Hibiru

Ɗerewel, hidi maparam mata lalaɓeten

a ndiri

Hibiru

Jem a liɓ ɗerewel cah

Gawla ma lalaɓ ɗerewel cah, hidi tik səban Yahudiyagi, aza a ca talan ka Yesu Kiristu. Gara zlim tik wər, hidi ma sən tik ɗa ɗakun. Ndiri maparam a nja ka ngarigi sin Pol, akun Luka, akun Apolos, akun Silas ta.

Gara ɗerewel cah wər, a lalaɓeten a ndiri Hibiru, a nja na ngar, a lalaɓeten a ndiri Yahudiyagi. Ndiri toku ti buwi nəv tan za kamatakan ka ca talan ka Yesu Kiristu, aza ti yəki Yesu ka nja ka ma bit ta. Ama ndiri maparam mata tar ka ɗiyaten tireh a tala ta ci talan ka Yesu, a gər ka cəɓay tan a zal zal, ka ɗiyay mazuko Yahudiyagi tan, wa nja Moyiz mata ceɗeten kamatakan. A tala ngatoku, gawla toku mátá lalaɓeten ɗerewel cah acin ka ceɗeten ka ɓərəsigi kaɗ ka katəf Yesu Kiristu a nəv ma takan. A ngareten ninek ninek, wa nja Yesu Kiristu mata day ka mazuko tan kərap. Sin a talan tik ɓaw kəzəɗ tik mata ɗiyu meze na tokon, day ka mazuko mata səba ta kamatakan. Yesu toku sin ma bit ndirigi duze duze.

Wa nja ɗerewel cah mata wak ka dawən ka dawən:

Gawla ma lalaɓ ɗerewel cah a ləwa a tala mazlən Dabawəzləv gi, aza a ngar, Yesu wər, day ka sinigi, sin Kərti Dabawəzləv (1:1–2:18).

A sla Yesu a Moyiz, aza a ngar Yesu day ka sin. Ndirigi, Moyiz mata ngazla ta a liɓlay Ezip za, a jani nəp menekin ta zləra Dabawəzləv kun, ama ndiri ma yəki labar Yesu ka səba katəf tik, a va ka jani nəp menekin ta zləra Dabawəzləv toku (3:1–4:13).

A sla Yesu a mangarama maday ta je Dabawəzləv. Gara Yahudiyagi wər, hidi ti may ka lap tete Dabawəzləv, sey mangarama ka faten kən soson a Dabawəzləv a zakay. Tá nja cah acin wa sin baba kun. Yesu a talan tik aɗa mangarama tokon maday, ma nja ka lap tokon tete Dabawəzləv kaɗ. Sin day za ka mangaramagi ma nja ka ɗiyi kəzəɗ mazuko, ngam a nja ka məcigi. Yesu na tik a məc kun, sin mangarama ta gibe Dabawəzləv səɓ ko a pu (4:14–7:28).

Gawla ma lalaɓ ɗerewel cah a ngar ɗere, lap, Yesu ta nja ka lap tokon tete Dabawəzləv kaɗ toku, kula lap menekin day za ka lap ta vina cekw, ngam lap toku, Yesu ti vəl zlim ɓeɓiz tik, hidi ka lap kaɗ tete Dabawəzləv (8:1–9:22).

Gara ɓeɓiz Yesu wər, menekin tik day ka ɓeɓiz kən soson ɗere. Mangaramagi a nja ka fateten kən soson a Dabawəzləv ka wan ka wan, ka zer ma ngav ngav ndirigi kaɗ. Ama Yesu ti vəl talan tik ka məc cəɓ takan á gindik, aza ti kəray. Hidi ɗigbe ɓeɓiz tik toku, aɗa hidi mátá jan zer ma ngav ngav tokon kaɗ a gibe Dabawəzləv ko a pu (9:23–10:39).

Gawla toku a ngareten a ndiri Hibirugi wa nja ndiri ta kamatakan mata ci talan ka Dabawəzləv ninek ninek, ngam ti sən ta, kən Dabawəzləv mata ngar ka ɗiya, a va ka ɗiyu duze (ɓawama 11).

A ngəz ndirigi ka ci talan ka Dabawəzləv wa nja ndiri ta kamatakan toku mata ca ta ko a liɓ beni. A ngareten ka ɓərəsigi kaɗ ka katəf Kiristu, aza ka nji nja menekin ma va a nəv Dabawəzləv (ɓawama 12 ege 13).

Hin ti may ka zlimi ɗerewel Hibiru cah ninek ninek wər, hine janga labar a tala Moyiz, Mangarama ta je Dabawəzləv, *Zla wəla həza ege Mabəla na voh Dabawəzləv a zakay ane ka Pala madaba ləwagi.

Dabawəzləv a ləwa tokon áka pakam Kərti tik Yesu kaɗ

¹Kamatakan Dabawəzləv ti ləwaten a doku tokon cəɓ pe. A ləwaten áka pakam *makatəf tegi kaɗ ma nja ka ceɗeten labar tik a ndirigi. Dabawəzləv mata ləwaten a doku tokon titoku, a ləwaten a katəf pana pana. ²Tá nja cah acin, talalay mata nja mbeh ka way, ti ləwa tokon acin áka Kərti tik za. Dabawəzləv mata va ka tətar talalay kərap, a tətaru áka Kərti tik toku za. Aza Kərti tik toku ɗere, Dabawəzləv ti teɗu, ka mar kən ta talalay cah kərap acin. 1:2 Kərti tik: 5:8; tətar: Zan 1:2; Kol 1:16; Hib 11:3³Kərti tik toku a nja ka ɗaf tokon, miseh maday Dabawəzləv ɗaha a tala tik. Aza sin ɗere wa nja Dabawəzləv a talan tik. Ləwa ta pakam tik a ndəv ka lay kahay kun. Ləwa toku a nja ka kaw kən ta talalay cah kərap ka nja ninek. Aza Kərti Dabawəzləv toku wər, ti zlaɗ *ma ngav ngav ndirigi kərap zaba, sinigi ka mari nəv ma barən. Mata zlaɗ ma ngav ngav tan za, ti va tik a wəzləv. Ma nja nja á zləra zəm Cin za, ma mar kən kərap. 1:3 2Ko 4:4; Kol 1:15; á zləra zəm: 8:1

Yesu, Kərti Dabawəzləv day ka mazlən Dabawəzləv gi kərap

⁴Yesu, Kərti Dabawəzləv ma nja nja á zləra zəm Cin za. Dabawəzləv ti fiyen miseh maday tik day ka na *mazlən tegi kərap. Ti cu ka Kərti tik, aza zlimi tik mata cen toku, day ka na tan ɗere. 1:4 Efe 1:21; Fil 2:9⁵Dabawəzləv mata va ka cen zlimi a Kərti tik toku, ti ngaren:

«Hoh Kərti ɗa.

A picah acin ndirigi a va ka sən ta, kata Cehw.»

Ma, mata ngar a tala Yesu toku, ko a tala mazlən tik siki, a ngar wa sin kun. Aza pic maparam ɗere, Dabawəzləv ti ngareten a ndirigi a tala Yesu:

«Ta va ka nja ka Cin,

aza sin a va ka nja ka Kərti ɗa.»

Ma, mata ngaren a Yesu toku, ko a mazlən tik siki a ngaren wa sin kun. 1:5 Dir 2:7; 2Sa 7:14; Mat 3:17; Kmy 13:33; Hib 5:5

⁶Aza Dabawəzləv mata va ka zləna Kərti tik ma mar kən kərap a talalay a wacah, ti ngar ka sin:

«Mazlən ɗagi kərap mata fol ta.» 1:6 Dir 89:28; 97:7

⁷Gara mazlən Dabawəzləv gi wər, Dabawəzləv ti ngar:

«Ndiri toku kati teɗ ta ka ndiri ma həl kəzəɗ ɗa.

Sinigi wa nja miɗ ma ca ɓaw kuhu ma zlaw.» 1:7 Dir 104:4

⁸Ama gara Kərti tik wər, Dabawəzləv ti ngar:

«Hoh aɗa Dabawəzləv, ha va ka mar lay ko a pu,

aza ha va ka maru a katəf tik. 1:8 Dir 45:7-8

⁹Na ku, ha nja ka feh kən ma ngav ngavigi,

ha nja ka may sey kən ma nja ka va a katəf tik.

A tala ngatoku, kata, Cehw Dabawəzləv mátá mbatoh,

aza kata mátá teɗoh day ka cologi,

nəv ku ka nja guɗum kazaway.»

¹⁰Dabawəzləv a ngaren a Kərti tik a nimin:

«Hoh Maday, kamatakan, ka tətar talalay,

hoh áɗa ma tətar hayək.

Aza hoh ɗere a zləra ku áɗa ma tətar wəzləv. 1:10 Dir 102:26-28

¹¹Yo, ta ceɗoh, gara kən kərap, hoh mata tətaru wər,

ta sla za, a va ka njigi ka kən kahay,

wa nja lukut ma nja ka kpat ka ngavay tik.

Kəni toku a va ka lekwigi,

ama hoh a talan ku wər,

ha va ka njay ku səɓ wa sinna ko a pu.

¹²Kən hoh mata tətar titoku kərap, ha va ka ɓasu kaɗ

ka ca ta pana á mazlən.

Ha va ka zlambaɗ talalay ɓaw wəzləv,

wa nja hidi ta nja ka zlambaɗ lukut kəsəm.

Ama gara na ku wər, ha va ka zlambaɗ səka ɗakun,

ha va ka njay ku səɓ takanna ko a pu.»

¹³Dabawəzləv ti ngaren a Kərti tik a nimin:

«A njay ku á zləra zəm ɗa za,

təɗ ka pic, ta va ka vəloh calambəlay kugi a zləra,

hoh ka bəreten ngaz ka wəla.»

Labar, Dabawəzləv mata ngaren a Yesu toku, ko a mazlən tik siki, a ngareten wa sin kun. 1:13 8:1; Dir 110:1¹⁴*Mazlən Dabawəzləv gi wər, hidi a ləma ta həra ɗakun, a nja ka həli kəzəɗ Dabawəzləv. Dabawəzləv a nja ka zlən ta ka va ka zleɓeten a ndiri, sin ta va ka bit ta za. 1:14 Dir 34:8; 91:11

Kana hi bu dawən a labar, Dabawəzləv mata vəl tokon a zləra

¹Galamayigi ta ceɗ hini, labar, Dabawəzləv mata ləwa tokon a tala Kərti tik toku za, hidi ta ca talan a nin ninek ninek, day za ka ta məndan cekw, min tokon ka lekw kula katəf tik kun. 2:1 6:4-6²Min tokon ti sənu, labar, *mazlən Dabawəzləv gi mata ceɗeten a doku tokon, sin kula labar ma duze, aza a ndəv ka lay kahay kun. Ndiri ma zlimi labar toku, aza mangar ti salarigi ka yək ta, Dabawəzləv ti ɗiyaten beni. 2:2 Kmy 7:38, 53; Gal 3:19³Tá nja cah acin, na min tokon, hidi ti zlimi labar tik zaba, wa nja Dabawəzləv ta nja ka bit tokon. Labar toku day ka labar, mazlən Dabawəzləv gi mata ceɗ ta kamatakan. Yo tátoku acin, min tokon ti bu dawən a labar toku wər, Dabawəzləv a va ka ɗiya tokon beni ɗere kun vu? Min tokon ti buwen dawən wər, beni a va ka ya a tala tokon duze. Maday tokon Yesu a talan tik áɗa ma ceɗ tokon pəpəla, wa nja Dabawəzləv ta va ka bit ndirigi za. Aza ndiri ma zlimi labar toku a ceɗ tokon, labar toku, labar ma duze. 2:3 10:29; 12:25⁴Mandala tik Dabawəzləv a talan tik ti ɗiya ɓan ɓan kən pana pana pe ɓaw kən madədayigi, ndirigi ka sən ta á nin za, labar toku labar ma duze. Ti waketen sembe *Miɗ tik a ndirigi wa nja sin mata may ɗere. 2:4 Zan 2:11; Kmy 2:22; 1Ko 12:4-11; 2Ko 12:12

Yesu aɗa hidi ma bit tokon

⁵Dabawəzləv wər a teɗ *mazlən tegi ka mar yəwən talalay hidi ta ngar tokon cah ɗakun. Ti teɗ hidi memilin səɓ ka mar tik. ⁶Hi zlimi labar mata ngarigi a liɓ deftere Dabawəzləv a tala hidi memilin:

«Yo Dabawəzləv, hidi memilin wər, ti təɗ gəga,

hoh ka ca talan ka sin vu?

Hidi memilin wər, ti təɗ ka kən ma gəga,

hoh ka zleɓen vu?. 2:6 Dir 8:5-7

⁷Hati gəcu kaɗ ba a daba *mazlən kugi.

Mata nəp za, hati fiyen miseh maday,

wa nja ta nja ka teɗi bay.

⁸Hati ɓaw kən kərap,

hati vəlen a liɓ zləra tik ka maru.»

Dabawəzləv ti ɓaw kən kərap, ti vəlen a hidi memilin a zləra ka maru wər, a nja na ngar, ko kən takan mangar hidi memilin toku a mar ɗakun, ɗa ɗakun. Ama tá nja cah, mi ləmay wa nja hidi memilin ta mar kən kərap toku kese kun. 2:8 1Ko 15:27⁹Sey kən min tokon mata sənu wər, Yesu áɗa ma mar kən kərap toku. Kamatakan Dabawəzləv ti gəc Yesu kaɗ ba a daba mazlən tegi, ka nja ka hidi memilin, ka məc meze na ndirigi kərap ka bit ta za. Dabawəzləv mata gəcu kaɗ toku, ngam a den saha ndirigi. Min tokon ti sənu, mata nəp za, Dabawəzləv ti fiyen miseh maday a tala məc tik, mata məc ka pay ma zlambay zlambay meze na ndirigi kərap toku. 2:9 Fil 2:8-9¹⁰Yo, Dabawəzləv á tətar kən kərap, aza kən kərap a ɗigbe sin aɗa ta njigi a wilin cah. Hayin duze, Dabawəzləv ma tətar kən kərap toku á may ndirigi pe ka njigi ka wəri tik, aza ka təɗigi ka kula lay menekin ta gibe tik ka wak miseh maday tik. A tala sin, ti may Yesu ka sa beni di ka mgbi fini kəzəɗ tik, aza ka nja ka hidi ma tep ndirigi a gibe Dabawəzləv ka bit ta za. 2:10 1Ko 8:6; 12:2; Kmy 3:15

¹¹Yesu a talan tik a nja ka zer ma ngav ngav ndirigi kaɗ ka mari nəv ma barən a gibe Dabawəzləv. Sin tete ndiri toku, cine tan takan acin, sin aɗa Dabawəzləv. A tala ngatoku, weli a həlen ka wəla ndiri toku ka geleminigi ɗakun. 2:11 Mat 25:40; 12:50; Zan 20:17¹²Hayin duze, Yesu a talan tik a ngaren a Dabawəzləv:

«Aw Dabawəzləv ɗa, kəzəɗ hoh ta nja ka ɗiya,

ta va ka ceɗeten a galamayigi.

Aza ta va ka foloh a dirfi a daba ndiri ku

ma ɓasigi kaɗ ka vohigi.» 2:12 Dir 22:23

¹³Yesu a ngaren a Dabawəzləv a nimin:

«Ta va ka ca talan ka hoh.»

