɛ zaa kon tõɔ̃ bɔ nyɛ! 34 “Aŋ la bɔŋ a Daŋna teɛroŋ? Bee, aŋ la waa O yɛlɛ wuliwullo?” 35 “Aŋ la daŋ ko bon zaa ko Naaŋmen, ka Naaŋmen na leɛ yɔɔ o?” 36 Bonso, a yi la O zie, a leɛ tu O zie, a leɛ be O zie ka boma zaa na be. O zie la ka pugibu be tegteglɛ! Amen.

12

1 A lɛ poɔ, N sɔrɔ yɛ la, yɔɔmine, a Naaŋmen nyonono zuiŋ, ka yɛ de yɛ eŋgama ka a waa bɔɔr-maale boma naŋ voorɔ, ka a waa soŋ, a pɛle Naaŋmen poɔ—a ŋaa la seŋ a yɛ puoru tomɔ. 2 Yɛ ta mɛ yɛmenne ka yɛ waa a seŋ na a donɛɛ ŋa waaloŋ, kyɛ yɛ leɛ mɛ yɛmenne a yi yɛ teɛroŋ leɛmaaloo zie. Lɛ la ka yɛ na tõɔ̃ gyɛle iri bɔŋ Naaŋmen boɔbo, a O boɔbo naŋ e velaa, naŋ maŋ wa ne popeɛloŋ kyɛ e soŋ. 3 N yeli la ka a yi a nɔndeteroo O naŋ ko ma zie, ka neɛ na zaa naŋ be a yɛ poɔ, ka o ta teɛre ko omeŋɛ gaŋ lɛ o naŋ da naa teɛrɛ, kyɛ o teɛre omeŋɛ ne yɛŋ teɛroŋ ka a seŋ ne a sagdeu Naaŋmen naŋ poŋ ko o. 4 A seŋ na te kaŋ zaa naŋ taa eŋgan ziiri yaga eŋgan bonyeni poɔ, kyɛ ka a ziiri ama zaa meŋ ba laŋne tomɔ ziyenaa, 5 lɛ ka tenne meŋ, naŋ waa yaga, waa eŋgan bonyenaa a Kristo poɔ, ka kaŋ zaa e o taaba soobo. 6 Te taa la kyɔgtaa tɛɛtɛɛ a seŋ lɛ O naŋ ko te a nɔndeteroo. Ka neɛ kyɔgtaa wa e Ŋmen-noɔr sobɔ tomɔ, vɛŋ ka o toŋ ka a seŋ o sagdeu. 7 Ka kaŋ meŋ e tontonɔ, vɛŋ ka o toŋ, bee ka kaŋ wa e wuliwullo, vɛŋ ka o wuli. 8 Ka kaŋ maŋ kanna la sukyidiibu kannoo, vɛŋ ka o kanne, bee ka kaŋ wa e neɛ naŋ maŋ terɛ boma, vɛŋ ka o e baaloŋ lɛ. Ka kaŋ wa e zikaara, vɛŋ ka o kaara ne nimizeɛ, bee ka kaŋ wa taa nyonono, vɛŋ ka o e a lɛ ne popeɛloŋ. 9 Yɛ ta vɛŋ ka nɔmmo taa zirii zaa. Kyiire bon na naŋ e bonfaa, kyɛ tage mare bon na naŋ e bonvelaa. 10 Yɛ de ka yɛ taaba e yɛmenne nobɔ a yɛ yɔɔloŋ nɔmmo poɔ. Eŋnɛ yɛ taaba gaŋ yɛmenne. 11 Ta vɛŋ ka yɛ miinuŋ sigri, kyɛ taa yɛ seɛloŋ miinuŋ a tonɔ ne a Daŋna tomɔ. 12 Yɛ taa popeɛloŋ a yɛ kyelloo poɔ. Yɛ di kannyiri yelfere zaa poɔ, kyɛ puoro tegteglɛ. 13 Yɛ poŋ yɛ boma ne Ŋmendeme a seŋ lɛ ba naŋ boɔrɔ, kyɛ maŋ tuori de saama velaa. 