Titus

Ɗerewel, Pol mata lalaɓen a

Titus

Jem a liɓ ɗerewel cah

Ndiri maparam a ngarigi, mandala Pol ta lalaɓ ɗerewel cah, ti ficik ta a je fərsəna ta liɓlay Roma kaɗ ba, a təlanay tik a nimin a liɓlay pana pana (1:5 ege 3:12).

Pol ti lalaɓ ɗerewel cah ka va a zləra Titus. Gara Titus wər, hidi ma səba katəf Kiristu ta ka səban Girek (Galat 2:3). Sin ti lah Pol ka muluk tik pana pana, aza ti nja ka celen ma zleɓen ka kəzəɗ tik menekin (2 Korintu 7:6-16).

Pol ta lalaɓ ɗerewel cah, Titus ane liɓlay Kireta. Pol ti keru a nin ka zleɓeten a ndiri Ekilesiya ta nin. Ngam a liɓlay Kireta toku, ndiri maparam ɗaha ma nja ka jəkwaneten mban ma a ndirigi a tala səba katəf Kiristu. Pol a ngəz Titus acin ka jəkwaneten labar ma duze a tala səba katəf Kiristu, ka sən ta ninek ninek, aza ka jəkwaneten a sembe tik kərap.

Wa nja ɗerewel cah mata wak ka dawən ka dawən:

Pol a ceɗen a Titus wa nja Dabawəzləv mata mbatu ka jəkwaneten labar ma duze a tala səba katəf Kiristu a ndirigi (1:1-4).

A ngaren ka mbat ndirigi ma va ka njigi ka gəbataligi a daba ndiri Ekilesiya ka zleɓeten, ngam ndiri maparam ɗaha a daba tan mangar a səbi katəf ma duze kun (1:5-16).

Pol a ngaren ɗere ka jəkwaneten a ndiri pana pana tane Ekilesiya ka nji nja menekin a gibe Dabawəzləv. Ka jəkwaneten a gəbataligi, a mamən wərtigi, a wəri gawligi, ɓaw a balamigi (ɓawama 2).

A ngaren ka ngəz ndiri Ekilesiya ninek ninek ka nji nja menekin tete ndiri maparam. Ko hidi ti daha kpal a daba ndiri Ekilesiya, ka ngəzu ninek ninek (ɓawama 3).

Ɗerewel ngacah a ləwen a Titus á gindik kun, a may ka ngəz min tokon ndiri Ekilesiya kərap ka səba katəf ma duze.

Pol a fəɗ Titus

¹Kata Pol, ta lalaɓ ɗerewel cah ka va a zləra Titus. Kata ta nja ka həl kəzəɗ Dabawəzləv, aza kata *makatəf Yesu *Kiristu ɗere. Dabawəzləv ti zlən ka ka va a zləra ndiri sin mata mbat ta. Ti may, kata ka zleɓeten a ndiri toku ka ci talan ka sin, aza kata ka jəkwaneten labar ma duze a tala səba katəf Kiristu. 1:1 makatəf Yesu: 1Ti 2:7²Ti may ndiri toku ka sən ta, ti jani micin manja way. Mandala talalay a tətar kese kun, Dabawəzləv ti ngar zaba, a va ka vəl tokon micin manja way toku, aza Dabawəzləv a mban ma ɗakun. 1:2 1Pi 1:3-5; Gal 3:6, 17-18³Pic tik mata sla kap za, ti ceɗ labar a tala micin manja way toku kpay kpay kaɗ. Dabawəzləv ma nja ka bit tokon ti vəl ka labar toku a zləra acin, aza ti ngar ka, kata ka va ka ceɗeten a ndirigi. 1:3 3:4; pic tik: 1Ti 2:6

⁴Yo ta fəɗoh Titus. Hoh zlim kərti ɗa, ngam mine ca talan a hoh ka Yesu. Vay tokon Dabawəzləv ege Yesu Kiristu ma bit tokon, mata vəloh nja menekin, aza mata keri micin ku fonna.

