Zan

Nawər Menekin a tala Yesu Kiristu,

Zan

mata lalaɓu

Jem a liɓ deftere cah

Zan kərti Zebede a lalaɓ deftere cah. Sin hidi ta zəɗ ngaz Yesu. Ndirigi a ngarigi mandala Zan ta lalaɓ deftere cah, sin ti məsər. A ngarigi sin ti lalaɓu a dawən mbu Yesu, viya day ka wom dərfatakan. A nja na ngar Matiye, Markus ege Luka a lalaɓi na tan pəpəla ka sin.

A liɓ deftere cah, Zan a nja ka ləwa a tala hidi ta zəɗ ngaz Yesu maparam, Yesu mata mayu kahay kahay. A nja na ngar, a ləwa a tala tik.

Zan ti lalaɓ deftere cah ka zleɓeten a ndirigi ka sən ta, Yesu aɗa Kərti Dabawəzləv, aza ka sən ta, sin aɗa Hidi ma nja ka bit ndirigi. Hidi ma ca talan ka Yesu toku a va ka lekw kun, a va ka jan micin manja way.

Zan a ceɗ tokon ɗere, kəzəɗ kərap, Yesu mata ɗiyu, a ɗiyu, ndirigi ka sən ta á nin za, ko sin aɗa nayi wər. Hine safu ka ɓawama koh. A nin Yesu ti vəleten biret a ndirigi wujine jeɓin aza ti tar ka jəkwaneten ndirigi, a ngareten: «Kata aɗa gəda ndap ma nja ka vəl micin a ndirigi.» Aza hine saf a nimin ka ɓawama guɓ a tala takan. A nin Yesu ti mbəla Lazar a civi za, aza ti jəkwaneten ndirigi, a ngar: «Kata aɗa hidi ma nja ka mbəla ndirigi a civi za, aza ma nja ka vəleten micin.» Yesu a ngar ɗere: «Kata aɗa lay ma kəngay na ndiri ta talalay» (8:12), «Kata aɗa mejijik» (10:9), «Kata aɗa kula hidi ma mar» (10:11), «Kata aɗa katəf na sən ma ma delele ɓaw na jan micin manja way» (14:6), ɓaw «Kata aɗa madəba pay, aza hini aɗa ca zləra tik» (15:5).

Yesu ta nja ka jəkwaneten kən a ndirigi wa toku, ndiri maparam a nja ka yək ta, ndiri maparam a nja ka feh ta. Ti nja kap wa nja Zan mata lalaɓu ka 1:11-12. A nin a ngar: «Ti sliɗ, ti va a liɓlay tik, aza ndiri tik ti feh ta. Ama ndiri tik maparam ti yək ta zləra səsəray, aza ti ci talan ka sin. Sin ɗere ti vəleten sembe a ndiri ma yək ta toku ka njigi ka wəri Dabawəzləv.»

Kən ma ɗiya ka dawən ka dawən a liɓ deftere Zan:

Labar a tala nja Yesu Kiristu a daba ndirigi, aza wa nja mata jəkwaneten kən a ndirigi ka sən ta á nin za ko sin aɗa nayi wər (ɓawama 1–12).

Labar a tala kən pana pana, Yesu Kiristu mata jəkwaneten a ndiri ta zəɗ ngaz tik, aza wa nja sin ta may ta (ɓawama 13–17).

Labar a tala məc Yesu Kiristu ege mbəla tik a civi za, aza wa nja mata pizlaha a həra ndiri tik (ɓawama 18–21).

Yesu Kiristu aɗa Ləwa ɓaw lay ma kəngay

¹Mandala Dabawəzləv a tətar talalay kese kun,

hidi maparam ɗaha, zlim tik Ləwa.

Ləwa toku ti njigi a Dabawəzləv,

aza Ləwa tik, Dabawəzləv a talan tik. 1:1 Gen 1:1–2:4; Zan 17:5; Fil 2:6; 1Za 1:1-2; Kzl 19:13-16

²A njigi a Dabawəzləv mandala talalay a tətar kese kun.

³Kən, Dabawəzləv mata tətaru kərap,

a tətaru áka Ləwa toku za.

Ka Ləwa toku kun wər,

kən ma va ka tətar ko kedirek ɗa ɗakun. 1:3 1:9-10; 5:26; 1Ko 8:6; Kol 1:16-17; Hib 1:2; Kzl 3:14

⁴Kən ma tətarigi kərap,

ti jani micin áka Ləwa toku za acin.

Sin a talan tik aɗa micin ɓaw lay ma kəngay na ndirigi.

⁵Lay ma kəngay toku a nja ka zlaw a liɓ kpizli,

aza kpizli a təɗ gəga ka micin tik kaɗ kun. 1:5 Gen 1:3-4

⁶Dabawəzləv ti zləna hidi maparam zlim tik Zan. 1:6 Mat 3:1⁷Zan toku ti ya ka ləwaten a ndirigi a tala hidi mangar lay ma kəngay toku. Ti ləwaten, sinigi ka sən ta, aza ka ci talan ka lay ma kəngay toku. ⁸Zan toku, sin aɗa lay ma kəngay toku kun, ti ya səɓ ka ləwa a tala hidi maparam mangar lay ma kəngay toku. 1:8 1:20

⁹Lay ma kəngay toku, diri lay ma kəngay səɓ duze.

Ti ya a talalay ka kəngay nəv ndirigi kərap. 1:9 8:12; 17:25; 1Za 2:8

¹⁰Hidi mangar lay ma kəngay ege Ləwa toku

ti nja a talalay,

aza Dabawəzləv a tətar talalay áka sin za.

Ama ndiri ta talalay a sən ta ɗakun.

¹¹Ti sliɗ, va tik a liɓlay tik, aza ndiri tik ti feh ta.

¹²Ama ndiri tik maparam ti yək ta zləra səsəray,

aza ti ci talan ka sin.

Sin ɗere ti vəleten sembe a ndiri ma yək ta toku

ka njigi ka wəri Dabawəzləv. 1:12 1Za 3:1; Gal 3:26; 4:5

¹³Mata mbaɗigi ka wəri Dabawəzləv toku, hidi memilin áɗa ma cun a tala mamən tan ka mbuwigi ɗakun. Aza mbu tan toku, wa nja wəri ma tem ta nja ka mbu tegi səka ɗakun. Dabawəzləv áɗa ma vəleten yəwən micin ka njigi ka wəri tik. 1:13 3:3, 5-6; 1Pi 1:23; 1Za 3:9

¹⁴Hidi, zlim tik Ləwa takana toku acin

ti mbaɗ ka hidi memilin, aza ti nja a daba kini.

Min ti ləma miseh maday tik,

Cin Dabawəzləv mata fiyen

a Kərti tik ma sliw takan toku.

Kəzəɗ ta nja ka ɗiyu, kən menekin tutu,

aza ma ta pakam tik ta nja ka ləwu,

ma ma delele tutu. 1:14 Gal 4:4; Fil 2:7; 1Ti 3:16; Hib 2:14; 1Za 4:2; ti ləma miseh maday tik: Mat 17:2; Zan 2:11; 1Za 1:1-3

¹⁵Zan a ləwa a tala tik. Ti sler wəla day day, a ngar: «Kati ceɗ hini, kamatakan hidi maparam a va ka yaha ka dangaz ɗa. Sin day ka kata, ngam a nja a məndan cekw. Kata mata ləwa hini wa toku, ta ləwa hini a tala hidi toku.» 1:15 1:24-27, 30; 5:31-34, 36

¹⁶Ləwa toku acin, kən mata maru kərap,

ti ɓawu ka həna tokon kərap a sin.

Kepic kepic a nja ka ɗiya tokon menekin,

ɗiya za ɗiya, ɗiya za ɗiya. 1:16 7:19; Exo 31:18

¹⁷Kamatakan Dabawəzləv ti vəl tokon mazuko tik á zləra *Moyiz za kun vu? Ama menekin tik ege ma ma delele ta pakam tik, hidi a jan tokon a zləra Moyiz za ɗakun, hidi a jan tokon á zləra Yesu *Kiristu za. ¹⁸Ko hidi takan ma ləma Dabawəzləv a həra tik ɗa ɗakun. Ama Kərti tik ma sliw takan ta jakwar tik toku ti ceɗ tokon acin wa nja Cin ta nja a wəzləv. 1:18 6:46; 14:8-9; Exo 33:20; Mat 11:27; 1Ti 6:16; 1Za 4:12

Zan ma nja ka ɗiya batisma

(Mat 3:1-12; Mak 1:1-8; Luk 3:1-18)

¹⁹Pic takan madəday *ndiri Yahudiyagi ta liɓlay Zeruzalem ti zləni *mangaramagi ta *je Dabawəzləv ɓaw ndiri ta ka səban *Levigi ka vigi a zləra Zan. Sliɗ vigi ka neh ta, ngam a sənay ta ɗakun. 1:19 5:33²⁰Zan a ceɗeten kpay kpay kaɗ a gibe ndirigi kərap, a ngareten: «Kata Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday kun.» 1:20 3:28²¹Ndiri toku cəɓ neh ta a nimin, a ngareten: «Hoh nayi acin yi? Hoh *Eli, *makatəf Dabawəzləv ta kamatakan vu?» Zan a ngareten: «Awu, kata ɗakun.» A ngareten a nimin səɓ: «Hoh acin aɗa *makatəf Dabawəzləv maparam, min ta pu vu?» «Awu, kata ɗakun.» 1:21 Deu 18:15; Mat 2:14; Zan 6:14²²«Yo hoh a zləra ku acin, hoh nayi? A ceɗ kini, min ta va ita za, mini ka ceɗeten a ndiri ma zləna kini.» ²³Zan toku a ngareten acin: «Kamatakan makatəf Dabawəzləv zlim tik *Ezay ti ngar:

“Hidi maparam a ca wəla a daba donu, a ngar:

Hi gar katəf sək sək, Maday tokon ka yaha á nin za.”

Yo, ta ceɗ hini acin, gawla, Ezay mata ngar a ca wəla a daba donu toku aɗa kata.» 1:23 Esa 40:3

²⁴A daba ndiri ma yigi ka neh Zan toku, ndiri *Farisagi a nin ɗere. ²⁵Ndiri Farisagi toku a ngareten acin: «Hati ngar, hoh aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ɗakun, hoh aɗa Eli ɗakun, aza hoh aɗa makatəf Dabawəzləv, min ta puwu ɗakun. Yo ha nja ka ɗiya *batisma acin kemi?» 1:25 1:33; Mat 21:25²⁶Zan a ngareten acin: «Gara kata wər, ta nja ka ɗiyaten batisma a ndirigi a yəm ka kəməs nəv tan. Ta ceɗ hini, hidi maparam ɗaha a daba hini, mangar hi sən kese kun. ²⁷Sin a va ka yaha ka dangaz ɗa. Aza sin má day za ka kata. Ta təɗ gəga ka masl miseh kərap tik kaɗ kun.» 1:27 1:15; Kmy 13:25

²⁸Kən ngatitoku kərap ti ɗiya á pala zungoh Zurdun za, a liɓlay, Zan ta nja ka ɗiya batisma a nin. Zlim liɓlay toku Betani. 1:28 10:40; Mat 3:13

²⁹Ka gbəma tik, Zan ləma Yesu a yaha ka ya a zləra tik. Mata ləma za, a ngareten a ndirigi: «Ndah hidi ma ya toku *Kərti tumuk, Dabawəzləv mata mbatu ka məc, ka zlaɗ *ma ngav ngav ta tala ndirigi ta talalay za. 1:29 1:36; Esa 53:6-7; 1Pi 1:19; 1Za 2:2; Kzl 5:6³⁰Kati ceɗ hini, kamatakan hidi maparam a va ka yaha ka dangaz ɗa. Sin day ka kata, ngam a nja daka a məndan cekw. Kata mata va ka ləwa hini, ta ləwa hini a tala hidi ngacah acin. 1:30 1:15³¹Kamatakan ta sənay ka səka, a va ka nja ka sin kun. Kati ya səɓ ka ɗiyaten batisma a ndirigi a yəm, *ndiri Isirayilagi ka səni gawla cah á nin za.»

³²Zan toku ti ngar ɗere: «Kati ləma *Miɗ Dabawəzləv a jemaha á wəzləv kaɗ wa nja ɓaram, aza ti nja a tala tik. 1:32 Mat 3:16³³A pic tik acin kati sənu, ngam Dabawəzləv ma zləna ka ka ɗiya batisma a yəm, ti ceɗ ka kamatakan zaba, ti ngar ka: “Ha va ka ləma Miɗ ɗa a yaha á wəzləv kaɗ ka nja a tala hidi. Gawla ngatoku acin áɗa ma va ka ɗiyaten batisma a ndirigi a Miɗ ɗa ta.” ³⁴Yo, kən ngatoku ti ɗiya a vere ɗa duze. Aza ta ceɗ hini kpay kpay kaɗ acin, sin aɗa Kərti Dabawəzləv duze.» 1:34 Kərti Dabawəzləv: 1:49; 5:18-23; 10:36; 11:27; 20:31; Mat 3:17; 27:54; Kmy 9:20

Labar a tala ndiri ma səbi Yesu

³⁵Ka gbəma tik Zan a nimin ane ka lay ta nja ka ɗiya *batisma a nin toku. Ndiri ta zəɗ ngaz tegi səray a jakwar tik. ³⁶Ləmi Yesu, a va. Mata ləma ta za, Zan a ngar: «Ndah *Kərti tumuk, Dabawəzləv mata mbatu ka bit ndirigi.» 1:36 1:29³⁷Ndiri ta zəɗ ngaz Zan ma səray toku mata zlimi ta za, sliɗigi ka səba Yesu. ³⁸Yesu bu a zal zal, ləma ndiri toku a səba ta. A ngareten acin: «Hi gər mi?» A ngareten: «Rabi, je ku a ki?» (Rabi toku a nja na ngar a ma *hibiru «hidi ma nja ka janga ndirigi.») ³⁹Yesu a ngareten: «Hi ya, nima tokon, hine safu!» Sliɗ vigi ida tik acin ka lay nja tik. Ta təɗigi ida tik, pic ti təɗ ma biz a yigi ita. Ti nəpigi tete sin kúlá sukuh.

⁴⁰Ndiri ma səray ma zlimi labar Zan, aza ma səbi Yesu toku, zlim hidi ma takan Andire. Sin gelemin Simon Piyer. 1:40 Mat 4:18-20⁴¹Andire toku acin sliɗ va njoɗ a zləra gelemin Simon. Mata janu za, a ngaren: «Min ti jan a Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday» (a nja na ngar a ma girek «*Kiristu»). 1:41 4:25⁴²Andire toku dəɓ ka lah gelemin toku ka va a zləra Yesu acin. Yesu ca həra ka Simon toku, aza a ngaren: «Hoh Simon, kərti Zan. Tá nja cah, zlim ku acin Kefas.» Kefas toku a nja na ngar Piyer, a nja na ngar «gudungul.» 1:42 Mat 10:2; 16:18

Filip ege Nataniyel

^43-44Ka gbəma tik, Yesu sliɗ, a may ka va a liɓlay Galili. Janigi a hidi maparam, zlim tik Filip. Filip toku liɓlay tik tete na Andire ege Piyer takanna. Zlim liɓlay tan Betisayda. Yesu mata janigi a Filip za acin, a ngaren: «A səba ka.» Sliɗ səbu.

⁴⁵.Kedirek Filip ti janigi a Nataniyel. Mata jani za, a ngaren: «Min ti jan a hidi, *Moyiz mata ləwa a tala tik a liɓ deftere *mazuko tik, ɓaw *makatəf Dabawəzləv gi mata ləwigi a tala tik ɗere. Hidi toku Yesu, kərti *Zozef, aza sin a yaha a liɓlay Nazaret za.» 1:45 Deu 18:15; Esa 9:5; 42:1-4; Ezé 34:23; Mic 5:1-3⁴⁶Nataniyel a ngaren acin: «Kay kula hidi a ya səka a liɓlay Nazaret kun.» Filip a ngaren acin: «A ya, ma ləma a həra ku.»

⁴⁷Nataniyel sliɗ ka va acin a zləra Yesu. Yesu mata ləma za, a ya a zləra tik, a ngar: «Ndah diri səban Isirayila ma kpen kpen aɗa cah. Aza tireh ɗaha a nəv tik kun.» ⁴⁸Nataniyel takana toku a nehu, a ngaren: «Ha sən ka acin a nja siki?» Yesu a ngaren: «Kati ləmoh kamatakan a zəɗ sikiɗ, mandala tik Filip a wəloh kese kun.» ⁴⁹A ngaren acin: «Ase Maday, hoh Kərti Dabawəzləv duze, aza hoh aɗa bay *ndiri Isirayilagi ɗere.» 1:49 1:34; 12:13; Mat 27:42⁵⁰Yesu a ngaren: «Ha ca talan ka kata, ngam kata mata ngaroh, kati ləmoh a zəɗ sikiɗ cah. Yo ta ceɗoh, ha va ka ləma kən má day za ka kən hoh mata ləma cah.» ⁵¹Aza a ngar a nimin: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hi va ka ləma wəzləv ti zlər, aza *mazlən Dabawəzləv gi a va ka yahigi á wəzləv kaɗ ka ya a zləra ɗa, kata *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za, ya a zləra ɗa, va wəzləv, ya a zləra ɗa, va wəzləv.»

Dara ngazl wərti a liɓlay Kana

¹Ka dawən wan səray ma makaɗ tik, dara ti ɗiya ane liɓlay Kana ta liɓlay Galili. Dara tik, dara ngazl wərti. Mamən Yesu ane ka lay dara toku. 2:1 4:46²Hidi ma ɗiya dara toku a wəla Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik ɗere.

³Nəp kedirek, movu ti way. Mamən Yesu a ngaren a kərti tik: «Movu ti way.» ⁴Yesu a ngaren: «Na ku mi ta nin mi, may? Há va ka ceɗ ka kən, kata ta va ka ɗiyu vu? Kata a wilin ta pu kən, Dabawəzləv ta va ka ceɗ ka, kata ka ɗiyu.» 2:4 7:6, 30; 8:20; 12:23; 13:1; 17:1; Luk 22:53⁵Ka dawən tik, mamən a ngareten a ndiri ma həli kəzəɗ dara toku: «Hi ɗiya kən kərap, sin ta va ka ngar hini.»

⁶Ka lay dara toku, tapaligi a nin koh. *Ndiri Yahudiyagi a nja ka ɗi yəm a nin ka goh ngaz, ɓaw ka pan zləra, wa nja ta nja ka ɗiyi mazuko tan. Tapal tegi maparam yəm ka va a nin səla cəfaɗ cəfaɗ, maparam yəm ka va a nin səla guɓ a tala səray. 2:6 Mak 7:3-4⁷Yesu a ngareten a ndiri ma həli kəzəɗ dara toku acin: «Hi va ɗa yəm, hine wek tapal titoku kərap.» Sinigi va ɗa yəm da ta, aza sek sek wek wek a nin. ⁸A ngareten: «Hi ɗu kedirek, hine tepen a hidi maday ma kəməs dara cah acin, mata təlu.» Sinigi ɗa, tepeten. ⁹Gawla toku təl ta təlu, ti mbaɗay tik zaba ka movu. Aza ko movu tik a yaha a ki za ki, a sənay kun. Gara ndiri ma dahi yəm tik wər, ti sən ta. Hidi maday ma kəməs dara toku mata təlu za, wəla gawla ma ngazl wərti toku, ¹⁰a ngaren: «Hidi ti ɗiya dara, a nja ka vəleten movu ma tireh a ndirigi a zakay, ta hayigi za, kama ka vəleten ma lalah lalah acin. Ama na ku, movu ku tá zal cah, kula movu ma tireh.»

¹¹Sin aɗa ci ɓan ɓan kən acin, Yesu mata ɗiyu, mata mbaɗ yəm ka movu toku. A ɗiyu ane Kana ta liɓlay Galili. Wa toku Yesu ti ɗaf miseh maday tik. Aza ndiri ta zəɗ ngaz tik ti ci talan ka sin acin. 2:11 miseh maday tik: 2:23 ; 3:2; 4:54; 6:26; 11:47-48; 20:30; Kmy 2:22; Rom 15:19

¹²Ka dawən dara, Yesu sliɗ tete mamən ɓaw geleminigi ka va a liɓlay maparam, zlim tik Kaparnahum. Ti lapigi ɗere tete ndiri ta zəɗ ngaz tik. Nəp nəpigi wan kedirek a liɓlay toku.2:12 Mat 4:13

Yesu tete ndiri ma beri kən a je Dabawəzləv

(Mat 21:12-13; Mak 11:15-17; Luk 19:45-46)

¹³Pic *dara Pasəka na *ndiri Yahudiyagi mata va ka nja mbeh, Yesu sliɗ acin ka va a liɓlay Zeruzalem. 2:13 6:4; 11:55; 12:12; Exo 12:1-14¹⁴Mata təɗ za, va *je Dabawəzləv. A jik toku jan ndiri ma beri zla, ma beri tumuk, ɓaw ma beri ɓaram. Aza ndiri ma zlambaɗi dala, a zlambaɗi dala a nin ɗere. ¹⁵Mata ləma ta za, ɓaw miseh ma ɓələm ɓələm, jənəw kaɗ wa nja lakwatay, a gama ta kərap a *je Dabawəzləv za, lap a tumuk tan ɓaw zla tan. Ɓaw dala ta nja ka zlambaɗ ta toku, cakway cakway za, gom gom tabəl tan ka hayək. ¹⁶A ngareten a ma beri ɓaramigi acin: «Hi gas kən hini a watoku za! Hi njá ka ca je Vay Dabawəzləv ka je ber kən kun.» 2:16 Luk 2:49¹⁷*Ndiri ta zəɗ ngaz Yesu mata ləma ta wa toku za, talan tan ti ɗasl ka labar maparam ta liɓ deftere Dabawəzləv. Labar tik a ngar ka je Dabawəzləv: «Ta may je ku kwet, wa nja kata mata kwitu za ta.» 2:17 Dir 69:10

¹⁸Madəday Yahudiyagi ta jik toku mata ləmi kən, Yesu ta ɗiya toku za acin, a ngareten: «Tátoku ɓan ɓan kən, hoh ta va ka ɗiyu wər, mini ka sənu a nin, Dabawəzləv á keroh katəf hoh ka gam ndirigi a jik a wacah za, ha va ka ɗiya kən mi acin mi?» 2:18 2:11¹⁹Yesu a ngareten acin: «Hin ti may ka sən wər, hi kap je Dabawəzləv cah kaɗ, aza ka wan səray ma makaɗ tik, ta va ka ndənu a nimin.» 2:19 Mat 26:61; 27:40; Kmy 6:14²⁰A ngareten: «Min ti ndən jik cah kap kap viya wom foɗ atama koh. Aza na ku há ngar, ha va ka ndənu a liɓ wan səray ma makaɗ. Kay, ha təɗ gəga kun.» ²¹Yo, azama labar Yesu mata va ka ləwaten toku, a ləwaten a tala je Dabawəzləv səka ɗakun, a ləwaten a tala kəsəm tik ma va ka məc, aza ka mbəla za ka wan səray ma makaɗ tik. 2:21 1Ko 6:19²²Yesu mata mbəlaha ka məc za, ndiri ta zəɗ ngaz tik talan tan ti ɗasl acin ka labar mata ngar toku. Ti ci talan ka labar Yesu acin, aza ti ci talan ka labar ta liɓ deftere Dabawəzləv ɗere. 2:22 1:45; 12:16; 14:26; Luk 24:6-8, 27

Yesu hidi ma nja ka sən ɓən hidi

²³Yesu ta nəp a liɓlay Zeruzalem ka dara Pasəka toku, ti ɗiya ɓan ɓan kən pana pana a nin. Ndiri pe mata ləmi ɓan ɓan kən toku za, ti ci talan ka Yesu acin. 2:23 2:11; 6:29; 7:31; 8:30; 9:38; 10:42; 11:45; 12:42; 20:29, 31; 16:9²⁴Ama Yesu a zer nəv tik yac kaɗ a sinigi ɗakun, ngam ti sən nəv tan zaba kərap. ²⁵A mbal ndiri maparam ka ceɗeten labar a tala ndiri toku baba kun, ngam sin a talan tik ti sən nəv tan kərap zaba.

Yesu ege Nikodem

¹Hidi maparam ɗaha, maday *Yahudiyagi, zlim tik Nikodem. Sin hidi *Farisa. 3:1 Nikodem: 7:50 ; 19:39²Pic takan sin sliɗ va a zləra Yesu a vuɗu. Mata təɗ za, a ngaren a Yesu: «Maday min ti sənu, Dabawəzləv ti zlənoh ka ya ka janga ndirigi. Ngam ɓan ɓan kən hoh ta nja ka ɗiyu cah, ta nja kana cah, Dabawəzləv á zləna hidi tik kun wər, macah a ɗiya kən, hoh ta nja ka ɗiyu cah ɗakun.» 3:2 Mat 22:16; Zan 2:11³Yesu a ngaren acin: «Ta ceɗoh kaɗ ninek ninek, hidi mangar a mbu mbu ma səray tik kun, a va ka nja a daba ndiri, Dabawəzləv ta mar ta ɗakun.» 3:3 1:13⁴Nikodem a ngaren: «Wa Maday, hidi ma sən ma za ka mbu mbu ma səray tik a nja siki? Ka cəɓ a nimin a liɓ mamən di ka mbu vu?» ⁵A ngaren acin: «Ta ceɗoh kaɗ ninek ninek, sey hidi ma va ka jan mbu ma səray tik a yəm ɓaw a *Miɗ Dabawəzləv á va ka nja a daba ndiri, Dabawəzləv ta maru. 3:5 Tit 3:5⁶A ləma, gara hidi memilin wər, a nja ka mbu hidi a viren kəsəm tik. Gara Miɗ Dabawəzləv na tik wər, wa sin kun. A nja ka vəl micin ma yaha á zləra Dabawəzləv za. 3:6 6:63⁷Kata mata ceɗoh, sey ndirigi ka mbuwi mbu ma səray tik toku, ngatoku ta njá ka pələk talan ku kun. ⁸Miɗ a nja ka ca wa nja ta may, aza gi tik, hidi a nja ka zlimi. Gara lay mata sliɗaha a nin za, ɓaw lay ta nja ka va ka kəray a nin, hidi a sənay kun. Wa sin ɗere mbu ma səray ta Miɗ Dabawəzləv, ko a nja ka ɗiya a nja siki, hidi ma sən tik ɗa ɗakun.» 3:8 Ecc 11:5⁹Nikodem a ngaren acin: «Ta zlimi labar, hoh mata may ka ceɗ ka toku kun.» ¹⁰Yesu a ngaren: «Hoh maday ma nja ka jəkwaneten kən a *ndiri Isirayilagi, aza ha sən kən toku kun vu? ¹¹A zlimi, ta ceɗoh kaɗ ninek ninek, na kini, mine ləwa a tala kən, min mata sənu. Aza mine ceɗ hini kən, min mata ləma. Aza na hini, hine may ka yəku ɗakun. 3:11 3:32; 8:26¹²Kati ləwa hini a tala kən ta tala hayək a wacah, aza hi yək ma ɗa ɗakun. Yo a bilike kən ta wəzləv azal vu? 3:12 12:32; 14:1-3; 17:5¹³Hidi ma təɗ a wəzləv ko takan ɗa ɗakun. Sey kata *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za á yaha á nin za. 3:13 Pro 30:4; Rom 10:6

¹⁴«Kamatakan *Moyiz mata nja a daba donu tete ndiri tik, ti ɓisl *wən melenge, aza ti paku a tala zlimi pay, ngam hidi ma saf tik, ka bit. Aza ko ɗiya wa siki, sey ndirigi ka ɗiya kigi, kata, *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za ka pay, wa nja Moyiz mata ɗiya wən a tala pay toku ɗere. 3:14 Nom 21:9; Zan 8:28; 12:32-34; 18:32¹⁵Dabawəzləv a may ka ɗiya wa sin, ngam ko nayi ma ca talan ka kata ka bit ka jan micin manja way.» 3:15 20:31

¹⁶Dabawəzləv ti may ndiri ta talalay kahay kahay kúlá ka nəv tik táda za, mátá vəl Kərti tik ma sliw takan ka ya a talalay. Ko nayi ma ca talan ka Kərti tik toku acin, a va ka lekw kun, a va ka jan micin manja way. 3:16 3:36; 5:24; Rom 8:32; 1Za 3:1; 4:9-10; 5:11, 13¹⁷Dabawəzləv mata zləna Kərti tik a talalay toku, ka zla kita ndirigi ɗakun. Ti zlənaha, ndiri ta talalay ka jani bit micin tan áka Kərti toku za. 3:17 12:47¹⁸Hidi ma ca talan ka Kərti Dabawəzləv toku acin, Dabawəzləv a va ka zla kita tik kun. Gara na hidi mangar a ca talan ka Kərti tik toku kun, Dabawəzləv ti zla kita tik zaba. Dabawəzləv ti zla kita tik, ngam a ca talan ka Kərti tik ma sliw takan toku kun. 3:18 5:22¹⁹Sin ti zləna Kərti tik ka nja wa nja lay ma kəngay na talalay, aza ndirigi a may ta ɗakun, a may tegi ka njigi a liɓ kpizli azal ɓa. Nja tan ta liɓ kpizli toku ti nja ka kita tan acin. Ndirigi a may tegi ka njigi a liɓ kpizli, ngam kəzəɗ tan, ta nja ka ɗiya ta, kəzəɗ ma ngav ngav. 3:19 8:12²⁰Hidi ma nja ka ɗiya ma ngav ngav, a may ka nja ka lay ma kəngay kun. A nja ka si a lay ma kəngay azal ɓa, ngam kana ndaz tik ka faraha a gbəmgbalay. 3:20 Efe 5:11-13²¹Ama gara hidi ma nja ka ɗiya kən a katəf tik wər, a nja ka may ka nja ka lay ma kəngay, ngam ndiri kərap ka sən ta, a ɗiya kən, Dabawəzləv ta may. 3:21 1Za 2:4

Yesu ege Zan ma ɗiya batisma

²²Ka dawən tik Yesu sliɗ va tik tete ndiri ta zəɗ ngaz tik ka va a liɓlay maparam tane liɓlay Yahudiyagi. Ti nəpigi a liɓlay toku wan pe, aza Yesu a ɗiyaten *batisma a ndirigi a nin. 3:22 4:1-2

²³Mandala tik Zan ɗere a ɗiyaten batisma a ndirigi a liɓlay Enon. Liɓlay toku mbeh a jakwar liɓlay Salim. Ndirigi a vigi a zləra tik, aza a ɗiyaten batisma a nin, ngam liɓlay tik, yəm pe. ²⁴Mandala Zan ta ɗiyaten batisma toku, a fi ta kese a je fərsəna ɗakun. 3:24 Mat 4:12; 14:3

²⁵Pic takan acin ndiri ta zəɗ ngaz Zan maparamigi ti tar ka gaɓəzigi tete Yahudiyagi maparam. A gaɓəzigi a tala mazuko tan *Yahudiyagi na ɗiya batisma. ²⁶Mata gaɓəzigi za, sliɗ vigi a zləra Zan, aza a ngareten: «Maday, talan ku a ɗasl ka hidi, hin mata jan a sin á pala zungoh Zurdun za, aza hoh mata ləwa kini a tala tik vu? Yo tá nja cah min ti zlimi, a nja ka ɗiya batisma, aza ndirigi kərap a vigi a zləra tik.» 3:26 1:29-34²⁷Zan a ngareten acin: «Hidi mangar a jan sembe a zləra Dabawəzləv kun, a təɗ gəga ka ɗiya kəzəɗ toku kun. Ta ɗiyu toku, Dabawəzləv á vəlen sembe tik. 3:27 19:11; 1Ko 4:7; Hib 5:4²⁸Aza hin a talan hini, hin ti zlimi zaba ɗere wa nja kata mata ceɗ hini kamatakan. Kati ngar hini, kata Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa səka ɗakun. Gara kata wər, kata hidi, Dabawəzləv mata zlənaha ka da nawər a kese a gibik a tala tik. 3:28 1:20; Mal 3:1; Mat 11:10²⁹Hin ti sənu, hidi ma mbiz wərti, wərti toku na tik. Makatəf tik a dos zləra a nin kun, a nja ka nja á mazlən za ka zlimi ma zlim zlim. Ti zlimi mongurom ngama tik ma mbiz wərti toku, nəv tik a nja ka nja ɗewerakun. Yo kata ɗere, nəv ɗa ɗewerakun acin, ngam kati nja wa nja makatəf toku, aza ta nja ka zlimi mongurom Yesu. 3:29 Mat 9:15³⁰Ta ceɗ hini, ko ɗiya wasiki, sey Yesu ka nja ka hidi maday, zlim tik ka gi, aza na ɗa ka gəc kaɗ!