14 Maale balaŋ naŋ dɔgre yɛ ne yelbisonne; yeli yelsonne kyɛ ta ŋmɛ eŋ nobɔ. 15 Yɛ e ka yɛ poore pɛle ne balaŋ naŋ taa popeɛloŋ. Yɛ kono kyɛ kyire ŋmenaa kõɔ̃ ne balaŋ naŋ kono. 16 Yɛ taa teɛroŋ bonyenaa ne a yɛ taaba. Ta erɛ pɔloŋ, kyɛ sage ka yɛ laŋ ne nembaaleba a ba sigruŋ poɔ. Yɛ ta de ka yɛ waa nyaa deme a yɛmenne teɛroŋ poɔ. 17 Yɛ ta leɛ e efaa ko neɛ zaa naŋ e efaa ko yɛ. Bɔŋ velaa ka yɛ e a bon na naŋ tu, nobɔ zaa nimie poɔ. 18 Ka ana na tõɔ̃, a seŋ na a naŋ be yɛ zie, yɛ kpeɛrɛ `maaroŋ lɛ ne neɛ zaa. 19 N bamine N naŋ nɔŋ, yɛ ta leɛ dɔgre kyɛ maale vuo ko sutoloŋ, bonso, a ŋmaa la biŋ: “Maa so a faaloŋ leɛ-yɔɔbo; N na leɛ yɔɔ la.” Ŋaa la ka a Daŋna yeli. 20 A lɛ meŋ: “Ka kɔŋ wa kpɛ a fo dɔndɔmɔ, guoli o; ka kõɔ̃ nyuuri wa kpɛ o, ko o bonnyuuri. Ka fõõ erɛ a ŋaa, fo na dɔgle biŋ la vũũsaalbie o zu eŋɛ.” 21 Yɛ ta vɛŋ ka efaare tõɔ̃ yɛ, kyɛ yɛ tõɔ̃ efaare ane eveɛle.

13

1 Vɛŋ ka neɛ zaa sigri omeŋɛ a teŋkaareba zie, bonso, faŋ zaa ba bebe ka ana Naaŋmen naŋ maale biŋ naane. Naaŋmen la maale faŋa zaa naŋ bebe biŋ. 2 A lɛ zuiŋ, neɛ na zaa naŋ zagre kyaare ne a teŋkaara, zagre kyaare ne la bon na Naaŋmen naŋ maale biŋ. Balaŋ naŋ erɛ lɛ na nyɛ la bamenne sɛrɛɛ saŋnaa. 3 Bonso, balaŋ naŋ erɛ velaa ba zoro a teŋkaareba dambẽɛ̃, kyɛ balaŋ naŋ erɛ efaare la. Fo boɔrɔ ka fo ta leɛ zoro a faŋa sobɔ naŋ bebe dambẽɛ̃ bee? Erɛ velaa, kyɛ o na pugi fo la. 4 Bonso, o e la Naaŋmen tontonɔ a na e fo velaa. Kyɛ ka fõõ wa e efaa, zoro dambẽɛ̃, bonso, o ba taa a zɔɔre soɔ weɛlɛ. O e la Naaŋmen tontonɔ, a faaloŋ leɛ-yɔɔre sobɔ naŋ na dɔgre ne sutoloŋ a neɛ na naŋ e efaare. 5 A lɛ zuiŋ, a seŋ la ka yɛ sigri yɛmenne a teŋkaareba zie ka a ba e na sutoloŋ yoŋ la, kyɛ ka a meŋ e a poteɛroŋ zuiŋ. 6 A ŋaa la so ka yɛ meŋ yɔɔ yɛ yɔɔre, bonso, a teŋkaareba waa la Naaŋmen tontoneba naŋ maŋ de ba eroŋ saŋ zaa ko a yɛlɛ ŋa. 7 A lɛ poɔ, ko neɛ zaa bon na naŋ seŋ o: Ka a e zuyɔɔ, yɔɔ a zuyɔɔre; ka a wa e kyeɛro sane, yɔɔ a kyeɛro sane; ka a e dambẽɛ̃, zoro dambẽɛ̃; ka a e la eŋno, tere eŋno. 8 Ta di sane zaa neɛ zaa zie, ka nɔntaa sane naane, bonso, neɛ na naŋ nɔŋ o tasobɔ tu la a nɔbinnaa baare. 