Aza a ngar a nimin:

«Kata ta wanacah tete ndiri,

hoh mata vəl ka.» 2:13 Esa 8:17-18

¹⁴Ndirigi, Yesu mata ngar toku, a ngar ka diri hidi memilinigi. A tala ngatoku Yesu mátá mbaɗ ka hidi memilin wa nja sinigi. Mata mbaɗ ka hidi memilin toku, mátá mbay ka məc acin ka bəren ngaz a *Gudul ka wəla, ngam Gudul wər, mamən məc ma nja ka mgbəraw ndirigi. 2:14 2:17; Zan 1:14; Gudul: Zan 8:44; 12:31; 1Za 3:8; Kzl 12:10¹⁵Kamatakan ndirigi a nja ka pərətigi a mamən məc kepic kepic, wa nja balam ta nja ka pərət a maday tik. Tá nja cah acin, Yesu ti bat ta zaba a liɓ zləra mamən məc, ndirigi ka pərətigi a sin baba kun. 2:15 Rom 8:21¹⁶Hayin duze, Yesu wər a ya səka ka zleɓ mazlən Dabawəzləv gi ɗakun, a ya ka zleɓ min tokon hidi memilin, səban Abəraham. 2:16 Esa 41:8-9¹⁷Yesu ka jan ka zleɓ ndirigi ninek ninek wər, sey sin ka mbaɗ ka diri hidi memilin wa nja geleminigi, ngam sin ka nja ka *mangarama meze maday tan ma həl kəzəɗ Dabawəzləv. Sin a nja ka kaw kəzəɗ Dabawəzləv toku zləra səsəray, aza a nja ka saf saha ndirigi. Ti vəl talan tik ka məc ka zer *ma ngav ngav tan kaɗ, aza Dabawəzləv ti fetey tik a nin. A ɓaseten kita baba kun. 2:17 4:14; 5:2; Fil 2:7; 1Za 2:2¹⁸Yo ta ceɗ hini, Gudul ti kəɓ hidi ka ɗiya ma ngav ngav wər, tá nja cah acin, Yesu ti sənu ka zleɓen a nja siki, ngam kamatakan mata nja a tala hayək, sin a talan tik ti sa beni, aza Gudul ti mbəlamu ka kəɓu ka ɗiya ma ngav ngav ɗere, ama Yesu a ɗiyu ɗakun. 2:18 4:15; Mat 4:1-11

Yesu day ka Moyiz

¹Galamayigi, hini aɗa ndiri, Dabawəzləv mata mbatu ka nja ka ndiri tik. A tala ngatoku, hi ɗasl talan ka Yesu kepic kepic. Dabawəzləv ti zlənaha aza ti teɗu ka *mangarama tik maday, mini ka ca talan ka sin, ka ceɗeten a ndirigi. 3:1 4:14²Aza Yesu ti kaw kəzəɗ toku zləra səsəray, wa nja *Moyiz mata kawu kamatakan a daba ndiri Dabawəzləv kərap. 3:2 Nom 12:7³Yo, min tokon ti sənu, ndirigi a nja ka foli hidi njijik day za ka ndiri tida tik. Na Yesu ege Moyiz wər, wa sin ɗere. A tala ngatoku, ninek ka fol Yesu day za ka Moyiz, ngam Yesu aɗa hidi maday ta tala ndiri Dabawəzləv, Moyiz mata nja a daba tan. ⁴Hayin duze, jik kərap, nji tik ɗaha. Ama ma tətar hidi njijik toku aɗa Dabawəzləv, ma tətar kən kərap. ⁵Hi zlimi, Moyiz wər, sin hidi ma həl kəzəɗ Dabawəzləv. A nja ka ceɗ labar Dabawəzləv a ndirigi, a tala kən ma va ka təɗaha. Kəzəɗ tik, sin ta nja ka ɗiyu a daba ndiri Dabawəzləv, a nja ka kawu zləra səsəray. ⁶Ama gara na Yesu wər, sin Kərti Dabawəzləv. Sin aɗa talan a daba ndiri Dabawəzləv kərap, aza ko a pu a bu dawən a kəzəɗ tik toku kun. Min tokon ɗere, a daba ndiri Dabawəzləv toku. Hidi ti ca tokon talan ka Yesu a nəv menekin, ɓaw hidi ti dihec tokon kaɗ ka jan kən, talan tokon ta nja a nin genna wər, ni va ka nja tokon a daba tan duze. 3:6 Kərti: 5:8; ca talan: 3:14; 4:14; 6:18-19; 9:28; 10:22-24, 35; 13:14; Kol 1:23; Fil 3:20; 2Ti 4:8

Dabawəzləv a may ndiri tik ka jani nəp menekin

⁷Min tokon ti ca talan ka Yesu wər, hidi a va ka nja tokon ka ndiri Dabawəzləv. A tala ngatoku, labar, Dabawəzləv ta nja ka ceɗ hini a *Miɗ tik, hine sləku ninek ninek a talan. Dabawəzləv a ngar:

«Hin ti zlimi labar ɗa a picah, hine yəku. 3:7 Dir 95:7-11

^8-9Hi njá ka suk zlimi hini kaɗ kun

wa nja doho hini mata suki zlimi tan kaɗ kamatakan.

Sinigi ti njigi a daba donu nja nja viya wom foɗ,

aza ti salari ma ɗa.

Pic maparam mata njigi manja jan yəm,

ti təli nəv ɗa.

Ndah, ti ləmi ɓan ɓan kən pana pana, kata mata ɗiyu,

azama ti gbori nəv ɗa səɓ. 3:8-9 Exo 17:7; Nom 20:2-5

¹⁰A tala ngatoku nəv ɗa ti bas acin,

ta va ka ɓərəs a sinigi baba kun.

Kepic kepic nəv tan pana ka na ɗa,

aza a zlimi ma ɗa ɗakun.

¹¹Ka way way tik acin, kati bas nəv, aza kati meɗ:

“Ko ɗiya ɗiya wa siki, ndiri toku a va ka təɗigi ka liɓlay,

kata mata ngar ka vəleten toku kun.

Na tan wər, a va ka jani nəp menekin tete kata ɗakun.”» 3:11 Nom 14:21-23

¹²Galamayigi, hi kaw talan hini ninek acin. Hi njá ka mar ɓən ma ngav ngav, ɓaw nəv səray səray kun, hini ka buwen dawən a Dabawəzləv ma nja ka vəl micin wa nja doho hini mata buweten. ¹³Səwan hi zleɓ kəsəm hini kəsəm kəsəm azal ɓa, hini ka ɓərəs kaɗ, ngam *Gudul ka nja manja jan katəf, ka kəɓ hini ka ɗiya *ma ngav ngav, aza hini ka salar ma Dabawəzləv. Hine ɓərəs kaɗ kepic kepic a liɓ nja hini, ngam min ti sən tokon, Dabawəzləv a nja ka ləwa tokon a menekin tik a wilin a picah. ¹⁴Min tokon ti ɓərəs kaɗ ka katəf Dabawəzləv, aza min tokon a ca talan ka labar tik, wa nja ta kamatakan, təɗ ka way way tik wər, min tokon ndiri *Kiristu duze. 3:14 3:6

¹⁵Hi zlimi, ta ngar hini a nimin, Dabawəzləv a ngar a liɓ deftere tik:

«Hin ti zlimi labar ɗa a picah, hine yəku.

Hi njá ka suk zlimi hini kaɗ,

wa nja doho hini ta kamatakan

mata suki zlimi tan kaɗ, ka salar ma ɗa kun.»

¹⁶Yo tá nja cah ta va ka neh hini kən. Ndiri ma zlimi labar Dabawəzləv, aza mata salari ka yək tik toku aɗa nayigi yi? Hin ti sənu, aɗa ndiri *Moyiz mata ngazla ta kamatakan á liɓlay *Ezip za, ka bit ta za. 3:16 Nom 14:1-35¹⁷Yo ta neh hini a nimin. Dabawəzləv a bas nəv a tala nayigi yi ma viya wom foɗ kamatakan cah? Hin ti sənu, a bas nəv ka sinigi səɓ ma takan, ngam ti ɗiyi ma ngav ngav, mátá məcigi a daba donu. 3:17 Nom 14:29; 1Ko 10:5, 10¹⁸Aza ɗere mandala tik, Dabawəzləv ti wəla meɗ ka pakam tik, a ngar: «Ko ɗiya ɗiya wa siki, ndiri cah wər a va ka təɗigi ka liɓlay, kata mata may ka vəleten toku kun. Na tan wər, nəp menekin tete kata a va ka jan ta ɗakun.» Yo, a ngar ka nayigi yi? Hin ti sənu, a ngar səɓ a nimin ka ndiri takana ma salari ka yəki ma tik. 3:18 Nom 14:1-4¹⁹Yo galamayigi, tá nja cah hin ti sənu acin, doku tokon a təɗigi ka liɓlay, Dabawəzləv mata may ka vəleten toku ka jani nəp menekin tete sin kun, ngam a ci talan ka labar tik kun.

¹Kamatakan Dabawəzləv ti ngareten a doku tokon: «Hi va ka təɗ ka liɓlay, kata mata may ka vəl hini, mini ka nəp tokon á lap.» Yo nəp menekin, Dabawəzləv mata ngar toku, a ləweten a doku tokonigi á gindik kun, kúlá a picah, a ləwen a min tokon ɗere. A tala ngatoku hidi ta kaw talan tokon ninek ninek, kana mi zlay talan tokon ka nja manja jan nəp menekin, Dabawəzləv ta may ka vəl tokon toku. ²Hi ləma, min tokon ti zlimi Nawər Menekin toku kap wa nja doku tokon mata zlim ta kamatakan. Gara na tan wər, labar toku a jan katəf ka za zemi ane nəv tan kun, ngam a ci talan a nin kun. Ta nja takana cah a ci talan a nin wər, macah a va ka təɗigi ka lay, Dabawəzləv mata may ka vəleten, ka nja nja menekin tete sinigi toku. ³Gara na min tokon wər, hidi a va ka jan tokon nəp menekin toku acin a zləra Dabawəzləv, ngam min tokon ti ca talan ka labar tik. Kamatakan Dabawəzləv ti ngar ka doku tokonigi ma salari ma tik:

«Kati baseten nəv aza kati meɗ,

ko ɗiya ɗiya wa siki, ndiri toku wər a va ka təɗigi ka liɓlay,

kata mata may ka vəleten toku kun.

Na tan wər, nəp menekin tete kata,

a va ka jan ta ɗakun.»

Mata ngar a doku tokon wa nja ngatoku, ngam sinigi a ci talan ka sin kun. Nəp menekin tete sin a jan ta ɗakun. Azama nəp menekin toku ɗaha a zləra Dabawəzləv daka ka tətar talalay. ⁴A liɓ deftere Dabawəzləv, ka baray maparam, a ngar a tala wan ma cesireɗ: «Dabawəzləv ti həl kəzəɗ wan koh, mata təɗ ka wan ma cesireɗ, nəpay tik acin.» A nja na ngar, nəp menekin ɗaha acin a zləra Dabawəzləv. 4:4 Gen 2:2⁵Aza a liɓ baray maparam min ti zlimi zaba, doku tokon a təɗigi ka liɓlay, sin mata may ka vəleten toku kun. Na tan wər, nəp menekin tete Dabawəzləv a jan ta ɗakun. 4:5 3:11⁶Ndiri ma zlimi labar Dabawəzləv pəpəla kamatakan a jani nəp menekin tete Dabawəzləv toku kun, ngam a ci talan ka labar toku kun. Ama gara ndiri maparam wər, katəf ɗaha a wilin ka jani nəp menekin ta zləra Dabawəzləv toku. ⁷A tala ngatoku acin Dabawəzləv mátá sla pic maparam ka jan nəp menekin toku. Pic tik toku aɗa pic nja tokon ta picah. Ka dawən tik doku tokon mata salari ma Dabawəzləv za, ti nəp viya pe, Dabawəzləv ti ləwa a tala pic toku á pakam doku tokon *David kaɗ. Ti ngar:

«Hin ti zlimi labar ɗa a picah wər,

hi njá ka suk zlimi hini kaɗ kun,

hine yəku!» 4:7 3:7-8

⁸Yo, min tokon ti sənu, ko mata nja *Yosuwa ti lah wəri doku tokon toku acin ane ka liɓlay, mata may ka vəleten a cine tan, wəri toku a jani diri nəp menekin kun. Ta nja takana cah a jani diri nəp menekin tik toku wər, macah Dabawəzləv a va ka ləwa a tala pic maparam na nja tokon ta picah baba kun. 4:8 Deu 31:7; Jos 22:4⁹A tala a jan ta ɗakun toku, nəp menekin ɗaha a wilin na ndiri Dabawəzləv wa nja Dabawəzləv mata nəpay tik ka wan ma cesireɗ. ¹⁰Hidi ma jan diri nəp menekin ta zləra Dabawəzləv toku, nəv tik ti wan kaɗ ba acin. Kəzəɗ tik na jan nəp menekin toku ti way wa nja Dabawəzləv mata way kəzəɗ tik za ka nəpay tik. 4:10 4:4¹¹A tala ngatoku hidi ta dihec tokon kaɗ ka va gibik gibik ka jan nəp menekin ta zləra tik toku. Hidi ta kaw talan tokon ninek ninek, kana hidi ta daba tokon a salar ma Dabawəzləv wa nja doku tokon mata salari ma tik. Hidi a kaw talan tokon ninek ninek kun wər, hidi a va ka zlay talan tokon kaɗ ka nja manja jan nəp menekin ta zləra Dabawəzləv ɗere.

¹²Gara labar Dabawəzləv wər, a nja ka vəl micin a ndirigi, aza a nja ka ɗiya kəzəɗ tik ane nəv hidi. Sembe tik day ka waz maday ma nja ka zəm pala səsəray. Labar toku a nja ka təɗ kúlá ka nəv hidi táda za wa nja waz maday, ma nja ka kap gengirizl təɗ ka va ka ma njur njur. A nja ka far ɓən hidi tá nəv za a gbəmgbalay a gibe Dabawəzləv. 4:12 Esa 49:2; 55:11; Jer 17:10; Zan 12:48; Efe 6:17; 1Pi 1:23; Kzl 1:16¹³A nja na ngar, a həra Dabawəzləv wər, ko kən takan ma ɓoh ɓoh ɗa ɗakun. Kən kərap Dabawəzləv mata tətaru, a həra tik kəngay kəngay. Hidi ta təɗ a gibe tik za, hidi a va ka ceɗ tokon kən kərap, hidi mata ɗiya tokon a talalay cah kpay kpay kaɗ.

Yesu aɗa mangarama maday, makatəf ta walan tokon tete Dabawəzləv

¹⁴Wa nja kata mata ngar, *mangarama Dabawəzləv maday aɗa Yesu, Kərti Dabawəzləv. Sin ti va tik a wəzləv ka njay tik a jakwar Dabawəzləv. A tala ngatoku, hidi ta dihec tokon kaɗ acin a liɓ ca talan tokon, min tokon ta nja ka cu ka Dabawəzləv ko a pu, aza hidi ta ceɗ tokon labar tik a cala tokon. 4:14 5:8; 8:1; mangarama: 2:17-18 ; 3:1; 5:1, 4-6; 7:24-28; 8:3; 9:7, 11¹⁵Mangarama tokon maday wər, ti sən kən ma nja ka pələk talan tokon. A nja ka den saha tane talan tokon. Ko sin a talan tik má, mata nja a talalay, kənigi pana pana ti bebeɗu wa nja min tokon, ama a ɗiya *ma ngav ngav kun. 4:15 2:18; 5:2; 7:26; 9:12; 1Za 3:5¹⁶Mata nja wa nja ngatoku acin, ni ma tokon a zləra Dabawəzləv ma mar kən kərap, aza ma nja ka ɗiya menekin a ndirigi. Hidi ta njá ka va tokon a pərət a zləra tik kun. Sin a va ka den saha tokon azal ɓa, aza a va ka vəl tokon menekin tik. Kepic kepic sembe tokon ti gəc wər, a nja ka zleɓ tokon. 4:16 10:19

¹Min ti sən tokon, *mangarama meze maday a nja ka mbat a daba ndirigi, ka teɗ ka nja ka makatəf ta walan tan tete Dabawəzləv. Mangarama toku á nja ka ɓaw kən soson, ndirigi ta nja ka tepeten. Á nja ka fatu za ka voh Dabawəzləv a sin ka zer *ma ngav ngav ndiri toku kaɗ. 5:1 4:14²Gara sin wər, hidi memilin wa nja min tokon. Ko sin má a nja ka gəgaw a pic maparam a liɓ kəzəɗ tik. A tala ngatoku acin, a nja ka saf saha ndiri mangar a səni katəf Dabawəzləv kun, ɓaw ndiri ma ɗiyi ma ngav ngav ɗere. 5:2 2:17-18; 4:15; 7:28³Sin ta nja ka faten kən soson a Dabawəzləv ka zer ma ngav ngav ndiri toku kaɗ, a nja ka fatu ka zer na tik kaɗ ɗere. 5:3 7:27; 9:7; Lev 9:7; 16:6, 15⁴Yo, ndiri ti teɗi mangarama maday ta je Dabawəzləv, sin hidi maday duze. Ama sin a mbatay talan tik a zləra tik kun. Awu, sey Dabawəzləv á nja ka mbatu, wa nja mata mbat *Aron kamatakan ka nja ka mangarama maday. 5:4 Aron: Exo 28:1⁵Gara *Kiristu wər wa sin ɗere, sin á mbat talan tik a zləra tik ka nja ka mangarama meze maday kun. Dabawəzləv á mbatu, aza mátá ngaren:

«Hoh Kərti ɗa.