³¹«Hidi ma yaha á wəzləv kaɗ, day ka ndiri kərap. Hidi ma mbu a tala hayək a wacah, sin hidi memilin, aza a nja ka ləwa a tala kən ta tala hayək a wacah tutu. Gara hidi ma yaha á wəzləv kaɗ acin, 3:31 8:23; 15:19; 1Za 4:5³²sin a nja ka ləwa a tala kən mata zlimi ɓaw mata ləma. Ama ndirigi a mayi labar tik, sin ta nja ka ceɗeten kun. 3:32 3:11³³Ama gara hidi ma yək labar tik, ti yək na Dabawəzləv ɗere, a nja ka ca Dabawəzləv ka hidi ma ceɗ ma ma delele. ³⁴A tala mi, hidi ma yaha a wəzləv kaɗ a nja ka ləwa labar, Dabawəzləv mata ceɗen a zləra. Dabawəzləv á zlənaha, aza a nja ka wek *Miɗ tik a nəv tik zlan a dawən.

³⁵«Dabawəzləv a may Kərti tik, aza ti ɓaw kən kərap, ti vəlen a zləra sin ka maru. 3:35 5:20; 10:17; 13:3; 14:10; 17:2; Mat 11:27; 28:18³⁶Hidi ma ca talan ka Kərti Dabawəzləv toku acin, ti jan micin manja way. Hidi mangar a yək ma Kərti Dabawəzləv toku kun, a jan micin manja way kun. Dabawəzləv a va ka basen nəv ko a pu.» 3:36 3:16

Yesu ege wərti ta ka səban Samari

^1-3Kedirek ndiri *Farisagi ti zlimi labar a tala ndiri ma mbaɗigi ka *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu, ɓaw ma jani *batisma a zləra Yesu. Ndiri titoku day ka ndiri, Zan mata ɗiyaten batisma. Yo gara Yesu wər, sin a nja ka ɗiya batisma səka a zləra tik kun, ndiri ta zəɗ ngaz tik á nja ka ɗiya ta. Yesu mata zlimi za acin, labar tik a gəgar kahay kahay, sin sliɗey tik a liɓlay Yahuda za, ka cəɓay tik a liɓlay Galili. 4:1-3 3:22⁴Ka va a liɓlay Galili toku, sey ka zlan á liɓlay Samari za. 4:4 4:9; Luk 9:52; 17:11, 16; Kmy 8:4-25

⁵Kedirek Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik ti təɗigi a liɓlay Sikar ta liɓlay Samari. Sikar toku mbeh a jakwar lay biz, *Zakob mata vəlen a kərti tik *Zozef kamatakan. 4:5 Gen 33:19; 48:22⁶Ka lay biz toku, wawru a nin, Zakob tik á lu. Yesu mata təɗ ka wawru toku za, sin ti dangar, ma nja nja a mazlən wawru toku. Ta təɗ a nin wər, pic debe pic. ^7-8Ndiri ta zəɗ ngaz tik ɓaw keri Yesu a nin, sliɗ vigi ka va ka gər kən ham ka səkəm a liɓlay Sikar toku.

Kedirek acin wərti maparam ti ya a nin ka ɗa yəm. Wərti tik səban Samarigi. Ya jan Yesu ma nja nja a jakwar wawru toku. Yesu a ngaren: «A vəl ka yəm ka sa!» ⁹Wərti toku a ngaren acin: «Gara kata wər, kata wərti ta ka səban *Samari, aza hoh səban Yahudiya. Yo hoh ka neh yəm a zləra ɗa acin wər, a nja siki?» Wərti toku mata ngaren a nja ngatoku, ngam *Yahudiyagi a lapigi tete Samarigi ɗakun. 4:9 2Ro 17:29-41; Esd 4:1-3; Mat 10:5; Luk 9:52-53¹⁰Yesu a ngaren a wərti toku acin: «Ta nja takana ha sən kən, Dabawəzləv ta nja ka vəlen a hidi wər, aza ha sən hidi ma nehoh yəm toku, macah há va ka neh yəm a zləra tik ɓa, aza sin a va ka vəloh yəm ma nja ka vəl micin.» 4:10 4:26; 7:37¹¹Wərti toku a ngaren: «Maday, ndah kən ɗa yəm ɗaha a zləra ku kun, aza wawru tik kpəm. Yo ha va ka jan kula yəm ma nja ka vəl micin toku acin a ki? ¹²Hoh ta ɓən wər, hoh day ka doku tokon Zakob vu? Sin áɗa ma ker kini wawru toku á zal. Sin a talan tik ti sa yəm wawru cah, aza wəri tegi tete kən soson tegi ti sa ta ɗere. Hoh day ka sin acin vu?» 4:12 8:53¹³Yesu a ngaren acin: «Ta ceɗoh, hidi ma sa yəm cah, maram a va ka ngacen a nimin. 4:13 6:35; 7:37¹⁴Ama gara yəm ta zləra ɗa wər, hidi ma va ka sa tik, maram a va ka ngacen baba kun ko a pu. Yəm ta va ka vəlen toku, a va ka nja a nəv tik za wa nja həra yəm ma njeɓ njeɓ ma va ka vəlen micin mangar a way kun ko a pu.» 4:14 Wərti takana toku mata zlimi wa nja ngatoku za, a ca kən tik Yesu a ngaren ma ma duze. Azama Yesu a ləwen a ma ma ngaɓ ngaɓ: Ləwa ngacah, ti lalaɓ a nin ka jan ka zleɓ di ka zlimi ninek ninek.

¹⁵Wərti takana toku mata zlimi wa nja ngatoku za, a ca kən tik Yesu a ngaren ma ma duze. Azama Yesu a ləwen a ma ma ngaɓ ngaɓ. A ngaren a Yesu acin: «Maday, a vəl ka yəm hoh mata ngar toku, maram ka nja manja ngac ka ko a pu, aza kata ka nja manja cəɓa a nimin a wacah ka ɗa yəm.» 4:15 6:34¹⁶Njoɗ Yesu a ngaren: «A va, ma wəla zoloh, hine lapaha a sin.» ¹⁷Wərti toku a ngaren: «Zala ɗa ɗa ɗakun, Maday.» A ngaren: «Hayin zoloh ɗa ɗakun duze. ¹⁸Ngam hati nja a zəɗ wapah pana pana jeɓin, aza tá nəp cah, gənan ɗaha baba a tala ku kun. Aza wapah ma koh tik, hin ta nja a sin toku, zoloh kun ɗere. Hayin duze, labar hoh mata ceɗ ngatoku, ha ceɗ ka ma ma delele.» ¹⁹Wərti toku a ngaren acin: «Kay Maday, ase hoh *makatəf Dabawəzləv dey! 4:19 9:17; Mat 21:46²⁰A ceɗ ka səka, ka va ka voh Dabawəzləv ka lay siki? Doku kini Samarigi ti vohi Dabawəzləv ka caɗak ma mbeh cah. Ama na hini Yahudiyagi, hi nja ka ngar, lay voh Dabawəzləv sey a liɓlay Zeruzalem á gindik.» 4:20 Deu 12:5-14; Dir 122:1-5²¹Yesu a ngaren: «A zlimi wərti cah, labar ta va ka ceɗoh, ma yəku. Ta sla za, ndirigi a va ka vohi Vay Dabawəzləv a tala caɗak cah á gindik kun, aza a va ka vohi Vay Dabawəzləv a liɓlay Zeruzalem á gindik kun ɗere, a va ka voh ta ka lay ka lay. ²²Hin səban Samari, hi sən Dabawəzləv, hin ta nja ka vohu ninek ninek kun. Gara na kini, səban Yahudiyagi wər, min ti sən Dabawəzləv min ta nja ka vohu. Aza hidi ma va ka bit ndiri ta talalay kərap a va ka mbat ka səban Yahudiyagi. 4:22 Esa 2:3; Abd 17; Rom 9:3-4^23-24Ta ceɗoh, pic tik a va ka sla, ko ta nja səɓ cah pic tik ti sla, ndirigi a va ka vohi Vay Dabawəzləv a sembe Miɗ tik aza a nəv ma takan ka lay ka lay. Ndiri toku aɗa ndiri ma vohi Dabawəzləv ma duze. A ləma, Dabawəzləv wər wa nja hidi memilin kun, sin Miɗ nja sembe. A tala ngatoku, sey ndirigi ka voh ta a sembe *Miɗ tik, aza ka voh ta ɗere a nəv ma takan. Vay Dabawəzləv á may ndirigi ka voh ta wa nja ngatoku.» 4:23-24 3:3-8; 2Ko 3:17; Fil 3:3

²⁵Wərti toku dəɓ ka ngaren a Yesu acin: «Min ti sənu, Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday (a nja na ngar a ma girek “*Kiristu”) a va ka yaha. Ta ya za, a va ka ceɗ kini kən titoku kərap kpay kpay kaɗ, mini ka zlimi ninek ninek.» 4:25 1:41; 4:29; 7:26; 11:27²⁶Njoɗ Yesu a ngaren: «Kata ma ləwoh cah, kata aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday toku.» 4:26 9:37

²⁷Yesu ta ləwigi a wərti toku wa nja ngatoku, ndiri ta zəɗ ngaz tik a cəɓahigi za. Mata jani Yesu a ləwigi a wərti toku, ti pələk talan tan. Ama ko ka ngareten a wərti toku: «Ha gər mi ta zləra gawla cah mi?» a ngareten kun. Aza ɗere ko ka ngareten a Yesu: «Hi ləwa mi ta wərti cah mi?» a ngareten kun.

²⁸Wərti toku dəɓ kaɗ ɓaw səla tik ker a nin a ma yəm, sliɗ cəɓ ka va ita. Mata təɗ ita za, a ngareten a ndirigi: ²⁹«Hi ya ləmay hidi həndan ma ceɗ ka kən kərap, kata mata ɗiyu. Ko sin Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday vu, ásəɗ.» 4:29 Mat 12:23³⁰Ndiri ta liɓlay toku mata zlimi ta wa toku za, sliɗ vigi ka saf tik.

³¹Á zal wərti toku ndiri ta zəɗ ngaz Yesu a ngareten a Yesu: «A zəmay kən səka Maday.» ³²Yesu a ngareten acin: «Sese wili maparam ɗaha, ta nja ka zəmu, aza hi sənu ɗakun.» ³³Labar, Yesu mata ceɗeten toku, ti pələk talan tan. A ngarigi kəsəm kəsəm: «Hidi maparam ti dahen wili vu?» ³⁴Yesu a ngareten acin: «Wili zəm ɗa aɗa ka zlimi ma Dabawəzləv ma zləna ka, aza ka mgbi fini kəzəɗ tik. 4:34 6:38; 8:28; 12:49-50; 14:31; 15:10; 17:4³⁵Na hini, hi nja ka ngar: “Fəna təra foɗ ka ɓas kən zəm ka va ita.” Ama ta ceɗ hini, hi saf lay biz ninek ninek. Kən zəm wər, ti təɗ gəga ka ɓas. 4:35 Mat 9:37; Kzl 14:14-20³⁶Hidi ma ɓas kən zəm a nja ka jan mazlən lay ɓərət tik tá nja cah, ko pic tik a sla kese kun. Wa toku hidi ma nja ka ɓas kən zəm ege hidi ma nja ka zləka kən zəm a nja ka ɓeɓeligi a pic ma takan. Aza acin na ndiri ma nja ka wəli ndirigi ka jan micin mangar a way kun, a va ka ɓeɓeligi səɓ wa sin ɗere. ³⁷Ndirigi a nja ka ngarigi: “Hidi maparam á nja ka zləka ma zləka zləka, aza hidi maparam á nja ka ɓas ma ɓas ɓas.” Ngatoku duze. 4:37 Mic 6:15³⁸Kati zlən hini ka ɓas kən zəm ka lay mangar hi həl kəzəɗ a nin kun. Ndiri maparam ti biz ta kaɗ ba, aza na hini, hine həl bay a tala kəzəɗ tan toku acin.»

^39-40Kedirek ndiri Samarigi, wərti takana mata wəla ta, ti təɗigi a zləra tik acin. Ndiri pe ta daba tan ti ci talan ka Yesu a tala wərti toku mata ceɗeten: «Yesu ti ceɗ ka kən kərap kata mata ɗiyu kamatakan.» Ndiri Samarigi toku acin a ngareten a Yesu: «Wa Maday, a nəpay ku səka a liɓlay kini cah.» Yesu ti nja a nin wan səray, ⁴¹aza ti ceɗeten labar tik. Mata zlim ta za, ndiri maparamigi pe a nimin ti ci talan ka sin. ⁴²Ndiri toku a ngareten a wərti toku acin: «Labar, hoh mata ceɗ kini takana cah, min ti yəku, aza min ti ca talan ka hidi toku. Ama tá nja cah, mine ca talan ka gawla cah a tala labar hoh mata ceɗ kini ɗakun. Mini a tala kini, min ti zlimi labar tik ma ya á pakam tik kaɗ. Min ti sənu acin, gawla cah wər, hidi ma va ka bit ndiri ta talalay kərap.» 4:42 1Za 4:14

Yesu ege kərti hidi maday

⁴³Yesu mata wan pic səray a liɓlay toku za, sliɗ va tik a Galili a liɓlay tik. ⁴⁴Yo Yesu a talan tik ti sənu, *makatəf Dabawəzləv ti va a liɓlay tik, ndiri ta nin a yək ta ninek ninek kun. 4:44 Mat 13:57⁴⁵Ama mata təɗ a nin za, ndiri ta liɓlay tik ti yək ta zləra səsəray. Mata yək ta zləra səsəray toku, ngam mandala Yesu mata va ka ɗiya dara a liɓlay Zeruzalem ndiri toku a nin ɗere. Ti ləma ta a həra tan ɓan ɓan kən, Yesu mata ɗiyu.

⁴⁶Ka dawən tik Yesu cəɓay tik a liɓlay Kana ta liɓlay Galili. A liɓlay Kana toku, sin ti zlambaɗ yəm za ka movu kamatakan. 4:46 Mat 8:5-134:46 2:1-11

Yo, hidi maday maparam ma nja ka həl kəzəɗ ngomna ɗaha a liɓlay Kaparnahum ta liɓlay Galili toku. Kərtapa tik a dal. ⁴⁷Hidi maday toku ti zlimi, Yesu ti sliɗey tik a liɓlay Yahudiya za, ti cəɓay tik a liɓlay Kana. Mata zlimi za, sliɗ va a zləra tik. A dəkəɓu ka va a liɓlay Kaparnahum ka bit kərti tik. Kərti tik toku mbeh ka məc. ⁴⁸Yesu a ngaren: «Gara na hini wər, hi ləma ɓan ɓan kən, ta nja ka ɗiyu a zakay kun wər, nep hine ca talan ka kata ɗakun.» 4:48 Mak 13:22; 1Ko 1:22⁴⁹Hidi ma ɗiya kəzəɗ ngomna toku a ngaren: «Maday, a zlay talan kaɗ kun, nima! Akun kərti ɗa toku a va ka məc.» ⁵⁰Yesu a ngaren acin: «A sliɗ, ma va ku, kərti ku a va ka bit.» Gawla takana toku yək ma Yesu, aza sliɗ va tik. ⁵¹Ta va a katəf ngiɗ ka va ita, janigi tete ndiri ma həli kəzəɗ tane ida tik. A ngareten: «Kərti ku ti bit ka dal tik.» ⁵²A neh ndiri toku acin, a ngareten: «A jan dama a pu?» A ngareten: «Pic mata nga wəla kaɗ a musukuh, kəsəm tik ti maɗ kaɗ acin.» ⁵³Ta ceɗeten toku, talan tik ɗasl ka ləwa Yesu mata ngaren a musukuh, pic a nga wəla ɗere: «Kərti ku a va ka bit ta.» Sin kərap tete ndiri tane ida tik ti ci talan ka Yesu acin. 4:53 2:23

⁵⁴Ngacah aɗa ɓan ɓan kən ma səray tik, Yesu mata ɗiyu ane Galili mandala mata sliɗey tik a liɓlay Yahudiya za. 4:54 2:11

Yesu ege ma gbərəw gbərəw a jakwara mitil ta Betesda

¹Ka dawən tik *ndiri Yahudiyagi a ɗiyi dara maparam. Yesu sliɗ cəɓay tik a liɓlay Zeruzalem ka ɗiya dara toku a nin. ²Liɓlay Zeruzalem toku, ti ndən ta mgbaw kaɗ, aza medikiɗ na tuh a nin ɗahagi. Medikiɗ maparam a nja ka wəla ta katəf tumuk. Yo, ida za, mbeh mbeh ege medikiɗ toku mitil ɗaha, zlim tik a ma hibiru mitil ta Betesda. Ti li mabəla jeɓin mgbaw dawən yəm toku kaɗ. ³A zəɗ mabəla toku ndiri ma dal dal pe á nja ka wanigi a nin. Wələfigi, ndiri ma nja ka jabanigi ɓaw ndiri ma gbərəw gbərəwigi. [Ndiri toku a nja ka puwi yəm ta nja ka kəz. ⁴Ngam pic maparam, mazlən Dabawəzləv a nja ka jemaha á wəzləv kaɗ a liɓ yəm toku ka kəz tik. Yəm toku ti kəz wər, ci hidi ma jem pəpəla a liɓ yəm toku, a nja ka bit ka dal tik za. Ko dal tik mata nja wa siki, a nja ka bit.]

⁵A daba ndiri ma dal dal titoku acin, ma gbərəw gbərəw maparam a nin. Dal tik ti təɗ viya wom makaɗ atama cəfaɗ cəfaɗ.

⁶Kedirek acin Yesu ti təɗ a jakwar yəm toku. Ləma ma gbərəw gbərəw toku ma wan wan, aza ti sən zaba, ti təɗ viya pe, gawla toku lay dal. A neh gawla toku, a ngaren: «Hati may hoh ka bit vu?» ⁷A ngaren: «Maday, yəm ta nja ka kəz, ta nja ka jəway ka mbəlam ka jem, aza hidi ma nja ka zleɓ ka, ka jem a liɓ tik ɗa ɗakun. Hidi maparam a nja ka jem pəpəla ka kata.» ⁸Yesu a ngaren acin: «A sliɗ za, ma paɗ yipah ku, ma va á gar!» 5:8 Mat 9:6-7⁹Yesu mata ngaren wa nja ngatoku za, njoɗ gawla toku ti bit ka ma gbərəw gbərəw tik za. Sin dəɓ kaɗ ka yipah tik, ɓaw, a va a zləra tik á gar.

Yesu mata bit gawla toku, a bitu a *pic nəp ndiri Yahudiyagi. 5:9 5:16, 18; 7:21-22; 9:14; Mak 2:27-28¹⁰Madəday Yahudiyagi acin mata ləmi gawla toku za, a ɓaw yipah a pic nəp, a ngareten: «Ha ɗiya kən mi ngatoku mi? Mazuko tokon a ngar: “Hidi ka ɓaw kən a talan a pic nəp ninek kun.” Yo hati sənu, aza ha ɓawu acin kemi?» 5:10 Exo 20:8-10; Jer 17:21-22¹¹Gawla toku a ngareten: «Hidi ma bit ka á ngar ka: “A sliɗ za, ma ɓaw yipah ku, ma va á gar ta!”» ¹²A ngareten: «Nayi ma ngaroh wa nja ngatoku yi?» ¹³Ama gara gawla toku wər, a sənay hidi ma bit tik za səka ɗakun. Ngam Yesu ti va tik njoɗ za, a tala ndiri ma ɓas ɓas pe ta ka lay toku. 5:13 6:15; 11:54; 12:36; Mat 8:18; 13:36

¹⁴Kedirek Yesu ti janigi a gawla toku a nimin a *je Dabawəzləv. Mata ləmu za, a ngaren: «Tá nja cah, hati bit ka dal ku. Ama ta ceɗoh, kana ha ɗiya ma ngav ngav a nimin baba, ngam kana kən maparam ka həloh day za.» 5:14 Mat 9:2; Zak 5:16¹⁵Gawla toku ti sən Yesu zaba acin. Sin sliɗ ka va ka ceɗeten a madəday Yahudiyagi. A ngareten: «Kati sən hidi ma bit ka cah acin, sin aɗa Yesu.» 5:15 9:11¹⁶A tala Yesu mata bit hidi a pic nəp toku, Yahudiyagi a gəri ma tik acin. ¹⁷Yesu a ngareten acin: «Ta ceɗ hini, Vay Dabawəzləv a nja ka həl kəzəɗ kepic kepic, aza kata ɗere wa nja sin.» ¹⁸Yahudiyagi mata zlimi labar Yesu wa toku za, ti basi nəv, a gəri katəf ka pəm Yesu za acin. A basi nəv day a tala Yesu mata bit hidi a pic nəp á gindik kun, a bas ta a tala Yesu mata ngar Dabawəzləv aɗa Cin. A nja na ngar, Yesu ti sla talan tik ɓire ɓire ege Dabawəzləv. 5:18 ka pəm za: Mat 14:5; Zan 7:1, 25; 8:37, 40; 11:53; Yesu ege Cin: 1:34; 3:35; 8:16-19; 10:17-18, 29-38; 14:8-11, 20, 28; 15:9-10; 16:27-28; 17:1-26

Miseh maday, Dabawəzləv mata fiyen Yesu

¹⁹Yesu a ngareten a ndiri ma baseten nəv toku acin: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, gara kata Kərti Dabawəzləv a talan ɗa, ta təɗ gəga ka ɗiya kən kun, sey kən kata mata ləma a zləra Vay. Kən, Vay ta nja ka ɗiyu kərap aɗa kən, kata Kərti tik ta nja ka ɗiyu ɗere. 5:19 1:34²⁰Vay Dabawəzləv ti ɗaf ka kən kərap sin ta nja ka ɗiyu, ngam a may ka, kata Kərti tik. Vay Dabawəzləv a va ka ɗaf ka kəzəɗ maparam, kata ka ɗiyu, day za ka ngacah. Aza hin ta va ka ləma za, a va ka pələk talan hini acin. 5:20 3:35²¹Wa nja Vay Dabawəzləv ta nja ka mbəla ndirigi a civi za ka vəleten micin, kata ɗere, sembe ɗaha ka vəleten micin a ndirigi, kata mata may ka vəleten. 5:21 Rom 4:17; Efe 2:5; Zan 11:25²²Aza ɗere, Vay Dabawəzləv a va ka ɓas kita a zləra tik kun, ti vəl ka kita a zləra, kata ka ɓasu. 5:22 3:18; 5:27, 30; 9:39; 12:47-48; Kmy 10:42; 1Za 2:28²³Dabawəzləv ti ɗiyu wa nja ngatoku, ndiri kərap ka fol kigi, kata Kərti tik, wa nja ta nja ka foli Dabawəzləv a talan tik. Hidi mangar a fol kigi, kata Kərti tik kun, a fol Vay Dabawəzləv kun, ngam Vay a talan tik áɗa ma zləna ka. 5:23 Fil 2:10-11

²⁴«Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma zlimi labar ɗa, aza ma ca talan ka Vay ma zləna ka, ti zlan á tala məc za, aza ti jan micin manja way. Dabawəzləv ɗere a va ka ɓasen kita tik kun. 5:24 3:16; 5:22; 6:35; 8:51; 10:28; 11:25-26; 14:6; 17:2; 20:31; 1Za 2:25; 3:14²⁵Aza ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, pic tik a va ka sla, aza ko tá nja səɓ cah pic tik ti sla, ndiri ma məc məc a va ka zlimi ta, Kərti Dabawəzləv á ləwaten. Aza ndiri ma va ka zlimi ta, a va ka jani micin. 5:25 11:43; Mak 5:41; Luk 7:14²⁶Ngam Vay Dabawəzləv ti təɗ gəga ka vəlen micin a hidi, aza ti teɗ Kərti tik ɗere ka vəlen micin a ndirigi. 5:26 1:4²⁷Ti teɗ Kərti tik ɗere ka ɓas kita ndirigi, ngam Kərti tik toku, *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za. ²⁸Labar kata mata ceɗ hini toku, tá nja ka kpas talan hini kun. Ta ceɗ hini, pic tik a va ka sla, ndiri ma məc məc a va ka zlimi mongurom ɗa, kata Kərti Dabawəzləv, ²⁹aza a va ka yigi culon a civi za. Ndiri ma ɗiyi menekin, a va ka mbəlahigi za ka jani micin. Ndiri ma ɗiyi ma ngav ngav, a va ka mbəlahigi za ka jani kita.» 5:29 11:24

³⁰Yesu a ngar a nimin: «Kata a talan ɗa, ta təɗ gəga ka ɗiya kən kun. Vay Dabawəzləv áɗa ma vəl ka sembe tik. Kata, ta nja ka ɓas kita ndirigi, ta nja ka ɓasu wa nja Dabawəzləv mata ngar ka. Ta nja ka ɓas kita wa nja nəv ɗa mata may kun, ta nja ka ɓasu wa nja Dabawəzləv ma zləna ka mata may. Wa toku ta nja ka ɓasu acin a katəf tik.» 5:30 4:34

Sedewa ndiri pana pana ma səni Yesu

³¹Yesu a ngar acin: «Kati nja ka sedewa na talan ɗa ka ngar, Dabawəzləv á zləna ka wər, ndirigi a va ka ci ləwa ɗa ka ma ma duze kun. 5:31 5:36³²Ama sedewa maparam ɗaha, ma nja ka ngar kpay kpay kaɗ, kata Kərti Dabawəzləv duze5:32 kata Kərti Dabawəzləv duze: Ləwa ngacah, ti lalaɓ a nin ka jan ka zleɓ di ka zlimi ninek ninek.. Ko kata a talan ɗa má, kati sənu, a ceɗ ma ma delele ka kata. Sedewa na talan ɗa toku aɗa Dabawəzləv. ³³Yo hi ləma, hin ti zlən makatəf hini a zləra Zan, aza Zan tik ti ceɗ hini ma a katəf tik a tala ɗa. 5:33 1:15, 19, 34³⁴Kata mata nəf hini zlim Zan toku, ta nəfu ngam ta gər sedewa hidi səka ɗakun, ta nəf zlim tik ka zleɓ hini, hini ka yək labar tik, sin mata ceɗ a tala ɗa, hini ka jan ka bit micin hini. ³⁵Ngam Zan toku ti nja a daba hini wa nja pitirla ma mbəl mbəl ma nja ka kəngay lay. Aza hin ti ɓeɓel ka na pic kedirek ka lay ma kəngay na pitirla toku.