9 A nɔe ama, “Ta toŋ peɛmo tomɔ,” “Ta ko neɛ,” “Ta zuuro,” “Ta miine ne fo taaba boma,” ne nɔtero kaŋ zaa naŋ bebe, a zaa na laŋ la taa a yelbie ama poɔ: “Nɔnɔ fo taaba seŋ fomeŋɛ.” 10 Nɔmmo ba tonɔ tonfaare o tasobɔ zie. A lɛ poɔ, nɔmmo e la a nɔbinnaa baaro zie. 11 Yɛ e a ŋaa, yɛ naŋ bɔŋ a pampana saŋ tɛgɛ. A saŋ ta la ka te iri goɔŋ zu, bonso, te faabo tara la pampana a peɛle gaŋ lɛ te naŋ daŋ sage ne. 12 A tensoɔ faa baare la, ka a zivɛlmɛ meŋ peɛle. A lɛ zuiŋ, yɛ vɛŋ ka te biŋ a tensoɔ eroŋ, kyɛ su a zivɛlmɛ zɔɔre kparo. 13 Yɛ vɛŋ ka te erɛ soŋ, a na a ŋmenaa saŋ, ka a ba e gɔmpɔge ane kuoluu, ka a ba e peɛmo efaare ane edɛgre, ka a ba e zɔɔre ane nyuuri. 14 Kyɛ yɛ su yɛmenne ne a Daŋna Yesu Kristo, kyɛ ta teɛre lɛ ne lɛ yɛ naŋ na erɛ ka yɛ taa a yɛ eŋganoŋ boɔbo.

14

1 Yɛ maŋ tuori onɔ naŋ waa baaloŋ a o sagdeu poɔ, kyɛ ta ŋmɛ nɔkpeɛne ne o. 2 Kaŋ maŋ sage la ka o na tõɔ̃ di la bondirii kaŋ zaa, kyɛ kaŋ meŋ naŋ waa baaloŋ maŋ di la zɛvaare yoŋ. 3 Ta vɛŋ ka a neɛ na sobɔ naŋ maŋ di kaŋ zaa de ka a sobɔ na naŋ ba maŋ di ka o ba e bon zaa, kyɛ ta vɛŋ ka a sobɔ na naŋ ba di kaŋ zaa, ka o de ka a onɔ naŋ di ka o saŋ, bonso, Naaŋmen tuori o la. 4 Aŋ la fõõ naŋ na di neɛ kaŋ tontonɔ sɛrɛɛ? Omeŋɛ daŋna zie la ka o are bee le. Kyɛ o na are la, bonso, Naaŋmen na tõɔ̃ e la ka o are. 5 Neɛ kaŋ maŋ de la bebiri kaŋ ka o waa velaa gaŋ a kaŋ, kyɛ kaŋ maŋ de la ka bebie zaa seŋ la taa. Vɛŋ ka neɛ zaa bɔŋ omeŋɛ yɛlɛ velaa a o teɛroŋ poɔ. 6 Neɛ kaŋ naŋ de bebiri kaŋ ka o waa velaa, o e la lɛ ko a Daŋna, kyɛ a neɛ na naŋ ba de ka a bebir waa la velaa, meŋ e la lɛ ko a Daŋna. A neɛ naŋ di a bondirii, di la ko a Daŋna, bonso, onɔ la puori Naaŋmen bareka; kyɛ neɛ meŋ naŋ ba di, e la lɛ ko a Daŋna kyɛ meŋ puori Naaŋmen bareka. 7 Bonso, te kaŋ zaa ba voorɔ korɔ omeŋɛ yoŋ, kyɛ kaŋ zaa meŋ ba kpiire korɔ omeŋɛ. 