Kəzəɗ makatəf Yesu gi

Kəzəɗigi,

Yesu mata vəleten

a makatəf tegi a zləra

Jem a liɓ deftere cah

Deftere cah, Luka á lalaɓu. Ti lalaɓ deftere maparam a zakay ɗere, Nawər Menekin a tala Yesu Kiristu. Aza ti zlən deftere səray tik a zləra hidi maday, zlim tik Tewofil. Labar, sin mata lalaɓu a liɓ deftere ngacah, a zlimi a zləra ndiri maparam. Ama kən maparam ɗere, a zlimi a zləra ndirigi ɗakun, sin a sənay kən tik səɓ áka nja tik za, mátá lalaɓu. Ngam pic maparam sin ti lah Pol ka va a liɓlay pana pana, aɗa mátá sənu ka lalaɓ deftere cah.

Hin ti saf ane ka 1:8, hi va ka jan labar a nin, wa nja Yesu mata ləwa, mandala mata va ka sliɗ, ka va tik a wəzləv. Sin ti ngareten a makatəf tegi: «Na hini wər, Dabawəzləv a va ka vəl hini Miɗ tik a nəv hini, hini ka jan sembe ka nja ka sedewa ɗa, a liɓlay Zeruzalem a wacah, a liɓlay Yahudiya kərap, ɓaw a liɓlay Samari, aza kúlá á madaba lay ngiɗ kərap.» Kəzəɗ, Yesu mata vəleten a makatəf tegi a zləra toku, ti ɗiya ta. Ti njigi ka sedewa Yesu ka ceɗeten labar a ndiri ta liɓlay Zeruzalem (ɓawama 1–7), aza ti ceɗeten labar a ndiri ta liɓlay Yahudiya ɓaw a ndiri ta liɓlay Samari (ɓawama 8–12). Aza ti vigi kúlá madabalay ngiɗ kərap ɗere, ka ceɗeten labar a ndiri ta nin (ɓawama 13–28).

A liɓ deftere cah, mine jan tokon, Dabawəzləv ti zləna Yesu, Hidi, sin mata mbatu ka bit ndirigi, ka zləreten katəf a səban ndiri pana pana ta talalay cah, ka njigi ka ndiri tik. Ama ndiri Yahudiyagi pe a may ta ɗakun, ti ɓən ta, Dabawəzləv a va ka bit səban tan á gindik. A liɓ deftere cah acin, Luka a ceɗ tokon ninek ninek, Dabawəzləv a wel səban á wel ka yək kun. Ko hidi ta ka səban siki ma ca talan ka Yesu, a va ka jan yəwən micin (10–11).

Ka dawən tik Miɗ Dabawəzləv mátá zlən Pol acin, ka ɗa muluk a liɓlay ngiɗ pana pana ka ceɗ Nawər Menekin a tala Yesu a ndiri ta nin (ɓawama 13:1–21:16).

Ndiri Yahudiyagi maparam ti basi nəv a Pol, ngam sin mata ceɗeten labar a ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun. Ti kaw ta, ti fi ta a je fərsəna, aza ti tep ta kúlá liɓlay Roma, masara Roma ma mar lay kərap, ka ɓas kita tik (ɓawama 21:17–28:31).

Hin ti may ka zlimi labar ta liɓ deftere cah ninek ninek wər, hine janga labar a tala ndiri Yahudiyagi ege ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, ɓaw a tala Roma a zakay ane ka Pala madaba ləwagi.

Kaf Yesu ka va wəzləv

¹Ta lalaɓ deftere cah a hoh Tewofil. Kamatakan, a liɓ ci deftere ɗa, kati ceɗoh na kəzəɗ, Yesu mata ɗiyu, ɓaw mata jəkwaneten kən a ndirigi. 1:1 Luk 1:1-4^2-3Kati ceɗoh daka tar tar kəzəɗ tik kúlá ka pic, Dabawəzləv mata wətu ka va wəzləv. Mandala tik Yesu a va kese a wəzləv kun, ka dawən məc tik, mata mbəl a civi za, ti ɗaf həra tik a *makatəf tegi. Ti ɗiya kənigi pana pana ndirigi ka sən ta, sin a vere duze. Mandala tik səɓ sin ti jəkwaneten kəzəɗ a *makatəf tegi mata wəl ta kamatakan. Ti jəkwaneten wa nja *Miɗ Dabawəzləv mata ceɗen. Ti nja wan wom foɗ, ndiri toku a ləmi Yesu tik ninek ninek. Aza Yesu ti ceɗeten wa nja Dabawəzləv ta va ka mar lay. 1:2-3 10:41; 13:31; 28:23; Luk 24:36-42, 46-51; 1Ti 3:16

^4-5Pic takan makatəf tegi ɓasigi kaɗ tete sin. Yesu a ngəz ta, a ngareten acin: «Hi nja ane liɓlay Zeruzalem a wacah ka pu kən, Vay Dabawəzləv mata ngar, a va ka vəl hini kamatakan. Gara Zan wər, sin ti ɗiyaten *batisma a ndirigi a yəm. Ama hi puwu, a fəna wan kedirek a ndata, Dabawəzləv a va ka ɗiya hini batisma a *Miɗ tik, wa nja kata mata ceɗ hini kamatakan.» 1:4-5 Luk 3:16; 24:49; Zan 14:16

⁶Makatəf Yesu gi ma ɓas ɓas titoku a neh ta acin, a ngarigi: «Wa Maday, a pic tik ha va ka gam masara ta liɓlay *Roma za, min tokon ndiri *Isirayila ka mar talan tokon a zləra tokon acin a nimin vu?» 1:6 Luk 24:21⁷Yesu a ngareten: «Kay na hini, mi tane ka ma ngatoku mi? Gara Vay ma mar sembe wər, sin ti sla pic tik kaɗ ba a talan tik. 1:7 Mak 13:32⁸Na hini wər, Dabawəzləv a va ka vəl hini Miɗ tik a nəv hini, hini ka jan sembe. Aza hi va ka nja acin ka sedewa ɗa ane liɓlay Zeruzalem a wacah, ane liɓlay Yahudiya kərap, ɓaw a liɓlay Samari, aza kúlá á madaba lay ngiɗ kərap.» 1:8 Luk 24:47-48; sedewa: 1:21-22; 2:32; 3:15; 5:32; 10:39; Zan 15:27

⁹Yesu mata way ka ləwa wa toku za acin, Dabawəzləv wətu ka va a wəzləv. Ta ɓaw ka va a wəzləv, makatəf tegi ɓaw həra ca a nin, va va sigwit a liɓ gazlavay, ti lekw a həra tan. 1:9 Luk 24:51; Zan 6:62; 1Pi 3:22¹⁰Ta zlayi talan ka saf Yesu a wəzləv wəzləv toku, njoɗ ndiri səray a jakwar tan a lukut ma barən a kəsəm. 1:10 Luk 24:4¹¹A ngareten: «Hi saf mi a wəzləv wəzləv cah mi, ndiri Galili cah? Yesu ma nja a daba hini ti wət ta ka va wəzləv. Aza a va ka cəɓaha wa nja hin ta ləmu ta va wəzləv toku.» 1:11 Luk 21:27; Kzl 1:7

Hidi ma va ka həl kəzəɗ a dangaz Yahuda

¹²Nəp kedirek *makatəf Yesu gi sliɗ jemay tan a tala caɗak kaɗ, cəɓay tan a liɓlay Zeruzalem. Caɗak mata jemahigi a nin kaɗ toku, zlim tik *Oliv. Ka sliɗ a caɗak toku za ka va a liɓlay Zeruzalem, reta ler takan, a nja na ngar mbeh ege Zeruzalem. 1:12 Luk 24:52¹³Mata təɗigi a liɓlay Zeruzalem za, tapigi a jik ta tala celen kaɗ ka lay ta nja ka njigi a nin. Ndiri ma tuhigi a jik toku aɗa: Piyer, Zan, Zak, Andire, Filip, Tomas, Bartelemi, Matiye, Zak kərti Halfe, Simon *Zelot, ɓaw Yahuda kərti Zak. 1:13 Luk 6:14-16¹⁴Sinigi kərap tete Mari mamən Yesu, gelemin Yesu gi, ɓaw wərti maparamigi a nja ka lapigi kepic kepic tete sinigi a nəv ma takan ka dəkəɓ Dabawəzləv. 1:14 Luk 23:49

¹⁵Pic takan ndiri ma nja ka ci talan ka Yesu ti ɓasigi kaɗ bələk a guɓ guɓ səray. Piyer sliɗ za, gar á gar ka ləwaten, a ngar: ¹⁶«Galamayigi, kamatakan *Miɗ Dabawəzləv ti ləwa á pakam *David kaɗ ka Yahuda ma lah ndiri maparam ka va ka kaw Yesu. Labar Dabawəzləv ma lalaɓ lalaɓ toku kap duze, ngam kən toku ti ɗiya kap wa nja Dabawəzləv mata ngar. 1:16 Dir 41:10¹⁷Yahuda ti nja a daba tokon, aza ti həl kəzəɗ sin mata janu tete min tokon ɗere. ¹⁸Yo Yahuda toku ti ɗaf zləra ka Yesu ka jan dala. Dala mata vəleten toku, sin mátá səkəm lay biz a sin. Ane ka lay biz toku, sin mátá ndəv gburoh ka hayək, wenji viliɗ mátá məc. 1:18 Mat 27:3-8¹⁹Ndiri kərap tane liɓlay Zeruzalem ti zlimi labar tik, mátá ci zlim lay biz mata məc a nin toku a ma tan Hakeldama, a nja na ngar “lay ɓeɓiz.”»

²⁰Piyer a ngar a nimin: «Hin ti sən labar maparam, David mata lalaɓu ane liɓ *deftere dirfi. David ti ngar:

“Hidi ta njá ka pas je gawla toku kun,

Kifida tik mata nja ánimin.”

Ti lalaɓ ta a liɓ deftere Dabawəzləv a nimin ɗere:

“Mata teɗi hidi maparam a dangaz tik.” 1:20 Dir 69:26; 109:8

^21-22«Yo mata nja wa nja ngatoku acin, sey hidi ka mbat tokon hidi takan ka nja ka dangaz Yahuda, hidi ka lap tokon tete sin ka ceɗeten labar a ndirigi a tala Yesu ma mbəla a civi za. Hidi, min ta va ka mbat tokon toku, ka nja ka hidi ma nja kamatakan a daba tokon mandala min tokon ta təlan tete Maday tokon Yesu, tar ka pic, Zan ta ɗiya *batisma kúlá ka pic, Dabawəzləv mata wət Yesu a daba tokon za ka va wəzləv.» 1:21-22 Luk 1:2; 3:21; 24:51

²³Ndiri ma ɓas ɓas mata zlimi labar Piyer za, mbati ndiri səray. A daba ndiri ma səray toku, hidi həndan a mar zlim makaɗ: Zozef Barsabas Zustus. Yo, zlim hidi həndan acin Matiyas. ²⁴Mata mbat tegi za acin, dəkəɓi Dabawəzləv á lap, a ngarigi: «Vay kini maday, hati sən nəv ndirigi kərap. Mine dəkəɓoh, hoh ka ɗaf kini hidi takan ma mbatu a daba ndiri ma səray cicah, 1:24 Zan 2:24-25²⁵sin ka nja a dangaz Yahuda ma ker kəzəɗ, Yesu mata vəlen a zləra ka məcay tik za toku.» ²⁶Ka dawən tik a ndi caca ka jan hidi ma va ka nja a dangaz Yahuda toku. Caca takana ndəv a tala Matiyas. Sin ti lap acin a daba *makatəf Yesu gi ma guɓ a tala takan. 1:26 Pro 16:33

Miɗ Dabawəzləv ma yaha

¹Pic *dara Pentekosta mata təɗ za, ndiri ma nja ka ci talan ka Kiristu ɓasay tan kaɗ ka lay ma takan. 2:1 Lev 23:15-21; Deu 16:9-11²Njoɗ a zlimi ləv kən a yaha á wəzləv kaɗ. Ləv kən toku viviv viviv kiɓe kiɓe vilvili ma nja ka ca a sembe. Ndiri tane jik toku kərap ti zlim ta. ³Njoɗ ti ləmi kən wa nja gana kuhu. Gana kuhu toku a wakigi za pana pana gbam sinigi. 2:3 Luk 3:16⁴Ndiri toku kərap *Miɗ Dabawəzləv ti ya kəsəm tan. *Miɗ Dabawəzləv ta kəsəm tan toku acin a vəleten sembe ka ləwi yəwən ma mangar a sən ta ɗakun. 2:4 Miɗ Dabawəzləv a kəsəm: 4:31 ; 6:3, 5; 7:55; 8:17; 10:44; 11:15, 24; 13:9; 15:8; 19:2, 6; ma mangar a sən ɗakun: 4:31; 10:45-46; 19:6; 1Ko 12:10; 14:2-12

⁵Ane liɓlay Zeruzalem toku, ndiri *Yahudiya ma yigi á liɓlay pana pana ta talalay kərap pegi a nin ɗere. A nja ka səbi *mazuko Dabawəzləv a nəv menekin. ⁶Mata zlimi kən ma ɗiya toku za, ɓasay tan ka lay ma takan. A bazla bazli talan ngam ko nayi a zlimi ma, ndiri ma jani Miɗ Dabawəzləv ta ləwa ta, aza a sən ta, ngam a ləwa tegi a ma tan. ⁷Kən toku ti kpas talan tan, aza a tihi nəv tan, a ngarigi: «Atatatat, ndiri ma ləwigi cah kərap ndiri ta liɓlay Galili dey. 2:7 1:11⁸Ka səni ləwa na zla məməɗ tokon cah, a sən ta acin a nja siki? ⁹Azama, hidi ya tokon á liɓlay pana pana za. Hidi ya tokon á liɓlay Partiya, Mediya, Elam, Mesopotami, Yahudiya, Kapados, Pontus, Azi, ¹⁰Firigi, Pamfili, *Ezip, ɓaw á liɓlay Libi za, ma mbeh mbeh ege liɓlay Sirene. Yo, ndiri maparam a yahigi á liɓlay *Roma za. ¹¹Ndiri maparam ɗere a yahigi á liɓlay Kireta za ɓaw á liɓlay Arabi za. Yo, ndiri maparam ta daba kini səban *Yahudiyagi, aza ndiri maparam a nimin ɗere ti mbaɗay tan ka səba *mazuko Yahudiyagi. Aza acin min tokon kərap min nja ka zlimi tokon ta nja ka ləwigi a ma tokon pana pana. A nja ka foli Dabawəzləv a tala ɓan ɓan kən ta nja ka ɗiyu.» ¹²Kəni toku ti kpas talan tan. Sinigi kərap a ngarigi kəsəm kəsəm: «Kən ngatoku acin wər a ɗiya a nja siki?» 2:12 1Ko 14:23¹³Ndiri maparam a caf ta, a ngarigi: «Ndiri ma nja ka ləwi ma pana pana titoku a hayigi.»

Piyer tete ndiri ma ɓas ɓasigi

¹⁴Njoɗ Piyer sliɗ a daba celegi ma guɓ a tala takan za, a ləwaten a ndiri ma ɓas ɓas toku day day, a ngareten: «Hi zlimi, hin galamay Yahudiyagi tete ndiri tane liɓlay Zeruzalem kərap. Hine sləku labar, ta va ka ceɗ hini toku a talan hini ninek ninek. ¹⁵Ndiri hin mata ngar a hayigi toku, a hayigi duze wa nja hin mata ɓənu ɗakun. Tá nja cah, pic ma məɗ tepi a zer gadangar, aza a si kən sa kese kun. ¹⁶Kən hin ta ləma ta ɗiya toku, ti ɗiya wa nja *makatəf Dabawəzləv zlim tik Zowel mata lalaɓu kamatakan. Sin ti lalaɓ labar, Dabawəzləv mata ngar:

¹⁷“Kən ma va ka təɗaha a pic way talalay aɗa:

Ta va ka vəl *Miɗ ɗa zlan a dawən a ndirigi kərap.

Wəri wapah hini tete wəri kərtaza hini

a va ka njigi ka makatəf ɗa.

Gawligi tete məsərigi ta wanigi kaɗ, a va ka sinigi.

Ta sinigi za, a va ka sən ta, kata Dabawəzləv á ləwaten. 2:17 Joë 3:1-5

¹⁸Hayin duze, pic tik ta sla za,

ta va ka vəl Miɗ ɗa zlan a dawən

a wapahigi ɓaw wərtigi ma həli kəzəɗ ɗa,

aza a va ka njigi ka makatəf ɗa.

¹⁹Ta va ka ɗiya ɓan ɓan kən a wəzləv,

ɓaw kən ma nja ka pələk talan ndirigi a talalay cah.

A pic tik hi va ka ləma ɓeɓiz, kuhu

ɓaw seleh kahay kahay.

²⁰Vuɗu debe pic a va ka ɗiya,

aza təra a va ka nja cuɗom wa nja ɓeɓiz.

Kən titoku ta ɗiya za,

kata Dabawəzləv ta va ka ɗaf miseh maday ɗa.

²¹A pic tik ko nayi ma va ka wəla zlim ɗa

á pakam tik kaɗ,

a va ka lekw kun, a va ka bit micin tik.”» 2:21 22:16; Rom 10:13

²²Piyer a ngar a nimin: «Hin *ndiri Yahudiyagi, hi zlimi labar ta va ka ceɗ hini toku. Hin ti sən Yesu tane liɓlay Nazaret. Sin ti ɗiya ɓan ɓan kən ɓaw kəzəɗ maday pana pana a vere hini. Dabawəzləv aɗa ma vəlen miseh maday ka ɗiya kəni toku kama hini ka sənu, sin á zlənaha. 2:22 Luk 24:19; Zan 3:2; Kmy 2:43; 4:30; 5:12-16; 6:8; 14:3; 15:12; 19:11-12; Rom 15:19; Hib 2:4²³Yo, hin ti kaw Yesu toku, aza hin ti vəleten a ndiri mangar a ci talan ka Dabawəzləv kun ka kpaw ta ka pay ma zlamba zlambay ka məc. Gara Dabawəzləv wər, ti sənu zaba, daka kamatakan a va ka vəl hini Yesu, aza ɓaw ti zla məməɗ tik a nin ba ɗere ka məc a liɓ zləra hini. 2:23 3:15; 4:28; 7:52; Luk 23:33; 1Te 2:15²⁴Ka dawən məc tik acin, Dabawəzləv ti mohu a liɓ zləra məc za, ti mbəla zaba. Ko ɗiya ɗiya wa siki, mamən məc a jan katəf ka maru baba kun. 2:24 3:15; Luk 24:5²⁵Dabawəzləv mata mbəlu a civi za toku, ti ɗiya kap wa nja doku tokon bay *David mata ceɗu kamatakan. Labar, bay David mata ngar ti wəkay tik ka labar Yesu. Sin ti ngar:

“Kepic kepic ta nja ka ləma

hoh Dabawəzləv, Vay ɗa a həra ɗa.

Hoh á zləra zəm ɗa za,

kən ma va ka həl ka ɗa ɗakun. 2:25 Dir 16:8-11

²⁶A tala ngatoku nəv ɗa guɗum,

aza ta nja ka ləwa a nəv menekin.

Yaw ko ta va ka məc,

ta va ka cay talan ɗa ka hoh Dabawəzləv səɓ.

²⁷Ngam kati sənu,

ha va ka ker ka səka a liɓ zləra məc kun.

Aza kata, hidi hoh mata mbatu,

ha va ka ker viren kəsəm ɗa ane civi ka wəra ɗakun. 2:27 13:35

²⁸Hati ɗaf ka katəf na jan micin ma duze.

Nəv ɗa a va ka nja guɗum

a tala min ta va ka nja a hoh á lap.”»

²⁹Piyer cəɓ ka ngareten a nimin: «Galamayigi, ta may ka ceɗ hini ma a liɓ ɗa wacah. Ta va ka ləwa hini a tala kən ma təɗaha a tala doku tokon bay David toku. Min tokon ti sənu, sin ti məc, aza ti məɗ ta kaɗ ba. Tá nja cah, civi tik mbeh a jakwar tokon a wacah. 2:29 1Ro 2:10; Kmy 13:36³⁰Ama David ti nja ka *makatəf Dabawəzləv. Sin ti sən kən, Dabawəzləv ta va ka ɗiyu. Mandala Dabawəzləv mata meɗen: “Ta va ka teɗ hidi ta ka səban ku ka nja ka bay wa nja hoh,” 2:30 2Sa 7:12-13, 16³¹David ti sən zaba, Dabawəzləv a ləwa a tala *Kiristu, sin ta va ka mbəlaha ka məc za, mátá ngar acin: “Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa a va ka nja a liɓ zləra məc kun, aza viren kəsəm tik a va ka wəra ɗakun.” 2:31 Dir 16:10³²Yo, wa nja David mata ngar toku acin, Dabawəzləv ti mbəlaha Yesu toku duze, aza min kərap min ti ləma. 2:32 1:8³³Ka dawən tik Dabawəzləv ti wətu ka nja á zləra zəm tik za, aza ti vəlen Miɗ tik, sin mata cu kaɗ ka vəlen. Yesu ɓaw Miɗ, Cin mata vəlen toku, aza tá nja cah ti vəl kini zlan a dawən acin. Yo, kən hin ta nja ka ləma a picah ɓaw hin ta nja ka zlimi a yaha áka *Miɗ Dabawəzləv toku za. 2:33 á zləra zəm Dabawəzləv: 2:34; 3:13; 5:30-34; 7:55-56; Mak 16:19; Luk 20:42; 22:69; Rom 8:34; Efe 1:20; Kol 3:1; Hib 8:1; 1Pi 3:22; ti vəl Miɗ Dabawəzləv: 1:4; Zan 14:16-17; 15:26

³⁴«Hi ləma, doku tokon bay David ti təɗ a wəzləv wa nja Yesu kun. Ti ngar səɓ a tala Kiristu, a ngar:

“Dabawəzləv ti ngaren a Maday ɗa:

A njay ku á zləra zəm ɗa za, 2:34 Dir 110:1; Luk 20:42-43; Hib 1:13

³⁵təɗ ka pic, ta va ka vəloh calambəlay kugi,

hoh ka bəreten ngaz ka wəla ta!”»

³⁶Piyer a ngar acin: «Hin *ndiri Isirayilagi kərap, hi yək labar, kata mata ceɗ hini toku. Yesu hin mata kpawu ka pay ma zlamba zlambay cah, sin aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday, aza sin aɗa mata teɗu ka nja ka Maday tokon.» 2:36 3:15

³⁷Ndirigi kərap ma ɓas ɓas ta gibe Piyer mata zlimi labar toku za, nəv tan ti ndoh. A nehi Piyer ɓaw *makatəf Yesu maparamigi, a ngarigi: «Kay galamayigi, tátoku min tokon ka ɗiya tokon acin a nja siki?» 2:37 16:30; Luk 3:10, 12, 14³⁸Piyer a ngareten: «Hi *bu nəv hini za, aza hin kərap, hine yək *batisma áka zlim Yesu Kiristu za, ngam Dabawəzləv ka zer *ma ngav ngav hini kaɗ. Hin ti ɗiya wa toku wər, Dabawəzləv a va ka vəl hini Miɗ tik a nəv hini. 2:38 3:19; Luk 3:3³⁹Sin ti ngar kamatakan a va ka vəleten Miɗ tik a ndirigi. Yo a may ka vəl hini acin, a hini tete wəri hini ɓaw ndiri maparam tane liɓlay ma gədək. Duze ndiri kərap, Vay tokon Dabawəzləv ta va ka wəla tegi, á va ka jani Miɗ tik.» 2:39 Esa 57:18-19; Efe 2:17⁴⁰Piyer cəɓ ka ceɗ labar maparamigi pe ka ngəz ta. A ngareten: «Hi kpal kəsəm hini za a daba ndirigi ma nja ka salarigi ka səba katəf Dabawəzləv, ngam hini ka bit micin hini.» ⁴¹Ndiri toku mata zlimi labar Piyer za, ndiri pe tane daba tan ti yəki labar tik, aza ti jani batisma. A pic tik ndiri wujine makaɗ ma lapigi a daba kafən ndiri ma səba Yesu. 2:41 2:47; 4:4; 5:14; 6:1, 7; 8:4; 11:21, 24; 12:24; 13:49; 16:5; 19:20; 21:20; 2Te 3:1

⁴²Kepic kepic ndiri toku a nja ka lapigi kaɗ acin tete makatəf Yesu gi ka zlimi labar Dabawəzləv ta nja ka ceɗ ta. A nja ka lapay tan kaɗ kəsəm kəsəm ka nja nja menekin tete celegi, ka zəmi wili á lap, aza ka vohi Dabawəzləv á lap ɗere.

Nja tá lap

⁴³*Makatəf Yesu gi a nja ka ɗiyi ɓan ɓan kən pana pana kahay kahay. Aza ko nayi ma ləma kəzəɗ tan ta nja ka ɗiya ta toku, a nja ka pərətigi.

⁴⁴Ndiri kərap ma ci talan ka Yesu a nja ka njay tanigi á lap, aza a nja ka waki kən tan kəsəm kəsəm tete celegi. 2:44 4:32-35⁴⁵Kən ta mar ta a nja ka ber ta za ka vəleten a ndiri manja kən ɗere. ⁴⁶Kepic kepic a nja ka lapigi kaɗ a *je Dabawəzləv, aza a nja ka vigi ka jik ka jik ka zəm wili. A nja ka zəmi wili a nəv menekin, aza a moh tegi á moh kun ɗere. 2:46 Luk 24:53⁴⁷A nja ka folay Dabawəzləv tan, aza nəv ndirigi kərap ɗewerakun tete sinigi. Kepic kepic Maday tokon Yesu a nja ka bu nəv ndiri maparam za, ka yi ka lap a daba tan. 2:47 2:41

Piyer ege ma gbərəw gbərəw

¹Pic takan pic mata nga wəla kaɗ, ler ti təɗ ka voh Dabawəzləv. Piyer ege Zan sliɗ ka vigi a *je Dabawəzləv acin. 3:1 10:3, 9, 30²Kedirek ti təɗigi ka mejijik, ndirigi ta nja ka wəla ta «mejijik menekin.» Jani tete hidi maparam a nin, ma gbərəw gbərəw daka mbu tik a liɓ mamən kaɗ. Kepic kepic ndirigi a nja ka dahi ma gbərəw gbərəw toku ka nja ane mejijik toku, ngam sin ka dəkəɓ dala a zləra ndirigi ma nja ka tuhigi a je Dabawəzləv. 3:2 14:8³Gawla toku mata ləma Piyer ege Zan za acin, a tuhigi a jik, sin tar ka gər dala a zləra tan. ⁴Piyer ege Zan saf saf ta zakay, aza Piyer a ngaren a gawla toku: «A kaf həra ku za, ma saf kini.» ⁵Gawla toku kaf həra za acin ka saf ta, ngam sin ta ɓən wər, a va ka jan kən a zləra tan. ⁶Piyer a ngaren acin: «Na ɗa, dala ɗaha səka a zləra ɗa ɗakun. Gara kən ta zləra ɗa kata ta maru wər, sey sembe, Yesu *Kiristu tane liɓlay Nazaret mata vəl ka a zləra. Yo tá nja cah ta ngaroh áka zlim Yesu za, a sliɗ za ma va á gar, hati bit ka ma gbərəw gbərəw ku kaɗ ba acin.» ⁷Mata ngaren wa toku za, kawu ka zləra zəm, kaf za kpək á gar. Njoɗ ngaz gawla toku ti jan sembe sulon sulon na dik kaɗ ka gar á gar. ⁸Sin caw sliɗ za, gar á gar kurzlik kurzlik, aza wa nja ndiri ma tem acin. Sliɗ səba makatəf Yesu gi ka va je Dabawəzləv ɗere. A va caway caway, a mbir, aza a folay Dabawəzləv tik kahay kahay. 3:8 14:10; Zan 5:14⁹Ndirigi kərap ti ləma ta a va ninek ninek, aza a folay Dabawəzləv tik. ¹⁰Mata ləmi gawla toku za, njoɗ ti sən ta zaba. A ngarigi kəsəm kəsəm: «Kay, kən toku acin a ɗiya a nja siki? Gawla toku aɗa hidi ma nja ka nja a mejije Dabawəzləv ka gər dala cah ɗakun vu?» Kən toku ti pələk talan ndirigi kərap, aza ti pərətigi a ɓan ɓan kən ma təɗaha a tala gawla toku.

Labar Piyer a je Dabawəzləv

¹¹Hidi ma gbərəw gbərəw, Piyer ege Zan mata bit ta toku a ker ta kaɗ kun. Ndiri kərap mata ləmi gawla toku za, ti pələk talan tan, ɓasahigi ka va jakwar tan a zəɗ mabəla *Salomon a *je Dabawəzləv. 3:11 5:12; Zan 10:23¹²Piyer mata ləma ndiri toku za, a ngareten: «Hin ndiri ɗa *Isirayila cicah, gawla toku a pələk talan hini a tala mi? Hin kərap zlər zlər həra ka je tik kaɗ ka saf kini toku, mi ma həl mi? Hin ta ɓən wər, sembe na bit gawla toku a yaha á zləra kini za vu, mala a tala nəv kini barən barən a gibe Dabawəzləv aɗa Dabawəzləv mátá vəl kini sembe tik vu? Awu hi nja ka ɓənu wa nja sin kun. ¹³Dabawəzləv doku tokon ta vina cekw *Abəraham, *Izak ɓaw *Zakob ti vəl kini sembe ka bit gawla toku, ngam ka fiyen miseh maday a Yesu ma həl kəzəɗ tik. Yesu toku, hini a tala hini, hin ti kawu, aza hin ti vəleten a madədayigi a zləra. Aza hin ti mbaneten ma a madaba a gibe bay Pilat ma gər ka ficik tik kaɗ. 3:13 2:33; 7:32; Exo 3:6, 15; Luk 23:13-23¹⁴Hin ti feh hidi Dabawəzləv ma nja ka va a nəv Dabawəzləv, aza hin ti ngaren a Pilat ka ficik hidi ma ndəv teli azal kaɗ ɓa. ¹⁵Yo Yesu toku áɗa ma nja ka vəl micin a ndirigi, azama hin ti vəleten a ndirigi a zləra ka pəm ta za. Ama Dabawəzləv ti mbəlaha a civi za. Na kini min ti ləma a həra kini, 3:15 2:23-24; 4:10; 5:30-31; 10:39-40; 13:30; 17:31; Hib 2:10¹⁶aza mine ca talan ka sin. Yesu toku acin áɗa ma vəlen sembe a ma gbərəw gbərəw, hin mata ləma ɓaw hin mata sənu toku ka va á gar. Ti bit wa nja hin mata ləma kərap ngam min ta nja ka ca talan ka Yesu. 3:16 Mat 9:22

¹⁷«Galamayigi, kati sənu, hini tete madəday hini, hi sənay kən hin mata ɗiyu ɗakun. 3:17 Luk 23:34; 1Ti 1:13¹⁸Dabawəzləv wər, ti ceɗu zaba á pakam makatəf tegi kərap kaɗ, Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday, a va ka sa beni. Aza kəni toku ti ɗiya á zləra hini kaɗ acin wa nja Dabawəzləv mata ceɗu. 3:18 5:42; Luk 24:27, 44-46¹⁹Tá nja cah səwan hi *bu nəv hini za, aza hine vəl talan hini a zləra Dabawəzləv, sin ka zer *ma ngav ngav hini kaɗ. 3:19 2:38²⁰Ti nja wa nja ngatoku wər, Dabawəzləv a va ka vəl hini nja menekin ta zləra tik, aza a va ka zlən hini Yesu Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa, sin aɗa hidi, mata mbatu kamatakan ka bit hini. ²¹Tá nja cah Dabawəzləv a may Yesu ka nja kese a wəzləv ka pu pic, kən ta va ka zlambaɗigi za ka nja ka yəwən, wa nja sin mata ceɗu kamatakan á pakam makatəf tegi menekin kaɗ.

²²«Kamatakan *Moyiz ti ngar a tala Yesu toku: “Vay tokon Dabawəzləv a ngar a va ka zlən hini makatəf wa nja kata, ta ka səban hini za. Hine ɗiya kən kərap sin ta va ka ngar hini. 3:22 Deu 18:15, 19; Kmy 7:37²³Hidi mangar a zlimi ma makatəf toku kun, a va ka jan gam ka va tik a daba ndiri tik za, aza a va ka lekw.” ²⁴*Makatəf Dabawəzləv maparam, zlim tik *Samuyel tete makatəf maparam kərap ma yahigi á zal ti ləwigi ko nayi wa sin a tala kən ma nja ka ɗiya a pic ngacah cah. 3:24 3:18²⁵Kən, Dabawəzləv mata ngar a va ka vəleten a ndirigi á pakam makatəf tegi kaɗ a ngar ka hini acin. Dabawəzləv mata va ka lap tete doho hini, ti ɗiyu tete hini ɗere. A pic tik ti ngaren a doku tokon Abəraham: “Ndiri kərap tane talalay, ta va ka ker micin tan fonna áka səban ku za.” 3:25 Gen 12:3; Gal 3:8, 16²⁶Yo Dabawəzləv ti mbəlaha Yesu ma həl kəzəɗ tik a civi za ɓaw ti zlənaha pəpəla zakay ka hini, ko nayi ka bu dawən a ma ngav ngav hini, aza Dabawəzləv ka ker micin hini fonna.» 3:26 13:46; 18:6; Rom 1:16

Piyer ege Zan a gibe ma ɓasi kita

¹Piyer ege Zan ta ceɗi labar a tala Yesu toku a ndirigi, njoɗ *mangaramagi ta *je Dabawəzləv, maday ta daba ndiri ma puwi je Dabawəzləv ɓaw ndiri *Sadukigi ti təɗahigi. 4:1 ndiri Sadukigi: 5:17 ; 23:8; Luk 20:274:1 Luk 22:4, 52²Mata zlim ta za, nəv tan a baseten a tala makatəf Yesu gi ma səray ma ceɗeten a ndirigi, Yesu ti mbəla ka məc zaba, aza wa sin ndirigi a va ka mbəlahigi ɗere. 4:2 mbəl ka məc: 2:24 ; 4:33; 17:18; 26:23³Sinigi kaw fi tegi a je fərsəna a kese ka pu gbəm ngam pic ti tukay tik kaɗ ba. 4:3 5:18⁴A pic tik mata kawi Piyer ege Zan toku, ndiri pe ma zlimi labar tan ti yək ta. Ndiri ma yəki labar Yesu tete kafən ndirigi mata lapigi kaɗ ti təɗ wujine jeɓin.4:4 2:41

⁵Ka gbəma tik, madəday Yahudiyagi, gəbataligi ɓaw *maləmigi ti ɓasigi ane liɓlay Zeruzalem. ⁶A ɓasigi tete mangarama meze maday ta je Dabawəzləv zlim tik Anas, ɓaw tete mangarama maparamigi Kayif, Zan, Alekisandaru, ɓaw vinen Anas kərapigi. ⁷Mata ɓasigi kaɗ wa toku za acin, a ngareten a sojigi ka wəlahi makatəf Yesu gi a je fərsəna. Mata yigi za, a neh ta, a ngareten: «Hi ɗiya gawla ma gbərəw gbərəw toku a nja siki? Nayi ma vəl hini sembe tik yi?» 4:7 Luk 20:2⁸Njoɗ sembe *Miɗ Dabawəzləv va ane nəv Piyer acin, aza Piyer a ngareten a ndiri ma ɓas ɓas toku: «Hin bayigi ɓaw gəbataligi, 4:8 2:4⁹a picah hin ti may ka sən kən menekin, min mata ɗiyu a tala ma gbərəw gbərəw toku, aza mi ɗiyu a nja siki ka va á gar. ¹⁰Tá nja cah acin hi zlimi labar ɗa, ta va ka ceɗ hini, hini ka sənu kərap, aza ndiri *Isirayila ka sən ta ɗere. Gawla ma gar gar ta gibe hini, hin ta ləma toku, min ti jan sembe ɗiya tik ka va á gar a zləra Yesu *Kiristu tane liɓlay Nazaret. Yesu toku aɗa hidi, hin mata kpawu ka pay ma zlamba zlambay ka məc, aza Dabawəzləv mata mbəlaha a civi za. 4:10 3:6; 3:15¹¹Hi ləma, labar Dabawəzləv a ngar:

“Gugun, hin má ndeɓi beden mata ficiku toku,

Dabawəzləv ti mbatu ka gugun menekin nja sembe!” 4:11 Dir 118:22; Luk 20:17; 1Pi 2:4-7

¹²Yo, labar toku a ləwa a tala Yesu. Ndirigi a va ka jani bit micin tan sey a zləra tik za á gindik. Dabawəzləv a vəl hidi maparam ma va ka bit ndirigi á tala tik za ɗakun. A talalay cah kərap sey sin á gindik aɗa ma bit ndirigi.» 4:12 Mat 1:21; 1Ko 3:11¹³Ndiri ma ɓasi kita mata zlimi labar, Piyer ege Zan ta ceɗ ta manja pərət toku, ti pələk talan tan kahay kahay. Ti sən ta, Piyer ege Zan a jangi ɗakun, sinigi wa nja ndiri ma tem. Aza ti sən tegi, ndiri toku ti njigi tete Yesu kamatakan. ¹⁴Ndiri ma ɓasi kita toku ləma ta ɗere, hidi ma gbərəw gbərəw a jakwar tan, aza ti kpas talan tan, a səni kən, ta va ka ngarigi baba kun. ¹⁵A ngareten acin: «Hi sliɗ, hine va hini kese ka lay ɓas cah za.» Piyer ege Zan mata yigi a lakwat za, ndirigi tane jik tar ka gaɓəz kəsəm kəsəm, 4:15 5:34-35¹⁶a ngarigi: «Tá nja cah hidi ka ɗiya tokon mi a ndiri toku, ngam ndiri ta liɓlay Zeruzalem ti sən ta zaba, ti ɗiyi ɓan ɓan kən maday ka bit ma gbərəw gbərəw toku za, aza ko min tokon, ni va ka ngar tokon a ɗiya ta ɗakun, ata ɗakun. 4:16 Zan 11:47¹⁷Mata nja wa nja ngatoku acin, hidi ta ndul ta a sembe ka njigi ma nja nəfi zlim Yesu, labar tik ka nja manja gi a gibe ndirigi.» 4:17 5:28-29, 40

¹⁸Sinigi wəla ta acin, aza a ngareten: «Hi zlimi, ko a pu hi njá ka ceɗeten labar Yesu a ndirigi kun, aza hi njá ka nəf zlim tik kun!» ¹⁹Piyer ege Zan mata zlim ta wa toku za acin, a ngareten: «Tátoku hin ta ɓənu wər, a va ka nja ninek a zləra Dabawəzləv mini ka zlimi ma hini aza ka bazl ma tik vu? ²⁰Ama na kini wər tete’w vay ɗa, ni va ka ker kən min mata ləma a həra kini ɓaw min mata zlimi manja ceɗ səka ɗakun.» ²¹Ndiri ma ɓasi kita ndul ta acin, a ngareten: «Hi sliɗ hine va hini a watoku za.» Ko a jani katəf ka ɗiyaten beni a ndiri toku kun, ngam ndiri kərap a foli Dabawəzləv na kən ma təɗaha. ²²Gawla mangar Piyer ege Zan mata ɗiyi ɓan ɓan kən a tala tik toku, a mar viya day ka wom foɗ.