³⁶«Yo kən maparam ɗaha ma nja ka ɗaf sedewa ɗa á nin za, kata hidi, Dabawəzləv mata zlənaha duze, aza sedewa tik day ka labar, Zan mata ceɗ hini takana. Kəzəɗ pana pana, Vay Dabawəzləv ta nja ka vəl ka sembe ka ɗiya tik, aza kata ta nja ka ɗiyu, á nja ka ɗaf hini, ta mban ma ɗakun, Dabawəzləv áɗa ma zləna ka. 5:36 10:25, 38; 14:10-11; 15:24, 27³⁷Aza ko Dabawəzləv a talan tik ma zləna ka má, ti ngar ka kata, kata Kərti tik. Hini a talan hini, kúlá a picah hi zlimi mongurom Dabawəzləv kun, aza hi ləma həra tik kun. 5:37 1:34; Exo 20:19; Deu 4:12³⁸Aza hine yək labar tik a nəv hini ɗakun, ngam hi ca talan ka kata, Hidi mata zlənaha ɗakun. 5:38 16:9

³⁹«Yo aza labar Dabawəzləv aɗa sedewa ma ngar a tala ɗa ɗere.5:39 Yo aza labar Dabawəzləv aɗa sedewa ma ngar a tala ɗa ɗere: Ləwa ngacah, ti lalaɓ a nin ka jan ka zleɓ di ka zlimi ninek ninek. Hi nja ka janga labar toku kepic kepic, ngam hin ti sənu, labar tik toku a va ka vəl hini micin manja way. Aza labar tik hin ta jangu ka jan micin manja way toku, labar tik a ləwa a tala ɗa səɓ ɗere. 5:39 Luk 24:27, 44; Kmy 13:27; 17:11; 2Ti 3:15-16; 1Pi 1:10-11⁴⁰Ko mata nja wa nja ngatoku, nep hine mbal ka ya a zləra ɗa ka jan diri micin kun.

⁴¹«Na ɗa ta nja ka gər fol a zləra ndirigi ɗakun. 5:41 7:18⁴²Kati sən nəv hini. Hine may Dabawəzləv duze duze kun. ⁴³Kati sənu, ngam Vay Dabawəzləv áɗa ma zləna ka, aza hine yək ka ɗakun. Ama hidi maparam ti yaha, mangar Dabawəzləv á zlənaha ɗakun, hi va ka yəku zləra səsəray. ⁴⁴Na hini, hi nja ka ɗiya kən, ndirigi ka fol hini, ama hine may ka ɗiya kən, Dabawəzləv ma barən ka fol hini ɗakun. A tala ngatoku aɗa hin mátá salar ka ca talan ka kata. 5:44 5:41⁴⁵Ko mata nja wa nja ngatoku, hi njá ka ɓənu səka, katá va ka fi hini a gibe Vay Dabawəzləv kun. Ta ceɗ hini, *Moyiz, hin ta ca talan a nin á va ka fi hini azal ɓa, 5:45 Deu 31:24-29⁴⁶ngam sin ti ngar ka kata a liɓ deftere Dabawəzləv. Ta nja takana hi yək labar Moyiz kərap wər, macah hi va ka yək labar ɗa. 5:46 Deu 18:15, 18; Luk 24:27; Zan 6:14; Kmy 3:22; 7:37⁴⁷Ama hin ti salar ka yək labar, Moyiz mata lalaɓu a tala ɗa. Yo azal ka yaw ma ɗa acin vu?» 5:47 Luk 16:29-31

Yesu tete ndiri wujine jeɓin

(Mat 14:13-21; Mak 6:30-44; Luk 9:10-17)

¹Ka dawən tik Yesu sliɗ, va zlan á pala məndar mitil ta Galili za. Mitil toku, zlim tik maparam *Tiberiya. ^2-3Mata zlan á pala məndar toku za, tap a tala caɗak, ma nja nja a nin tete ndiri ta zəɗ ngaz tik. Ndiri pe ti səba ta, ngam ti ləma ta, wa nja Yesu ta nja ka ɗiya ɓan ɓan kən ka bit ma dal daligi za. 6:2-3 Mat 6:25; Zan 2:23; caɗak: Mat 5:1; 15:29; Mak 3:13; 6:46; Luk 22:39⁴Mandala tik *dara Pasəka na *ndiri Yahudiyagi mbeh. 6:4 2:13

⁵Kedirek Yesu ti ləma ndiri pe ma səba ta takana a vigi a zləra tik. Yesu mata ləma ta za acin, a neh Filip a ngaren: «Hidi a va ka jan tokon kən ham ane ki na səkəm ka vəleten a ndiri toku kərap ka ham ta?» ⁶Yesu mata ngar wa nja ngatoku, a may ka sən ɓən Filip, ngam sin a talan tik, ti sən kən, ta va ka ɗiyu zaba. ⁷Filip a ngaren acin: «Kay Maday, ko ɓaw dala gabal bələk bələk səray ka səkəmeten kən ham a sin, ka waketen kedirek kedirek, a va ka gbamigi a nin kun.» ⁸Hidi ta zəɗ ngaz Yesu maparam, Andire, gelemin Simon Piyer, a ngaren a Yesu acin: 6:8 Andire: 1:40; 12:22; Mat 4:18; Mak 13:3⁹«Kərtapa maparam ane wacah, a mar biret jeɓin ege kilif səray. Yo ngatoku gəc ka vəleten a ndiri pe wa nja ngatoku ɗakun vu?»

¹⁰Yesu a ngareten acin: «Hi ngareten a ndiri ma ɓas ɓas titoku mata njigi kaɗ.» Aka lay toku, kisiɓit ma njeɗekw ɗaha. Sinigi kərap njigi kaɗ. Aza wapahigi á gindik ti təɗ wujine jeɓin. ¹¹Yesu takana yək biret ta zləra kərti toku, aza a ngaren soko a Dabawəzləv a tala tik. Ɓaw dəɓ waketen a ndiri ma nja nja titoku. Ɓaw kilif, vəleten ɗere. Ko nayi ti janu wa nja nəv tik mata may, gbam sinigi. 6:11 21:9, 13¹²Mata ham ta, ham ham wek wek za acin, Yesu a ngareten a ndiri ta zəɗ ngaz tik: «Hi cap ma fəna biret titoku kaɗ ka ngav kahay kun.» ¹³Cap capi ma fəna biret mata ham ta toku, gezleber guɓ a tala səray.

¹⁴Ndiri ma ləmi ɓan ɓan kən, Yesu mata ɗiyu a biret takana toku, a ngarigi acin: «Ase, gawla cah *makatəf Dabawəzləv, Dabawəzləv mata ngar kamatakan a va ka yaha a talalay kun va.» 6:14 Deu 18:15, 18; Zan 1:21; 2:11; 5:46; 7:40; Kmy 3:22-23¹⁵Njoɗ Yesu ti sən zaba, ndiri toku a va ka ya ka tak ta a sembe, ka teɗ ka bay tan. A tala ngatoku, sliɗ cəɓay tik a nimin a tala caɗak á gindik. 6:15 5:13; 18:36

Yesu a tala yəm

(Mat 14:22-33; Mak 6:45-52)

¹⁶Pic mata nja mbeh ka tuk, *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu sliɗ vigi a mazlən mitil, ¹⁷jemigi a liɓ kambawal ka va a liɓlay Kaparnahum á pala məndar za. Vuɗu a tuketen a tala yəm. Gara Yesu wər, ɗaha a daba tan səka ɗakun. ¹⁸Miɗ a ca kahay kahay, aza yəm a kəz. ¹⁹Mata kizeri kambawal, kizer kizer mbeh ka təɗ kilometir koh, njoɗ ləmi Yesu a yaha. A yaha a ngaz a tala yəm nap, nap, nap. Mata ləma ta za, ɓeɓiz tan ti zer cekweler. ²⁰Yesu a ngareten: «Hi pərət kun, kata.» ²¹Gər ka ɓawi Yesu a liɓ kambawal, aza sini ləma, ti təɗigi a bəramajəjən ba acin, ka liɓlay mata vigi a nin toku.

Yesu aɗa gəda ndap ma nja ka vəl micin

²²Ka gbəma tik, ndirigi a wilin ma ɓas ɓas ka lay ham biret tan. Ti may ta ka gər Yesu. Njoɗ talan tan a ɗasl acin, mata hami biret a musukuh za, ti ləmi kambawal sey takan a tala yəm, aza *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu áɗa ma tapigi a nin á gindik, Yesu wər ɗaha səka a nin kun. Sinigi á vigi á gindik.

^23-24Ndiri ma ɓas ɓas toku dəɓ ka gəri Yesu a nin, gər gər ta gər ta, a jan ta ɗakun. Ko ndiri ta zəɗ ngaz tik ɗahagi a nin kun. Kedirek ti ləmi kambawal maparam ma yahigi á liɓlay *Tiberiya za ka va a liɓlay Kaparnahum. Ti təɗigi mbeh ka lay, Yesu mata ngaren soko a Dabawəzləv a tala biret ka waketen a ndirigi ka ham ta. Ndiri ma ɓas ɓas sugudoh egi a liɓ kambawal titoku acin, sliɗ vigi a liɓlay Kaparnahum ka va ka gər Yesu a nin. 6:23-24 6:11

²⁵Mata təɗigi á pala məndar za acin, janigi tete Yesu. A neh ta, a ngareten: «Wa Maday, ha təɗaha a pu ka ya a wacah?» ²⁶Yesu a ngareten: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, ngam hin mata ham biret wek a zləra ɗa, hin mátá səba ka. Ama gara ɓan ɓan kən, kata mata ɗiyu a tala biret cah, hi zlimi pala madaba ma tik kun. 6:26 2:11²⁷Ta ceɗ hini, hi njá ka zlay talan tutu ka gər kən gadəbəlak hini ma va ka wəra kahay kun. Səwan hi həl kəzəɗ na gəda ma va ka vəl hini micin manja way ɓa, aza mangar a wəra ɗakun ko a pu. Kula gəda menekin toku, kata, *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za á va ka vəl hini. Vay Dabawəzləv áɗa ma vəl ka sembe, kata ka vəl hini gəda toku.» 6:27 6:35

²⁸Ndiri ma ɓas ɓas ta nin a neh ta acin, a ngareten: «Wa Maday, tátoku acin, mini ka ɗiya mi ka ɗiya kən, wa nja nəv Dabawəzləv ta may?» ²⁹Yesu a ngareten: «Kən, Dabawəzləv ta may hini ka ɗiyu wər, hini ka ca talan ka kata, sin ma zləna ka a tala hayək.» 6:29 2:23³⁰Ndiri ma ɓas ɓas a ngareten: «A ɗiya ɓan ɓan kən a vere kini, mini ka sənoh, aza mini ka ca talan ka hoh. Yo tátoku acin, ha va ka ɗiya kən mi, mini ka sənoh a nin? ³¹Hati vəl kini kən ham. Yo, kamatakan doku tokon mata njigi ane daba donu, ti hami *manu, kən ham ma yaha á wəzləv kaɗ. Ane liɓ deftere Dabawəzləv ti lalaɓ ta: “Ti vəleten kən ham ma yaha á wəzləv kaɗ ta.”» 6:31 Dir 78:24; Exo 16:4, 31; Zan 6:49³²Yesu mata zlimi wa toku za, a ngareten acin: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, gara *Moyiz wər, a vəl hini diri gəda ma yaha á wəzləv kaɗ səka kun. Vay Dabawəzləv á nja ka vəl hini diri gəda ma yaha á wəzləv kaɗ. ³³Gəda, Dabawəzləv ta nja ka vəleten a ndirigi, gəda tik á yaha á wəzləv kaɗ duze. Aza sin á nja ka vəl micin a ndiri ta talalay.» 6:33 6:41, 51³⁴Mata zlim ta wa toku za, a ngareten a Yesu: «Maday, a vəl kini gəda toku kepic kepic.» 6:34 4:15; Mat 6:11³⁵Yesu a ngareten acin: «Kata aɗa gəda ndap ma nja ka vəl micin a ndirigi. Hidi ma yaha a zləra ɗa, metis a va ka ngacen baba kun, aza hidi ma ca talan ka kata, maram a va ka ngacen baba kun ko a pu. 6:35 4:13-14; 6:48-58; 7:37

³⁶«Ama gara na hini wər, hin ti ləma ka, azama hine ca talan ka kata ɗakun, wa nja kata mata ceɗ hini kamatakan. 6:36 16:9; 20:29³⁷Ko nayi, Vay Dabawəzləv mata vəl ka a zləra, a va ka ya a zləra ɗa. Aza hidi ma ya a zləra ɗa, ta fehu ɗakun. 6:37 17:2, 24³⁸Kati jemaha á wəzləv kaɗ ka ya a talalay cah ka ɗiya kən, kata mata may kun. Kati ya ka ɗiya kən, Vay ma zləna ka mata may. 6:38 4:34; Mat 26:39³⁹Kən, Vay ma zləna ka ta may wər, ko hidi takan a daba ndiri mata vəl ka a zləra, kata ka lekw za ɗakun. A may kata ka mbəla ta kərap ka məc za a pic, talalay ta va ka way. 6:39 10:28; 17:12; 18:9⁴⁰Kən Vay ta may wər, hidi ma ləma ka, kata Kərti tik, aza ma ca talan ka kata, ka jan micin manja way. A pic talalay ta va ka way, ta va ka mbəla hidi tik a civi za.» 6:40 5:24; 6:44, 54; 11:24

⁴¹Kedirek *ndiri Yahudiyagi ti basi nəv, aza a huhumi ma a tala Yesu mata ngar: «Kata aɗa gəda ma yaha á wəzləv kaɗ» toku. ⁴²A ngarigi kəsəm kəsəm: «Min ti sənu, Yesu toku, kərti *Zozef. Min ti sən cin ege mamən ninek ninek zaba. Aza sin ka ngar acin, a jemaha á wəzləv kaɗ toku a nja siki?» 6:42 Mat 13:55⁴³Yesu a ngareten: «Hi ker huhum ma ta daba hini kaɗ. ⁴⁴Ta ceɗ hini, hidi ma va ka təɗaha ka ya a zləra ɗa ɗa ɗakun. Sey Vay ma zləna ka, ti ngazla hidi toku za, di ka təɗ ka ya a zləra ɗa. Aza hidi ma yaha a zləra ɗa, ta va ka mbəlaha a civi za ɗere a pic, talalay ta va ka way. 6:44 Esa 54:13⁴⁵Kamatakan *makatəf Dabawəzləv gi ti lalaɓ ta: “Dabawəzləv a va ka jəkwaneten kən a ndiri kərap ka sən ta.” Yo ko nayi ma zlimi ma Vay aza ma yaw ma tik, a va ka ya a zləra ɗa acin. ⁴⁶Labar, kata mata ceɗ hini toku, ta ngar ka hidi ma ləma Dabawəzləv ɗaha, ata ɗakun. Sey kata ma yaha á zləra Dabawəzləv za áɗa ma ləma Vay Dabawəzləv tik á gindik. 6:46 1:18

⁴⁷«Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma ca talan ka kata, ti jan micin manja way. ⁴⁸Kata aɗa gəda ndap ma nja ka vəl micin a ndirigi. 6:48 6:35; Kzl 2:17⁴⁹Hi ləma, ko doho hini ti hami kən ham, Dabawəzləv mata vəleten a daba donu, azama ti məcigi. 6:49 6:31⁵⁰Gara kən ham ma yaha á wəzləv kaɗ wər, hidi ma ham tik, a məc baba kun. ⁵¹Kata a talan ɗa, kata aɗa kən ham ma yaha á wəzləv kaɗ ma nja ka vəl micin. Hidi ma ham tik wər, a va ka nja a vere ko a pu. Kən ham, ta va ka vəlen ka hamu toku, sin aɗa kəsəm ɗa. Ta va ka vəleten a ndiri ta talalay ka jani bit micin tan.»

⁵²Yahudiyagi mata zlimi ta wa nja ngatoku za, tar ka gaɓəzigi kəsəm kəsəm. A ngarigi: «Gawla toku ka vəl tokon kəsəm tik hidi ka ham tokon toku a nja siki?» ⁵³Yesu a ngareten acin: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, kata Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za, hidi mangar a ham kəsəm ɗa ɗakun, aza a sa ɓeɓiz ɗa ɗakun, a va ka jan diri micin tik kun. 6:53 Mat 26:26-28; 1Ko 10:16; 11:23-26⁵⁴Ama gara hidi ma ham kəsəm ɗa, aza ma sa ɓeɓiz ɗa, ti jan micin manja way. Aza ta va ka mbəlaha a civi za ɗere a pic, talalay ta va ka way. ⁵⁵Ngam kəsəm ɗa diri kən ham, aza ɓeɓiz ɗa diri kən sa. ⁵⁶Hidi ma ham kəsəm ɗa, aza ma sa ɓeɓiz ɗa, a va ka lapigi a kata, aza ni va ka nja a sin takan. 6:56 15:4-5⁵⁷Vay Dabawəzləv ma zləna ka, a vere, aza kata ɗere a vere áka sin za. Aza wa sin ɗere, hidi ma ham kəsəm ɗa, a va ka nja a vere áka kata za. ⁵⁸Yo, ta ceɗ hini acin, kata diri kən ham ma yaha á wəzləv kaɗ. Kən ham tik pana ka kən ham, doho hini mata ham ta a daba donu kamatakan toku. Ko mata ham ta za, ti məcigi. Gara hidi ma va ka ham kəsəm ɗa, ta va ka vəlen toku, ti jan micin manja way acin.»

⁵⁹Labar toku, Yesu ti ceɗeten a ndirigi mandala ta janga ta a *je janga Yahudiya ta liɓlay Kaparnahum.

Labar, Yesu ta nja ka ceɗeten a ndirigi, a nja ka vəl micin manja way

⁶⁰Ndiri ma nja ka səbi Yesu ti zlimi labar tik toku. Mata zlim ta za, ndiri pe ta daba tan a ngarigi: «Kay labar ngatoku toy toy. Nayi ma va ka mbay yək tik yi?» ⁶¹Njoɗ Yesu ti sən zaba, a huhumi ma. A ngareten acin: «Labar ngatoku wər a tərgəɗ hini nəv vu? ⁶²Yo pic takan, hin ta va ka ləma kata, *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za, ta cəɓay ɗa ka va a wəzləv ka lay nja ɗa, a pic tik acin wər, hi va ka ngar kemi? 6:62 Kmy 1:9-11⁶³Ta ceɗ hini, gara hidi memilin wər, a jan micin a zləra tik kun. *Miɗ Dabawəzləv á nja ka vəl micin. Labar, kata mata ceɗ hini toku, a va ka vəl hini micin áka Miɗ Dabawəzləv za. 6:63 3:5-8; 2Ko 3:6⁶⁴Ama ndiri maparam a daba hini a yəki ma toku kun.» Yesu mata ngar wa nja ngatoku, ngam ti sən daka məndan cekw zaba, ndiri mangar a yəki ma tik kun, ɓaw hidi ma va ka ɗaf zləra ka sin. 6:64 13:11; 16:9⁶⁵A ngareten acin a nimin: «Hi yək ma toku kun aɗa kata mátá ceɗ hini: “Hidi ma va ka təɗaha ka ya a zləra ɗa ɗa ɗakun. Sey Vay ti ngazlaha di ka təɗ ka ya a zləra ɗa.”»

⁶⁶Ndiri ma nja ka səbi Yesu ti zlimi labar Yesu mata ngar toku. Daka a pic tik acin, ndiri pe ta daba tan ti cehi kəsəm tan, aza a mbal ka səba ta baba kun. ⁶⁷Yesu mata ləma wa toku za, a neh ndiri ma guɓ a tala səray ta zəɗ ngaz tegi, a ngareten: «Na hini ɗere, hi may ka va hini za ka ker ka kaɗ vu?» 6:67 Mat 16:15-20; Mak 1:24⁶⁸Simon Piyer a ngaren: «Maday, mini ka va acin a zləra nayi? Há nja ka ceɗ kini labar ma nja ka vəl micin manja way ɗakun vu? ⁶⁹Tá nja cah, min ti ca talan ka hoh, aza min ti sənu, hoh aɗa hidi ma barən, Dabawəzləv mata zlənaha.» ⁷⁰Yesu a ngareten acin: «Kata a talan ɗa áɗa ma mbat hini ma guɓ a tala səray cicah. Azama hidi ma takan ta daba hini, sin hidi Gudul.» ⁷¹Yesu mata va ka ngar wa nja ngatoku, a ngar ka Yahuda, kərti Simon Isikariyot. Yahuda toku, ane daba ndiri ta zəɗ ngaz Yesu ma guɓ a tala səray toku. Aza sin səɓ a va ka ɗaf zləra ka Yesu ka kaw ta za. 6:71 12:4

Yesu tete geleminigi

¹Ka dawən tik Yesu a təlan a liɓlay ta Galili pana pana. A may ka va a liɓlay Yahuda ɗakun, ngam ndiri madəday ta nin a gər ta ka pəm za. 7:1 5:18

²Dara na *ndiri Yahudiyagi ta nja ka dara ta a zəɗ mabəla mbeh ka ɗiya acin. 7:2 Lev 23:33-34; Deu 16:13-15³Gelemin Yesu gi a ngareten a Yesu acin: «A sliɗ a wacah za, ma va səka a liɓlay Yahuda. A va a nin, ndiri ma nja ka səboh ka ləmi kən, hoh ta nja ka ɗiyu ɗere. ⁴Hidi ma may zlim tik ka gi, a ɗiya kəzəɗ tik a ɓoh kun. Hoh ta nja ka ɗiya kən pana pana toku, a ɗiyu səka a vere ndirigi kərap, mata ləma ta.» ⁵Ko gelemin Yesu gi a talan tan a ci talan ka Yesu ɗakun. 7:5 16:9⁶Yesu a ngareten: «Pic na ɗa a sla kese kun, kata ka va a nin. Ama na hini, ko hi va a pu, ninek səɓ. 7:6 2:4⁷Ngam ndiri ta talalay a fehi hini ɗakun, a nja ka fehi kata zal ɓa. Na ɗa wər, ta nja ka ceɗeten kpay kpay kaɗ, kəzəɗ ta nja ka ɗiya ta, kəzəɗ ma ngav ngav, aɗa mátá feh kigi acin.» 7:7 15:18; 16:33; 17:14; Mat 10:22; 24:9; 1Za 3:13⁸A ngareten a nimin: «Hi va, hine va daray hini. Na ɗa wər, ta va ka va səka ɗakun, ngam pic va ɗa a sla kese kun.» ⁹Mata ngareten wa toku za, sin nəpay tik a Galili.

Yesu ane liɓ dara

¹⁰Gelemin Yesu gi mata vigi ka dara za, ka dawən tik Yesu ti va ɗere. Ti va ka dara toku á ɓoh, ndirigi ka nja manja ləma ta. ¹¹Madəday *ndiri Yahudiyagi a gəri Yesu ka lay dara toku, a ngarigi: «Yesu tik ane ki?» 7:11 11:56¹²Ndiri ma ɓas ɓas ta ka lay dara toku a mbuwi ma kahay kahay a tala Yesu. Ama a gaɓəzay tan zaya zaya. Ndiri maparam a ngarigi: «Sin hidi menekin,» ama ndiri maparam a ngarigi: «Sin hidi menekin kun, a nja ka kəɓ ndirigi.» ¹³Ama hidi ma nja ka ləwa kpay kpay kaɗ ɗa ɗakun, ngam a pərətigi a madəday Yahudiyagi. 7:13 9:22

¹⁴Dara tik, a nja ka dara ta pal zəm lumo takan. Dara mata wan wan makaɗ ma foɗ tik, Yesu va *je Dabawəzləv, aza a janga ndirigi. ¹⁵Yahudiyagi mata zlimi labar tik za, a ngarigi: «Gawla cah a sən kən a nja siki? Azama a janga pe kun.» 7:15 Mat 13:54; Luk 2:47¹⁶Yesu a ngareten acin: «Labar, kata mata ceɗ hini cah, ɓən ɗa ɗakun. Dabawəzləv ma zləna ka áɗa ma vəl ka labar tik a zləra. 7:16 12:49; 14:10¹⁷Hidi ma may ka ɗiya kən, Dabawəzləv mata may, a va ka sənu, labar, kata mata ceɗ hini toku, a yaha á zləra ɗa za ɗakun, a yaha á zləra Dabawəzləv za. ¹⁸Yo hidi ma nja ka ɓənay labar tik a zləra tik, aza ka ləway kən tik, a nja ka may ka gəl zlim tik tutu, ndirigi ka fol ta. Ama hidi ma nja ka həl kəzəɗ na gəl zlim hidi ma zlənaha, a nja ka ceɗ ma ma delele, aza a kəɓ ndirigi ɗakun.» 7:18 5:41; 8:50; 12:43

Gaɓəz a tala ɗiya kəzəɗ a pic nəp

¹⁹Yesu a tar ka ngareten a nimin: «Hi zlimi. Kamatakan *Moyiz ti vəl hini *mazuko tik a zləra. Aza ko hidi takan a daba hini ma nja ka kaw mazuko toku ɗa ɗakun. Yo, kata mata nja manja kaw tik, hi may ka pəm ka za acin a tala mi?» 7:19 1:17; Kmy 7:53; Rom 2:17-24²⁰Ndiri ma ɓas ɓas a ngareten: «Ha ceɗ ma bazla bazla. Hidi ma gər ka pəmoh za ɗa ɗakun.» 7:20 8:48²¹Yesu a ngareten acin: «A wan day kun, kati ɗiya ɓan ɓan kən takan aza kən tik ti pələk talan hini kərap. Aza hi may ɗakun, ngam kata mata ɗiya kən toku a *pic nəp tokon.7:21 Aza hi may ɗakun, ngam kata mata ɗiya kən toku a pic nəp tokon: Ləwa ngacah, ti lalaɓ a nin ka jan ka zleɓ di ka zlimi ninek ninek.7:21 5:9²²Ama na hini, hin ti mbu kərti, aza ko pic na *zla məmən tik ti ndəv ka pic nəp wər, hi nja ka zlay kən hini səɓ a pic tik. Ngam Moyiz ti ngar hini, kərtapa ti mbu, sey ka zla məmən tik kaɗ ka wan cesireɗ ma cəfaɗ cəfaɗ tik. Ama ta ceɗ hini, Moyiz áɗa ma tar mazuko ngatoku kun, doku tokon aɗa ma tar ta azal ɓa. 7:22 Gen 17:9-14; Lev 12:3²³Hi ləma acin, pic na zla məmən wərigi ti sla kap, ko a pic nəp, hi nja ka zla tik səɓ, ngam hine may ka bazl mazuko Moyiz ɗakun. Yo na ɗa, kata mata bit ma gbərəw gbərəw a pic nəp, kəsəm tik ka nja ninek ninek, hi bas ka nəv acin a tala mi? 7:23 5:9²⁴Ta ngar hini acin, hi njá ka ɓas kita ndirigi wa nja nəv hini ta may kun, hine ɓasu a katəf tik!» 7:24 8:15

Gaɓəz a tala Yesu Kiristu

²⁵Ka dawən tik, ndiri maparam ta liɓlay Zeruzalem a ngarigi ka Yesu: «Gawla cah aɗa ndirigi ta gər ta ka pəm za cah ɗakun vu? 7:25 5:18²⁶Yo aza a ləway tik səɓ a gibe ndirigi, aza hidi ma taku kaɗ ɗa ɗakun. Yo madədayigi mata nja manja kaw ta za toku, ti sən ta acin, sin aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa vu? 7:26 4:25; 18:20²⁷Ama mi ɓən sin Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa duze kun, ngam Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa duze wər, hidi ma va ka sən lay ya tik ɗa ɗakun. Ama gara gawla cah wər, min ti sən lay ya tik.» 7:27 9:29

²⁸Ta ləwigi wa nja ngatoku, Yesu a ceɗey labar tik a *je Dabawəzləv. Njoɗ a ngareten acin day day: «Hin ti ngar, hin ti sən ka, aza hin ti sən lay ya ɗa. Ama ta ceɗ hini, katá ya ɗa ka talan ɗa ɗakun, hidi maparam áɗa ma zləna ka, sin Dabawəzləv. Sin wər a mban ma səka ɗakun. Na hini, hi sənay hidi toku kun, 7:28 8:55; 17:8, 21, 25²⁹na ɗa wər, kati sənu, a tala kata mata yaha á zləra tik za, sin aɗa ma zləna ka.» ³⁰Mata ngar wa nja ngatoku za, ndirigi a gəri katəf ka kaw ta za acin. Ama ko hidi takan ma dosen zləra a kəsəm ɗa ɗakun, ngam pic tik a sla kese ka pic kaw tik kun. 7:30 2:4; 7:44³¹Aza ndiri maparam pe ta daba ndiri ma ɓas ɓas toku ti ci talan ka sin. A ngarigi: «Hidi maparam ma va ka ya ka ɗiya ɓan ɓan kən day ka gawla cah ɗaha baba kun. Sin Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa duze.» 7:31 2:23

³²Kedirek *Farisagi ti zlim ta zaba wa nja ndirigi ta ləwigi zaya zaya a tala Yesu. A tala ngatoku ti lapi ma tan kaɗ takan tete ndiri madəday ta daba *mangaramagi ta je Dabawəzləv. Sinigi zləni ndiri ma nja ka puwi je Dabawəzləv ka va ka kawi Yesu. ³³Ndiri toku mata təɗigi za, a jani Yesu, a ləwaten a ndirigi. Yesu a ngareten acin: «Ta va ka wan kedirek tete hini a zakay. Ka dawən tik, ta va ka cəɓay ɗa a zləra hidi ma zləna ka kamatakan. 7:33 8:14; 13:33; 16:5³⁴Ta va za, hi va ka gər ka, ama hi va ka jan ka ɗakun, ngam hi va ka mbay ka təɗ ka lay, ta va ka va a nin kun.» 7:34 8:21; 13:36³⁵*Ndiri Yahudiyagi a ngarigi kəsəm kəsəm acin: «A va ka va acin ka lay siki mangar hidi a va ka mbay ka janu baba kun toku? Yo, a va ka va acin a daba səban tokon ta liɓlay *Girek, aza ka janga ndiri Girekigi a nin vu? ³⁶Mata ngar: “Hi va ka gər ka, ama hi va ka jan ka ɗakun, ngam hi va ka mbay ka təɗ ka lay, ta va ka va a nin kun” toku, a may ka ngar kemi?» Ti pələk talan tan.