8 Bonso, ka tenee wa voorɔ, te voorɔ la korɔ a Daŋna. Ka tenee meŋ wa kpi, te kpi la ko a Daŋna. Lɛ poɔ, ka te kpi la bee ka te voorɔ la, a Daŋna la so te. 9 A yɛlɛ ŋa zuiŋ, Kristo da kpi la kyɛ pãã iri a leɛ voorɔ, ka O na tõɔ̃ waa a Daŋna ko a kuuni ane a vobɔ zaa. 10 Kyɛ wolɔ la ka fo maŋ di a fo yɔɔ sɛrɛɛ? Bee, boŋ la vɛŋ ka fo maŋ de fo yɔɔ ka o ba waa bon zaa? Bonso, te zaa na are la Kristo sɛrɛɛ diu dakogo niŋe. 11 A ŋmaa la biŋ: “ ‘A seŋ lɛ N naŋ sereŋ voorɔ,’ a Daŋna la yeli, ‘neɛ zaa na gbi la dumo N niŋe; ka zele zaa kyiiri ko Naaŋmen.’ ” 12 Lɛ pãã, te kaŋ zaa na manne la o eroŋ zaa a ko Naaŋmen. 13 A lɛ poɔ, yɛ vɛŋ ka te bare te taaba sɛrɛɛ diu, kyɛ pãã iri ka te ta biŋ kuuri bee bon-ŋmɛraa zaa a te yɔɔmine sori poɔ. 14 Mmeŋɛ bɔŋ la velaa a Daŋna Yesu poɔ, ka bon zaa ba waa dɛgre omeŋɛ zie. Kyɛ ka neɛ kaŋ wa de ka bon kaŋ waa la dɛgre, o zie la ka a waa dɛgre. 15 Kyɛ ka fo yɔɔ poɔ wa saŋ a fo bondirii zuiŋ, fo ba leɛ kyene ne nɔmmo. Ta vɛŋ ka fo diu saŋ fo yɔɔ. O zuiŋ la ka Kristo da kpi. 16 A lɛ poɔ, ta vɛŋ ka neɛ kaŋ zaa tõɔ̃ boɔle a tonveɛle fo naŋ toŋ, ka a waa la tonfaare. 17 Bonso, a Naaŋmen naaloŋ ba e diu bee nyuubu, kyɛ o e la yeltoruŋ, ane `maaroŋ, ane popeɛloŋ a Sekyerete poɔ. 18 A lɛ meŋ poɔ, a neɛ na naŋ tonɔ korɔ Kristo a sori ŋa poɔ, maŋ pɛle la Naaŋmen poɔ ka nobɔ zaa meŋ sage ne o. 19 A lɛ zuiŋ, yɛ vɛŋ ka te tuuro a yɛlɛ zaa naŋ be a `maaroŋ sobiri poɔ, ane yɛlɛ naŋ duori te taaba. 20 Ta saŋ Naaŋmen tomɔ a bondirii zuiŋ. Boma zaa waa la soŋ, kyɛ a na waa la faa ka neɛ wa di bondirii kaŋ naŋ na vɛŋ ka o tasobɔ ŋmɛ gbɛre. 21 A na waa la velaa ka fo ta ɔɔ nɛne, bee nyu dãã, bee e eroŋ kaŋ zaa naŋ na e ka fo yɔɔ ŋmɛ gbɛre, bee le kpɛ bɛra kaŋ poɔ, bee ka o ba la taa faŋ. 22 A sagdeu fo naŋ taa, de biŋ fomeŋɛ zie ane Naaŋmen zie yoŋ. Maaloo be la a neɛ na sobɔ naŋ ba saŋ omeŋɛ ne lɛ o naŋ sage de. 23 Kyɛ a neɛ na naŋ bonnɔ na nyɛ la saŋnaa ka onɔ wa di, bonzuiŋ, a o diu ba yi o sagdeu zie. Bonso, bon na zaa naŋ ba yi a sagdeu zie, waa la yelbieri.