Titus a ɗiya kəzəɗ a liɓlay Kireta 1:4 Titus: 2Ko 2:13; zlim kərti ɗa: 1Ti 1:2

⁵Galamay, kati keroh a liɓlay Kireta toku, hoh ka pərən ma fəna kəzəɗ ta nin. Ta may ácah, a daba ndiri Ekilesiyagi ka liɓlay ka liɓlay, hoh ka teɗ gəbataligi a nin. Ma ɗiya kap wa nja kata mata ceɗoh. 1:5 Kmy 14:23⁶Gəbataligi hoh ta va ka teɗ ta a daba ndiri Ekilesiya mata njigi ka kula ndirigi, mangar hidi ma nja ka ləwa ma ngav ngav a tala tan ɗa ɗakun. Aza mata mari wərti takan á gindik. Wəri tan mata ci talan ka Kiristu ɗere, aza mata nji nja menekin tete ndirigi, ndirigi ka nja manja ngarigi ka wəri tan, a nja ka ɗiyi kən ma ngav ngav, aza a zlimi ma ɗakun. 1:6 1Ti 3:2-7; 1Pi 5:1-4

⁷Gara gəbatal Ekilesiya, a nja ka həl kəzəɗ Dabawəzləv. A tala ngatoku, sey ka nja ka kula hidi menekin, mangar hidi ma nja ka ləwa ma ngav ngav a tala tik ɗa ɗakun. Ta njá ka gəl talan tik za kun. Ta njá ka bas nəv njoɗ njoɗ kun. Ta njá ka nja ka hidi ma nja ka jaɓ wəya ka kən sa kun. Ta njá ka gərəs kun. Aza ta njá ka ɗiya mendireɗ ka dala kun. ⁸Muluk ma nja ka vigi ita tik, mata yək ta zləra səsəray, aza mata ɗiyay menekin tik. Mata nja ka hidi nja ndukun talan, mata ɗiya kən, Dabawəzləv ta may, mata mar nəv ma barən a gibe Dabawəzləv, aza tá nja ka ɗiya mendireɗ ka kən hidi kun ɗere. ⁹Labar ma duze, min mata ceɗen a tala səba katəf Kiristu, mata kawu zləra səsəray. Wa toku a va ka jan sembe ka jəkwaneten labar toku a ndirigi ka vəleten ɓərəs, aza ɗere a va ka jan sembe ka tak ndiri ma nja ka gaɓəzigi a tala labar toku kaɗ ka ngareten: «Hi nja ka gaɓəz, gaɓəz kahay.» 1:9 2:1; 1Ti 1:10

¹⁰Ndiri maparam ɗahagi pe, a nja ka taki ma á tak, aza a nja ka gaɓəzi, gaɓəz kahay. Gaɓəz ta nja ka gaɓəzigi, a nja ka bebeɗi ndirigi. Pala maday ndiri ma nja ka ɗiyi kən maɗa ngatoku, *ndiri Yahudiyagi ma nja ka ngarigi ka *zla məmən kaɗ. 1:10 3:9-11; 1Ti 1:3-71:10 1Ti 1:6¹¹Sese ndiri maɗa ngatoku, ma tak ta kaɗ, a njá ka ker ta ka ləwigi kun. Na tan, kəzəɗ mangar a va a katəf tik kun, a nja ka jəkwaneten a ndirigi. Wa toku a nja ka kpali nja menekin ta liɓ je hidi. A nja ka ɗiyi kəzəɗ maɗa ngatoku ka jani dala a nin. 1:11 1Ti 6:5; 2Ti 3:6¹²Ko makatəf ta ka səban tan ti ləwa a tala tan, ti ngar: «Ndiri ta liɓlay Kireta a nja ka mbani ma ko a pu. Sinigi wa nja kən donu ma tireh, aza masəfayigi. Sey a nja ka həzayi gadəbəlak tan á gindik.» ¹³Labar, gawla toku mata ceɗ toku wər duze. A tala ngatoku acin, a ngəz ndiri toku aza a ndul ta ninek ninek. Ma ngəz ta ka jan ka səbi katəf Kiristu ninek ninek. 1:13 2Ti 4:2¹⁴Mataməna ta vina cekw, Yahudiyagi ta nja ka ceɗ ta, mata ker ta kaɗ. Aza mazuko ndiri mangar a səbi katəf ma duze kun, mata ker ta kaɗ ɗere. 1:14 3:9; 1Ti 1:14¹⁵Hati sənu, ndiri ma mari nəv ma barən, ko kən mi, Dabawəzləv mata tətaru, a zləra tan mbikiɗ kun. Gara ndiri mangar a mari nəv ma barən kun, aza a ci talan ka Dabawəzləv kun, kən kərap ta nja ka dosi zləra a nin, a va ka nja ka mbikiɗ. Ndukun talan tan kepic kepic ka ɗiya ma ngav ngav, aza kən ta nja ka ɗiya ta, weli a həleten kun. 1:15 1Ti 1:5; Mat 15:11; Rom 14:14, 20¹⁶A nja ka ngarigi: «Min ti sən Dabawəzləv ta,» ama kəzəɗ ma ngav ngav, ta nja ka ɗiya ta, a ɗaf tokon, a səni Dabawəzləv kun. A nja ka gəni Dabawəzləv a kəzəɗ tan, aza a nja ka salari ma tik. Kəzəɗ menekin mata sən ta ka ɗiya, ko kedirek ɗa ɗakun. 1:16 2Ti 3:5; 1Za 2:4