Wili yəm ma nja ka vəl diri micin

³⁷Wan dara toku mata va ka nja mbeh ka way, wan cesireɗ ma cəfaɗ cəfaɗ tik, dara maday ti ɗiya. A pic tik, Yesu sliɗ za, gar á gar á gibe ndirigi za, aza a ngar day day: «Wa ndiri cah, hidi mangar maram a ngacen, mata ya a zləra ɗa, mata say yəm. 7:37 Lev 23:36; Zan 4:10, 14; Kzl 22:17³⁸Ngam Dabawəzləv a ngar a liɓ deftere tik: “Ko nayi ma ca talan ka kata, nəv tik a va ka nja ka wili yəm ma nja ka si day day na vəl diri micin.”» ³⁹Yesu mata ləwa wa nja ngatoku, a ləwa a tala Miɗ Dabawəzləv, ndiri ma ci talan ka sin ta va ka jan ta. Mandala Yesu ta ləwa wa toku, Dabawəzləv a zləna *Miɗ tik a tala ndirigi kese kun, ngam Yesu a təɗ kese ka lay, Dabawəzləv ta maru ka fiyen miseh maday kun. 7:39 14:16; 17:1

Yesu aɗa nayi?

⁴⁰Ndiri kərap mata zlimi labar Yesu za, ndiri maparam a ngarigi: «Gawla cah, sin aɗa *makatəf Dabawəzləv, hidi ta pu tokon.» 7:40 6:14⁴¹Ndiri maparam ɗere a ngarigi: «Sin Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday.» Ndiri maparam a nimin a ngarigi: «Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa wər, a ya zal á liɓlay Galili za toku a nja siki? ⁴²Labar Dabawəzləv ma lalaɓ lalaɓ a ngar: “Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday a va ka nja ka dehen bay *David, aza a va ka yaha á liɓlay Betilehem za, bay David tik mata nja a nin.”» 7:42 Esa 11:1; Mic 5:1-2; Mat 20:30-31⁴³A tala ngatoku, ndirigi kərap a lapi ma tan takan a tala Yesu kun. Ɓən tan pana pana. ⁴⁴Ndiri maparam ta daba tan ɗere ti gər ta ka kaw za. Ama ko hidi takan ma dosen zləra a kəsəm ɗa ɗakun.

⁴⁵Ndiri ma puwi *je Dabawəzləv mata gəri Yesu, aza mata jan ta za, a ngazl ta ɗakun, cəɓay tan zləra ánimin ka va a zləra madəday *mangaramagi ta je Dabawəzləv ɓaw ndiri *Farisagi. Ndiri madəday toku a ngareten acin: «Hi ngazla ɗakun wər, mi ma həl mi?» ⁴⁶Ndiri ma puwi je Dabawəzləv toku a ngareten acin: «Min ti jan gawla toku, hidi ma sən ma maɗa sin ɗa ɗakun.» ⁴⁷Ndiri Farisagi a ngareten acin: «Ko hin ɗere, hin ti yək labar, gawla ta ceɗ toku ka kəɓ ndirigi a sin vu? ⁴⁸Azama hin ti ləma, ko hidi takan ta daba kini madəday Yahudiyagi, ko hidi takan ta daba Farisagi ma ca talan ka gawla toku ɗaha vu? Ɗa ɗakun. ⁴⁹Sey ndiri mangar a səni *mazuko Moyiz kun, aza kita Dabawəzləv a tala tan á yəki ma tik.»

⁵⁰A daba Farisagi toku, Nikodem a nin. Gawla toku áɗa ma va a zləra Yesu kamatakan. A ngareten a ndiri toku acin: 7:50 3:1-2⁵¹«Mazuko na tokon wər, ninek ka ɓasen kita a hidi a talan kun, sey ka zlimi labar ma va ka yaha a pakam tik kaɗ a zakay ɓaw kən mata ɗiyu.» 7:51 Deu 1:16-17; 17:6⁵²Mata ngareten wa nja ngatoku za, a ngareten: «Hoh mata ləwa wa nja ngatoku, a nja na ngar, ha yaha á liɓlay Galili za wa nja sin ɗere vu? A jangu a liɓ deftere Dabawəzləv, ha va ka janu, labar ko takan ma ngar, *makatəf Dabawəzləv a va ka yaha á liɓlay Galili za ɗa ɗakun.» [⁵³Ka dawən tik ko nayi sliɗ, va tanigi ita acin.

Madəday Yahudiyagi tete wərti ma wan a wapah maparam

¹Yesu sliɗ va tik a tala caɗak, zlim tik *Oliv. ²Lay mata pat za, gbəma cekw cekw sliɗ cəɓay tik a *je Dabawəzləv. Aza ndiri pe ma ɓas ɓasigi a jakwar tik. Yesu das nja kaɗ acin, a janga ndirigi. 8:2 Mat 26:55

³Kedirek *maləm Yahudiyagi tete ndiri *Farisagi ti dahi wərti maparam. Ndirigi ti jani wərti toku ege wapah maparam a wanigi a jik. Ɓawi wərti toku, tep á gibe ndirigi za. ⁴A ngareten a Yesu acin: «Maday, ndirigi ti jani wərti cah ege wapah maparam, a wanigi a jik. ⁵Aza *Moyiz ti lalaɓu a liɓ deftere mazuko tokon, sese wərti maɗa ngatoku, ka nda a gugun ka pəm za. Gara na ku wər, ha ɓən wər wa siki?» 8:5 Deu 22:22-24⁶Mata ngarigi wa nja ngatoku toku, a gəri zal ma Yesu, ka jani katəf ka fi tegi ka kita acin. Ama gara Yesu wər, njay tik tete’w, ɓaw talan tik tək kaɗ, aza a lalaɓay tik ka hayək a zləra. 8:6 Mat 22:15⁷Ndiri toku wər a wilin ɓe ɓe a dangar ta a lay neh. Yesu kaf talan za acin, a ngareten: «Hidi ta daba hini mangar mbu tik kaɗ, a ɗiya ma ngav ngav kun wər, mata ɓaw gugun, mata ndu pəpəla zakay.» 8:7 Deu 17:7; 13:10⁸Mata ngareten wa nja ngatoku za, tək talan tik a zal a nimin a kaɗ, a lalaɓay tik. ⁹Mata zlimi ta wa nja ngatoku za acin, sinigi sliɗ va tan takan takan, gəbatal ta daba tan á gibe za. Keri Yesu á gindik, aza wərti toku á gibe tik za. 8:9 Mat 22:22¹⁰Yesu kaf talan za, a ngaren a wərti toku acin: «Kwayi ndiri cah? Ko hidi takan ma ndoh a gugun ɗaha a daba tan kun vu?» ¹¹Wərti toku a ngaren: «Awu Maday, ko hidi takan ma nda ka ɗa ɗakun.» Yesu a ngaren acin: «Kata ɗere, ta va ka ɓasoh kita ɗakun. A sliɗ ma va ku. Ama a njá ka ɗiya kən ma ngav ngav baba kun.»] 8:11 5:14

Yesu aɗa lay ma kəngay na ndiri ta talalay

¹²Yesu a janga ndirigi a nimin, a ngareten: «Kata aɗa lay ma kəngay na ndiri ta talalay. Hidi ma səba ka, a va ka nja a liɓ kpizli ɗakun, a va ka nja ka lay ma kəngay, ma va ka ɗafen katəf na jan micin.» 8:12 1:5, 9-10; 3:19; 9:4-5; 11:9-10; 12:35-36, 46; Esa 49:6; Mat 5:14; Luk 2:32; 2Ko 4:4, 6; Efe 5:8-14; 1Za 1:5-7; 2:8; 3:14¹³Ndiri *Farisagi a ngareten acin: «Ma ceɗ wa nja ngatoku wər, ha may ka nja ka sedewa na talan ku a zləra ku vu? Ti nja wa nja ngatoku, hidi ma va ka yək ma ku ko kedirek ɗa ɗakun.» 8:13 5:31-32¹⁴Yesu a ngareten: «Ko ta ləwa ka talan ɗa a zləra ɗa, labar tá nja ka ceɗu, ma ma duze. Ngam kata a talan ɗa, kati sən lay ya ɗa, aza kati sən lay va ɗa. Ama na hini, hi sən lay ya ɗa ege lay ta va ka va a nin kun. 8:14 3:2; 7:28-29, 33-36; 8:21-22, 42; 13:1, 33; 16:5, 10, 28; 17:8; 20:17¹⁵Na hini, hi nja ka ɓas kita ndirigi wa nja ɓən hini, hidi memilin. Ama gara na ɗa wər, ta ɓasen kita səka a hidi ɗakun. 8:15 7:24¹⁶Kati tar ka ɓas kita hidi wər, a va ka nja wa nja na hini ɗakun, ta va ka ɓasu a katəf tik. Ngam kata á gindik á nja ka ɓas kita ɗakun, mi nja ka ɓasu a Vay ma zləna ka.

¹⁷«Hi ləma, ko a liɓ deftere mazuko hini ti lalaɓ ta, ndiri səray ti ceɗi ma tan takanna, ma tan a va ka nja ka ma ma kap duze. 8:17 Deu 19:15¹⁸Aza wa sin ɗere, min a Vay. Kata a talan ɗa, kati sənu, labar kata mata ceɗ hini a tala ɗa toku labar ma duze. Aza ko Vay ma zləna ka ti nja ka sedewa ɗa ɗere.» 8:18 5:36; 1Za 5:9¹⁹Yesu mata ngareten wa nja ngatoku za, ndiri toku a ngareten acin: «Cehw toku ane ki?» Yesu a ngareten: «Hi gəru kemi? Hi sən kata ɗakun, aza hi va ka sən Vay kun ɗere. Ta nja takana hi sən ka wər, macah hi va ka sən Vay ɗere.» 8:19 5:18; 16:3

²⁰Yesu ta ləwa wa nja ngatoku, a janga ndirigi a *je Dabawəzləv. Sin ma nja nja a jakwar akotigi, ta nja ka seki dala na ɗiya kəzəɗ Dabawəzləv a nin. Aza hidi ma dosen zləra a kəsəm ka kawu ɗa ɗakun, ngam pic na kaw tik a sla kese kun. 8:20 2:4

Yesu tete ndiri ta tala hayək

²¹Yesu a ngareten a nimin: «Ta va ka sliɗ ka va ɗa. Na hini, hi va ka gər ka, gər gər, hi va ka jan ka ɗakun, aza hi va ka məc səɓ a *ma ngav ngav hini a talan. Lay ta va ka va a nin, hi va ka təɗ a nin kun.» 8:21 8:14²²*Yahudiyagi a ngarigi acin: «Sin mata ngar: “Lay ta va ka va a nin, hi va ka təɗ a nin kun” toku, a va ka va ka ɓərət wəla tik za acin vu?» ²³Yesu a ngareten: «Na hini, hin ti nja ka ndiri ta tala hayək a wacah. Ama na ɗa, kata hidi ta tala hayək a wacah ɗakun, ta yaha á wəzləv kaɗ. 8:23 3:31²⁴Ta ceɗ hini, kata, hin ta ləma cah, kata səɓ ma takanna. Hi ca talan ka kata ɗakun wər, hi va ka məc a liɓ ma ngav ngav hini. A tala ngatoku kata mátá ngar hini, hi va ka məc səɓ a ma ngav ngav hini a talan.» 8:24 13:19²⁵Ndiri toku a ngareten acin: «Hoh nayi acin yi?» Yesu a ngareten: «Nja ɗa kata mata nja a daba hini, kati ceɗ hini zaba, ko kata nayi wər.

²⁶«Ta ceɗ hini, ma ɗaha a liɓ ɗa pe ka ləwa hini, aza ka ɓas hini kita. Gara Vay ma zləna ka, a nja ka ceɗ ma ma delele. Aza ta nja ka ceɗeten a ndirigi sey labar, kata mata zlimi a zləra tik.»

²⁷Yesu mata ngareten wa toku, ndiri toku a sən ta səka, Yesu a ləwaten a tala Cin Dabawəzləv kun. ²⁸Yesu a ngareten acin: «A pic hin ta va ka ɓaw ka ka ɗiya ka ka pay, kata *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za, hi va ka sənu acin, kata səɓ ma takanna. Hi va ka sənu ɗere, kən kərap ta nja ka ɗiyu, ta ɗiyu a zləra ɗa ɗakun. Ta nja ka ceɗ labar, Vay mata ceɗ ka tutu. 8:28 3:14; 4:34; 5:18²⁹Vay ma zləna ka a ker ka á gindik kun, ma gar gar a tala ɗa, ngam ta nja ka ɗiya kən kərap wa nja nəv tik ta may.» ³⁰Yesu mata ləwa wa toku, ndiri pe ti ci talan ka sin acin.

Hidi ma ɗiya ma ngav ngav, balam ma ngav ngav 8:30 2:23

³¹Yesu a ngareten a *ndiri Yahudiyagi ma ci talan ka sin: «Hin ti kaw labar, ta nja ka ceɗ hini zləra səsəray wər, hi va ka nja ka diri ndiri ta zəɗ ngaz ɗa. 8:31 14:15; 15:8³²Hi va ka sən labar ma duze a tala Dabawəzləv. Aza labar ma duze toku a va ka bat hini ka balam za.»

³³Ndiri maparam ta nin a ngareten a Yesu acin: «Min balam kun. Doku kini aɗa *Abəraham. Ko pic takan, mi nja ka balam hidi ɗakun. Aza acin hoh ka ngar kini, ni va ka bat talan kini ka balam za acin kemi?» 8:33 Mat 3:9; Rom 4:12³⁴Yesu a ngareten: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma nja ka ɗiya *ma ngav ngav, *ma ngav ngav toku á maru. 8:34 Rom 6:16, 20; 2Pi 2:19³⁵Hi ləma, balam tane ida hidi a nja ka nja ka diri hidi tane ida ɗakun. Ama kərti tane ida, sin diri kərti tik. 8:35 Exo 21:2³⁶Kata, Kərti Dabawəzləv, kati bat hini ka balam za wər, hi va ka mar talan hini acin. 8:36 Gal 5:1³⁷Kati sənu, Abəraham aɗa doho hini. Azama hine gər katəf ka pəm ka za, ngam hine may ka yək ma ɗa, ta nja ka ceɗ hini ɗakun. 8:37 5:18³⁸Na ɗa, ta nja ka ceɗ hini kən, Vay mata ɗaf ka. Na hini, hi nja ka ɗiya kən, cehw hini mata ceɗ hini.»

³⁹Ndiri toku a ngareten: «Vay kini aɗa Abəraham.» Yesu a ngareten acin: «Ta nja takana hin wəri Abəraham duze wər, macah hi va ka ɗiya kən, cehw hini mata ɗiyu. 8:39 8:33⁴⁰Na ɗa, ta nja ka ceɗ hini ma ma delele, kata mata zlimi a zləra Dabawəzləv, ama hine yək ma ɗa ɗakun. Hine gər katəf ka pəm ka za. Azama Abəraham a ɗiya kən maɗa ngatoku kun. ⁴¹Na hini, hine ɗiyay kən hini wa nja cehw hini mata jəkwan hini.» A ngareten: «Vay kini takan á gindik, sin aɗa Dabawəzləv, aza min sulom kun.» 8:41 Deu 32:6; Esa 63:16⁴²Yesu a ngareten acin: «Ta nja takana Dabawəzləv cehw hini duze wər, macah hi va ka may ka, ngam ta yaha á zləra tik za. Katá yaha ka talan ɗa ɗakun, Dabawəzləv tik á zləna ka. 8:42 1Za 5:1⁴³Hine zlimi labar, kata mata ceɗ hini ɗakun toku, ngam hin ti suk zlimi hini kaɗ ba. ⁴⁴Ta ceɗ hini, cehw hini aɗa *Gudul. Aza hi nja ka may ka ɗiya kən, sin mata may. Gudul tik, daka ka tar tar talalay, sin ti lekw micin ndirigi zaba. Aza a ceɗ ma ma kap kun, ngam ma ma delele ɗaha a pakam tik kun. Mban ma aɗa kəzəɗ tik ta nja ka ɗiyu, ngam ti səsən a nin ba daka məndan cekw, aza sin bay ma mban ma. 8:44 Gen 3:1-5; 1Za 2:4; 3:8⁴⁵Ama na ɗa, ta nja ka ceɗ hini ma ma delele. A tala ngatoku, hine yək ma ɗa ɗakun. ⁴⁶Yo, tátoku hidi takan a daba hini ma va ka ceɗ ka kən ma ngav ngav kata mata ɗiyu ɗaha vu? Kati sənu, ko hidi takan ma va ka ngar, kati ɗiya kən ma ngav ngav ɗa ɗakun. Yaw aza acin, ta nja ka ceɗ hini ma ma delele, hine yək kwayi? 8:46 2Ko 5:21; 1Pi 2:22; 1Za 3:5⁴⁷Yo, ta ceɗ hini, hidi mangar kərti Dabawəzləv, a nja ka zlimi ma Dabawəzləv. Ama na hini, hin wəri Dabawəzləv kun. A tala sin, hine zlimi ma tik kun.» 8:47 10:27; 18:37

Gaɓəz a tala Abəraham, dehen Yahudiyagi

⁴⁸*Ndiri Yahudiyagi a ngareten a Yesu a nimin: «Min mata ngaroh, hoh səban *Samari, aza hoh bazla bazla toku, mi mban ma ɗakun.» 8:48 4:9; 7:20; 10:20; Mak 3:21-22⁴⁹Yesu a ngareten: «Kata bazla bazla ɗakun. Na ɗa, ta nja ka fol Vay, aza na hini, hi nja ka ca ka ka kən kahay. ⁵⁰Gara na ɗa, ta nja ka ɗiya kən, ndirigi ka fol kigi ɗakun. Ama Vay Dabawəzləv wər, a may ndirigi ka gəli zlim ɗa, aza sin á va ka ɓas kita hini. 8:50 7:18⁵¹Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma yaw labar ɗa, a va ka məc kun ko a pu.» 8:51 5:24

⁵²Yahudiyagi mata zlim ta wa nja ngatoku za, a ngareten: «Tá nja cah min ti sənu hoh bazla bazla duze. A ləma, doku tokon *Abəraham tete *makatəf Dabawəzləv gi ti məcigi. Aza na ku hati ngar: “Hidi ma va ka yaw labar ɗa, a məc kun ko a pu.” ⁵³A ləma, doku tokon Abəraham ti məc, yaw ha ɓənu acin, hoh day ka sin vu? Aza ko *makatəf Dabawəzləv gi ti məcigi ɗere. Yaw ha ca talan ku acin ka nayi?» 8:53 4:12⁵⁴Yesu a ngareten: «Kati gəl talan ɗa a zləra ɗa za wər, miseh maday ta maru a va ka nja ka kən kahay. Ama hidi ma nja ka gəl zlim ɗa ɗaha, sin aɗa Vay Dabawəzləv, hin mata ngar, Dabawəzləv hini toku. ⁵⁵Hin ti ngar Dabawəzləv hini, azama hi sənu ɗakun. Ama na ɗa, kati sənu. Kati ngar: “Ta sən Dabawəzləv kun” wər, ta va ka nja ka hidi ma mban ma, wa nja hini, mangar hin ti sənu, azama hi sənay ɗakun. Na ɗa wər, kati sənu, aza kati kaw labar tik zləra səsəray. 8:55 4:34; 7:28-29⁵⁶Hi ləma, doho hini Abəraham, nəv tik ti nja guɗum kamatakan, ngam Dabawəzləv ti ngaren, a va ka ləma ka a pic, ta va ka yaha. Aza ti ləma ka duze a pic, kata mata yaha, aza nəv tik ti nja guɗum.» ⁵⁷Yahudiyagi a ngareten acin: «Viya ku a təɗ wom jeɓin kun, aza hoh ka ngar, hati ləma doku tokon Abəraham toku, ha ləma acin a nja siki?» ⁵⁸Yesu a ngareten: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, mandala Abəraham a mbu kese kun, kata ɗaha.» 8:58 1:1; 17:5⁵⁹Yesu mata ngar wa nja ngatoku, ti bas nəv tan kazaway. Ɓawi gugun ka nda ta ka pəm za. Njoɗ Yesu ɓohay tik kaɗ, sliɗ ya tik a *je Dabawəzləv za. 8:59 10:31

Yesu ege wələf

¹Pic takan Yesu ta vigi á katəf ngiɗ, janigi a wələf maparam. Gawla toku wələf daka mbu tik a liɓ mamən kaɗ. ²*Ndiri ta zəɗ ngaz Yesu a ngareten a Yesu acin: «Wa Maday, mi ma həlen a gawla cah mi ka nja ka wələf cah? Sin a talan tik á ɗiya ma ngav ngav vu? Cin ege mamən á ɗiyi ma ngav ngav vu?» 9:2 Exo 20:5; Ezé 18:20; Luk 13:2, 4³Yesu a ngareten: «Sin a talan tik á ɗiya ma ngav ngav kun. Aza cin ege mamən á ɗiyi ma ngav ngav kun ɗere. Ti mbuwaha a liɓi kaɗ wələf, Dabawəzləv ka bitu za, ndirigi ka sən ta a nin, Dabawəzləv a mar miseh maday duze.» 9:3 11:4⁴Yesu a ngareten a ma ma ngaɓ ngaɓ acin: «Tá nja cah pic a tuk kese kaɗ kun cah, hidi ta həl tokon kəzəɗ na Vay ma zləna ka. Vuɗu ti ya wər, hidi ma va ka mbay ka dos zləra ka kəzəɗ ɗa ɗakun. 9:4 5:17⁵Gara kata kese a talalay a wacah wər, kata lay ma kəngay na ndiri ta talalay.» 9:5 8:12

⁶Yesu mata ləwa wa toku za, tif gedeni ka hayək, ngaɗ ngaɗ a zləra za. Sin həl hayək mata ngaɗu toku, kpar kpar ka həra wələf toku. 9:6 Mak 8:23⁷A ngaren a wələf toku acin: «A va ka mitil ta Silewe, ma pan həra ku kaɗ!» (Silewe toku zlim mitil a ma ndiri Yahudiyagi, a nja na ngar «makatəf.») Wələf toku acin sliɗ, va pan həra tik kaɗ. Mata cəɓaha za, a ləma lay acin.

⁸Medike tegi tete ndiri maparam ma sən ta, ti sən ta kamatakan a nja ka jəway dəkəɓ. Mata ləma ta za, a ngarigi: «Wa ndiri ɗa, gawla cah wər, gawla ma nja ka nja a mazləzla katəf ka jəway dəkəɓ cah ɗakun vu?» 9:8 Kmy 3:10⁹Ndiri maparam a ngarigi: «Ha sin.» Aza ndiri maparam a ngarigi: «Awu sin kun, kiɓe tik.» Wələf toku a ngareten: «Hi ɓən pele pele kun, kata səɓ.» ¹⁰A ngareten: «Yaw ha ləma lay cah zal a nja siki?» ¹¹A ngareten: «Hidi zlim tik Yesu a tif gedeni ka hayək, mátá həlu, mátá kpar ka ka həra, aza mátá ngar ka: “A va ka mitil ta Silewe, ma pan həra ku kaɗ ta.” Kata sliɗ va. Kata mata pan həra kaɗ, ta ləma lay acin.» ¹²A ngareten: «Yaw tátoku, gawla toku acin a ki?» A ngareten: «Ta sənay ka ɗakun.»

Farisagi tete wələf takana

¹³Ndiri toku ɓawi gawla ma nja kamatakan ka wələf toku, tep ta a zləra ndiri *Farisagi. ^14-15Mata tep ta za, Farisagi a neh ta acin: «Kən mi ma həloh mi, hoh ka ləma lay cah?» A ngareten: «Gawla həndan á kpar ka hayək ma ngaɗ ngaɗ ka həra, kata mátá pan həra ɗa kaɗ, kata tar ka ləma lay acin.» Yo, Yesu mata va ka ngaɗ hayək ka kpar ka həra wələf toku, a ɗiyu a *pic nəp ndiri Yahudiyagi. 9:14-15 5:9¹⁶Farisagi maparam ta daba tan mata sən ta za, Yesu a bit wələf toku a pic nəp, a ngarigi: «Gawla ma ɗiya kəzəɗ a pic nəp toku, Dabawəzləv á zləna duze kun. Ti bazl mazuko Dabawəzləv na pic nəp.» Ama ndiri maparam a ngarigi: «Hidi ma ɗiya ma ngav ngav wər, a va ka ɗiya ɓan ɓan kən wəga ngatoku vu?» Gaɓəz mata nja wa nja ngatoku a daba tan, sinigi ti kpali za pana pana. 9:16 7:43; 9:33; 10:19

¹⁷Farisagi a nehi wələf toku a nimin, a ngareten: «Na ku, ha ngar kemi a tala gawla ma ɗiya həra ku toku?» A ngareten: «Sin *makatəf Dabawəzləv.» 9:17 4:19¹⁸Ama madəday *Yahudiyagi a may ka yək ta, gawla toku ti mbu a liɓi kaɗ wələf kun. A tala ngatoku, ti wəli cin ege mamən. ¹⁹Cin ege mamən mata təɗigi za, ti neh ta, a ngareten: «Ngacah wər, kərti hini vu? Sin ti mbu a liɓi kaɗ wələf duze vu? Yo ka nja zal a ləma lay cah, a nja a nja siki?» ²⁰Cin ege mamən a ngarigi acin: «Min ti sənu, sin kərti kini duze. Aza sin wələf daka mbu tik a liɓi kaɗ. ²¹Ama mi sən kən ma ɗiyen ka ləma lay cah ɗakun. Aza mi sən hidi ma ɗiya həra tik kun ɗere. Hi neh sin a talan tik, mata ceɗ hini. Sin mawar vu?» ²²Cin ege mamən mata ngarigi wa nja ngatoku, ngam a pərətigi a madəday Yahudiyagi. Madəday Yahudiyagi ti lapi ma tan kaɗ ba, hidi ma va ka ngar: «Yesu aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday,» a va ka gama ta a *je janga tan za. 9:22 7:13; 12:42; 19:38; 20:19²³A tala ngatoku, cin ege mamən mátá ngarigi: «Sin mawar vu? Hi nehu, sin a talan tik mata ceɗ hini ta.»

²⁴Ndiri Farisagi a wəli gawla ma nja kamatakan ka wələf toku ka ya a zləra tan a nimin. A ngareten: «A ceɗ ma ma delele a gibe Dabawəzləv, ngam a va ka zlimi. Mini a talan kini, min ti sənu, hidi ma ɗiya həra ku toku, a ɗiya ma ngav ngav, ngam a səba mazuko Moyiz ɗakun.» ²⁵Gawla toku a ngareten: «Ko hidi ma nja ka ɗiya ma ngav ngav vu, ko hidi ma ɗiya ma ngav ngav kun vu, ta sənay ka ɗakun. Ama kən, kata mata sənu wər, kamatakan kata wələf, tá nja cah, ta ləma lay.» ²⁶A ngareten acin: «A ɗiya mi ka zlər həra ku za?» ²⁷Gawla toku a ngareten: «Kati ceɗ hini zaba, ama hi yək ma ɗa ɗakun. Hin mata may ka neh ka, neh aza neh, neh aza neh wa nja ngatoku, hi may ka nja ɗere ka ndiri ta zəɗ ngaz tik vu?» ²⁸Mata zlim ta wa nja ngatoku za, ti basi nəv, a ra ta, a ngareten: «Na ku, hoh hidi ta zəɗ ngaz gawla toku. Ama gara na kini wər, min ndiri ta zəɗ ngaz *Moyiz. ²⁹Gara Moyiz wər, min ti sənu, Dabawəzləv ti ləwen. Gara sin wər, mi sən hidi ma zləna səka ɗakun.» 9:29 7:27; 8:14³⁰Gawla toku a ngareten acin: «Kay, kən ngatoku ti kpas talan hidi. Hi sən hidi ma zləna ɗakun vu? Azama sin a bit ka ka wələf za. ³¹Yo hidi ti sən tokon, Dabawəzləv a yək ma hidi ma ɗiya ma ngav ngav kun. A nja ka yək ma ndiri ma nja ka zlimi ma tik, ɓaw ma nja ka ɗiyi kən mata mayu. 9:31 Dir 66:18; Pro 15:29; Esa 1:15³²Ndah daka tar tar lay kúlá a picah, hidi ma zlimey səka, mana ti bit hidi ma mbu ka wələf ɗa ɗakun. ³³Ta nja takana Dabawəzləv á zləna gawla toku kun wər, macah sembe tik a va ka təɗ gəga ka ɗiya ɓan ɓan kən kun.» 9:33 3:2³⁴Madəday titoku a ngareten acin: «Na ku, daka mbu ku a liɓi kaɗ, hoh a wilin ɓe ɓe a liɓ *ma ngav ngav. Yo ha may ka jəkwan kini ma mi ngatoku acin mi?» Ka dawən tik wəteten gam a gawla toku a je janga tan za, a lapi tete sin baba kun. 9:34 9:2

³⁵Kedirek Yesu ti zlimi zaba, *ndiri Yahudiyagi ti gami gawla toku a je janga tan za. Mata janigi a sin za, a ngaren: «Hati ca talan ka *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za vu?» ³⁶Gawla toku a ngaren: «Wa Maday, Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za toku aɗa nayi? A ceɗ ka, kata ka ca talan ka sin.» ³⁷Yesu a ngaren: «Kata ma ləwoh, hoh ta ləma cah, aɗa gawla toku.» 9:37 4:26³⁸A ngaren: «Ta ca talan ka hoh, Maday.» Gbərəw kaɗ a metikisem acin a gibe Yesu.

³⁹Yesu a ngar acin: «Kati ya a talalay ka ɓas kita ndirigi. Ndiri ma wələf wələf ka ləmi lay, aza ndiri ma nja ka ɓən ta a ləmi lay, ka njigi manja ləma lay.» 9:39 5:22

⁴⁰Farisagi maparam ta nin mata zlimi labar Yesu wa nja ngatoku za, a ngarigi: «Min ɗere, min wələf vu?» 9:40 Mat 15:14; 23:26⁴¹Yesu a ngareten: «Ta nja takana hi nja ka wələf wər, macah kita a va ka jan hini ɗakun. Ama na hini, hi nja ka ngar: “Min kwerek kwerek, min nja ka ɗiya kən kərap a katəf tik ta.” A tala ngatoku acin, kita a wilin a tala hini.» 9:41 15:22

Yesu aɗa kula hidi ma mar

¹Yesu a ngar: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma ker mejije tumuk kaɗ ka tusl jik á dawən za, hidi tik mahəl. ²Gara hidi ma va á mejijik wər, sin aɗa nja tumuk tik. ³Ta va ka tuh ka va jik, hidi ma pu mejijik toku a va ka zlər mejijik kaɗ. Aza tumukigi a va ka səni mongurom tik ɗere. Ta va ka wəla tumuk tegi a zlim tan acin, a va ka yigi a lakwat. ⁴Tumukigi toku ta yigi kərap a lakwat za, nja tik a va ka jəka katəf, aza tumukigi toku a va ka səba ta, ngam ti səni mongurom tik. 10:4 10:27; Kzl 14:4⁵Ama hidi mangar tumukigi toku a səni mongurom tik kun, a va ka səba ta ɗakun. A va ka si tan azal za ɓa.»