A picah acin ndirigi a va ka sən ta, kata Cehw.» 5:5 1:5

⁶Baray maparam a ngar a nimin:

«Ha va ka nja ka *mangarama ko a pu

wa nja mangarama ta kamatakan,

zlim tik *Melkisedek.» 5:6 Dir 110:4; Hib 6:20

⁷Mandala Yesu mata nja a tala hayək, ti cen zləra a Dabawəzləv, aza ti dəkəɓu a tiweɗ məc hidi. Ti sler wəla day day ka bitu ka məc za. Sin ti sənu, Dabawəzləv ti təɗ gəga ka bitu za. Dabawəzləv ti yək dəkəɓ tik, ngam Yesu ti ɗiya kən, wa nja nəv Dabawəzləv ta may. 5:7 Mat 26:36-46⁸Hi ləma, ko Yesu mata nja ka Kərti Dabawəzləv wa toku, ti sa beni ka jəkwan ka zlimi ma Dabawəzləv á nin za. 5:8 1:2; 4:14; 6:4-6; 7:3, 28; 10:29; Zan 1:34; zlimi ma: 4:15; Fil 2:8⁹Mata mgbi fini kəzəɗ tik, wa nja Dabawəzləv mata vəlen a zləra toku, ti nja ka diri *hidi ma bit ndirigi. A nja ka bit ndiri kərap ma nja ka zlimi ma tik, ka vəleten micin mangar a way kun. 5:9 7:27¹⁰Yo aza acin, Dabawəzləv ti teɗu ɗere ka nja ka mangarama maday wa nja Melkisedek. 5:10 5:6; 6:20

Hi kaw labar Dabawəzləv zləra səsəray, hini ka nja manja buwen dawən

¹¹Galamayigi, a tala *Melkisedek *mangarama maday toku, mine may ka ləwa hini kən pana pana pe a nimin, ama ndukun talan hini a va ka nja ɓilik ɓilik ka zlimi tik. ¹²Hi ləma, na hini, hi jəkwan labar Dabawəzləv a məndan cekw, macah acin hini ka jəkwaneten a ndiri maparam ɗere. Ama na hini wər, hi nja ka may hidi ka cəɓ hini labar Dabawəzləv ma takanna, hin mata zlimi kamatakan. Hine sən ham kən ma toy toy wa nja ndiri ma tem kese kun. Hin wa nja kərti ma ɗar, ma nja ka həɓ ka wa mamən. 5:12 1Ko 3:2¹³Aza min tokon ti sənu, kərti ma nja ka həɓ ka wa mamən, a sən ka kpal kən *ma ngav ngav ege kən menekin za ɗakun. ¹⁴Yo, min tokon ti sənu ɗere, hidi ma nja ka ham kən ma toy toy wər, ti sən ma acin. Wa sin ɗere, hidi ma nja ka jəkwan labar Dabawəzləv kepic kepic, ndukun talan tik ti zlər ka zlimi labar tik, aza a nja ka sənu acin ka kpal kən menekin ege kən ma ngav ngav za. 5:14 13:9; Rom 16:19; 1Ko 14:20; Efe 4:14

¹Mata nja wa nja ngatoku, hidi ta mbəlam tokon a sembe tokon kərap, ka jəkwan labar *Kiristu day za ka ta kamatakan, ka va gibik gibik acin ka nja ka hidi ma səɓ səɓ a liɓ labar Dabawəzləv. Hidi ta njá ka cəɓ tokon a zal zal ka jəkwan labar hidi mata jəkwan tokon ta məndan cekw baba kun. A məndan cekw hidi ti jəkwan tokon labar a tala buwen dawən a kən ma ngav ngavigi, ɓaw ca talan ka Dabawəzləv, 6:1 9:14²labar a tala ɗiya *batisma pana pana, labar a tala ɗiya zləra, hidi ta nja ka ɗiya tokon a tala ndirigi, ka vəleten menekin Dabawəzləv, labar a tala mbəla ndirigi a civi za, ɓaw labar a tala zla kita, Dabawəzləv ta va ka zlu ka way talalay. 6:2 Zan 3:25-26; Kmy 19:1-6³Labar a tala kən ngatitoku kərap, hidi ti sən tokon zaba. Tá nja cah, Dabawəzləv ti yək wər, səwan nima tokon acin a gibik gibik, ka nja tokon ka hidi ma səɓ səɓ a liɓ labar tik.

⁴Ta ngar hini a nimin, nima tokon a gibik gibik. Yo, ta ceɗ hini, ndiri ma yəki labar Dabawəzləv za, aza pic takan ti buwi dawən a Dabawəzləv wər, ma tik a va ka nja toy toy a tala tan. Ndiri toku ti səni Dabawəzləv ma nja ka kəngay nəv hidi, ti jani kən menekin ma yaha á zləra tik za, aza Dabawəzləv ti vəleten *Miɗ tik a nəv tan ɗere. 6:4 2:1-3; 5:8; 10:26-29; 12:25; Mat 12:31; 1Za 5:16⁵Ndiri toku ti sən ta ɗere, labar Dabawəzləv wər, labar menekin, aza ti səni sembe Dabawəzləv ɗaha ka mar lay ka yəwən talalay ⁶Ko mata nja wa nja ngatoku, ti buweten dawən a Dabawəzləv. Ndiri toku ti njigi wa nja ndiri ma kpawi Kərti Dabawəzləv a nimin ka pay ma zlamba zlambay, aza ma ra ta a vere ndirigi. Mata nja wa nja ngatoku toku acin, katəf ɗaha ka da tegi a gibe Dabawəzləv ka mbəzl ma ɗaha a wilin vu? Awu, ko mata ɗiya wa siki, katəf ɗa baba kun.

⁷Yo, min tokon ti sən lay biz ninek ninek. Van ti za, aza hati zləka sesin kən kaɗ ba, a nja ka təv. Dabawəzləv á nja ka ɗiya menekin tik a tala tik, təɗ ka pic kən zəm ta va ka mbu ninek, hoh ka ɓasu ka va ita. ⁸Ama lay mangar a təv kən zəm kun, sey gedikiɗ á gindik, kedirek Dabawəzləv a va ka piseku ka nja səɓ ka lay mangar a təv kən kun, aza ka cefu a kuhu. 6:8 Mat 13:7, 22

⁹Kula galamayigi, ko min mata ngəz hini wa toku, mi ɓən pele pele a tala hini ɗakun, ngam min ti sənu, hine səbay katəf Dabawəzləv hini a katəf tik, aza Dabawəzləv a va ka bit hini duze. ¹⁰Dabawəzləv wər, hidi ma kap. Talan tik a zlay ka kəzəɗ hini ɗakun. Aza a nja ka ɗasl talan ɗere, wa nja hin mata zleɓeten a ndiri tik kamatakan kúlá a picah. Kəzəɗ hini toku á nja ka ɗafu, hine may Dabawəzləv. 6:10 10:32-34; 13:1; 1Za 4:7-12, 19-21¹¹Yo, mine may ácah, hini ka ɗiyay kəzəɗ hini wa toku ka va gibik gibik kúlá ka way way tik. Hi njá ka dangar a liɓ kəzəɗ hini toku kun, ko nayi mata ɓərəs kaɗ, kama ka jan kən ta zləra Dabawəzləv, talan hini ta nja ka nja genna a nin. ¹²Hi njá ka nja ka masəfay kun. Kən min ta may wər ácah, hini ka səba dangaz ndiri ma nja ka ci talan ka Dabawəzləv, aza ma nja ka ɓərəsigi kaɗ ta kamatakan. Sinigi wər, a va ka jani kən, Dabawəzləv mata ngar a va ka vəleten a ndiri tik. 6:12 11:1-12; Luk 21:19

Kən, Dabawəzləv ta nja ka ngar, a nja ka nja kap wa nja ma tik

^13-14Min tokon ti sənu, kamatakan Dabawəzləv ti ngaren a *Abəraham: «Ta ceɗoh duze duze, micin ku a va ka nja fonna, aza dohogi a va ka njigi pe a talalay.» Mata va ka ngaren wa toku, gbor meɗ a pakam tik kaɗ. A meɗ áka zlimi tik za, ngam kən maparam má day za ka talan tik ta va ka meɗ a sin, ɗa ɗakun. 6:13-14 Gen 22:16-17; Hib 11:12¹⁵Abəraham mata zlimi wa toku za, ca talan ka labar tik, ɓərəs kaɗ, pu pu, aza ti jan kən, Dabawəzləv mata ngar ka vəleten toku. ¹⁶Min tokon ti sənu, hidi ta nja ka meɗi, a nja ka meɗ a zlimi kən má day za ka talan tik. Ti wəla meɗ á pakam tik kaɗ ba wər, a nja na ngar, gaɓəz ɗaha a walan tan baba kun. 6:16 Exo 22:10; Mat 5:34; 23:16-22¹⁷A tala ngatoku Dabawəzləv mátá wəla meɗ a pakam tik kaɗ ɗere a tala kən mata ngar, a va ka vəlen a Abəraham, lap a ndiri ta ka səban tik. Ti may ndiri toku ka sən ta ninek ninek, ti ngar a va ka vəlen kən a hidi, a va ka nja kap wa nja ma tik. ¹⁸Galamayigi, hi ləma, Dabawəzləv ti ngar: «Ta va ka ɗiya kən ngata a ndata,» aza ti meɗ a tala tik wər, a va ka nja kap wa nja ma tik. Ləwa ta pakam tik, ɓaw meɗ, sin ta nja ka meɗ a zlambaɗigi za ɗakun, ngam Dabawəzləv a mban ma səka ɗakun. A tala ngatoku, min tokon ma si ka ɓoh a dawən tik, min tokon ti jan ɓərəs kazaway acin, talan tokon ka nja genna ka kən Dabawəzləv mata ngar ka vəl tokon. 6:18 Nom 23:19¹⁹Talan tokon ma nja ka nja genna ka kən, Dabawəzləv mata ngar toku, wa nja gudungul maday, mangar a kəz ka lay tik za ɗakun. A tala ngatoku min tokon a gar toy toy kaɗ ka katəf Dabawəzləv manja buwen dawən. A tala talan tokon ta nja ka nja genna ka kən, Dabawəzləv mata ngar toku, min tokon ti jan katəf acin, ka zlan gwada ma zen zen ma nja ka pəla lay nja Dabawəzləv kaɗ, ka tuh ka lay toku ka lap tete Dabawəzləv tik. 6:19 3:6; Rom 5:5; Hib 9:3²⁰Maday tokon Yesu á tuh pəpəla ka min tokon ka lay toku. A tuh ɗere a nin a tala min tokon. Dabawəzləv ti teɗu ka nja ka *mangarama tik maday ko a pu wa nja *Melkisedek ta kamatakan. 6:20 4:14; Melkisedek: Dir 110:4; Hib 5:6, 10; 7:1-4

Labar a tala Melkisedek, mangarama Dabawəzləv

^1-3Kamatakan *Melkisedek toku bay tane liɓlay Salem, aza sin ɗere *mangarama na Dabawəzləv, na Dabawəzləv má day za ka kən kərap. Yo, Melkisedek toku a nja na ngar «bay ma nja ka ɗiya kən kərap a katəf tik,» aza sin ɗere bay Salem, a nja na ngar «bay ma nja ka ɗiya nja menekin.» Hidi ma sən mamən ege cin ɗa ɗakun. Aza ko dehegi, hidi ma sən tik ɗa ɗakun. Ko pic mbu tik ege pic məc tik, hidi ma sən tik ɗa ɗakun. Sin mangarama ma nja ka həl kəzəɗ Dabawəzləv ko a pu wa nja Yesu, Kərti Dabawəzləv. A pic maparam acin *Abəraham sliɗ ka va ka ləm tete bay maparamigi. Mata ləmigi, ləm ləm za, Abəraham ti bəreten ngaz ka wəla. Mata va ka cəɓaha ita, Melkisedek toku ti ləmu zaba, sliɗ va janigi a sin a katəf. A ngaren: «Dabawəzləv mata ker micin ku fonna.» Mata ngaren wa toku za, Abəraham ɓaw kən kərap mata mohaha ka ləm toku, ɗer ɗer gum gum kaɗ ɓire ɓire cəɓ guɓ, aza ɓaw madaba ma takan, vəlen. 7:1-3 Melkisedek: Gen 14:17-20; Hib 5:6

⁴Hi ləma, mangarama Melkisedek toku sin hidi maday, ngam Abəraham doku tokon talan ngaz, mata va ka cəɓaha lay ləm za, ti ɓaw kən mata mohaha a nin, ti vəlen ka səbanu. ⁵Min tokon ti sənu, sey ndiri ta ka səban *Levigi á nja ka njigi ka mangarama ta je Dabawəzləv á gindik. A nja ka jani kən zəm metis tan a zləra vine tan, ngam *mazuko Moyiz á ngar: «Ndiri *Isirayilagi kərap, kən mata mar ta, mata wak ta za gum gum cəɓ guɓ, aza mata ɓawi madaba ma takan, mata vəleten a mangaramagi titoku ka zəmi metis a sin.» Yo, min tokon ti sənu, ndiri Levigi lap a ndiri Isirayilagi ma nja ka vəleten kən zəm toku, ti njigi səɓ ka dehen Abəraham ɗere. 7:5 Nom 18:21⁶Gara Melkisedek toku wər, sin dehen Abəraham səka ɗakun, azama Abəraham ti ɓaw kən ti vəlen. Aza Melkisedek toku ti ngaren, micin tik ka nja fonna ta. Yo, Abəraham toku ti nja ka hidi maday ɗere, ngam kamatakan Dabawəzləv ti meɗ, aza ti ngar, a va ka vəlen kən. ⁷Ama Melkisedek toku hidi meze maday ka Abəraham, ngam hidi ti sən tokon, sey hidi meze maday á nja ka ngaren a hidi meze mekedirek micin tik ka nja fonna. ⁸Min tokon ti sənu ɗere, mangaramagi səban Levi ma nja ka jani kən zəm metis a zləra vine tan, ta sla za, a nja ka məcigi. Gara Melkisedek wər ma jan kən a zləra Abəraham, labar Dabawəzləv a ceɗ tokon a məc kun, a vere. ^9-10Yo, Abəraham mata ɓaw kən ka vəlen a Melkisedek toku, a vəlen ege *Levi, dehen ma va ka tətar áka sin za. A nja na ngar, Levi toku a mbu kese kun, ama ti vəlen kən a Melkisedek zaba ɗere áka Abəraham za. Mata vəlen kən a Melkisedek toku, ngam Melkisedek áɗa hidi má day za ka Levi. Yo, tá nja cah, dehen Levigi á jani kən ma takan ta liɓ guɓ a zləra vine tan.