15

1 Te balaŋ naŋ taa faŋ pãã da naa taa la kannyiri ko balaŋ naŋ ba taa faŋ ne ba baaloŋ zaa, kyɛ ta pɛle temenne poore. 2 Yɛ vɛŋ ka te kaŋ zaa pɛle o tasobɔ poɔ ka a waa yelvelaa ne mɛduoruu ko o. 3 Bonso, Kristo meŋɛ da ba maŋ e ka Omeŋɛ poɔ pɛle, kyɛ a seŋ na ba naŋ ŋmaa biŋ: “A zomɔ na ba naŋ maŋ toorɔ Fo, le la N zu.” 4 Bonso, bon na zaa ba naŋ ŋmaa biŋ koroŋ, ba da ŋmaa la te wuluu zuiŋ, ka te na tõɔ̃ taa kyelloo a yi a kannyiri ne a sukyidiibu wuluu naŋ be a Ŋmaabo poɔ. 5 Ka a kannyiri ne sukyidiibu Naaŋmen vɛŋ ka yɛ taa teɛroŋ bonyenaa yɛ poɔ, naŋ seŋ Yesu Kristo tuubu, 6 ka yɛ na tõɔ̃ pugi Naaŋmen ne sukyibonyenaa ne nɔbonyenaa. Onɔ la te Daŋna Yesu Kristo Saa. 7 A lɛ zuiŋ, yɛ sagra dere taa, a seŋ na Kristo meŋ naŋ da sage de yɛ, ka a na wa ne pugibu ko Naaŋmen. 8 Bonso, N yeli ko yɛ la, ka Kristo waa la a yɔŋmaaraa tontonɔ a Naaŋmen yelmeŋɛ zuiŋ, ka O tõɔ̃ e ka a polloo Naaŋmen naŋ polle ko a saakommine are, 9 kyɛ ka a Tendaa deme meŋ na tõɔ̃ pugi Naaŋmen a O nyonono zuiŋ, a na ba naŋ ŋmaa biŋ: “A lɛ zuiŋ, N na yeli la Fo yɛlɛ a Tendaa deme poɔ; N na yieli la yieluŋ a Fo yuori zuiŋ.” 10 A la boreŋ, o yeli la, “Yɛnee Tendaa deme, yɛ dire noɔ ane O nobɔ.” 11 A la boreŋ, “Yɛ pugi a Daŋna, yɛ Tendaa deme zaa, kyɛ danne O yuori, yɛ nobɔ zaa.” 12 A la boreŋ, Isaiya yeli la, “A Gyɛse Nyagre na vare do la, a neɛ na naŋ na iri a kaara a Tendaa deme; a Tendaa deme na taa la kyelloo O eŋɛ.” 13 Ka a kyelloo Naaŋmen paale yɛ ne popeɛloŋ, ne `maaroŋ a yɛ sagdeu poɔ, ka yɛ na tõɔ̃ paale yaare ne kyelloo a Sekyerete faŋ zuiŋ. 14 Maa meŋɛ sage la, n yɔɔmine, ka yɛmenne paale ne la veɛloŋ, ka yɛ paale ne bɔmmo zaa kyɛ meŋ tõɔ̃ taa faŋ a na wuli yɛ taaba. 15 Yɔɔmine, N ŋmaa yɛ la kperaa lɛ a kyaare ne sobie mine, a na N naŋ leɛ teɛre yɛ a yɛlɛ. A nɔndeteroo Naaŋmen naŋ ko ma zuiŋ la, 16 ka N waa Yesu Kristo tontonɔ a Tendaa deme poɔ a tonɔ a na puoru neŋkpoŋ a kanne a Naaŋmen yelnoore, ka a Tendaa deme na tõɔ̃ e bonteroo Naaŋmen naŋ sage de, balaŋ a Sekyerete naŋ iri biŋ. 17 A lɛ poɔ, N taa la sori ka N fuuro a Yesu Kristo poɔ a Naaŋmen yɛlɛ zuiŋ. 18 N kon sage yeli yɛlɛ zaa ka a ba e bon na Kristo naŋ e n zie, N naŋ da e ka a Tendaa deme eŋnɛ Naaŋmen a yi a n yelbiri ane n tomɔ zie, 19 ka a meŋ yi a toŋkpeɛne mannoo, ne tombeeloŋ, ne a Naaŋmen Seɛ faŋ zie. Lɛ la ka N