⁶Yesu mata ceɗeten ma ma ngaɓ ngaɓ ngatoku, hidi ma zlimi tik ɗa ɗakun. 10:6 16:25

⁷A ngareten a nimin: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, kata aɗa mejijik na tuh ka va je tumukigi toku. ⁸Yo, ndiri ma yigi pəpəla ka kata, ma ngarigi: “Tumuk cah na kini,” sinigi kərap mahəligi. Mata yigi za, tumukigi toku a zlimi ma tan kun. 10:8 Jer 23:1-2; Ezé 34:2-3⁹Kata aɗa mejijik. Hidi ma va ka tuhaha áka kata za, a va ka jan bit micin tik. Aza ti may wər, ya a lakwat, tuh a jik, ya a lakwat, tuh a jik, sey sin. A va ka jan wili tik ma ɗer ɗer. 10:9 14:6; Dir 23:2; Ezé 34:14

¹⁰«Hi ləma, mahəl ta nja ka va ida hidi, a nja ka va ka həl, ka pəm tik za, aza ka lekw micin tik ’wihwit za. Gara kata wər, kati ya ka vəleten micin a ndirigi. A va ka jani micin day ka ləwa ta pakam, ngam a va ka way kun ko a pu.

¹¹«Kata aɗa kula hidi ma mar. Ta nja ka kaw tumuk ɗagi zləra səsəray. Kula ma mar a nja ka vəl micin tik ka bit micin soson tegi. 10:11 Dir 23:1; Ezé 34:11-16; Jer 23:3; Mat 18:12-14; Hib 13:20; Kzl 7:17; vəl micin tik: 15:13; Rom 5:8; 1Za 3:16¹²Gara hidi ma nja ka mar tumuk hidi, ngam ka jan dala a nin, sin aɗa nja tik kun. Ti ləma movolum a yaha, a va ka ker tumukigi kaɗ ka si tik za. Movolum toku a va ka jem a liɓ tumuk acin ka devir ta hirre. 10:12 Kmy 20:29¹³Gawla ma mar ta toku a va ka si tik za, ngam a va ka ngar: “Mgbin, tumuk tik na ɗagi vu?” ¹⁴Yo ta ceɗ hini, katá aɗa kula ma mar. Kati sən kən ɗagi, aza tumuk ɗagi ti sən kigi ɗere. 10:14 10:27; 2Ti 2:19¹⁵Tumuk titoku ti sən kigi wa nja kata mata sən Vay, aza Vay mata sən ka. Ta va ka vəl micin ɗa a tala kən soson ɗagi. 10:15 Mat 11:27¹⁶Tumuk ɗa maparamigi ɗaha mangar ɗahagi kese a daba ngacicah ɗakun. Dabawəzləv a may kata ka va ka gəra ta ka da ta a daba tan. A va ka zlimi ma ɗa. A va ka lapigi kərap kaɗ ka jik ma takan, aza ta va ka mar ta kərap. 10:16 11:52; Esa 56:8; Ezé 34:23-24; 1Pi 2:25

¹⁷«Vay Dabawəzləv a may ka, ngam ta va ka vəl micin ɗa a tala kən soson ɗagi. Ta va ka vəlu, aza ka jan micin ɗa zal a nimin. 10:17 3:35; 5:18¹⁸Micin tik, kata a zləra ɗa á va ka vəlay kən ɗa, hidi á va ka deɗ ka ka vəl tik kun. Kati təɗ gəga ka vəl micin ɗa, aza ka jan kən ɗa zal a nimin. Yo, Vay Dabawəzləv áɗa ma ngar ka, kata ka ɗiyu wa nja ngatoku.» 10:18 4:34

¹⁹*Ndiri Yahudiyagi mata zlim ta wa toku za, gaɓəz ti kaf a nimin a daba tan, aza ti kpaligi za pana pana. 10:19 9:16²⁰Ndiri pe ta nin a ngarigi: «Gawla toku *masərəf a kəsəm tik. A mbaɗ, aza a nja ka ləwa ma bazla bazla. Yo hi nja ka zlimi labar tik acin kemi?» 10:20 8:48²¹Ndiri maparam ta daba tan a ngarigi: «Sin bazla bazla wər, a va ka ləwa ma wa nja ngatoku kun. Bazla bazla hidi wər, ti təɗ gəga ka ɗiya həra hidi ka ləma lay vu?»

Yahudiyagi ma fehi Yesu

²²*Ndiri Yahudiyagi a ɗiyi dara ka ɗasl talan ka pic zlər je Dabawəzləv. Dara tik a ɗiya ta a tala sife a liɓlay Zeruzalem.

²³A pic tik Yesu a təlan a zəɗ mabəla *Salomon ta jakwar *je Dabawəzləv. 10:23 Kmy 3:11²⁴Ndiri Yahudiyagi ti ɓasigi ane jakwar tik. A ngareten: «Na kini, mi sənoh kese ninek ninek kun. Yo ha va ka ceɗ kini acin a pu? Hoh Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday wər, a ceɗ kini kpay kpay kaɗ.» 10:24 Luk 22:67²⁵Yesu a ngareten: «Kati ceɗ hini zaba, ama hine yək ma ɗa ɗakun. Ɓan ɓan kən ta nja ka ɗiyu, Vay Dabawəzləv á nja ka vəl ka sembe tik. Aza kən ta nja ka ɗiyu titoku, a nja ka ɗafeten a ndirigi, ko kata nayi wər. 10:25 5:36²⁶Ama hine yək ma ɗa ɗakun. Kati sənu, hin mata salar ka yək ma ɗa toku, ngam hine lap a kən soson ɗa ɗakun. 10:26 16:9²⁷Kən soson ɗagi wər, ti səni mongurom ɗa, aza kati sən ta. Aza ɗere a nja ka səba kigi. 10:27 8:47; 10:3, 14²⁸Ta va ka ɓaw micin manja way ka vəleten, aza a va ka lekwigi ɗakun ko a pu. Aza ko hidi ma va ka moh ta a liɓ zləra ɗa za ɗa ɗakun. 10:28 5:24; 6:39²⁹Vay ma vəl ka ndiri toku kərap a zləra, sembe tik day ka kən kərap. Hidi ma va ka təɗ gəga ka moh ta a liɓ zləra Vay za ɗa ɗakun. ³⁰Gara min a Vay wər, takan.» 10:30 5:18; 17:21

³¹Yahudiyagi mata zlimi labar ngatoku za, ti ɓawi gugun ka nda ta a nimin. 10:31 11:8³²Yesu a ngareten acin: «Vay Dabawəzləv ti vəl ka sembe, kata ka ɗiya kula kən pana pana a gibe hini. Aza hine gər ka pəm ka za. Yo, hi gər ka pəm ka za acin a tala kəzəɗ ɗa siki, kata mata ɗiyu?» ³³Yahudiyagi a ngareten: «Mi gər ka pəmoh za a tala kəzəɗ menekin hoh mata ɗiyu ɗakun. Ama mi gər ka pəmoh, ngam hati ca Dabawəzləv ka kən ɗewer ku. Hoh hidi səɓ kahay, aza ha may ka ca talan ku wa Dabawəzləv.» 10:33 Lev 24:16; Mat 26:65³⁴Yesu a ngareten acin: «Hi ləma, ko a liɓ deftere hini Dabawəzləv a ngar: “Hin a talan hini, hin kərap wa nja Dabawəzləv.” 10:34 Dir 82:6³⁵Min ti sən tokon, labar ta liɓ deftere Dabawəzləv ko a pu a pas kaɗ kun. Aza Dabawəzləv ti ngar a liɓ deftere tik, ndirigi, Dabawəzləv ta nja ka ləwaten, sinigi a talan tan wa nja Dabawəzləv. ³⁶Yo kata mata ceɗ hini, kata Kərti Dabawəzləv, hini ka ngar ka zal, ta ca Dabawəzləv ka kən ɗewer ɗa cah acin, a nja a nja siki? Azama Dabawəzləv áɗa ma mbat ka, sin á zləna ka ka ya a talalay. 10:36 1:34³⁷Ta ceɗ hini, hin ti safu, kəzəɗ, Vay mata vəl ka a zləra, ta ɗiyu wa nja nəv tik ta may kun wər, hi njá ka yək ma ɗa ɗakun. ³⁸Yo ko ta nja ka ɗiya kəzəɗ, Vay mata vəl ka a zləra toku, hine yək ma ɗa ɗakun səɓ. Yaw maɗa kəzəɗ Vay ta nja ka ɗiyu, hi yəku. Wa toku hi va ka sən acin ninek ninek, min a Vay pana pana kun, min takan.» 10:38 10:25

³⁹Mata zlimi ta wa toku za, a gəri katəf ka kaw ta za, ama Yesu ti bit a zləra tan, ti va tik. 10:39 7:30; 8:20

⁴⁰Yesu sliɗ acin, cəɓ tik á pala zungoh Zurdun za ka lay, Zan mata ɗiya batisma a nin kamatakan. Njay tik a nin. 10:40 1:28⁴¹Ndiri pe ti vigi a zləra tik. Ndiri toku a ngarigi: «Mandala Zan ta nja a wacah, a ɗiya ɓan ɓan kən kun. Ama labar mata ləwa a tala gawla cah kərap duze dey.» 10:41 1:29-34; 3:27-28⁴²Ndiri pe ma vigi a zləra tik ti ci talan ka Yesu acin. 10:42 2:23

Yesu ege Lazar

^1-2Hidi maparam ɗaha, zlim tik Lazar. Je tik a liɓlay Betani. Gelemin ma kərta kərtazagi Marta ege Mari a nin ɗere. Mari toku aɗa wərti ma sek urdi ka ngaz Yesu ka hənu, aza ka sakwatu a soson talan tik. 11:1-2 12:1-3; Luk 10:38-39

Pic takan acin Lazar a dal. ³Gelemin titoku zləni hidi a zləra Yesu ka va ka ceɗeten. A ngareten: «Wa maday, ngama ku Lazar a dal.» 11:3 11:36⁴Yesu mata zlimi labar ngatoku za, a ngar: «Dal ngatoku a va ka həlen kən kun. Ti dal wa toku, ngam Dabawəzləv ka ɗaf miseh maday tik á nin za, aza ndirigi ka gəli zlim ɗa ɗere, kata Kərti Dabawəzləv.» 11:4 9:3; 17:1

⁵Yesu wər a may Martagi, Mari ɓaw gelemin tan Lazar kahay kahay. ⁶Azama mata sənu za, Lazar a dal, a va njoɗ kun. Ti wanay tik wan səray a liɓlay ta nja a nin a zakay di ka va.

⁷Yesu mata wan wan səray za, a ngareten a ndiri ta zəɗ ngaz tik acin: «Hidi ta cəɓ tokon ka va a liɓlay Yahudiya.» ⁸Ndiri ta zəɗ ngaz tegi a ngareten: «Kay Maday a ləma, tá nja cah a təɗ kese wan pe kun, ndiri ta nin mata gər ka ndohigi a gugun ka pəm za cah. Yo tá nja cah, ha may ka cəɓ baba a nimin a nin kemi?» 11:8 8:59; 10:31⁹Yesu a ngareten acin a ma ma ngaɓ ngaɓ: «Hi ləma, lay ti pat, a nja ka nja kəngay kəngay, tar ka pat lay kúlá ka sukuh sukuh. Hidi ma va áka lay ma kəngay toku, talacakun a nden kun, ngam lay kəngay kəngay, ko a va á ki, a va ka sənu. 11:9 8:12; 12:35-36¹⁰Ama hidi ma va a vuɗu, talacakun a va ka nden, ngam lay ma kəngay ɗa ɗakun.»

¹¹Yesu mata ngareten wa nja ngatoku za, a ngar a nimin: «Ngama tokon Lazar a wan. Tá nja cah, ta va ka sliɗ ka va ka fuɗuh tik za.» 11:11 Mat 9:24¹²Ndiri ta zəɗ ngaz tik a ngareten: «Maday, a wan wər, ta sliɗ za, kəsəm tik a va ka maɗ kaɗ kun vu?» ¹³Gara Yesu wər, a ləwa ma ma ngaɓ ngaɓ. A may ka ngareten á nin za, Lazar ti məc. Ndiri ta zəɗ ngaz tik a zlimi ta ɗakun, a ca ta, Lazar a wan diri wan ma duze. ¹⁴Yesu a ceɗeten kpay kpay kaɗ acin, a ngareten: «Lazar wər, ti məc. ¹⁵Lazar tik ta məc, kata ane kun. Ama tá nja cah nəv ɗa ɗewerakun, ngam ta va ka jan ka ɗiya ɓan ɓan kən, hini ka ca talan ka kata. Yo tá nja cah, nima tokon a zləra Lazar tik acin!» ¹⁶Tomas, ta nja ka wəla ta meheli, a ngareten a celegi: «Ni lap tokon tete sin. Ko a va ka məc, hidi ka məc tokon á lap.» 11:16 Mak 14:31; Rom 6:8; Tomas: 20:24

Yesu aɗa hidi ma nja ka mbəla ndirigi a civi za

¹⁷Wan kedirek Yesu ti təɗ a Betani, liɓlay Lazar. Mata təɗ za, ndiri ta nin ti ceɗeten, mata məɗi Lazar kaɗ, ti təɗ wan foɗ. ¹⁸Liɓlay toku mbeh mbeh ege liɓlay Zeruzalem. Ka sliɗ a nin za ka va a liɓlay Zeruzalem, mbeh ka təɗ kilometir makaɗ. ¹⁹*Ndiri Yahudiyagi ta nin ti vigi pe ka fəɗ Marta ege Mari a tala məc gelemin tan.

²⁰Kedirek Marta ti zlimi zaba, Yesu a yaha. Sliɗ ka va ka janigi a sin a katəf. Mari wər, ita. ²¹Marta mata ləma Yesu za, a ngaren: «Maday, ta nja takana ha nja ane ita kini a wacah wər, macah galamay kini a va ka məc kun. 11:21 11:32²²Ama ko ti məc səɓ, kati sənu, kən kərap hoh ta va ka dəkəɓu a zləra Dabawəzləv, a va ka vəloh.» ²³Yesu a ngaren acin: «Golomocoh a va ka mbəla a civi za ka nja a vere.» ²⁴Marta a ngaren: «Kati sənu, galamay a va ka mbəla a civi za a pic, talalay ta va ka way, aza ndiri ma məc məc ta va ka mbəlahigi a civi za.» 11:24 5:29; 6:40, 54; Dan 12:2

²⁵Yesu a ngaren acin: «Kata aɗa hidi ma nja ka mbəla ndirigi a civi za, aza ma nja ka vəleten micin. Hidi ma ca talan ka kata, ko ti məc wər, a va ka nja a vere. 11:25 5:21, 24; 8:51²⁶Aza hidi ta vere ma ca talan ka kata, a məc diri məc ko a pu kun. Yo tátoku, hati yək labar ngatoku vu?» ²⁷Marta a ngaren: «Hayin Maday kati yəku, ngam kati sənu, hoh Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday, aza hoh Kərti Dabawəzləv ɗere, Dabawəzləv mata ngar, a va ka zləna a talalay.» 11:27 1:34; 4:25

Mbəla Lazar a civi za

²⁸Marta mata ləwigi a Yesu wa nja ngatoku za, sliɗ va a zləra gelemin Mari ka va ka ceɗen labar á ɓoh. A ngaren: «Maday kini ti ya. A gəroh, hoh ka va ta.» ²⁹Mari mata zlimi wa nja ngatoku za, caw sliɗ, va njoɗ a zləra Yesu. ³⁰Mandala tik Yesu a təɗ kese a liɓlay toku kun, a wilin ka lay, Marta mata janu a nin. ³¹Mari mata va ka sliɗ ka va za, *ndiri Yahudiyagi ma vi ka fəɗ tegi a tala məc gelemin ti səba ta ɗere. A ca ta, a va ma civi ka han a nin.

³²Kedirek Mari ti təɗ a jakwar Yesu acin. Mata ləma za, gbərəw a metikisem a gibe tik, a ngaren: «Maday, ta nja takana ha nja a wacah wər, macah galamay kini a va ka məc kun.» 11:32 11:21³³Yesu ləma, a han, aza ndiri Yahudiyagi ma səba ta a hanigi ɗere. Yesu ɗere, saha gawla toku a həlen. ³⁴A neh lay məɗ tik mata məɗ tegi a nin. A ngareten: «A ya Maday, ma ləma lay tik.» ³⁵Yesu ɗere a tiweɗ həra. 11:35 Luk 19:41³⁶Ndiri Yahudiyagi mata ləma ta za, a ngarigi: «Hi ləma wa nja mata may Lazar kahay kahay toku.» ³⁷Yahudiyagi maparam a ngarigi acin: «Sin á ɗiya həra wələf ka ləma lay. Yaw ta nja takana acin a tak məc Lazar səka kaɗ kwayi?» 11:37 9:6

³⁸Mata ngari wa nja ngatoku, nəv Yesu a hamen a nimin day za. Sin sliɗ va a ma civi. A məɗi Lazar toku a bədəm, aza a pek ta a hilepi. 11:38 20:1; Mat 27:60³⁹Yesu mata təɗ a nin za, a ngareten: «Hi zləru kaɗ.» Marta, gelemin gawla ma məc toku a ngaren: «Maday, tá nja cah ti wəra, a nji, ngam wan tik foɗ a civi.» ⁴⁰Yesu a ngaren: «Kati ceɗoh zaba, kati ngaroh, hati ca talan ka kata wər, ha va ka ləma miseh maday Dabawəzləv ata ɗakun vu?» ⁴¹Sinigi dəɓ kaɗ ka hilepi ta mejijik bədəm toku acin, gwaɗ za. Yesu acin kaf həra a wəzləv wəzləv, a ngar: «Vay ta foloh, ngam hati yək dəkəɓ ɗa. ⁴²Kata a talan ɗa, kati sənu, ko a pu ha bazl ma ɗa ɗakun. Kata mata ngar wa nja ngatoku, ta may ndiri ta jakwar ɗa cicah ka sən ta, há zləna ka duze.» 11:42 12:30⁴³Mata ngaren a Cin wa toku za, pa’ wəla day day, a ngar: «Lazar a ya civi toku za!» ⁴⁴Njoɗ memici toku yaha za. Maslaga a wilin ma paɗ paɗ a kəsəm tik, aza yar ma vət vət ka həra. A ngareten: «Hi pəl maslaga ta kəsəm tik kaɗ, mata va tik.» 11:44 20:6-7

Cəba ma ka pəm Yesu za

(Mat 26:1-5; Mak 14:1-2; Luk 22:1-2)

⁴⁵*Ndiri Yahudiyagi ma vigi a zləra Mari cah ti ləmi ɓan ɓan kən, Yesu mata ɗiyu toku. Ndiri pe ta daba tan ti ci talan ka Yesu acin. 11:45 2:23⁴⁶Aza ndiri maparam ta daba tan ti sliɗ, ti va ceɗeten labar kən, Yesu mata ɗiyu kərap a ndiri *Farisagi. ⁴⁷Farisagi tete madəday mangaramagi ta je Dabawəzləv mata zlimi ta za, njoɗ ti ɓasi gəbataligi kaɗ ma nja ka ɓasi kita ka cəba ma. Mata ɓasigi kaɗ za, a ngarigi kəsəm kəsəm: «Hidi ka ɗiya tokon mi? Ngam Yesu cah a nja ka ɗiya ɓan ɓan kən pana pana. 11:47 2:11; Mat 26:3-5; Kmy 4:16⁴⁸Aza min tokon ti keru ka ɗiyay kən tik səɓ, ndiri kərap a va ka ci talan ka sin. Aza pic takan, masara *Roma ta va ka zlimi ta za, a va ka yigi ka pas je Dabawəzləv tokon kaɗ, ɓaw ka lekw micin ndiri tokon za.» ⁴⁹Hidi maday maparam ɗaha a daba tan, zlim tik Kayif. A nja ka *mangarama meze maday ta je Dabawəzləv a wan tik. Mangarama toku a ngareten: «Hin wər, ndukun talan hini ɗa ɗakun. 11:49 18:14⁵⁰Hi sən ba, səwan hidi ma takan ka məc meze na ndirigi, á tala ka lekw micin ndiri tokon kərap za ɗakun vu?» ⁵¹Sin mata va ka ləwa wa nja ngatoku, sin a ləwa a ɓən tik kun, Dabawəzləv áɗa ma peɗen labar tik. Mata nja ka mangarama meze maday ta je Dabawəzləv a wan tik aɗa mátá sənu ka ceɗeten a ndirigi, wa nja Yesu ta va ka məc ka bit ndiri Yahudiyagi za kərap. ⁵²Aza a va ka məc a tala ndiri Yahudiyagi á gindik kun, a va ka məc ɗere a tala ndiri Dabawəzləv kərap ka lay ka lay. Áka məc tik za, a va ka lap ta kərap kaɗ ka njigi ka ndiri ma takan. 11:52 10:16

⁵³Daka a pic tik acin, madəday Yahudiyagi ti gəri katəf ka pəm Yesu za. 11:53 5:18⁵⁴A tala ngatoku Yesu a təlan kir kir, ndiri Yahudiyagi ka ləma ta kun. Sliɗ va tik acin a liɓlay maparam zlim tik Efərayim. Liɓlay tik mbeh a jakwar donu maday. Njigi a nin tete ndiri ta zəɗ ngaz tik. 11:54 5:13; 7:1

⁵⁵*Dara Pasəka na ndiri Yahudiyagi mbeh ka ɗiya. Mandala dara toku a tar kese kun, ndirigi pe ka lay ka lay ti vigi pəpəla a gibik a liɓlay Zeruzalem. Ti vigi pəpəla ka kəməsi kəsəm tan kaɗ di ka pu dara, wa nja mazuko tan ta ngar. 11:55 2:13; Nom 19:11-20; 2Ch 30:17-18⁵⁶Ndiri toku mata təɗigi za, tar ka gəri Yesu. Mata ɓasigi kaɗ a *je Dabawəzləv za, a nehi kəsəm tan kəsəm kəsəm, a ngarigi: «Tá nja cah Yesu wər, a va ka ya ka dara cah vu?» 11:56 7:11⁵⁷Mata nehi kəsəm tan kəsəm kəsəm wa nja ngatoku, ngam madəday mangaramagi ɓaw ndiri Farisagi ti ngarigi: «Hidi ma sən lay Yesu ta nja a nin ɗaha wər, mata ceɗ kini, mini ka jan ka kawu za.»

Yesu ege Mari, gelemin Lazar

(Mat 26:6-13; Mak 14:3-9)

¹Fəna wan koh, *dara Pasəka ka ɗiya. Yesu ti cəɓay tik a Betani, liɓlay Lazar ta nja nin. Gawla toku aɗa hidi, Yesu mata mbəlaha a civi za. 12:1 11:1-2²Ndirigi ta nin ti taten wili a Yesu. Marta áɗa ma ɓawu ka vəlen. Lazar wər ane daba ndiri ma zəmi wili tete Yesu. 12:2 Luk 10:40

³Mandala ta zəmi wili, Mari ɓaw urdi reta koloba, va a jakwar Yesu. Ɓaw urdi tik acin, sek sek ka ngaz Yesu ka hənu. Mata sek za, ɓaw soson talan tik, sakwat sakwat a sin kaɗ. Jik toku, nji urdi tutu. Urdi toku, səkəm tik toy toy, zlim tik *nar, aza a gaɓ á gaɓ kun. 12:3 Luk 7:37-38

⁴Yahuda Isikariyot, hidi takan ta daba *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu, ma va ka ɗaf zləra ka Yesu, mata ləma kən toku za acin, a ngar: 12:4 Zan 6:71; 13:2, 27; 18:2⁵«Hi ber urdi tik za ka jan dala gabal bələk makaɗ a nin ka zleɓeten a nja motokonigi ɗakun a tala mi?» 12:5 Esa 58:7; Mat 19:21; Zak 2:15-16⁶Mata ngar wa nja ngatoku, a den kiye nja motokonigi ɗakun, ngam sin a talan tik mahəl. Mandala sin ta nja ka təlanigi tete Yesu, sin a nja ka kaw gabal dala, aza a nja ka mbocay kən tik a nin. ⁷Yesu a ngaren acin: «A ker wərti toku kaɗ! Sin ti ca urdi toku kaɗ ka pəz ka, di kata ka va civi a sin. 12:7 19:40⁸Na hini, hi va ka dudos tete nja motokonigi ka vəleten kən ko a pu. Gara na ɗa wər, hidi a va ka dudos tokon tete hini pic pe baba kun.» 12:8 Deu 15:11

⁹Kedirek *ndiri Yahudiyagi pe ti zlim ta, Yesu ane liɓlay Betani. Sliɗ vigi a liɓlay toku ɗere. A vigi ka saf Yesu á gindik kun, a vigi ka saf Lazar ɗere, Yesu mata mbəlaha a civi za. 12:9 11:43-44¹⁰Madəday *mangaramagi ta je Dabawəzləv mata sən ta za, ndirigi pe a vigi ka saf Lazar, ti lapi ma tan kaɗ ka pəm Lazar za ɗere. ¹¹Mata ɗiya ta wa nja ngatoku, ngam ndiri Yahudiyagi pe ti buweten dawən a madəday mangaramagi ka cay talan ka Yesu, a tala ɓan ɓan kən mata ɗiyu a tala Lazar toku. 12:11 11:45

Va Yesu a liɓlay a Zeruzalem

(Mat 21:1-11; Mak 11:1-11; Luk 19:28-40)

¹²Ndiri pe ti ɓasigi a liɓlay Zeruzalem ka dara *dara Pasəka. Ka gbəma tik, ti zlim ta, Yesu a va ka yaha ka dara toku. ¹³Sliɗ, va bac baci vediɗ ka va ka janigi tete Yesu a katəf. Mata jani tete sin za, a sleri wəla, a ngarigi: «Hidi ta fol tokon Dabawəzləv ma mar miseh maday. Mata ker micin gawla, sin mata zlənaha cah fonna. Gawla cah aɗa bay ndiri *Isirayila.» 12:13 Dir 118:26; Mat 27:42; Zan 1:49

¹⁴Yesu wər ma nja nja a dawən njenw njenw mata da ta ka tapu. Ti ɗiya wa nja mata lalaɓ ta a liɓ deftere Dabawəzləv. Ti lalaɓ ta:

¹⁵«Hin ndiri ta liɓlay Siyon cicah,

hi njá ka pərət kun.

Ndah bay hini a yaha,

ma nja nja a dawən kərti njenw njenw.» 12:15 Zac 9:9

¹⁶Pala madaba ma kən ma ɗiya titoku, ndiri ta zəɗ ngaz tik a sənay ta ɗakun. Ama Yesu mata jan miseh maday a wəzləv za, talan ndiri ti ɗasl acin ka labar ta liɓ deftere Dabawəzləv toku, ti ngarigi: «Ase, labar toku ti lalaɓ ta a tala Yesu, aza kən kərap ti ɗiya kap wa nja mata lalaɓ ta toku.» 12:16 2:22; 17:1

¹⁷Ndiri kərap ma ləmi ɓan ɓan kən, Yesu mata ɗiyu mandala mata wəla Lazar ka ya civi za ka nja a vere, ti sliɗigi, ti va ceɗeten a ndiri maparam ɗere. 12:17 11:42-45¹⁸Ndirigi mata zlimi labar a tala ɓan ɓan kən toku za, aɗa mátá vigi pe ka janigi tete Yesu a katəf.

¹⁹Ndiri *Farisagi mata ləmi ndiri kərap a səbi Yesu za acin, a ngarigi kəsəm kəsəm: «Hi ləma, kən, hidi mata ɗiya tokon ka tak ndirigi kaɗ, ka nja manja səba Yesu, a zleɓ tokon ko kedirek kun. Ndiri kərap a wilin ɓe ɓe a səba ta səɓ!» 12:19 11:48

Yesu tete ndiri Girekigi

²⁰A daba ndiri ma vigi a liɓlay Zeruzalem ka ɗiya *dara Pasəka ɓaw ka voh Dabawəzləv, ndiri ma yigi á liɓlay *Girek za a daba tan ɗere. ²¹Ndiri Girek titoku vigi a zləra Filip ta liɓlay Betisayda ta liɓlay Galili. Mata vigi za, a ngareten: «Maday, ni may ka va a zləra Yesu ka saf tik.» 12:21 1:44; Luk 19:3; 23:8²²Filip sliɗ va ceɗen a Andire. Sliɗ vigi a zləra Yesu ka va ka ceɗeten: «Ndiri Girek a gərohigi ta.» ²³Yesu a ngareten acin: «Tá nja cah pic tik ti sla acin, kata, *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za, ta va ka jan miseh maday. 12:23 2:4; 12:16^24-25Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma ca micin tik ka kula kən a tala hayək a wacah, ta sla za, a va ka lekw diri micin tik. Ama hidi ma ca micin tik ka kən kahay a tala hayək a wacah, ta sla za, a va ka jan bit diri micin tik, ka nja manja məc ko a pu. Aza kap wa nja sesin kən. A zləka kaɗ kun, a fəfəl kun. Sey ti zləka kaɗ ba ka wəra kama ka təv aza ka fəfəl. 12:24-25 Mat 10:39; 16:24-25; 1Ko 15:36²⁶Ta ceɗ hini, hidi ma may ka ɗiya kəzəɗ ɗa, mata səba dangaz ɗa. Aza ka lay ta va ka nja nin, ni va ka nja a sin á lap. Hidi ma həl kəzəɗ ɗa, Vay Dabawəzləv a va ka folu.» 12:26 14:3; 17:24

Labar a tala məc Yesu

²⁷Ka dawən tik Yesu a ngareten: «Tá nja cah liɓi ɗa a ca gəma. Yo kata ka ngaren a Vay acin kemi? Kata ka ngaren: “A bit ka ka beni ma va ka yaha a tala ɗa toku za vu?” Awu, ta ngaren kun, ngam kata mata ya a talalay cah, ta ya ka beni toku. 12:27 12:23; Mat 26:38²⁸Səwan kata ka ngaren: “Vay a ɗiya kən, ndirigi ka folohigi á nin za.”»