¹¹Ta ceɗ hini, kamatakan Dabawəzləv ti ɓaw *mazuko tik, ti vəlen a *ndiri Isirayilagi a liɓ zləra mangarama, səban Levi, sinigi ka ɗiyi kəzəɗ Dabawəzləv a daba ndiri tan. Ama kəzəɗ tan mata ɗiya ta toku, ti nja gəc a həra Dabawəzləv. Yo, ta nja takana cah, a nja gəga a həra Dabawəzləv wər, macah a va ka zləna Yesu, mangarama maparam wa nja Melkisedek kun. Macah a va ka teɗ mangarama ta ka səban Levi səɓ a nimin wa nja *Aron. Ama sin mata ləma, kəzəɗ tan gəc, mátá teɗ Yesu Kiristu acin. ¹²Yo, mangarama, mangar səban Levi ti zlambaɗ wər, sey mazuko tan toku ka zlambaɗ ɗere. ^13-14Tá nja cah, min tokon ti sənu acin, Dabawəzləv ti zlambaɗ mangarama titoku zaba. Ti teɗ Maday tokon Yesu a dangaz tan. Sin hidi ta ka səban Levi baba kun, sin səban ndiri *Yahudiyagi acin. Azama *Moyiz mata ləwa tokon kamatakan a tala mangaramagi, a nəf zlim Yahudiyagi ɗakun. Ko hidi takan ta ka səban ndiri toku, ma faten kən a Dabawəzləv, ka zer *ma ngav ngav ndirigi kaɗ ɗa ɗakun. Mata nja wa nja ngatoku, min tokon ti sənu, mangaramagi ta kamatakan, ti zlambaɗ acin. 7:13-14 Gen 49:10; Mat 2:6; Kmy 13:23; Kzl 5:5

Mangarama Dabawəzləv maparam wa nja Melkisedek

¹⁵Ta ceɗ hini a nimin, kəzəɗ *mangaramagi ta ka səban *Levi a təɗigi gəga kun, áɗa Dabawəzləv mátá teɗ Yesu, mangarama maparam wa nja *Melkisedek. ¹⁶A teɗu ka nja ka mangarama maday wa nja mazuko ndirigi ta məndan cekw ta nja ka ngar kun. Sin ti nja ka mangarama maday toku, ngam sembe tik ɗaha, micin tik ka nja fonna ko a pu. ¹⁷Ngatoku ti nja wa nja deftere Dabawəzləv mata ngar a tala tik:

«Ha va ka nja ka mangarama ko a pu

wa nja mangarama ta kamatakan,

zlim tik Melkisedek.» 7:17 5:6

¹⁸Wa nja ngatoku acin Dabawəzləv ti pas *mazuko Moyiz ta vina cekw kaɗ ba, ngam mazuko toku sembe ɗa ɗakun na zleɓeten a ndirigi duze duze. ¹⁹A təɗ gəga səka ka zlambaɗ nəv ndirigi ka nja barən barən a gibe Dabawəzləv kun. Ama tá nja cah Dabawəzləv ti ker mazuko ta vina cekw toku kaɗ ba, ti ɓaw Yesu Kiristu, ti vəl tokon a dangaz mazuko toku. Sin acin aɗa hidi, min ta ca talan tokon genna a nin. Hidi ɗigbe sin aɗa min tokon mátá lap tete Dabawəzləv kaɗ acin. 7:19 9:9; Rom 3:20

²⁰Mandala Dabawəzləv mata va ka teɗ Yesu, ka nja ka mangarama maday, ti meɗ a tala tik a zakay. A tala mata meɗ toku, min tokon mátá sən acin, Yesu Kiristu day ka mazuko ta vina cekw. Ngam mandala ndiri tane ka səban Levi mata njigi ka mangarama, Dabawəzləv a wəla meɗ səka a pakam tik kaɗ kun. ²¹Gara na Yesu wər, Dabawəzləv ti ngar:

«Kata Dabawəzləv, kati meɗ,

ha va ka nja ka mangarama ko a pu.

Ta va ka zlambaɗ ma ɗa za ɗakun.» 7:21 7:17

²²Ngatoku a nja na ngar, hidi ti sən tokon ninek ninek, *zla wəla həza, Dabawəzləv mata zlu a ɓeɓiz Yesu ka lap ndirigi tete sin, lap toku, kula lap menekin, day ka na ndiri ta vina cekw mata ɗiya ta a ɓeɓiz kən soson. 7:22 8:6

²³Kən maparam ɗaha a nimin ɗere, ma nja ka ɗaf tokon Yesu day ka mazuko ta vina cekw. Mangaramagi ta ka səban Levi a nja ka məcigi wa nja ndiri ma tem. Ta məc za, həndan va dangaz tik, ta məc za, həndan va dangaz tik. A tala ngatoku kamatakan mangarama ti njigi pe. ²⁴Ama tá nja cah, na Yesu wər, wa sin kun. A məc kun ko a pu, aza hidi maparam ma va ka va dangaz tik ɗa ɗakun. 7:24 6:20²⁵Mata nja wa nja ngatoku, Yesu, sembe tik ɗaha acin ka bit ndirigi za ma yigi a zləra Dabawəzləv áka zlim tik za. A nja ka bit ta za daka a picah, aza ko kúlá a pu, ngam sin a məc kun, a vere ka dəkəɓ Dabawəzləv na meze ndiri toku ko a pu. 7:25 2:11; 10:14; Rom 8:34; 1Za 2:1

²⁶Hi ləma, Yesu á gindik á təɗ gəga ka nja ka mangarama meze maday ma mar sembe na bit tokon. Sin wər, hidi ma barən ko a pu, aza a ɗiya *ma ngav ngav ko kedirek kun. Dabawəzləv ti wətu pana a daba ndiri ma nja ka ɗiyi ma ngav ngav za, ti ɓawu a wəzləv ka nja ka mangarama a jakwar tik. 7:26 4:15²⁷Yo kamatakan, mangarama madədayigi sey ka fateten kən soson a Dabawəzləv kepic kepic. Sinigi ta nja ka fat ta, a nja ka fat ta ka zer *ma ngav ngav na talan tan kaɗ a zakay, kama ka fat, ka zer ma ngav ngav ndirigi. Gara na Yesu wər, wa sin kun. Sin ti vəl talan tik a zləra tik a Dabawəzləv ka məc, wa nja kən soson ta nja ka fat ta. Məc tik mata məc cəɓ takan á gindik toku, muk gəga ka zer ma ngav ngav ndirigi kərap kaɗ ko a pu. 7:27 5:3, 9; 7:25; 9:12, 26, 28; 10:10, 12; Rom 6:10; 1Pi 3:18²⁸Min tokon ti sənu, kamatakan ndirigi ti teɗi mangarama madədayigi wa nja mazuko Moyiz mata ngar. Aza mangaramagi toku, sinigi wa nja min tokon ma tem, ma nja ka ɗiya ma ngav ngav. Ama mata sla za, Dabawəzləv ti ker mazuko Moyiz toku kaɗ ba, aza ti meɗ ka ɓaw Kərti tik ka teɗu ka mangarama. Ti teɗu acin ka nja ka mangarama maday ma mgbi fini kəzəɗ tik za, wa nja nəv tik ta may. 7:28 5:1-2, 8; 7:19; Dir 2:7

Yesu aɗa mangarama maday ma lap tokon a Dabawəzləv kaɗ

¹Ta nja cah acin, *Mangarama tokon maday ɗaha, sin aɗa Yesu, ma nja nja a wəzləv á zləra zəm Vay tokon Dabawəzləv za, ma mar kən kərap. 8:1 4:14; á zləra zəm: 1:3, 13; 7:25; 10:12; 12:2, 25; Dir 110:1; Mat 22:44; Kmy 2:33; Rom 8:34; Efe 1:20; Kol 3:1²A nja ka həlay kəzəɗ tik ka kula lay menekin ta zləra Dabawəzləv. Kamatakan ndirigi ti li *mabəla na voh Dabawəzləv, mangaramagi ka həli kəzəɗ tan a nin. Ama lay, Yesu ta ɗiya kəzəɗ a nin a picah wər, a wəzləv. Sin wər, diri lay menekin, Dabawəzləv mata ɗiyu a zləra tik, hidi memilin á ɗiyu ɗakun. 8:2 8:5

³Yo, ndirigi a nja ka teɗi mangarama meze maday, sin ka vəlen kən a Dabawəzləv, aza ka faten kən soson ɗere. A tala ngatoku, sey Kiristu mangarama tokon maday ka ɓaw kən, ka vəlen a Dabawəzləv ɗere. ⁴Ta nja takana, Kiristu a nja a talalay a wacah, macah a va ka nja ka *mangarama ɗakun, ngam mangarama maparamigi a talalay a wacah ɗaha, ma nja ka vəleten kən a Dabawəzləv, wa nja *mazuko Moyiz ta ngar. ⁵Kamatakan *Moyiz mata va ka la mabəla ka voh Dabawəzləv a nin, Dabawəzləv ti ngaren: «A zlimi, ta ngaroh, a va ma la mabəla ninek ninek a kən kərap, wa nja mabəla, hoh mata ləma a tala caɗak.» Moyiz mata ɗiyu za, mangaramagi a həli kəzəɗ tan acin a nin. Kəzəɗ ta nja ka həl ta a nin toku, a təɗ wa nja diri kəzəɗ, Kiristu ta nja ka həlu a wəzləv kun. Kəzəɗ tan ti nja səɓ kiɓe kiɓe tik á gindik. 8:5 9:9; 10:1; Kol 2:17; mabəla: 9:2 ; Exo 25:9, 40⁶Kəzəɗ, Kiristu ta nja ka ɗiyu ane wəzləv toku acin, ninek tik day kahay kahay ka na mangaramagi ta talalay, ngam Yesu wər aɗa makatəf ma nja ka lap ndirigi ninek ninek kaɗ tete Dabawəzləv. Lap, Kiristu mata lap ndirigi tete Dabawəzləv toku, ti nja day za kahay kahay ka lap ta məndan cekw. Mata nja day za toku, ngam tá nja cah, kən, Dabawəzləv mata ngar ka vəl tokon, day ka kən ta məndan cekw ɗere. 8:6 7:22; 8:2, 6, 13; 9:11, 15; 12:24; Esa 55:3; Jer 31:31-33; Ezé 37:26; 1Ko 11:25

⁷Ta nja takana, ci *zla wəla həza, Dabawəzləv mata zlu a təɗ gəga ka lap ndirigi kaɗ tete Dabawəzləv wər, macah Dabawəzləv a va ka *zla wəla həza ma səray tik ka lap tete ndirigi baba kun. ⁸Hidi ti sən tokon, *zla wəla həza ta məndan cekw toku a təɗ gəga kun, ngam Dabawəzləv a ndul ndiri tik, a ngareten:

«Hi zlimi, ta ceɗ hini, pic tik a va ka sla,

ta va ka zla wəla həza a nimin

ka ɗiya yəwən lap tete ndiri *Isirayila

ɓaw ndiri *Yahuda. 8:8 Jer 31:31-34; Hib 10:16-17

⁹Yəwən lap, ta va ka ɗiyu toku,

a va ka nja pana ka lap ta məndan cekw.

Kamatakan, kata mata va ka kawa dehen ndiri Isirayilagi

ka zləra, ka ngazla ta a liɓlay *Ezip za,

kati *zla wəla həza kaɗ ka lap tete sinigi.

Ama ka dawən tik ndiri toku ti buwi dawən a lap,

min mata ɗiyu tete sinigi.

Yo, a tala ngatoku, ta kaw ta zləra səsəray baba kun.

¹⁰Hi zlimi, *zla wəla həza ta va ka zlu

ka ɗiya yəwən lap tete ndiri Isirayilagi a pic tik,

a va ka nja pana.

Ta va ka ceɗeten mazuko ɗa,

aza ta va ka sləku ka ndukun talan tan,

ɓaw ta va ka lalaɓu a nəv tan ɗere.

Ta va ka nja ka Dabawəzləv tan,

sinigi ta va ka fol ta,

aza a va ka njigi ka ndiri ɗa acin.

¹¹Pic tik ti sla wər,

hidi ma va ka ngaren a celen:

“A ya, ta ɗafoh Vay tokon Dabawəzləv

hoh ka sənu,” ɗa ɗakun.

Ko madədayigi, ko wərigi, ndirigi kərap

a va ka sən kigi acin.

¹²*Ma ngav ngav tan ta nja ka ɗiya ta,

ta va ka zeru kaɗ,

aza talan ɗa a va ka ɗasl

ka *ma ngav ngav tan baba kun.

Kata, Maday tan á ngar wa sin.»

¹³Yo, Dabawəzləv mata ngar wa nja ngatoku, min tokon ti sənu, *zla wəla həza, mata zlu kaɗ kamatakan ti keru kaɗ ba acin, ti zlu maparam ka ɗiya yəwən lap acin, wa nja hidi ta nja ka ker kafən kən mangar a həl kəzəɗ baba kun kaɗ, ka zlambaɗ a yəwən. 8:13 8:6

Kəzəɗ na mangaramagi ta je Dabawəzləv ta talalay ɓaw na Yesu ta wəzləv

^1-2Mandala Dabawəzləv mata ɗiya ci lap, ka lap tete ndirigi kaɗ, sin tik ti vəl *mazuko tik a ndiri toku a zləra, ka sən ta, ka voh ta a nja siki. Aza ndirigi ti li *mabəla ka voh Dabawəzləv a nin. Mabəla mata la ta toku, ti wak ta a daba daba kaɗ a gwada. Lay ma takan ci zlim tik lay menekin na Dabawəzləv. Ka lay toku, pitirla a nin, ɓaw tabəl, ta nja ka ɗeri biret na Dabawəzləv a nin ɗere. 9:1-2 mabəla: 8:5 ; 9:11-12; Exo 26:1-30; pitirla: Exo 25:31-39; tabəl: Exo 25:23-30³Lay ma səray tik tá dawən gwada toku za, ci zlim tik diri lay menekin na Dabawəzləv. 9:3 Exo 26:31-33; Lev 16:2; Hib 6:19; 9:7, 12; 10:20⁴Ka lay toku, tabəl melenge, səkəm tik toy toy a nin. *Mangaramagi a nja ka riyi kən, ma nja ka nji maɗa urdi a tala tik. *Akoti pay a nin ɗere, dawən tik ege liɓ tik ma ɗiya ɗiya a melenge. Akoti toku a ɗaf tokon *zla wəla həza, Dabawəzləv mata zlu kaɗ, ka ndirigi. A liɓ akoti toku, kənigi ɗaha pana pana a nin. Siwili ma vic vic ta melenge a kən ham ta kamatakan, zlim tik «*manu», lap a təlay *Aron, ma ca vediɗ kamatakan ɗaha a nin. Aza hilepi səray, Dabawəzləv mata lalaɓ mazuko tik a nin, ɗaha a nin ɗere. 9:4 Exo 30:1-6; Akoti: Exo 25:10-16; Mana: Exo 16:32-35; təlay Aron: Nom 17:21-25;hilepi: Exo 25:16⁵Aza a tala akoti toku, kən ma ɓisl ɓisligi səray a kopok kəsəm, wa nja mazlən Dabawəzləv gi, ndirigi ka sən ta á nin za, Dabawəzləv a talan tik a jik toku. Kopok tan a nja ka nja zilim á tala akoti toku kaɗ ka lay, mangarama maday ta nja ka wis ɓeɓiz kən soson a nin, ka zer *ma ngav ngav ndirigi. Ndah labar kedirek, kata mata may ka ceɗ hini a tala mabəla toku. 9:5 Exo 25:18-22

⁶Mata li *mabəla tan a kən pana pana wa toku za, *mangarama Dabawəzləv gi a nja ka tuhigi a nin kepic kepic, ka lay ma ci tik na Dabawəzləv toku, ka ɗiyi kəzəɗ tan a nin. 9:6 10:11; Nom 18:2-6⁷Gara lay ma səray tik na Dabawəzləv toku, sey mangarama Dabawəzləv meze maday á nja ka tuh a nin á gindik. Ka wan ka wan, a nja ka tuh sey cəɓ takan á gindik. Ta nja ka tuh toku, a nja ka tuh a ɓeɓiz kən soson a zləra, ka vəlen a Dabawəzləv ka zer *ma ngav ngav tane talan tik kaɗ, aza ɓaw na ndirigi kərap, ta nja ka ɗiya ta, mangar a sənay ta ɗakun. 9:7 5:3; 9:25; 13:11; Lev 16:2-16⁸*Miɗ Dabawəzləv a ceɗ tokon áka kəni toku za: Mangaramagi ta nja ka ɗiyi kəzəɗ tan ka lay ma ci tik toku a wilin wər, ndiri maparam ma va ka jani katəf, ka tuh ka lay ma səray tik ɗa ɗakun, sey mangarama maday á gindik. ⁹Kəzəɗ mangarama Dabawəzləv gi ta nja ka ɗiya ta ka lay ma ci tik toku, a may ka ceɗ tokon a picah, kən, hidi ta nja ka vəlen a Dabawəzləv, ɓaw kən soson, hidi ta nja ka faten, a təɗ gəga ka zer ma ngav ngav ndirigi kaɗ, ka mari nəv ma barən a gibe Dabawəzləv kun. 9:9 7:19; 9:2¹⁰Hidi ma nja ka vəl kən maɗa ngatoku a Dabawəzləv, a səbay mazuko Dabawəzləv a tala kən ham, a tala kən sa, ɓaw a tala goh kənigi pana pana. Mazuko kən titoku kən ta tala hayək a wacah á gindik, a təɗ gəga ka zlambaɗ kən tá nəv za ɗakun. Ndirigi ti ɗiya ta, ɗiya ɗiya təɗ ka pic, Dabawəzləv mata zlambaɗ mazuko tik za acin. 9:10 Lev 11; Lev 15; Nom 19