Ndirigi ka njigi a nja siki a gibe Dabawəzləv

¹Gara na ku wər, a jəkwaneten a ndirigi labar ma duze a tala səba katəf *Kiristu. 2:1 Efe 5:21–6:92:1 1Ti 1:10²Ma ngareten a məsərigi, mata kawi talan tan ninek ninek. Mata ɗiyi kən a katəf tik, aza mata ɗiyi kən a ndukun talan menekin ɗere. Mata zeri nəv tan yac kaɗ ka Kiristu, mata mayi celen tan a nəv ma takan, aza mata njigi ka ndiri ma nja ka ɓərəsigi tete ndirigi. 2:2 1Ko 13:13

³A ngareten a mamən wərtigi ɗere, mata njigi ka ndiri nja nəv ma barən a gibe Dabawəzləv. Ta njá ka njigi ka wərti ma nja ka zəmi madabah ndirigi kun. Aza ta njá ka jaɓi wəya ka kən sa kun. Mata njigi azal ɓa ka mamən wərti ma nja ka jəkwaneten nja menekin a ndirigi. 2:3 1Ti 3:11; 1Pi 3:1-5⁴A nji nja menekin wər, a va ka jəkwaneten a wərtigi ka mayi zelen tan ɓaw ka mayi wəri tan, ⁵ka njigi ka wərti nja ndukun talan, aza mendireɗ ka həleten ka gəri wapah maparam kun. A va ka jəkwaneten ɗere ka kawi je zelen tan ninek ninek, aza ka ɗiyaten menekin a ndirigi, aza ɓaw ka zlimi ma zelen tan. Mata jəkwaneten wa nja ngatoku, ngam ndirigi ka njigi manja ləwa ma ma ngav ngav a tala labar Dabawəzləv. 2:5 Efe 5:22-24

⁶Yo a ngareten a gawligi ɗere mata njigi ka ndiri nja ndukun talan a liɓ kəzəɗ tan ta va ka ɗiya tegi. 2:6 1Za 2:14⁷Aza hoh a talan ku, ma nja ka hidi ma nja ka ɗiya menekin tutu ka ɗafeten kula katəf menekin, aza sinigi ka səba ta. A liɓ jəkwan kən, hoh ta va ka jəkwaneten, ma ceɗeten a nəv ma takan, aza ma nja ka hidi ma nja ka ceɗ ma a katəf tik. 2:7 1Ti 4:12; Fil 3:17⁸Ma ta pakam ku mata nja ka ma ma duze, ndiri ka ci ma ku ka mban ma ɗakun. Hati ɗiyu wa nja ngatoku, ndiri ma tireh ka min tokon, weli a va ka həleten, ngam a va ka jani kən, ta va ka jok tokon ma a madabah kun. 2:8 1Pi 2:15