Njoɗ zlimi mongurom hidi a ləwaha á wəzləv kaɗ, a ngar: «Kati ɗiya kən zaba, aza ndirigi ti fol kigi. Aza ta va ka ɗiya səɓ a nimin.» 12:28 17:1; Mat 3:17; 17:5²⁹Ndiri ma ɓas ɓas mata zlimi kən ma gi toku za, a ngarigi: «Van á ləvay tik.» Ndiri maparam a ngarigi: «*Mazlən Dabawəzləv á ləwen a Yesu.» ³⁰Yesu a ngareten acin: «Mongurom hidi hin mata zlimi toku, a ləwen a kata ɗakun, a ləwa ka zleɓ hini, hini ka jan ka yaw ma ɗa. ³¹Ta ceɗ hini, tá nja cah pic tik ti sla, Dabawəzləv a va ka ɓas kita ndiri ta talalay acin. A va ka gam *Gudul, bay ma mar talalay za. 12:31 5:22; 14:30; 16:11³²Gara kata wər, hin ta va ka ɗiya ka ka pay za, ta va ka wəla ndirigi kərap ka yigi a zləra ɗa.» 12:32 3:14³³Yesu mata ləwa wa nja ngatoku, ndirigi ka sən ta wa nja sin ta va ka məc. 12:33 18:32³⁴Ndirigi mata zlimi ta za acin, a ngarigi: «Min ti jangu a liɓ deftere *mazuko kini. A ngar: “Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday, a va ka nja a vere ko a pu ta.” Yaw hoh ka ngar a zal, Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za, a va ka ɗiya ta ka pay ka məc a zal toku a nja siki? Yaw aza acin nayi aɗa Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za toku yi?» 12:34 Dir 89:37; 110:4; Ezé 37:25; Zan 12:23; 3:14³⁵Yesu a ngareten a ma ma ngaɓ ngaɓ: «Ta ceɗ hini, tá nja cah lay ma kəngay a wilin a daba hini, ama a va ka nəp pe kun. Mata nja lay ma kəngay a wilin a daba hini a wacah, hi va áka lay ma kəngay toku, kpizli ka nja manja gbirzliliɓ a tala hini. A tala mi, hidi ta liɓ kpizli a sən lay, ta nja ka va a nin kun. 12:35 7:33; 8:12³⁶Lay ma kəngay mata nja a kese a daba hini a wacah, hi ca talan a nin. Wa toku hi va ka nja ka ndiri ta ka lay ma kəngay ɗere.» 12:36 5:13

Yahudiyagi ma salari ka yək Yesu

Yesu mata ngar wa nja ngatoku za, sliɗ va tik, va ɓohay tik kaɗ. 12:36 16:9³⁷Ko mata ɗiya ɓan ɓan kən pana pana a gibe *ndiri Yahudiyagi, ndiri toku a yək ta, sin Hidi, Dabawəzləv mata mbatu ɗakun. ³⁸Mata njigi manja yək ta toku, ti ɗiya kap wa nja *Ezay, *makatəf Dabawəzləv mata ngar a liɓ deftere tik. Ezay toku ti ngaren a Dabawəzləv:

«Maday, min ti ceɗeten labar ku a ndirigi,

aza ndiri toku a yəki ma kini ɗakun.

Aza hidi ma sən pala madaba kəzəɗ ku,

hoh ta nja ka ɗiyu,

ɗa ɗakun ɗere.» 12:38 Esa 53:1; Rom 10:16

³⁹Aza ka baray maparam Ezay ti ngar ɗere, a yəki labar Dabawəzləv toku kun, ngam

⁴⁰«Dabawəzləv ti wələf həra tan kaɗ ba.

Mata wələf həra tan toku,

ka njigi manja ləma lay.

Ti pek ndukun talan tan kaɗ ba.

Mata pek ndukun talan tan toku,

ka njigi manja yək ma tik.

Dabawəzləv mata ɗiya kən titoku kərap,

ka njigi manja cəɓigi a zləra tik,

sin ka bit ta za.» 12:40 Esa 6:10

⁴¹Ezay mata ngar wa toku, a ngar ka Yesu, ngam ti ləma miseh maday tik zaba a məndan cekw. 12:41 Esa 6:1-3

⁴²Ko mata nja wa nja ngatoku, ndiri pe ta daba madəday Yahudiyagi ti ci talan ka Yesu. Ama a may ta ka ceɗ kpay kpay kaɗ, a ci talan ka Yesu toku kun, ngam a pərətigi tete ndiri *Farisagi. Farisagi ti ngarigi, ndiri ma va ka ci talan ka Yesu, a va ka gam ta a je janga tan za ka lapigi tete sinigi baba kun. 12:42 2:23; 9:22⁴³Madəday Yahudiyagi toku a nja ka may ta, səwan ndirigi ka fol ta, á tala Dabawəzləv ka fol ta. 12:43 7:18

Labar Dabawəzləv mata vəlen Yesu a zləra

⁴⁴Yesu a ngar a nimin day day: «Hidi ma ca talan ka kata, a ca talan ka kata á gindik kun, a ca talan ka Vay Dabawəzləv ma zləna ka ɗere. 12:44 5:24⁴⁵Aza hidi ma ləma ka ɗere, ti ləma Vay Dabawəzləv ma zləna ka. 12:45 14:9; 5:18⁴⁶Na ɗa, kati ya a talalay ka kəngay talalay, ndiri kərap ma va ka ci talan ka kata, ka njigi a liɓ kpizli ɗakun. 12:46 12:35-36⁴⁷Hidi ma zlimi labar ɗa, aza a yəku ɗakun, katá va ka ɓasen kita ɗakun. Na ɗa wər, ta ya ka ɓas kita ndiri ta talalay kun, ta ya ka bit ta za. 12:47 3:17; 5:22⁴⁸Ama ta ceɗ hini, hidi ma bu ka dawən, aza ma salar ka yək labar ɗa, kita ɗaha a tala tik. Labar kata mata ceɗeten a ndirigi, á va ka ɓaseten kita a pic, talalay ta va ka way. ⁴⁹Yo ta ceɗ hini kaɗ, labar ta nja ka ceɗ hini, ta ceɗ hini na talan ɗa ɗakun. Vay ma zləna ka ti ceɗ ka labar tik, kata ka ceɗeten a ndirigi, aza ka janga ta. 12:49 7:16-17⁵⁰Aza kata a talan ɗa, kati sənu, labar ma yaha á zləra tik za, a nja ka vəl micin manja way. Yo labar ta nja ka ceɗu acin, ta nja ka ceɗu kap wa nja Vay mata vəl ka a zləra.» 12:50 4:34

Cəkwaɗa lap Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik

¹A fəna wan takan, *dara Pasəka ka ɗiya. Yesu ti sən zaba, pic tik ti sla acin, a va ka ker talalay kaɗ ka va wəzləv a zləra Cin. Ti may ndiri tik ta talalay a wacah kahay kahay kúlá ka nəv tik táda za. Ti may ta, may may təɗ ka pic ta va ka vəl micin tik. 13:1 2:4

²A pic tik acin mata va ka nja sukuh sukuh, Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik dəɓ ka zəmi wili acin. Mandala ta zəmi wili toku, *Gudul ti vəlen ɓən zaba a Yahuda, kərti Simon Isikariyot ka ɗaf zləra ka Yesu, ndirigi ka kaw ta za. 13:2 12:4; Luk 22:3

³Gara Yesu wər ti sənu, sin a talan tik a yaha á zləra Dabawəzləv za, aza a va ka cəɓ a nimin ka va a zləra tik. Aza ti sənu ɗere, Cin Dabawəzləv ti vəlen kən kərap a zləra ka maru. 13:3 3:35; 8:14⁴Yo ta zəmi wili acin, Yesu sliɗ za, sər lukut tik ta dawən kaɗ, ɓaw musuwar, kər ka liɓi. 13:4 Luk 12:37⁵Ɓaw yəm, ɗa a tasaw, a goh ngaz ndiri ta zəɗ ngaz tik a sin. Aza ɓaw musuwar ta ka liɓi tik toku, sakwat sakwat a sin kaɗ. ⁶Mata təɗ ka na Simon Piyer ka goh tik ɗere, Simon Piyer a ngaren: «Wa Maday, hoh azal ka goh ngaz ɗa vu?» ⁷Yesu a ngaren: «Kən kata mata ɗiyu toku, ha sən pala madaba ma tik kun. Ama pic takan, ha va ka sənu.» ⁸Piyer toku a ngaren: «Kay Maday, ta may hoh ka goh ngaz ɗa ɗakun.» Yesu a ngaren: «Ta goh ngaz ku kun wər, kən ma va ka lap kini a hoh ɗa baba kun.» ⁹Njoɗ Simon Piyer a ngaren acin: «Yaw Maday, mata nja wa nja ngatoku, a goh ngaz ɗa á gindik kun, a pan ku həra ɗa kaɗ lap a zləra tik.» ¹⁰Yesu a ngaren acin: «Hidi ma panay tik kaɗ, a nja ka njay tik kwizen kwizen. A may ka pan həra ɓaw ka goh kəni toku kərap kun. Sey ka goh ngaz á gindik. Hin kərap, hin kwizen kwizen. Ama sey hidi takan ta daba hini á gindik.» 13:10 15:3¹¹Gara Yesu wər, ti sən zaba hidi ma va ka ɗaf zləra ka sin. A tala ngatoku mátá ngar: «Hin kərap kwizen kwizen. Ama sey hidi takan á gindik ta.» 13:11 6:64, 70-71

¹²Yesu mata way ka goh ngaz tan za, fi lukut tik, nja kaɗ a nimin. A ngareten acin: «Hin ti sən pala madaba ma kən, kata mata ɗiya hini toku vu? 13:12 Mat 20:24-28; 23:8-12; Luk 22:27; 1Ti 5:10¹³Hi nja ka wəla ka Maday, aza hi nja ka wəla ka Maləm. Aza ngatoku duze, kata Maday, aza kata Maləm. ¹⁴Kata mata goh ngaz hini a zləra ɗa toku, hin ɗere, sey hini ka goh na colo hini ɗere kəsəm kəsəm. ¹⁵Kati ɗaf hini zaba, hini ka ɗiyu wa nja ngatoku acin. 13:15 1Za 2:6; Fil 2:5; 1Pi 2:21¹⁶Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, zlimi a day ka talan kun. Aza wa sin ɗere *makatəf a day ka hidi ma zləna tik kun. 13:16 15:20; Mat 10:24¹⁷Yo tá nja cah hin ti sən kən titoku kərap zaba. Hin ti ɗiyu wa toku, nəv hini a va ka nja guɗum. 13:17 Zak 1:25

¹⁸«Labar kata mata ləwa hini, ta ləwa a tala hini kərap kun. Hin ndiri, kata mata mbatu, kati sən nəv hini. Ama sey ka nja kap wa nja labar Dabawəzləv ma lalaɓ lalaɓ ta ngar ka kata. A ngar: “Hidi, min ta zəm wili a sin, ti bu ka dawən ka ɗiya ka tireh.” 13:18 Dir 41:10; Zan 17:12¹⁹Yo ta ceɗ hini kəni toku pəpəla zakay di kəni toku ka təɗaha. Ngam ta təɗa za, hine ka sənu acin, kata səɓ ma takanna. 13:19 8:24; 14:29; 16:4

²⁰«Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma va ka yək ndirigi ta va ka zləna ta, hidi tik ti yək ka ɗere. Aza hidi ma yək ka, ti yək Vay Dabawəzləv ma zləna ka ɗere.» 13:20 Mat 10:40

Yahuda ma ɗaf zləra ka Yesu

(Mat 26:21-25; Mak 14:17-21; Luk 22:21-23)

²¹Yesu mata ceɗ labar toku wa toku za, nəv tik a hamen. A ngareten: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi takan ta daba hini a va ka ɗaf zləra ka kata, ka kaw kigi za.» ²²*Ndiri ta zəɗ ngaz Yesu mata zlim ta wa toku za, a safigi həra həra, ngam a sənay ta, ko a ləwa a tala hidi siki ɗakun. ²³Hidi maparam ta zəɗ ngaz Yesu, Yesu mata may kahay kahay, mbeh a jakwar tik. 13:23 19:26; 20:2; 21:7, 20²⁴Simon Piyer micekw gawla toku a həra ka neh Yesu, ko a ləwa a tala nayi wər. ²⁵Gawla toku bu a zləra zləra Yesu, a nehu, a ngaren: «Maday, ha ngar ka nayi?» ²⁶Yesu a ngaren acin: «Ta va ka jaɓ biret a liɓ wili, aza gawla ta va ka vəlen aɗa hidi tik.» Yesu ɓaw biret toku acin, jaɓ a liɓ wili, vəlen a Yahuda, kərti Simon Isikariyot. ²⁷Yahuda mata yək biret toku za, njoɗ *Gudul ti va a nəv tik. Yesu a naɓəru acin, a ngaren: «Kən hoh ta may ka ɗiya toku, a ɗiyu njoɗ!» 13:27 13:2²⁸Gara ndiri ta zəɗ ngaz Yesu wər, a sənay ta, ko Yesu a ngar a tala mi ɗakun. ²⁹Yahuda toku a nja ka kaw gabal dala. A tala ngatoku ndiri ta zəɗ ngaz Yesu maparamigi a ɓən ta, Yesu a zlənu ka va ka səkəma kən ham na dara, akun a zlənu ka va ka vəleten dala a nja motokonigi. 13:29 12:6³⁰Yahuda mata yək biret ta zləra Yesu toku za acin, ya tik a lakwat. Ta ya tik a lakwat toku, vuɗu.

Ndiri Kiristu ka mayi kəsəm tan kəsəm kəsəm

³¹Yahuda mata ya lakwat za, Yesu a ngareten a ma fəna ndiri ta zəɗ ngaz tik: «Tá nja cah pic tik ti sla, ndirigi a va ka ləmi miseh maday ɗa acin, kata *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za. Áka kata za, a va ka ləmi miseh maday Dabawəzləv ɗere. 13:31 17:1³²Ndirigi ta va ka ləmi miseh maday Dabawəzləv áka kata za, Dabawəzləv ɗere a va ka ɗiyu, ndirigi ka ləmi miseh maday ɗa, sin mata vəl ka. Aza Dabawəzləv tik a va ka ɗiya kən toku səɓ səɓ cah.» ³³Yesu a ngareten a nimin: «Ta ceɗ hini wəri ɗa, ta va ka dudos baba tete hini pic pe kun. Hi va ka gər ka, ama hi va ka jan ka ɗakun. Ta ceɗ hini wa nja kata mata ngareten a *ndiri Yahudiyagi, lay ta va ka va a nin, hi va ka təɗ a nin kun. 13:33 8:14

³⁴«Yo, tá nja cah hi zlimi, ta ceɗ hini yəwən ngəz, hini ka kawu zləra səsəray. Hi may kəsəm hini kəsəm kəsəm! Wa nja kata mata may hini, hin baba ɗere, hi ɗiyu wa sin. 13:34 15:12, 17; 1Za 2:7-8; 3:11, 23; 4:11; 2Za 5-6³⁵Hin ti may kəsəm hini kəsəm kəsəm wər, ndirigi kərap a va ka sən ta acin, hin ndiri ta zəɗ ngaz ɗa duze.» 13:35 1Za 3:14

Yesu ege Piyer

(Mat 26:31-35; Mak 14:27-31; Luk 22:31-34)

³⁶Simon Piyer a ngaren a Yesu: «Maday, ha va ka va ki?» Yesu a ngaren: «Lay ta va ka va a nin toku, ha va ka səba ka kese səɓ səɓ cah ɗakun. Ama pic takan, ha va ka səba ka.» 13:36 8:14; 21:19³⁷Piyer a ngaren: «Maday ta səboh kese kun, mi ma həl mi? Ko ka məc a tala ku má, ta va ka məc.» ³⁸Yesu a ngaren acin: «Hati may ka məc a tala ɗa duze vu? Ta ceɗoh kaɗ ninek ninek, a vuɗu cah, gamndak a ca wəla kese kun, ndirigi a va ka vayigi a zləra ku ka nehohigi ka kata: “Hati sən gawla toku vu?” ha va ka ngareten cəɓ makaɗ: “Mgba, ta sənay ka gawla toku kun.”» 13:38 18:27

Yesu aɗa diri katəf na va a zləra Dabawəzləv

¹Yesu a ngareten a ndiri ta zəɗ ngaz tik: «Liɓi hini ta njá ka ca gəma kun. Hi ca talan ka Dabawəzləv, aza hine ca talan ka kata ɗere. 14:1 14:27²A zləra Vay, je wan a sen kun. Tá nja cah, ta va kese ka ɗiya hini lay kaɗ. Labar, kata mata ceɗ hini toku, duze. ³Ta va, ta kəməsa lay kaɗ, ta va ka cəɓaha a nimin ka gas hini, hidi ka lap tokon ka va ka lay, ta nja a nin toku. 14:3 12:26⁴Yo hin ti sən katəf tik zaba ka lay ta va ka va a nin.» ⁵Tomas a ngaren: «Maday, mi sənay lay hoh ta va ka va a nin kun. Yaw hoh ka ngar, min ti sən katəf toku acin, mi sənu a nja siki?» 14:5 Tomas: 20:24⁶Yesu a ngar acin: «Kata aɗa katəf, ngam ta nja ka ceɗ ma ma delele, aza ta nja ka vəl micin manja way. Hidi ma va ka təɗ a zləra Vay manja yaha á zləra ɗa a zakay ɗa ɗakun. 14:6 Hib 10:20⁷Hin ti sən ka wər, hi va ka sən Vay ɗere. Yo tá nja cah, hin ti ləmu, aza hin ti sənu.» 14:7 8:19⁸Filip a ngaren: «Maday, a ɗaf kini Cehw toku, aza nəv kini a va ka wan kaɗ.» ⁹Yesu a ngaren: «Hidi ma ləma ka, ti ləma Vay. Yo ti təɗ viya pe, kata a daba hini, aza ha sən ka kese kun vu Filip? Yaw aza acin, ha may kata ka ɗafoh Vay baba kemi? 14:9 12:45¹⁰Ha sən səka ba, min a Vay pana pana kun, min a sin takan kun vu? Labar kərap, kata mata ceɗ hini toku a yaha á zləra ɗa za ɗakun. Vay, min ta nja ka nja a sin, á nja ka ɗiya kəzəɗ tik áka kata za. 14:10 3:35¹¹Wa nja kata mata ngar hini, min a Vay pana pana kun, min a sin takan toku, hi yək labar ɗa! Yo hi yək labar toku kun, hi saf kəzəɗ ɗa, ta nja ka ɗiyu, hi va ka sənu á nin za, min a sin takan.» 14:11 5:18, 36; 10:37-38

¹²Yesu a ngareten a nimin: «Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, hidi ma ca talan ka kata, a va ka ɗiya kən wa nja kata ɗere. Aza a va ka ɗiya kən wa nja na ɗa tutu kun, ama a va ka ɗiyu day za. Ngam na ɗa, ta va ka va ɗa a zləra Vay. 14:12 15:16; 17:1¹³Ta va za, kən kərap hin ta va ka dəkəɓu áka zlim ɗa za, ta va ka vəl hini. Ta va ka vəl hini, ngam ndirigi ka ləmi miseh maday na Dabawəzləv áka kata, Kərti tik za. ¹⁴Hin ti neh kən áka zlim ɗa za, ta va ka vəl hini kən tik.»

Miɗ Dabawəzləv ma va ka yaha

¹⁵Yesu a ngareten a ndiri ta zəɗ ngaz tik acin: «Hine may ka wər, hi va ka zlimi ma ɗa ka ɗiya kən, kata mata may. 14:15 14:21, 23; 15:10; 1Za 5:3; 2Za 6¹⁶Ta va ka ceɗen a Vay ka zləna hini hidi maparam ma va ka zleɓ hini. Hidi toku aɗa Miɗ tik. A va ka nja tete hini ko a pu. 14:16 7:39; 14:26; 15:26; 16:7, 13; 20:22; 1Za 3:24; 4:13; Kmy 1:4; 2:4¹⁷Aza Miɗ tik toku a va ka ceɗ hini ma ma delele a tala Dabawəzləv. A va ka nja a daba ndiri ta talalay kun, ngam a va ka mbay ta ka ləma ta a həra tan kun, aza a va ka sən ta ɗakun. Gara na hini wər, hi va ka sənu, ngam a va ka nja a daba hini, aza a va ka nja a nəv hini. 14:17 1Ko 2:10-16

¹⁸«Yo tá nja cah ta va ka sliɗ ka va ɗa acin. Ama ta va ka ker hini á gindik kun, ta va ka cəɓaha njoɗ a nimin a daba hini. ¹⁹Kedirek a watoku, ndiri ta talalay a va ka ləma kigi baba kun, ama na hini, hi va ka ləma ka. Kata, ta mar diri micin, aza hin ɗere, hi va ka jan diri micin. 14:19 16:16; 8:14²⁰A pic, Miɗ Dabawəzləv ta va ka yaha, hi va ka sənu acin, min a Vay takan, aza na hini, hin lap ɗa, aza min tokon takan. 14:20 5:18

²¹«Hidi ma zlimi ma ɗa, aza a ɗiya kən wa nja ta may, sin aɗa hidi ma may ka. Hidi ma may ka, Vay Dabawəzləv a va ka mayu ɗere, aza kata ɗere, ta va ka mayu, aza ta va ka ɗafen talan ɗa, sin ka sən ka.» 14:21 14:15

²²Yahuda maparam ma pana ka Yahuda Isikariyot a ngaren acin: «Maday, ha va ka ɗaf talan ku, mini ka ləmoh, aza ha ɗaf talan ku a ndiri ta talalay səka ɗakun toku, mi ma həl mi?» ²³Yesu a ngaren: «Hidi ma may ka, a va ka yək ma ɗa. Hidi tik, Vay Dabawəzləv a mayu, aza ni va ka nja tete hidi toku ɗere ko a pu. 14:23 Kzl 3:20²⁴Gara hidi mangar a may ka ɗakun wər, a va ka yək labar ɗa ɗakun. Azama labar, kata mata ceɗ hini, a yaha á zləra ɗa za ɗakun, Vay Dabawəzləv ma zləna ka á vəl ka a zləra, kata ka ceɗ hini. 14:24 7:16

²⁵«Yo ta ceɗ hini kən titoku kərap, ngam kata a wilin a daba hini a wacah. ²⁶Ta va ɗa za acin, Vay Dabawəzləv a va ka zləna hini *Miɗ tik ma va ka zleɓ hini. A va ka zlənaha a dangaz ɗa, aza Miɗ tik toku á va ka ceɗ hini kən kərap. A va ka ɗasl hini talan ka labar, kata mata ceɗ hini kərap. 14:26 14:16

²⁷«Tá nja cah, ta va ka va ɗa za, aza ta va ka vəl hini nja menekin. Ta va ka vəl hini nja menekin ma ya a zləra ɗa. Nja menekin ɗa toku pana ka na ndiri ta talalay. Hi njá ka pərət kun, aza nəv hini ta njá ka ca gəma kun. 14:27 16:33; 20:19, 21²⁸Yo kati ceɗ hini zaba, ta va ka sliɗ ka va ɗa, ama ta va ka cəɓaha a nimin a zləra hini. Hine may ka wər, hi va ka ɓeɓel, ngam ta va a zləra Vay. Sin aɗa maday ka kata. 14:28 8:14²⁹Kata mata ceɗ hini kəni toku wa toku, ngam kəni toku ta va ka təɗaha za, talan hini ka ɗasl a nin, aza hini ka ca talan ka kata acin. 14:29 13:19

³⁰«Tá nja cah ta va ka ləwa pe tete hini baba kun. *Gudul, bay ma mar talalay cah, a yaha. Kati sənu, a təɗ gəga ka həl ka kən kun. 14:30 12:31³¹Ama kən ta va ka ɗiyu aɗa kən, nəv Vay ta may. Ta va ka ɗiyu, ngam ndiri ta talalay ka sən ta, ta may Vay, aza ta zlimi ma tik. 14:31 15:10; Mat 26:46

«Yo ta nja cah, hi sliɗ, hidi va tokon a wacah za acin.»

Yesu aɗa madəba pay, aza ndiri tik aɗa ca zləra tik

¹Yesu a ngar a ma ma ngaɓ ngaɓ: «Kata aɗa diri kula pay mambambu, aza Vay Dabawəzləv áɗa ma nja ka biz ma biz tik. 15:1 Osé 10:1; Dir 80:9-12²Zləra pay mangar a mbu kun, a nja ka bəl kaɗ, aza zləra pay mangar a mbu, a nja ka kiɗet kən tik kaɗ ka mbu kpocok kpocok. 15:2 Mat 3:10³Na hini, hin wa nja zləra pay ma kiɗet kiɗet, ngam kati ceɗ hini labar ɗa. 15:3 13:10⁴Hi nja á lap a kata wa nja ta nja á lap a hini. Hi ləma, zləra pay mangar a lawigi a pay tik kun, a mbu kun. Wa sin ɗere, na hini hi nja á lap a kata ɗakun wər, kəzəɗ hin ta nja ka ɗiyu, a va ka nja ka kən kahay. 15:4 6:56; 15:7, 10, 16; Rom 11:17-18; 2Ko 3:5; 4:7; 1Za 2:6, 28; 3:6, 24

⁵«Kata aɗa madəba pay, aza hini aɗa ca zləra tik. Hidi ma nja á lap a kata, aza mine nja á lap min a sin, a va ka ɗiya kəzəɗ menekin wa nja zləra pay ma nja ka mbu mambambu kahay kahay. Hi nja á lap a kata ɗakun wər, ko kən mi, hi va ka təɗ gəga ka ɗiya tik kun. ⁶Aza hidi mangar a nja á lap a kata ɗakun wər, Dabawəzləv a va ka ficiku kaɗ wa nja ta nja ka bəli zləra pay mangar a mbu kun. Ta kwal za, ka ɓaw ka fi a kuhu ka ri za. 15:6 Mat 7:19⁷Hin ti nja á lap a kata, aza hine kaw labar ɗa zləra səsəray wər, ko hin ti neh kən mi a zləra Dabawəzləv, hi va ka janu. 15:7 15:16⁸Hin ti ɗiya menekin kepic kepic, hi va ka nja ka diri ndiri ta zəɗ ngaz ɗa, aza ndirigi a va ka foli Dabawəzləv acin. 15:8 14:13; 17:1

⁹«Ta may hini, wa nja Vay ta may ka. Hidi ta nja tokon á lap, kata ka may hini kepic kepic. 15:9 13:1; 5:18¹⁰Hine zlimi ma ɗa aza hine ɗiya kən, kata mata may wər, ta va ka həna hini á həna kepic kepic. Hin ti ɗiyu wa toku wər, a va ka nja wa nja kata, ta nja ka zlimi ma Vay ka ɗiya kən mata mayu, aza Vay a nja ka həna ka kepic kepic. 15:10 14:15¹¹Kata mata ngar hini wa nja ngatoku, nəv hini ka guɗum kaɗ, wa nja nəv ɗa ta nja guɗum cah, aza hini ka ɓeɓel kahay kahay. 15:11 16:22, 24; 17:13; 1Za 1:4

¹²«Kən ta may hini ka ɗiyu ácah wər, hini ka may kəsəm hini kəsəm kəsəm, wa nja ta may hini. 15:12 13:34; 1Za 4:11¹³Hidi mangar a may ka yək məc a tala hidi maparam, sin aɗa diri ngama gawla toku. 15:13 10:11¹⁴Hin ti ɗiya kən kata mata may wər, hi va ka nja ka ngama ɗa acin. ¹⁵Tá nja cah, ta wəla hini baba ka ndiri ma həl kəzəɗ ɗa ɗakun. A tala mi, hidi ma həl kəzəɗ a sən nəv njijik kun. Gara na hini wər, hini ngami ɗagi, ngam kən kərap, kata mata zlimi a zləra Vay, kati ceɗ hini zaba. ¹⁶Yo ta ceɗ hini, hine mbat ka pəpəla, kata ka nja ka maday hini ɗakun, kata zal á mbat hini ɓa, hini ka nja ka ndiri ta zəɗ ngaz ɗa. Kati wəla hini, hini ka va ka ɗiya kəzəɗ ɗa. Aza kəzəɗ tik, hin ta va ka ɗiyu, ka nja ka kəzəɗ kahay kun, ka fəfəl, aza ka va gibik gibik na micin mangar a way kun. Wa toku, Vay Dabawəzləv a va ka vəl hini kən kərap, hin ta va ka dəkəɓu áka zlim ɗa za. 15:16 14:13; 15:7; 16:23-24; Mat 18:19; 1Za 3:22; 5:14-15; ti mbat: Zan 6:70; 13:18¹⁷Kən ta may acin wər, hini ka may kəsəm hini kəsəm kəsəm.» 15:17 13:34