Ndiri ma ci talan ka Yesu gi a liɓ dəkəɓ a tala pərət

²³Piyer ege Zan mata ficikigi kaɗ, sliɗ vigi njoɗ a zləra cele tan. A ceɗeten labar kərap, *mangarama maday ta je Dabawəzləv ɓaw gəbataligi mata ceɗ ta. ²⁴Cele tan mata zlim ta za, a dəkəɓi Dabawəzləv a nəv ma takan, a ngarigi: «Dabawəzləv maday, hoh áɗa ma tətar wəzləv ege hayək ɓaw yəm, aza ɓaw kən ta veregi kərap. 4:24 Exo 20:11; Dir 146:6²⁵Kamatakan hati ləwa a doku kini *David ma nja ka həl kəzəɗ ku. Hati ngaren a *Miɗ ku ka ngareten a ndirigi:

“Ndiri tane talalay a nja ka basi nəv kemi?

A nja ka lapi kaɗ ka ɗiya tireh kahay kemi? 4:25 Dir 2:1-2

²⁶Madədayi tane talalay ti lapi kaɗ ba ka tar həl,

aza bayigi ti ɓasi kaɗ ba

ka ləm tete maday tokon Dabawəzləv,

aza ɓaw tete Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa.”

²⁷Yo Dabawəzləv, wa nja David mata ceɗu toku acin kap duze. Bay *Herod ɓaw Pontus Pilat, masara ma mar lay, tete ndiri *Isirayila ɓaw tete ndiri ta ka səban maparam ti lapi kaɗ ba a liɓlay cah ka pəmi Yesu za, hidi ma barən ma ɗiya kəzəɗ ku, hoh mata mbatu. 4:27 Bay Herod: Luk 23:7-11; Pilat: Luk 23:1²⁸Ta nja ka ɗiyaten kən maɗa ngatoku acin a tala hidi hoh mata mbatu, a ɗiya ta kərap, wa nja hoh Dabawəzləv mata may aza hoh mata ceɗ kaɗ daka məndan cekw.4:28 2:23²⁹Dabawəzləv, tá nja cah, hati ləma tireh tan ta nja ka ɗiya ta. A vəl kini sembe a mini ma nja ka ɗiya kəzəɗ ku ka nja manja pərət ka ceɗ labar ku a ndirigi. 4:29 Efe 6:19³⁰A vəl kini sembe ka ɗiya ɓan ɓan kən pana pana, ɓaw ka bit ma dal daligi áka zlim Yesu za, hidi menekin ma həl kəzəɗ ku.» 4:30 2:22³¹Mata wayi ka dəkəɓ Dabawəzləv za acin, lay ɓas tan mata ɓasigi a nin toku tar ka kəz gingiɓ gingiɓ. Sembe Miɗ Dabawəzləv ti ya a nəv tan kərap, aza tar ka ceɗi labar Dabawəzləv a ndirigi manja pərət acin. 4:31 2:4

Wak kən kəsəm kəsəm

³²Ndiri ma ci talan ka Yesu kərap ti lapi kaɗ ba a nəv ma takan ɓaw a ɓən ma takan. Kən kərap ta mar ta, a nja ka wak ta kəsəm kəsəm. Hidi ma nja ka ngar: «Kən ngacah na ɗa á gindik,» «Kən ngacah na ɗa á gindik» ɗa ɗakun. 4:32 2:44-45; 6:1; Luk 14:33; 18:22³³*Makatəf Yesu gi ti jani sembe pe ka ceɗeten labar Dabawəzləv a ndirigi. A ngareten: «Maday tokon Yesu ti mbəl a civi zaba,» aza ndirigi pe ti yəki labar tan acin, aza ndiri kərap ta liɓlay toku ti sən ta, Dabawəzləv a ker micin ndiri ma səbi katəf Yesu fonna. ³⁴Ko hidi takan a daba tan manja kən ɗa ɗakun. Ngam ndiri kərap ma mari lay biz ɓaw je wan, ber ber a ber ta za, aza ɓawi dala tik ³⁵vəleten a makatəf Yesu gi, aza makatəf Yesu gi a waketen dala toku a ndiri manja kən ta daba tan.

³⁶Hidi maparam ɗaha, zlim tik Zozef. Sin səban *Levi, a mbu ane liɓlay *Kipirus. Makatəf Yesu gi ti ci zlim tik Barnabas. Zlim mata caten toku a nja na ngar «Hidi ma nja ka vəleten ɓərəs a ndirigi.» ³⁷Barnabas toku ɗere ber lay biz tik ma takan za, aza ɓaw dala tik vəleten a makatəf Yesu gi.

Ananiyas ege wərti tik Safira

¹Hidi maparam ɗaha zlim tik Ananiyas ege wərti tik Safira. Sinigi səray tan beri lay biz tan ma takan za. ²Mata ber ta za, Ananiyas mbat dala toku ɓoh kaɗ a vere wərti tik, aza ɓaw ma fəna tik acin tep a zləra *makatəf Yesu gi. 5:2 4:35³Mata vəleten za, Piyer a ngaren: «Na ku Ananiyas, *Gudul a jan katəf ka va a nja siki a nəv ku, ka mbanen ma a *Miɗ Dabawəzləv, ɓaw ka mbat dala maparam kaɗ na lay biz ku cah? 5:3 Zan 13:2⁴Lay biz ku toku, mandala ha beru kese kun, na ku ɗakun vu? Aza ma beru za, dala tik na ku ɗakun vu? Aza acin ha ɓən ka ɗiya kən ngatoku kemi? Hoh mata mban ma wa nja ngatoku, ha mbanen a hidi səka ɗakun, ha mbanen a Dabawəzləv.» ⁵Ananiyas mata zlimi wa toku za, kup ti ndəv ka hayək, aza filen ti məc. Ndiri kərap mata zlimi labar məc tik toku za, ɓeɓiz tan ti zer. ⁶Wəri gawligi sliɗigi za, dəɓ kaɗ ka viren kəsəm tik ɓaw paɗ paɗ, va məɗ kaɗ.

⁷Nəp kedirek, ka dawən ler takan, səray ma makaɗ tik wərti Ananiyas ti təɗaha ka lay toku, aza a sənay səka zelen ti məc ata ɗakun. ⁸Piyer a nehu acin, a ngaren: «Lay biz hini, hin mata beru, dala tik kərap aɗa cah vu?» Wərti toku a ngar: «Hayin dala tik kərap səɓ aɗa toku.» ⁹Piyer a ngaren acin: «Hi lap ma hini a zoloh kaɗ ka kəɓ Miɗ Dabawəzləv, aza ka geh nəv tik kemi? A zlimi, ngaz ndirigi ma vigi ka məɗi zoloh ta gi a mejijik toku, aza a va məɗohigi wa nja zoloh.» 5:9 1Ko 10:9¹⁰Njoɗ wərti toku kup ti ndəv ɗere a gibe makatəf Yesu, aza filen ti məc. Ndiri takana titoku tuhigi a jik ɓaw ta, va məɗ a ka zelen. ¹¹Ndiri Ekilesiya tete ndiri ma zlimi labar toku, ɓeɓiz tan ti zer kərap.

Piyer tete ma dal daligi

¹²*Makatəf Yesu gi ti ɗiyi ɓan ɓan kən pana pana pe a daba ndirigi. Ndiri ma ci talan ka Yesu a nja ka ɓasigi a nəv ma takan a zəɗ mabəla *Salomon. 5:12 2:22; 3:11^13-14Aza ndiri kərap a nja ka fol ta. Kepic kepic wapah maparamigi tete wərtigi kahay kahay a nja ka ci talan ka Yesu acin, aza a nja ka lapigi kaɗ tete sinigi. Aza ndiri mangar a ci talan ka Yesu kun, a pərətigi ka lapigi kaɗ tete sinigi. 5:13-14 2:41¹⁵Ndiri maparam a dahi ma dal daligi a mazləzla katəf, ɓaw mbuh mbuh ta a tala arngaw ɓaw yipah tan, ngam Piyer ta va ka yaha á nin za, zizaɓəl tik ka ya zəlam á tala ndiri maparam ta daba tan ka bit. 5:15 19:11-12; Luk 4:40¹⁶Ndirigi pe ɗere a yahigi á liɓlay ma pana pana za ma mbeh ta liɓlay Zeruzalem toku. Dahi ma dal daligi ɓaw ndiri nja *masərəf a kəsəm, aza ndirigi kərap ti bitigi.

Beni a tala makatəf Yesu gi

¹⁷*Mangarama meze maday ta je Dabawəzləv tete cele tan ndiri *Sadukigi kərap mata zlimi kən, *makatəf Yesu gi ta nja ka ɗiya ta za, a sərəhigi a sinigi, aza a ngarigi: «Səwan hidi ta ɗiya tokon dabaray ka ndiri toku.» 5:17 4:1-2¹⁸Zləni ndirigi acin ka vigi ka kawa ta ka pek ta a je fərsəna. Mata kawa ta za, pek ta a je fərsəna. ¹⁹A vuɗu, *mazlən Dabawəzləv yaha zlər mejije fərsəna kaɗ, aza ti ngazla ta a lakwat. A ngareten: 5:19 12:7-10²⁰«Hi sliɗ hine va *je Dabawəzləv a zləra ndirigi, aza hine ceɗeten labar kərap a tala yəwən micin.» ²¹Makatəf Yesu gi mata zlim ta za, ti yək ta. Gbəma cekw cekw sliɗ vigi a *je Dabawəzləv ka ceɗ labar a ndirigi.

Mangarama meze maday ta je Dabawəzləv ɓaw celegi wəlahi gəbataligi ma ɓasi kita ta daba *ndiri Yahudiyagi ka ɓasigi kaɗ ka ləwa a tala kita makatəf Yesu gi. Mata ɓasigi kaɗ acin zləni sojigi ka vigi ka ngazlahi makatəf Yesu gi ta je fərsəna. ²²Sojigi mata təɗigi a je fərsəna za, a jan ta ɗakun. Mata cəɓahigi za, a ngareten a ndiri ma ɓasi kita toku: 5:22 12:18-19²³«Min mata təɗ za, mi jan je fərsəna ma pek pek gəmma, aza soji ma pu tegi ma gar gar a nin. Aza min mata zlər mejijik kaɗ acin, mi jan tegi a nin kun.» ²⁴Mangarama madədayigi ɓaw maday ta daba ndiri ma puwi je Dabawəzləv mata zlim ta za, a ngarigi kəsəm kəsəm: «Kay kən mi ma həl acin mi? Yaw tátoku kən mi ma va ka ɗiya a nimin baba mi?» 5:24 4:1²⁵Njoɗ hidi maparam ti ya. Mata ya za, a ngareten: «Ndirigi hin mata fi ta a je fərsəna cah, ta jan tegi ane je Dabawəzləv, a ceɗi labar a tala Yesu a ndirigi.» ²⁶Maday ma pu je Dabawəzləv mata zlimi za, njoɗ sliɗ vigi tete soji tik ka va ka ngazla ta. Mata təɗigi za, jani ndiri ma ɓas ɓas a jakwar tan. A pərətigi na talan tan a zləra ndiri ma ɓas ɓas tá ka nda ta a gugun. A tala ngatoku a ngazla ta a sembe ɗakun. 5:26 Luk 20:19; 22:2²⁷Mata da ta za, tep ta a gibe ndiri ma ɓasi kita. Mangarama meze maday a ndul ta acin, ²⁸aza a ngareten: «Min ti tak hini kaɗ ba ɗakun vu ka nja manja ceɗ labar a tala Yesu. Ama na hini, hin ti ɗiyay kən hini səɓ, aza hin ti gəgar labar toku a liɓlay Zeruzalem kərap. Hin ta nja ka ceɗ labar wa toku acin wər, hi may ka jok kini ma a kəsəm ka ngar, mini áɗa ma pəm gawla, hin ta gəgar labar a tala tik toku vu?» 5:28 4:17-19; Mat 27:25²⁹Piyer tete makatəf Yesu gi zla wəla, aza a ngarigi: «Na kini wər, ko ɗiya ɗiya wasiki, ni va ka zlimi ma Dabawəzləv á tala ka zlimi ma ndirigi. ³⁰Ta ceɗ hini, Yesu, hin mata kpawu ka pay ma zlamba zlambay ka məc, Dabawəzləv doku tokon ti mbəla a civi za.5:30 3:15³¹Ti ɓawu aza ti cu á zləra zəm tik za ka nja ka bay ɓaw ka nja ka ma bit ndirigi. Mata ɗiya wa toku, ngam ka zlər katəf a *ndiri Isirayilagi ka buwi nəv tan, aza ka jani zer *ma ngav ngav tan a gibe tik. ³²Yo kəni toku ti ɗiya a vere kini. Min ti nja ka sedewa tik, aza *Miɗ Dabawəzləv, Dabawəzləv ta nja ka vəleten a ndiri ma nja ka zlimi ma tik, ti nja ka sedewa tik ɗere.» 5:32 1:8; Zan 15:26-27

³³Ndiri ma ɓasi kita mata zlimi labar Piyer za acin, nəv tan a kuɗayeten kahay kahay, aza a may ta ka pəmi makatəf Yesu titoku za. ³⁴Ama hidi takan ɗaha a daba tan, zlim tik Gamaliyel, sin *maləm, hidi *Farisa, aza ndiri kərap a nja ka zlimi ma tik. Sin sliɗ a daba ndiri ma ɓasi kita za, gar á gar, aza a ngareten a sojigi: «Hi ngazl ndiri toku ka va lakwat zakay.» 5:34 Gamaliyel: 22:3³⁵Mata vigi lakwat za, Gamaliyel toku a ngar: «Hin ndiri Isirayila cicah, hine ɓənu ninek ninek a zakay a tala kən hin ta va ka ɗiyaten a ndiri toku. Hi ləma, kəzəɗ tan a yaha á zləra Dabawəzləv za, a va ka sən. A yaha á zləra hidi memilin za, a va ka sən. ³⁶Hi ɗasl talan ka Tewdas ege Yahuda, ndiri mangar Dabawəzləv á zləna ta ɗakun. Tewdas ti ya a daba tokon kamatakan. Sin ti ca talan tik ka hidi maday, aza ndiri ti təɗ bələk foɗ ma səba ta. Ama ka dawən tik, ndirigi ti pəm ta za. Aza ndirigi ma səba ta ti cakwayigi slərra, kəzəɗ tik ti pas. 5:36 21:38³⁷Yo, ka dawən məc Tewdas toku ɗere, Yahuda ta liɓlay Galili ti yaha. A yaha mandala lalaɓ zlim ndiri kərap kaɗ. Aza ndirigi ti səba ta. Sin ɗere ndirigi ti pəm ta za, aza ndiri ma səba ta ti cakwayigi. 5:37 Luk 2:2; 13:1-2³⁸Yo, ta ceɗ hini acin, hi nja ka ɓən ka ɗiyaten kən a ndiri toku baba kun, hi ker ta səɓ kaɗ mata va tan. Ngam ɓən tan ɓaw kəzəɗ tan ta nja ka ɗiya ta a yaha á zləra hidi memilin za wa nja na Tewdas ege Yahuda wər, a va ka gar kun, a va ka way njoɗ. ³⁹Ama ɓən tan ɓaw kəzəɗ ta nja ka ɗiya ta a yaha á zləra Dabawəzləv za wər, ko ɗiya ɗiya wa siki, hi va ka mbay ka pas kəzəɗ tan kaɗ kun. Yo hi kaw talan hini, ngam ko kəzəɗ tan a yaha á zləra Dabawəzləv za wər, hi va ka tar ləm tete Dabawəzləv.» Ndiri ma ɓasi kita mata zlimi labar Gamaliyel wa toku za, ti yəki ma tik. ⁴⁰Sinigi wəlahi makatəf Yesu gi toku acin ka yahigi a gibe tan. Mata cəɓahigi za, a ngareten a sojigi ka pəm ta. Mata pəm ta za a ngareten acin: «Hi sliɗ hine va hini, kana hi ceɗeten a ndirigi baba labar a tala Yesu toku!» 5:40 4:18; 5:28

⁴¹Makatəf Yesu titoku sliɗ va a daba ma ɓasi kita za. Nəv tan ɗewer kun ngam Dabawəzləv ti saf nəv tan, sinigi ti təɗ gəga ka sa beni a tala Yesu. 5:41 Luk 6:22-23; 1Pi 4:13⁴²Kepic kepic a nja ka ceɗeten labar a ndirigi a *je Dabawəzləv ɓaw ka ceɗeten ka jik ka jik. A nja ka ceɗi Nawər Menekin a tala Yesu aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday. 5:42 Hidi, Dabawəzləv mata mbatu: 9:22; 17:3; 18:5, 28; Luk 24:25-27

Ndiri ma cesireɗ ma zleɓi makatəf Yesu gi

¹Ndiri ma nja ka səbi katəf Yesu a fəfəligi. Kedirek *ndiri Yahudiyagi ta daba tan ma nja ka ləwi ma *girek a basi nəv a ndiri Yahudiyagi ma ləwi ma *hibiru. A ngarigi: «Kepic kepic hin ta nja ka wak wili, hine vəleten a wərtigi tane mazləzlalay ma yahigi á ita kini za ka zəm ta, zəm zəm wek səka ɗakun cah, mi ma həl mi?» 6:1 2:45; 4:35²*Makatəf Yesu gi ma guɓ a tala səray mata zlim ta wa toku za acin, ɓasi ndiri ma səbi katəf Yesu kərap kaɗ, aza a ngareten: «Gara na kini wər, ka ker ceɗ labar Dabawəzləv kaɗ ka həl kəzəɗ kən ham hini, a va ɗakun. ³A tala ngatoku galamayigi, səwan hi mbat kula ndirigi cesireɗ a daba hini. Hine mbat ndiri nja *Miɗ Dabawəzləv ma wek ta nəv, aza nja ndukun talan menekin, mini ka teɗ ta ka njigi ka ma həl kəzəɗ kən ham a wərti toku. 6:3 1Ti 3:7-13⁴Na kini acin mini ka ɗiyay kəzəɗ kini na voh Dabawəzləv ege ceɗ labar Dabawəzləv a ndirigi á gindik.» ⁵Ndiri kərap ma ɓas ɓas mata zlim ta za acin, yawi ma toku. Mbati Etiyen ma nja ka ca talan ka Dabawəzləv ninek ninek, ɓaw nja *Miɗ Dabawəzləv ma wek ta nəv, Filip, Purokor, Nikanor, Timon, Parmenas, ɓaw Nikola. Nikola toku tane liɓlay Antiyos. Sin ti mbaɗay tik kamatakan zaba ka səba *mazuko Yahudiyagi. ⁶Ndiri ma ɓas ɓas mata mbati ndiri ma cesireɗ toku za, tep ta a zləra *makatəf Yesu gi. Makatəf Yesu gi acin dəkəɓi Dabawəzləv a tala tan, aza ɓawi zləra ɗiya a talan tan takan takan6:6 Mata ɗiyi zləra a talan tan toku, ka jani sembe Miɗ Dabawəzləv na ɗiya kəzəɗ tan.. 6:6 13:2-3; 14:23; 1Ti 4:14; 2Ti 1:6

⁷Ka dawən tik acin labar Dabawəzləv ti gəgar a liɓlay Zeruzalem. Kepic kepic ndiri ma nja ka səbi katəf Yesu a fəfəligi, aza *mangaramagi pe ta je Dabawəzləv ti zləri nəv tan za ka yəki labar Yesu ɗere. 6:7 2:41

Etiyen a gibe ma ɓasi kita

⁸Dabawəzləv ti vəl sembe tik ɓaw menekin tik a Etiyen. Aza Etiyen ti ɗiya ɓan ɓan kən pana pana a daba ndirigi. 6:8 2:22⁹Kedirek *ndiri Yahudiyagi maparam a basi nəv acin a Etiyen. Ndiri toku a nja ka jangigi a *je janga Yahudiyagi, ndiri ta nja ka wəla ta «*je janga ndiri ma batahigi ka balam za.» Ndiri ma basi nəv toku a yahigi á liɓlay Sirene za ɓaw á liɓlay Alekisandari za. Yo Yahudiyagi maparam ɗaha a daba tan ma yahigi á liɓlay Silisi ɓaw á liɓlay Azi za. Sinigi kərap ɓas ɓasigi kaɗ ka gaɓəzigi tete Etiyen. ¹⁰Ama hidi ma nja ka sən ləwa day ka Etiyen za ɗa ɗakun. Ngam Miɗ Dabawəzləv a vəlen ndukun talan menekin ka ləwa. 6:10 6:3; Luk 21:15¹¹Ndiri ma basi nəv ka Etiyen toku acin ɓawi dala vəleten a ndirigi ka mbaneten ma a Etiyen a madaba. Ndiri ma jani dala toku a ngarigi acin: «Min ti zlimi a liɓ labar, ta nja ka ceɗu, a nja ka ra *Moyiz ege Dabawəzləv.» 6:11 Mat 26:59-61¹²Mata ngarigi ka Etiyen wa nja ngatoku toku acin, a kəɓi gəbataligi, *maləmigi ɓaw ndiri kərap ka basi nəv ka sin. Njoɗ sinigi sliɗ va njap kaw ta, aza tep ta a gibe gəbatal Yahudiyagi ma ɓasi kita. ¹³Aza ti tepi ndiri maparam ɗere a gibe ndiri ma ɓasi kita ka mbaneten ma a Etiyen toku. A ngarigi; «Gawla toku a nja ka ləwa ma ma ngav ngav ka *je Dabawəzləv tokon, aza a nja ka pas *mazuko Moyiz kaɗ ɗere. 6:13 18:13; 21:28; Jer 26:11¹⁴Min ti zlimi sin á ngar, Yesu gawla tane liɓlay Nazaret a va ka pas je Dabawəzləv tokon kaɗ, aza a va ka pas mazuko, Moyiz mata vəl tokon a zləra, ka tar na tik pana ta.» ¹⁵Ndiri kərap tane lay ɓas kita mata zlim ta wa toku za, ɓawi həra ca ka Etiyen, aza a ləma ta, həra tik ti wək kiɓe kiɓe *mazlən Dabawəzləv.

Labar a tala dehen Yahudiyagi

¹*Mangarama meze maday ta je Dabawəzləv a ngaren a Etiyen acin: «Hati ngar wa sin duze vu?» ²Etiyen a ngar acin: «Galamayigi tete vayigi, hi zlimi labar ɗa ta va ka ceɗ hini toku. Min tokon kərap, min ti sən tokon Dabawəzləv ma mar miseh maday ti pizlaha a həra doku tokon *Abəraham, mandala a zəv ka va a liɓlay Haran kese kun, je tik a wilin a liɓlay Mesopotami. 7:2 22:1³Dabawəzləv mátá ngaren: “A sliɗ ka je ku za, ɓaw ka liɓlay ku za, ma va ka lay ta va ka ɗafoh zləra a nin.” 7:3 Gen 12:1; Hib 11:8-10⁴Njoɗ Abəraham ker ndiri Kalidiya ta liɓlay Mesopotami toku kaɗ wa nja Dabawəzləv mata ngaren, sliɗ va njay tik a liɓlay Haran. Ane ka lay toku məc həlen a cin Abəraham. Ka dawən tik, Dabawəzləv a ngaren ka sliɗ ka liɓlay Haran toku za, ka yaha a liɓlay tokon, min tokon ta nja a nin ma səɓ səɓ cah. 7:4 Gen 11:31; 12:4⁵Mata yaha a liɓlay cah za, Dabawəzləv a zlen lay ko kedirek ka maru ɗakun. Sey ti ngaren: “Ta sla za, ta va ka vəloh liɓlay toku ɓaw a səban kugi ka mar ta.” Mandala tik Dabawəzləv mata ngaren a Abəraham wa toku, Abəraham a jan kərti kese kun. 7:5 Gen 12:7⁶Dabawəzləv a ngaren a nimin: “Səban kugi a va ka vigi a liɓlay ma gədək ka njigi ka mohuloy. A nin ndirigi a va ka ca tegi ka balam, aza a va ka ɗiyeten beni təɗ ka viya bələk foɗ. 7:6 Gen 15:13-14⁷Ama kata Dabawəzləv, ta va ka ɓas kita ndiri ma ci səban ku ka balam toku. Ka dawən tik səban ku a va ka yahigi a liɓlay toku za ka yigi ka voh ka a liɓlay cah.” ⁸Dabawəzləv mata ləwa wa toku za, *zla wəla həza kaɗ ka lapigi tete Abəraham kaɗ. Aza mátá ngaren ka zla məmən ndiri tik kaɗ kama ndirigi ka sən ta á nin za, ti kawi ngama duze.

«Abəraham mata jan kərti za acin, ca zlim tik *Izak. Ka dawən zəm lumo takan, ɓaw məmən tik zla kaɗ. Izak mata gəl za, ti jan kərti zlim tik *Zakob, *zla məmən tik kaɗ. Zakob mata gəl za, ti jan wərigi guɓ a tala səray, aza zla məmən tan kərap kaɗ ɗere. Wəri Zakob titoku, doku tokon ta vina cekw. 7:8 Gen 17:9-14; 21:2-4; 25:26; 29:31–30:24; 35:16-18

⁹«Doku tokon ta vina cekw toku acin ti sərəhigi ka gelemin tan *Zozef. Sinigi kawi Zozef toku aza bereten a mulukigi ma vigi a liɓlay *Ezip. Ama Dabawəzləv ti ker micin Zozef fonna, 7:9 Gen 37:11, 28; 39:2, 21¹⁰ti bitu ka beni kərap ta talan tik za. Zozef mata təɗ a gibe bay *Firaw ta liɓlay *Ezip za, Dabawəzləv ti vəlen ndukun talan menekin, aza ti ɗiyu, bay toku ka yəku a nəv menekin. Aza bay toku ti teɗu ka hidi maday ta liɓlay Ezip, aza ti vəlen liɓ je tik kərap, sin ka safu. 7:10 Gen 41:37-44

¹¹«Ka dawən tik, metis ti ya a liɓlay Ezip kərap ɓaw a liɓlay *Kanana kərap. Beni maday ti ya a liɓlay toku, aza doku tokon a jani kən ham baba kun. 7:11 Gen 41:54; 42:1-2, 5¹²Kedirek acin Zakob ti zlimi, kən ham na ber ɗaha a liɓlay Ezip.7:12 Kən ham na ber ɗaha ane liɓlay Ezip a zləra Zosef. Mata zlimi za, zlən wəri tik, doku tokon titoku ka vigi ka səkəm tik. ¹³Kən ham mata way za, zlən tegi a nimin cəɓ ma səray tik. Mata təɗigi a zləra Zozef ka cəɓ ma səray tik za, Zozef mátá ngareten acin: “Kata golomocoh hini.” A pic tik acin aɗa bay Firaw mátá sən gelemin Zozefigi. 7:13 Gen 45:1, 3, 16^14-15Njoɗ Zozef zlən ndirigi ita ka ngazli Zakob, a ngareten: “Hi va ngazla vay tete je tik.” Ka dawən mata ceɗeten za, Zakob sliɗ tete je tik, mangar ti təɗ ndirigi wom cesireɗ atama jeɓin. Mata təɗigi a liɓlay Ezip za, nja njagi a nin. Məc ti həlen Zakob tete doku tokon maparamigi a nin. 7:14-15 Gen 45:9-10, 18; 46:6-7, 27¹⁶Mata məcigi za, ndirigi ɓaw ta, da ta a liɓlay Sikem ka caɗak tan. A məɗ tegi ka lay məɗ memici, Abəraham mata səkəmu kamatakan a dala a zləra kərti Hamor. 7:16 Gen 23:3-16; 49:29-30; 50:13; Jos 24:32; Hib 11:9, 13

¹⁷«Ka dawən viya pe, pic na ɗiya kən wa nja Dabawəzləv mata ngaren a Abəraham kamatakan mbeh ka təɗ acin. Səban tokon tane liɓlay Ezip a fəfəligi kepic kepic, aza liɓlay Ezip ti wek a sinigi. 7:17 Exo 1:7-8¹⁸Aza bay maparam mangar a sən Zozef ta kamatakan kun, a həlay bay tik a liɓlay Ezip toku acin. ¹⁹Bay toku mátá kəɓ doki tokon, aza mátá ɗiyaten beni. Ti ngareten ka keri wəri tan ta dawən kaɗ ka məcigi. 7:19 Exo 1:10-22²⁰Ka mandala tik acin aɗa mata mbuwi *Moyiz. Sin kula kərti ma va a nəv Dabawəzləv. Kərti toku ti ɗiya təra makaɗ a dawən mamən. 7:20 Exo 2:2-10; Hib 11:23²¹Aza mamən mátá keru kaɗ wa nja bay mata ngar. Kərti bay toku ma kərta kərtaza ɗaha. Va ɓawu gəl kən tik wa nja zlim kərti tik. ²²Moyiz a gəl, a jəkwan kən, aza a sən kən wa nja ndiri Ezip ma səni kənigi. Sin ti nja ka hidi ma sən ma, aza ti sən ɗiya kəzəɗ.

²³«Moyiz mata təɗ viya wom foɗ za, pic takan ti jan ɓən ka va ka saf vinegi ndiri *Isirayila ta liɓlay Ezip. 7:23 Exo 2:11-15; Hib 11:24-27²⁴Ta va mazləzla katəf ngiɗ, ti janigi a hidi maparam, sesin Ezipigi, a ɗiyen beni a səban tik Isirayilagi. Va zleɓ səban tik, aza pəm gawla toku za ka nda dəwa vinen.

²⁵«Moyiz a cuko səban tegi a va ka sən ta, Dabawəzləv a va ka bit tegi á zləra tik za. Aza ko a sənay ta ɗakun. ²⁶Ka gbəma tik Moyiz jan ndiri Isirayila sərayigi, a pəmi kəsəm, aza a ngareten: “Wa ngami ɗagi, hi pəm kəsəm a tala mi? Hine golomocoh ɗakun vu? Hi zer ma hini kaɗ, hine nja nja menekin!” ²⁷Ama hidi nja sembe ma day za, gwaɗa Moyiz a ngiɗ ngiɗ aza a ngaren: “Nayi ma coh ka bay aza ka ma ɓas kita kini yi? ²⁸Ha may ka pəm ka za ɗere wa nja hoh mata pəm səban Ezip ta musukuh vu?” ²⁹Moyiz mata zlimi wa toku za, ker liɓlay Ezip kaɗ, pəpəp si tik, va njay tik a liɓlay Madiyan. A nin ngazl wərti, aza jan wəri kərtapa səray. 7:29 Exo 2:15, 21-22; 18:3-4

³⁰«Ka dawən viya wom foɗ, pic takan Moyiz ane daba donu mbeh a kəsəm caɗak *Sinay, ləma pay gedikiɗ a ri. A liɓ gana kuhu toku ləma *mazlən Dabawəzləv a nin. 7:30 Exo 3:1-10³¹Mata ləma za, ti pələk talan tik, aza sliɗ ka va mbeh mbeh ka saf tik. Mata va, va va mbeh ka təɗ, zlimi mongurom Vay tokon a ngaren: ³²“Kata aɗa Dabawəzləv dohoh Abəraham, Izak, ɓaw Zakob.” Moyiz mata zlimi za, tar ka nəna a pərət, aza a may ka ca həra tik a nin kun. ³³Dabawəzləv a ngaren acin: “A pəɗ kərap ngaz ku kaɗ, ngam lay hoh ta gar a nin toku, lay ɗa menekin. ³⁴Kati ləma ndiri ɗa ta liɓlay Ezip a si beni, aza a hanigi. A tala sin kata mátá jemaha a wəzləv kaɗ ka bit ta za. Yo tá nja cah, a ya, ta va ka zlənoh a zləra tan a liɓlay Ezip.”