¹¹Tá nja cah *Kiristu takana ti ya acin. Sin diri mangarama meze maday, mangar a ɗiya kəzəɗ menekin a picah. Ti tuh ka kula lay menekin, mangar day za ka mabəla ta kamatakan toku. Lay toku, lay ta talalay a wacah ɗakun, aza hidi á ndənu ɗakun ɗere. 9:11 4:14¹²Yesu Kiristu mata tuh ka diri lay menekin toku, a tuh a ɓeɓiz bopu ɓaw ɓeɓiz malav a zləra, ka vəlen Dabawəzləv kun. Awu, sin ti vəl talan tik ka məc, ɓeɓiz tik ka kwar kaɗ, ka jan ka tuh a sin, ka vəlen a Dabawəzləv. Ti tuh cəɓ takan á gindik, muk gəga acin. Hidi ɗigbe ɓeɓiz tik ma kwar toku, aɗa hidi mátá jan bit micin tokon acin ko a pu. 9:12 7:27; 10:4; Lev 16:14-16; ɓeɓiz Kiristu: 9:25; 12:24; 13:12, 20; Mat 26:28; Rom 3:25-26; 1Pi 1:2, 18-19; 1Za 1:7¹³Yo, ndirigi ta nja ka vohi Dabawəzləv, a nja ka ɓawi ɓeɓiz bopu ɓaw ɓeɓiz malav, ka wiseten a ndiri ma nja ka dəbəli mazuko Dabawəzləv a kəsəm. A nja ka ɓawi cərvazla ka fat ka ri za, ka mbat hileci tik ka tutuh tutuheten a ndirigi toku a kəsəm ɗere. Ta nja ka ɗiya ta wa nja ngatoku, ka zlaɗ weli tane talan tan kaɗ. 9:13 Nom 19:1-17¹⁴Yo, tátoku, ɓeɓiz kən soson mata təɗ gəga ka zlaɗ weli ta talan ndiri kaɗ toku, a bilike ɓeɓiz Kiristu azal acin vu? Hi ləma Kiristu a ɗiya ma ngav ngav kun, aza ti vəl talan tik a zləra tik a Dabawəzləv ka məc. Aza Miɗ Dabawəzləv mangar a way kun á wanen a dawən. Ɓeɓiz tik toku má, a nja ka zer ma ngav ngav tokon kaɗ, nəv tokon ka nja barən barən, min tokon ka ker ɗiya kən hirre kaɗ, ma va ka lekw micin tokon. A nja ka zer ma ngav ngav tokon kaɗ, min tokon ka ɗiya kəzəɗ na Dabawəzləv ma nja ka vəl micin acin. 9:14 Rom 6:20-23; 8:2

¹⁵A tala Kiristu mata vəl talan tik ka məc toku, ti nja ka makatəf, ka lap ndirigi kaɗ tete Dabawəzləv. Dabawəzləv mátá jan katəf acin ka *zla wəla həza, ka ɗiya yəwən lap tete ndirigi. Tá nja cah acin, ndiri, Dabawəzləv mata wəla ta, a va ka jani kula kən menekin, Dabawəzləv mata ngar, a va ka vəleten ka nja ka na tan ko a pu. Məc Yesu mata məc toku, ti bit ndiri ma ɗiyi ma ngav ngav kamatakan, daka ka ci *zla wəla həza, Dabawəzləv mata zlu ka lap tete sinigi. 9:15 8:6

¹⁶Hidi ti sən tokon, hidi ta nja ka mbəzl ma kaɗ ka məcay tik, ma va ka pas je tik, a va ka pasu, sey ta məc za. ¹⁷Hidi ma nja ka pas je hidi ta vere, ɗa ɗakun, sey hidi tik ti məc. ¹⁸Yo, wa sin ɗere, kamatakan Dabawəzləv mata va ka *zla wəla həza kaɗ, ka ɗiya ci lap tete *ndiri Isirayilagi, sey ɓeɓiz kən soson ka kwar kaɗ kay, di lap toku ka ɗiya acin. ¹⁹Mandala tik *Moyiz ti ceɗeten *mazuko Dabawəzləv kərap a ndirigi, wa nja Dabawəzləv mata vəleten a zləra ka ɗiya ta. Ka dawən tik ɓaw ɓeɓiz wəri vilen tete na bopugi, gaɓ gaɓ a yəm za, aza ɓaw vediɗ, zlim tik *isop, paɗ paɗ a soson tumuk ma jaɓ jaɓ mepirin, jup a liɓ ɓeɓiz toku za, a wiseten a ndirigi kərap a kəsəm, ɓaw wis a nimin a tala deftere mazuko Dabawəzləv ɗere. 9:19 Exo 24:6-8; Hib 9:12-13; isop: Lev 14:4, 6; Nom 19:6²⁰Ta wis ɓeɓiz wa toku, a ngareten a ndirigi acin: «Dabawəzləv ti *zla wəla həza ka lap tete hini acin, áka ɓeɓiz toku za. Ngatoku a may ka ɗaf hini, hini ka kaw mazuko tik zləra səsəray.» ²¹Aza acin Moyiz ɓaw ɓeɓiz takana wis wis ɗere ka *mabəla, ndirigi mata la ta ka voh Dabawəzləv a nin, ɓaw wis wis ɓeɓiz tik ɗere ka kən kərap, ndirigi ta nja ka həli kəzəɗ Dabawəzləv a sin. ²²Mandala tik mazuko Dabawəzləv a ngar: «Pala maday kən kərap sey ka wis ɓeɓiz a nin, kama ka nja ninek a həra Dabawəzləv. Gara zer ma ngav ngav ndirigi wər, sey ɓeɓiz ka kwar kaɗ kway, kama ndirigi ka jani zer ma ngav ngav.» 9:22 Lev 17:11

Yesu Kiristu ti vəl talan tik ka məc, ɓeɓiz tik ka kwar kaɗ ka zer ma ngav ngav ndirigi

²³Wa toku acin, kən ta nja ka vohi Dabawəzləv a sin, sey ka wiseten ɓeɓiz kən soson a nin a zakay, wa nja *mazuko Moyiz ta ngar, di ka nja ninek a həra Dabawəzləv. Azama kəni toku, diri kən na voh Dabawəzləv a sin kun, sey a sli kiɓe tik á gindik. Gara diri voh Dabawəzləv acin wər, ɓeɓiz kən soson a təɗ gəga kun. A may ɓeɓiz maparam má day za ka sin. Sin aɗa ɓeɓiz Yesu Kiristu ma vəl talan tik ka məc. 9:23 8:5²⁴Yo, *mangaramagi a nja ka tuhigi a je Dabawəzləv, ndiri mata ndən ta ka voh Dabawəzləv a nin. Je Dabawəzləv toku diri lay menekin ta wəzləv kun, sey kiɓe kiɓe tik á gindik. Gara *Kiristu wər a tuh a je Dabawəzləv toku səka ɗakun, na tik, sin ti tuh ka diri lay menekin, Dabawəzləv ta nja a nin. Tá nja cah, ege sin a wəzləv aka lay ma takan, a nja ka gar meze na tokon a gibe Dabawəzləv. ²⁵Aza min tokon ti sənu ka wan ka wan mangarama meze maday a nja ka tuh a *je Dabawəzləv, ka va ka diri lay menekin na Dabawəzləv. Sin ta nja ka tuh, a nja ka tuh a ɓeɓiz kən soson a zləra. Gara Yesu Kiristu wər, mata va ka va a zləra Dabawəzləv, a va a zlim ɓeɓiz tik, ti vəl talan tik ka məc cəɓ takan á gindik, aza ti mgbi fin kəzəɗ tik. ²⁶Ta nja takana, a vəl talan tik ka məc cəɓ pe, macah a va ka sa beni cəɓ pe ɗere tar ka pic, Dabawəzləv mata tətar talalay. Ama a sa beni cəɓ pe kun. Talalay mata nja mbeh ka way, ti ya acin, ti vəl talan tik a Dabawəzləv ka məc cəɓ takan á gindik, ka zlaɗ *ma ngav ngav tane talan ndirigi za. 9:26 7:27²⁷Min tokon ti sənu, ko nayi a nja ka məc cəɓ takan á gindik. Ta məc za, Dabawəzləv a va ka ɓas kita tik. ²⁸Gara Yesu Kiristu wər wa sin. Ti məc cəɓ takan á gindik ka zlaɗ ma ngav ngav za ta talan ndirigi pe. Ta sla za, pic takan a va ka cəɓaha. A pic tik a va ka yaha ka zlaɗ ma ngav ngav ta talan ndirigi za baba kun, awu a va ka yaha ka bit ndirigi ma pu ta, ka njigi tete sin. 9:28 3:6; 10:10; Esa 53:11-12; Mat 26:28; 1Ko 15:50-53

¹*Mazuko Moyiz, ndiri ta nja ka ɗiya ta, a ɗaf tokon kən menekin, hidi mata janu tá nja cah, áka Yesu Kiristu za. Ama kən menekin toku, a həra ndiri ma nja ka səbi mazuko Moyiz wər, guzur guzur a wilin. Hi ləma, mazuko Moyiz a ngar, sey *mangaramagi ka fateten kən soson a Dabawəzləv a zakay, fat za fat, fat za fat, ka wan ka wan, ndirigi ka jani nəv ma barən a gibe Dabawəzləv. Yo, tátoku ɗiya kən maɗa ngatitoku ti təɗ gəga ka zlaɗ *ma ngav ngav ta talan hidi za, ka mar nəv ma barən a gibe Dabawəzləv vu? Awu, a təɗ gəga kun. 10:1 8:5²Ta nja takana, fat kən soson a Dabawəzləv toku a təɗ gəga, ka zlaɗ ma ngav ngav ta talan ndirigi, ka jani nəv ma barən duze wər, macah weli na ɗiya ma ngav ngav a va ka nja a talan tan baba kun, ɓaw a va ka kərayi fateten kən soson a Dabawəzləv kaɗ. ³Ama wa sin kun. Ka wan ka wan ta nja ka fateten kən soson a Dabawəzləv, talan tan a nja ka ɗasl ka ma ngav ngav tan azal ɓa. ⁴Ngam ko ɗiya ɗiya wa siki, ɓeɓiz malav ege ɓeɓiz bopu a zlaɗ ma ngav ngav ta talan hidi səka za ɗakun. 10:4 9:12-13

⁵A tala ngatoku, mandala Yesu Kiristu mata va ka yaha a talalay, ti ngaren a Dabawəzləv:

«Na ku, ha may hidi ka fatoh kən soson

ɓaw ka vəloh kən pana pana kun.

Ama hati ɗiya ka, kata ka nja ka hidi memilin,

aza kata ka vəloh micin ɗa. 10:5 Dir 40:7-9

⁶Kən soson, ndirigi ta nja ka fat ta za ka vəloh

ka zlaɗ ma ngav ngav tane talan tan,

a guɗum nəv ku kun.

Ko kən soson ta nja ka ri ta za ka vəloh,

a guɗum nəv ku kun ɗere.

⁷Mata nja wa nja ngatoku, kata mátá ngaroh,

Dabawəzləv ɗa, kata ta wanacah.

Ta ya a talalay ka ɗiya kən, nəv ku ta may

wa nja mata lalaɓ ta a tala ɗa a liɓ deftere ku.»

⁸Yo, ta may ka cəɓ hini ma, Yesu Kiristu mata ngaren a Dabawəzləv toku a nimin. A ngar wisike: «Na ku ha may hidi ka fatoh kən soson ɓaw ka vəloh kən pana pana kun ta. Kən soson ta nja ka fat ta za, ka vəloh ka zlaɗ ma ngav ngav tane talan ndirigi, a guɗum nəv ku kun ta. Ko kən soson ta nja ka ri ta za, ka vəloh, a guɗum nəv ku kun ta.» Yo min tokon ti sənu, mazuko Moyiz á ngar, ndirigi ka fateten kən soson a Dabawəzləv, azama a va a nəv Dabawəzləv kun. ⁹Yesu a ngar a nimin wisike: «Dabawəzləv ɗa, kata ta wanacah. Ta ya a talalay ka ɗiya kən, nəv ku ta may.» Yo, labar toku a ceɗ tokon Dabawəzləv ti ker mazuko fat kən soson, ta nja ka fat ta toku kaɗ ba, aza ti zlambaɗu acin a məc Yesu, ma vəl talan tik ka məc. ¹⁰Tá nja cah, Dabawəzləv ti zlaɗ ma ngav ngav tane talan tokon zaba, ngam Yesu Kiristu ti ɗiya kən, wa nja nəv Dabawəzləv ta may, ti vəl talan tik ka məc cəɓ takan á gindik, muk gəga acin. 10:10 7:27

¹¹Yo, min tokon ti sənu, *mangaramagi ta je Dabawəzləv a nja ka vohi Dabawəzləv kepic kepic, voh za voh, voh za voh, manja nəp. A nja ka fateten kən soson a Dabawəzləv, fat za fat, fat za fat. Azama ko ɗiya ɗiya wa siki, ɓeɓiz kən soson toku a təɗ gəga ka zlaɗ ma ngav ngav tane talan tan, ɓaw tane talan ndirigi za ɗakun. 10:11 9:6; Exo 29:38¹²Gara Yesu Kiristu wər, ti vəl talan tik ka məc cəɓ takan á gindik. Məc tik mata məc toku, ti təɗ gəga acin ka zlaɗ ma ngav ngav tane talan ndirigi za, ko a pu. Mata məc za, ti va tik acin a wəzləv, aza ti njay tik á zləra zəm Dabawəzləv za. 10:12 8:1¹³Tá nja cah, a pu pic tik, Dabawəzləv ta va ka vəlen calambəlay tegi a zləra sin ka bəreten ngaz ka wəla. 10:13 Dir 110:1; 1Ko 15:25¹⁴Wa toku acin, Yesu mata vəl talan tik ka məc cəɓ takan toku, ti ca ndiri mata zer ma ngav ngav tan kaɗ, ka nja ka ndiri ma mari nəv ma barən a gibe Dabawəzləv ko a pu.

¹⁵Ko *Miɗ Dabawəzləv a ceɗ tokon kəni toku duze. Ti ngar:

¹⁶«Vay tokon Dabawəzləv á ngar:

“*Zla wəla həza ta va ka zlu

ka ɗiya yəwən lap tete ndiri toku a pic tik,

a va ka nja pana.

Ta va ka ceɗeten *mazuko ɗa,

aza ta va ka lalaɓu a nəv tan,

ɓaw ta va ka sləku a ndukun talan ɗere.”» 10:16 Jer 31:33-34; Hib 8:10, 12

¹⁷Miɗ Dabawəzləv ti ngar a nimin: «Dabawəzləv a ngar: “Talan ɗa a va ka ɗasl ka ma ngav ngav tan baba kun.”» ¹⁸Yo, Dabawəzləv mata zer ma ngav ngav ndirigi kaɗ toku, ka faten kən soson maparam ka zer ma ngav ngav baba kemi?

Labar a tala ndiri ma nja ka ɓərəsigi kaɗ ka səba katəf Dabawəzləv

¹⁹Galamayigi, min tokon ti sənu acin, a tala ɓeɓiz Yesu ma kwar kaɗ toku, aɗa min tokon mátá jan katəf ka va a zləra Dabawəzləv manja pərət, ka lap tete sin. 10:19 4:16; 9:8²⁰A pic, Yesu mata vəl talan tik ka məc, gwada ma zen zen tane je Dabawəzləv, ma nja ka pəla lay nja Dabawəzləv kaɗ, ti pər. Tá nja cah yəwən katəf na va a zləra Dabawəzləv ka lap tete sin ti zlər acin. Yesu a talan tik aɗa katəf na va a zləra Dabawəzləv toku ka jan micin. 10:20 gwada: 9:3; Mat 27:51; katəf: 2:14-15; 9:14-15; Zan 14:6²¹Yesu toku aɗa *mangarama tokon maday, sin áɗa talan na ndiri Dabawəzləv kərap. 10:21 3:6; 4:14²²A tala ngatoku acin, ni ngiseɓ tokon idida a zləra Dabawəzləv, aza mi zer nəv tokon yac kaɗ acin a sin. A va ka yək tokon, ngam ɓeɓiz Yesu Kiristu ti zlaɗ weli tane talan tokon kaɗ ba, a tala kən ma ngav ngav min tokon mata ɗiyu kamatakan, ka mar nəv ma barən a gibe tik acin. Aza ti goh tokon kaɗ ba a yəm ma kwen kwen. 10:22 Ezé 36:25; Efe 5:26²³Hidi ta ɓərəs tokon kaɗ acin, talan tokon ka nja genna ka labar, Dabawəzləv mata ngar a va ka bit tokon. Aza mi ceɗ tokon labar toku a ndirigi. Min tokon ti sənu, Dabawəzləv a va ka ɗiyu kap wa nja mata ngar. 10:23 3:6²⁴Hidi ta zleɓ kəsəm tokon kəsəm kəsəm acin, ka may talan tokon kəsəm kəsəm day za ka ta kamatakan, ɓaw ka ɗiya menekin a cala tokon ko a pu. 10:24 13:1²⁵Kana mi ker tokon ka va ka lay ɓas, cala tokon ta nja ka ɓasigi a nin. Min tokon ti sənu, ndiri maparam ti keri va ka lay ɓas tan. Ama hidi ta njá ka ɗiya tokon wa nja sinigi kun. Səwan min tokon ka ngaren a cala tokon ɓa, ka yigi ka voh Dabawəzləv á lap, ngam pic, Yesu Kiristu ta va ka cəɓaha mbeh acin.