⁹Balamigi ɗere, ko a liɓ kəzəɗ mi, mata zlimi ma maday tan. Mata ɗiyi kən kərap wa nja maday tan ta may. Ta njá ka gaɓəzigi tete sin kun, 2:9 1Ti 6:1-2¹⁰aza ta njá ka həli kən tik kun. Mata ɗiyay kən menekin tan azal ɓa, aza mata kawi kəzəɗ tan zləra səsəray a gibe maday tan. Ti ɗiya ta wa nja ngatoku tutu wər, ndirigi a va ka sən ta, labar a tala Dabawəzləv ma bit tokon, min ta nja ka ceɗeten a ndirigi, kula labar menekin. 2:10 3:4

¹¹A ləma, Dabawəzləv ti fara menekin tik a gbəmgbalay ba, wa nja sin ta nja ka saf saha ndirigi kərap, ka bit ta za. ¹²Dabawəzləv mata ɗaf tokon menekin tik wa nja ngatoku za, ti ceɗ tokon ka ker katəf ma ngav ngav kaɗ, ɓaw kən mendireɗ ta tala hayək a wacah, hidi ka nja tokon ka ndiri nja ndukun talan, hidi ka ɗiya tokon kən wa nja Dabawəzləv ta may, aza hidi ka səba tokon katəf tik a tala hayək a wacah. 2:12 Efe 1:4; 1Za 2:16¹³Ngam talan tokon genna ka ɓeɓel maday, hidi ta va ka ɓeɓel tokon a pic, Yesu Kiristu ta va ka ɗaf tokon miseh maday tik, sin Dabawəzləv tokon maday, aza ma bit tokon. 2:13 1Ko 1:7; 1Te 1:10¹⁴Yesu Kiristu ti vəl talan tik meze na tokon, ka bat tokon ka *ma ngav ngav tokon kərap za, aza ka ɗiya tokon ka ndiri nja nəv ma barən ta gibe tik. Mata ɗiyu wa nja ngatoku, hidi ka mbaɗ tokon ka diri ndiri tik, mangar ti zeri nəv tan yac kaɗ ba ka ɗiya menekin. 2:14 3:14; Exo 19:5; Ezé 11:20; Gal 1:4; Efe 2:10; 1Ti 2:6; Hib 13:12; 1Pi 2:9; 1Za 3:16

¹⁵Labar kata mata ceɗoh titoku, a jəkwaneten a ndirigi. Ma vəleten ɓərəs aza ma ngəz ndiri mangar a may ta ka yək kun. Ma ceɗeten ninek ninek a sembe ku kərap, Dabawəzləv mata vəloh. A njá ka ker ndirigi ka ci labar ku ka kən kahay kun.

Dabawəzləv ti vəl tokon yəwən micin

¹Galamay, a ceɗeten a ndiri Kiristu gi kərap a nimin mata zlimi ma bayigi ɓaw ndiri madəday ma mari lay. Mata ɗiyi kən, maday tan ta may. Mata ɗiyi kəzəɗ menekin ɗere ko a pu. 3:1 Rom 13:1-7; 1Pi 1:13-17²Ta njá ka zəmi madabah ndirigi kun. Ta njá ka gəri ma kun. Mata njigi ka hidi ma tete’w ɓa. Aza mata ɗiyay menekin tan a ndirigi kərap ko a pu.