³⁵«Yo Moyiz toku, ndiri Isirayila ta liɓlay Ezip ti salari ma tik kamatakan, aza ti ngareten: “Nayi ma coh ka bay aza ka ma ɓas kita kini yi?” Moyiz, ndirigi mata feh ta toku wər, Dabawəzləv ti mbatu acin ka nja ka maday ɓaw *ma bit hidi, mátá ngaren a *mazlən tik ma nja a liɓ gedikiɗ ma ri toku: “A zlən Moyiz mátá va a liɓlay Ezip.” 7:35 Exo 2:14; 3:2³⁶Moyiz toku ti ɗiya ɓan ɓan kən pana pana a liɓlay Ezip, aza ti ngazla ndiri Isirayilagi a liɓlay toku za. Aza ti ɗiya ɓan ɓan kən ɗere a *Mitil Mepirin, ɓaw ti ɗiyu a daba donu viya wom foɗ. 7:36 Exo 7:3; 14:21-29; 16:1–17:16; Nom 14:33; 20:1-11³⁷Aza min ti sən tokon Moyiz səɓ ma takanna ti ngareten a ndiri Isirayilagi: “Dabawəzləv a va ka zlən hini makatəf wa nja kata ta ka səban hini za.” 7:37 3:22-23

³⁸«Yo ndiri Isirayila mata ɓasigi kaɗ a daba donu, Moyiz toku ti nja ka makatəf ta walan doku tokon ege *mazlən Dabawəzləv. Mazlən Dabawəzləv ti ləwen a tala caɗak Sinay. Aza sin səɓ ti jan Nawər Menekin ma nja ka vəl micin ka ceɗeten a min tokon. 7:38 Exo 19:1–20:17; Kmy 7:53; Gal 3:19³⁹Ama doku tokon a may ta ka zlimi ma tik ɗakun. Ti feh ta a dawən zləra aza ti ngareten: “Səwan ka paɗay kini a liɓlay Ezip.” 7:39 Nom 14:3⁴⁰Ti ngareten a *Aron: “A ɓisl tokon kənigi ma va ka njigi ka dabawəzləv tokon, aza ndiri ka ɓaw ta á gibe tokon za, mini ka ləma. A ɗiya tokon, ngam mi sənay tokon kən ma həlen a Moyiz, gawla ma ngazla tokon a liɓlay Ezip toku za ɗakun.” 7:40 Exo 32:1-8⁴¹A pic tik acin ɓisl ɓisli kən wa nja kərti vilen. Mata ɗiya ta wa toku za, ɓawi kən, fateten a kən mata ca ta ka dabawəzləv tan toku. Tar ka darigi aza a ɓeɓeligi a tala dabawəzləv tan mata ɗiyay kən tan a zləra tan toku. ⁴²Mata ɗiya ta wa nja ngatoku za, diri Dabawəzləv buweten dawən, aza ker ta kaɗ ka ɗiyay kən tan. Ndiri toku acin a vohi gəmzla ta wəzləv. Ti ɗiya ta wa nja *makatəf Dabawəzləv mata lalaɓ a liɓ deftere tik. Sin ti lalaɓu, Dabawəzləv a ngar:

“Hin ndiri Isirayila cicah,

hin mata va ka fat kən soson a daba donu

viya wom foɗ,

hi faten kata vu ta. 7:42 Amo 5:25-27; Moloko: Lev 18:11

⁴³Awu, hin ti ɓaw zuko hini zlim tik Moloko

a liɓ je lukut tik a talan.

Aza hin ti ɗiya gəmzla kiɓe kiɓe zuko hini zlim tik Refan,

hin ti ɓawu a talan ɗere.

Kən titoku zuko hini,

hin mata ɗiyay kən hini a zləra hini ka voh.

A tala ngatoku acin, kata Dabawəzləv,

ta va ka ngazl hini a liɓlay cah za

ka tep hini gədək zlan liɓlay *Babiloni kaɗ.”»

⁴⁴Etiyen a va gibik a ləwa tik, a ngar: «Mandala doku tokon mata njigi a daba donu, ti ɗiyi *mabəla ka voh Dabawəzləv a nin. Ti ɗiya ta wa nja Dabawəzləv mata ɗafen a Moyiz, aza ti ngaren: “Ma ɗiyu wa sin.” A liɓ mabəla toku, *mazuko Dabawəzləv ma lalaɓ lalaɓ a nin. 7:44 mabəla: Exo 25:9, 40⁴⁵Mabəla toku, wəri doku tokon ti mən ta. Ka dawən tik Dabawəzləv ti gam ndiri tane liɓlay maparam za, aza *Yosuwa ti ngazla doku tokon ta donu toku za, ka ya ka njigi a dangaz tan. Mata va ka vigi za, pani mabəla Dabawəzləv toku, ya tan a sin. Mabəla toku ti njigi tete sin kúlá ka pic mata teɗi *David ka bay. 7:45 Jos 3:14-17; 18:1; 2Sa 6⁴⁶Bay David toku, Dabawəzləv ti yəku a nəv menekin. David toku a dəkəɓ Dabawəzləv acin, a ngaren: “Hoh Dabawəzləv doku kini Zakob, a ker ka katəf kata ka ndənoh jik.” 7:46 Dir 132:1-5⁴⁷Ama David a jan ka ndən jik toku kun, sey kərti ta liɓ tik *Salomon áɗa ma jan katəf ka ndən tik. 7:47 2Sa 7:5-7; 1Ro 6:1-38

⁴⁸«Yo gara Dabawəzləv ma day ka kən kərap wər, a wan səka ka jik, ndirigi mata ndən ta a zləra tan kun. Ko *makatəf Dabawəzləv ti ngar, 7:48 17:24-25

⁴⁹Vay tokon Dabawəzləv a ngar:

“Wəzləv aɗa lay nja ɗa, aza hayək aɗa lay jak ngaz ɗa.

Aza acin wər, jik hin ta va ka ndənu

gəga kata ka nja a nin toku aɗa jik maɗa siki?

Aza je ɓat ɗa ɗere hi va ka ndən wəga siki? 7:49 Esa 66:1-2

⁵⁰Yaw kən kərap kata áɗa ma ɗiya tik kun vu?”»

⁵¹Etiyen mata way labar tik ka ceɗ za, a ngareten a ndiri ma ɓasi kita acin: «Hin wa nja doho hini. Ndukun talan ɓaw nəv hini toy toy, aza hin ti suk zlimi hini kaɗ ba ka nja manja yək labar, *Miɗ Dabawəzləv ta nja ka ceɗ hini. 7:51 Exo 32:9; 33:5; Jer 4:4; Rom 2:28-29; manja yək labar: Esa 63:10; Ezé 2:3-5⁵²Kamatakan doho hini ti ɗiyaten beni a makatəf Dabawəzləv gi kərap. Ti pəmi makatəf Dabawəzləv gi za ma nja ka ngarigi: “Hidi ma nja ka ɗiya kən ma va a nəv Dabawəzləv a va ka yaha.” Yo mata ya za, na hini acin, hin ti zəm madaba tik, hin ti pəmu za ɗere. 7:52 Luk 11:47-48⁵³Dabawəzləv ti zləna mazlən tegi ka ceɗ səban tokon mazuko tik, ama na hini, hi yək *mazuko Dabawəzləv toku ko kedirek kun.» 7:53 7:38; Hib 2:2

Məc Etiyen

⁵⁴Ndiri ma ɓasi kita mata zlimi labar Etiyen toku za, a basi nəv kazaway, aza a kuɗayeten a nəv. 7:54 Dir 37:12; 112:10⁵⁵Ama Etiyen nja *Miɗ Dabawəzləv zlan a dawən ta nəv, kaf həra wəzləv wəzləv, ləma Dabawəzləv a miseh maday tik, aza Yesu ma gar gar á zləra zəm tik za. 7:55 Mat 26:64; Kmy 2:33⁵⁶Etiyen toku acin a ngareten a ndiri ma ɓasi kita: «Ta ləma wəzləv ti zlər, aza *Hidi ma yaha á zləra Dabawəzləv za ma gar gar á zləra zəm tik za.» 7:56 10:11; Luk 3:21; Zan 1:51⁵⁷Ndiri ma ɓasi kita mata zlim ta za, ɓaw zlimi tan suk suk kaɗ, aza sleri wəla, sliɗigi hur, njap kaw ta. ⁵⁸Ngazl ta a liɓ je za, tep ta ngiɗ ngiɗ ka nda ta a gugun ka pəm za. Ma zlimi Etiyen a zlimi tan ɓawi lukut tan sər kaɗ, vəl a zləra kərti gawla maparam, zlim tik Sol ka kaw kaɗ. Tar ka nda ta a gugun acin. 7:58 22:20⁵⁹Ta tar ka nda ta a gugun toku, Etiyen wər a dəkəɓ Yesu, a ngaren: «Maday ɗa Yesu, a ɓaw ziziwit ɗa za.» 7:59 Dir 31:6; Luk 23:46⁶⁰Sin gbərəw a metikisem, aza fi pa’ wəla day day, a ngar a nimin: «Maday, a njá ka kaw *ma ngav ngav tan mata ɗiya ta toku a nəv kun.» Mata ləwa wa toku za, məcay tik acin. 7:60 Luk 23:34

Tireh Sol a tala ndiri Ekilesiya

¹Mandala ndiri ta ndi Etiyen a gugun ka pəm za, nəv Sol ɗewerakun. A pic tik ndiri ti tari tireh ka ɗiyaten a ndiri Ekilesiya ta liɓlay Zeruzalem. Ndiri kərap ma ci talan ka Yesu a cakwayay tan acin á liɓlay Yahudiya ngiɗ, ɓaw á liɓlay *Samari ngiɗ, sey fəna *makatəf Yesu gi á gindik. 8:1 8:4; 11:19²Etiyen mata məc za, ndiri ma nja ka ci talan ka Dabawəzləv ɓaw ta, məɗ kaɗ, aza a hanigi kahay kahay.

³Na Sol wər, a ɗiyay tireh tik səɓ ka lekw ndiri Ekilesiya. A nja ka va ida ndirigi ka jik ka jik ka gər wapahigi, ko wərtigi ka kaw ta ka fi a je fərsəna. 8:3 9:1, 13, 21; 22:4-5; 26:9-11; 1Ko 15:9; Gal 1:13

Filip a liɓlay Samari

⁴Ndiri ma səbi katəf Yesu ma cakwayigi toku a vigi á liɓlay ngiɗ, aza a ceɗeten Nawər Menekin a ndirigi a tala Yesu. 8:4 2:41⁵Filip ta daba ndiri toku acin sliɗ va a liɓlay *Samari maday, aza va ceɗeten labar a ndirigi a tala Yesu aɗa Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday. ⁶Ndiri kərap ti zlim ta a tala ɓan ɓan kən, Filip ta nja ka ɗiyu, aza ti ləma ta a həra tan, mátá jeni zlimi tan kaɗ ka zlimi labar tik. ⁷A nja ka gam *masərəf pe a kəsəm ndirigi, aza masərəf a nja ka sleri wəla ka yigi a kəsəm ndirigi za. A nja ka kaf ma gbərəw gbərəwigi ɓaw vidiligi pe ka vigi á gar. 8:7 Mak 16:17; Luk 9:1⁸Aza ndiri kərap tane liɓlay toku a ɓeɓeligi.

⁹Ane liɓlay Samari toku, hidi maparam a nin zlim tik Simon. Ndiri kərap ta liɓlay toku a nja ka bazla bazli talan a hila kən ta nja ka ɗiyu. Simon ti ca talan tik ka hidi maday. ¹⁰Ndiri kərap ko madədayigi nja kən, ko hidi manja kən, a nja ka yəki ma tik. A nja ka ngarigi zuko maparam ti mbaɗay tik ka Simon, zuko toku a mar sembe ¹¹Ndiri toku jen jen zlimi tan kaɗ ka zlimi labar, sin ta nja ka ceɗu toku, ngam ti təɗ pic pe a nja ka ləmi hila, Simon ta nja ka ɗiyu, aza kən toku a pələk talan tan.

¹²Filip mata ya za acin, a ceɗeten Nawər Menekin wa nja Dabawəzləv ta va ka mar lay, ɓaw a tala Yesu Kiristu. Mata zlimi labar toku za, ti yək ta, aza ti jani batisma tete wərti tan. 8:12 28:23¹³Simon ɗere ti yək labar Dabawəzləv aza ti jan *batisma. Njay tik a jakwar Filip. Sin ta ləma ɓan ɓan kən pana pana, Filip ta nja ka ɗiyu a vere tik, a ngar: «Gawla toku wər a ɗiyu a nja siki?» aza a bazla bazla talan.

¹⁴Kedirek *makatəf Yesu gi tane liɓlay Zeruzalem ti zlim ta zaba, ndiri ta liɓlay Samari ti yəki labar Dabawəzləv. Zləni Piyer ege Zan ka vigi a liɓlay toku. ¹⁵Mata təɗigi za, a dəkəɓi Dabawəzləv a tala ndiri ma ci talan ka Dabawəzləv ta nin ka jani *Miɗ tik. ¹⁶Ngam ndiri toku a jani Miɗ tik kese kun, sey a jani batisma áka zlim Maday tokon Yesu za á gindik. 8:16 19:1-6¹⁷Piyer ege Zan ɓaw zləra tan ɗiya a talan ndiri toku, aza ti jani *Miɗ Dabawəzləv acin.

¹⁸Simon mata ləma za, ndiri ma ci talan ka Yesu ti jani Miɗ Dabawəzləv a zləra makatəf Yesu gi, sin ɓaw dala ka vəleten a Piyer ege Zan aza a ngareten: 8:18 6:6¹⁹«Hi vəl ka sembe na ɗiya ɓan ɓan kən toku səka, kata ka jan ka ɗiya zləra ɗa a tala hidi maparam, aza sin ka jan Miɗ Dabawəzləv a zləra ɗa səka.» ²⁰Piyer mata zlimi labar tik za, a ngaren acin: «Ha ɓənu wər, kən Dabawəzləv ta nja ka vəlu a nja ka səkəm á səkəm a dala vu? Ta ceɗoh, hoh a talan ku lap a dala ku hi va ka lekw a liɓ kuhu. ²¹Yo na ku, mi tane mi ka kən min ta nja ka ɗiyu? Ngam nəv ku ninek a Dabawəzləv kun. 8:21 Efe 5:5²²A bu nəv ku za, ma ker ma ngav ngav kaɗ, aza ma dəkəɓ Dabawəzləv, ko a va ka zer ma ngav ngav tane nəv ku kaɗ wər. ²³Ngam kati sənu, nəv ku wa elek, aza ma ngav ngav a maroh.» ²⁴Simon a ngar acin: «Hini a tala hini, hi dəkəɓ Dabawəzləv a tala ɗa, ngam kən hin mata ngar toku ka təɗaha a tala ɗa ɗakun.» 8:24 Exo 9:27-28

²⁵Piyer ege Zan a ceɗey labar tan a tala Yesu, aza a ngarigi: «Min ti ləma Yesu toku a həra kini.» Kedirek cəɓay tan ka va a liɓlay Zeruzalem. Ta va ka vigi á katəf ngiɗ, a ceɗi Nawər Menekin a tala Yesu a ndiri ta liɓlay pana pana, bay Samari mata maru.

Filip ege hidi maday ta liɓlay Etiyopi

²⁶Pic takan *mazlən Dabawəzləv a ngaren a Filip: «A sliɗ ma va á katəf ma yaha á liɓlay Zeruzalem za ka va a liɓlay Gaza, katəf ma va á donu.» ²⁷Filip sliɗ va. Sin ta va ka va á katəf ngiɗ, va va jan ege hidi maparam, hidi maday8:27 Deftere ma girek a ngar: Hidi toku bilis ma la la, ngam a liɓlay Etiyopi toku a nja ka teɗi hidi maday, la bilis tik kaɗ. ta liɓlay Etiyopi. Kəzəɗ tik ta nja ka ɗiyu, a nja ka mar gənan wərti ma mar liɓlay Etiyopi toku. Zlim bay wərti toku Kandas. Hidi maday toku a yaha a Zeruzalem za a lay voh Dabawəzləv, 8:27 Esa 18:7; 56:3²⁸a cəɓay tik ka va ita. Ma nja nja a liɓ saret. Aza a janga a liɓ deftere, *makatəf Dabawəzləv *Ezay mata lalaɓu. ²⁹Filip mata ləma gawla toku za, *Miɗ Dabawəzləv a ngaren acin: «A sliɗ ma va mbeh mbeh a zləra gawla ta liɓ saret toku.» ³⁰Filip sliɗ á si ka va mbeh mbeh a jakwar tik. Mata təɗ za, a zlimi gawla toku a janga a liɓ deftere Ezay, aza a nehu acin: «Ha zlimi kən hoh ta jangu toku vu?» ³¹Gawla toku a ngaren: «Awu ta sənu ɗakun. Hidi a ceɗ ka ɗakun wər, kata ka sənu acin a nja siki? A tapaha a liɓ saret cah, ma ya nja a jakwar ɗa, ma ceɗ ka.» Filip tap acin. ³²Labar, gawla ta liɓ saret mata jangu toku a ngar:

«Hidi maparam ɗaha,

a zlər ma tik kaɗ ka han kun,

wa nja tumuk,

ndirigi ta nja ka ngazl ta ka fat.

A nja ka njay tik tete’w,

kiɓe kiɓe *kərti tumuk,

ndirigi ta nja ka zli soson tik. 8:32 Esa 53:7-8

³³Ndirigi ti gəci hidi toku kaɗ,

aza ko hidi takan ma zleɓen səka, ɗa ɗakun.

A tala hayək a wacah, səban tegi a jan ka tətar kun,

ngam ti ɓawi micin tik njoɗ za.»

³⁴Hidi maday toku mata janga labar toku za, a ngaren a Filip acin: «A ceɗ ka, ko labar *makatəf Dabawəzləv, kata mata jangu cah, a ngar ka nayi wər. A ngar ka talan tik vu? A ngar ka hidi maparam vu?» ³⁵Filip a ngaren acin: «Labar ma jangu toku, a lalaɓ ta a tala Yesu.» Sin tar ka ceɗen Nawər Menekin a tala Yesu acin ninek ninek. 8:35 Luk 24:27³⁶Ta vigi a katəf ngiɗ, va jani yəm. Maday toku mata ləma yəm za, a ngaren a Filip acin: «Ndah yəm ta wanacah, hoh ka ɗiya ka *batisma wər wa siki? Kən ma va ka tak ka kaɗ ɗaha vu?» 8:36 Mat 28:19 [³⁷Filip a ngaren: «Hati ca talan ka Yesu a nəv ma takan wər, ha va ka jan batisma.» Gawla toku a ngaren: «Kati yəku, Yesu Kiristu aɗa Kərti Dabawəzləv duze.»] ³⁸Gawla toku a ngareten a ndiri ma ngazli pilis ta saret ka garigi kaɗ njoɗ. Mata garigi kaɗ za, Filip ege maday toku jemahigi a liɓ saret kaɗ, aza sugudoh səray tan a liɓ yəm. Filip ti ɗiyen batisma a gawla toku a nin. ³⁹Mata yahigi a liɓ yəm za, njoɗ *Miɗ Dabawəzləv ti ya a tala Filip, aza Filip ti silikway tik a həra maday toku za. Aza maday toku acin sliɗ tá va tik a nəv ma ndezlezl ndezlezl. 8:39 1Ro 18:12

⁴⁰Miɗ Dabawəzləv toku mata wət Filip za, ti tepu a liɓlay Azot. Filip sliɗ a nin za ka va gibik. Á liɓlay ta mazləzla katəf ngiɗ kərap, sin mata va a nin za, a ceɗ Nawər Menekin a ndirigi a tala Yesu Kiristu, aza ti va təɗ a liɓlay Kaysariya.8:40 21:8

Ca talan Sol ka Yesu

(Kmy 22:5-16; 26:12-18)

¹Sol a wilin ɓe ɓe a ngar: «Ta va ka ɗiya tireh ka pəm ndiri ma səbi katəf Yesu za.» Pic takan sin sliɗ va a zləra *mangarama meze maday ta je Dabawəzləv, 9:1 8:3²a ngaren: «A vəl ka ɗerewel kata ka va a zləra madədayigi ta *je janga Yahudiyagi tokon ma pana pana ta liɓlay Damas a sin. A liɓ ɗerewel toku, ma ceɗeten a madədayigi toku ka kereki katəf, kata ka va ka kawa ndiri ma səbi katəf Yesu. Ko wapahigi, ko wərtigi, ta va ka jan ta ka da ta a liɓlay Zeruzalem cah.» 9:2 19:9, 23; 22:4; 24:14, 22; 28:22

³Mata jan ɗerewel za, sin sliɗ ka va acin. Mata va ka nja mbeh ka təɗ a liɓlay Damas toku, njoɗ lay ma kəngay ti yaha á wəzləv kaɗ a tala tik mgbaw sin kaɗ. 9:3 Hab 3:3-4; 1Ti 6:16; 2Ko 4:4, 6⁴Sol toku ndəv ka hayək aza zlimi mongurom hidi a ngaren: «Wa Sol cah, ha ɗiya tireh ka kata kemi?» ⁵Sol a ngar: «Maday nayi ma wəla ka cah yi?» Mongurom, sin mata zlimi toku a ngaren acin: «Kata Yesu a ləwoh. Ndiri hoh ta ɗiyaten tireh toku, ha ɗiyen a kata. 9:5 1Ko 15:8⁶Ama ta ngaroh, a sliɗ za, ma va təɗ a liɓlay toku. A nin, ndirigi a va ka ceɗohi kəzəɗ, hoh ta va ka ɗiyu. Kəzəɗ tik, ha va ka ɗiya tik səɓ.» ⁷Ndiri ma vigi tete Sol wər tete’w tete’w njay tan kaɗ. A zlimi mongurom hidi ta ləwa toku, ama a ləmi hidi tik kun. ⁸Sol sliɗ za acin, mbəlam mbəlam ka zlər həra ka saf lay, nep a mbay kun. Ndiri ma vigi tete sin kaw ta ka zləra, ka lah ta ka va a liɓlay toku. 9:8 13:11⁹Kap kap wan makaɗ a ləma lay kun, a ham kən ham kun, aza a sa yəm kun ɗere.

¹⁰Ane liɓlay Damas toku, hidi maparam ma səba katəf Yesu a nin, zlim tik Ananiyas. Ananiyas toku ləma Yesu ti pizlaha a həra tik, aza a ngaren: «Wa Ananiyas.» Ananiyas zla wəla, a ngaren: «Kata ta wanacah Maday.» ¹¹Aza a ngaren acin: «A sliɗ ma va a katəf, ta nja ka wəla ta katəf Ma Sək Sək, aza ma va ita Yahuda, ma neh hidi ta liɓlay Tarsus, zlim tik Sol. Sol toku a dəkəɓ Dabawəzləv. 9:11 21:39; 22:3¹²Ti ɗiya a nja kən tik, ti ləmoh hoh Ananiyas, hati pizlaha a həra tik. Ha tuh ka va zləra tik, aza ha ɗiya zləra ku a tala tik ka jan ka ləma lay a nimin.» 9:12 Mak 8:23-25¹³Ananiyas a ngaren a Yesu: «Maday, ndiri pe a nəfi zlim gawla toku. Ti ceɗeki tireh tik mata ɗiyaten a ndiri ku, ma wəl wəl ta liɓlay Zeruzalem. ¹⁴Aza ti ya a liɓlay cah ɗere ka kaw ndiri kərap ma nja ka səbi katəf ku. Mangarama madəday ta je Dabawəzləv ti vəleten katəf ka ya ka kaw ndiri ma səbi katəf ku a sembe.» ¹⁵Yesu a ngaren acin: «Ko mata nja wa nja ngatoku səɓ, a sliɗ ma va, ngam kati mbat gawla toku, ka nja ka hidi ma va ka ɗiya kəzəɗ ɗa. Ta va ka zlənu, sin ka va ka gi zlim ɗa a daba ndiri ta liɓlay pana pana tete bay tan, ɓaw a daba ndiri ta liɓlay *Isirayila. 9:15 13:2; 22:21; 23:11; 26:1; 27:24; Rom 1:5¹⁶Kata a talan ɗa, ta va ka ɗafen beni sin ta va ka su a zləra ndirigi a tala ɗa.» 9:16 20:23; Luk 21:12; 2Ko 11:23-28¹⁷Ananiyas mata zlimi wa toku za acin, njoɗ sliɗ va a zləra Sol toku. Mata təɗ a zləra tik za, sin ɓaw zləra tik ɗiya a talan tik, aza a ngaren: «Galamay Sol, Maday tokon Yesu, hin mata jan a sin a katəf á zləna ka, kata ka ya a zləra ku, hoh ka jan ka ləma lay a nimin, aza *Miɗ Dabawəzləv ka wek nəv ku.» 9:17 19:6¹⁸Njoɗ kən ti ndəvaha a həra Sol toku kaɗ pisleɗ, aza həra tik ti ɗiv acin. Sin sliɗ za, jan batisma, ¹⁹aza a ham kən ham acin. Kedirek ti jan sembe a nimin.

Labar Sol a ndiri ta liɓlay Damas

Sol wan wan kedirek a liɓlay Damas tete ndiri ma səbi katəf Yesu gi. ²⁰Njoɗ va *je janga Yahudiyagi ma pana pana ka ceɗeten a ndirigi, Yesu aɗa Kərti Dabawəzləv. 9:20 17:2; Luk 22:70²¹Ndiri kərap ma zlimi labar tik ti pələk talan tan, aza a ngarigi kəsəm kəsəm: «Kay gawla toku ti ɗiya tireh kahay kahay a ndiri ma səbi katəf Yesu tane liɓlay Zeruzalem. Aza ti ya liɓlay Damas wacah ka kaw ndiri toku za ka tep ta a zləra *mangarama madəday ta je Dabawəzləv. Tá nja cah ka ceɗ tokon labar a tala Yesu cah acin, a nja a nja siki?» 9:21 8:1; 9:13-14²²Sol a ceɗey labar tik səɓ a ndirigi, aza kepic kepic ndirigi pe ma nja ka yəki labar tik. A ceɗeten, Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday aɗa Yesu. *Ndiri Yahudiyagi ta liɓlay toku mata zlimi labar Sol toku za, ti pələk talan tan, ko ka cek a nja siki, a sənay ta ɗakun. 9:22 5:42

²³Wan kedirek, Yahudiyagi lapi ma tan kaɗ acin ka pəm Sol za. 9:23 23:129:23 2Ko 11:32-33²⁴Ama hidi takan caw, va pirzek hərzl a Sol ka jan ka solohay tik. Sol mata zlimi za, gər gər ka solohay tik, nep a janay katəf kun. Ngam liɓlay ta nja a nin toku mgbaw a mohol, aza ndiri toku a nja ka puwi gara medikiɗ tan a vuɗu a pic, a tala Sol ta va ka yaha ka pəm ta za. ²⁵Ama pic takan ndiri ma səbi Sol ti ɗiyi dabaray acin. A vuɗu ɓawi kakal kər kər miseh a mazlən tik, aza ɓawi Sol fi a liɓ tik. Ɓaw ta zeterenna á tala mohol kaɗ ka va lakwat ngam sin ka jan ka bitey tik.

Sol ane liɓlay Zeruzalem

²⁶Sol sliɗ va tik ane liɓlay Zeruzalem. Mata təɗ a nin za, sin mbəlam ka lap a daba ndiri ma səbi katəf Yesu, ama ndiri toku ti salarigi. A pərətigi, ngam a ca ta sin a bu nəv tik kese ninek ninek, ka nja ka hidi ma səba Yesu kun. 9:26 9:3-6, 20; Gal 1:18²⁷Barnabas acin den saha Sol toku, ngazl tep a zləra *makatəf Yesu gi. A ceɗeten wa nja Yesu mata janigi a sin a katəf ma va Damas, aza ka ləwen. A ceɗeten a ndiri toku ɗere wa nja Sol mata ceɗeten labar Yesu a ndiri ta liɓlay Damas manja pərət. 9:27 Barnabas: 4:36-37; 11:22-30; 12:25; 13:1-4, 7, 43-50; 14:12, 20; 15:2-12, 22, 35-39; 1Ko 9:6; Gal 2:1, 9, 13²⁸Mata zlimi labar toku za, daka a pic tik ti yəki Sol acin ka nja a daba tan, aza ka həli kəzəɗ tete sinigi á lap ane liɓlay Zeruzalem. Sol a ceɗeten labar Yesu a ndiri ta liɓlay toku manja pərət. ²⁹A ceɗeten labar a nimin ɗere a ndiri Yahudiyagi ma nja ka ləwi ma *girek. A gaɓəz tete sinigi. Ama ndiri toku a gəri katəf ka pəm ta za. ³⁰Gelemin Sol gi ma səbi katəf Yesu mata zlim ta wa toku za, tep ta a liɓlay Kaysariya ka va tik a liɓlay Tarsus. 9:30 11:25; Gal 1:21³¹Ka dawən tik acin ndiri Ekilesiya ta liɓlay Yahudiya, ta liɓlay Galili ɓaw ta liɓlay Samari a nji nja menekin, ngam hidi ma nja ka ɗiyaten tireh ɗa baba kun. Mandala tik ndirigi ti jani sembe a liɓ labar Dabawəzləv, a ɗiyi kən wa nja Dabawəzləv mata may, aza a fəfəligi áka *Miɗ Dabawəzləv za.

Piyer ege Aneyas

³²Piyer, hidi ma nja ka təlan a liɓlay pana pana. Pic takan sin sliɗ va a zləra ndiri ma nja ka ci talan ka Yesu a liɓlay Lida. ³³Jan hidi maparam a nin zlim tik Aneyas, ma wan wan ka yipah tik, ti gbərəw. Ti ɗiya viya cəfaɗ cəfaɗ a va á gar kun. ³⁴Piyer a ngaren acin: «Hoh Aneyas, Yesu *Kiristu a bitoh ka ma gbərəw gbərəw ku za. A sliɗ za, ma paɗ yipah ku, hoh a zləra ku.» Njoɗ Aneyas caw sliɗ za, ti bit. ³⁵Ndiri kərap tane liɓlay Lida ɓaw tane liɓlay Saron mata ləma ta gawla toku za, a va á gar, ti buwi nəv tan za ka səba katəf Yesu.

Piyer ege Tabita

³⁶Wərti maparam ane liɓlay Zope zlim tik Tabita. (Tabita toku a ma girek Dorkas, a nja na ngar «meweni.») Wərti toku a nja ka səba katəf Yesu. A nja ka ɗiyay menekin tik kahay kahay, ɓaw a nja ka zleɓ nja motokonigi. ³⁷Mandala Piyer ta nja a liɓlay Lida, pic takan dal ya kaw Tabita, aza ti məc. Ndirigi pan pan ta kaɗ, ɓaw mbuh a jik ta tala celen.

³⁸Ndiri ma səbi katəf Yesu ta liɓlay Zope toku ti sən ta zaba Piyer ane liɓlay Lida, ma mbeh ta jakwar liɓlay tan. Zləni ndirigi səray ka va ka wəla ta. Ndiri toku mata vigi za, a ngareten: «A ya njoɗ, a gərohigi a liɓlay kini ta.» ³⁹Njoɗ Piyer sliɗ lap tete sinigi.

Mata təɗigi za, ndiri lah ta a je memici toku. Wərti ta mazləzlalay mata ləmi Piyer za, vigi a jakwar tik, a hanigi. A ɗafeten lukutigi, Dorkas toku mata bu kamatakan mandala sin ta nja a vere. ⁴⁰Piyer a ngareten a ndiri ma ɓas ɓas tane jik toku acin: «Hi sliɗ, hine va lakwat.» Mata vigi lakwat za, sin gbərəw a metikisem kaɗ, aza a dəkəɓ Dabawəzləv. Bu za acin ka memici ka memici toku, aza a ngaren: «Tabita, a sliɗ za.» Wərti toku zlər həra tik za. Mata ləma Piyer za, sliɗ nja a madaba. 9:40 Mak 5:40-41⁴¹Piyer kawu ka zləra ka zleɓen lay sliɗ za. Piyer takana wəla wərtigi tane mazləzlalay toku ɓaw ndiri ma ci talan ka Yesu. Ɗafeten wərti toku ti mbəla zaba, a vere. ⁴²Kedirek ndiri ta liɓlay Zope kərap ti zlimi labar tik, aza ndiri pe ta daba tan ti ci talan ka Yesu. ⁴³Piyer wan wan pe a liɓlay toku ane ida hidi maparam ma nja ka kəkəɗ bokula, zlim tik Simon. 9:43 10:6, 32

Piyer ege Korneliyus

¹Hidi maparam ane liɓlay Kaysariya zlim tik Korneliyus. Sin maday soji ma bələkigi tane liɓlay Itali. 10:1 10:30-3310:1 27:1, 3; Luk 7:2, 5²Gawla toku a nja ka ca talan ka Dabawəzləv, aza a nja ka dəkəɓay Dabawəzləv tik tete je tik. A nja ka zleɓeten a hidi nji motokon ta daba ndiri Yahudiyagi ka vəleten kən. Kepic kepic a nja ka dəkəɓay Dabawəzləv tik.

³Pic takan, pic mata nga wəla kaɗ, həl a nja kən tik, *mazlən Dabawəzləv ti pizlaha a həra tik. Sin ləma, a yaha ida tik. Mazlən Dabawəzləv wəlu acin: «Wa Korneliyus.» ⁴Korneliyus mata zlimi za, ɓeɓiz tik ti zer, ɓaw həra ca ka sin, aza a ngaren: «Maday, kən mi ma həl mi?» Mazlən Dabawəzləv a ngaren acin: «Dabawəzləv ti yək dəkəɓ ku, ɓaw kən hoh ta nja ka vəleten a nja motokonigi. Sin ti ɗasl talan ka hoh acin. ⁵Tá nja cah acin, a zlən ndirigi mata vigi a liɓlay Zope, mata va ceɗeten a hidi, zlim tik Simon, ta nja ka wəla ta Piyer, mata yaha. ⁶A nja ka wan ane ida hidi ma nja ka kəkəɗ bokula, zlim tik Simon. Je tik a jakwar mitil maday.» ⁷Mazlən Dabawəzləv sliɗ tá va tik.

Mata va tik za, Korneliyus wəla ndiri səray ma nja ka həli kəzəɗ tane ida tik, ɓaw soji takan ma nja ka ca talan ka Dabawəzləv. Soji toku a nja ka həl kəzəɗ na Korneliyus ɗere. ⁸Korneliyus ceɗ ceɗeten labar, mazlən Dabawəzləv mata ceɗen toku, aza a zlən tegi acin a liɓlay Zope.

⁹Ka gbəma tik pic debe pic, ndiri, Korneliyus mata zlən ta toku mbeh ka təɗigi a liɓlay Zope. Mandala tik, Piyer tap a talajik ma porok porok ka dəkəɓ Dabawəzləv. ¹⁰Sin ta dəkəɓ Dabawəzləv toku, metis a ngacen, a may kən ham. Ndiri ta mbəlami kən ka taten, həl a nja kən tik, ¹¹ləma wəzləv ti zlər, aza kən a yaha a nin kaɗ. Kən ma yaha á wəzləv kaɗ toku wa nja gudel maday. Pala mazlən tik foɗ ma kaw kaw, kən á fiya ka ya á wəzləv kaɗ zeterenna ka ya ka hayək. 10:11 7:56¹²Ane liɓ gudel toku kənigi wek a liɓ tik. Kən sosonigi tete kən donugi ka zlimi ka zlimi, kən ma vigi á wan ɓaw kən ma mbirigi á wəzləv ka zlimi ka zlimi. 10:12 Lev 11:1-47; Ezé 4:14¹³Piyer zlimi mongurom hidi a ngaren: «A sliɗ za, ma fat kəni toku, ma zəmu!» ¹⁴Piyer a ngar: «Awu Maday, ta zəm kən titoku kun, kən həvagi.» ¹⁵Zlimi mongurom hidi toku a nimin, a ngaren: «Piyer, kən soson, Dabawəzləv mata cu ka menekin, a njá ka cu baba ka kən həva kun.» 10:15 Mak 7:15, 19¹⁶Kən toku ti pizlaha a həra tik cəɓ makaɗ, aza gudel takana, nja kən ta nin ma pana pana cah, cəɓay tik a wəzləv. ¹⁷Mata va tik a wəzləv za, Piyer a ɓənu á liɓ tik za, a ngar: «Kən kata mata ləma cah, a may ka ceɗ ka kən mi?»

Mandala Piyer ta ɓən a wilin, ndiri, Korneliyus mata zlən ta a liɓlay Zope ti təɗigi. Mata təɗi za, nehi je Simon ma nja ka kəkəɗ bokula. Hidi maparam ɗafeten zləra a nin. Mata təɗigi za ka gara medikiɗ, ¹⁸wəli njijik toku, a ngareten: «Hidi maparam zlim tik Simon, ta nja ka wəla ta Piyer, a nja ka wan a wacah vu?» ¹⁹Gara Piyer wər, a ɓən a wilin ɓe ɓe a tala kən mata ləma toku. Miɗ Dabawəzləv a ngaren acin: «Ndah ndirigi a wacah makaɗ a gərohigi. 10:19 11:12; 13:2, 4; 15:28; 16:6; 20:22-23; 21:4, 11²⁰A nja ka ɓən á ɓən kun, a sliɗ ma jemaha a tala jik toku kaɗ, ma lap tete sinigi, ngam kata á zləna ta.» ²¹Njoɗ Piyer jema talajik kaɗ, va zləra ndiri toku, a ngareten acin: «Hi ya kemi? Hidi hin ta gəru toku aɗa kata.» ²²Ndiri toku a ngareten: «Korneliyus, maday sojigi ma bələk á zləna kini. Sin kula hidi ma nja ka vohay Dabawəzləv tik, aza *ndiri Yahudiyagi kərap a nja ka ceɗi ma menekin ka sin. *Mazlən Dabawəzləv á yaha a zləra tik mátá ngaren: “A zlən ndirigi a zləra Piyer, mata va ngareten, mata yaha. Ta ya za, hoh ka zlimi labar tik ta va ka ceɗoh ta,” aɗa min mátá yaha.» ²³Piyer mata zlimi wa toku za, a ngareten: «Hi tuh a jik, hine nəp dangar hini zakay, hine wanay hini kaɗ.» 10:23 10:45; 11:12

Ka gbəma tik Piyer sliɗ lapigi tete ndiri toku ka va a liɓlay Kaysariya. Geleminigi maparam ta liɓlay Zope toku lapigi tete sinigi. Pic pic a lay vigi. ²⁴Ka gbəma tik mbeh ka təɗigi acin. Gara Korneliyus wər, ti wəla vinegi tete ngami tik ka zlimi labar, Piyer ta va ka ceɗu. Sinigi nja njagi kaɗ, a pu ta.