da tõɔ̃ sereŋ kanne a Kristo yelnoore, ka a yi Gyɛrosalɛm teŋɛ a te ta Ellorekɔm teŋɛ. 20 A da maŋ e la n boɔbo ka N kanne a yelnoore kannoo a zie na ba naŋ ba bɔŋ a Kristo yɛlɛ sɛre, ka N ta meɛrɛ dɔglɔ neɛ kaŋ yiri pare. 21 Kyɛ a na ba naŋ ŋmaa biŋ: “Balaŋ zie ba naŋ da ba yeli O yɛlɛ na nyɛ la, kyɛ balaŋ naŋ ba woŋ na bɔŋ la a tɛgɛ.” 22 A ŋaa la so ka N ba maŋ nyɛrɛ sori na wa yɛ zie. 23 Kyɛ pampana ŋa, zie naŋ ba kyebe ka N na toŋ a tenne ama poɔ, kyɛ ka a meŋ ta yuomo yaga N naŋ sereŋ boɔrɔ ka N wa nyɛ yɛ, 24 a saŋ na zaa ka N wa gɛrɛ Spanea teŋɛ poɔ, N na wa la yɛ zie. N boɔrɔ la ka N nyɛ yɛ kyɛ ka yɛ meŋ soŋ ma a n sori poɔ, ka N wa di noɔ ne yɛ fẽẽ baare. 25 Kyɛ pampana ŋa, N gɛrɛ la Gyɛrosalɛm ka N te tonɔ korɔ a Ŋmendeme. 26 Bonso, a Masɛdonea ane a Akaya deme poore da pɛle la ane a kyeɛroo ba naŋ da kyeɛre laŋ taa a ko a nembaaleba naŋ be a Gyɛrosalɛm Ŋmendeme poɔ. 27 Ba poore da pɛle la ka ba da e lɛ, kyɛ a e la yelmeŋɛ ka ba di sane a Gyu deme zie. Bonso, ka a Tendaa deme da maŋ laŋ poŋ ne a Gyu deme a Gyu deme seɛloŋ boma poɔ, a seŋ la ka ba meŋ soŋnɔ a Gyu deme ne ba eŋganoŋ boma. 28 A lɛ poɔ, ka Maa wa baare a yɛlɛ ama a bɔŋ velaa ka ba nyɛ la a wɔmɔ ama, N na gaa la Spanea kyɛ N na nyɛ yɛ la a n sori poɔ. 29 N bɔŋ ka Maa wa te waara yɛ zie, N na waara la ne a yelbimaaloo zaa naŋ be a Kristo yelnoore poɔ. 30 Pampana, yɔɔmine, N sɔrɔ yɛ la a Daŋna Yesu Kristo ane a Seɛ nɔmmo eŋɛ, ka yɛ moɔrɔ laŋ ne ma a puoruu yɛ naŋ puoro Naaŋmen korɔ ma poɔ. 31 Yɛ puoro ka N tõɔ̃ nyɛ faabo a yi a balaŋ naŋ be Gyudea poɔ naŋ ba sage de zie, kyɛ ka a Ŋmendeme de a tomɔ N naŋ toŋ a Gyɛrosalɛm poɔ. 32 Yɛ puoro ka N tõɔ̃ wa yɛ zie ne noɔ a Naaŋmen boɔbo zuiŋ, a wa laŋ ne yɛ ka te de taa saano. 33 Ka a `maaroŋ Naaŋmen be yɛ zaa zie. Amen.

16

1 N iri la te yɔɔpuulee Febe ko yɛ. O e la a puoru deme tontonɔ kaŋ Sɛnkyera poɔ. 2 Yɛ tuori de o a Daŋna eŋɛ a seŋ na Ŋmendeme eroŋ, kyɛ ko o sommo zaa o naŋ boɔrɔ yɛ zie, bonso, o da soŋ la nobɔ yaga ane mmeŋɛ zaa. 3 Puori Presella ane Akola, n tonton taaba Yesu Kristo eŋɛ. 4 Ba da sage la ka ba de ba nyɔvoe a ko ma. Ka a ba e Maa yoŋ la puoro ba bareka, kyɛ a Tendaa puoru deme zaa meŋ puoro ba la bareka. 