Ndiri ta talalay ma fehi ndiri Yesu

¹⁸Yesu a ngareten a nimin: «Ta ceɗ hini, ndiri ta talalay cah a ngəmi talan tete hini ɗakun toku, a tar ka fehi hini pəpəla zakay kun, a tar ka fehi kata a zakay. 15:18 7:7¹⁹Ta nja takana, hi nja ka lap tete sinigi wər, hi va ka ngəm talan tete sinigi. Ama kati mbat hini, aza kati kpal hini a daba tan za, aza tá nja cah hine lap tete sinigi baba kun. A tala ngatoku aɗa hine ngəm talan tete sinigi ɗakun. ²⁰Hi ɗasl talan ka labar, kata mata ceɗ hini kamatakan. Kati ngar: “Zlimi a day ka talan kun ta.” Wa nja ndiri maparam mata ɗiya kigi tireh toku, a va ka ɗiya hini ɗere. Wa nja ndiri maparam mata zlimi ma ɗa, a va ka zlimi ma hini ɗere. 15:20 13:16²¹Kən ma ngav ngav pana pana, ndiri toku ta va ka ɗiya hini toku, a va ka ɗiya hini, ngam hin mata nja ka ndiri ɗa. Mata ɗiya ta wa nja ngatoku, ngam a səni hidi ma zləna ka a talalay cah ɗakun. 15:21 16:3²²Ta nja takana ta ya ɗakun, aza ta ceɗeten labar kun, macah *ma ngav ngav a va ka nja a tala tan kun. Ama tá nja cah ti zlimi labar ɗa zaba. Mata nja wa nja ngatoku a va ka jok ta acin a nja siki? 15:22 9:41²³Hidi ma feh ka, hidi tik a may ka ngəmi talan ege Vay Dabawəzləv kun ɗere. 15:23 Luk 10:16; Zan 5:23; 1Za 2:23²⁴Kən madəday mangar hidi a ɗiyu kese kun, kati ɗiyu a vere tan, ti ləma ta. Ta nja takana a ləmay kən kata mata ɗiya toku kun wər, macah ma ngav ngav a va ka nja a tala tan kun. Ama na tan, ko mata ləmi kən madəday, kata mata ɗiyu toku, ti feh kigi səɓ, aza ti fehi Vay ɗere. 15:24 5:36²⁵Ama ta ceɗ hini, kən ngatoku ti ɗiya wa nja ngatoku, ka nja kap wa nja mata lalaɓ ta a liɓ deftere Dabawəzləv. Ti lalaɓ ta: “Ti ɗiya ki tireh səɓ kahay.” 15:25 Dir 69:5; 35:19

²⁶«Yo, hidi ma va ka zleɓ hini a va ka yaha. Sin aɗa *Miɗ ma yaha á zləra Dabawəzləv za, aza a va ka ceɗ hini ma ma delele a tala Dabawəzləv. Ta təɗ a zləra Vay za acin, ta va ka zlənaha. Miɗ toku a va ka ceɗ hini labar a tala ɗa. 15:26 1:15; 5:36; 14:16; 1Za 5:6-9²⁷Hin ɗere, hi va ka ceɗ labar a tala ɗa, ngam hi nja tete kata daka ka tar tar kəzəɗ ɗa. 15:27 1:14; Kmy 1:8; 1Za 1:2; 4:14

¹«Kati ceɗ hini kəni toku, ngam hini ka nja manja bu ka dawən. ²Ndirigi a va ka gam hini a *je janga Yahudiyagi za. Aza ta sla za, ndirigi a va ka pəm hini za, aza a va ka ɓən ta, a ɗiyi kən, Dabawəzləv ta may. 16:2 9:22³A va ka ɗiya hini kən wa toku, ngam a səni Vay kun, aza a səni kata ɗakun. 16:3 15:21⁴Kata mata ceɗ hini wa nja ngatoku, ngam kəni toku ta va ka təɗaha, hini ka sənu, kati ceɗ hini zaba.» 16:4 13:19

Kən pana pana, Miɗ Dabawəzləv ta nja ka ɗiyu

«Kən, kata mata ceɗ hini titoku kərap, ta ceɗ hini daka a məndan cekw kun, ngam ta nja a daba hini. ⁵Tá nja cah acin, ta va ka sliɗ ka va ɗa acin a zləra hidi ma zləna ka. Hidi ta daba hini ma va ka neh ka: “Ha va ki?” ɗa ɗakun. 16:5 8:14⁶Kati sənu, nəv hini a ham hini ngam kata mata ngar hini, ta va ka sliɗ ka va ɗa za. 16:6 16:22⁷Ama ta ceɗ hini kaɗ, səwan kata ka sliɗ ka va wəzləv. Ta va ɗakun wər, *Miɗ Dabawəzləv a va ka jan ka yaha ka zleɓ hini ɗakun. Ama kati va wər, ta va ka zlənaha ka yaha a daba hini. 16:7 14:16⁸Miɗ Dabawəzləv toku ta ya za acin, a va ka ɗafeten a ndiri ta talalay, a nja ka ɗiyi *ma ngav ngav, aza a va ka ceɗeten, kata hidi ma kap. A va ka ceɗeten ɗere, Dabawəzləv a va ka ɓas kita ndirigi. 16:8 Kmy 24:25⁹Duze, Miɗ Dabawəzləv toku ta ya za acin, a va ka ɗafeten, *ma ngav ngav ta nja ka ɗiya ta wər, aɗa a ci talan ka kata ɗakun. 16:9 2:23; 5:38; 6:36, 64; 7:5; 10:26; 12:37¹⁰A va ka ɗafeten a nimin, kata aɗa hidi ma kap, ngam ta va ka va a zləra Vay, aza hi va ka ləma ka baba kun. ¹¹Aza Miɗ Dabawəzləv a va ka ɗafeten ɗere, Dabawəzləv a va ka ɓas kita ndirigi duze, ngam ti zla kita *Gudul, bay ma mar talalay cah zaba. 16:11 12:31

¹²«Kən maparam ɗahagi pe, ta may ka ceɗ hini, ama a va ka day ka talan hini. ¹³Miɗ Dabawəzləv ma nja ka ceɗ hini ma ma delele a tala Dabawəzləv a va ka yaha. Ta ya za, a va ka ɗaf hini kən kərap kəngay kəngay acin. Labar, sin ta va ka ceɗ hini, a va ka ceɗ na talan tik kun, a va ka ceɗ labar mata zlimi a zləra Dabawəzləv. Aza a va ka ceɗ hini kən ma va ka təɗaha ɗere. 16:13 14:16; 15:26; Kmy 16:6-10; 1Za 2:27¹⁴A va ka ceɗ hini labar, kata ta va ka ceɗen a zləra. Yo wa nja ngatoku acin, a va ka ɗaf miseh maday ɗa. 16:14 17:1¹⁵Hi ləma, kən kərap, Vay ta maru, na ɗa ɗere. A tala ngatoku kata mátá ngar hini, a va ka ceɗ hini kən, kata ta va ka ceɗen a zləra ta.» 16:15 17:10

Saha ti way wər, nəv a va ka guɗum

¹⁶Yesu a ngareten a ndiri ta zəɗ ngaz tik a nimin: «Kedirek a watoku, hi va ka ləma ka baba kun. Ama ka dawən tik kedirek, hi va ka ləma ka a nimin.» 16:16 14:19¹⁷*Ndiri ta zəɗ ngaz Yesu maparam mata zlim ta wa toku za, a ngarigi kəsəm kəsəm: «Yesu a may ka ngar tokon kemi áka labar ngatoku za, ɓaw mata ngar ɗere, a va ka va a zləra Cin toku? ¹⁸Mata ngar: “Kedirek a watoku” toku, a may ka ngar kpay kpay kaɗ acin kemi? Mi zlimey kən mata ngar toku kun.» ¹⁹Njoɗ Yesu ti sən zaba, ndiri ta zəɗ ngaz tik a may ka neh ta. A ngareten acin: «Kati ngar hini: “Kedirek a watoku, hi va ka ləma ka ɗakun, aza ka dawən tik kedirek, hi va ka ləma ka a nimin ta.” Aza acin hi may ka neh ka a tala ngatoku aɗa hin ta ləwa zaya zaya kəsəm kəsəm vu? ²⁰Ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, ta va ka sliɗ ka va ɗa. Á zal ɗa hi va ka han, aza hi va ka par wəla. Gara ndiri ta talalay kərap wər, a va ka ɓeɓeley tan. Kati sənu, nəv hini a va ka ham hini a zakay, ama ta ceɗ hini, ka dawən tik nəv hini a va ka nja guɗum. ²¹Hi ləma, wərti ti demegiɗ ka mbu wər, a nja ka jəway kahay kahay. Ama ta mbu kaɗ wər, talan tik a nja ka zlay ka beni. A nja ka ɓeɓel, ngam ti jan yəwən kərti. ²²Yo hini ɗere wa sin. Tá nja cah, hini a liɓ beni, ama ta va ka cəɓaha a nimin ka yaha a daba hini, aza hi va ka ɓeɓel acin. Aza ɓeɓel ta nəv hini toku, hidi ma va ka təɗ gəga ka ɓaw tik za ɗa ɗakun. 16:22 15:11

²³«Pic tik ti sla wər, hi va ka may ka neh ka á neh baba kun, ngam hi va ka sənay kən hini. Yo ta ceɗ hini kaɗ ninek ninek, kən kərap hin ta va ka dəkəɓu a zləra Dabawəzləv áka zlim ɗa za, hi va ka janu. 16:23 15:16²⁴Kúlá a picah, hi dəkəɓ kən a kese a zləra Vay Dabawəzləv áka zlim ɗa za ɗakun. Tá nja cah acin, hi dəkəɓ kən áka zlimi ɗa za, hi va ka janu. Aza nəv hini a va ka nja guɗum kahay kahay.»

Yesu ma bəreten ngaz a kən ta talalay ka wəla

²⁵Yesu a ngareten a ndiri ta zəɗ ngaz tik acin: «Labar kərap, kata mata ceɗ hini toku, ta ceɗ hini áka ma ma ngaɓ ngaɓ za. Pic tik ti sla wər, ta va ka ləwa hini a ma ma ngaɓ ngaɓ baba kun, ta va ka ceɗ hini labar a tala Vay kpay kpay kaɗ. 16:25 Mat 13:34²⁶A pic tik, hi va ka dəkəɓ Vay áka zlim ɗa za. Hi va ka may kata ka dəkəɓu meze na hini baba kun. ²⁷A tala mi, Vay Dabawəzləv a talan tik a may hini. Dabawəzləv a may hini ngam hine may ka, aza hin ti yəku ɗere, Dabawəzləv áɗa ma zləna ka. ²⁸Ta yaha á zləra Vay za ka yaha a talalay. Ama tá nja cah, ta va ka ker talalay kaɗ ka va ɗa a zləra Vay.» 16:28 8:14

²⁹Ndiri ta zəɗ ngaz tik mata zlimi ta wa toku za, a ngareten: «Tá nja cah, ha ləwa ma ma ngaɓ ngaɓ baba kun, ha ləwa ma kpay kpay kaɗ. ³⁰Tá nja cah min ti sənu acin, hati sən kən kərap. Mandala hidi a nehoh kese kun, hati sən kən sin ta may ka nehoh zaba, ngam ha nja ka sən nəv hidi. A tala ngatoku min ti sənu, ha yaha á zləra Dabawəzləv za.» ³¹Yesu a ngareten: «Tá nja cah, hin ti sənu, ta yaha á zləra Dabawəzləv za, aza hine ca talan ka kata acin vu? ³²Ama ta ceɗ hini, pic tik a va ka sla, aza ko tá nja cah pic tik ti sla, hi va ka cakway hini hirre, aza ko nayi ka sliɗ ka va ka je tik, aza hi va ka ker ka á gindik. Ama kati sənu, kata á gindik kun, Vay a jakwar ɗa. 16:32 Zac 13:7; Mat 26:31, 56

³³«Kati ceɗ hini kəni toku kərap, ngam hini ka jan nja menekin a liɓ lap tokon tete hini. Ndiri ta talalay a va ka ɗiya hini beni. Ama ta ceɗ hini, hine dihec kaɗ, ngam kən kərap ta talalay, kati bəreten ngaz ka wəla ba.» 16:33 7:7; 14:27; 1Za 5:4

Dəkəɓ Yesu a tala ndiri tik

¹Yesu mata ləwa wa nja ngatoku za, kaf həra a wəzləv wəzləv, a dəkəɓ Dabawəzləv, a ngar: «Vay, tá nja cah pic tik ti təɗ, wa nja hoh mata may ka ɗiya kən a tala ɗa. A ɗaf miseh maday ɗa, ngam ndirigi ka ləma ta, aza kata Kərti ku ka ɗaf miseh maday ku a ndirigi ɗere. 17:1 2:4; 11:4; 12:16, 23, 41; 13:31-32; 14:13; 15:8; 16:14; 17:10, 22, 24²Hati fi ka miseh maday ka mar ndiri kərap ta talalay, aza kata ka vəleten micin manja way a ndiri, hoh mata vəl ka a zləra. 17:2 3:35; 5:24; Mat 28:18³Hidi ma mar micin manja way toku aɗa hidi ma sənoh, hoh diri Dabawəzləv ma takan, ɓaw hidi ma sən ka ɗere, kata Yesu *Kiristu, hoh mata zlənaha. 17:3 1Za 5:20

⁴«Kata mata nja a talalay, kati gi zlim ku, ndirigi ka sən ta, ha mar miseh maday. Kati mgbi fini kəzəɗ ɗa acin, hoh mata vəl ka a zləra ka ɗiya. 17:4 4:34⁵Tá nja cah Vay, a ɓaw ka acin ka vay a zləra ku, aza ma fi ka miseh maday, hoh mata fi ka kamatakan, mandala ta nja a jakwar ku, talalay a tətar kese kun. 17:5 1:1-2; 8:58; 17:24

⁶«Yo ndiri ta talalay, hoh mata mbat ta ka vəl ka a zləra, kati gi zlim ku a gibe tan, aza ti zlimi ta. Hoh áɗa ma mar ta, aza hati ɓaw ta, hati vəl ka a zləra. Tá nja cah a zlimi ma ku, 17:6 17:26⁷aza ti sən ta acin, kən kərap kata mata maru, ta janu a zləra ku. ⁸Labar ku, hoh mata vəl ka a zləra, kati ceɗeten, aza ti yək ta. Sinigi ti sən ta ninek ninek acin, ta yaha á zləra ku za. Aza ti yək ta ɗere, hoh áɗa ma zləna ka.

⁹«Tá nja cah Vay, ta dəkəɓoh a tala sinigi. Ta dəkəɓoh a tala ndiri ta talalay tem tem kun. Ta coh zləra a tala ndiri, hoh mata vəl ka a zləra. A tala mi, hoh áɗa ma mar ta. ¹⁰Aza ndiri ta talalay a səni miseh maday ɗa áka ndiri hoh mata vəl ka a zləra toku za. Kən kərap, kata mata maru, na ku, aza kən kərap, hoh mata maru, na ɗa ɗere. 17:10 15:8

¹¹«Tá nja cah, pic tik ti sla acin ka paɗay ɗa ka vay a zləra ku. Ta va ka nja baba a tala hayək a wacah ɗakun, ta va ka keru kaɗ. Ama na tan a wilin a nəpigi a tala hayək a wacah. Hoh Vay ma barən, a gar ninek a tala tan ka njigi manja lekw katəf ku. Ma gar ninek ninek a sembe ku, hoh mata vəl ka, ka jan ka njigi takan, wa nja min ta nja takan a hoh cah. 17:11 6:39; 13:1, 18; ka nja takan: 10:30; 17:21-23; Gal 3:28¹²Kata mata nja a daba tan, kati gar a tala tan a sembe ku, hoh mata vəl ka. Kati pəla ta ninek ninek. Ko hidi takan ma lekw za a daba tan ɗa ɗakun. Gara hidi maparam ma lekw ta nin toku wər, ti lekw ka nja kap wa nja labar ku ma lalaɓ lalaɓ ta ngar.

¹³«Tá nja cah Vay, ta cəɓay a zləra ku. Labar ta ləwa cah, ta ləwa kata a wilin a tala hayək a wacah. Ngam ta may nəv tan ka nja guɗum wa nja nəv ɗa ta nja guɗum cah. Ta may sinigi ka ɓeɓeligi kazaway. 17:13 15:11¹⁴Labar ku, hoh mata ceɗ ka a zləra, kati ceɗeten. Tá nja cah, ndiri ta talalay a ngəmi talan tete sinigi ɗakun. Ngam sinigi lap tan kun, wa nja kata lap a ndiri ta talalay cah ɗakun. 17:14 7:7; 8:23¹⁵Kata mata dəkəɓoh, hoh ka ɓaw ta a talalay a wacah za ɗakun, ama hoh ka pəla ta, *Gudul ka nja manja bebeɗ ta ka ndəvigi a liɓ ma ngav ngav. 17:15 Mat 6:13; 2Te 3:3; 1Za 5:18¹⁶Ngam ndiri toku lap ndiri ta talalay kun. Sinigi wa nja kata, kata lap ndiri ta talalay kun ɗere. ¹⁷Vay, a kəməs ta ninek ninek kaɗ ka njigi ka ndiri ku. A kəməs ta áka labar ku za, mangar labar ma duze. ¹⁸Kati zlən ta á talalay ngiɗ ka njigi ka *makatəf ɗa, wa nja hoh mata zlən ka. 17:18 20:21¹⁹Ta va ka ɓaw micin ɗa ka vəloh a tala sinigi, sinigi ka njigi ka diri ndiri ku.

²⁰«Vay, ta dəkəɓoh a tala ndiri cah á gindik kun, ta dəkəɓoh ɗere a tala ndiri ma va ka zlimi labar tan, aza ka ci talan ka kata. ²¹Ta dəkəɓoh, sinigi kərap ka njigi takan. Vay, a ɗiyu ka njigi tete min tokon takan, wa nja min mata nja a hoh takan cah. Ka njigi wa toku, ngam ndiri ta talalay ka sən ta á nin za, hoh áɗa ma zləna ka duze. 17:21 5:18; 17:11²²Miseh maday, hoh mata fi ka, kati fiyeten ɗere ka njigi takan, wa nja min ta nja a hoh cah. ²³Ta may mini ka nja á lap tete sinigi wa nja min ta nja a hoh á lap cah. Ta may sinigi ka njigi takan, ndiri ta talalay ka sən ta á nin za acin, hoh áɗa ma zləna ka. Aza ka sən ta, ha may ta a nəv ma takan, wa nja hoh ta may ka cah ɗere.

²⁴«Vay, ka lay ta va ka nja a nin, ta may, ndiri hoh mata vəl ka a zləra ka təɗigi a nin ɗere, ngam sini ka jan ka ləmi miseh maday, hoh mata fi ka. Hoh mata fi ka miseh maday toku, ngam hati may ka a nəv ma takan daka məndan cekw mandala talalay a tətar kese kun. 17:24 12:26; 17:5

²⁵«Vay, hoh ma nja ka ɗiya kən a katəf tik cah, ndiri ta talalay a sənohigi ɗakun. Ama na ɗa, kati sənoh, aza ndiri ta zəɗ ngaz ɗa cicah ti sən ta, hoh áɗa ma zləna ka. 17:25 1:9-10; 8:55; Mat 11:25-27²⁶Kati ceɗeten zaba ka sənohigi, aza ta va ka ceɗeten a nimin, ngam sinigi ka jan ka mayi ndiri maparam a nəv ma takan, wa nja hoh ta may ka, aza kata ka jan ka nja a nəv tan acin.» 17:26 17:6

Yesu tete ndiri ma gər ka kaw tegi

(Mat 26:47-56; Mak 14:43-50; Luk 22:47-53)

¹Yesu mata cen zləra a Dabawəzləv za acin, sliɗ vigi tete ndiri ta zəɗ ngaz tik, zlanigi á pala zungoh Sediron za. Á pala məndar toku za, jarni ɗaha. Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik vigi a liɓ tik acin. 18:1 Mat 26:36²Yahuda ma va ka ɗaf zləra ka Yesu toku, ti sənu zaba, ngam Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik a nja ka lapigi a nin.18:2 12:4; Luk 21:37; 22:39³Yahuda toku acin va ngazl sojigi tete ndiri ma puwi *je Dabawəzləv. Ndiri ma puwi je Dabawəzləv toku, madəday *mangaramagi tete ndiri *Farisagi á zlən ta ka lapigi tete Yahuda. A vigi a njerven, a pitirla ma mbəl mbəl ɓaw a ulur a zləra. Va jemigi ane liɓ jarni toku. 18:3 7:32, 45

⁴Yesu wər ti sən zaba kən kərap ma va ka təɗaha a tala tik. Soji tete ndiri toku mata təɗigi a nin za acin, Yesu va a jakwar tan, a ngareten: «Hi gər nayi?» ⁵A ngareten: «Mi gər Yesu tane liɓlay Nazaret.» Yesu a ngareten: «Katá cah.» Yahuda, hidi ma ɗaf zləra ka sin, ma gar gar tete sojigi. ⁶Yesu mata ceɗeten za: «Katá cah,» paɗigi a zal zal, aza ndəvigi ka hayək. ⁷Yesu a ngareten acin a nimin: «Hi gər nayi? Kata vu?» Cəɓ a ngarigi: «Mi gər Yesu tane liɓlay Nazaret ta.» ⁸Yesu a ngareten: «Kati ceɗ hini zaba, kati ngar hini: “Katá cah” ata ɗakun vu? Hi gər kata wər, hi ker ndiri ta zəɗ ngaz ɗa cicah kaɗ, mata va tan.» ⁹Yesu mata ngar wa nja ngatoku, ka nja kap wa nja mata ngaren a Cin Dabawəzləv. Ti ngaren: «Vay, a daba ndiri hoh mata vəl ka a zləra, ko hidi takan ma lekw ɗa ɗakun.» 18:9 6:39

¹⁰Gara Simon Piyer wər, a waz maday a zləra. Fak waz maday toku ka je tik kaɗ, fi bəl a hidi ma həl kəzəɗ ida mangarama meze maday ta je Dabawəzləv. A bəlu ka pala zlimi tik tá zləra zəm za. Gawla mata bəl toku, zlim tik Malkus. 18:10 Luk 22:36, 38¹¹Yesu dəɓ ka ngaren a Piyer acin: «Kay, a təm waz ku a zal aka je tik. Beni ta va ka su toku, Vay Dabawəzləv áɗa ma daha a tala ɗa. Mata nja wa nja ngatoku, sey kata ka sa beni tik.» 18:11 Mat 20:22; 26:39

Yesu a gibe mangarama maday Anas

(Mat 26:57-75; Mak 14:53-72; Luk 22:54-71)

¹²Sojigi tete bay tan kawi Yesu, jaw jaw ta kaɗ. Aza ndiri ma nja ka puwi *je Dabawəzləv ti zleɓeten. ¹³Mata jaw ta kaɗ, tep ta acin a zləra hidi maday maparam a zakay, zlim tik Anas. Anas toku, sikwilen *mangarama meze maday ta je Dabawəzləv, zlim tik Kayif. Kayif toku ti nja ka mangarama meze maday a wan tik. 18:13 18:24; Luk 3:2¹⁴Sin áɗa ma ngareten a madəday *Yahudiyagi kamatakan: «Səwan hidi takan ka məc meze na ndirigi, á tala ka lekw micin ndirigi kərap ta.» 18:14 11:49-50

¹⁵Ta tepi Yesu a gibe Anas toku, Simon Piyer ege hidi ta zəɗ ngaz Yesu maparam a səbi Yesu á zal za. Aza hidi ta zəɗ ngaz Yesu maparam ma səba Yesu toku, mangarama maday ti sənu. A tala ngatoku ti jan ka jem mandarida tik ɗere mandala mata tepi Yesu a nin. 18:15 Mat 26:28¹⁶Ama gara Piyer wər, njay tik á lakwat za, mbeh mbeh ege gara medikiɗ. Hidi ta zəɗ ngaz Yesu, mangarama meze maday mata sənu toku, ya ka gara medikiɗ acin. A ngaren a wərti ma pu gara medikiɗ toku ka keren katəf a Piyer ka jem ida. Wərti toku keren katəf. Aza sin acin ngazl Piyer, jemigi ida. ¹⁷Wərti ma pu gara medikiɗ toku a neh Piyer, a ngaren acin: «Hoh ɗere, hoh hidi ta zəɗ ngaz Yesu cah ɗakun vu?» Piyer a ngaren: «Awu, kata ɗakun.» 18:17 18:25

¹⁸A vuɗu tik cəcən ti zəm kahay kahay. Ndiri ma nja ka həli kəzəɗ mangarama meze maday tete ndiri ma nja ka puwi je Dabawəzləv ti mbəli kuhu kaɗ ba, a siɓ ta. Piyer va a jakwar tan ka siɓ kuhu ɗere.

¹⁹Anas, mangarama meze maday takana a neh Yesu a tala ndiri ta zəɗ ngaz tik, ɓaw a tala kən ta nja ka jəkwaneten a ndirigi. ²⁰Yesu a ngaren: «Labar kərap kata mata ceɗeten, ta ceɗu á ɓoh kun. Kati janga ndirigi a je janga Yahudiyagi ɓaw a je Dabawəzləv ka lay ɓas tan, aza ta janga ta a vere ndirigi kərap. 18:20 7:14, 26; 6:59; Mat 4:23; 26:55; Kmy 26:26²¹Yo hoh ka neh ka acin a tala kən, kata mata jəkwaneten kemi? A neh ndiri, kata mata janga ta, mata ceɗohi kən, kata mata ceɗeten. Gara na tan wər, ti sən ta ninek ninek.» ²²Yesu mata ngar wa nja ngatoku, hidi maparam ma nja ka pu je Dabawəzləv ta jakwar tik, ti pəmu. A ngaren: «A pek ma kaɗ! Nayi ma ngaroh ka ləwa a gibe mangarama meze maday wa nja ngatoku yi?» 18:22 19:3; Kmy 23:2²³Yesu a ngaren: «A ceɗ kaɗ, kati ceɗ ma ma ngav ngav vu? Yo, akun, ha pəm ka acin a tala mi?»

²⁴Anas a maslu kaɗ kun. A ngareten a ndirigi ka tep ta a zləra Kayif, mangarama meze maday. 18:24 18:13

²⁵Kən ngatoku ta ɗiya wa toku, Piyer a wilin a siɓ kuhu. Ndiri ta nin a nehi Piyer, a ngareten: «Hoh hidi ta zəɗ ngaz Yesu ɗere ɗakun vu?» Piyer a ngar: «Awu, kata hidi ta zəɗ ngaz tik kun.» ²⁶Hidi maparam ma həl kəzəɗ ida mangarama meze maday a nin. Sin gelecin gawla, Piyer mata bəl zlimi tik a waz maday. A ngaren a Piyer acin: «Kati ləma hini a Yesu toku a liɓ jarni kun vu?» 18:26 18:1, 10; Mat 26:51²⁷Piyer a ngar a nimin: «Awu, duze kun.» Kən toku ta ɗiya wa nja ngatoku, njoɗ gamndak ti ca wəla acin.

Yesu a gibe Pilat

(Mat 27:1-2, 11-31; Mak 15:1-20; Luk 23:1-5, 13-25)

²⁸Lay mata pat za, ngazli Yesu ida Kayif za, tep ta ane ida masara Pilat, bay *Roma ma mar lay kərap mata teɗu. Mata tepi Yesu za, a jemigi ida masara toku səka ɗakun. Ngam *mazuko na tan, hidi ti kəməs kəsəm kaɗ ba ka dara *dara Pasəka, aza hidi tik ti jem ida ndiri Romagi, a zəm wili dara Pasəka baba kun. ²⁹A tala ngatoku acin, Pilat ya a lakwat, va a zləra tan. A ngareten: «Hi fi gawla cah ka kita a tala mi?» ³⁰A ngareten: «Ta nja takana a ɗiya kən ma ngav ngav kun wər, ni va ka ya ka fiyu kahay vu?» ³¹Pilat a ngareten: «Yo hi ɓaway kən hini, aza hine ɓasen kita wa nja mazuko hini ta ngar.» Ndiri toku a ngareten: «Na kini, mi təɗ gəga ka pəm hidi za ɗakun.» 18:31 19:6³²Kən toku mata ɗiya wa toku toku, ngam ka nja kap wa nja Yesu mata ngar kamatakan, a va ka kpaw ta ka pay ma zlamba zlambay ka məc. 18:32 3:14; Mat 20:19³³Pilat toku acin jem tik ida, aza wəla Yesu, a ngaren: «Hoh aɗa bay *ndiri Yahudiyagi duze vu?» ³⁴Yesu a ngaren: «Hoh mata neh ka wa nja ngatoku, há ɓən səɓ ka neh ka wa nja ngatoku vu? Ndirigi á ceɗohigi vu?» ³⁵Pilat a ngaren: «Kata səka səban Yahudiyagi ɗakun, yo kata ka sənu acin, hoh bay Yahudiya toku a nja siki? Cala Yahudiya kugi tete madəday tan *mangaramagi áɗa ma fiyohigi a zləra ɗa a wacah. Yo aza acin, mata fiyohigi toku, ha ɗiya kən mi? A ceɗ ka!» 18:35 1:11³⁶Yesu a ngaren: «Kata bay wa nja ndiri ta talalay cah ɗakun. Ta nja takana ta nja wa nja bay ta talalay cah wər, ndiri ma nja ka səba kigi a va ka pəmi təlay a tala ɗa, aza Yahudiyagi a va ka jani ka dos ki zləra a kəsəm kun. Ama ta ceɗoh, gara bay ta həlu wər, pana ka na ndiri ta talalay cah.» 18:36 6:15³⁷Pilat a ngaren: «Yo, mata nja wa nja ngatoku, a nja na ngar, hoh bay acin.» Yesu a ngaren: «Hayin, wa nja hoh mata ngar toku duze. Kati ya a talalay ka ceɗeten labar ma duze a ndirigi. A tala ngatoku kata mátá mbu. Aza hidi ma yək ma ma duze, a va ka yək ma ɗa ɗere.» 18:37 3:32-33; 8:47; 1Ti 6:13; 1Za 4:6³⁸Pilat dəɓ ka ngaren acin: «Hidi ma sən ma ma duze ɗaha vu?»

Ka dawən tik Pilat va a nimin a zləra Yahudiyagi. A ngareten: «Ta jan kən ma ngav ngav, gawla cah mata ɗiyu ko kedirek ka zlen kita ɗakun. ³⁹Yo hi ləma, gara mazuko hini, hin ta nja ka ɗiyu ka dara Pasəka ka wan ka wan, kata ta nja ka ficik hini hidi takan ta je fərsəna kaɗ. Yaw mata nja wa nja ngatoku, hi may kata ka ficik hini bay ndiri Yahudiya cah kaɗ vu?» ⁴⁰Ndiri toku a pari wəla day day, a ngarigi: «Awu, mine may ka ficik sin kaɗ kun. Mi may hoh ka ficik Barabas kaɗ.» Azama Barabas, mata may ta ka ficik kaɗ toku, mahəl.