²⁵Kedirek Piyer ti təɗahigi acin. Njoɗ Korneliyus ya janigi a sin ka gara medikiɗ. Gbərəw kaɗ ka fəɗ tik. 10:25 14:13-15; Kzl 19:10²⁶Piyer kafu za, a ngaren: «A sliɗ za, kata hidi memilin wa nja hoh.» ²⁷A vigi, a ləwigi, a vigi, a ləwigi, jemigi ida. Piyer mata təɗ za, jan ndirigi ma ɓas ɓas pe. ²⁸A ngareten acin: «Yaw ndiri ɗa, hin ti sənu, mazuko na kini Yahudiyagi wər, ndiri mangar Yahudiyagi wa nja mini ɗakun, mine jem ida tan kun, aza mine lap tete sinigi ɗakun ɗere. Ama Dabawəzləv ti ngar ka, ko nayi mangar səban ɗa ɗakun, kata ka cu ka kən həva aza ka fehu ɗakun. 10:28 10:15; Gal 2:12²⁹A tala ngatoku hin mata wəla ka cah, kati ya səɓ njoɗ manja salar ma hini. Yo tá nja cah hi ceɗ ka, ko hi wəla ka kemi wər.» ³⁰Korneliyus a ngaren acin: «A məndan həndan, pic mata nga wəla wa cah kaɗ, kati dəkəɓ Dabawəzləv ane ida ɗa. Njoɗ kata ləma hidi maparam a jakwar ɗa, lukut tik ta zlaw titiw titiw. 10:30 10:1-810:30 1:10; Luk 24:4³¹A ngar ka acin: “Korneliyus, Dabawəzləv ti yək dəkəɓ ku, aza a ɗasl talan ka menekin ku hoh ta nja ka ɗiyaten a nja motokonigi. ³²Tá nja cah acin a zlən ndirigi ane liɓlay Zope, mata va ngareten a hidi zlim tik Simon, ta nja ka wəla ta Piyer mata yaha. A nja ka wan ida Simon ma nja ka kəkəɗ bokula. Je tik mbeh a jakwar mitil maday.” 10:32 9:43³³Kata mata zlimi wa toku za, kata mátá zlənay ndirigi njoɗ ka vay ka gərohigi. Nəv kini ɗewerakun hoh mata ya cah. Tá nja cah acin min tokon ti ɓas kərap a gibe Dabawəzləv wacah, ka zlimi labar, Dabawəzləv mata ceɗoh a zləra.»

³⁴Piyer takana tar ka ceɗ labar ta liɓ tik acin, a ngar: «Tá nja cah, kati sənu acin, a zləra Dabawəzləv wər, ndiri kərap takanna. 10:34 Rom 2:11; Zak 2:1³⁵Ko hidi mangar səban siki, a ɗiya kən Dabawəzləv mata may wər, aza a pərət a sin, Dabawəzləv a nja ka may hidi toku. 10:35 Zan 9:31³⁶Yo ndiri ɗa, Dabawəzləv ti ceɗeten Nawər Menekin tik a *ndiri Isirayilagi, a ngareten: Nja menekin wər a yaha á zləra Yesu *Kiristu za, sin aɗa ma mar ndirigi kərap. 10:36 Esa 52:7; Rom 3:25-26; 5:1; 2Ko 5:18; Kol 1:20; Kzl 19:16³⁷Hin ti sənu, kamatakan Zan ti wəla ndirigi ka ɗiyaten *batisma. Aza kən pana pana ti ɗiya. A tar ka ɗiya á liɓlay Galili za, kúlá liɓlay Yahudiyagi kərap. ³⁸Dabawəzləv ti ɓaw *Miɗ tik ege sembe tik aza ti vəlen a Yesu ta liɓlay Nazaret. Yesu acin ti təlan á liɓlay ngiɗ pana pana, ti ɗiyaten menekin a ndirigi, aza ti bit ndirigi za a liɓ zləra Gudul. A jan sembe na ɗiya kən titoku a zləra Dabawəzləv. 10:38 Luk 4:18; 13:16; Zan 3:2³⁹Min ti ləma a həra kini, kən sin mata ɗiyu a liɓlay Zeruzalem ɓaw a liɓlay Yahudiyagi kərap. Ka dawən tik acin ndirigi ti kpawi Yesu ka pay ma zlamba zlambay ka məc. 10:39 3:15⁴⁰Ama ka wan səray, ma makaɗ tik Dabawəzləv ti mbəlaha a liɓ civi za, aza ti ngaren ka ɗaf talan tik a ndirigi ka ləma ta. ⁴¹A ɗaf talan tik a ndirigi tem tem kun, sey a mini, Dabawəzləv mata mbatu ka nja ka sedewa tik. Dabawəzləv mata mbəla ka məc za, min ti zəm wili tete sin ɓaw min ti sa kən tete sin. 10:41 1:4; Luk 24:30-31, 41-43; Zan 21:12-13⁴²Ti ngar kini, mini ka ceɗ labar tik, ndirigi ka sən ta, sin aɗa Hidi, Dabawəzləv mata mbatu ka ɓas kita ndiri ta vere ɓaw ndiri ma məc məcigi. 10:42 17:31; Rom 14:9; 2Ti 4:1; 1Pi 4:5⁴³Ko *makatəf Dabawəzləv gi ta kamatakan kərap ti ngarigi ka sin, hidi ma ca talan ka Yesu toku, Dabawəzləv a va ka zer *ma ngav ngav tik kaɗ aka zlim tik za.» 10:43 13:38; Jer 31:34

⁴⁴Piyer ta ləwa a wilin, njoɗ *Miɗ Dabawəzləv ti ya a kəsəm ndiri kərap ma zlimi labar tik. 10:44 2:4⁴⁵*Yahudiyagi ma ci talan ka Yesu ma yahigi tete Piyer mata ləma ta za, a ngarigi: «Kay *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, Dabawəzləv a nja ka vəleten Miɗ tik azal dey.» ⁴⁶A zlimi ndiri toku ta ləwi yəwən ma mangar a sən ta ɗakun, ta foli Dabawəzləv, aza ɓaw ta ngarigi, sin a mar miseh maday. Piyer a ngar acin: ⁴⁷«Ndiri toku ti jani Miɗ Dabawəzləv wa nja na kini. Yaw ta toku, ka ɗiyaten batisma ta yəm wər wa siki?» 10:47 8:36⁴⁸A ngareten a ndiri ta jakwar tik ka ɗiyaten batisma a ndirigi áka zlim Yesu Kiristu za. Korneliyus tete ndiri tik mata jani batisma za, a ngareten a Piyer ka njigi tete sin wan kedirek. 10:48 19:5

Miɗ Dabawəzləv a tala ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun

¹Kedirek *makatəf Yesu gi tete ndiri ma səbi katəf Kiristu ta liɓlay Yahudiyagi ti zlimi, *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun ti yəki labar Dabawəzləv. ²Piyer mata paɗay tik a liɓlay Zeruzalem za acin, celen *Yahudiyagi a ndul ta, ³a ngareten: «Min ti zlimi, na ku hati va wan ane ida hidi mangar Yahudiya ɗakun, aza mangar a *zli məmən kaɗ kun. Aza hati zəm wili tete sinigi.» 11:3 10:28; Gal 2:12

⁴Piyer mata zlimi za acin, a ceɗeten pisleɗ pisleɗ kərap kən ma təɗaha a talan tik. A ngareten: ⁵«Kata mata nja ane liɓlay Zope, pic takan kati dəkəɓ Dabawəzləv. Mandala ta dəkəɓ Dabawəzləv, həl a nja kən tik kata ləma kən a yaha á wəzləv kaɗ. Kən toku wa nja gudel maday. Pala mazlən tik foɗ ma kaw kaw, kən a fiyaha á wəzləv kaɗ zeterenna ka ya jakwar ɗa. 11:5 10:11-20⁶Kata ca həra ka gudel toku, aza kata ləma kənigi wek a liɓ tik. Kən sosonigi, kən donugi, kən ma nja ka vigi a wan, ɓaw kən ma nja ka mbirigi á wəzləv. ⁷Kata zlimi mongurom hidi a ngar ka acin: “A sliɗ za, ma fat kəni toku, ma zəmu ta.” ⁸Kata mátá ngar acin: “Awu Maday, ta zəm kəni toku kun, kən həvagi.” ⁹Kata cəɓ zlimi mongurom hidi ma yaha á wəzləv kaɗ a nimin, a ngar ka: “Piyer, kən soson, Dabawəzləv mata cu ka menekin, a njá ka cu baba ka kən həva kun.”

¹⁰«Kən toku ti pizlaha wa toku cəɓ makaɗ a həra ɗa, aza cəɓ va tik a nimin a wəzləv. ¹¹Kata mata ləma kən toku wa toku za, njoɗ ndiri makaɗ ti təɗahigi ka je hidi, ta wan a nin toku. A yahigi liɓlay Kaysariya, hidi maparam á zləna ta. ¹²*Miɗ Dabawəzləv mátá ngar ka, kata ka ɓən á ɓən a zakay kun, mini ka lap səɓ tete sinigi. Yo, ndiri ma koh hin ta ləma ta cicah, galamayigi ma lah kigi. Min mata təɗ ane liɓlay Kaysariya za, min mátá jem ane ida Korneliyus. ¹³Korneliyus a ceɗ kini labar a tala *mazlən Dabawəzləv mata ləma ane je tik ma gar gar, aza ka ngaren: “A zlən ndirigi ane liɓlay Zope, mata va ngareten a hidi zlim tik Simon ta nja ka wəla ta Piyer mata yaha. ¹⁴Piyer toku a va ka ceɗoh labar ma va ka bit talan ku ɓaw je ku kərap.” 11:14 16:31¹⁵Korneliyus mata ləwa wa toku za, kata mátá tar ka ceɗen labar ɗa acin. Njoɗ *Miɗ Dabawəzləv ti ya talan tan, wa nja mata yaha a talan kini kamatakan. 11:15 2:4¹⁶Kata mata ləma Miɗ Dabawəzləv toku za, talan ɗa mátá ɗasl acin ka ləwa, Maday tokon Yesu mata ngar kamatakan: “Gara Zan wər, sin ti ɗiyaten *batisma a ndirigi a yəm. Ama na hini, Dabawəzləv a va ka ɗiya hini batisma a Miɗ tik.” 11:16 1:5¹⁷Dabawəzləv ti vəl Miɗ tik a ndiri toku wa nja mata vəl tokon kamatakan, a min tokon ma ca talan tokon ka Maday tokon Yesu *Kiristu. Yo, Dabawəzləv aɗa ma ɗiya kən toku, yaw kata acin ka ngar na ɗa kemi?» ¹⁸Ndiri ma nduli Piyer mata zlimi labar tik wa toku za acin, tete’w tete’wgi kaɗ, aza a foli Dabawəzləv a ngarigi: «Kay duze kun va, Dabawəzləv ti vəl katəf a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun ka buwi nəv tan za ka jani micin manja way dey.» 11:18 13:48; 14:15, 27; 15:4, 12, 22-29; 17:12; 18:5-11; 19:8-10; 20:21

Tar Ekilesiya a liɓlay Antiyos

¹⁹Kamatakan ndiri mata pəmi Etiyen za, ti tar ka ɗiyaten tireh a ndiri ma səbi katəf Yesu Kiristu. Aza ndiri toku ti cakwayay tan á liɓlay ngiɗ pana pana. Ndiri maparam ta daba tan ti təɗigi kúlá liɓlay Fenisi, ndiri maparam ti təɗigi kúlá liɓlay Kipirus, aza ndiri maparam ɗere ti təɗigi ane liɓlay Antiyos. Ndiri ma cakwayigi á liɓlay ngiɗ pana pana toku a ceɗi labar Yesu sey a *ndiri Yahudiyagi á gindik. 11:19 8:1-4²⁰Ama ndiri maparam ma sliɗigi a liɓlay Kipirus ɓaw a liɓlay Sirene za, ti vigi a liɓlay Antiyos ɗere. Ane liɓlay toku ti ceɗi Nawər Menekin a ndirigi a tala Maday tokon Yesu. Na tan wər, ti ceɗeten a ndiri səban *Girekigi ɗere. 11:20 Zan 7:35²¹Dabawəzləv ti zleɓeten kahay kahay a sembe tik. Ndiri pe ti yəki labar tan, aza ti buwi nəv tan za ka səba katəf Yesu. 11:21 2:41

²²Kedirek ndiri Ekilesiya ta liɓlay Zeruzalem ti zlimi kən ma ɗiya ane liɓlay Antiyos toku zaba. Mata zlim ta wa toku za, zləni Barnabas a nin. ²³Barnabas toku mata təɗ za, ti sən njoɗ, Dabawəzləv ti ɗiyeten menekin. Nəv tik ɗewerakun, aza a ngareten a ndiri toku ka səbay katəf Maday tan Yesu kepic kepic a nəv ma takan. 11:23 13:43; 14:22; 15:32; 16:40; 18:23; 20:1, 28-31²⁴Barnabas toku, hidi menekin, *Miɗ Dabawəzləv wek a nəv tik, aza ti zer nəv tik yac kaɗ ka ca talan ka Yesu. Ndiri pe ti yəki labar tik, aza ti ci talan ka Yesu. ²⁵Barnabas sliɗ acin ka va ane liɓlay Tarsus ka va ka gər Sol. 11:25 9:30²⁶Mata janu za, cəɓahigi a sin ane liɓlay Antiyos. Sinigi səray tan nja njagi pal viya tete ndiri Ekilesiya ta liɓlay toku. A jəkwaneten kən a ndirigi pe. Ane liɓlay Antiyos toku, ndirigi ti tar ka ci zlim ndiri ma səbi katəf Yesu «Ndiri Kiristu gi.»

²⁷Mandala kəni toku ta ɗiya, ndiri ma ceɗi labar ma yaha á zləra Dabawəzləv za ti sliɗigi ane liɓlay Zeruzalem za ka va ane Antiyos. 11:27 13:1; 15:32²⁸Mata təɗigi za, ma takan ta daba tan, zlim tik Agabus, sliɗ za, gar á gar, a ngar: «Metis mbeh ka ya a talalay kərap.» Yo, a ceɗ a ɓən tik kun, Miɗ Dabawəzləv á ceɗen á nəv za ka ngar wa sin. (Metis toku ti təɗaha wa nja mata ngar, mandala tik Kəlawdi aɗa masara ma mar lay kərap.) 11:28 21:10²⁹Ndiri ma səbi katəf Yesu mata zlimi labar metis toku wa toku za acin, a ngarigi: «Səwan min tokon ka cap dala. Ko nayi mata vəlu wa nja mata janu, aza min tokon ka tepeten a cala tokon ta liɓlay Yahudiya ka jani kən ham a sin.» 11:29 12:12, 25; Rom 15:26; 1Ko 16:1; 2Ko 8:4; 9:2, 12; Gal 2:10³⁰Cap capi dala toku, zləni Barnabas ege Sol ka tep ta a zləra gəbataligi ta daba ndiri ma səbi katəf Yesu ka waketen a ndirigi.

Bit Piyer a je fərsəna za

¹Mandala tik bay *Herod tar ka ɗiyaten tireh a ndiri Ekilesiya maparamigi. ²A ngareten a sojigi ka pəmi Zak gelemin Zan za. Sojigi toku a ngaɓi Zak a njerven mátá məc. ³*Ndiri Yahudiyagi mata ləmi kən, bay Herod mata ɗiyu toku, ti guɗum nəv tan. Bay toku acin mata ləma za nəv tan ɗewerakun, zlən sojigi ka va ka kawi Piyer ka da ta ɗere. A kawa ta a pic dara, ndiri ma ɗiyi dara biret manja bas. ⁴Mata da ta za, sin fi a je fərsəna. Aza a ngareten a sojigi guɓ a tala koh ka pu ta, sojigi foɗ gum ka lay ma takan, sojigi foɗ gum ka lay ma takan, cəɓ foɗ tutu. Sin mata may wər, ácah ka dawən *dara Pasəka, kama ka ɓas kita Piyer toku a vere ndirigi. 12:4 4:3

⁵Piyer ane je fərsəna acin, sojigi a pu ta. Ama celegi ta liɓ Ekilesiya a keri dəkəɓ Dabawəzləv kaɗ kun. Kepic kepic a nja ka caten zləra a tala tik. 12:5 Zak 5:16

⁶Ka vuɗu tik acin bay Herod mata may ka tep Piyer a gibe kita, Piyer ma jaw jaw a njemnjilem səray, a wan a daba sojigi səray ma pu ta. Sojigi maparam ma gar gar a mejije fərsəna. ⁷Njoɗ *mazlən Dabawəzləv ti pizlaha a jik sin ta nja a nin. A zlaw lay kəngay kəngay. *Mazlən Dabawəzləv toku acin gongusl Piyer, fuɗuhu za. A ngaren: «A sliɗ njoɗ za.» Njoɗ njemnjilem ta ka zləra tik ti ndohigi kaɗ ba. 12:7 5:19⁸Aza mazlən Dabawəzləv a ngaren: «A kər slapat ku a madaba, aza ma təm kərap ku a ngaz.» Piyer ɗiya wa nja mata ngaren. Aza a ngaren a nimin: «A fi lukut ku a kəsəm, aza ma səba ka acin.» ⁹Piyer a səbu ka ya lakwat. A cuko kən, mazlən Dabawəzləv ta ɗiyu toku, duze kun. A zləra tik a cuko a sini. ¹⁰Sinigi va va bat sojigi kaɗ ma puwi mejijik, cəɓ va bat sojigi maparam kaɗ, təɗigi ka gara medikiɗ ma pek pek ta parawal masa. Njoɗ gara medikiɗ toku ti zləray tik a zləra tik səɓ, sinigi ya tan za acin. Mata vigi, va va kedirek a katəf za, njoɗ mazlən Dabawəzləv toku ti lekwey tik a həra Piyer za.

¹¹Piyer ti sənu acin a sini ɗakun, kən toku duze. A ngar: «Tá nja cah kati sənu acin duze Dabawəzləv ti zləna mazlən tik ka ya ka bit ka a liɓ zləra bay Herod za, ɓaw a liɓ zləra ndiri Yahudiyagi ma gər ka ɗiya ki beni.» ¹²Mata ɓənu a tala kən ngatoku za, sliɗ va ane ita Mari, mamən Zan. Zan toku a nja ka wəla ta Markus. A nin ndiri pe a dəkəɓi Dabawəzləv á je za, mejijik ma pek pek. 12:12 Zan Mak: 12:25; 13:13; 15:37; Kol 4:10¹³Piyer mata təɗ za, pəm pəm mejijik aza wəla ta. Kərtaza a nin, zlim tik Rode ma nja ka həl kəzəɗ a je Mari toku. Mata zlimi za, a yaha ka zlər mejijik kaɗ. ¹⁴Zlimi mongurom Piyer, aza nəv tik ɗewerakun. A jan ka zlər mejijik kaɗ kun. Paɗ a zal zal á si, va ceɗeten a ndirigi, a ngar: «Ndiri ɗa, Piyer a lakwat, a gar a medikiɗ!» ¹⁵Ndiri toku mata zlim ta za, a ngareten: «Hoh wəya, ha mbanay ma ku.» Ama kərtaza toku cəɓ a ngareten: «Awu, ta mban ma ɗakun, duze Piyer a lakwat, kati zlimi mongurom tik.» Ndiri toku a ngarigi acin: «Matoku, ziziwit tik a yaha.» ¹⁶Ta gaɓəzigi wa toku, Piyer a wilin ɓe ɓe a pəm mejijik. Sinigi va zlər kaɗ acin. Mata ləma ta za, a bazla bazli talan, a ngarigi: «Kay, a jana katəf a nja siki?» ¹⁷Piyer a ngareten a zləra ka njigi tete’w tete’w kaɗ. A ceɗeten acin wa nja Dabawəzləv mata bitaha a je fərsəna za. A ngareten a ndiri toku: «Hine va ceɗen a Zak ɓaw a galamay tokon maparamigi səka.» Mata way labar tik ka ləwa za acin, sliɗ va tik a liɓlay maparam.

¹⁸Lay mata pat za, sojigi saf Piyer ɗaha a jakwar tan baba kun. Sigi ka gər tik, á wata, á wata, ko a ləma ta ɗakun. A ngarigi: «Gawla cah a wacah ɗakun cah, a va ki?» 12:18 5:22-24¹⁹Bay Herod mata zlimi za, zlən sojigi ka va ka gər ta, a janay ta ɗakun. Neh sojigi ma puwi Piyer toku: «Gawla cah a bit a nja siki?» Aza a ngareten a soji maparamigi ka pəmi soji ma puwi Piyer toku za. Bay Herod mata ngar wa toku za, sin sliɗ ane liɓlay Yahudiya za, ka va ane liɓlay Kaysariya ka va ka nəp a nin.

Məc ma janen a bay Herod

²⁰Pic takan bay *Herod ti bas nəv kahay kahay a ndiri ta liɓlay Tir ɓaw ta liɓlay Sidon. Ndiri toku mata zlim ta za, bay Herod ti bas nəv ka sinigi, lapi talan kaɗ, sliɗ vigi njoɗ a zləra tik ka caten zləra, ngam a nja ka jani kən ham a liɓlay tik. Mata təɗigi za, vigi a zləra hidi maparam, zlim tik Balastus ma nja ka saf liɓ je bay Herod toku, ka jan ka lah ta a zləra bay ka ləwigi tete sin. Mata təɗigi a zləra bay toku za acin, a ngareten: «A nja ka bas nəv a mini kun, a zer nəv ku yac kaɗ, min tokon ka nja nja menekin.» Bay toku ti yək ma tan. A ngareten: «Sey hine ya pic maparam.» ²¹Pic tik mata sla za, ndiri kərap ɓasigi kaɗ. Herod ɓaw kula lukut bay fi a kəsəm, aza gup nja kaɗ ka lay nja bay. A ceɗeten labar a ndiri ma ɓas ɓas toku kərap ka zlim ta. ²²Ndiri toku mata zlimi ləwa tik za, a pari wəla a ngarigi: «Kay hidi ma ləwa cah, hidi memilin kun, Dabawəzləv.» Sin ɗere ti yəku, wa nja ndiri toku mata ngarigi. 12:22 Ezé 28:2²³Njoɗ Dabawəzləv ti zlən mazlən tik acin, ya vəlen dal a kəsəm. Dal mata vəlen a kəsəm toku, dal maɗaɗ ta liɓi, aza ti məc acin ka dal toku, ngam ti ca talan tik wa nja Dabawəzləv, ndiri ka fol ta. ²⁴Ka dawən məc tik acin labar Dabawəzləv ti gəgar a liɓlay kərap. Kepic kepic ndiri ma səbi katəf Yesu a fəfəligi. 12:24 2:41

Ci ɗa muluk Barnabas ege Sol

²⁵Barnabas ege Sol ti tepi dala mata cap ta takana a liɓlay Zeruzalem. Mata va ka cəɓigi a liɓlay Antiyos, ti ngazli Zan ta nja ka wəla ta Markus a zləra. 12:25 11:29-30

¹A daba ndiri Ekilesiya ta liɓlay Antiyos *makatəf Dabawəzləv gi a nin tete ndiri ma nja ka jangi ndirigi. Ndiri toku aɗa Barnabas, Simeyon nja bokula kəsəm memilin, Lusiyus ma yaha á liɓlay Sirene za, Manahen ma gəligi a bay Herod ka jik ma takan, ɓaw Sol. 13:1 11:27

²Pic takan sinigi ɓasigi kaɗ, a hami kən ham kun, a vohi Dabawəzləv. Ta vohi Dabawəzləv toku, njoɗ *Miɗ Dabawəzləv a ngareten: «Hi vəl ka Barnabas ege Sol, kata ka zlən ta ka vigi ka ɗiya kəzəɗ ɗa. Ngam katá mbat ta.» 13:2 9:15; 10:19; 22:19; Gal 1:15-16³Ndiri toku mata zlim ta wa toku za, njigi manja ham kən ham a nimin, aza a dəkəɓi Dabawəzləv a tala Barnabas ege Sol. Ka dawən tik ɓawi zləra, ɗiya a tala tan, aza ɓaw ker ta ka vigi acin. 13:3 6:6

Barnabas ege Sol a liɓlay Kipirus

⁴*Miɗ Dabawəzləv mata zlən Barnabas ege Sol za, sinigi sliɗ ka va a liɓlay Selusi ta jakwar mitil maday. Mata təɗigi za, tapigi a liɓ kambawal ka va liɓlay Kipirus. Liɓlay toku a daba daba mitil maday. 13:4 10:19; 15:39⁵Kambawal mata təɗ a bəramajəjən za, sinigi jemigi kaɗ a liɓlay Kipirus toku, vigi a liɓlay ta nin, zlim tik Salamin. A ceɗeten labar Dabawəzləv a ndirigi a *je janga Yahudiyagi. Ti vigi a Zan takana, ta nja ka wəla ta Markus, ka zleɓeten. 13:5 17:2^6-8Sinigi sliɗ a liɓlay Salamin za, va va zlan Kipirus, va kəray a liɓlay Pafos ta liɓlay Kipirus ma mgbaw ta yəm toku. Ane Pafos toku jani hidi maparam a nin ma nja ka ɗiya hila, zlim tik Baryesu, aza ndirigi a nja ka wəla ta a ma girek Elimas. Sin səban Yahudiya, aza ti ca talan tik ka *makatəf Dabawəzləv. Ti nja ka maslay masara ma mar liɓlay ma mgbaw ta yəm toku. Zlim masara toku Sergiyus Pol. Sin hidi nja ndukun talan menekin. Ti wəla Barnabas ege Sol, sinigi ka va ka ceɗen labar Dabawəzləv, ngam a may ka zlimi ɗere. Ama Baryesu, gawla ma nja ka ɗiya hila toku, a may Barnabas ege Sol kun. A kəɓ masara ma mar liɓlay toku za, ka nja manja yək labar Dabawəzləv. 13:6-8 2Ti 3:8⁹Sol, ta nja ka wəla ta ɗere Pol, mata zlimi za acin, *Miɗ Dabawəzləv ti va wek a nəv tik, ɓaw həra ca ka gawla ma nja ka ɗiya hila toku, ¹⁰aza a ngaren: «Hoh gawla ma nja ka ɗiya tireh, ɓaw ka kəɓ ndirigi cah, hoh kərti Gudul. Ndiri ma nja ka ɗiyi kən Dabawəzləv ta may, na ku ha nja ka nja azal ka calambəlay tan. Kepic kepic ha nja ka may ka pas kəzəɗ Dabawəzləv kaɗ, mata may ka ɗiya. ¹¹Tá nja cah ta ceɗoh, Dabawəzləv a va ka ɓas kita ku səɓ səɓ toku. Ha va ka nja ka wələf. Wan pe ha va ka ləma lay baba kun.» Pol mata ləwa wa nja ngatoku za acin, njoɗ həra gawla toku ti wələf, a ləma lay baba kun. Sin bu á wata fəfəlam, bu á wata fəfəlam, jan hidi ma lahu. 13:11 9:8; 22:11¹²Masara ma mar lay toku mata ləma kən ma ɗiya toku za acin, yək Yesu a nəv ma takan, aza a ngar: «Kay ndiri toku a mbani ma ɗakun, labar a tala Maday tokon Yesu duze dey.»

Pol a liɓlay Antiyos, bay Pisidi mata maru

¹³Pol tete celegi sliɗ ane liɓlay Pafos za, tapigi a liɓ kambawal ka va a liɓlay Perge, bay Pamfili mata maru. Mata təɗigi za, Zan ta nja ka wəla ta Markus ker ta kaɗ paɗa tik ka va a liɓlay Zeruzalem. 13:13 13:5; 15:38¹⁴Pol ege Barnabas acin sliɗey tan a liɓlay Perge za, ka va a liɓlay Antiyos, bay Pisidi mata maru. *Pic nəp Yahudiyagi sinigi tuh a *je janga Yahudiyagi, njagi kaɗ. 13:14 17:2¹⁵Hidi ta daba ndiri ma ɓas ɓas a janga a liɓ deftere *mazuko Moyiz ɓaw a liɓ deftere *makatəf Dabawəzləv. Mata jangu za, bayigi ta je janga toku a ngareten a ndiri ma mbeh ta jakwar tik ka wəlahi Pol ege Barnabas tá zal za. A ngareten: «Galamayigi, labar ɗaha a liɓ hini ka ceɗeten a ndiri ma ɓas ɓas wər, hi ceɗeten.» 13:15 15:21¹⁶Pol mata zlimi za, sliɗ gar á gar, a ngareten a ndirigi a zləra ka njigi tete’w tete’w kaɗ. A ngareten acin: «Hin ndiri Isirayila cicah, ɓaw hin ndiri ta ka səban maparam ma nja ka səbi katəf Dabawəzləv, hin kərap hi zlimi labar ɗa ta va ka ceɗ hini toku. ¹⁷Dabawəzləv *ndiri Isirayilagi á mbat doku tokon ndiri Isirayilagi ka njigi ka ndiri tik. Doku tokon ti njigi kamatakan ka mohuloy a liɓlay *Ezip, aza Dabawəzləv ti fəfəl səban tan pe. Ka dawən tik ti ɗiya ɓan ɓan kən ka ngazla ta a liɓlay Ezip toku za. 13:17 Exo 1:7; Deu 5:15¹⁸Mata ngazla ta za acin, doku tokon toku ti njigi ane daba donu viya wom foɗ, aza Dabawəzləv a nja ka vəleten kən ham. 13:18 Exo 16:35; Nom 14:33-34; Deu 29:4¹⁹Ka dawən tik, sin gam səban ndiri cesireɗ ta liɓlay maparam, zlim tik *Kanana. Dabawəzləv mata gam ndiri toku za, ngazlahi doku tokon ta daba donu za, ka njigi a nin, ka mar ta. 13:19 Deu 7:1; Jos 14:1²⁰Nja tan mata njigi a liɓlay Ezip ɓaw mata njigi a daba donu kúlá mata təɗigi a liɓlay Kanana, ti ɗiya viya bələk foɗ a wom jeɓin.

«Ane liɓlay Kanana toku acin, Dabawəzləv ti mbat ndiri pana pana ta daba tan, ka teɗ ta ka nja ka alkali ka dawən ka dawən, kúlá ka *Samuyel, *makatəf Dabawəzləv mata təɗaha. 13:20 Jug 2:16; 1Sa 3:20²¹Mandala Samuyel ta nja a daba tan acin, sinigi ti neh ta, sin ka teɗeten bay ma va ka mar ta. Mata ngarigi wa toku za, Dabawəzləv teɗ Sawulu kərti Kis, ta ka səban *Benjamin. Sawulu toku ti nja ka bay tan viya wom foɗ. 13:21 1Sa 8:5, 19; 10:21; 11:15²²Ka dawən tik Dabawəzləv ti gwaɗu kaɗ ba, aza ti teɗ *David ka nja ka dangaz tik. Dabawəzləv a ngar ka David toku: “Kati jan kula hidi, wa nja nəv ɗa ta may, sin David kərti *Yesa. A va ka ɗiya kən kərap, wa nja kata mata may.” 13:22 1Sa 16:12; 13:14²³Yo Yesu acin ti mbu a madaba səban David, dehen ta vina cekw toku. Dabawəzləv ti teɗ Yesu ka ma bit ndiri Isirayila, wa nja sin mata ngar kamatakan. 13:23 Esa 11:1; Rom 1:3; Kzl 5:5²⁴Mandala Yesu a tar kəzəɗ ka həl kese kun, Zan ma nja ka ɗiya *batisma ti ngareten a ndiri Isirayilagi kərap, ka buwi nəv tan za, ka jani batisma. 13:24 Luk 3:3²⁵Mata va ka nja mbeh ka way kəzəɗ tik, a ngareten a nimin: “Kata aɗa hidi, hin ta puwu ɗakun. Hidi hin ta puwu toku a va ka yaha ka dangaz ɗa. Sin day ka kata. Ta təɗ gəga ka nja ka balam tik, ka masl miseh kərap tik kaɗ kun.”» 13:25 Luk 3:15-16

²⁶Pol a ngar a nimin: «Hin səban *Abəraham cicah ɓaw hin ndiri ta ka səban maparam ma nja ka səba katəf Dabawəzləv, hi zlimi acin. Dabawəzləv mata ngar a va ka bit ndirigi, a ngar ka min tokon. ²⁷Yesu mata nja ane liɓlay Zeruzalem, ndiri ta nin ɓaw madəday tan a sən ta səka Yesu áɗa ma va ka bit ndirigi toku kun. Aza labar, *makatəf Dabawəzləv gi mata lalaɓ ta a tala Yesu toku, ɓaw ta nja ka janga ta kepic kepic a pic nəp, a va ndukun talan tan kun. Aza ndiri toku ti ɗiya kap, wa nja labar makatəf toku ta ngar a tala Yesu. Ti fiyi Yesu toku ka kita. 13:27 3:17²⁸Mata fi ta ka kita za, gər gəri kən ma ngav ngav, Yesu mata ɗiyu, ka jan ka pəm tik za, a jan ta ɗakun. Ama ti ngareten a *Pilat səɓ ka pəmu za. 13:28 Luk 23:4, 14-15, 21-23²⁹Aza ti kpaw ta ka pay ma zlamba zlambay acin ka pəm za. Mata ɗiya ta wa nja ngatoku toku, ti ɗiyi kap, wa nja labar Dabawəzləv mata ngar. Mata məc za, ɓaw ta məɗ kaɗ. 13:29 Luk 23:50-56³⁰Ama Dabawəzləv ti mbəlaha a civi za. 13:30 3:15³¹Ka dawən tik, ti ɗaf talan tik cəɓ pe a ndiri ma təlanigi tete sin kamatakan, a liɓlay Galili za, ka va a liɓlay Zeruzalem. Ndiri toku mata ləma ta, ti mbəla zaba, ti mbaɗigi ka sedewa tik acin, ka ceɗeten labar tik a ndiri Isirayilagi. 13:31 1:3, 8³²Na kini ɗere, mine ceɗ hini Nawər Menekin a tala Yesu. Hi ləma, kamatakan Dabawəzləv ti ngareten a doku tokon ta vina cekw, a va ka ɗiya kən maparam. 13:32 Dir 2:7; Rom 1:3-4³³Kən mata ngar a va ka ɗiya toku, tá nja cah ti ɗiyu kap, wa nja sin mata ngar. Sin ti mbəla Yesu ka məc za. Mata mbəla ka məc za toku, ka min tokon ma tətar a madaba ndiri ta vina cekw. A liɓ *deftere dirfi ka ɓawa ma səray Dabawəzləv a ngar ka Yesu:

“Hoh kərti ɗa.

A picah acin ndirigi a va ka sən ta, kata Cehw.”

³⁴Dabawəzləv ti ngar ɗere:

“Tá nja cah ta va ka vəl hini kula kən menekin

mangar a ngav kun,

kata mata ngaren a David kamatakan.”

Yo Dabawəzləv mata mbəla Yesu a civi za acin, ka nja manja məc a nimin, aza viren kəsəm tik ka nja manja wəra, ti ɗiyu kap wa nja mata ngar toku. 13:34 Esa 55:3³⁵Aza a liɓ deftere Dabawəzləv ka lay maparam, David a ngar a nimin:

“Hidi hoh mata mbatu,

ha va ka ker viren kəsəm tik ane civi ka wəra ɗakun.” 13:35 Dir 16:10

³⁶David mata ngar a nja ngatoku, a ngar ka sin a talan tik kun. Ngam mandala tik, David mata nja a vere, sin ti həl kəzəɗ Dabawəzləv. Mata məc za, ti məɗ ta a jakwar dehen, aza viren kəsəm tik ti wəra a liɓ civi. 13:36 2:29³⁷Ama na hidi, Dabawəzləv mata mbəlaha ka məc za, viren kəsəm tik a wəra səka a liɓ civi ɗakun.