³Ko min tokon ɗere, kamatakan mi sənay tokon kən kun. Min ti nja tokon ka ndiri manja zlimi ma, aza mi səba tokon kula katəf kun. Min ti mbaɗ tokon ka balam mendireɗ kənigi hirre wa nja nəv tokon mata may. Min tokon ti ɗiyaten tireh a ndirigi, aza min tokon ti sərəh tete cala tokon ɗere. Ndiri maparam a ngəmi talan tete min tokon kun, aza min tokon ti ngəm talan tete sinigi kun. 3:3 1Ko 6:11; Efe 5:8⁴Ama pic takan, Dabawəzləv ma bit tokon ti ɗaf tokon menekin tik, aza ti ɗaf tokon ɗere wa nja sin ta may ndiri kərap. 3:4 1:3; 2:10-11; 1Ti 1:1; 2:3; 4:10; Tit 3:6⁵Dabawəzləv tik ti bit tokon zaba. Mata bit tokon za toku, a tala menekin tokon, hidi mata ɗiyu ɗakun. Ti saf saha tokon manja neh mazlən a nin. Ti pan tokon ka ma ngav ngav tokon kaɗ, min tokon ka mbu mbu ma səray tik, aza ti vəl tokon yəwən micin áka *Miɗ tik za. 3:5 Zan 3:5; Rom 6:4; Efe 2:8-9; 5:26; 2Ti 1:9; 1Pi 1:3⁶Miɗ tik, Dabawəzləv ti vəl tokon zlan a dawən áka Yesu *Kiristu ma bit tokon za. 3:6 Rom 8:9-16; 1Ko 6:11; Gal 5:25; ma bit tokon: 2:13 ; Fil 3:20; 2Ti 1:10; Tit 3:4; 2Pi 1:11; 1Za 4:14⁷Ti vəl tokon menekin tik toku, min tokon ka mbaɗ tokon ka ndiri ma kap ta gibe tik, aza hidi ka jan tokon micin manja way ta zləra tik, hidi ta ɗer talan tokon genna a nin. 3:7 Rom 3:24

⁸Labar kata mata ceɗoh toku labar ma duze. Ta may hoh ka jəkwaneten a ndirigi ninek ninek. Ma jəkwaneten labar toku, ngam ndiri ma ci talan ka Dabawəzləv ka ɗiyi kəzəɗ menekin ko a pu. Sin aɗa labar menekin ma va ka zleɓeten a ndirigi. ⁹Ndiri ma nja ka gaɓəzi gaɓəz kahay, kana ha fi ma ku a nin. Ko ti tar ka gaɓəzigi a tala dehen tan ta vina cekw, ko a gaɓəzigi aza a slakamigi a tala *mazuko Yahudiyagi, a njá ka fi ma ku a nin kun. Ngam gaɓəz tan ta nja ka gaɓəzigi toku a zleɓ ko kedirek kun, a nja ka gaɓəzi, gaɓəz kahay. 3:9 1:10-163:9 1:14; 1Ti 1:4¹⁰Hidi ma va ka da gaɓəz a daba ndiri Ekilesiyagi ka kpal ta za, a ngəzu. A zlimi ɗakun wər, ma ngəzu a nimin. A zlimi ɗakun ɗere wər, ko kən mi ta njá ka lap hini a sin baba kun. 3:10 Mat 18:15-17¹¹Hati sənu, sese ndiri maɗa ngatoku ti lekwigi ka kula katəf menekin. Ma ngav ngav ta nja ka ɗiya ta, a nja ka fiyi talan tan ka kita.

Pol a way labar tik acin

¹²Ta may ka zlənay Artemas akun Tikikus ka vay a zləra ku. Ta vay za, ma ya njoɗ a pic tik, ma ya jan ka ane liɓlay Nikopolis. Kati may ka va ka nja a nin a təra cəcən. 3:12 Tikikus: Kol 4:7-8¹³Alkali Zenas ɓaw Apolos ta va ka sliɗ ka vigi muluk, ma mbateten kən ham a gabal, aza ma vəleten kən kərap mata may ta. 3:13 Apolos: 1Ko 1:12¹⁴Ta may ndiri ta Ekilesiya pana pana ka jəkwan ta ɗere ka ɗiyi kəzəɗ menekin ka zleɓeten a ndiri mangar kən tan ɗa ɗakun. Ti ɗiya ta wa toku, nja tan ta gibe Dabawəzləv a va ka nja ka kən kahay kun. 3:14 2:14; 2Ko 8:8-9; Gal 5:22; Efe 4:28; Kol 1:10

¹⁵Ndiri kərap ta zləra ɗa a wacah a fəɗohigi. Cala kini ma ci talan ka Yesu Kiristu ta watitoku, mine fəɗ ta ɗere.

Dabawəzləv mata ker micin ku fonna.