²⁶Galamayigi, min tokon ti sən katəf Dabawəzləv ma duze zaba. Aza min tokon ti keru kaɗ ka ɗiyay *ma ngav ngav tokon á tala tik kaɗ wər, kən maparam, hidi ta va ka vəlen a Dabawəzləv ka zer ma ngav ngav ngatoku kaɗ, ɗa ɗakun. 10:26 6:4-6²⁷Yo ta ceɗ hini, hidi ma nja ka ɗiyu wa toku, liɓ tik mata ca gəma, ngam Dabawəzləv a va ka ɓas kita tik. Kita toku a va ka nja wa nja kuhu ma nja ka zlaw cik cik cik, ma va ka ri ndiri ma nja ka salari ma Dabawəzləv. 10:27 Esa 26:11²⁸Min tokon ti sənu, hidi ma dəbəl *mazuko Moyiz za, aza ndirigi səray, akun makaɗ ti ləma ta ti dəbəlu duze, a nja ka pəm ta za manja saf saha tik. 10:28 Deu 19:15; 2Ko 13:1²⁹Yo, tátoku mata ɗiya ta wa toku a hidi ma dəbəl *mazuko Moyiz toku wər, azal kita na hidi ma nja ka caf Kərti Dabawəzləv vu? Hidi toku ti ca ɓeɓiz Yesu ma zer ma ngav ngav tik, Dabawəzləv mata *zla wəla həza kaɗ ka lap ndirigi tete sin ka kən kahay. Aza ti ra *Miɗ Dabawəzləv ma nja ka vəl tokon menekin tik ɗere. Ta ceɗ hini, hidi toku wər, kita tik a va ka nja na ngar kun, kuhu tik ka yaha á zlimi. 10:29 2:3; 5:8; 9:12; Mat 12:31³⁰Dabawəzləv a talan tik ti ngar: «Ndiri ma nja ka caf kigi, katá va ka pəl dəwa ɗa.» Yo, min tokon ti sənu, Dabawəzləv a va ka ɗiya kən ta nja ka ngar duze. Dabawəzləv ti ngar ɗere: «Kata, Cehw hini á va ka ɓas kita ndiri ɗa.» 10:30 Deu 32:35, 36³¹Yo, Dabawəzləv ma nja ka vəl micin, kita tik ti kaw hidi ma caf tik acin wər, hidi tik a va ka pəl mi a kəsəm tik acin mi?

³²Hi ɗasl talan, kamatakan hin mata tar ka səba katəf Dabawəzləv zləra zləra, hin ti sa beni kahay kahay a zləra ndirigi, ama hin ti ɓərəs kaɗ. 10:32 6:10³³Pic maparam ndirigi ti ro hini, aza ti ɗiya hini beni a gibe ndirigi, aza pic həndan hin ti zleɓen a colo hini ma si beni maɗa toku. 10:33 1Ko 4:9³⁴Saha colo hini tane je fərsəna, mata kaw ta a tala mata ci talan ka Yesu, ti həl hini ɗere. Ndirigi mata mohi kən hini, hin ti kereten a nəv ma takan ka ɓaw ta, manja bas nəv a nin, ngam hin ti sənu, hine mar kula kən menekin, ma bat kən maparamigi kərap. Kən toku, hidi ma va ka mohu a zləra hini za ɗa ɗakun, ko a pu a va ka nja səɓ ka na hini. 10:34 11:26; 13:14³⁵Galamayigi, tá nja cah hi cay talan hini ka Dabawəzləv wa nja hin mata ɗiyu kamatakan. Hine cay talan hini wa nja ngatoku wər, Dabawəzləv a va ka vəl hini mazlən maday. 10:35 3:6; 6:11-12³⁶Kən ma fəna hini, sey hini ka dihec kaɗ, kama hini ka ɗiya kən, nəv Dabawəzləv mata may. Wa toku acin hi va ka jan kən, Dabawəzləv mata ngar a va ka vəl hini. ³⁷Dabawəzləv á ngar:

«Yesu Kiristu mbeh ka cəɓaha.

A va ka nəpa ɗakun,

a va ka ya njoɗ. 10:37 Hab 2:3-4

³⁸Hidi ma ca talan ka kata,

ta va ka cu ka hidi ma kap ta gibe ɗa.

Aza hidi toku a va ka nja a vere ko a pu.

Ama hidi ti ker katəf ɗa kaɗ,

nəv ɗa a va ka ham ka.»

Ndah labar Dabawəzləv aɗa toku. 10:38 Rom 1:17; Gal 3:11

³⁹Galamayigi, ta ɓənu wər, hidi a va ka ker tokon katəf Dabawəzləv kaɗ ka lekw wa nja ndiri maparam kun. Gara na min tokon wər, min tokon a ca talan ka Dabawəzləv, aza hidi a va ka jan tokon micin mangar a way kun.

Labar a tala ndiri ta kamatakan ma ci talan ka Dabawəzləv

¹Ka ca talan ka Dabawəzləv a nja na ngar kemi? A nja na ngar, hidi ma nja ka ca talan ka Dabawəzləv wər, ti sənu ninek ninek, kən ta zləra Dabawəzləv, mangar talan tik genna a nin, ta sla za, a va ka janu duze. Ko a ləma kən, Dabawəzləv mata ngar, a həra tik kun, a nja ka cay talan tik a nin səɓ, ngam ti sənu ninek ninek, kən toku ɗaha. 11:1 Rom 8:24; 2Ko 4:18²Ndiri maparam ta vina cekw ti ci talan ka Dabawəzləv wa nja ngatoku. Ca talan ka Dabawəzləv mata ca ta toku, ti va a nəv Dabawəzləv.

³Min tokon mata ca talan ka Dabawəzləv, aɗa min tokon mátá sənu ninek ninek, Dabawəzləv ti tətar talalay áka ləwa ta pakam tik kaɗ. A nja na ngar, kən kərap min tokon ta nja ka ləma, a tətaru a kən mangar hidi a ləma ɗakun. A tətaru áka ləwa ta pakam tik kaɗ. 11:3 Gen 1:1; Dir 33:6, 9; Rom 4:17; 2Ko 4:18

⁴Kamatakan hidi maparam ɗaha, zlim tik *Abel, ti ca talan ka Dabawəzləv. Ti ɓaw kən soson menekin, ti faten. Kən mata vəlen a Dabawəzləv toku, ninek tik day ka na gelemin *Kayin mata vəlen a Dabawəzləv, ngam ti ca talan ninek ninek ka Dabawəzləv. Mata ca talan ka Dabawəzləv toku, aɗa Dabawəzləv mátá cu ka hidi ma kap ta gibe tik, aza aɗa mátá yək kən, sin mata vəlen toku, ngam kən toku ti guɗum nəv Dabawəzləv. Ko Abel toku ti məc wər, ca talan tik ka Dabawəzləv mata cu toku, a ɗaf tokon katəf a wilin, min tokon ka səba dangaz tik. 11:4 Gen 4:3-10

⁵Ɓaw hidi maparam ɗere, zlim tik Henok, ti ca talan ka Dabawəzləv. Mata sla za, a məc á məc kun, Dabawəzləv á ɓawu a vere ka va a wəzləv a zləra tik. Dabawəzləv mata ɓawu za, ndirigi ti vigi, va gər gər ta, a jan ta ɗakun. Dabawəzləv ti ɓawu zaba ka va a wəzləv. A liɓ deftere Dabawəzləv, ndirigi ti lalaɓ ta a tala Henok toku, ti ngarigi: «Mandala sin ta nja a tala hayək, ti ɗiya kən ma va a nəv Dabawəzləv. Mata sla za, Dabawəzləv mátá ɓawu acin a vere ka va a wəzləv.» 11:5 Gen 5:21-24⁶Yo ta ceɗ hini, sey hidi ka ca talan ka Dabawəzləv a zakay, di kama kən, sin ta va ka ɗiyu acin ka guɗum nəv tik. Aza hidi ma may ka cen zləra a Dabawəzləv wər, mata sən ninek ninek a zakay, Dabawəzləv ɗaha. Hidi tik mata sənu ninek ninek ɗere, ta sla za, Dabawəzləv a va ka vəlen mazlən tik.

⁷Ɓaw hidi maparam ɗaha a nimin ɗere, zlim tik *Noye, ti ca talan ka Dabawəzləv. Ti zlimi ma Dabawəzləv, ma bəta yəm a zlimi kaɗ ka kpaw kambawal, a tala bəlay maday ma va ka za, ka lekw micin ndirigi za. Ko Noye mata nja manja ləma bəlay tik a kese ka həra, ti kpaw kambawal njoɗ wa nja Dabawəzləv mata ngaren, aza Dabawəzləv ti bit ta zaba tete je tik a liɓ bəlay maday toku. Ca talan Noye mata cu ka Dabawəzləv toku, ti da kita a tala ndiri ta talalay, mangar a yəki ma Dabawəzləv kun. Gara Noye wər, ti ca talan ka Dabawəzləv, aza Dabawəzləv ti cu ka hidi ma kap ta gibe tik. 11:7 Gen 6:13-22; Rom 4:3; 1Pi 3:20

⁸Ɓaw hidi maparam ɗaha a nimin, zlim tik *Abəraham, ti ca talan ka Dabawəzləv ɗere. Mandala Dabawəzləv mata mbatu ka zlən ka va a liɓlay maparam, Abəraham ti zlimi ma tik, aza ti zer nəv tik yac kaɗ. Sin ker liɓlay tik kaɗ, sliɗ va a liɓlay mangar a sənay kun, Dabawəzləv mata may ka vəlen toku. 11:8 Gen 12:1-2⁹Mata təɗ a nin za, ti nja wa nja mohuloy hidi a liɓlay toku, ngam Dabawəzləv a vəlen liɓlay tik kese ka maru ɗakun. Ti ca talan ka Dabawəzləv, aɗa mátá jan sembe ka nja wa nja mohuloy a liɓlay toku. Aza a nja ka wan a zəɗ mabəla ma tən tən ta bokula. A nja ka lay ma takan kun. Kərti Abəraham, *Izak, ɓaw dehen, *Zakob, Dabawəzləv mata ngar ka vəleten liɓlay toku ɗere, ti wanigi a zəɗ mabəla bokula toku ɗere. 11:9 Gen 35:12, 27¹⁰Nəv Abəraham ninek ka wan a zəɗ mabəla toku wa nja mohuloy, ngam talan tik genna ka pu pic tik, ta va ka təɗ ka liɓlay maparam ka nja a nin. Liɓlay ta pu toku, liɓlay ma gbən gbən, a pas kun ko a pu. Dabawəzləv á kperu a zləra tik a wəzləv, aza mátá ndənu. 11:10 13:14

¹¹Pic takan Dabawəzləv ti ngaren a Abəraham: «Ta va ka vəloh kərti ta.» Yo, Abəraham ti məsər kahay kahay, ɗaha na jan kərti baba kun. Aza wərti tik *Sara wa sin ɗere. Ko mata nja wa nja ngatoku, Abəraham ti sənu ninek ninek, Dabawəzləv a va ka ɗiyu kap wa nja sin mata ngar. Ti ca talan ka sin, mátá jan kərti acin. 11:11 Gen 17:19; 18:11-14; 21:2; Rom 4:19-20¹²Ko Abəraham mata məsər kahay kahay, na həl kən a sin ɗa ɗakun, ti jan kərti səɓ. Sin takan, aza dehegi a fəfəligi kahay kahay áka kərti tik, Dabawəzləv mata vəlen ma takan toku za. Ti fəfəligi pe kahay kahay wa nja gəmzlagi ta wəzləv, aza wa nja vəkaɗ ta zungoh, mangar nəf nəf a way kun. 11:12 Gen 15:5

¹³Abəraham tete dehegi ti ci talan ka Dabawəzləv, ca ca kúlá ka pic məc tan mata məcigi. Na tan wər, a jani kən, Dabawəzləv mata ngar ka vəleten səka ɗakun. Ama talan tan a wilin genna a nin. Ti sən ta ninek ninek, kən, Dabawəzləv mata ngar a va ka ɗiyu, pic takan a va ka ɗiyu kap wa nja mata ngar. Ta pu ta toku, nəv tan ɗewerakun ka jan kən tik. Ti ceɗeten kpay kpay kaɗ a a gibe ndirigi: «Lay nja kini ɗaha a talalay a wacah ɗakun, min wa nja mohuloy.» 11:13 11:9; 13:14; Gen 23:4; 47:9; Dir 39:13¹⁴Min tokon ti sənu ninek ninek, ndiri ma nja ka ləwigi wa nja ngatoku, a may ka vigi ka zlim caɗak tan ta wəzləv. ¹⁵Caɗak tan mata ker ta kaɗ a talalay a wacah, a həli ta səná sən a nin kun. Ta nja takana, a həli ta səná sən a tala tik, macah a va ka cəɓay tan a zal zal ɓa. Ama a həli ta səná sən kun. ¹⁶Ti may ta azal ɓa ácah ka təɗigi ka zlim caɗak tan menekin, day za ka caɗak tan ta talalay a wacah. A nja na ngar ka kula lay nja menekin ta zləra Dabawəzləv. A tala ngatoku, Dabawəzləv ti mayu ka nja ka Dabawəzləv tan, aza ti kəməseten lay nja kaɗ ba ɗere a wəzləv. 11:16 13:14; Exo 3:6; Mat 22:32

^17-18Kamatakan Dabawəzləv ti ceɗen a Abəraham kən maparam ma va ka təɗaha a tala tik. Ti ngaren: «Ha va ka nja ka sesin madaba day, áka kərti ku Izak za.» Ama pic takan Dabawəzləv ti geh nəv tik. Ti ngaren: «A ɓaw Izak, kərti ku ma sliw takan toku, ma fat ka.» Abəraham ti ca talan ka Dabawəzləv ninek ninek, ti ɓaw kərti tik toku ka faten a Dabawəzləv. 11:17-18 Gen 21:12; 22:1-14; Zak 2:21¹⁹Sin ti sənu, sembe Dabawəzləv ti təɗ gəga ka mbəla tik ka məc za, ka nja a vere a nimin. Mata va ka nja mbeh ka fat kərti tik toku, Dabawəzləv ti tak kaɗ ba, ti vəlenu kərti tik a nimin. A zləra Abəraham wər, ha ngar kərti tik ti məc, aza mátá mbəlaha a nimin ka məc za. 11:19 Rom 4:17

²⁰Aza Izak ti ca talan ka Dabawəzləv ɗere. Ti vəleten menekin Dabawəzləv a wəri tik ma səray Zakob ege *Ezaw. Sin ti sənu ninek ninek, kən mata ləwaten a wəri tik toku, ta sla za, Dabawəzləv a va ka ɗiya tik wa nja sin mata ngar. 11:20 Gen 27:27-29, 39-40

²¹Aza Zakob ɗere ti ca talan ka Dabawəzləv. Mata va ka mbəzl ma kaɗ ka məcay tik, wəla wəri *Zozef ma sərayigi ka yigi a zləra tik. Mata yigi za, ti ngareten: «Wəri ɗa, Dabawəzləv mata ker micin hini fonna.» Ɓaw pay jaban tik, kpək kaɗ gar á gar, a fol Dabawəzləv acin. Mata ngareten wa nja ngatoku, ngam ti ca talan ka Dabawəzləv ninek ninek. 11:21 Gen 47:31–48:20

²²Aza Zozef ɗere ti ca talan ka Dabawəzləv. Mata va ka mbəzl ma kaɗ ka məcay tik, ti ngareten a *ndiri Isirayilagi ta liɓlay *Ezip: «Dabawəzləv a va ka bit hini ka balam a liɓlay Ezip za, ka tep hini a liɓlay maparam, sin mata may ka vəl hini. Hin ta va ka sliɗ ka va ka lay toku, hine fara ku talan ɗa a sin.» Mata ngareten wa nja ngatoku, ngam sin ti ca talan ka Dabawəzləv. 11:22 Gen 50:24-25; Exo 13:19