5 Puori a puoru deme meŋ, naŋ be ba yiri poɔ. Puori n banɔnnaa Ɛpaenɛtɔs, naŋ da e a wɔmɔ danwẽɛ̃ sobɔ Kristo zie a Akaya paaloŋ poɔ. 6 Puori Maria, naŋ da toŋ kpẽã ko te. 7 Puori Anderɔnekɔs ane Gyunea, n nobɔ naŋ da be pigu dieŋ ne ma. Bana yoe la da do a potuuribo poɔ, kyɛ ka ba meŋ da de wẽɛ̃ Kristo zie n eŋɛ. 8 Puori Ampeleas, N naŋ nɔŋ a Daŋna eŋɛ. 9 Puori Urbanus, a te tonton tɔ a Kristo eŋɛ, ane n banɔnnaa Stakos. 10 Puori Apɛlles, Kristo naŋ sage ne. Puori a balaŋ naŋ kpeɛrɛ Arestɔbulus yiri poɔ. 11 Puori Hɛrodeon naŋ waa n neɛ ko ma. Puori Narsessus yideme, balaŋ naŋ be a Daŋna eŋɛ. 12 Puori Terofaena ane Terofosa, a pɔgɔbɔ bama naŋ tonɔ la kpẽã a Daŋna zie. Puori Pɛrses N naŋ nɔŋ, naŋ e pɔgɔ kaŋ naŋ da toŋ kpẽã a ko a Daŋna. 13 Puori Rufus, a Daŋna naŋ iri, ane o ma, naŋ meŋ e n ma. 14 Puori Asonkeretɔs, Felɛgɔn, Hɛrmas, Paterobas, Hermes, ane a yɔɔmine naŋ be ba zie. 15 Puori Felɔlɔgɔs, Gyulea, Nereas ane o yɔɔpuulee, ane Ɔlompas ane a Ŋmendeme zaa naŋ be ba zie. 16 Yɛ puori taaba ne mooro soŋ. A Kristo puoru deme toɔle la ba puoruu. 17 Yɔɔmine, N sɔre yɛ la, ka yɛ kaara a balaŋ naŋ boɔrɔ ka ba wa ne wɛloo ne gbɛr-ŋmeɛbo naŋ kyaare a wuluu na yɛ naŋ zanne, kyɛ yɛ ta laŋ ne ba. 18 Bonso, a nobɔ bama taaba ba tonɔ korɔ a te Daŋna Yesu Kristo, kyɛ bamenne poore la. Ane a ba yelbaaloŋ ne nɔnoɔ, ba maŋ bɛlle la a nobɔ naŋ ba taa saŋnaa. 19 Neɛ zaa woŋ la a yɛ eŋno yɛlɛ. A lɛ pãã, N taa la popeɛloŋ yɛ zuiŋ. Kyɛ N boɔrɔ la ka yɛ taa yɛŋ a bon na naŋ e velaa poɔ, kyɛ ta taa saŋnaa zaa a bon na naŋ e faa poɔ. 20 A kon kɔɔre kyɛ a `maaroŋ Naaŋmen na nɛbe la Setaana ŋmɛre a yɛ gbɛɛ puliŋ. A te Daŋna Yesu Kristo nɔndeteroo be yɛ zie. 21 Temote, n tonton tasobɔ, ne n nobɔ Lokeos, Gyason, ne Sosepatɛr, puoro yɛ la. 22 Maa, Terteos, naŋ ŋmaa a gane ŋa biŋ, puoro yɛ la a Daŋna eŋɛ. 23 Gayɔs, naŋ tuori ma, ane a puoru deme zaa a kyɛ, puoro yɛ la. Ɛrastos, naŋ e teŋkaara, ane te yɔɔ Kwartɔs puoro yɛ la. 24 Ka te Daŋna Yesu Kristo nɔndeteroo be yɛ zaa zie. Amen. 25 A ko a neɛ na naŋ na tõɔ̃ maale yɛ ka yɛ are kpẽã a yi n yelnoore ane a Yesu Kristo yɛlɛ kannoo zie, a te seŋ na a yelsɔglaa naŋ da sɔgle koroŋ saŋ zaa sããbo, 26 kyɛ pampana ŋa a naŋ sãã ka neɛ zaa bɔŋ a Ŋmen-noɔr deme Ŋmaabo poɔ, a seŋ na Naaŋmen naŋ kon bɔŋ baare tere noɔre, ka tendaare zaa na tõɔ̃ bɔŋ a yelsɔglaa kyɛ eŋ Naaŋmen noɔre a ba sagdeu poɔ. 27 A ko a Naaŋmen yɛŋ sobɔ yoŋ, eŋno be la be tegteglɛ a yi Yesu Kristo zie! Amen.