³⁸«Galamayigi, hi zlimi labar ɗa ta va ka ceɗ hini toku. Áka Yesu, Dabawəzləv ti zlər katəf kaɗ ba, hini ka jan zer *ma ngav ngav hini a gibe tik. 13:38 10:43; 15:10 Yo, hin ti sənu, kamatakan hin ti ɗiya kən, wa nja *mazuko Moyiz mata ngar, aza hi jan zer *ma ngav ngav hini kaɗ a gibe Dabawəzləv kun. ³⁹Ama tá nja cah, hidi ma ca talan ka Yesu a va ka jan zer ma ngav ngav tik kərap kaɗ. 13:39 Rom 4:25; 6:7; 10:4⁴⁰Hi kaw talan hini a labar, kata mata ceɗ hini toku acin. Hin ti ficiku wər, hi va ka ɗiyu wa nja makatəf Dabawəzləv maparam mata ngar a liɓ deftere tik. Sin ti ngar,

⁴¹Dabawəzləv a ngar:

“Hi kaw talan hini,

hin ndiri ma nja ka kaf talan hini za cicah,

ngam ta va ka ɗiya kəzəɗ maparam a daba hini.

Kəzəɗ toku a va ka pələk talan hini.

Ko hidi maparam ti ceɗ hini labar a tala kəzəɗ toku,

hi va ka yək ma tik kun,

aza hi va ka lekw.”» 13:41 Hab 1:5

⁴²Pol mata way ka ceɗ labar tik a *je janga Yahudiyagi za, sliɗ ka va tan a lakwat ege Barnabas. Mata va ka yi lakwat, ndirigi a ngareten ka cəɓahigi a nimin a *pic nəp ka ceɗi labar a tala Yesu. ⁴³Ndiri ma ɓas ɓas va tan ita acin. *Ndiri Yahudiyagi pe ɓaw ndiri ma mbaɗay tan kamatakan ka səba *mazuko Yahudiyagi, ti səbi Pol ege Barnabas. Pol ege Barnabas acin a ngəzi ndiri toku, aza a ngareten: «Dabawəzləv ti vəl hini menekin tik. Tá nja cah, hi səba katəf tik acin.» 13:43 11:23

⁴⁴Pic nəp Yahudiya mata təɗ za, pala maday ndiri ta liɓlay toku kərap ɓas ɓasigi kaɗ ka zlimi labar Dabawəzləv, Pol ege Barnabas ta va ka ceɗ ta. 13:44 17:2⁴⁵Ndiri Yahudiyagi mata ləma, ndiri ma ɓas ɓas pe za, a sərəhigi ka Pol ege Barnabas. Pol ta ceɗ labar Dabawəzləv a ndirigi, a gəri ma tik, aza a ra ta. ⁴⁶Ta ra ta toku, Pol ege Barnabas a ngareten a ndiri toku kpay kpay kaɗ manja pərət: «Hin ndiri Yahudiyagi, Dabawəzləv ti may hini ka zlimi labar tik pəla pəla zakay. Ama na hini, hi yək ɗakun, aza hin ti feh micin manja way, Dabawəzləv mata may ka vəl hini. Yo, hin mata ɗiyu wa nja ngatoku, ni va ka va kini, ka va ka ceɗeten labar Dabawəzləv a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun acin. 13:46 3:26; 18:6⁴⁷Mi va ka ɗiya kən, wa nja Maday ɗa Yesu mata ceɗ kini. Sin ti ngar ka:

“Kati teɗoh ka nja ka lay ma kəngay

wa nja pitirla.

Ha va ka ɗafeten kula katəf na bit micin

a səban ndiri ma pana pana,

kúlá madabalay ngiɗ,

wa nja Dabawəzləv ta va ka bit tegi.”» 13:47 Esa 49:6

⁴⁸Ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun mata zlimi labar, Pol mata ceɗu toku za, nəv tan ɗewerakun, aza a ngarigi: «Kay ni va ka bit ɗere. Labar a tala Maday tokon Yesu ɗewerakun.» Ndiri kərap Dabawəzləv mata mbat ta ka jan micin manja way, ti ci talan ka Yesu. 13:48 11:18

⁴⁹Kedirek labar Dabawəzləv ti gəgar a liɓlay ta nin kərap. 13:49 2:41⁵⁰Ama Yahudiyagi a kəɓi wərti madəday ma nja ka vohi Dabawəzləv, ɓaw ndiri madədayigi ma kawi liɓlay, ka ɗiyi tireh a Pol ege Barnabas. Ndiri toku gam ta a liɓlay tan za. ⁵¹Pol ege Barnabas sliɗigi caw za, tih tih girbitil ta ka ngaz tan kaɗ, sliɗ tá va tan, ka va a liɓlay Ikoniya. Mata tihi girbitil ta ka ngaz tan kaɗ toku, ka sən ta a nin, ti ɗiyi kən ma ngav ngav. 13:51 18:6; Luk 9:5⁵²Gara ndiri ma səbi katəf Yesu ta liɓlay Antiyos mata ker ta kaɗ toku, *Miɗ Dabawəzləv ti wek a nəv tan, aza a ɓeɓeligi kahay kahay.

Pol ege Barnabas a liɓlay Ikoniya

¹Pol ege Barnabas mata təɗigi ane liɓlay Ikoniya za, ti tuhigi a je janga ndiri Yahudiyagi a nimin, ka ceɗeten labar Dabawəzləv a ndirigi. Ləwa ta pakam tan mata ləwa ta, ti guɗum nəv ndirigi. Aza ndiri Yahudiyagi tete *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun pe, ti yəki labar tan, aza ti ci talan ka Yesu. 14:1 17:2²Ama Yahudiyagi maparam ta nin a mbal ta ka yəki ma tan kun. A kəɓi ndiri maparam mangar Yahudiyagi ɗakun ka basi nəv ka ndiri ma səbi katəf Kiristu. 14:2 13:45³Ama Pol ege Barnabas ti nəpigi səɓ a nin wan pe. A cay talan tan ka Yesu, aza a ceɗeten labar Yesu a ndirigi manja pərət. Yesu ɗere ti vəleten sembe ka ɗiya ɓan ɓan kən pana pana ngam ndirigi ka sən ta, labar tan ta nja ka ceɗ ta a tala menekin Yesu wər duze. 14:3 2:22

⁴Ndiri ta liɓlay Ikoniya mata ləma ta wa toku za, kpalay tan za pana. Ndiri maparam lapay tan ka Yahudiyagi, aza ndiri maparam lapay tan ka njigi tete Pol ege Barnabas. ⁵Ka dawən tik, ndiri Yahudiyagi ɓaw *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun tete bay tan, lapi ma tan takan kaɗ ka ɗiyaten tireh a Pol ege Barnabas, aza ka nda ta a gugun ka pəm za. 14:5 14:19; 2Ti 3:11⁶Pol ege Barnabas mata sən ta za, njoɗ pəpəp si tan a liɓlay ma pana pana ta liɓlay bay Likawoni. Zlim liɓlayigi titoku Listəra, Derbe ɓaw liɓlay maparamigi ma mbeh mbeh ta nin. 14:6 Mat 10:23⁷A liɓlay mata sigi a nin toku a ceɗi Nawər Menekin a tala Yesu Kiristu.

Pol ege Barnabas a liɓlay Listəra

⁸Ane liɓlay Listəra, hidi maparam a nin, ma gbərəw gbərəw. Daka mbuwa tik a liɓ mamən kaɗ, a va á gar kun. Ma nja nja a daba ndiri ma ɓas ɓas, 14:8 3:2⁹tete’w kaɗ ka zlimi labar, Pol ta ceɗu. Njoɗ həra Pol gəram ege sin. Mata ləma za, ti sən nəv gawla toku zaba, ti sənu a ca talan ka Dabawəzləv, Dabawəzləv a va ka bitu za. ¹⁰Pol a ngaren acin: «A sliɗ za, ma gar á gar!» Gawla toku caw sliɗ za, a va acin caway caway. ¹¹Ndiri kərap ma ɓas ɓas mata ləmi ɓan ɓan kən, Pol mata ɗiyu toku za, a ci wəla day day, aza a ngarigi a ma tan: «Haya ndiri ɗa, zuko tokon ti mbaɗay tan ka hidi memilin, aza ti jemahigi a wəzləv kaɗ ba a daba tokon.» 14:11 28:6¹²Ti ci zlim Barnabas *Zewus wa nja zlim zuko tan. Na Pol ɗere *Hermes wa nja zlimi zuko tan. Hermes toku aɗa zlim zuko makatəf, ma nja ka sən ləwa, aɗa mátá ci zlim Pol wa sin.

¹³Je zuko tan Zewus mbeh ka gara medikiɗ ta liɓlay Listəra toku. Njoɗ acin *mangarama Zewus ti ɓaw malavigi, aza ɓaw fofon pay, va ka gara medikiɗ na va a liɓlay tan. A nin ti may, sin tete ndirigi ka fateten malavigi toku a Pol ege Barnabas mata ca ta ka zuko tan toku. 14:13 10:25-26; Dan 2:46¹⁴Pol ege Barnabas mata ləmi kən ta ɗiya ta toku za, ti basi nəv, ɓawi lukut ta kəsəm tan, pər pər za, ndiri toku ka sən ta á nin za, kən mata ɗiya ta ninek kun. Vigi njoɗ a daba ndiri ma ɓas ɓas, a ngareten acin: ¹⁵«Ala wa ndiri cah, hi ɗiya kən mi ngacah mi? Min səɓ wa nja ndiri ma tem. Aza min hidi memilin wa nja hini ɗere. Na kini, min ti ya səɓ ka ceɗ hini Nawər Menekin a tala Yesu. Ma mbikiɗ zuko hini Zewus, hin ta nja ka səba toku, hi səba kən kahay. Hi ker kaɗ, hine səba katəf diri Dabawəzləv, Dabawəzləv ma tətar wəzləv, hayək, yəm, ɓaw kənigi kərap. 14:15 Exo 20:11; 1Ko 8:4-6¹⁶A vina cekw, Dabawəzləv ti kereten katəf a ndirigi ko səban siki, ka səba mazuko tan wa nja nəv tan mata may. 14:16 17:30¹⁷Aza ko mandala tik, Dabawəzləv ti ɗafeten áka menekin tik za, sin ɗaha duze. Sin ti zləna van, kən ham ka mbuwigi ninek ninek, ndirigi ka zəm ta, zəm zəm wek, aza ka ɓeɓeligi.» 14:17 Dir 147:8; Jer 5:24¹⁸Ko Pol ege Barnabas mata ləwaten a ndirigi wa toku za, ndirigi a may ta ka yəki ma tan njoɗ kun. Ama ka dawən tik acin ti yək ta, aza ti keri malav tan kaɗ manja fat.

¹⁹Kedirek *ndiri Yahudiyagi maparam ti yahigi á liɓlay Antiyos za, bay Pisidi mata maru, ɓaw á liɓlay Ikoniya za. A kəɓi ndirigi ta liɓlay toku ka ɗiyi tireh ka Pol ege Barnabas. A ndi Pol a gugun ka pəm za. Mata nda ta, nda nda za, a ca kən tan ti məc. A ngazl ta áka hayək ane liɓ je za, ka tep ta a donu, ficik ta a nin. 14:19 14:5; 13:50; 17:13; 2Ko 11:25²⁰Njoɗ ndiri ma ci talan ka Yesu ti ya ɓasigi mgbaw a jakwar tik. Mata ɓasi kaɗ, Pol ti nəpay tik zaba, sliɗ za acin, cəɓay tik a nimin a liɓlay Listəra, mata ngazla ta ane za toku. Ka gbəma tik, sliɗ ege Barnabas, va tan a liɓlay Derbe.

Ci ɗa muluk Pol ege Barnabas ti kəray acin

²¹Pol ege Barnabas ti təɗigi a liɓlay Derbe acin, a ceɗeten Nawər Menekin a tala Yesu a ndirigi. Ndiri pe ti zlimi labar tan, aza ti yək ta. Ka dawən tik Pol ege Barnabas sliɗigi ka cəɓay tan ka dangaz. A zlanigi á liɓlay Listəra, Ikoniya ɓaw Antiyos, bay Pisidi mata maru. ²²Ka liɓlay ka liɓlay mata zlanigi ane za, a ngareten a ndiri ma səbi katəf Yesu: «Hi ɓərəs kaɗ, aza hine kaw labar Yesu zləra səsəray.» Aza a ngareten a nimin ɗere: «Min tokon ma səba katəf Yesu, ni va ka sa tokon beni pana pana a tala tik, kama ka təɗ ka lay, Dabawəzləv ta maru.» 14:22 11:23²³A daba ndiri Ekilesiya ka liɓlay ka liɓlay, ti mbati ndirigi ta daba tan ka njigi ka gəbatal ta daba tan. Pol ege Barnabas ti njigi manja ham kən ham, aza a dəkəɓi Dabawəzləv a tala gəbatali toku, ngam Yesu, ta nja ka ci talan a nin, ka pu ta ninek ninek. 14:23 6:6; Tit 1:5

²⁴Kedirek Pol ege Barnabas sliɗigi zlani liɓlay, bay Pisidi mata maru za ka va a liɓlay, bay Pamfili mata maru. ²⁵Vigi a liɓlay Perge ta nin. A ceɗeten labar Dabawəzləv a ndiri ta nin. Kedirek sliɗigi a nin za, vigi a liɓlay Atali. ²⁶A nin tapigi a liɓ kambawal ka cəɓ ka va a liɓlay Antiyos. Kamatakan, sinigi mata va ka sliɗigi a liɓlay toku za, ndiri ta nin ti dəkəɓi Dabawəzləv ka ɗiya menekin tik a tala tan ka zleɓeten a kəzəɗ tan ta va ka ɗiya ta. Tá nja cah ti mgbiyi fini kəzəɗ tan toku acin. 14:26 13:1-2

²⁷Mata təɗigi a liɓlay Antiyos toku za, ɓasi ndiri Ekilesiya kərap kaɗ, aza a ceɗeten labar, wa nja Dabawəzləv mata waneten a dawən a liɓ kəzəɗ tik, mata vəleten a zləra ka ɗiya ta. Aza a ceɗeten a ndirigi a nimin, wa nja Dabawəzləv mata zləreten katəf a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, ka ci talan ka Yesu. 14:27 11:18; 15:12²⁸Mata wayi labar ka ceɗ za, a vi njoɗ a liɓlay toku za ɗakun, nja njagi a nin tete celegi.

Gaɓəz maday a tala mazuko Moyiz a Zeruzalem

¹Pic takan ndiri maparam sliɗigi ane liɓlay Yahudiya za, ka va a liɓlay Antiyos. Mata təɗigi za, a ngareten a ndiri ma səbi katəf Yesu ta nin: «Galamayigi, hin ti may Dabawəzləv ka bit micin hini wər, sey hini ka *zla məmən kaɗ wa nja *mazuko Moyiz ta ngar.» 15:1 Lev 12:3; Gal 5:2²Pol ege Barnabas mata zlimi labar toku za, a va nəv tan kun. Tar ka gaɓəzigi tete ndiri toku, a ngareten: «Kay, wa sin kun!» Mata gaɓəzigi, gaɓəz gaɓəz kahay kahay za, ndiri maparam ta nin a ngarigi: «Səwan min tokon ka zlən Pol ege Barnabas ɓaw ndiri maparam ta daba tokon, ka vigi a liɓlay Zeruzalem ka va ka cəbi ma tik tete *makatəf Yesu gi ɓaw gəbataligi ta daba ndiri Kiristu.» 15:2 Gal 2:1-10³Ndiri Ekilesiya kərap mata zlim ta wa toku za, ti lapi ma tan kaɗ takan, aza ti zlən tegi. Sinigi ti za acin. A zlanigi á liɓlay Fenisi ɓaw á liɓlay Samari. Ka liɓlay ka liɓlay mata zlanigi á nin za, a ceɗeten labar a celegi, wa nja *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun mata ci talan ka Yesu. Gelemenigi ta liɓlay titoku mata zlim ta wa toku za, nəv tan ɗewerakun.

⁴Mata təɗigi ane liɓlay Zeruzalem za acin, ndiri Ekilesiya ta nin tete makatəf Yesu gi ɓaw gəbataligi ti yək ta zləra səsəray. Tar ka ceɗeten labar a ndiri toku wa nja Dabawəzləv mata waneten a dawən a liɓ kəzəɗ tik, mata vəleten a zləra ka ɗiya ta. 15:4 15:12⁵A daba ndiri ma ɓas ɓas ma zlimi labar ta ceɗ ta, ndiri *Farisagi ma ci talan ka Yesu egi a nin ɗere. Mata zlim ta za, *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun ti yəki Yesu, njoɗ sliɗigi za acin, a ngarigi: «*Ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun ma ci talan ka Yesu toku, sey min tokon ka ngareten, ka zli məmən kaɗ, aza ka səba *mazuko Moyiz ɗere.» ⁶Makatəf Yesu gi kərap tete gəbataligi ɓasigi kaɗ acin, ka gaɓəz a tala ma ngatoku. ⁷Mata gaɓəzigi kahay kahay a tala tik za, Piyer sliɗ za acin, a ngar: «Galamayigi, hin ti sənu, daka məndan cekw Dabawəzləv ti mbat ka a daba hini, kata ka ceɗ Nawər Menekin a tala Yesu a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, ngam ndiri toku ka ci talan ka Yesu. 15:7 10:1-43⁸Dabawəzləv a tala tik, ma sən nəv ndirigi kərap, ti vəleten *Miɗ tik ɗere wa nja mata vəl tokon. Mata ɗiyu wa nja ngatoku, a ɗaf tokon a may ta ɗere. 15:8 2:4; 10:44⁹Min tokon Yahudiyagi tete sinigi mangar Yahudiyagi ɗakun, a həra Dabawəzləv takanna. Dabawəzləv ti zlambaɗ nəv tan ɗere, ngam mata ci talan ka Yesu. 15:9 10:35^10-11Tá nja cah acin, hidi ta njá ka ngareten ka səbi mazuko Moyiz, ma va ka pələk talan tan kun. Ko min tokon tete doku tokon, mazuko ngatoku ti day ka talan tokon. Min tokon ti sənu, Dabawəzləv ti bit tokon wa nja mata bit sinigi, a tala menekin, Maday tokon Yesu mata ɗiyu, a tala səba mazuko Moyiz ɗakun. Aza acin min tokon ti ngareten ka səba mazuko toku wər, hidi a va ka tetel ma Dabawəzləv kahay.» 15:10-11 15:19; Gal 2:16; 3:10-12; Efe 2:5-8

¹²Ndiri ma ɓas ɓas kərap mata zlim ta wa toku za, gaɓəz tan kəsəm kəsəm ti way acin. Tete’w tete’wgi kaɗ ka zlimi labar, Pol ege Barnabas ta va ka ceɗ ta. Tar ka ceɗeten ɓan ɓan kən, Dabawəzləv mata vəleten sembe ka ɗiya tik a tala *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun. 15:12 2:22¹³Mata wayi labar tan ka ləwa za acin, Zak a ləwaten a ndirigi, a ngareten: «Galamayigi, hi zlimi labar ɗa ta va ka ceɗ hini toku. ¹⁴Min tokon ti zlimi labar, Simon Piyer mata ceɗ tokon, wa nja Dabawəzləv mata ɗasl talan kamatakan ka *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun. Sin ti mbat ndiri maparam ta daba tan ka njigi ka ndiri tik. ¹⁵Yo, labar Simon Piyer toku wa nja na *makatəf Dabawəzləv gi mata lalaɓ ta kamatakan a liɓ deftere Dabawəzləv. Ti lalaɓ ta, Dabawəzləv a ngar:

¹⁶“Pic takan ta va ka cəɓaha.

Ta cəɓa za, je bay *David ma gom gom toku,

ta va ka ndənu.

Ko həzəɓ tik ti gom, ta va ka ndənu azal lay tik. 15:16 Amo 9:11-12; Esa 45:21

¹⁷Ta va ka ndənu a lay tik toku,

ngam ndiri maparam ka gəri katəf ka səni kata,

diri Dabawəzləv.

Ɓaw ndiri ta talalay kərap, kata mata mbat ta,

ka njigi acin ka ndiri ɗa.

Ngatoku aɗa labar, kata Dabawəzləv mata ngar,

aza ta va ka ɗiyu,

¹⁸wa nja kata mata ngar daka məndan cekw.”»

¹⁹Zak a ngar a nimin: «Mata nja wa nja ngatoku, na ɗa ta may ácah wər, min tokon ka ngareten a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, ma gər ka səbi katəf Dabawəzləv, ka keri mazuko Moyiz maparam kaɗ, ma va ka pələk talan tan. 15:19 Gal 5:3²⁰Ama ta ɓənu wər, səwan min tokon ka lalaɓeten ɗerewel, ka ceɗeten a liɓ tik, kən ta va ka njigi manja ɗiya ta. Ka njigi manja zəmi viren, ndirigi ta nja ka fat ta ka zuko. Ka njigi manja ɗiya kən weli. Kən soson mata ɓərət tegi á ɓərət, ka zəm ta ɗakun. Aza ko ɓeɓiz kən soson ta nja ka ir ta, ka zəm ta ɗakun ɗere. 15:20 15:29; 21:25; viren zuko: 1Ko 8:1-13; 10:23-33; kən weli: Lev 18:6-18; ɓərət: Lev 17:15; ɓeɓiz: Lev 17:10-14²¹Ngam mazuko Moyiz ngacah ndiri ka lay ka lay ti sən ta zaba, daka a vina cekw ndirigi a nja ka janga ta kepic kepic a *je janga Yahudiyagi a *pic nəp15:21 Hi va ka jan mazuko cicah ane ka deftere Lévitique 17 ege 18. A nin a ngarigi, ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun ti may ta ka lapigi tete Yahudiyagi ka zəmi wili á lap, sey ka səbi mazuko cicah..» 15:21 13:15

Ɗerewel a ndiri ma ci talan ka Yesu, mangar Yahudiyagi ɗakun tane Antiyos ta liɓlay Siri

²²Ndiri kərap ti yawi labar Zak. *Makatəf Yesu gi, gəbataligi ɓaw ndiri Ekilesiya kərap ti lapi ma tan kaɗ takan, ka zlən ndiri maparam ma va ka lahi Pol ege Barnabas a liɓlay Antiyos. A mbati Silas ɓaw Yahuda, ndiri mata ci zlim tik Barsabas. Ndiri ma səray mata mbat ta toku, a mbati ndiri madədayigi ta daba tan. 15:22 11:18; 16:4²³A vəleten ɗerewel a zləra ka tep ta. Labar mata lalaɓ ta aɗa cah:

«*Makatəf Yesu gi ta wacah, gəbataligi, ɓaw golomoco hini, min kərap, mine fəɗ hini, hin galamay kini mangar Yahudiyagi ɗakun ta liɓlay Antiyos ɓaw ta liɓlay pana pana, bay Siri ɓaw bay Silisi mata mar ta. ²⁴Min ti zlimi labar a tala ndiri ta daba kini, ma vayigi kamatakan a liɓlay hini. Min ti zlimi, labar tan mata ceɗ ta, ti pələk talan hini, aza hin ti pərət kedirek. Azama mine zlənay ta ɗakun. 15:24 Gal 1:7; 5:10²⁵A tala ngatoku acin, min kərap min mátá lap ma kini kaɗ takan, ka mbat ndirigi ka zlənay ta a zləra hini. A va ka vayigi tete Barnabas ɓaw Pol, kula galamay kini menekin, ²⁶ma nja ka həli kəzəɗ Maday tokon Yesu *Kiristu. Ko ndirigi a gər ta ka pəm za a tala Yesu, a nja ka ɗiyay kəzəɗ tan səɓ. ²⁷Ndiri min mata mbat ta ka lapigi tete sinigi aɗa Yahuda ege Silas. Ndiri ma səray titoku a va ka ceɗ hini labar ta liɓ ɗerewel toku pisleɗ pisleɗ kərap. ^28-29Yo, min a tala kini ɓaw *Miɗ Dabawəzləv, min ti may ácah, ka ceɗ hini mazuko ma va ka pələk talan hini, wa nja ndiri maparam mata ceɗ hini kamatakan kun. Na kini, kən min mata may ka ceɗ hini wər, hini ka nja manja zəm viren, ndirigi ta nja ka fat ta ka zuko, hini ka nja manja zəm ɓeɓiz kən soson, ta nja ka ir ta, hini ka nja manja zəm viren kən soson mata ɓərət tegi á ɓərət, ɓaw hini ka nja manja ɗiya kən weli. Kən ngatitoku, hin ti kis ta a zləra səsəray, a va ka nja muk səɓ. Tá nja cah, hine nəpay na hini acin, labar kini ti way.» 15:28-29 10:19; 15:20; Luk 11:46

³⁰Ndiri takana mata mbat ta toku, ka tep ɗerewel a zləra ndiri ta liɓlay Antiyos sliɗigi za, a tep tegi acin. Mata təɗigi za, ɓas ɓas ndiri ma ci talan ka Yesu kərap kaɗ, aza ɓawi ɗerewel tan vəletenu. ³¹Ndiri kərap mata jangi ɗerewel, janga janga za, a ɓeɓeligi ka labar mata zlim ta. ³²Yahuda ege Silas ma tepi ɗerewel toku, *makatəf Dabawəzləv. A ngəzi ndiri ma səbi katəf Kiristu, ngəz ngəz ninek ninek. A ngareten: «Hi dihec kaɗ ka səba katəf Yesu.» 15:32 11:23, 27

³³Silas ti njigi a liɓlay toku wan pe. Ka dawən tik celegi ta liɓlay Antiyos ti vəleten katəf, ka cəɓay tan a zləra ma zlən tegi, aza a ngareten: «Dabawəzləv mata pu hini ninek ninek a mazləzla katəf.» [³⁴Ama Silas wər, a may ka cəɓa baba kun.] ³⁵Gara Pol ege Barnabas ɗere njay tan a liɓlay toku. Sinigi tete ndiri maparam a ceɗeten labar a tala Yesu a ndirigi ta nin, aza a jəkwaneten kən.

Pol ege Barnabas ti kpaligi

³⁶Ka dawən wan kedirek, Pol a ngaren a Barnabas: «Ti təɗ wan pe min a wacah. Tá nja cah ni paɗ ka dangaz ka va a liɓlay pana pana min mata ceɗeten labar a ndiri ta nin a tala Yesu. Nima ka va ka saf tegi.» ³⁷Barnabas ti may ka ngazl Zan ta nja ka wəla ta Markus, ka lapigi tete sin. 15:37 12:12³⁸Ama Pol a may kun. A ngar: «Kamatakan min mata nja a liɓlay Pamfili, sin ti ker kini kaɗ manja zleɓ kini kúlá ka way kəzəɗ kini, aza ti cəɓay tik ita.» 15:38 13:13³⁹Pol ege Barnabas mata gaɓəzigi, gaɓəz gaɓəz həra piren a tala Markus za, kpaligi za acin pana pana. Barnabas ngazl Markus, lapigi a sin. Sliɗigi tap a liɓ kambawal ka va a liɓlay Kipirus. 15:39 13:4⁴⁰Pol acin ngazl Silas ka lapigi a sin. Celegi dəkəɓi Yesu ka ɗiya menekin tik a tala sinigi, ka pu ta ninek ninek. Sliɗ vigi acin. 15:40 14:26⁴¹A zlanigi á liɓlay pana pana za, bay Siri mata maru ɓaw bay Silisi mata maru. Ti ngareten a ndiri Ekilesiya: «Hi ɓərəs kaɗ ka səba katəf Yesu.»

Pol ege Timote

¹Pol ege Silas ti təɗigi a liɓlay Derbe, aza ti sliɗigi á nin za, ti vigi a liɓlay Listəra. Ane liɓlay toku, hidi maparam a nin, zlim tik Timote. A nja ka səba katəf Yesu. Mamən, səban Yahudiyagi, a nja ka ca talan ka Yesu ɗere. Cin wər, səban *Girek. 16:1 14:6; Timote: Rom 16:21; 1Ko 4:17; Fil 2:19; 2Ti 1:5²Ndiri ma ci talan ka Yesu ta liɓlay Listəra ɓaw ta liɓlay Ikoniya kərap a nja ka ceɗi ma menekin ka Timote toku. 16:2 6:3; Fil 2:20, 22³Pol a may ka ɓawu ka nja ka cala ma təlan tik. Ama ane liɓlay titoku, *Yahudiyagi a nin. Ti sən ta zaba kərap, cin Timote wər, səban Girek. A tala ngatoku acin Pol ti *zla məmən Timote kaɗ, *ndiri Yahudiyagi ka yək ta a daba tan. 16:3 Gal 2:3-5; 1Ko 9:20

⁴Pol tete cala ma təlan tegi sliɗigi a liɓlay toku za, ka va tan á liɓlay maparam ngiɗ. Ka liɓlay ka liɓlay ta nja ka zlanigi á nin za, a nja ka janigi tete cala tan ma səbi katəf Yesu, aza a nja ka ceɗeten mazuko, *makatəf Yesu gi ɓaw gəbataligi ta liɓlay Zeruzalem mata ngarigi, ndirigi ka ɗiya ta. A ngareten a ndirigi: «Hi ɗiyu wa nja mata may ta!» 16:4 15:22-29⁵Ndiri Ekilesiya kərap a ci talan ka Yesu a nimin day za, aza a fəfəligi kepic kepic. 16:5 2:41

Hidi ta liɓlay Masedəwan ma ya a micin Pol

⁶Pol tete ndiri ma lah ta ti may ta ka vigi a liɓlay, bay Azi mata maru ka ceɗeten labar Dabawəzləv a ndirigi. Ama *Miɗ Dabawəzləv ti tak ta kaɗ ka vigi ɗakun. Njoɗ ngi katəf maparam ma zlan á liɓlay pana pana, bay Firigi mata maru, ɓaw bay Galat mata maru. 16:6 10:19⁷Mata va ka nja mbeh ka təɗigi ane liɓlay, bay Misi mata maru za, ti may ta ka va gibik a liɓlay, bay Bitini mata maru. Ama Miɗ Yesu a kereten katəf kun səɓ ɗere. ⁸Zlani liɓlay, bay Misi mata maru za acin, vigi a liɓlay Torowas. ⁹A nin, vuɗu mata ya kaɗ, həl a nja kən tik, Pol ləma hidi maparam ta liɓlay Masedəwan ma gar gar a gibe tik. A ngaren: «A ya a liɓlay kini, ma zleɓ kini səka!» ¹⁰Pol mata ləma wa toku za, njoɗ min16:10 Luka ma lalaɓ deftere cah, tá nja cah acin a daba tan. ti sənu acin, Dabawəzləv á zlən kini ka va a liɓlay toku ka ceɗeten Nawər Menekin a tala Yesu a ndiri ta nin. Min sliɗ acin ka va a liɓlay Masedəwan toku.

Lidiya ma ca talan ka Yesu

¹¹Min mata sliɗ ane liɓlay Torowas za, min tap a liɓ kambawal ka va a liɓlay Samotəras ma mgbaw ta yəm. A nin min wan kaɗ. Aza ka gbəma tik, min tap a nimin a liɓ kambawal ka va a liɓlay Neyapolis. ¹²Min mata təɗ a nin za, min jemaha a liɓ kambawal kaɗ ka va a liɓlay Filipi. Liɓlay Filipi toku, liɓlay maday tane daba liɓlay tem, bay Masedəwan mata maru. Liɓlay toku, pala maday ndiri ta nin, ndiri ta liɓlay *Roma. Min mata təɗ a nin za acin, min wan wan a nin pe.

¹³Mata va ka sla ka *pic nəp ndiri Yahudiyagi, min sliɗ a liɓlay toku za, ka va a tala zungoh ka gər lay, *ndiri Yahudiyagi ta nja ka vohi Dabawəzləv a nin. Min jan wərtigi a nin ma ɓas ɓas. Min nja kaɗ acin, aza mine ceɗeten labar. 16:13 17:2¹⁴Ane daba tan, wərti maparam a nin, zlim tik Lidiya. Sin wərti tane liɓlay Tiyatir. A nja ka ber lukut mepirin mangar səkəm tik toy toy. Wərti toku a nja ka dəkəɓay Dabawəzləv tik. Dabawəzləv zlər nəv tik za acin ka yək labar, Pol ta ceɗeten toku. 16:14 17:4¹⁵Ti jan *batisma tete ndiri tane ida tik. Mata ɗiya wa nja ngatoku za, mátá ngar kini acin: «Hin ti sənu, ta ca talan ka Yesu duze wər, hi ya wan səka ita ɗa.» A takwan kini, mini ka yaw ma tik. 16:15 8:36

Pol ege Silas ane je fərsəna ta liɓlay Filipi

¹⁶Pic takan min cəɓ a nimin ka lay voh Dabawəzləv. Min ta va ka va á katəf ngiɗ, min jan tete kərtaza maparam, balam tane ida ndirigi. Kərtaza toku, *masərəf a kəsəm tik. A nja ka ceɗeten kən a ndirigi a talan, a tala kən ma va ka təɗaha ta sla za. Ndirigi ma nja ka mayi kən ka sən pana pana, a nja ka vigi a zləra tik, aza a vəleten dala pe a ndiri ma mar ta, kama kərtaza toku ka ceɗeten. 16:16 19:24

¹⁷Min tete Pol mata jan tete kərtaza toku za, ti səba kini. A ca wəla day day, a ngar: «Ndiri cah, ndiri ma həli kəzəɗ Dabawəzləv ma mar miseh maday. Á ceɗ hini katəf na jan bit micin hini.» 16:17 19:15; Luk 4:34, 41¹⁸Ti təɗ wan pe, kərtaza toku a ngar wa nja ngatoku ka mini. Pic takan min ta va katəf, nəv Pol ti bas acin, bu zal zal, aza a ndul masərəf ta kəsəm kərtaza toku, a ngaren: «Ta ngaroh áka zlim Yesu *Kiristu za, a ya kəsəm kərtaza toku za!» Njoɗ masərəf toku ya tik a kəsəm tik za. 16:18 3:6

¹⁹Ndiri ma mari kərtaza toku mata ləma ta wa toku za acin, a ngarigi: «Tá nja cah hidi a va ka jan dala baba a zləra ndirigi ɗakun.» Njap kawi Pol ege Silas acin, aza tep tegi a gbəmgban kita. ²⁰Tep tegi a gibe masara *Romagi, a ngareten: «Ndiri cah a nja ka deviri liɓlay tokon. Sinigi səban *Yahudiyagi, 16:20 17:6²¹aza a nja ka jəkwan kini kən mangar a sligi a mazuko tokon, ndiri *Roma ɗakun. Gara mazuko tokon wər, ti tak tokon kaɗ ba, mini ka nja manja ɗiya tokon wa nja ndiri cah mata jəkwan kini ɗakun vu?» ²²Ndiri kərap ma ɓas ɓas ta gbəmgban kita mata zlim ta wa toku za, a basi nəv kahay kahay ka Pol ege Silas. Ndiri madəday səri lukut ta kəsəm tan kaɗ, aza a ngareten a ndirigi ka pəm ta a lakwatay. 16:22 2Ko 11:25; 1Te 2:2²³Mata pəm ta, pəm pəm za, ngazl ta, va fi a je fərsəna. Ngareten a hidi ma pu ndiri ta je fərsəna ka saf ta ninek ninek. ²⁴Hidi ma pu ndiri ta je fərsəna mata zlimi wa toku za acin, ɓaw ta tep ka jik ta daba daba, mangar hidi ti təɗ a nin, a jan lay soloh kun. Ɓaw madaba pay maday ma buh buh, təm təm ngaz tan a nin ka nja manja pəɗ.