²³Kamatakan cin *Moyiz ege mamən Moyiz ti ci talan ka Dabawəzləv ɗere. Mandala *Moyiz mata mbu kaɗ, bay tan ti ngar: «Wəri kərtapagi kərap ka pəm za.» Mata ləma ta za, kəsəm kərti tan ninek ninek, ti bazli ma bay toku, ti ɓohi kərti tan a jik, kap kap təra makaɗ. Ti ci talan ka Dabawəzləv, mátá ɗiya ta wa toku. 11:23 Exo 1:22; 2:2

²⁴Aza Moyiz ti ca talan ka Dabawəzləv ɗere. Mata gəl za, a may ndirigi ka wəli kərti bay *Firaw ka mamən baba kun. Mata ngar wa nja ngatoku, ngam sin ti ca talan ka Dabawəzləv. 11:24 Exo 2:10-12²⁵A may acin ka sa beni tete ndiri ma səbi katəf Dabawəzləv, á tala ka ɓeɓel ida bay, na nja ma duk ta tala hayək a wacah ma va ka da *ma ngav ngav a tala tik. ²⁶Sin ti ɓənu, səwan ndirigi ka ca ta ka kən kahay ka say beni tik a tala Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday, á tala ka mar gənan ta liɓlay Ezip. Mata ɓən wa nja ngatoku, ngam ndukun talan tik genna ka mazlən, Dabawəzləv ta va ka vəlen á pat. 11:26 12:2; 13:13

²⁷Moyiz ti ca talan ka Dabawəzləv, ti sliɗ tete ndiri Isirayilagi a liɓlay Ezip za ka ngazl ta ka va a liɓlay maparam. Bay Ezip mata zlimi za, Moyiz ti va tan tete ndiri Isirayila toku ti bas nəv kahay kahay. Ama Moyiz a pərət a sin kun. Ca talan ka Dabawəzləv mata cu toku, ti vəlen sembe ka ɓərəs kaɗ, wa nja a ləma Dabawəzləv a həra tik, Dabawəzləv mangar ko hidi takan a ləma ɗakun. 11:27 Exo 2:15; 12:41²⁸Mandala ta njigi a wilin a liɓlay Ezip toku, Moyiz ti ngareten a ndiri Isirayilagi ka ɗiyi dara Pasəka. Ti ngareten ka ɓaw ɓeɓiz kən soson ka paslu ka mejijik ka mejijik. *Mazlən Dabawəzləv ta va ka yaha ka pəm ci mbu wərigi ta liɓlay Egip za, ta ləma ɓeɓiz toku, ka bat je tan kaɗ manja pəm wəri tan. A tala wəri tan mata bit toku, ti ngareten acin ka ɗiya dara Pasəka ka wan ka wan ka ɗasl talan a nin. Moyiz ti ca talan ka Dabawəzləv, aɗa mátá ngareten ka ɗiya dara Pasəka toku. 11:28 Exo 12:1-14

²⁹Pic takan ndiri Isirayilagi toku mata va ka zlani *Mitil Mepirin tete Moyiz, Dabawəzləv ti zlər yəm bəh ha, aza ti kereten katəf ka zlan. Ti ci talan ka Dabawəzləv mátá zlanigi ngaz tan həyam həyam. Calambəlay tegi, ndiri Ezip, mata va ka səba ta ka zlan mitil toku, njoɗ yəm ti ya dunguf, ti pek azal lay tik, aza ti kwarigi lat á liɓ yəm kaɗ. 11:29 Exo 14:21-29

³⁰Kamatakan Dabawəzləv ti ngaren a ndiri Isirayilagi toku: «Hi təwəɗ liɓlay Zeriko ma mgbaw ta mohol ka gom kaɗ.» Aza ndiri toku ti ci talan ka Dabawəzləv. Ti təwəɗ ta, təwəɗ təwəɗ liɓlay toku wan koh wan ma cesireɗ tik ti gom acin gurup. 11:30 Jos 6:12-21

³¹Aza kamatakan ɓerem maparam ɗaha, zlim tik *Rahab, ti ca talan ka Dabawəzləv ɗere. Mandala ndiri Isirayilagi mata vigi ka kəɗan liɓlay, sin ta nja a nin, wərti toku ti yək ta ita tik zləra səsəray. Ngam mata ca talan ka Dabawəzləv áɗa ndiri Isirayilagi mata va ka pəmi ndiri ma salarigi ka yək ma Dabawəzləv za, a pəmi wərti toku səka za ɗakun. 11:31 Jos 2:11-12; 6:21-25; Mat 1:5; Zak 2:25

³²Yo tá nja cah, kata ka ceɗ hini labar a nimin a tala mana, a tala mana, a tala mana ta kamatakanigi ma ci talan ka Dabawəzləv vu? Awu, sinigi pe, aza ka ceɗ kən ma təɗaha a tala alkaligi ta kamatakan, zlim tan *Zedeyon, *Barak, *Samson ɓaw *Zefite, a va ka ceɗ ka way kun. Aza ka ceɗ kən ma təɗaha ɗere a tala bay *David ɓaw *makatəf Dabawəzləv *Samuyel tete celegi, makatəf Dabawəzləv maparamigi a va ka ceɗ ka way kun ɗere. 11:32 Jug 6:11–8:32; 4:6–5:31; 13:2–16:31; 11:1–12:7; 1Sa 16:1; kúlá: 1Ro 2:11; 1Sa 1:1–25:1³³Ndiri toku kərap ti ci talan ka Dabawəzləv. Ti ɗiyi ləm tete ndiri ta liɓlay maparam, aza ti bəreten ngaz ka wəla. Ti ɗiyi kən a katəf tik, aza kən, Dabawəzləv mata ngar ka vəleten, ti jan ta zaba. Pic maparam calambəlay tan ti kaw ta, ti fi ta a daba bay donugi ka ham ta za. Ama ndiri toku a cay talan tan ka Dabawəzləv ninek ninek, aza bay donugi toku a jan ka ham ta za ɗakun. 11:33 Jug 14:6-7; 1Sa 17:34-36; Dan 6:1-27³⁴Pic həndan ti kaw ta, aza ti fi ta a liɓ kuhu ma zlaw ma cik cik cik, ama ti micin ta kaɗ. Ndirigi mata gər ka bəl ta a waz maday ka pəm za, a jan ta ka bəl kun, ti bitigi. Ti kəkəɗigi kahay kahay, ama Dabawəzləv ti vəleten sembe ka vəvər kaɗ a liɓ beni toku. Kəsəm tan ti bin a liɓ ləm ɗere. Ti bəreten ngaz a cala ma ləm tegi ka wəla, aza ti gam ta. Mata bitigi a liɓ kən pana pana titoku, ngam ti ci talan ka Dabawəzləv. 11:34 Dan 3:23-25³⁵Wərti maparamigi ti ci talan ka Dabawəzləv ɗere, aza ti ləmi vine tan ma məc məcigi a mbəlahigi a civi za, ka njigi tete sinigi a nimin.

Yo, ndiri maparam ma ci talan ka Dabawəzləv wər, ndiri ma tireh ti ɗiyaten beni, aza ti saten beni ka pəm za. Ta nja takana ndiri toku a ngarigi wər: «Mgba, mine səba katəf Dabawəzləv kun,» macah a va ka ker ta kaɗ manja saten beni ka pəm za. Ama ndiri toku a may ta ka buweten dawən a Dabawəzləv ka jani bit micin tan kun. Ti may ta ka məc a liɓ beni toku, Dabawəzləv ka mbəla ta a civi za, ka jani nja menekin ma bat ta talalay cah. 11:35 1Ro 17:17-24; 2Ro 4:18-37³⁶Gara ndiri ma ci talan ka Dabawəzləv maparam wər, ndirigi ti ra ta, aza ti kaw ta, ti rəbaten lakwatay. Ti jaw ta, jaw jaw a njemnjilem kaɗ, aza ti fi ta a je fərsəna. 11:36 Jer 20:2; 37:15³⁷Ndiri maparam a nimin ti nda ta a gugun ka pəm za. Ndiri həndan ti cəraɗ ta pəɗa səray. Ndiri həndan ti cah ta a waz maday. Ndiri həndan a nimin, je wan tan ɗa ɗakun, ti təwərigi wa nja salak. Ti njigi saha saha, aza ti fiyi bokula kən soson a kəsəm. Ndiri ti ɗiyaten tireh kazaway. 11:37 2Ch 24:21³⁸Ti təwərigi á daba donu ngiɗ ɓaw á tala caɗak ngiɗ wa nja salak. Ti wanigi a bədəm ɓaw a wili. Gara ndiri ma nji saha saha titoku wər, day ka ndiri ta talalay. Ndiri ta talalay toku a təɗigi gəga, ka njigi a daba tan kun. 11:38 1Sa 13:6

³⁹Ndiri pana pana kata mata nəf ta titoku, ca talan tan mata ca ta ka Dabawəzləv toku, ti va a nəv Dabawəzləv. Azama ko kən, Dabawəzləv mata ngar ka vəleten, a ləma ta kese kun. ⁴⁰A ləma ta kese kun toku, ngam Dabawəzləv a talan tik ti may ka vəl tokon tete sinigi kən menekin maparam, mangar ninek tik day za. Dabawəzləv a may hidi ka jan tokon nəv ma barən a gibe tik á lap tete sinigi.

Hidi ta ca həra tokon ɗekka ka Yesu ka səba katəf tik ninek ninek

¹Gara na tokon wər, talan tokon genna ka ndiri ma pe ma ci talan ka Dabawəzləv ta kamatakan toku. Ca talan tan ka Dabawəzləv mata ca ta toku, a nja ka zleɓ tokon hidi ka sənu ka ca talan ka Dabawəzləv a nja siki. Yaw macah acin, kən ma nja ka tak tokon kaɗ ka səba katəf Dabawəzləv ninek ninek cah, hidi ka bu tokon dawən a kəni toku. Aza *ma ngav ngav, hidi ta nja ka ɗiya tokon njoɗ njoɗ, hidi ka bu tokon dawən a sin ɗere. Hidi ta njá ka dangar tokon a lay səba katəf Dabawəzləv kun, hidi ta ɓərəs tokon kaɗ acin ka va gibik gibik təɗ ka mgbi fini tik, wa nja Dabawəzləv mata may. 12:1 1Ko 9:24²Hidi ta nja ka va tokon a gibik gibik toku, hidi ta ca həra tokon ɗekka ka Yesu. Hidi ɗigbe Yesu aɗa min tokon mátá ca talan ka Dabawəzləv. Aza sin ɗere a va ka pu tokon, hidi ka ca talan ka sin təɗ ka way way tik. Mandala tik, ndirigi mata va ka kpawi Yesu ka pay ma zlamba zlambay ka məc, a salar kun. Aza weli a həlen ka məc ka pay kun, ngam talan tik genna ka kən, Dabawəzləv ta va ka vəlen ka guɗum nəv tik. Tá nja cah acin, ma nja nja á zləra zəm Dabawəzləv za ma mar kən kərap 12:2 2:10; 8:1³Yo, hi ɗasl talan ka Yesu wa nja mata ɓərəs a liɓ beni, ndiri ma tireh mata ɗiyaten toku. Hin ɗere, hine səba dangaz tik. Hin ta nja ka sa beni, hi njá ka nja cuɗuk kaɗ saha saha kun, hine ɓərəs kaɗ, ⁴ngam a liɓ ɓərəs hini, hin mata ɓərəs ka nja manja ɗiya *ma ngav ngav toku, ko hidi takan ta daba hini ma məc a nin, ɗa ɗakun. Yaw aza acin, beni ti jan hini wər, hi nja ka nja cuɗuk kaɗ saha saha kemi? ⁵Labar, Dabawəzləv mata ceɗ hini, hini ka jan ɓərəs á nin za, talan hini ti zlay vu? Ti ləwa hini wa nja cin kərti ta nja ka ləwen a kərti tik kun vu? Ti ngar:

«Kərti ɗa,

Vay tokon Dabawəzləv ta nja ka ɗiyoh beni ka ngəzoh,

a njá ka cu ka kən kahay kun, ma ɓən a tala tik.

Dabawəzləv ti ngəzoh wər,

a njá ka ngaɗ həra za ɗakun, ma ɓərəs kaɗ, 12:5 Pro 3:11-12; Kzl 3:19

⁶ngam Dabawəzləv a nja ka ɗiyen beni a hidi,

ta nja ka mayu.

Hidi mangar kərti Dabawəzləv,

Dabawəzləv tik a nja ka pəmu ka ngəzu.»

⁷Mata nja wa nja ngatoku, hi ɓərəs kaɗ a liɓ beni ta tala hini, hini ka jan ka suk a liɓ tik. Yo tátoku, cin kərti mangar a ngəz kərti tik ka ɗiyen beni ɗakun, ɗaha vu? Awu, ɗa ɗakun. Yo, wa sin ɗere, beni, Dabawəzləv ta nja ka ɗiyu ka ngəz hini a sin, a ɗaf hini, sin Cehw hini, aza hin zlim wəri tik. 12:7 Deu 8:5⁸Dabawəzləv a nja ka ɗiyaten beni a wəri tik kərap ka ngəz ta. A ɗiya hini beni ɗakun wər, a nja na ngar, hin zlim wəri tik kun, hin wəri má hay. ⁹Min tokon ti sənu, a picah cehw ma mbuwoh ti ɗiyoh beni ka ngəzoh, hoh ka nja ka hidi ma suk suk a liɓ tik wər, ha nja ka yawu ɗakun vu? Yaw a bilike ka zlimi ma Vay tokon ta wəzləv azal vu? Hidi a zlimi tokon ma tik wər, hidi a va ka jan tokon micin mangar a way kun. ¹⁰Min tokon ti sənu, ka na kərti, cin ma mbuwu, ti ɗiyen beni wa nja nəv tik mata may ka ngəzu. Gara Vay tokon ta wəzləv wər, a nja ka ngəz tokon áka beni za, min tokon ka lap tete sin, ka nja a nəv ma barən. 12:10 Mat 5:48; Rom 5:2; Zak 3:17¹¹Min tokon ti sənu ɗere, Vay tokon Dabawəzləv ta nja ka ɗiya tokon beni ka ngəz tokon toku, hidi a nja ka ɓən tokon ka ngar: «Kay, beni tik day ka talan ɗa, ta nja saha saha.» Ama hidi ma nja ka ɓərəs kaɗ a liɓ tik wər, beni ta nja ka maɗ a kəsəm tik kaɗ, ti sənu acin, beni tik ninek ka suk kaɗ a liɓ tik. Ka dawən tik, nəv tik a nja ka wan kaɗ, ka ɗiya kən ma nja ka va a nəv Dabawəzləv acin. 12:11 12:14; Zak 3:17-18

Labar ngəz na ndiri ma səbi katəf Yesu Kiristu

¹²Tá nja cah acin hin ndiri ma səba katəf Yesu Kiristu, hi ɓərəs kaɗ, hine bin ngaz hini, mata nja toy toy ka səba katəf tik. 12:12 Esa 35:3¹³Kati sənu, ndiri maparam ta daba hini wa nja vidiligi. A nja ka may ta ka ker katəf tik kaɗ. Yo ta ceɗ hini, hi zer nəv hini yac a Dabawəzləv kaɗ, hini ka səba katəf tik a nəv ma takan, kama ndiri toku ka jani sembe, ka gari toy toy ka katəf Dabawəzləv a nimin. 12:13 Pro 4:26

¹⁴Yo ta dəkəɓ hini, hi lap nəv hini takan kaɗ a sembe hini kərap, hini ka nja nja menekin tete ndiri kərap. Aza hine vəl talan hini kərap a zləra Dabawəzləv, hini ka nja a nəv ma barən hin kəsəm kəsəm, ngam sey hidi mangar nəv tik barən barən á va ka ləma Vay tokon Dabawəzləv a həra tik. 12:14 12:11; Dir 34:15; 1Ko 7:15¹⁵Ta ceɗ hini, hi kaw talan hini ninek ninek, menekin, Dabawəzləv ta nja ka ɗiyaten a ndirigi, kana hi cu ka kən kahay ka bu dawən a sin kun. Aza hine kaw talan hini ninek ninek, kana nja hini ta daba ndirigi, ka nja wa nja elek ma nja ka təz ka wili ka ngav za kun. 12:15 Deu 29:17; Gal 1:6¹⁶Yo ta ceɗ hini a nimin, hine kaw talan hini ɗere, kana hi ɗiya kən weli hirre kun. Kana hi ca kula kən, Dabawəzləv mata vəl hini a zləra, ka kən kahay wa nja *Ezaw ma ber mazəmida tik a gelemin mekedirek ka kəɗəm wili. A tala sin, cin ti vəlen menekin Dabawəzləv a gelemin mekedirek toku acin, micin tik ka nja fonna. 12:16 Gen 25:29-34¹⁷Min tokon ti sənu, mata sla za, Ezaw toku ti həl ta səná sən. Ti cen zləra a cin ka vəlenu mazəmida tik azal ka lay tik, aza ka vəlen menekin Dabawəzləv, micin tik ka nja fonna. Ti cen zləra, ca za ca, ca za ca a tiweɗ həra, ama cin a mbay vəlen a wilin kun. Ko mata həl ta səná sən toku, katəf ɗa baba ka jan mazəmida tik a nimin kun. 12:17 Gen 27:30-40