¹Ka dawən tik Pilat ɓaw Yesu, vəleten a sojigi ka rəbaten lakwatay. ²Sojigi titoku ɓawi gedikiɗ, ba ba tegi za, ɓaw təpeten a Yesu a talan wa nja mitolol bay. Ɓawi lukut maday mepirin wa nja na bay, fiyeten. 19:2 Luk 23:11³Garigi a jakwar tik ka miseten. A ngareten: «Soko na ku, bay Yahudiyagi.» Aza a pəm ta a zləra. 19:3 18:22⁴Pilat yaha a nimin a lakwat, aza a ngareten a *ndiri Yahudiyagi: «Hi zlimi, ta va ka daha hini Yesu tik a lakwat kama hini ka sənu, na ɗa, ta jan kən ma ngav ngav mata ɗiyu ko kedirek ka zlen kita ɗakun.» 19:4 18:38; Luk 23:4⁵Yesu acin yaha a lakwat a mitolol gedigiɗ a talan ɓaw a lukut mepirin a kəsəm. Pilat a ngareten: «Ndah hidi tik!» ⁶*Mangarama madəday ta je Dabawəzləv gi tete ndiri ma nja ka puwi je Dabawəzləv mata ləma ta za, a pari wəla, a ngarigi: «A kpawu ka pay ma zlamba zlambay, mata məc.» Pilat a ngareten: «Hi ɓawu a zləra hini, hine kpawu ka pay ma zlamba zlambay. Gara na ɗa wər, ta jan kən ma ngav ngav mata ɗiyu, ka kpawu ka pay ka pəm za səka ɗakun.» 19:6 18:31⁷Yahudiyagi a ngarigi: «Sin á ngar: “Kata Kərti Dabawəzləv,” aza mazuko kini a ngar, hidi ma ngar wa nja ngatoku, sey ka pəm za.» 19:7 Lev 24:16; Mat 26:63-65; Zan 1:34; 5:18

⁸Pilat mata zlimi wa toku za, a pərət a zal a nimin day za, ngam mata ngar, sin Kərti Dabawəzləv toku. ⁹Pilat ngazl Yesu a nimin ida, aza a nehu, a ngaren: «Ha yaha á ki za ki?» Gara Yesu wər, tete’w njay tik, a ceken kun. 19:9 Mat 26:62-63; 27:12, 14¹⁰Pilat a ngaren acin: «Ha may ka ceɗ ka ɗakun vu? Ha sən ba, kati təɗ gəga ka ficikoh kaɗ, akun ka ngareten a ndirigi ka kpawohigi ka pay ma zlamba zlambay kun vu?» ¹¹Yesu a ngaren: «Ko ha həlay bay ku wa siki, ha təɗ gəga ka ɗiya ka kən kun. Sey Dabawəzləv ti keroh katəf, kama hoh ka ɗiya kən hoh ta may a talan ɗa. Yo ta ceɗoh, hidi ma fi ka ka kita ti ɗiya *ma ngav ngav day ka hoh.» 19:11 10:18¹²Pilat mata zlimi wa toku za acin, a gər katəf ka ficik Yesu kaɗ. Yahudiyagi ma ɓas ɓas toku a pari wəla, a ngareten a Pilat: «Hati ficik gawla toku kaɗ wər, ha nja a wilin ka ngama masara Roma ma mar lay kərap kun. Ngam gawla toku ti ngar: “Kata bay.” Aza ko nayi ma ca talan tik wa nja bay, aza masara Roma a teɗu ɗakun wər, sin ti nja ka calambəlay masara Roma ma mar lay kərap.» 19:12 18:37; Luk 23:2; Kmy 17:7

¹³Pilat mata zlimi wa toku za, a ngareten a sojigi ka ngazlahi Yesu a lakwat. Pilat ɓaw karawal ɓas kita, nja kaɗ. Nja ka lay ta nja ka wəla ta a ma hibiru Gabata. Gabata toku a nja na ngar «lay mata kpəlaw ta a gugun.» A nja ka ɓasi kita a nin.

¹⁴Kən toku ta ɗiya wa nja ngatoku, pic debe pic, aza ka gbəma tik, ka ɗiya dara Pasəka. Pilat a ngareten a Yahudiyagi acin: «Ndah bay hini.» ¹⁵A pari wəla, a ngarigi: «Ala, a kpawu ka pay ma zlamba zlambay mata məc ta. Ti məna kini a həra zaba.» Pilat a ngareten: «Hin ti may, kata ka kpaw bay hini ka pay ma zlamba zlambay vu?» Madəday mangaramagi ta je Dabawəzləv a ngarigi: «Bay kini wər, sey masara Roma ma mar lay kərap á gindik.» ¹⁶Ka dawən tik, Pilat ɓaw Yesu vəleten ka va ka kpaw ta ka pay ma zlamba zlambay ka məc.

Ndiri ma kpawi Yesu ka pay ma zlamba zlambay

(Mat 27:32-44; Mak 15:21-32; Luk 23:26-43)

Sojigi ngazli Yesu, sliɗ va tan. ¹⁷Yesu ɓaw pay ta va ka kpaw ta a nin. Yigi a liɓlay toku za, vigi ka lay ta nja ka wəla ta a ma hibiru Golgota. Golgota toku a nja na ngar, lay tik kiɓe kiɓe kokulom talan hidi memilin.

¹⁸Mata təɗigi a nin za, sojigi kpawi Yesu ka pay ma zlamba zlambay. Aza ti kpawi ndiri səray ɗere ko nayi ka pay ma zlamba zlambay tik, həndan á zləra zəm tik za, həndan á zlaɓay tik za, Yesu acin a daba daba. ¹⁹Pilat ti ngareten a ndirigi ka lalaɓi kən kaɗ a tala kən, ka kpaw ta ka pay mata kpawi Yesu a nin. Ti ngareten ka lalaɓ ta ka kən toku: «Yesu ta liɓlay Nazaret, bay *Yahudiyagi.» ²⁰A lalaɓ ta a ma pana pana makaɗ, a ma hibiru, a ma roma ɓaw a ma *girek. *Ndiri Yahudiyagi pe a nja ka jangi kən mata lalaɓ ta toku. Ngam lay mata kpawi Yesu a nin toku, mbeh a jakwar liɓlay Zeruzalem. ²¹Madəday mangarama mata janga ta za, vagi a zləra Pilat, a ngareten: «Macah ha va ka lalaɓu wa nja ngacah ɗakun, macah ha va ka lalaɓu, sin á ngar: “Kata bay Yahudiyagi ta.”» ²²Pilat a ngareten: «Kati lalaɓ kaɗ ba, aza ta va ka bu za baba kun.»

²³Sojigi mata kpawi Yesu ka pay ma zlamba zlambay za, ɓawi lukut ta kəsəm tik, wak wak ta za. Sojigi foɗ tan ti jan ta. Aza ɓawi garawal ta kəsəm tik ɗere, saf saf ta, givbip takan, law ɗaha a nin kun. ²⁴Aza a ngarigi kəsəm kəsəm: «Kana hidi pər tokon lukut cah za. Hidi ka fi tokon caca, ka saf hidi ma va ka zəm tik.» Mata ɗiya ta wa nja ngatoku, ti ɗiya ta kap wa nja mata lalaɓ ta a liɓ deftere Dabawəzləv kamatakan. Ti lalaɓ ta:

«Ti waki lukut kəsəm ɗa za pana pana,

aza ti fiyi caca a garawal ɗa.»

Kən ngatoku aɗa sojigi mata ɗiya ta. 19:24 Dir 22:19

²⁵Ane jakwar pay ma zlamba zlambay mata kpawi Yesu a nin toku, wərtigi foɗ ma gar garigi a nin, mamən, ege gelemin mamən, ege Mari wərti Kilopas, ɓaw Mari maparam ta liɓlay Magədala. 19:25 Mat 27:55-56; Luk 23:49²⁶Yesu ləma mamən ege hidi ta zəɗ ngaz tik, sin ta nja ka mayu kahay kahay, ane jakwar tik. A ngaren a mamən: «May, ndah kərti ku á cah,» 19:26 13:23²⁷aza a ngaren a hidi ta zəɗ ngaz tik toku: «Ndah, mocoh á cah.» Daka a pic tik, gawla toku ngazl mamən Yesu acin ka va ita tik.

Məc Yesu

(Mat 27:45-56; Mak 15:33-41; Luk 23:44-49)

²⁸Ka dawən tik, Yesu ti sənu, kən kərap ti mgbi a katəf tik wa nja Dabawəzləv mata may. Aza a ngar acin ka nja kap wa nja mata lalaɓ ta a liɓ deftere Dabawəzləv a tala tik: «Maram a ngac ka.» 19:28 Dir 22:16²⁹Aka lay toku, movu ma ɓilekw a səla tik a nin. Sojigi ɓawi *isop19:29 Isop toku zlim vediɗ pay maparam a ma hibiru., jup a liɓ movu toku, ceɓ ka pay, aza vəleten a Yesu ka seɓu. 19:29 Dir 69:22³⁰Yesu mata seɓu za, a ngar: «Kən kərap ti ɗiya acin wa nja Dabawəzləv mata may.» Njoɗ julup talan kaɗ kaɗ, məcay tik acin.

³¹Kən toku ta ɗiya, ka gbəma tik acin ka sla ka *pic nəp *ndiri Yahudiyagi. Gara Yahudiyagi wər, a may ta ka ker memici ka pay ma zlamba zlambay a pic nəp tan kun. Aza pic nəp tan toku, pic dara maday. A tala ngatoku, ti vigi a zləra Pilat ka neh ta, ka ngi ngaz ndiri ma kpaw kpaw ta ka pay ma zlamba zlambay titoku, ka məcigi njoɗ za, di ka ɓawa ta kaɗ, ka gbəma tik acin di ka ɗiyi dara tan. 19:31 Deu 21:22-23³²Pilat mata zlimi za, zlən sojigi ka vigi. Mata vigi za, tar ka ngi ngaz hidi ma takan, ngi ngaz hidi ma səray tik. ³³Mata va ka təɗi ka Yesu, ləma ta ti məc, aza a ngi ngaz tik za ɗakun. ³⁴Soji ma takan ɓaw njerven, ngaɓ Yesu ka beke a sin. Njoɗ ɓeɓiz ege yəm a kwaraha aka beke tik kaɗ. 19:34 1Za 5:6

³⁵Hidi ma ləma kən titoku kərap áɗa ma ceɗ labar tik. Aza labar mata ceɗu, ma ma duze. Sin a talan tik ti sənu, a mban ma ɗakun. Ti ceɗ kəni toku, hini ɗere ka ca talan ka Yesu. 19:35 15:27; 21:24

³⁶Kəni toku ti ɗiya ka nja kap wa nja mata lalaɓ ta a liɓ deftere Dabawəzləv kamatakan. Ti lalaɓ ta: «A va ka dosi zləra ka gengirizl tik kun.» 19:36 Dir 34:20-21; Exo 12:46³⁷Aza ka baray maparam ti lalaɓ ta: «Pic takan a va ka ləmi hidi mata ngaɓ tegi a njerven kamatakan toku, aza a va ka ci həra ka sin.» 19:37 Zac 12:10; Kzl 1:7

Zosef ta Arimate ege Nikodem

³⁸Hidi maparam ɗaha, zlim tik *Zozef. Sin hidi ta liɓlay Arimate. Zozef toku hidi ta zəɗ ngaz Yesu. Ama a nja ka səba Yesu á ɓoh, ngam a pərət a madəday *Yahudiyagi. Yesu mata məc za acin, Zozef toku sliɗ va a zləra Pilat, aza a ngaren: «Kati ya ka neh katəf ka ɓaw memici ka va ka məɗ kaɗ.» Pilat ti keren katəf acin. Zozef dəɓ kaɗ ka memici, ɓaw acin. 19:38 9:22³⁹Nikodem sliɗ va ɗere. Nikodem tik áɗa ma va a zləra Yesu kamatakan a vuɗu. Zozef mata va ka ɓaw memici ka pay kaɗ, a lapigi a Nikodem. Nikodem tik a va a ɗawa a zləra. Ɗawa tik menekin, ma gaɓ gaɓ a *mir ege *aloye, nji tik wa nja urdi. Ɗawa tik, ɓilik ɓilik tik ɓire ɓire ege buh manda səray. 19:39 3:1-2⁴⁰Vigi a Zozef səray tan, ɓawi Yesu, paɗ paɗ kaɗ. A paɗ tegi a kən maɗa maslaga, ɓawi ɗawa acin, pəz pəz paɗ, pəz pəz paɗ. Ti ɗiya ta wa nja Yahudiyagi ta nja ka pəzi ɗawa ka memici tan ka məɗ kaɗ. 19:40 12:7⁴¹Aka lay mata kpawi Yesu a nin toku, jarni a jakwar tik. Ane liɓ jarni toku, yəwən civi a nin, mangar a məɗi memici kese ane kun. ⁴²Ti məɗi Yesu a nin, ngam civi tik gədək kun. Mata məɗ tegi mbeh a nin toku, ngam pic ti tuk wər, ti təɗ ka *pic nəp ndiri Yahudiyagi.

Mbəla Yesu a civi za

(Mat 28:1-8; Mak 16:1-8; Luk 24:1-12)

¹Ka dawən *pic nəp ndiri Yahudiyagi, a pic dəmas acin, gbəma cekw cekw, Mari ta liɓlay Magədala sliɗ, va acin a ma civi Yesu toku. Mata təɗ a nin za, va jan gugun ma pek pek ta ma civi, ɗaha baba a nin kun. ²Njoɗ sliɗ á si va a zləra Simon Piyer ɓaw a zləra hidi maparam ta zəɗ ngaz Yesu, Yesu mata may kahay kahay. A ngareten: «Maday tokon ɗaha a civi baba kun. Ti ɓaw ta zaba. Ko a ɗer ta a ki, mi sən lay tik kun.» 20:2 13:23³Piyer ege hidi maparam ta zəɗ ngaz Yesu mata zlimi ta wa nja ngatoku za, sliɗ vigi a ma civi. ⁴A sigi á si. Gawla ma sigi a Piyer toku á təɗ pəpəla a ma civi, ngam sin ti si day ka Piyer. ⁵Mata təɗ za, a tuh a nin kun. Dəɓ kaɗ kəɗan kəɗan, ɗaha a nin kun, sey a ləma kən maɗa maslaga mata paɗ ta a sin toku. ⁶Kedirek Simon Piyer ti təɗ ɗere. Sin tuh a civi toku, ləma kən maɗa maslaga mata paɗ tegi a sin toku a wilin ka lay tik. 20:6 11:44⁷Ləma yar mata paɗeten a Yesu ka talan, ma paɗ paɗ aza ma ɗer ɗer á mazlən civi. ⁸Gawla ma təɗaha pəpəla a ma civi, tuh ɗere. Ti ləma aza ti ca talan a nin. ⁹Kúlá a pic tik, ndiri ta zəɗ ngaz Yesu a zlimey ta labar ta liɓ deftere Dabawəzləv ta ngar, Yesu a va ka mbəla a civi za ɗakun. 20:9 Dir 16:10-11; Luk 24:26-27; Kmy 2:25-31; 1Ko 15:4¹⁰Ka dawən tik, ndiri ta zəɗ ngaz Yesu ma səray toku sliɗ va tanigi ita.

Yesu ege Mari ta liɓlay Magədala

(Mat 28:9-10; Mak 16:9-11)

¹¹Mari ta liɓlay Magədala ti cəɓ a nimin a ma civi toku, gar a nin, a han. Ta han toku, a kəɗan a civi civi. ¹²Njoɗ ləma *mazlən Dabawəzləv gi səray a lukut ma barən a kəsəm, ma nja nja ka lay mata mbuhi memici a nin. Həndan áka lay nda talan memici za, həndan áka lay zəray ngaz tik za. ¹³A ngareten a wərti toku: «Ha hanen mi?» Wərti toku a ngareten: «Ti ɓawi Maday ɗa a civi a wacah zaba, aza ta sənay ka lay mata ɗer ta a nin kun.» 20:13 20:2¹⁴Mata ngareten wa nja ngatoku za, njoɗ bu a zal zal, ləma Yesu ma gar gar. Ama a sənay səka Yesu ɗakun. 20:14 21:4; Luk 24:16¹⁵Yesu toku a ngaren: «Ha hanen mi wərti cah? Ha gər nayi?» Gara wərti toku wər, a ca kən tik ka hidi ma pu jarni toku. A ngaren: «Aw vay ɗa, há ɓaw Maday ɗa cah wər, a ceɗ ka lay hoh mata ɗeru a nin, kata ka va ka ɓawa tik za.» ¹⁶Yesu acin dəɓ ka wəlu a zlim tik, a ngaren: «Mari.» Wərti toku acin bu za ka sin ka sin, a ngaren a ma hibiru: «Rabuni.» Rabuni toku a nja na ngar «hidi ma nja ka janga ndirigi.» ¹⁷Yesu a ngaren acin: «A tək talan ɗa kaɗ kun, ta təɗ a kese a zləra Vay a wəzləv kun. A va njoɗ, ma va ceɗeten a galamayigi, ta va ka va a zləra Vay, mangar Cehw hini ɗere. Sin Dabawəzləv ɗa, aza Dabawəzləv hini ɗere.» 20:17 galamayigi: Rom 8:29; Hib 2:11-12¹⁸Mari takana toku acin sliɗ va njoɗ, va ceɗeten a *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu. A ngareten: «Kati ləma Maday tokon.» Aza a ceɗeten kən kərap, Yesu mata ceɗen.

Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik

(Mat 28:16-20; Mak 16:14-18; Luk 24:36-49)

¹⁹Ka sukuh sukuh tik, a pic dəmas toku, *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu ɓasigi kaɗ a jik. Ti peki mejijik ninek ninek kaɗ a faɓuru, ngam a pərətigi a madəday *Yahudiyagi. Njoɗ Yesu ti ya a daba tan, aza a ngareten: «Nja menekin mata nja tete hini.» 20:19 9:22; 14:27; 20:1²⁰Mata ngar wa nja ngatoku za, ɗafeten tapəlapəla zləra tik mata kpaw tegi a nin, aza ɗafeten beke tik ɗere. Ndiri ta zəɗ ngaz tik mata ləmi Maday tan za acin, nəv tan ti guɗum kahay kahay. 20:20 19:34; 20:25, 27²¹Yesu cəɓ a ngareten a nimin: «Nja menekin mata nja tete hini. Wa nja Vay mata zləna ka, kata ɗere, ta zlən hini, hini ka nja ka *makatəf ɗagi.» 20:21 17:18²²Mata ngareten wa nja ngatoku za, uf ta a miɗ tik, a ngareten: «Hi yək *Miɗ Dabawəzləv. 20:22 14:16²³Ndirigi, hin ta va ka zer *ma ngav ngav tan kaɗ, Dabawəzləv a va ka zer *ma ngav ngav tan kaɗ ɗere. Ndiri mangar hi zer ma ngav ngav tan kaɗ kun, Dabawəzləv a va ka zer ma ngav ngav tan kaɗ kun ɗere.» 20:23 Mat 18:18

Yesu ege Tomas

²⁴A pic Yesu mata pizlaha a həra ndiri ta zəɗ ngaz tik toku, Tomas ta nja ka wəla ta meheli ɗaha a nin kun. 20:24 Tomas: 11:16; 14:5; 20:27; 21:2²⁵Tomas mata ya za, *ndiri ta zəɗ ngaz Yesu a ngareten: «Min ti ləma Maday tokon dey!» Tomas a ngareten: «Sey kata ka ləma dambəlah ta ka zləra tik mata kpaw tegi a ponti, ɓaw ka dos zləra ɗa a nin, aza ka dos zləra ka dambəlah ta ka beke tik ɗere a zakay, kama kata ka yək ma hini acin.»

²⁶Ka dawən zəm lumo takan, ndiri ta zəɗ ngaz Yesu ti ɓasigi a jik a nimin. A pic tik acin, Tomas a nin. Mejijik ma pek pek a faɓuru. Njoɗ Yesu ti va a daba tan, aza a ngareten: «Nja menekin mata nja tete hini.» 20:26 20:19²⁷A ngaren a Tomas acin: «Hoh ma gaɓəz cah, a ləma dambəlah ta ka zləra ɗa, aza ma dos zləra a nin. A dos zləra ku ɗere ka beke ɗa. Ta ceɗoh, a njá ka gaɓəz baba kun, ma ca talan ka kata acin!» ²⁸Tomas dəɓ ka ngaren acin: «Hoh Maday ɗa, aza hoh Dabawəzləv ɗa.» ²⁹Yesu a ngaren: «Hoh mata ləma ka a zakay cah, aɗa hoh mátá ca talan ka kata. Ama ta ceɗoh, gara na ndiri ma ci talan ka kata, mangar a ləma kigi a həra tan kun, nəv tan a va ka nja guɗum.» 20:29 1Pi 1:8

Hidi ma lalaɓ deftere cah, a lalaɓu kemi?

³⁰Yesu ti ɗiya ɓan ɓan kən pana pana pe a vere ndiri ta zəɗ ngaz tik. Aza kən ma ɗiya toku, a lalaɓ kərap a liɓ deftere cah kaɗ kun. 20:30 1:14; 2:11³¹Gara labar ma lalaɓ lalaɓ cah, ti lalaɓ ngam hini ka sən ninek ninek, Yesu aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday, aza sin ɗere Kərti Dabawəzləv. Deftere cah ti lalaɓ ɗere, ngam hini ka ca talan ka Yesu toku, aza wa toku hini ka jan micin manja way áka sin za. 20:31 3:15; 1Za 5:13

Yesu tete ndiri ta zəɗ ngaz tik cesireɗ

¹Ka dawən tik Yesu ti pizlaha a nimin a həra ndiri ta zəɗ ngaz tik. A pizlaha a tala mitil ta *Tiberiya. Yo tá nja cah hi va ka zlimi, wa nja kəni toku mata ɗiya. ²Ndiri ta zəɗ ngaz Yesu ma cesireɗigi ti lapigi ka lay tik. Ndah zlim tan: Simon Piyer, Tomas ta nja ka wəla ta meheli, Nataniyel tane liɓlay Kana ta Galili, wəri Zebede, ɓaw ndiri ta zəɗ ngaz Yesu maparam sərayigi. Sinigi kərap ti lapigi kaɗ. ³Simon Piyer a ngareten acin: «Ta va ka kaway ka kilif.» Ndiri kərap a ngareten: «Mi va ka vay səka ɗere.» Sinigi sliɗ va jem acin a liɓ kambawal. Ti həli kəzəɗ vuɗu vuɗu, ama a jani kilif kun. 21:3 Luk 5:5⁴Mata nja ka gbəma tik pic dəffa, ləmi Yesu a mazlən mitil. Aza a sənay ta səka Yesu ata ɗakun. 21:4 20:14; Luk 24:16⁵Yesu a ngareten acin: «Hin ti jan kilif vu, wəri ɗa?» A ngarigi: «Awu, mi janu ɗakun.» ⁶A ngareten: «Hi ɓaw kwise hini a nimin, hine fiyu a liɓ yəm á pala zləra zəm kambawal hini za. Hi va ka janu.» Sinigi ɓaw kwise, fi a liɓ yəm, aza mbəlam mbəlam ta ka ɓawa za, ko a ɓaw kun, ngam kilif ti wek a nin. 21:6 Luk 5:5-7⁷Hidi ta zəɗ ngaz Yesu, Yesu mata may kahay kahay a ngaren a Piyer acin: «Ngacah Maday tokon.» Simon Piyer mata zlimi wa nja ngatoku za, ɓaw lukut tik mata zimbir kaɗ ka kaw kilif, fiyu, jem njoɗ a liɓ yəm ka ca zlev zlev ka va a zləra Yesu. 21:7 13:23; Mat 14:29⁸Ndiri ta zəɗ ngaz Yesu maparam paɗa tan a kambawal. Aza a dəɗi kilif a kwise tik á zal kambawal za. Lay kaw kilif mata kawi kilif a nin toku, gədək ka va bəramajəjən kun, miseh pa’ pa’ mabəra wom koh ka təɗ a nin. ⁹Mata təɗigi a bəramajəjən za acin, jemigi kaɗ, aza ləmi kuhu ma mbəl mbəl, kilif a liɓ tik. Aza biret ɗaha ɗere. ¹⁰Yesu a ngareten: «Hi mbata kilif hin mata kawaha toku a wacah.» ¹¹Simon Piyer jem acin a liɓ kambawal, ngazl kwise toku a kilif tik a liɓ yəm za. Kilif tik madədayigi, aza pe ɗere. Kilif tik tem tem bələk a wom jeɓin atama makaɗ. Ko mata nja pe wa nja ngatoku, kwise tik a pər kun. 21:11 Luk 5:6¹²Yesu a ngareten acin: «Hi ya, hine hamu.» Ndiri ta zəɗ ngaz tik ti may ta ka nehu: «Hoh nayi?» ama a neh ta ɗakun. Ti sən ta, Maday tan. ¹³Yesu acin va a jakwar tan, ɓaw biret vəleten, aza ɓaw kilif vəleten. 21:13 6:11; Mat 14:19; 15:36

¹⁴Daka mbəlaha Yesu a civi za, cəɓ ma makaɗ aɗa toku mata pizlaha a həra ndiri ta zəɗ ngaz tik. 21:14 20:19, 26

Piyer ma va ka jan kəzəɗ tik

¹⁵Mata hami kilif za, Yesu a ngaren a Simon Piyer: «Hoh Simon, kərti Zan, ha may ka a nəv ma takan day ka ndiri ngacicah vu?» A ngaren: «Hayin Maday. Hoh a talan ku hati sənu, ta mayoh.» Yesu a ngaren: «Ha may ka duze wər, ma pu ndiri ɗa ninek ninek, mangar a wilinigi wa nja wəri tumuk.» 21:15 ndiri ɗa mangar wa nja tumuk: 10:14-16 ; Kmy 20:28; 1Pi 5:2¹⁶A ngaren a nimin: «Hoh Simon, kərti Zan, ha may ka a nəv ma takan vu?» A ngaren: «Hayin Maday, hati sənu, ta mayoh.» Yesu a ngaren: «Ndiri ɗa mangar wa nja tumuk, ma kaw ta zləra səsəray.» ¹⁷Yesu cəɓ a ngaren a nimin ma makaɗ tik: «Simon, kərti Zan, ha may ka duze vu?» Yesu mata ngaren cəɓ makaɗ wa nja ngatoku, a hamen a Simon a nəv. Njoɗ a ngaren: «Maday, hati sən kən kərap. Aza hati sənu, ta mayoh. Yaw, ha geh nəv ɗa wa nja ngatoku acin kemi?»21:17 Yaw, ha geh nəv ɗa wa nja ngatoku acin kemi? Ləwa ngacah, ti lalaɓ a nin ka jan ka zleɓ di ka zlimi ninek ninek Yesu a ngaren: «Yo tá nja cah acin, ndiri ɗa mangar wa nja tumuk, ma pu ta ninek ninek.»

¹⁸Yesu a ceɗen ma maparam a nimin. A ngaren: «Ta ceɗoh kaɗ ninek ninek, kamatakan hoh mata nja ka kərti gawla a wilin, ha nja ka kər slapat madabah ku a zləra ku, aza ha nja ka va ka lay, hoh mata may. Ama hoh ta va ka məsər za, ha va ka kaf zləra za, hidi maparam ka kəroh a zləra zləra. Aza a va ka tepoh ka lay mangar ha may ka va a nin kun.» 21:18 2Pi 1:14¹⁹Yesu ta ləwa wa nja ngatoku, a ɗafu wa nja Piyer ta va ka məc, aza ka fol Dabawəzləv áka məc tik za. Ka dawən tik, Yesu a ngaren acin: «A ya, ma səba ka!» 21:19 13:36

Hidi ta zəɗ ngaz Yesu ma lalaɓ deftere cah

²⁰Yesu mata ləwa wa nja ngatoku, Piyer bu zal zal, ləma hidi ta zəɗ ngaz Yesu, Yesu mata may kahay kahay a yaha. Hidi tik, hidi ma nja mbeh a jakwar Yesu mandala mata zəmi wili *dara Pasəka kamatakan, aza ma ngaren a Yesu: «Nayi ma va ka ɗaf zləra ka hoh yi, Maday?» 21:20 13:23, 25²¹Piyer mata ləma gawla toku za acin a yaha, a ngaren a Yesu: «Wa Maday, gara gawla cah wər, kən mi ma va ka təɗaha a tala tik mi?» ²²Yesu a ngaren: «Ko kati may ka ker micin tik fonna kúlá ka pic, ta va ka cəɓaha za, na ku mi ta nin mi? Gara hoh wər, a ya, ma səba ka!» ²³Yesu mata ngar wa nja ngatoku, labar tik a gi a daba celegi, a ngarigi: «Gawla ta zəɗ ngaz Yesu ngacah a va ka məc kun.» Gara Yesu wər, a ngaren a Piyer səka: «Gawla toku a va ka məc kun,» ata ɗakun. Sey ti ngaren səɓ á gindik: «Ko kati may ka ker micin tik fonna kúlá ka pic, ta va ka cəɓaha za, na ku mi ta nin mi ta?»

²⁴Labar ta liɓ deftere cah kərap, hidi ta zəɗ ngaz Yesu ngatoku aɗa sedewa tik, aza sin áɗa ma lalaɓ tik kaɗ. Aza min ti sən tokon ɗere, labar tik, labar ma duze. 21:24 15:27; 19:35

²⁵Yo Yesu ti ɗiya kən maparam pe. Ta nja takana, ndirigi a lalaɓi kən toku kərap kaɗ ka dawən ka dawən, macah deftere tik a va ka fəfəl pe. Aza ta cuko lay ɗer deftere tik a va ka nja gəc a tala hayək a wacah. 21:25 20:30