²⁵Mata va ka nja daba daba vuɗu acin, Pol ege Silas a dəkəɓi Dabawəzləv, a ci dirfi ka fol ta. Ndiri maparam ta je fərsəna a zlim ta. ²⁶Kedirek mamən hayək tar ka kəz gingiɓ gingiɓ lap a je fərsəna tik. Mejijegi kərap a zləray tan a zləra tan. Aza njemnjilem ma jaw jaw ta ka ngaz ndirigi, kərap ti pəl. ²⁷Njoɗ ma pu ndiri ta je fərsəna ti fuɗuh fəfərwat. Mata ləma je fərsəna kərap ti zlər za, nəv tik ti ndoh mgbət, a cuko ndirigi ta je fərsəna ti si tan. Sin dəɓ kaɗ ka waz, ɓaw ka ngaɓ liɓ tik za. 16:27 12:18-19²⁸Ama Pol wəlu day day, aza a ngaren: «Kay, a ngav kəsəm ku kun! Min kərap a wacah.» ²⁹Mata zlimi wa nja ngatoku za, a ngareten a ndirigi ka dahi kuhu ka va ka saf ndiri ta je fərsəna. Sin mata tuh a je fərsəna za, va á si a zləra Pol ege Silas. A nəna a pərət. Va gbərəw a gibe tan. ³⁰Ngazla ta a lakwat, aza a ngareten: «Wa vay madayigi, kata ka jan bit micin ɗa wər, kata ka ɗiya mi?» 16:30 2:37; 11:14; Zan 6:28-29³¹A ngareten acin: «A ca talan ka Maday tokon Yesu, ha va ka jan bit micin ku, ɓaw ndiri tane ida ku kərap.» ³²A ceɗeten labar a gawla toku a tala Yesu, ɓaw a ndiri tane ida tik kərap.

³³Njoɗ, a vuɗu toku səɓ, gawla toku ngazl Pol ege Silas za, va goh goh mbəlah pəm ta kəsəm tan kaɗ. Ka dawən tik acin, sin lap a ndiri tane ida tik ti jani *batisma. 16:33 16:15³⁴A ngareten: «Ama tokon səka ita ɗa acin.» Mata vigi za, ɓaw wili vəleten. Gawla toku tete ndiri tane ida tik nəv tan kərap ɗewerakun, ngam ti ci talan ka Dabawəzləv.

³⁵Lay mata pat za, ndiri madədayigi zləni ndirigi a zləra gawla toku, ka ficik Pol ege Silas a je fərsəna kaɗ. ³⁶Gawla toku mata zlimi wa toku za, a ngaren a Pol acin: «Ndiri madəday á ngar kigi, kata ka ficik hini a je fərsəna kaɗ ta. Tá nja cah acin, hi sliɗ, hine va hini, kən ma va ka həl hini ɗa baba kun.» ³⁷Ama Pol wəla ndirigi, madədayigi mata zləna ta toku, aza a ngareten: «Ndiri madəday a ɓasi kita kini a katəf tik kun. Ti pəm kini a vere ndiri ma ɓas ɓas kahay səɓ. Azama min ndiri *Romagi ɗere. Aza ti peki kini a je fərsəna. Tá nja cah, ti may ta ka ficik kini a je fərsəna kaɗ á ɓoh. Ama nep, mine may wa sin kun. Sinigi mata yigi a zləra tan ka ficik kini kaɗ!» 16:37 22:25-29; 23:27³⁸Ndiri toku sliɗ va ceɗeten wa sin a ndiri ma zləna ta. A ngareten: «Pol ege Silas ti ceɗ kini, sinigi ndiri Roma ɗere ta.» Ndiri madəday mata zlim ta wa toku za, ti pərətigi kahay kahay. ³⁹Njoɗ sliɗigi va a zləra tan acin. A ngareten: «Mine həl ta səná sən ka kən, min mata ɗiya hini.» Ficik ta a je fərsəna kaɗ acin, aza a ngareten: «Hi va hini a liɓlay maparam.»

⁴⁰Pol ege Silas mata ficikigi kaɗ za, sliɗ vigi ita Lidiya. Aza janigi tete gelemine tan, a ngareten ka ɓərəsi kaɗ ka səba katəf Yesu. Aza sliɗ tá va tan acin. 16:40 11:23

Pol ege Silas ane liɓlay Tesaloniki ɓaw ane liɓlay Bere

¹Pol ege Silas a zlanigi á liɓlay Amfipolis ɓaw á liɓlay Apoloni za ka va a liɓlay Tesaloniki. Ane liɓlay toku, *je janga *ndiri Yahudiyagi a nin. 17:1 1Te 2:1-2²Pol tuh a je janga tan, wa nja ta nja ka ɗiyay kən tik ka liɓlay ka liɓlay. Ti təɗ zəm lumo makaɗ, a nja ka tuh a jik toku a pic nəp Yahudiyagi. A nja ka gaɓəzigi tete ndiri ta nin a tala labar ta liɓ deftere Dabawəzləv. 17:2 9:20; 13:5, 14, 44; 14:1; 16:13; 17:10, 17; 18:5, 26; 19:8-9; 28:17³A ngareten: «Dabawəzləv a ləwa tokon a liɓ deftere tik a tala Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday. Ti may, Kiristu toku ka sa beni ka məc, aza ka dawən tik ka mbəlaha a civi za. Yo, Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa toku, sin aɗa Yesu, kata mata ləwa hini a tala tik toku.» 17:3 3:18⁴Ndiri maparam ta daba Yahudiyagi ma ɓas ɓas ti yəki labar Pol ege Silas, aza ti lapigi a daba tan. Aza səban *Girekigi pe ma nja ka dəkəɓi Dabawəzləv, ɓaw wərti madəday ta liɓlay toku ti yəki labar tan, aza ti lapigi a daba tan ɗere. 17:4 13:50; 16:14; 17:17⁵Ama Yahudiyagi maparam mata ləma ta wa toku za, a sərəhigi. Vigi va tar tar ndiri ma təwər təwər, ma nja ka təlanigi a gbəmgban lumo ngiɗ. Mata yigi za, a pari wəla ka bas nəv ndirigi á liɓlay ngiɗ. Ndiri kərap a ɓasahigi kaɗ ka ya ka saf ta. Jemigi a sembe ida hidi maparam zlim tik Zazon. A gəri Pol ege Silas ka tep ta a gibe ndiri ma ɓas ɓas. 17:5 Zazon: Rom 16:21⁶Gər gər ta, a jan ta ɗakun. Sinigi dəɓ kaɗ ka Zazon, njijik, kaw ta tete ndiri maparam ma ci talan ka Yesu, aza tep ta a gibe ndiri madəday ma mari liɓlay. A ngarigi: «Pol ege Silas ti deviri liɓlay pana pana. Tá nja cah ti yigi a liɓlay wacah. 17:6 16:20⁷Aza Zazon cah, ti ɓaw ta ka wanigi ita tik. Ndiri toku kərap a nja ka salari ma masara *Roma ma mar lay kərap, aza a nja ka ngarigi, hidi maday maparam ɗaha, ndirigi ka zlimi ma tik, zlim tik Yesu ta.» 17:7 Luk 23:2; Zan 19:12⁸Mata ngarigi wa nja ngatoku za, ndiri kərap ma ɓas ɓas tete madəday tan ti basi nəv. ⁹A ngareten a Zazon ɓaw a ndiri ma lapigi tete sin, ka yaɓi dala za ka ker ta kaɗ ka va tan. Mata yaɓi dala za, ɓaw ker ta, tá va tan.

¹⁰A pic tik vuɗu mata ya kaɗ acin, celegi a ngareten a Pol ege Silas ka va tan njoɗ a liɓlay Bere. Mata təɗigi a liɓlay toku za, tuhigi a *je janga Yahudiyagi. 17:10 17:2¹¹Yahudiyagi ta liɓlay toku, ndiri ma tireh wa nja Yahudiyagi ta liɓlay Tesaloniki kun. Labar Dabawəzləv, Pol mata ceɗeten, ti yək ta zləra səsəray. Kepic kepic a nja ka zləri deftere Dabawəzləv ka saf, labar Pol ta ceɗu toku duze vu, duze kun vu? 17:11 Zan 5:39¹²Mata saf ta za acin, ndiri ta daba tan pe ti yəki labar Pol aza ti ca talan ka Yesu. Aza ndiri *Girek, wapahigi tete wərti madəday ti ci talan ka Yesu ɗere. 17:12 11:18

¹³Kedirek, ndiri Yahudiyagi ta liɓlay Tesaloniki ti zlim ta zaba, Pol a ceɗ labar Dabawəzləv a ndiri ta liɓlay Bere. Mata zlim ta za, vigi, aza a kəɓi ndiri ta nin za, ka ɗiyaten tireh a Pol. 17:13 14:5, 19; 1Te 2:14-16¹⁴Celegi mata zlim ta wa toku za, a ngareten a Pol acin: «A sliɗ, ma səba katəf ma va ka yəm maday, aza ma va tapa ku a liɓ kambawal, ma va ku a liɓlay maparam.» Pol sliɗ lapigi tete ndiri ma lah ta. Ama Silas ege Timote a vigi səka ɗakun. ¹⁵Ndiri ma lahi Pol ti lah ta kúlá liɓlay Aten. Mata va ka cəɓigi ita, Pol a ngareten: «Hi va hine ceɗen a Silas ege Timote mata yigi njoɗ, ta pu ta!»

Pol a liɓlay Aten

¹⁶Pol a liɓlay Aten acin. A pu Silas ege Timote. A liɓlay toku sin ti ləma zuko pana pana, ndirigi mata sləna ta ka dabawəzləv tan. Mata ləma kən titoku za, nəv tik a hamen. ¹⁷Kepic kepic a nja ka va lumo ngiɗ, ka gaɓəzigi tete ndirigi a nin a tala zuko pana pana, mata sləna ta ka dabawəzləv tan toku. A nja ka va ɗere a *je janga Yahudiyagi ka gaɓəz tete Yahudiyagi, ɓaw *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, ma nja ka dəkəɓi diri Dabawəzləv. 17:17 17:2, 4

¹⁸Pic takan, maləmigi ma nja ka jəkwaneten janga *Epikuriya ɓaw janga *Sitoyisi a ndirigi, tar ka gaɓəzigi tete Pol. Ti zlim ta, Pol a ləwa a tala Yesu ma mbəla a civi za. Mata zlim ta wa toku za, ndiri maparam a ngarigi ka Pol: «Bay ma toku, a may ka ceɗ tokon labar mi toku mi?» Ndiri maparam a nimin a ngarigi: «A may ka ceɗ tokon labar a tala *zuko maparamigi vu?» 17:18 4:2; 1Ko 1:22¹⁹Tepi Pol a gibe ndiri maparam ma ɓasi kita, ka lay ta nja ka wəla ta *Areyopaz. Ndiri ma tep ta tar ka neh ta acin, a ngareten: «Yo, a ceɗ kini yəwən labar takana, hoh mata ceɗ kini cah, mine may ka sən ko labar tik, ha ceɗ kini a tala nayi wər. ²⁰Ngam labar ma ceɗ kini toku, yəwən labar mangar mi zlimi kese kun. Ama tá nja cah mine may ka zlimi tik ninek ninek acin.»

²¹Mata ngarigi wa nja ngatoku, ngam ndirigi kərap ta liɓlay Aten, ma mbuwigi a nin, ɓaw ma ya ya gi, a nja ka zlayi talan səɓ kahay ka zlimi nawər maɗa ngatitoku, ndirigi ta nja ka da ta, aza ka ceɗeten a ndiri maparam.

^22-23Ka lay ɓas kita zlim tik Areyopaz toku, Pol sliɗ a daba ndirigi za, gar á gar, aza a ngareten acin: «Hin ndiri ta liɓlay Aten cicah, kati təlan a liɓlay hini, aza kati ləma kən pana pana, hin ta nja ka cu ka zuko hini. Kati ləma, kən titoku, hi nja ka pərət a sin, aza hi nja ka kaw ta zləra səsəray. A daba kən kərap, kata mata ləma ta titoku, kati ləma lay voh zuko maparam a nin. Hin ti lalaɓ labar a tala tik. Labar toku a ngar: “Ngacah lay na dabawəzləv manja sən.” Ama ta nja cah, hi zlimi labar ɗa acin. Zuko, hin mata kəməs lay tik kaɗ, aza hi sən ɗakun toku, kati ya ka ceɗ hini labar a tala tik. ²⁴Sin áɗa Dabawəzləv ma tətar hayək ɓaw kən kərap ta tala hayək. Sin aɗa maday ma mar tala hayək ege wəzləv. A wan səka ka jik, ndirigi ta nja ka ndəneten kun. 17:24 7:48; Dir 146:6; 1Ro 8:27²⁵A may kən a zləra hidi səka ɗakun, ngam kən kərap, ndirigi ta mar ta, sin á nja ka vəlu, ɓaw micin na nəp ɗere. 17:25 Dir 50:10-13²⁶Pəpəla a zakay, Dabawəzləv ti tətar wapah ege wərti tik. Səban ndiri kərap ta talalay ma pana pana cah, gawla toku aɗa cine tan. Aza ndiri ta talalay cah kərap, Dabawəzləv ti ɗafeten lay nja tan pana pana, aza ti sla viya tan, ta va ka njigi a nin. 17:26 Deu 32:8; Job 12:23²⁷Yo, Dabawəzləv ti tətar ndirigi, ndirigi ka gər ta ka sən, aza ka ɓərəsigi kaɗ ka jan ta. Gara Dabawəzləv wər, sin gədək səka a həra tokon kun. 17:27 Esa 55:6²⁸Ti nja wa nja ta nja ka ngarigi: “Sin á nja ka vəl tokon micin ege sembe na ɗiya kən pana pana, aza ɓaw micin ma fonna ɗere.” Ko ndiri hini, ma nja ka səni kən kahay kahay má, ti ngarigi: “Min tokon wəri Dabawəzləv.” 17:28 Gen 1:27²⁹Min tokon wəri Dabawəzləv, yaw aza acin, Dabawəzləv ka nja kiɓe kiɓe kən, ndirigi ta nja ka ɗiya ta toku acin wər, a nja siki? Ndiri maparam a nja ka ɓisli kən mangar səkəm tik toy toy ka nja ka dabawəzləv tan, aza ndiri maparam ɗere a nja ka sləni gugun. Ama kən, ndirigi ta nja ka ɗiya ta a ɓən tan toku, a nja səka ka diri Dabawəzləv kun. 17:29 19:26; Esa 44:9-20³⁰Mandala tik ndukun ndirigi a zlər kese ka sən diri Dabawəzləv kun, Dabawəzləv a baseten nəv kun. Ama səɓ səɓ cah, Dabawəzləv a wəla ndirigi kərap ka lay ka lay ka buwi nəv tan za acin. 17:30 14:16; Rom 2:4³¹Ti sla pic tik kaɗ ba, sin ta va ka ɓas kita ndiri ta talalay kərap a katəf tik. Ti teɗ hidi maparam zaba, ma va ka ɓas kita tik. Hidi, sin mata teɗu toku, sin ti mbəlaha a civi za, ndirigi kərap ka sən ta, sin áɗa ma va ka ɓas kita ndirigi duze.» 17:31 3:15; 10:42

³²Ndiri ma ɓas ɓas mata zlimi labar, Pol mata ləwa a tala hidi ma mbəlaha a civi za toku acin, ndiri maparam a miseten, aza ndiri maparam a ngareten: «Ma ya ceɗ kini a pic maparam a nimin!» ³³Pol sliɗ za, tá va tik acin. ³⁴Ndiri maparam ta daba tan ti yəki labar Pol, ci talan ka Yesu, aza lapigi tete sin. A daba ndiri ma səba ta toku, hidi ta daba ndiri Areyopaz a nin, zlim tik Denis. Aza wərti a nin ɗere, zlim tik Damaris.

Pol a liɓlay Korintu

¹Ka dawən tik Pol sliɗ a liɓlay Aten za, va tik a liɓlay Korintu. ²A nin jan Yahudiya maparam ta liɓlay Pontus, zlim tik Akilas. Aza wərti tik ɗere, zlim tik Pirisil. A təɗ wan pe kun, mata yigi a wərti tik a liɓlay Itali za, ka ya liɓlay Korintu toku. Ti ya tan a liɓlay toku za, ngam masara ma mar lay kərap, zlim tik Kəlawdi a ngar, *ndiri Yahudiyagi kərap ta liɓlay *Roma ka va tan a liɓlay tik za.

Pol sliɗ, va ka saf gawla toku ege wərti tik. 18:2 Akilas: Rom 16:3; 1Ko 16:19; 2Ti 4:19³Mata təɗ za, ti sən kəzəɗ tan takanna tete sinigi. A nja ka tən mabəla lukut ka ber za, ka jan dala na səkəm kən ham tan. Pol ida tan, aza a həli kəzəɗ tete sinigi. 18:3 20:33-34; 1Ko 4:12; 9:12-18; 1Te 2:9; 2Te 3:7-9⁴Kepic kepic a *pic nəp Yahudiyagi, a nja ka va *je janga tan. A nja ka ceɗeten labar a Yahudiyagi ɓaw a səban *Girekigi. Ceɗ za ceɗ, ceɗ za ceɗ, ka zlim ta ninek ninek.

⁵Kedirek Silas ege Timote ti yahigi á liɓlay Masedəwan za a zləra Pol. Mata təɗahigi a zləra tik za, ɓaw kəzəɗ tik, ta nja ka ɗiyu, ker kaɗ, aza a ceɗey labar Dabawəzləv tik pic pic a ndirigi. A ceɗeten a ndiri Yahudiyagi kərap ninek ninek, Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday aɗa Yesu. 18:5 11:1818:5 3:26; 5:42⁶Ama ndiri Yahudiyagi mata zlim ta wa toku za, a yəki ma tik kun, ti ra ta. Pol ɓaw lukut ta kəsəm tik acin, gəgət gəgət girbitil ta nin kaɗ ka ngəz ta. A ngareten: «Ko hine may ka yək labar Dabawəzləv kun, kita tik a tala hini a gindik. Na ɗa, ma ɗa ɗaha a nin baba kun. Tá nja cah acin ta va ka sliɗ ka va ɗa, ka va ka ceɗ labar Dabawəzləv a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun.» 18:6 13:51; 20:26⁷Sin sliɗ va tik acin. Njay tik ida hidi maparam ma nja ka dəkəɓay Dabawəzləv tik, zlim tik Titiyus Zustus. Je tik mbeh a jakwar *je janga Yahudiyagi. ⁸Hidi maparam, zlim tik Kirispus, maday ta je janga Yahudiyagi, mata zlimi labar Pol wa toku za, ti yək labar tik, aza ti ca talan ka Yesu tete ndiri tik kərap. Ndiri pe ta liɓlay Korintu ma yəki labar Pol, ti ci talan tan ka Yesu, aza ti jani *batisma. 18:8 8:36

⁹Pic takan a vuɗu, sini yaha micin Pol. Yesu a ngaren áka sini toku za: «A nja ka pərət a ndirigi, ka pek ma ku kaɗ kun, ma ceɗey labar Dabawəzləv ku səɓ. 18:9 Esa 41:10; Jer 1:8; 1Ko 2:3-4¹⁰Ta va ka puwoh ninek ninek. Hidi ma va ka dosoh zləra a kəsəm ɗa ɗakun. Ngam a liɓlay cah, ndirigi pe ma va ka səbi katəf ɗa ɗaha.» ¹¹Pol nja nja a liɓlay toku pal viya a reta. A ceɗeten labar Dabawəzləv a ndirigi.

¹²Mandala tik Pol ta nja a liɓlay toku, masara ma mar lay kərap ti teɗ hidi maday a liɓlay Akay, zlim tik Galiyon, ka mar liɓlay pana pana. Masara Galiyon toku ta həl bay, ndiri Yahudiyagi ti lapi ma tan kaɗ takan ka kawi Pol za. Mata kaw ta za, tep ta a gibe masara toku ka ɓas kita tik. ¹³A ngareten: «Gawla cah a bebeɗ ndirigi ka vohi Dabawəzləv ma pana ka mazuko na kini za.» 18:13 6:13¹⁴Pol a gər ka ləwa, a jan ka ləwa ɗakun. Njoɗ masara Galiyon a ngareten a ndirigi: «Hin ndiri Yahudiyagi cicah, ta nja takana gawla cah a ndəv teli, akun a ɗiya ma ngav ngav wər, ta va ka yək ma hini. Aza ta va ka zlimi pala madaba ma tik. 18:14 23:29; 25:18-20; Zan 18:31¹⁵Ama kati sənu, gawla cah a ɗiya ma ngav ngav kun. Hin ti gaɓəzay hini səɓ a tala mata jəkwaneten kən a ndirigi, ɓaw mata nəf zlim hidi maparam ka pakam tik, aza mata ceɗ *mazuko ma pana za ka na hini. Ama gara na ɗa wər, kata səka ka ma hini ɗakun, kəzəɗ hini tutu. Aza ta va ka may ka ɓas sese kita ngatoku kun.» ¹⁶Njoɗ gam ta a gbəmgban kita za. ¹⁷Mata vigi a lakwat za, njap kawi hidi maparam, zlim tik Sostenis, maday ta je janga Yahudiyagi. A pəm ta a gibe masara Galiyon ma ɓas kita. Ama masara toku a fi ma tik a nin kun.

Pol a Antiyos a nimin

¹⁸Pol wan wan pe ane liɓlay Korintu toku. Pic takan acin a ngareten a celegi ta nin: «Hine nəpay na hini.» Ti may ka va a liɓlay, bay Siri mata maru. Mata va ka va za, Pirisil ege zelen Akilas ti səba ta. Mata təɗigi ane liɓlay Kenkire za, Pol ɓaw talan tik, sər kaɗ, ngam ndirigi ka sən ta, ti ɗiya kən, mata ngaren a Dabawəzləv kamatakan. Tapigi a liɓ kambawal acin ka va a liɓlay Efez. ¹⁹Mata təɗigi a nin za, Pol tuh a *je janga Yahudiyagi ka ləwaten. 18:19 17:2²⁰Ndiri toku a ngareten a Pol ka wan pe a zakay a liɓlay tan. Ama Pol a may ka nja ɗakun. ²¹A ngareten: «Ta va ka va ɗa ndiri ɗa. Ama Dabawəzləv ti ker micin ɗa fonna wər, ta va ka cəɓaha a nimin ka saf hini.» Mata ngareten wa toku za, sliɗ va tik, va tap a liɓ kambawal ka va a liɓlay Kaysariya. Akilas ege wərti tik wər, Pol a ker ta a liɓlay Efez. 18:21 Zak 4:15

²²Mata təɗ a liɓlay Kaysariya za, jema tik a liɓ kambawal kaɗ, sliɗ va tik a liɓlay Zeruzalem. Fəɗ fəɗ ndiri Ekilesiya ta nin za, aza sliɗ va tik a nimin a liɓlay Antiyos. ²³Mata wan, wan wan kedirek a nin za, sliɗ va tik ka va gibik a nimin. A zlan á liɓlay pana pana, bay Galat mata maru, ɓaw á liɓlay pana pana, bay Firigi mata maru. Ka liɓlay ka liɓlay mata zlan a nin toku, a ngareten a ndiri ma nja ka səbi katef Yesu: «Hi ɓərəs kaɗ ka səba katəf tik.» 18:23 14:22

Apolos ane Efez ege Korintu

^24-25Hidi maparam ɗaha, zlim tik Apolos, səban *Yahudiyagi, aza a mbu ane liɓlay Alekisandari. Gawla toku a sən ma kwet, aza a sən labar ta liɓ deftere Dabawəzləv ɗere ninek ninek. Ti jəkwan kən pana pana a zləra ndirigi a tala Yesu ɗere, aza ti vəl nəv tik kərap ɗere ka ceɗeten labar tik a ndirigi. Labar sin ta nja ka ceɗeten a ndirigi ti va a katəf tik. Ama labar, ta nja ka ceɗu a tala *batisma wər, a sənay na Yesu səka ɗakun, sey a nja ka ləwa a tala batisma Zan á gindik.

Pic takan sin sliɗ va a liɓlay Efez. 18:24-25 19:3-4; Apolos: 1Ko 1:12; 3:4-6²⁶Va *je janga Yahudiyagi, aza a ceɗeten a ndirigi labar a tala Yesu manja pərət. Pirisil ege zelen Akilas mata zlimi labar tik za, ngazl ta ita tan. Aza a ceɗeten labar maparam pana pana a tala katəf Dabawəzləv, ta nja ka səba ta, sin ka sən day za. 18:26 17:2

²⁷Apolos a ngareten acin: «Ndiri ɗa, ta va ka va a liɓlay, bay Akay mata maru.» Celegi ta liɓlay Efez a ngareten: «Ninek, a va.» Lalaɓ lalaɓi ɗerewel a celegi ma səbi katəf Yesu ta nin, aza ɓaw vəleten a zləra ka va a sin. A liɓ ɗerewel toku ti lalaɓ ta, ndiri ta nin ka yəki Apolos toku zləra səsəray. Apolos sliɗ acin ka va. Mata təɗ za, ti zleɓeten a ndiri, Dabawəzləv mata zlər nəv tan za a menekin tik, ka ci talan ka Yesu. Ti zleɓeten kahay kahay. ²⁸Ngam ti ləwaten a ndiri Yahudiyagi, ma nja ka gaɓəzigi tete ndiri ma səbi katəf Yesu, a ndukun talan menekin. A vere ndirigi kərap, Apolos zlər deftere Dabawəzləv kaɗ aza a jangu, ndiri ma nja ka gaɓəzigi toku ka sən ta, Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday aɗa Yesu. 18:28 5:42

Pol a liɓlay Efez

¹Mandala tik Apolos ta nja ane liɓlay Korintu, Pol zlan liɓlay ta caɗakigi pana pana ka va a liɓlay Efez. Mata təɗ za, jan ndiri maparam a nin ma səbi katəf Yesu. ²A ngareten: «Hin mata ca talan ka Yesu za, hin ti jan *Miɗ Dabawəzləv vu?» Ndiri toku a ngareten: «Daka nja kini a talalay cah, mi zlimi səka, *Miɗ Dabawəzləv ɗaha a tala hayək kun.» 19:2 2:38; 8:16³Pol a ngareten: «Hidi ma ɗiya hini *batisma wər, a nəf zlim nayi ka ɗiya hini batisma tik?» A ngareten: «Hidi ma ɗiya kini batisma, a nəf zlim Zan.» 19:3 18:25; Luk 3:3-4, 16-17⁴Pol a ngareten acin: «Batisma, Zan mata ɗiyu, a ɗiyaten a ndiri *ma buwi nəv tan za. Zan tik ti ngareten a ndiri Isirayilagi ɗere: “Hidi maparam a va ka yaha ka dangaz ɗa. Ti ya, hine yək ma tik.” Yo, hidi mata ngar toku, a ngar ka Yesu.» ⁵Ndiri toku mata zlimi labar Pol wa toku za, ti yək ta, aza ti jani batisma a zləra tik áka zlim Maday tokon Yesu za. ⁶Pol ɓaw zləra, ɗiya a talan tan acin. Njoɗ Miɗ Dabawəzləv ti yaha a kəsəm tan. Ndiri toku tar ka ceɗeten labar a ndirigi, Dabawəzləv mata vəleten a nəv, aza tar ka ləwigi a yəwən ma, mangar a sən ta ɗakun ɗere. 19:6 2:4⁷A pic tik, ndiri ma jani batisma toku, guɓ a tala səray.

⁸A liɓlay Efez toku, Pol ti ɗiya təra makaɗ lay va *je janga Yahudiyagi, ka ceɗ labar Dabawəzləv a ndirigi manja pərət. A nja ka ceɗeten a ndirigi, wa nja Dabawəzləv ta nja ka mar ndirigi. A nja ka ceɗ labar Dabawəzləv, ceɗ za ceɗ, ceɗ za ceɗ, ndirigi ka yək ta. 19:8 17:2; 28:23⁹Ndiri maparam ti suki zlimi tan kaɗ, ka nja manja yək labar tik. A ngarigi a gibe ndiri ma ɓas ɓas: «Ka səba katəf Yesu toku ninek kun.» Pol mata zlimi wa toku za, ngazl ndiri ma səbi katəf Yesu ka ya tan a je janga Yahudiyagi za.

Mata yigi za, kepic kepic a nja ka lapigi kaɗ a je janga wərigi na hidi maparam, zlim tik Tiranus. Pol a nja ka jəkwaneten labar Dabawəzləv. 19:9 9:2¹⁰Viya səray lay jəkwaneten kən. Ndiri kərap ta liɓlay, bay Azi mata maru, *Yahudiyagi ɓaw *Girekigi, ti zlimi labar a tala Yesu. 19:10 20:18

Sembe Dabawəzləv day ka hila

¹¹Dabawəzləv ti vəlen sembe a Pol ka ɗiya ɓan ɓan kən madədayigi. 19:11 2:22¹²Ndirigi a nja ka vigi a zləra tik, ka gər lukut kəsəm tik ege kən sakwat lay ɓərət tik, ka va ka zəɗ ma dal daligi a sin. Lukut toku ege kən sakwat lay ɓərət toku ti dosen a ma dal dal a kəsəm wər, a nja ka bit ka dal tik za, ɓaw a nja ka gam *masərəf ta kəsəm ndirigi za ɗere.

^13-14Hidi maparam ɗaha, maday mangarama Yahudiyagi, zlim tik Sikeva. A mar wəri kərtapa cesireɗ. Wəri gawla toku a nja ka vigi á liɓlay ngiɗ ka gam masərəf a kəsəm ndirigi za. Pic takan, mata va ka gami masərəf a kəsəm ndirigi za, ti nəfi zlim Maday tokon Yesu a nin ɗere. A ngareten a masərəfigi toku: «Ta ngar hini áka zlim Yesu za, Pol ta nja ka ceɗ labar tik, hini ka ya a kəsəm ndirigi za!» 19:13-14 3:6; Luk 9:49-50¹⁵*Masərəf takan a ngareten acin: «Yesu, kati sənu, aza Pol, kati sənu ɗere. Yaw, na hini acin, hin nayi?» 19:15 16:17¹⁶Njoɗ hidi nja masərəf a kəsəm toku giriv a daba tan, aza a ləveten pəm, ləv á wata, ləv á wata. Pəpəp sigi ita, madaba ánimin, aza kəsəm tan tem ɓeɓiz. ¹⁷*Ndiri Yahudiyagi ɓaw *Girekigi ta liɓlay Efez kərap ti zlimi labar toku zaba. Sinigi kərap a pərətigi a kən ma ɗiya toku, aza a foli Maday tokon Yesu, ka gəl zlim tik. 19:17 5:11

¹⁸Ndiri pe ma ci talan ka Yesu a yigi acin a gibe ndirigi, ka *mbəzli ma ngav ngav tan kaɗ mata ɗiya ta. ¹⁹Aza ndiri maparam pe a dahi deftere tan, ta nja ka ɗiyi hila a sin. Aza cef ta a kuhu a vere ndiri ma ɓas ɓas kərap. Deftere mata cef ta a kuhu toku, səkəm tik toy toy kazaway. Nəf nəfi dala tik, miliyon wom jeɓin (50,000,000). ²⁰Kən titoku mata ɗiya wa nja ngatoku za, ndirigi ti sən ta acin, sembe Dabawəzləv aɗa maday. Aza ndiri ma yəki labar tik a fəfəligi acin. 19:20 2:41

Ndiri ta liɓlay Efez ege zuko tan Artemis

²¹Kən titoku mata ɗiya wa toku za, pic takan Pol ɓən ka zlan á liɓlay pana pana ta liɓlay Masedəwan, ɓaw á liɓlay pana pana ta liɓlay Akay, kama ka va a liɓlay Zeruzalem acin. Aza a ngar: «Ta təɗ a liɓlay Zeruzalem za, sey kata ka va ɗere ka saf liɓlay *Roma.»19:21 23:11; Rom 1:10, 13²²Mata ɓən wa toku za, zlən ndiri səray ma nja ka zleɓeten, Timote ege Erastus, ka vigi a kese a gibik a liɓlay Masedəwan. Pol wər, a wilin a liɓlay Efez, bay Azi mata maru.

²³Mandala Pol a wilin a liɓlay toku, ma maday ti kaf a nin a tala səba katəf Yesu. 19:23 9:2; 2Ko 1:8²⁴Hidi maparam a nin, a nja ka ɓisl kən, zlim tik Demetiriyus. A nja ka ɓisl kən kiɓe kiɓe je zuko tan *Artemis ka ber. A nja ka ɓislu a kən maɗa masa, mangar səkəm tik toy toy. A nja ka jan dala pe a nin tete ndiri ma nja ka zleɓeten. 19:24 16:16

²⁵Pic takan acin, sin ɓas ndiri ma nja ka zleɓeten kaɗ, aza wəla ndiri maparam ma nja ka həli kəzəɗ ma kiɓe kiɓe na tik ɗere. A ngareten acin: «Ndiri ɗa, hin ti sənu kəzəɗ tokon cah, hidi a nja ka jan dala a sin. ²⁶Yo tá nja cah, hin ti zlimi ɓaw hin ti ləma kən, Pol toku ta nja ka ɗiyu kiɗe. Pol a nja ka ngar, zuko, ndirigi ta nja ka ɗiya ta, ka nja ka dabawəzləv tan cah wər, a nja ka diri Dabawəzləv duze kun ta. Sin ta nja ka ngar wa nja ngatoku toku, ndiri pe ta liɓlay Efez cah, ɓaw pala maday ndiri ta liɓlay bay Azi kərap, a nja ka yawi ma tik. 19:26 17:29²⁷Yo, ndiri ta nja ka yawi ma Pol a nja ngatoku toku, a va ka sla ka tak kəzəɗ tokon cah kaɗ. Aza ma va ka ngav day za ɗere aɗa, ndiri pe a va ka safi je zuko tokon Artemis wa nja kən kahay. Aza zlim zuko tokon toku, ndiri ta liɓlay Azi ɓaw ndiri ta talalay kərap ta nja ka voh ta, a va ka gi baba kun.»

²⁸Ndiri kərap, Demetiriyus mata wəla ta ka ɓas kaɗ toku, ti basi nəv kahay kahay acin, tar ka pari wəla, a ngarigi: «Kən ma sligi a ege zuko tokon Artemis ta liɓlay Efez cah ɗa ɗakun.» ²⁹Njoɗ labar tik ti gi a liɓlay toku, aza ndirigi kərap a sigi ka zlimi tik. Kawi Gayus ege Aristarku, ma nja ka təlanigi tete Pol. Ndiri toku a yahigi liɓlay Masedəwan. Mata kaw ta za, tep tegi ka lay ɓas. 19:29 Aristarku: 20:4; 27:2; Kol 4:10³⁰Pol mata ləma za, ti may ka səba ta ɗere, ka va ka ləwaten a ndiri ma ɓas ɓas ta nin. Ama celegi ti tak ta kaɗ. ³¹Ndiri madəday, ngami Pol ta liɓlay Azi, zləni hidi a zləra tik, ka va ka ceɗeten ɗere ka nja manja va ka lay ɓas toku. ³²Ndiri kərap ta lay ɓas toku acin, ndukun tan ti cakway, ko nayi a ceɗ ma pana za ka na celen. Ndiri maparam pe ta daba tan a sən ta ɗakun, ko a ɓasigi a tala mi. ³³*Ndiri Yahudiyagi ti wəli hidi Yahudiya maparam acin, zlim tik Alekisandaru, ka ya ka gar a gibe ndiri ma ɓas ɓas. Mata ya za, ndirigi a ceɗeten labar ɓas tan mata ɓasigi toku. Alekisandaru mata va ka ləwa ka zleɓeten, ngareten a ndirigi a zləra ka njigi tete’w kaɗ acin. ³⁴Ndiri ma ɓas ɓas mata sən ta za, sin səban Yahudiya, a pari wəla ka lay ka lay tik. A ngarigi: «Kən ma sligi a zuko tokon Artemis ta liɓlay Efez cah ɗa ɗakun.» Ti ɗiya ler səray, lay pari wəla.