¹⁸Gara na tokon ma səba katəf Yesu, min tokon ti sənu, hidi ta nja ka va a zləra Dabawəzləv ka vohu, hidi a ɗiya tokon wa nja *ndiri Isirayilagi ta kamatakan kun. Ndiri Isirayila titoku a nja ka vigi a kəsəm caɗak, zlim tik Sinay, ka lap tete Dabawəzləv a nin. Mandala tik ti ləmi kən pana pana a tala caɗak toku, Dabawəzləv mata ləwaten á nin za. Ti ləmi kuhu a zlaw a nin cik cik cik. Kedirek ləmi caɗak toku kpizli tutu. Ti zlimi vilvili a gi a nin, 12:18 Exo 19:16-22; 20:18-21^19-20aza falam a ca a nin. Kedirek ɗere ti zlimi mongurom Dabawəzləv a ndul lay. A ngar: «Ta ceɗ hini, ko hidi memilin, ko kən soson ma va ka dos zləra ka caɗak cah wər, hine ndu a gugun ka pəm za.» Mata zlim ta wa toku za, a nanigi kam kam kam. Dəɓ ka caten zləra a Dabawəzləv, ácah ka ləwaten baba kun, ngam mongurom tik mata zlim ta toku, ti haten pərət a liɓi. 12:19-20 Exo 19:12-13²¹Kən mata ləma ta toku ti pərət ta wa nja izikw. Ko *Moyiz a talan tik ti pərət, ti ngar: «Ta nəna kam kam kam.» Ndah kən ma təɗaha a tala ndiri Isirayilagi aɗa toku. ²²Gara na tokon acin ma nja ka səba katəf Yesu Kiristu wər pana. Min tokon acin a kəsəm caɗak maparam, zlim tik *Siyon. Aza min tokon ɗere a liɓlay Zeruzalem ta wəzləv, Dabawəzləv ma nja ka vəl micin ta nja a nin. *Mazlən Dabawəzləv gi ma ɓas ɓas fənkət fənkət a nin. A foli Dabawəzləv ma mar miseh maday. 12:22 13:14; Gal 4:26; Kzl 5:11; 21:2²³Min tokon ti lap kaɗ acin tete wəri Dabawəzləv maparamigi ma jani kən kərap ta zləra Dabawəzləv za, aza hidi a nja ka ɓeɓel tokon tete sinigi á lap. Dabawəzləv ti lalaɓ zlim tokon kaɗ ba a wəzləv. Tá nja cah acin min tokon ti lap kaɗ tete sin ma nja ka ɓas kita ndirigi kərap. Hidi a nja tokon á lap tete ziziwit cala tokon ma məc məcigi ta kamatakan, Dabawəzləv mata ɗiya ta ka ndiri nja nəv ma barən ta gibe tik. 12:23 Luk 10:20²⁴Yo, tá nja cah hidi a nja tokon acin tete Yesu Kiristu á lap. Sin aɗa makatəf na *zla wəla həza Dabawəzləv mata zlu kaɗ ka ɗiya yəwən lap tete ndirigi. Hidi a nja tokon á lap acin tete Yesu, ma vəl talan tik ka məc, ɓeɓiz tik ka kwar kaɗ, min tokon ka mar nəv ma barən a gibe Dabawəzləv. Ɓeɓiz tik ma kwar kaɗ toku, ninek tik day ka ɓeɓiz *Abel, ngam ɓeɓiz Abel a gər ka paɗ a tala hidi ma pəm tik za. Gara ɓeɓiz Yesu wər wa sin kun, na tik ka zer ma ngav ngav tokon. 12:24 8:6; 9:12; Abel: Gen 4:10

²⁵Yo tá nja cah acin hidi ta jen zlimi tokon ninek ninek kaɗ ka zlimi labar, Dabawəzləv ta nja ka ləwa tokon. Hidi ta njá ka salar ka yək tik kun. Min ti sən tokon, mandala Moyiz mata ceɗeten labar Dabawəzləv a ndiri Isirayilagi, sin a talalay a wacah, aza ti salarigi ka yək ta, Dabawəzləv mátá ɓaseten kita. Yo, a bilike min tokon ma salar labar Dabawəzləv ma yaha azal á wəzləv kaɗ vu? 12:25 6:4-6; 8:1; Exo 20:22²⁶Kamatakan, Dabawəzləv mata va ka ndul ndiri Isirayilagi a tala caɗak Sinay, mamən hayək ti kəz gingiɓ gingiɓ. Gara min tokon ta picah wər, Dabawəzləv ti ceɗ tokon kən ma va ka təɗaha, aza a va ka nja kap wa nja ma tik. Ti ngar: «Pic takan, ta va ka kəz mamən hayək a nimin lap a wəzləv tik.» 12:26 Exo 19:18; Hag 2:6, 21²⁷Mata ngar, a va kəz mamən hayək a nimin toku, a nja na ngar kən kərap mata tətaru, a va ka kəzigi, aza ka lekwigi ’wihwit. Sey ka fəna kən mangar a kəzigi ɗakun ka nja ko a pu.

²⁸Tá nja cah acin, hidi ta fol tokon Dabawəzləv, ngam a va ka vəl tokon lay menekin sin ta maru, ndiri tik ka nəpigi a nin. Lay Dabawəzləv ta mar toku a kəz kun, a va ka nja ko a pu. Hidi ta fol tokon Dabawəzləv a nəv ma takan. Hidi ta zlim tokon ma tik, aza hidi ta ɗiya tokon kən ma nja ka guɗum nəv tik. 12:28 13:14²⁹Hidi ti sən tokon gara Dabawəzləv wər, a nja ka ɓas kita wa nja kuhu ta nja ka ri lay bəɗ bəɗ za. 12:29 Deu 4:24

Labar a tala kən ma nja ka va a nəv Dabawəzləv

¹Na hini, hin ma nja ka səba katəf Yesu Kiristu, hine mayay kəsəm hini kəsəm kəsəm ko a pu wa nja hidigi tete gelemin. 13:1 6:10; 10:24; 13:16; 1Pi 1:22²Aza ɗere kana talan hini a zlay ka yək muluk ma nja ka vayigi ita hini zləra səsəray. Ndiri maparam ti yəki muluk zləra səsəray ita tan, aza muluk titoku *mazlən Dabawəzləv gi. Sinigi mata va ka yək ta wa toku má, a sənay ta, *mazlən Dabawəzləv gi ɗakun. 13:2 Gen 18:1-8; 19:1-3; Job 31:32; Rom 12:13; 1Ti 3:2; 5:10; 1Pi 4:9; 3Za 8³Yo, talan hini mata ɗasl ka colo hini ta je fərsəna, ma si beni a tala Kiristu. Saha tan mata həl hini, wa nja beni tik a təɗen a hini ɗere. Talan hini mata ɗasl ɗere ka colo hini, ndiri maparam ta nja ka ɗiyaten beni. Saha tan mata həl hini wa nja a ɗiyaten beni tik a hini ɗere. 13:3 10:34; Mat 25:36⁴Aza ta ceɗ hini, labar, Dabawəzləv ta nja ka ngar a tala wapah ma ngazl wərti, hine kawu zləra səsəray. Wapah ta njá ka wan a wərti maparam kun, aza wərti ɗere ta njá ka wan a wapah maparam kun. Ngam Dabawəzləv a va ka ɓas kita wapah ege wərti ma nja ka ɗiyi kən maɗa ngatoku. A va ka ɓas kita gawligi tete ɓeremigi ma nja ka wanigi kəsəm kəsəm ɗere. 13:4 1Ko 7:2-4; 1Te 4:3-8

⁵Hi njá ka ker mendireɗ dala ka va nəv hini ka mbaɗ hini ka balam tik kun. Nəv hini mata njay tik guɗum səɓ a tala kən, hin ta maru. Kata mata ngar hini wa nja ngatoku, ngam Dabawəzləv ti ngar: «Ta ker hini, hini ka weɗek á gindik kun. Ta va ka gar kepic kepic a tala hini.» 13:5 Deu 31:6, 8; Fil 4:11-12; 1Ti 6:7-10⁶Mata nja wa nja ngatoku, hidi ta ngar tokon acin a nəv ma takan manja pərət:

«Vay tokon Dabawəzləv á nja ka wan ka a dawən.

Kən ma va ka həl ka, ɗa ɗakun.

Tá nja cah, ta va ka pərət ko a kən mi baba kun.

Yo, mata nja wa nja ngatoku,

hidi ma va ka təɗ gəga ka həl ka kən

ɗaha acin vu?» 13:6 Dir 118:6

⁷Hi ɗasl talan ka ndiri madəday hini, ma ɗaf hini katəf Dabawəzləv kamatakan, aza ma ceɗ hini labar tik. Sinigi ti ci talan ka Dabawəzləv ninek ninek, aza ti vəli talan tan ka ɗiya kəzəɗ tik təɗ ka pic məc tan. Yo, tá nja cah hi səba dangaz tan ɗere. 13:7 6:12; 1Ko 4:16⁸Ta ceɗ hini, Yesu *Kiristu wər ma nja kamatakan, sin səɓ ma takanna a picah, aza a zlambaɗ kun ko a pu. ⁹Yo, tá nja cah acin hi kaw talan hini ninek ninek. Ndiri maparam a va ka dahi ma mbikiɗ pana pana a tala kən ndap, aza a va ka ngar hini: «Hi səbu, hini ka jan sembe á nəv za ta.» Ti ngar hini wa toku wər, kana hi səba ma mbikiɗ tan. Ngam ma mbikiɗ pana pana ta nja ka səba ta titoku, a zleɓen a hidi ko kedirek kun. Gara kən ma nja ka vəl sembe a nəv hidi wər, sin sey menekin Dabawəzləv. 13:9 Rom 14:2; Kol 2:20-22; 1Ti 4:3

¹⁰Ama ndirigi ma nja ka vohi Dabawəzləv a zəɗ *mabəla, aza ma ci talan tan ka mazuko tan toku ka jani bit, məc, Yesu mata məc toku, a zleɓeten səka ko kedirek kun. ¹¹Min tokon ti sənu, mangarama meze maday a nja ka faten kən soson a Dabawəzləv ka ɓaw ɓeɓiz tik a zləra ka tuh a sin ka diri lay menekin, Dabawəzləv ta nja a nin. A nja ka vəlen a Dabawəzləv, Dabawəzləv ka zer *ma ngav ngav ndirigi kaɗ. Gara ma viren viren tik, a nja ka tep ta á liɓ je za, ka va ka ri a nin. 13:11 9:7; Lev 16:27¹²Ti ɗiya ta wa sin ɗere a Yesu kamatakan. Mata va ka nja mbeh ka pəm ta za, ti ngazl ta a liɓlay Zeruzalem za. Aza ti kpaw ta ka pay ma zlamba zlambay ka məc a nin. Ɓeɓiz tik ti kwar kaɗ ka zer *ma ngav ngav ndirigi kaɗ ka mari nəv ma barən a gibe Dabawəzləv. 13:12 11:26; Mat 27:31-33¹³Yo, tá nja cah, hidi ta ker tokon mazuko Yahudiyagi kaɗ, hidi ta va tokon a zləra Yesu acin, hidi ka kakar tokon weli toku tete sin á lap. ¹⁴Nima tokon a zləra tik, ngam liɓlay tokon mamitor ɗaha a talalay a wacah ɗakun. Talan tokon genna ka gər liɓlay Dabawəzləv, hidi ta va ka jan tokon. 13:14 11:9-10, 13, 16; 12:22, 28; Fil 3:20; 2Ko 5:6; 1Pi 2:11; Kzl 21:2¹⁵Tá nja cah acin, hidi ta fol tokon Dabawəzləv kepic kepic a tala kən, Yesu mata ɗiyu a tala tokon. Kən, Dabawəzləv ta gəru a zləra tokon hidi ka vəlen, aɗa hidi ka folu. A nja na ngar hidi ta fol tokon Dabawəzləv a gibe ndirigi kərap ko a pu, zlim tik ka gi gbam lay. 13:15 Efe 5:19-20; Dir 50:14, 23¹⁶Yo, talan hini ta njá ka zlay ka ɗiya menekin a colo hini kun. Hine vəl wa nja mbana ka zleɓ colo hini, mangar kən tan ɗa ɗakun. Kən maɗa ngatitoku aɗa Dabawəzləv ta mayu, hidi ka ɗiyu ka guɗum nəv tik. 13:16 Gal 6:10; Fil 4:18

¹⁷Ta ceɗ hini, hin ma səba katəf Yesu Kiristu, hi zlimi ma ndiri madəday ta liɓ Ekilesiya hini, aza hine gəc talan hini kaɗ a gibe tan. Na tan a nja ka kaw hini kepic kepic zləra səsəray ka gar a tala hini, ngam ta sla za, Dabawəzləv a va ka neh ta, wa nja mata garigi a tala hini. Hin ti zlimi ma tan a nəv menekin wər, nəv tan a va ka nja ɗewerakun a liɓ kəzəɗ tan, ta nja ka ɗiya ta a daba hini. Ama hine zlimi ma tan kun wər, nəv tan a va ka nja selelehleh. Ti nja wa nja ngatoku, nja hini a va ka nja saha saha. 13:17 Ezé 3:17; Kmy 20:28-31; 1Ko 16:16

¹⁸Yo tá nja cah, ta ceɗ hini, hi dəkəɓ Dabawəzləv kepic kepic a tala kini, mata wan kini a dawən. Gara na kini wər, min ti sənu, nəv kini barən barən a gibe Dabawəzləv. Min ti zer nəv kini yac kaɗ ba, ka ɗiya kən kərap na va a nəv tik. 13:18 10:22; Rom 15:30; 2Ko 1:12; Kmy 24:16¹⁹Aza ta co hini zləra ɗere, hini ka dəkəɓ Dabawəzləv a tala ɗa, kata ka jan ka cəɓay njoɗ a zləra hini.

Hidi ma lalaɓ ɗerewel cah a way labar tik acin

²⁰Dabawəzləv ma nja ka vəl nja menekin a ndirigi, ti mbəla Maday tokon Yesu a civi za. Ti teɗu ka talan na ndiri kərap ma nja ka səbi katəf tik, ngam Yesu ti vəl talan tik ka məc meze na tokon. Ɓeɓiz tik ma kwar kaɗ mandala məc tik, Dabawəzləv ti *zla wəla həza kaɗ, ka lap min tokon tete sin, lap mata ɗiyu tete min tokon toku ka nja ko a pu. 13:20 nja menekin: 12:14; Rom 5:1; 2Ko 13:11; zla wəla həza: 8:6; 9:12²¹Kən ta may ácah wər, Dabawəzləv ka vəl hini sembe, hini ka ɗiya kən menekin, Dabawəzləv ta may. Dabawəzləv a talan tik a va ka ɗiya kən, ma va ka va a nəv tik toku a nəv tokon. A va ka ɗiyu áka Yesu *Kiristu za. Yo, hidi ta fol tokon Yesu Kiristu, ma mar miseh maday tik ko a pu! *Amen. 13:21 Efe 2:10; Fil 2:12-13

²²Galamayigi labar ɗa ti way acin. Ta ceɗ hini, katá lalaɓ hini ɗerewel cah, hini ka jan ɓərəs. Kati lalaɓ hini kedirek a ndata, aza ta dəkəɓ hini, hini ka yək labar tik a nəv menekin. ²³Ta may ka ceɗ hini ɗere, hini ka sənu, ti ficiki galamay tokon Timote a je fərsəna kaɗ ba acin. Ti ya njoɗ a zləra ɗa wər, ni va ka lapay a sin ka hizl hini. 13:23 Timote: 1Ko 4:17²⁴Galamayigi, tá nja cah acin ta fəɗ hini. Hi fəɗ ndiri madəday ta liɓ Ekilesiya hini kərap, tete colo hini ma səbi katəf Dabawəzləv. Cala tokon ta liɓlay Itali cah a fəɗ hini ɗere. ²⁵Yo, tá nja cah hine nəpay na hini acin. Hin kərap, Dabawəzləv mata ker micin hini fonna. 13:25 Gal 6:18