³⁵Ka dawən tik, Sekireter tan a ngareten acin ka njigi tete’w kaɗ. Yawi ma tik, njigi tete’w kaɗ. A ngareten: «Hin ndiri ta liɓlay Efez cicah, ndiri kərap ti sən ta, je zuko tokon Artemis a liɓlay tokon. Aza gugun tik, ma ndəvaha a wəzləv kaɗ, a wacah ɗere. ³⁶Ko hidi takan manja sən tik ɗa ɗakun. Mata nja wa nja ngatoku, ta ngar hini, hine zer nəv hini yac kaɗ. Hi njá ka ɗiya kən manja ɓən á ɓən kun. ³⁷Hi ləma, ndiri ma səray cicah, hin ti da ta a wacah səɓ kahay. A həli kən a je zuko tokon kun, aza a ceɗi ma ma ngav ngav ka zuko tokon kun ɗere. ³⁸Demetiriyus tete ndiri ma nja ka zleɓeten ti may ta ka fi hidi ka kita wər, pic tik a nja ka sla á sla, aza ndiri madəday ɗaha ma nja ka ɓasi kita. Mata vigi a zləra tan! ³⁹Ko labar hini maparam ɗaha na ləwa wər, ndirigi toku a va ka cəba ta a katəf tik. ⁴⁰Min tokon ti ɓas a wacah səɓ kahay, kula kula ma ɗa ɗakun. Ndiri madəday ti zlim ta wər, a va ka bas tokon nəv, aza a va ka ngarigi, min tokon ti ɓas a wacah ka salar ma tan. Ngam min tokon ti ɓas a wacah, manja sən madaba ege talan.» Mata ngar wa nja ngatoku za, a ngareten a ndiri ma ɓas ɓas: «Hi sliɗ, hine va ita!» Ndiri ma ɓas ɓas sliɗ, tá cakwayay tan acin.

Pol a nimin a liɓlay Masedəwan ɓaw a liɓlay Girek

¹Ma maday ta liɓlay Efez mata way za acin, Pol ɓas ndiri ma səbi katəf Yesu kaɗ. A vəleten sembe ka ɓərəsigi kaɗ. Mata way ləwa tik za, a ngareten: «Ndiri ɗa, hine nəpay na hini, ta va ɗa acin ka lay maparam.» Sliɗ va tik acin a liɓlay, bay Masedəwan mata maru. 20:1 11:23²A liɓlay Masedəwan toku, ti zlan á nin za. Ka liɓlay ka liɓlay a ceɗeten labar Dabawəzləv a ndiri ma ci talan ka Yesu, aza a ngareten ka ɓərəsigi kaɗ. Nəp kedirek, sliɗ va a liɓlay *Girek. ³Nja nja a nin təra makaɗ. Ka dawən tik a may ka va kambawal ka va a liɓlay bay Siri. Ama ti zlimi zaba, *ndiri Yahudiyagi a va ka tak ta a mazləzla katəf, ka pəm za. Mata zlimi wa toku za, sin paɗ ka dangaz á liɓlay Masedəwan za. ⁴Ndiri pe ti lah ta. Sopatar kərti Pirus ta liɓlay Bere, Aristarku ege Sekundus ta liɓlay Tesaloniki, Gayus ta liɓlay Derbe, Tikikus ege Tirofim ta liɓlay, bay Azi mata maru, ɓaw Timote áɗa ma lah ta. 20:4 19:29; Timote: 16:1; Tikikus: Efe 6:21; Tirofim: 21:29⁵Ndiri toku ti vigi pəpəla a gibik. Ti pu kini20:5 Luka ma lalaɓ deftere cah a vigi a Pol. a liɓlay Torowas. ⁶Min sliɗ ka səba ta. Min mata təɗ a liɓlay Filipi za, min nja nja a nin wan kedirek, ka ɗiya dara biret manja bas. Ka dawən tik min tap kambawal, wan kini jeɓin a lay va a tala yəm. Min mata jemaha kaɗ a liɓlay Torowas, min va jan tegi a nin. A liɓlay toku, min nja nja a nin zəm lumo takan.

Pol ege Ewitis ma mbəla ka məc za

⁷Pic samədi sukuh sukuh, min lap kaɗ ka ham biret na ɗasl talan ka məc Yesu. Pol ti ləwaten a ndiri ma ɓas ɓas, ləwa ləwa, təɗ ka daba daba vuɗu, ngam ti may ka va ka lay ka gbəma tik. 20:7 2:42, 46⁸Jik min mata lap a nin, jik ma ndən ndən, ndən aza ndən, ndən aza ndən, a tala celen cəɓ makaɗ. Mi lap ka jik ta wərəm kaɗ. Pitirla ma mbəl mbəl pe ka kəngay jik. ⁹A daba kini, kərti gawla maparam a nin, zlim tik Ewitis, ma nja nja ka finetir. Pol a wilin ɓe ɓe a ceɗey labar Dabawəzləv tik a ndirigi. Kedirek gawla ta ka finetir toku ti dangar, aza wan ti ɓərətu kaɗ ba. Njoɗ yulan ndəv yur áka finetir kaɗ a lakwat lakwat. Ndirigi si va kaf ta za. Ləma ta a wilin a vere baba kun. ¹⁰Pol takana jem kaɗ acin, hup a tala tik, kawu. Aza a ngareten a ndirigi: «Hi bes kaɗ, hi njá ka han kun, a vere.» Njoɗ gawla toku a vere duze. 20:10 1Ro 17:21¹¹Pol tap a nimin a zləra ndirigi. Ɓaw biret wak waketen a ndirigi, aza ɓaw na tik ɗere. Mata ləwaten, ləwa ləwa a ndirigi kúlá ka gbəma za, sliɗ tá va tik. ¹²Ndirigi tepi gawla ma mbəlaha ka məc za toku ita. Ndirigi kərap a ɓeɓeligi kahay kahay.

Cəkwaɗ fəɗ Pol a ndiri Efez

¹³Pol mata va ka va za, ti ngar kini: «Hi sliɗ, hine va tap kambawal ka va a liɓlay Asos. Na ɗa, ta va ka vay a ngaz ka jan hini a nin.» Mata ngar kini wa toku za, min sliɗ va. ¹⁴Min mata təɗ a liɓlay Asos za, min puwu a nin. Mata təɗaha za, jan kini a liɓ kambawal. Min lap tete sin ka va a liɓlay Mitilene. ¹⁵Min sliɗ a liɓlay Mitilene toku za ka va gibik. Ka gbəma tik min ti təɗ a liɓlay Kiyos. Min sliɗ a nin za, min təɗ a liɓlay Samos ka wan ma səray. Ka wan ma makaɗ acin, min təɗ a liɓlay Milet20:15 Deftere maparam a ngarigi, ti garigi a tala katəf a liɓlay Torgiliyon di ka təɗ a liɓlay Milet.. A nin min jemaha a liɓ kambawal kaɗ acin. ¹⁶Min ti bat liɓlay Efez kaɗ manja gar a nin, ngam Pol a ngar: «Kati va a liɓlay Efez, ta va ka zlay talan a nin. Ta may ka va njoɗ a liɓlay Zeruzalem ka ɗiya *dara Pentekosta a nin.»

¹⁷Ane liɓlay Milet toku, Pol zlən ndirigi ka vigi a zləra gəbataligi ta daba ndiri Ekilesiya ta liɓlay Efez ka wəla ta. 20:17 18:21¹⁸Gəbataligi toku mata təɗigi a zləra Pol za, Pol a ceɗeten labar, a ngareten: «Ndiri ɗa, hin ti sənu, daka təɗa ɗa a liɓlay hini kúlá ka pic, kata mata va ɗa a liɓlay maparam, hin ti sən nja ɗa tete ndirigi zaba. 20:18 19:10¹⁹Hin ti sənu, kati gəc talan ɗa kaɗ ba ka həl kəzəɗ Maday tokon Yesu. Pic maparam kati həl kəzəɗ tik a tiweɗ a həra. Aza kati sa beni a zləra *Yahudiyagi, ma nja ka gər ka pəm kigi za. ²⁰Ama kati ɓərəs kaɗ ka ceɗ hini labar ta liɓ ɗa kərap, ma nja ka zleɓ hini ka səba katəf Yesu. Kati ceɗ hini ko a daba ndirigi, ko a liɓ je hini, manja pərət. ²¹Kati ceɗ labar a *ndiri Yahudiyagi ɓaw a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun. Kati ngareten: “Hi bu nəv hini za, hine səba katəf Dabawəzləv, aza hine ca talan ka Maday tokon Yesu.” 20:21 11:18

²²«Tá nja cah acin, ta va ka sliɗ ka va ɗa a liɓlay Zeruzalem. *Miɗ Dabawəzləv á ngar ka kata ka va a nin. Ama ta sənay ka kən ma va ka təɗ a tala ɗa ɗakun. 20:22 Miɗ Dabawəzləv: 10:19 ²³Sey kata mata sən wər, ka liɓlay ka liɓlay, kata mata zlənaha á nin za, *Miɗ Dabawəzləv toku a nja ka ceɗ ka: “Ha təɗ a liɓlay Zeruzalem za, ha va ka sa beni a zləra ndirigi, aza a va ka pekohigi a je fərsəna ta.” 20:23 21:4, 11; 9:16²⁴Na ɗa wər, məc ege nja ta tala hayək cah, takanna a həra ɗa. Kata mata may wər, ka həl kəzəɗ Maday ɗa Yesu wa nja sin mata may kata ka mgbi fini tik. Kəzəɗ mata vəl ka a zləra aɗa, kata ka ceɗ Nawər Menekin, wa nja Dabawəzləv ta nja ka ɗiya menekin tik, ka bit ndirigi. 20:24 21:13; 2Ti 4:7

²⁵«Yo, kati nja a daba hini, aza kati ceɗ hini, wa nja Dabawəzləv ta nja ka mar ndirigi. Ama ta nja cah, kati sənu, ko a pu hi va ka ləma ka baba kun. 20:25 28:23²⁶A tala ngatoku kata mátá may ka ceɗ hini, hidi ti ker katəf Dabawəzləv kaɗ ba wər, kita tik a tala hini a gindik. 20:26 18:6²⁷Ngam kən kərap, Dabawəzləv mata ngar, kati ceɗ hini pisleɗ pisleɗ kərap kaɗ ba.

²⁸«Hin gəbatal Ekilesiyagi, ta ngar hini, hine pu talan hini ninek ninek ka səba katəf Dabawəzləv. Aza ndiri, *Miɗ Dabawəzləv mata vəl hini a zləra, hine pu ta ninek ninek ɗere. Dabawəzləv ti bat ta zaba ka ma ngav ngav tan a ɓeɓiz Kərti tik, ka njigi ka ndiri tik. Hi kaw ndiri Ekilesiya titoku zləra səsəray acin. 20:28 11:2320:28 1Pi 5:2

²⁹«Tá nja cah, ta va ka sliɗ ka va ɗa acin. Ama kati sənu, a zal ɗa, ndiri maparam a va ka yahigi a daba hini, ka ngav nja hini, wa nja kən donu ta nja ka jem a liɓ kən soson. 20:29 Mat 7:15; Zan 10:12³⁰Aza ko ndiri ta daba hini, a va ka njigi ka ndiri ma mbani ma, ndirigi ma səbi katef Yesu ka səbi dara tan. 20:30 Gal 4:17; 1Za 2:19³¹A tala ngatoku ta ngar hini, hi kaw talan hini. Hin ti sənu, kap kap viya ɗa makaɗ a daba hini. Ta nja ka ngəz hini takan takan ko a pic, ko a vuɗu, a tiweɗ a həra. Yo hi ɗasl talan a nin. 20:31 19:10; 1Te 2:11-12; 2Ko 11:28

³²«Tá nja cah, ta vəl hini a liɓ zləra Dabawəzləv, sin ka pu hini ninek ninek, aza labar a tala menekin tik ka zleɓ hini. Labar tik toku ti təɗ gəga ka vəl hini sembe ka dihec kaɗ ka səba katəf tik, aza pic takan, ka vəl hini kən menekin, Dabawəzləv mata cu kaɗ, ka vəleten a ndiri tik. 20:32 26:18; 1Te 5:23-24; 2Te 1:11-12

³³«Kata mata həl kəzəɗ Yesu a daba hini, ta neh dala a zləra hini ɗakun, aza ta neh lukut kəsəm a zləra hini ɗakun ɗere. 20:33 18:3³⁴Hin ti sənu, kati həl kəzəɗ səɓ a zləra ɗa, ka jan kən ham na liɓ ɗa, ɓaw na ngami ɗa ma nja ka lah kigi. ³⁵Kati həl kəzəɗ wa toku a daba hini, ngam hini ka sənu, hini ka zleɓ colo hini manja kən a nja siki. Hi ɗasl talan ka labar, Maday tokon Yesu mata ngar. Ti ngar: “A picah hidi ti ɓaw kən, ti vəl ka, nəv ɗa ninek. Ama kati ɓaw kən a liɓ zləra ɗa kaɗ, ka vəlen hidi, nəv ɗa a va ka nja ɗewerakun day za.”» 20:35 Mat 10:8

³⁶Pol mata ləwaten a ndirigi wa toku za, gbərəw a metikisem tete sinigi, ka caten zləra a Dabawəzləv. ³⁷Pol sliɗ ka va tik acin. Ndirigi kərap a tiweɗ a həra. A fəɗ ta ninek ninek, a ngareten: «Ma va ninek, aza Dabawəzləv mata ker micin ku fonna.» ³⁸Ndiri kərap a tiweɗ a həra toku, ngam Pol mata ngareten, a va ka ləma ta baba kun toku. Ti lahi kini kúlá a tala mitil maday ka tap a liɓ kambawal ka va kini. 20:38 20:25

Pol a tala katəf ka va Zeruzalem

¹Min ker gəbataligi ta liɓlay Efez kaɗ, aza min tap a liɓ kambawal acin ka va a liɓlay Kos, ma mgbaw ta yəm ida. Min mata təɗ a nin za, ka gbəma tik, min sliɗ tap a liɓ kambawal ka va a liɓlay Rodes, ma mgbaw ta yəm ida. Min sliɗ a nimin a nin za ka va a liɓlay Patara. ²A nin min ti jan kambawal maparam ma va a liɓlay Fenisi. Min tap a nin ka va a liɓlay toku. ³Á liɓ yəm za min ti ləma liɓlay Kipirus, min ɓaw ker kaɗ á pala zlaɓay kini za, ka va a liɓlay, bay Siri mata maru. Min mata təɗ a nin za, min jemaha a liɓlay Tir kaɗ. Min mata gar a nin toku, ngam ndirigi ka zlaɗi dongol ta liɓ kambawal kaɗ. ⁴Min gər ndiri ma nja ka səbi katəf Yesu a liɓlay toku, aza min ti jan ta. Min wan wan ida tan pal zəm lumo. Min may ka va gibik a liɓlay Zeruzalem. Ama ndiri ta nin ti ngareten a Pol ka nja manja va, ngam *Miɗ Dabawəzləv á ləwaten. 21:4 10:19; 21:11⁵Min mata nja, nja nja tete sinigi pal zəm lumo za acin, min kaw katəf kini. Sinigi kərap tete wərti tan ɓaw wəri tan, ti lah kini bat liɓlay tan kaɗ. Min mata təɗ a mazlən mitil maday za, min gbərəw a metikisem kaɗ tem tem ka dəkəɓ Dabawəzləv. 21:5 20:36⁶Aza ndiri ma lah kini a ngar kini: «Hi va ninek», aza cəɓay tan ita. Min tap a liɓ kambawal ⁷ka va a liɓlay Putolomayis. A nin min jemaha a liɓ kambawal kaɗ. Min wan takan a nin ka fəɗ cala kini ma səbi katəf Yesu. ⁸Ka gbəma tik min sliɗ a ngaz acin ka va a liɓlay Kaysariya. Min nja ida Filip ma nja ka ceɗ Nawər Menekin a ndirigi. Filip toku hidi ma nja kamatakan a daba ndiri ma cesireɗ mata mbat ta a liɓlay Zeruzalem. 21:8 6:5; 8:5, 40⁹Wəri kərtaza tik ɗaha foɗ. Sinigi foɗ tan, a nja ka ceɗi labar ma yaha á zləra Dabawəzləv za. 21:9 2:17

¹⁰Min nja nja a nin wan pe. Mandala min ta nja a nin, hidi maparam, *makatəf Dabawəzləv, zlim tik Agabus ti ya, jan kini a nin. A yaha liɓlay Yahudiya. 21:10 11:28¹¹Ya ɓaw slapat, Pol ta nja ka kəru a madaba, jaw jaw ngaz tik ege zləra tik a sin kaɗ. A ngar acin: «*Miɗ Dabawəzləv a ngar: “Hidi ma mar slapat cah, ndiri Yahudiya ta liɓlay Zeruzalem a va ka jaw ta kaɗ wa nja na ɗa cah, aza ka vəleten a ndiri *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun a zləra.”» 21:11 20:23; 21:33; Rom 15:31¹²Min mata zlimi wa toku za acin, min tete cala kini ta liɓlay Kaysariya toku, min ngaren a Pol ka nəpay tik manja va. ¹³Ama Pol ti ngar kini: «Hini ka han wa toku, aza hini ka ha ka pərət a liɓi, aza ka dideɓ ka wər, mi ma həl mi? Gara na ɗa wər, ko ndirigi ta nin a va ka jaw kigi kaɗ, aza ko a va ka pəm kigi za, ngam ta nja ka ceɗ labar Maday tokon Yesu a ndirigi wər, ta va ka pərət kun.» 21:13 20:24¹⁴Min ngəz ngəz ta ngəzu, ama a yək ma kini ɗakun. Min tete’w njay kini acin. Min mbəzlen a Dabawəzləv a zləra, ka ɗiya kən wa nja mata may a tala tik. 21:14 Luk 22:42

¹⁵Ka dawən wan kedirek, min jaw dongol kini ka lap tete sin ka va a liɓlay Zeruzalem. ¹⁶Cala kini ma səbi katəf Yesu ta liɓlay Kaysariya ti lahi kini ida hidi maparam, mini ka wan a nin. Zlim gawla njijik toku Manason, a mbu a liɓlay Kipirus. Sin hidi ma nja a daba ndiri ma ci talan ka Yesu ka ma ci tik.

Pol tete gəbataligi

¹⁷Ane liɓlay Zeruzalem, cala kini ta nin ti yəki kini a nəv menekin. ¹⁸Min mata wan kaɗ, ka gbəma tik, Pol ngazl kini ka va ita Zak. Aza ita Zak toku, gəbataligi Ekilesiya ti ɓasigi a nin. 21:18 15:13; Gal 1:19¹⁹Pol ti fəɗ ta, aza ti ceɗeten labar pisleɗ pisleɗ kərap a tala kən, Dabawəzləv mata ɗiyaten a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun áka kəzəɗ tik za ta nja ka ɗiyu. 21:19 11:18²⁰Ndiri ma ɓas ɓas mata zlim ta wa toku za, a foli Dabawəzləv. A ngareten a Pol acin: «Hati ləma, *ndiri Yahudiyagi pe ma buwi nəv tan za ka ci talan ka Yesu, aza a kawi *mazuko Moyiz zləra səsəray ɗere. ²¹Aza ndiri toku ti zlimi labar a zləra ndiri maparam. Ti zlim ta, ha nja ka ngareten a ndiri Yahudiyagi, ma nja ka njigi ta daba səban ma pana pana, ka *zla məmən wəri tan kaɗ baba kun ta, aza ka nji manja ɗiya mazuko Moyiz. Yo hoh ta nja ka ngareten wa toku, a nja na ngar, ha may ka pas mazuko Moyiz kaɗ ta.21:21 zla məmən: 16:3; Gal 3:25, 28; 5:2^22-23Yo tá nəp cah, ndiri kərap a va ka sən ta, hoh ane wacah. Mata nja wa nja ngatoku, a zlimi ma kini, aza ma ɗiya kən kərap, min ta va ka ngaroh. Ane daba kini a wacah, ndirigi foɗ ti ɗiyi kən wa nja mata ngareten a Dabawəzləv ka ɗiya ta. 21:22-23 Nom 6:1-21²⁴Tá nja cah, a sliɗ ma lap tete sinigi, ka va ka pan a yəm na ɗiya mazuko tokon. Kən soson, ta va ka fateten a Dabawəzləv, ha va ka ɓaw ta ka vəleten, ngam ka səri talan tan kaɗ.21:24 Hidi ti ngar, a va ka vəl talan tik a Dabawəzləv na wan kedirek, ka voh tik wər, kana a sa kən ma nja ka hay hidi, kana a dos zləra ka memici, aza ka sər talan kaɗ kun ɗere. Wan tik ti way wər, ka fat kən soson a Dabawəzləv, aza ka sər talan tik kaɗ acin. Hati ɗiyu wa sin, ndirigi kərap a va ka sən ta, labar, Yahudiyagi mata ngarigi ka hoh duze kun, ha nja ka ɗiya mazuko Moyiz ɗere. ²⁵Gara na *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, aza ma nja ka ci talan ka Yesu, min ti lalaɓeten ɗerewel ka njigi manja ɗiya mazuko Moyiz kərap. Min ti lalaɓeten sey ka njigi manja zəm viren, ndirigi ta nja ka fateten a zuko, ka njigi manja ir ɓeɓiz tik ka zəm, aza kən soson, ndirigi ta nja ka ɓərət tegi á ɓərət ka zəm ta ɗakun ɗere, ɓaw ka njigi manja ɗiya kən weli.» 21:25 15:29

²⁶Pol mata zlimi wa toku za, sin gazl ndiri ma foɗ toku. Ka gbəma tik, vigi ka panigi a yəm na ɗiya mazuko toku wa nja mazuko Moyiz ta ngar. Ka dawən tik sliɗ vigi a *je Dabawəzləv, aza a ceɗeten a ndirigi ta nin, wan pan tan ta way za, aza ko nayi ka fat kən soson tik a Dabawəzləv a pu.21:26 1Ko 9:19-23

Pol tete ndiri ma kaw ta

²⁷Ma cesireɗ wan pan tan mata va ka nja mbeh ka way, *Yahudiyagi maparam ma yahigi á liɓlay Azi za, ti ləmi Pol a *je Dabawəzləv. Mata ləma ta za, lapi ma tan kaɗ, bebeɗi ndiri ma ɓas ɓas ta nin kərap, aza a kawi Pol. ²⁸A pari wəla day day, aza a ngarigi: «Hin ndiri *Isirayila cicah, hi ya ka zleɓ kini ka kaw gawla cah za. Sin aɗa hidi ma nja ka va á tala lay ngiɗ, ka ceɗeten labar a ndiri pana pana, aza a liɓ labar tik, a nja ka caf tokon, min tokon *ndiri Yahudiyagi, aza a nja ka caf *mazuko Moyiz, ɓaw ka caf *je Dabawəzləv cah ɗere. Aza səɓacah, mata tuh a je Dabawəzləv, ti ngazla ndiri maparam mangar Yahudiyagi ɗakun, aza ti tuhigi a nin ɗere. Wa toku ti dəbəl je Dabawəzləv zaba.» 21:28 6:13; 24:6²⁹Mata ngarigi wa nja ngatoku, ngam ti ləmi Pol a təlanigi ege Tirofim tane liɓlay Efez, mangar səban Yahudiya ɗakun. A ca ta, sin ti tuhigi a Pol ane je Dabawəzləv. 21:29 Tirofim: 20:4³⁰Njoɗ labar tik ti gi a liɓlay toku kərap, ndirigi a sihigi á wata, á wata. Njap kawi Pol. A dəɗa ta a sembe a je Dabawəzləv za, ka da ta a lakwat. Aza ndiri maparam ɓawi mejijik, pek kaɗ. ³¹Mata da ta a lakwat za, a gər ta ka pəm za. Njoɗ hidi maparam va pirzek hərzl a maday soji. A ngaren: «Ndiri Zeruzalemigi kərap ti kafi ma maday a liɓlay.» ³²Maday soji mata zlimi wa toku za, ngazl cala maday tegi tete soji maparamigi, aza a sigi á si, ka va ka saf kən ma ɗiya toku. Ndiri ma ɓas ɓas mata ləmi sojigi ɓaw maday tan za, ɓawi zləra tan a kəsəm Pol za. ³³Maday soji va a zləra Pol acin, kawu. A ngareten a sojigi ka jaw ta kaɗ a njemnjilem səray. A neh ndiri ma ɓas ɓas acin, a ngar: «Gawla cah wər nayi? Aza a ɗiya hini kən mi, hini ka ləven pəm wa nja ngacah?» ³⁴Ndiri ma ɓas ɓas a ceɗey ma tan pana pana. Ndiri maparam a ngarigi a ndata, aza ndiri maparam a ngarigi a ndata. Maday soji mbəlam mbəlam ka zlimi labar tan, ko a zlimi pala madaba ma tik kun, ngam slakam ti day. A ngareten a sojigi acin: «Hi tepu a biriw hini.» ³⁵Sojigi ngazli Pol. Mata va ka tapigi a biriw, ndiri pe ti ɓaseten a Pol a talan. Sojigi ɓaw ta á ɓaw acin. ³⁶Ndiri pe ti səba ta, aza ti pari wəla, a ngarigi: «Hidi ta pəm tokon za.» 21:36 22:22; Luk 23:18; Zan 19:15

Labar Pol a ndiri Yahudiyagi

³⁷Mata va ka zləri mejije biriw kaɗ, Pol a ngaren a maday soji acin a ma *girek: «A ker ka, ta ceɗoh labar ta liɓ ɗa zakay.» Maday soji mata zlimi za, a ngaren: «Kay, ha sən ma girek vu? ³⁸Na ɗa, ta cuko wər, hoh hidi ma yaha á liɓlay Ezip za ma nja ka bebeɗ ndirigi ka salar ma masara ma mar liɓlay, ɓaw ma tep ndiri ma tireh wujine foɗ a daba donu. Ase ma, hoh kun.» 21:38 5:36³⁹Pol a ngaren acin: «Kata səban Yahudiyagi, aza ta mbu a liɓlay Tarsus, liɓlay maday ta liɓlay Silisi. Ta nja cah, a ker ka katəf, kata ka ceɗeten labar a ndiri ma ɓas ɓas cah.» ⁴⁰Maday soji toku keren katəf ka ləwa. Pol gar aka ma kpam za na tap ka va biriw acin. A ngareten a ndirigi a zləra ka njigi tete’w tete’w kaɗ. Mata njigi tete’w tete’w kaɗ, Pol tar ka ləwaten acin a ma tan *hibiru.

¹A ngareten: «Vayigi tete galamayigi. Kən, ndiri maparam ta nja ka ngarigi ka kata, wa sin kun. Hi zlimi labar ɗa acin.» ²Ndiri ma ɓas ɓas mata zlim ta za, Pol a ləwaten a ma tan, tete’w tete’wgi kaɗ a nimin day za, ka zlimi labar tik. Pol a ngareten acin: ³«Kata səban Yahudiyagi, aza ta mbu a liɓlay Tarsus, bay Silisi mata maru. Ama ta gəl a liɓlay Zeruzalem a wacah. Hidi maday, zlim tik Gamaliyel áɗa ma jəkwan ka kən. Ti jəkwan ka *mazuko doku tokon, kata ka sənu ninek ninek. Kata mata jəkwanu za, kata mátá kaw mazuko toku zləra səsəray ka ɗiya kəzəɗ Dabawəzləv ninek, wa nja hin kərap ma ɗiya tik cah. 22:3 5:34-39; 9:11⁴Kata ləma ndiri ma səbi katəf Yesu ka həra ɗa za, kati ɗiyaten beni, ɗiya ɗiya, kúlá ka məc. Ko wapahigi, ko wərtigi, kati kaw ta, aza kati fi ta a je fərsəna. 22:4 8:3; 26:9-1122:4 9:2⁵*Mangarama meze maday ta je Dabawəzləv tete gəbataligi ma nja ka cəbi ma, ti ləmi kən, kata mata ɗiyu kamatakan a ndiri ma səbi katəf Yesu gi toku. Aza pic takan, ti vəl ki ɗerewel, kata ka va a zləra cala ɗa Yahudiyagi ta liɓlay Damas. Ta va za, ka kawa ndiri ma səbi katəf Yesu ta nin, ka da ta a liɓlay Zeruzalem a wacah, aza ka ɗiyaten beni.

⁶«Kata sliɗ acin, ka va a liɓlay Damas. Mata va ka nja pic debe pic, kata mbeh ka təɗ. Njoɗ lay ma kəngay maparam ti yaha á wəzləv kaɗ a tala ɗa. A zlaw titiw titiw, mgbaw kata kaɗ. 22:6 9:1-22; 26:12-1822:6 9:3⁷Kata ndəv hup ka hayək, aza kati zlimi hidi a wəla ka. A ngar ka: “Wa Sol cah! Ha ɗiya ka tireh kemi?” ⁸Kata ngaren: “Maday, nayi ma wəla ka cah yi?” A ngar ka acin: “Kata, Yesu ta liɓlay Nazaret á ləwoh. Ndiri, hoh ta ɗiyaten tireh toku, ha ɗiyen a sinigi ɗakun, ha ɗiyen a kata.” ⁹Ndiri ma lah kigi kərap ti ləmi lay ma kəngay toku. Gara hidi ma ləwa ka wər, ndiri toku a zlimi mongurom tik səka ɗakun. ¹⁰Kata ngaren acin: “Maday, ha may kata ka ɗiya mi?” A ngar ka: “A sliɗ, ma va a liɓlay Damas. Ha təɗ za, ndiri ta nin a va ka ceɗohigi kəzəɗ kərap, hoh ta va ka ɗiyu.” ¹¹Kata sliɗ za, ta ləma lay baba kun. Lay ma kəngay ma zlaw a həra ɗa, ti wələf həra ɗa kaɗ ba. Cala ɗa á kaw kigi ka zləra, mátá lah kigi a Damas.

¹²«Ane liɓlay Damas toku, hidi maparam a nin, zlim tik Ananiyas. A nja ka səba katəf Dabawəzləv, aza a nja ka ca talan ka mazuko tokon ɗere. Sin hidi menekin, aza ndiri Yahudiya ta liɓlay Damas kərap a nja ka ceɗi ma menekin ka sin. ¹³Sin acin ti ya a zləra ɗa. A ngar ka: “Galamay ɗa, ha va ka ləma lay a nimin.” Mata ngar ka wa toku za, njoɗ ta ləma lay, aza kati ləmu ɗere. ¹⁴A ngar ka a nimin: “Dabawəzləv doku tokon ti mbatoh zaba daka a liɓ mocoh, hoh ka sən kən, sin ta nja ka may. Hoh ka sən hidi ma kap ta gibe tik, aza hoh ka zlimi, hidi toku a ləwoh á pakam tik kaɗ ɗere. ¹⁵Ngam Dabawəzləv ti may hoh ka nja ka sedewa tik, ka ceɗeten a ndirigi kərap kən, hoh mata ləma ɓaw hoh mata zlimi. ¹⁶Yo, tá nja cah, ha pu mi acin mi? A sliɗ za, a dəkəɓ Dabawəzləv, aza ma yək *batisma, Dabawəzləv a va ka zerehu*ma ngav ngav ku kaɗ.” 22:16 8:35-36; 9:14¹⁷Ka dawən tik kata paɗa ɗa a liɓlay Zeruzalem a wacah acin.»

«Pic takan kata tuh a *je Dabawəzləv, aza ta dəkəɓu. Njoɗ həl a nja kən tik, 22:17 Gal 1:18¹⁸kata ləma Maday ɗa, a ngar ka: “A sliɗ njoɗ, ma va ku a liɓlay Zeruzalem cah za, ngam ndiri ta liɓlay cah a va ka yəki labar, hoh ta va ka ceɗeten a tala ɗa ɗakun.” ¹⁹Kata ngaren acin: “Maday, azama ti sən ta zaba kən kata mata ɗiyu kamatakan. Mandala tik, ta nja ka tuh a *je janga Yahudiyagi, ka kaw ndiri ma nja ka ci talan ka hoh, ka pəm ta, aza ka pek ta a je fərsəna. ²⁰Ta pəmi Etiyen za, ma nja ka ceɗ labar ku, kata a nin. Kata aɗa ma kaw lukut kəsəm ndiri ma pəm ta za. Aza nəv ɗa ɗewerakun mata pəm ta za toku.” 22:20 7:58; 8:1²¹Kata mata ngaren a Maday ɗa wa sin za, ti ngar ka acin: “A sliɗ, ta va ka zlənoh ka va a liɓlay ma gədək, hoh ka va ka ceɗeten labar ɗa a *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun.”» 22:21 9:15

Pol ege maday soji

²²Ndiri ma ɓas ɓas ti zlimi labar Pol, zlimi zlimi ninek ninek. Ama mata zlim ta, Pol mata ngar wər: «Maday ɗa ti zlən ka a zləra *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun» toku, a basi nəv kahay kahay. A ngarigi acin: «Səwan hidi ta pəm tokon gawla toku za, a məna tokon a həra a tala hayək a wacah.» 22:22 21:36²³Ti basi nəv kahay kahay acin, tar ka sleri wəla, a səri lukut ta kəsəm tan kaɗ, aza a kafi girbitil. ²⁴Maday soji mata ləma ndiri ma basi nəv ka Pol toku za, a ngareten a sojigi: «Hi ngazlu a biriw hini, aza hine rəben a lakwatay ka ceɗ ma ta liɓ tik kərap, ka sən, ko ndiri ma ɓas ɓas a sleri wəla kemi wər.»

²⁵Mata jawi Pol kaɗ ka pəm za, Pol a ngaren a maday soji ma bələkigi ta nin: «Kati sənu a pəmi səban *Romagi a lakwatay, manja ɓas kita tik a zakay kun. Yo, kata ɗere, min takan tete ndiri Roma.» 22:25 16:37²⁶Maday soji ma bələkigi mata zlimi wa toku za, va ceɗen a maday tik. A ngaren: «Tá nja cah ha va ka ɗiyu a nja siki? Ngam gawla toku səban Roma ɗere ta.» ²⁷Maday soji toku sliɗ va zləra Pol. A ngaren: «Hoh takanna tete ndiri Roma duze vu? A ceɗ ka.» Pol a ngar: «Hayin.» ²⁸Maday soji a ngaren acin: «Na ɗa, kati yaɓ dala pe kahay kahay, ka nja ka səban Roma.» Pol a ngaren acin: «Daka mbu ɗa a liɓ may kaɗ, kata səban Roma.» ²⁹Ndiri ma jawi Pol mata zlim ta wa toku za, pəɗ zləra tan a kəsəm tik za, tá va tan. Ko maday soji ti pərət ɗere, a ngar: «Kay gawla cah səban Roma ɗakun va, azama katá ngareten a sojigi ka jaw ta a njemnjilem kaɗ.»

Pol a gibe ndiri ma ɓasi kita

³⁰Ka gbəma tik, maday soji a ngareten a sojigi ka pəli Pol kaɗ. Ɓas *mangarama madəday ta je Dabawəzləv kaɗ tete gəbataligi ma ɓasi kita. A may ka sən kən, Pol mata ɗiyaten a *ndiri Yahudiyagi ka basi nəv wa toku. Wəla Pol acin ka gar á gibe tan za.

¹Pol ɓaw həra ca ka ndiri ma ɓas ɓas, aza a ngareten: «Galamayigi, kati sənu, nəv ɗa barən barən. Ngam kúlá a picah, ta nja ka səba katəf Dabawəzləv ninek ninek.» 23:1 24:16²A daba ndiri ma ɓas ɓas ma zlimi labar Pol toku, mangarama meze maday a nin, zlim tik Ananiyas. Sin a ngareten a ndiri ma mbeh ta jakwar Pol, ka pəm ta ka pakam, ka pek ma tik kaɗ. 23:2 Lev 19:15; Mat 23:27-28; Zan 18:22-23³Pol a ngaren a mangarama meze maday toku acin: «Hoh gawla mangar a ɗiya kən a katəf tik kun cah, Dabawəzləv a va ka pəmoh ɗere. Ha ɗiya kən wa nja mazuko tokon ta ngar kun, ma həl mi? Na ku, hoh gup nja kaɗ, ka ɓas kita ɗa, wa nja mazuko tokon ta ngar, aza ha ngareten a ndirigi ka pəm kigi, azama mazuko tokon ti tak ka ɗiya wa sin.» ⁴Ndiri ma mbeh ta jakwar Pol a ngareten a Pol acin: «Hidi hoh ta ru toku, mangarama meze maday ta je Dabawəzləv.» ⁵Pol a ngar: «Galamayigi, ta sən səka, mangarama meze maday ta je Dabawəzləv ɗakun. Ko labar Dabawəzləv ma lalaɓ lalaɓ má a ngar, hidi ka ceɗ ma ma tireh ka bay, ma mar liɓlay tik kun.» 23:5 Exo 22:27

⁶Pol ti sənu, ndiri ma ɓasi kita toku, ndiri *Farisagi tete ndiri *Sadukigi. A ngareten acin: «Galamayigi, kata ma ləwa hini cah, vay Farisa, kata ɗere Farisa. Yo, ndiri mata fi kigi ka kita toku, ngam kati ca talan genna ka ma məc məcigi, ta va ka mbəlahigi a civi za.» 23:6 26:5; 24:21; Fil 3:5-6⁷Farisagi ɓaw Sadukigi mata zlim ta wa toku za, tar ka gaɓəzigi kəsəm kəsəm a tala ndiri ma məc məc, ta va ka mbəlahigi a civi za toku. Aza ti wakigi za pana pana. ⁸Mata gaɓəzigi toku, ngam ndiri Sadukigi a nja ka ngarigi, ndiri ma məc məc a va ka mbəlahigi a civi za ɗakun ta. Aza *mazlən Dabawəzləv gi ɓaw ziziwit, ɗa ɗakun ɗere ta. Azama Farisagi wər, a ci talan ka kən titoku. 23:8 4:1-2⁹A slakamigi day day acin. *Maləmigi maparam ta daba Farisagi sliɗigi aza a gaɓəzigi kahay kahay a tala Pol. A ngarigi: «Gawla cah wər, a ɗiya kən ma ngav ngav kun. A va ka nja, *mazlən Dabawəzləv á ləwen, akun kən maparam.» 23:9 25:25; Luk 23:4¹⁰Gaɓəz tar ka fəfəl kahay kahay a daba tan acin. Maday soji mata ləma wa toku za, ti pərət, ngam ndirigi a va ka dəɗi Pol ka poh ta za. A ngareten a soji tegi, ka jemigi kaɗ ka vigi a daba ndiri ma ɓas ɓas, ka ngazla Pol za ka tep a biriw.

¹¹A vuɗu tik, Pol ti ləma Yesu ma gar gar a jakwar tik. A ngaren: «A nja ka pərət kun, a suk nəv ku kaɗ! A gibe ndiri pe ta liɓlay Zeruzalem cah, hati ceɗeten labar a tala ɗa. Aza a liɓlay *Roma, ha va ka ɗiyu wa sin ɗere.» 23:11 18:9; 19:21; 27:24; 28:16, 23

Yahudiyagi ma meɗi ka pəm Pol za

¹²Ka gbəma tik, *ndiri Yahudiyagi lapi ma tan takan kaɗ, ka pəm Pol za. Ti meɗigi, aza ti ngarigi: «Ko ɗiya wa siki, mine ham kən kese kun, mine sa yəm kese kun, sey min ta pəm Pol za.» 23:12 9:23¹³Yahudiyagi ma lapi ma tan kaɗ takan ka pəm Pol za toku, day ka wom foɗ. ¹⁴Ti vigi a zləra madəday *mangarama ta je Dabawəzləv gi ɓaw a zləra gəbataligi, ka ngareten: «Min ti meɗ ka ham kən ham kese kun ɓaw ka sa yəm kese kun, sey min ta pəm Pol za. 23:14 25:3¹⁵Tá nja cah, hini ɓaw ndiri ma ɓasi kita kərap, hine zlən hidi ka va zləra maday soji ka zləna Pol ka yaha. Ta va za, kana a ceɗen miné gəru ata ɗakun. Mata ngar səɓ, hini ma nja ka ɓas kita á gəru ka nehu ninek ninek a tala kən mata ɗiyu. Na kini wər, ni va ka kəməs kəsəm kaɗ, ka pu tik a mazləzla katəf, ka pəm za.»

¹⁶Mandala tik Yahudiyagi mata lapi ma tan kaɗ takan ka pəm Pol za toku, gimizen Pol ti zlimi. Sin ti va biriw, ti ceɗen gimizen. ¹⁷Pol mata zlimi za, wəla maday soji, aza a ngaren: «A lah nana cah a zləra maday ku, a may ka ceɗen labar.» ¹⁸Soji toku lapigi a sin. Mata vigi za, a ngaren a maday soji toku acin: «Pol ta je fərsəna á zləna ka, kata ka laha gimizen cah a zləra ku. A may ka ceɗoh labar ta.» ¹⁹Maday soji kaw kərti gawla toku ka zləra, aza a vigi a ngiɗ ngiɗ. A nehu acin: «Ha may ka ceɗ ka labar mi?» ²⁰Gawla toku a ngaren: «Kati zlimi, ndiri Yahudiyagi ti lapi ma tan kaɗ takan, ka pəmi nana Pol za. Ti may ta ka ɗiya dabaray tik á zləra ndiri ma ɓasi kita za, ka zləna hidi ka ya zləra ku. Ta ya za, ka ngaroh, ndiri ma ɓasi kita á gəri Pol ka neh ta ninek ninek, a tala kən mata ɗiyu. A va ka ngaroh, hoh ka zlən Pol a gbəm. ²¹Ama ta ya za, a njá ka yək ma tik kun. Ngam ndiri Yahudiyagi ma nja ka basi nəv ka Pol, a va ka ɓohigi a mazləzla katəf ka pəm tik za. Sinigi pe, day ka wom foɗ. Ti meɗigi, aza ti ngarigi: “Ko ɗiya wa siki, mine ham kən ham kese kun ɓaw mine sa yəm kese kun, sey min ta pəm Pol za.” Tá nja cah ma ɓoh ɓohigi a mazləzla katəf. Hoh ta va ka zlənu, a va ka pəm ta za.» ²²Maday sojigi mata zlimi wa toku za, a ngəz gawla toku acin, a ngaren: «Labar hoh mata ceɗ ka toku, kana ha va ləwa a sin a pakam. Tá nja cah, a sliɗ, ma va ku acin!»

Pol a gibe Felikus

²³Njoɗ soji meze maday wəla sojigi maday səray. A ngareten: «Hi va wəla sojigi bələk səray, ndiri nja pilis wom cesireɗ, aza ndiri nja njerven bələk səray. Hin kərap, hine jaw kəsəm hini ninek ninek ka va sukuh sukuh cah, hidi a va jik, a liɓlay Kaysariya. ²⁴Ta va ka zlən hini ka tep Pol a zləra Felikus, masara ma mar lay. Hine ngazl pilis ɗere ma va ka ɓaw tik. Hine puwu ninek ninek a katəf təɗ a zləra Felikus.» ²⁵Maday soji lalaɓ lalaɓ ɗerewel, vəleten a zləra acin. Labar mata lalaɓu aɗa cah:

²⁶«Kata Kəlawdi Lisiyas, maday soji, ta lalaɓoh ɗerewel cah a hoh, Felikus, masara maday ma mar lay. Ta fəɗoh. ²⁷Ta zlənay Pol cah ka vay a zləra ku. *Ndiri Yahudiyagi ti kaw ta, aza ti gər ta ka pəm za. Min ti lap tete sojigi ka va ka ngazla za, ngam kati zlimi, sin takan tete ndiri *Romagi. 23:27 21:30-33; 22:25²⁸Kati tepu a gibe gəbatal tan ma ɓasi kita, ka sən kən, Pol mata ɗiyaten a səban tan ka basi nəv, ka kaw ta za toku. ²⁹Kata zlimi zlimi kita tan mata ɓas ta, kən ma ngav ngav mata ɗiyu gəga ka pek tik a je fərsəna, akun ka pəm tik za ɗa ɗakun. Mata basi nəv, ka gər ta ka pəm za toku wər, ngam a nja ka ngarigi, Pol a nja ka gər ka pas *mazuko tan kaɗ ta. 23:29 18:14-15; 26:31; 28:18³⁰Ka dawən tik kati zlimi, Yahudiyagi maparam ti lapi ma tan kaɗ takan ka pəm ta za. A tala ngatoku kata mátá zlənay njoɗ a zləra ku. Aza kati ngareten a ndiri ma fi ta ka kita, ka vayigi a zləra ku, hoh ka saf madaba ma tik.» 23:30 24:5-8

³¹Sojigi takana dəɓ kaɗ ka Pol a ɗerewel tik, ɓaw ta səɓ a vuɗu tik, tep tegi kúlá a liɓlay Antipatəris. ³²Ka gbəma tik, soji ma vigi a ngaz ka lah Pol cəɓay tan a je biriw tan, ker sojigi maparam ma vigi a pilis ka lah ta. ³³Mata təɗigi a liɓlay Kaysariya za, ndiri toku ɓawi ɗerewel vəleten a masara ma mar lay toku, aza ɓawi Pol vəleten a zləra ɗere. ³⁴Masara toku mata janga ɗerewel za, a neh Pol acin: «Ha nja ka zla wəla a liɓlay siki?» A ngaren: «Ta nja ka zla wəla a liɓlay Silisi.» Mata zlimi wa toku za, ³⁵a ngaren: «Ndiri ma fiyohigi ka kita ta yigi za, ta va ka nehoh a tala kita hini.» A ngareten a sojigi ka peki Pol kese kaɗ a jik, bay *Herod mata ndənu.

Pol a gibe kita

¹Ka dawən wan jeɓin acin, *mangarama meze maday ta je Dabawəzləv, zlim tik Ananiyas, ti təɗ a liɓlay Kaysariya. A vigi tete gəbataligi ɓaw hidi ma va ka zleɓeten lay ləwa, zlim tik Tertulus. Ti vigi kərap ka fi Pol ka kita a gibe Felikus, masara ma mar lay. 24:1 25:2²Masara ngareten a ndirigi ka wəla Pol. Pol mata ya za acin, Tertulus tar ka fiyu ka kita. A ngar: «Maday, min ti sənu, ha kaw kini zləra səsəray, aza ndiri ku a nja ka nji nja menekin, ngam ha nja ka ɗiya kəzəɗ a ndukun talan menekin ka zleɓ liɓlay ku ka va gibik gibik. ³A tala menekin hoh ta nja ka ɗiyu, mine gi zlim ku kepic kepic á talalay ngiɗ. ⁴Kawa maday, mine may ka zlay talan ku lay ləwa pe kun. Ama a ɓərəs kaɗ kedirek, ma zlimi labar kini, min ta va ka ceɗoh a zakay. ⁵Mine may ka ceɗoh labar a tala Pol cah. Kən, sin ta nja ka ɗiyu a nja ka məna kini a həra. Ka lay ka lay ta nja ka va a nin, ti jan *ndiri Yahudiyagi a nin wər, a nja ka da gaɓəz a tala mazuko pana pana, ka ngav nja menekin ta daba ndiri toku za. Sin maday ta daba ndiri Nazaretigi. 24:5 17:6⁶A gər ka dəbəl *je Dabawəzləv aɗa min mátá kawu. [Min ti may ka ɓas kita tik wa nja mazuko kini ta ngar, 24:6 21:28, 30⁷ama Lisiyas, maday soji ti ya tak kini kaɗ. A ya a sembe ka moh tik a liɓ zləra kini za. ⁸Ka dawən tik, Lisiyas ti ngareten a ndiri ma fi tegi, ka yi ka fi tegi a zləra ku a wacah.] Hati neh Pol tik wər, a va ka ceɗoh kən kərap, wa nja min mata ceɗu toku.» ⁹Yahudiyagi kərap ta nin ti ngarigi: «Hayin duze maday, Pol ti ɗiyu wa sin.»

Labar Pol a gibe kita

¹⁰Masara toku wiɗ Pol a zləra ka ləwa. Pol a ngaren a masara toku acin: «Kati sənu, ti təɗ viya pe, ha nja ka ɓas kita ta liɓlay kini cah. A tala ngatoku pərət a həl ka ɗakun, ka gar a gibe ku ka ceɗoh ma ta liɓ ɗa kərap. ¹¹A day ka wan guɓ a tala səray kun, kata mata təɗ a liɓlay Zeruzalem, ka voh Dabawəzləv a nin. Hati may, a neh ndirigi, a va ka ceɗohigi. ¹²Ko pic takan, a jan kigi a *je Dabawəzləv, mine gaɓəz tete ndirigi ɗakun. A jan kigi a je janga Yahudiyagi, ta ləwaten a ndirigi ka bebeɗ ta ɗakun, aza a jan ki a liɓ je ndirigi, ta bebeɗ ta ɗakun. ¹³Wa nja ndiri ma fi kigi ka kita mata mban ki ma a madaba toku, hati neh ndiri maparam, a va ka ngarigi, duze kun. ¹⁴Gara na ɗa wər, kən ta nja ka ɗiyu, maday, ta nja ka həl kəyəɗ Dabawəzləv doku kini wa nja Yesu mata ɗaf ka, aza na tan, a ca ta ka kula kən kun. Ama ta nja ka yək labar, *makatəf Dabawəzləv gi mata lalaɓ ta, ɓaw ta ca talan ka labar ta liɓ deftere *Moyiz, wa nja ndiri ma fi kigi ka kita toku səɓ. 24:14 9:2¹⁵Ndiri ma fi kigi titoku, ti sən ta, ko ndiri menekin, ko ndiri ma tireh, Dabawəzləv a va ka mbəla ta a civi za. Yo, kata ɗere, kati ca talan genna a nin. 24:15 23:6; 26:8; Dan 12:2; Zan 5:28-29¹⁶A tala ngatoku, ka kəzəɗ ɗa kərap ta nja ka ɗiyu, ta nja ka ɗiyu a nəv ma barən a gibe Dabawəzləv, aza weli a həl ka ɗakun a gibe ndirigi. 24:16 23:1; 1Ko 4:4; 2Ko 1:12; 2Ti 1:3

¹⁷«Kamatakan, kati sliɗ ane liɓlay Zeruzalem za, kati va a liɓlay pana pana. Ka dawən viya pe, kati cəɓa ɗa, ka da dala a ndiri Yahudiyagi maparam manja kən, ɓaw ka faten kən soson a Dabawəzləv. 24:17 11:29-30; 21:17-28¹⁸A pic tik, kati way pic pan ɗa a yəm na ɗiya mazuko wa nja *mazuko Moyiz ta ngar a je Dabawəzləv. Kən titoku ta ɗiya, ndirigi pe a jakwar ɗa ɗakun, aza slakam a nja a daba kini ɗakun ɗere. ¹⁹Sey *Yahudiyagi maparam ta liɓlay Azi a nin. Yo, ta nja takana, kati ɗiya kən ma ngav ngav wər, macah ndiri ta liɓlay Azi ma njigi a nin toku á va ka yi ka fi kigi azal ɓa.

²⁰«Maday, gara ndiri ngacicah, mandala gəbataligi Yahudiyagi mata ɓasi kita ɗa, sinigi a nin. A di ka neh ta kən ma ngav ngav kata mata ɗiyu wər, ta ɗiya mi? ²¹Kati sənu, kən, ta va ka ngarigi, kati ɗiyu duze wər, sey kata mata ceɗeten labar takan. Kati ngareten: “Ndirigi ti fi kigi ka kita a picah, ngam kati ca talan ka ma məc məcigi ta va ka mbəlahigi a civi za.”» 24:21 23:6; 24:15

²²Masara toku, ti sən kən pana pana a tala səba katəf Yesu daka məndan cekw. Mata zlimi labar, Pol mata ceɗu toku za acin, pas kita tik kaɗ ka pu pic maparam. A ngareten a ndirigi: «Tá nja cah hi sliɗ, hine va hini acin. Lisiyas, soji meze maday ta ya a pic maparam za, di kata ka ɓas kita tik.» 24:22 9:2²³Ka dawən tik, a ngaren a maday soji ma nja ka pu Pol, ka va ka peku kaɗ a nimin. A ngaren: «Ti may ka ɗiya kən, nəv tik ta may, mata ɗiyay kən tik, a nja ka taku kaɗ kun. Ko ngami tik ti vayigi a kən ka vəlen, ma kereten katəf ka vigi.» 24:23 27:3; 28:16, 30

²⁴Wan kedirek Felikus masara ma mar lay ti cəɓaha ege wərti tik Durusil ta ka səban Yahudiyagi. Mata vigi za, wəlahi Pol ka ləwi tete sin. Pol tar ka ceɗeten labar pana pana a tala Yesu *Kiristu. Ti ceɗeten ka ca talan ka Yesu a nja siki. ²⁵Aza ti ceɗeten ɗere, ka nja a nja siki a talalay, ka nja ka hidi ma ɗiya kən, Dabawəzləv ta may. A ngar: «Hidi ka ker mendireɗ kaɗ ka kən hidi.» A ngar a nimin ɗere: «Pic takan, Dabawəzləv a va ka ɓas kita tokon.» Felikus mata zlimi wa toku za, pərət a həlen. A ngaren a Pol acin: «A sliɗ, ma va ku. Pic maparam ta jan katəf za, ta va ka wəloh, hoh ka yaha.» ²⁶Ka dawən tik a nja ka wəla Pol kepic kepic ka ya ka ləwigi a sin. Ta nja ka wəlu wa toku, a ca kən tik, Pol a va ka vəlen dala.

²⁷Ka dawən viya səray ti teɗi masara maparam a dangaz Felikus, zlim tik Porsius Festus. Felikus mata va ka sliɗ ka va tik za, ɓaw Pol, ker a je fərsəna. Ti keru a je fərsəna, ngam nəv Yahudiyagi ka nja guɗum a sin. 24:27 25:9

Masara Roma ma mar lay kərap a va ka ɓas kita Pol

¹Mata teɗi Festus ka masara ma mar lay za, ka dawən wan makaɗ, sliɗ a liɓlay Kaysariya za, ka va a liɓlay Zeruzalem. ²Ane Zeruzalem acin, madəday *mangaramagi tete madəday *Yahudiyagi fiyi Pol a zləra tik. A ngareten: 25:2 24:1³«Maday, hati may wər, ma zləna kini Pol, ka ya a liɓlay Zeruzalem a wacah.» A ngarigi wa sin, ngam ti lapi ma tan kaɗ ba takan, ka pu Pol a mazləzla katəf ka pəm za. 25:3 23:14-15⁴Festus a ngareten acin: «Pol a liɓlay Kaysariya ma pek pek a wilin a je fərsəna. Kata ɗere, ta va ka cəɓ ɗa njoɗ ita. ⁵Hine ceɗeten a madəday ta daba hini, kata ta va ka sliɗ ka va ita, mini ka lap tete sinigi. Ta vigi za, ti ɗiya ma ngav ngav wər, mata fi ta a nin.»

⁶Festus nəp nəp a liɓlay tan mbeh ka təɗ wan guɓ, aza paɗ tik a liɓlay Kaysariya. Ka gbəma tik va nja ka lay ɓas kita. Zlən hidi ka va ka wəla Pol. ⁷Pol mata ya za, njoɗ *ndiri Yahudiyagi ma yahigi á liɓlay Zeruzalem za, ya ɓasigi mgbaw a dawən tik. A ngarigi: «Gawla cah ti ɗiya ma ngav ngav pana pana kahay kahay.» Ama hidi ma sən ma ngav ngav tik ma kap mata ɗiyu, ɗa ɗakun. 25:7 24:5-6, 13⁸Pol a ngareten: «Ta ɗiya kən ma ngav ngav ko kedirek kun. Ta pas *mazuko Yahudiyagi kaɗ kun, ta dəbəl *je Dabawəzləv kun, aza ta zəm madaba masara *Roma ma mar lay kərap kun ɗere.» ⁹Festus a ngaren a Pol: «Hati may ka va a liɓlay Zeruzalem, mini ka va ka ɓas kita ku a nin vu?» Festus mata ngar wa toku, ngam nəv Yahudiyagi ka nja guɗum. 25:9 24:27¹⁰Ama Pol a ngaren: «Ta may ndirigi ta liɓlay Zeruzalem ka ɓasi kita ɗa ɗakun. Lay ɓas kita cah, masara Roma ma mar lay kərap á maru, aza ta may sin ka ɓas kita ɗa. Ko hoh a tala ku, hati sənu, ta ɗiyaten kən ma ngav ngav a Yahudiyagi ɗakun. ¹¹Ta nja takana ta ɗiya kən ma ngav ngav, ma təɗ gəga ka pəm kigi za wər, ta va ka salar ka məc kun. Wa nja sin ta ngarigi, kati ɗiyaten ma ngav ngav toku, aza ta ɗiyaten duze kun wər, ko mata nja wa siki, hidi ma va ka vəl ka a liɓ zləra tan, ka pəm kigi za, ɗa ɗakun. Na ɗa, kata mata may wər, masara Roma ma mar lay kərap ka ɓas kita ɗa.» 25:11 25:21, 25; 28:19¹²Festus mata zlimi labar Pol wa toku za, a ləwigi tete maslay tik kəsəm kəsəm. Ka dawən tik Festus a ngaren a Pol: «Hati ngar a pakam ku kaɗ, masara Roma ma mar lay kərap á va ka ɓas kita ku. Yo, ta va ka zlənoh a zləra tik, sin ka ɓas kita ku.»

Bay Agəripa ege gelemin Bernis ita Festus

¹³Mata teɗi Festus masara ma mar lay za, wan kedirek, bay Agəripa ege gelemin ma kərta kərtaza zlim tik Bernis sliɗ vigi a liɓlay Kaysariya ka fəɗ tik. ¹⁴Nja njagi a nin wan pe. Mandala ta wanigi a nin, Festus ceɗen labar Pol a bay toku. A ngaren: «Hidi maparam a je fərsəna a wacah, zlim tik Pol. Mandala mata zlambaɗi masara Felikus za, a jan ka ficiku kaɗ kun. 25:14 24:27¹⁵Mata teɗ kigi a dangaz tik za acin, kata sliɗ va a liɓlay Zeruzalem. Kata mata təɗ a nin za, madəday *mangarama ta je Dabawəzləv tete gəbataligi ta daba *Yahudiyagi ti ya fiyi Pol a zləra ɗa. Ti ngar kigi kata ka zla kita tik. ¹⁶Kati ngareten, na kini, səban *Romagi wər, mine zla kita hidi azal tik kun, sey a vere ndiri ma fi ta, kama sin ka sən cek tik ɗere. ¹⁷Ka dawən tik, min ti lapaha tete ndiri ma fi ta ka kita. Min mata təɗ za, ta zlay talan ka wan pe kun. Ka gbəma tik səɓ, kata va, nja ka lay ɓas kita, aza kata zlən soji ka va ka ngazla Pol. ¹⁸Aza ndiri ma fi ta sliɗigi za, tar ka ceɗi labar a tala kən mata ɗiyu. Na ɗa, ta ca kən ɗa ti ɗiya ma ngav ngav duze. Ama a liɓ labar kərap mata ceɗ ta a tala tik, kən ma ngav ngav, kata mata janu a nin, ɗa ɗakun. 25:18 18:14-15¹⁹Labar mata ləwa ta, a ləwa ta a tala gaɓəz tan, mata gaɓəzigi tete Pol. Ti gaɓəzigi a tala mazuko tan ɓaw ti gaɓəzigi ɗere a tala hidi maparam, zlim tik Yesu. Yesu toku, a nja ka ngarigi: “Ti məc,” ama Pol ti ngareten: “A vere ta.” ²⁰Yo, gaɓəz tan toku ti pələk talan ɗa, aza ta sənay ka, ɓas sese kita ngatoku səka ɗakun. A tala ngatoku kati neh Pol, kati ngaren: “Hati may ka va a liɓlay Zeruzalem, min tokon ka va ka cəba ma tik a nin wər, nima tokon.” ²¹Ama Pol a may ka va ɗakun. Ti may masara Roma ma mar lay kərap ka ɓas kita tik. Kata mata zlimi wa toku za, kati ɗiya wa nja sin mata may, kati ngareten a sojigi ka pek ta a nimin kaɗ, kúlá ka pic, ta va ka jan katəf ka zlənu a zləra masara ma mar lay kərap.» ²²Bay Agəripa a ngaren a Festus acin: «Ta may ka zlimi labar gawla toku a zlimi ɗa.» Festus a ngaren: «Yaw, gbəm ha va ka zlimi.» 25:22 Luk 21:12; 23:8

²³Gbəma tik, bay Agəripa ege Bernis vigi, tuhigi a je ɓas maday. A vigi tete madəday sojigi ɓaw ndiri madəday ta liɓlay. Ndiri ma ci gəma a ca ta. Mata yigi za, tuhigi a je ɓas. Festus takana zlən soji ka va ka ngazla Pol acin. ²⁴Pol mata ya za, Festus a ngar: «Hoh bay Agəripa ɓaw hin ndiri kərap ma yigi cah, hi ləma gawla cah. Ko Yahudiyagi kərap ta liɓlay Zeruzalem, ko Yahudiyagi kərap ta liɓlay cah, a ngəmi talan tete sin kun, ti yigi ka fi ta a zləra ɗa. Ti pari wəla aza ti ngarigi, ka ker a vere baba kun. ²⁵Ama a zləra ɗa wər, a ɗiya kən ma ngav ngav, mangar gəga ka pəm tik za ɗakun. Na tik, sin ti may masara Roma ma mar lay kərap ka ɓas kita tik. Yo, sin mata may a zləra tik wa toku, kata ɗere, ta va ka zlənu a nin. ²⁶Gara na ɗa wər, ta janay ka kən ma ngav ngav mata ɗiyu səka ɗakun. Aza labar, ta va ka lalaɓen a masara toku a tala kən mata ɗiyu, ti kpas talan ɗa. A tala ngatoku, kata mátá wəlaha ka ya a gibe hini a wacah, hini ka zlimi labar, sin ta va ka ceɗu. Ta may hoh, bay Agəripa, hoh ka nehu a zləra ku. Hoh ta nehu za, ko a va ka cekoh kemi wər, kama kata ka sən pala madaba ma tik ka lalaɓ kaɗ. ²⁷Gara na ɗa wər, hidi ta fərsəna, kata ka zlən tik səɓ a zləra masara Roma ma mar lay kərap, aza ta sən pala madaba ma tik kun wər, ngatoku a va ɗakun.»

Pol ege bay Agəripa

¹Bay Agəripa a ngaren a Pol acin ka ceɗ labar ta liɓ tik. Pol kaf zləra za, 26:1 9:15²a ngar: «Bay Agəripa, a picah nəv ɗa ɗewerakun a hoh, a tala kata mata jan katəf, ka ceɗoh labar ta liɓ ɗa kərap a tala kən, *ndiri Yahudiyagi mata fi kigi ka kita. ³Nəv ɗa ɗewerakun ɗere, ngam hati sən *mazuko Yahudiyagi kərap, ɓaw a tala kən, ta nja ka gaɓəzigi. Tá nja cah, hi ɓərəs kaɗ, hine zlimi labar ɗa, ta va ka ceɗoh cah acin.

⁴«Daka tá nja kana kərti a wilin, Yahudiyagi ti səni nja ɗa. Ngam kati nja a daba səban ɗa Yahudiyagi a liɓlay Zeruzalem. 26:4 Gal 1:14⁵Daka a məndan cekw ti sən ta ɗere, kati nja a daba cala ɗa Yahudiyagi, mangar *Farisagi ma nja ka kawi *mazuko Yahudiyagi zləra səsəray, day ka Yahudiyagi maparam. Ama ka ngar, ti səni nja ɗa, a may ta, ka ngar wa sin kun. 26:5 23:6⁶Ti fi kigi ka kita, ngam talan ɗa genna ka kən, Dabawəzləv mata ngar a doku tokon, ka vəleten a ndiri tik. 26:6 23:6; 24:15; 28:20⁷Səban pana pana guɓ a tala səray a daba ndiri tokon cah, a nja ka vohi Dabawəzləv, ko a vuɗu ko a pic, ka pu kən, Dabawəzləv mata ngar a va ka vəl tokon toku. Ama ta nja cah, maday, Yahudiyagi ti fi kigi ka kita, ngam talan ɗa genna ka kəni toku ɗere. ⁸Na kini, min ti sənu, Dabawəzləv a nja ka mbəla ndiri ma məc məc a civi za. Yaw, hin ta wacah, hine may ka yək ma ngatoku kun cah, mi ma həl mi acin mi?

⁹«Kamatakan kata a talan ɗa, kati ɗiyaten tireh pana pana a ndiri ma nja ka səbi katəf Yesu ta liɓlay Nazaret, ka pas kəzəɗ tan kaɗ. 26:9 8:3¹⁰Tireh tik, ta ɗiyaten a liɓlay Zeruzalem. Madəday *mangarama ta *je Dabawəzləv a vəl ki katəf, kata ka ɗiyaten tireh. Kati pek ndiri pe ta daba tan a je fərsəna. Mata va ka pəm ta za, kati ngar: “Ninek, hi pəm ta za!” ¹¹*Je janga Yahudiyagi kərap, ta nja ka tuh a nin ka ɗiyaten beni, beni ta hameten za, ka ngarigi: “Mine səba katəf Yesu baba kun.” Kati ɗiyaten tireh kahay kahay, kati səba ta kúlá a liɓlay maparam.

¹²«A pic maparam ɗere, kata sliɗ ka va a liɓlay Damas ka va ka ɗiyaten tireh a ndiri ma səbi katəf Yesu ta nin. Madəday mangarama ta je Dabawəzləv á zlən kigi a ɗerewel a zləra, kata ka va. 26:12 9:1-22; 22:5-16¹³Mata va ka nja pic debe pic, kata a wilin a katəf. Njoɗ lay ma kəngay, mangar day ka pic, ti yaha á wəzləv kaɗ. A zlaw titiw titiw a tala ɗa, ɓaw a tala cala ɗa ma lah kigi. ¹⁴Min kərap sləratatat ndəv ka hayək. Kata zlimi hidi, a wəla ka a ma hibiru, a ngar ka: “Wa Sol, ha ɗiya ka tireh kemi? Hoh ta nja ka ɗiya tireh toku, a təɗen kata səka ɗakun, a təɗen hoh.” ¹⁵Kata mata zlimi mongurom hidi ma wəla ka toku za acin, kata ngaren: “Maday, nayi ma wəla ka cah yi?” A ngar ka: “Kata Yesu á ləwoh. Ndiri, hoh ta ɗiyaten tireh toku, ha ɗiyen a kata. ¹⁶Ta nja cah, a sliɗ za, ma gar á gar. Kati pizlaha a həra ku ka teɗoh, ka nja ka ma həl kəzəɗ ɗa, ɓaw ka nja ka sedewa ɗa. Tá nja cah acin, a sliɗ, ma va ceɗeten a ndirigi, wa nja min mata jan a hoh a picah. Pic maparam ta va ka ɗafoh kən maparam, hoh ka va ka ceɗeten a ndirigi a nimin. ¹⁷Ta va ka zlənoh a liɓlay Yahudiyagi, ɓaw a liɓlay *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun. Ta va ka bitoh za a liɓ beni, hoh ta va ka su a zləra tan. ¹⁸Ta may hoh ka va ka zlər həra tan za, aza hoh ka ngazla ta a liɓ kpizli za, ka ləmi lay ma kəngay, ka moha ta a liɓ zləra *Gudul za, ka vəli talan tan a zləra Dabawəzləv ka mar ta acin. Ndiri toku ta va ka ci talan ka kata, ta va ka zer *ma ngav ngav tan kaɗ. Aza a va ka njigi a daba ndiri, Dabawəzləv mata mbat ta ka nja ka ndiri tik.” 26:18 Efe 2:2; 5:8-14; Kol 1:13

¹⁹«Yo maday ɗa, kata mata zlimi wa toku za acin, kati ɗiya kən kərap, wa nja hidi ma ləwa ka a wəzləv kaɗ toku mata ngar ka. ²⁰Njoɗ acin kata tar ka ceɗ labar tik a ndiri ta liɓlay Damas. Aza kata va ceɗeten a ndiri ta liɓlay Zeruzalem, ɓaw á liɓlay maparam ngiɗ pana pana, bay Yahudiya mata maru. Kata va ceɗ labar tik ɗere a ndiri ta liɓlay maparam, mangar Yahudiyagi ɗakun. Ka liɓlay ka liɓlay, kati ceɗeten a ndiri ta nin kərap, ka keri katəf kən ma ngav ngav, ta nja ka səba ta kaɗ, aza ka vəli talan tan a zləra Dabawəzləv. Kati ngareten ɗere: “Hi ɗiya kəzəɗ menekin, ndirigi ka sən ta, hin ti bu nəv hini duze.” 26:20 9:20, 28-29; Luk 3:8

²¹«Kata mata ngəz ndiri toku wa toku za acin, Yahudiyagi ti basi nəv. Pic takan, kata mata nja a *je Dabawəzləv, ti ya kaw kigi a nin, aza ti gər ka pəm kigi za. ²²Ama Dabawəzləv a bu ka dawən kun. Ti pəla ka ninek ninek kúlá a picah. Tá nja cah, kata ta wana cah a gibe ndirigi kərap, ka ceɗeten labar ma takanna, ko a madədayigi, ko a ndiri maparam. Gara labar, kata ta nja ka ceɗeten toku, wa nja na *makatəf Dabawəzləv gi mata ceɗ ta kamatakan, ɓaw wa nja na *Moyiz. ²³Labar toku, a ləwa a tala Hidi, Dabawəzləv mata pəzen ɗawa ka nja ka hidi maday. A ngar, Hidi toku a va ka sa beni kahay kahay, aza a va ka məc. Ama Dabawəzləv a va ka mbəlaha a civi za, pəpəla ka ndiri maparam ma məc məcigi. Aza Hidi toku a va ka ceɗeten a ndiri tokon Yahudiyagi, ɓaw a ndiri ta liɓlay pana pana, wa nja Dabawəzləv ta va ka vəleten lay ma kəngay, na jan yəwən micin.» 26:23 3:15; Esa 49:6; Luk 24:46-47; 1Ko 15:20

²⁴Pol mata ceɗ labar tik wa toku za, masara Festus tar ka ləwen day day, a ngaren: «Hoh wəya Pol! Hati jəkwan kən kahay kahay, aza kən ma jəkwanu ti mbaɗoh ka wəya!» ²⁵Pol a ngaren: «Kata wəya ɗakun, maday. Labar, kata mata ceɗu toku duze, aza ta ceɗ ma wəya ɗakun ɗere. ²⁶Bay Agəripa ti zlimi labar, kata mata ceɗu toku zaba, aza ta va ka ləwa a gibe tik manja pərət. Kati sənu, ti sən labar, kata mata ceɗu toku takan takan, ngam kən titoku a ɗiya á ɓoh kun, a ɗiya a vere ndirigi. 26:26 Zan 18:20²⁷Wa bay Agəripa, hati yək labar, *makatəf Dabawəzləv gi mata ceɗ tegi kamatakan vu? Ama kati sənu, hati yəku.» ²⁸Bay Agəripa a ngaren acin: «Hoh gawla cah, a fəna kedirek, ha va ka bebeɗ ka nja ka hidi ma nja ka səba katəf Yesu!» 26:28 11:26²⁹Pol a ngaren: «Ta dəkəɓ Dabawəzləv a tala ku, ɓaw a tala ndiri kərap ma zlimi labar ɗa a picah, ácah ko a picah, ko a pu, hini ka nja ka ma səba katəf Yesu, wa nja kata, ama ka jan jaw səka wa nja na ɗa cah ɗakun!»

³⁰Ka dawən tik bay Agəripa, masara ma mar lay Festus, Berenis, tete ndiri ma njigi tete sinigi sliɗigi za, va tan. ³¹Mata va tan za, tar ka ngarigi kəsəm kəsəm ka Pol: «Gawla toku a ɗiya ma ngav ngav ma təɗ gəga ka pəm za, ko ka pek kaɗ a je fərsəna ɗakun.» 26:31 23:29³²Bay Agəripa a ngaren a masara Festus acin: «Ta nja takana cah, gawla toku mata may masara *Roma ma mar lay kərap ka ɓas kita tik ata ɗakun wər, macah ka ficik kaɗ.» 26:32 25:11-12

Ɗa muluk Pol ka va a liɓlay Roma

¹Masara Festus ti may ka zlən Pol acin, ka va a kambawal a liɓlay *Roma. Masara toku ɓaw Pol tete ndiri maparam ta je fərsəna, vəl ta a zləra maday soji, zlim tik Zuliyus. Zuliyus toku maday soji ma takan ta daba sojigi pe, ma nja ka ɗiyi kəzəɗ masara ma mar lay kərap. Min ɗere, min ti lap tete sinigi. 27:1 25:12²Kedirek kambawal ti yaha á liɓlay Adəramit za, bay Azi mata maru. Kambawal tik a va ka cəɓ ka va ita. A va ka zlan á liɓlay pana pana ta liɓlay Azi za. Min tap acin a nin, aza min sliɗ ka va kini. Aristarku ti lah kini ɗere. A yaha á liɓlay Tesaloniki za, bay Masedəwan mata maru. 27:2 19:29³Min pic pic a lay va. Ka gbəma tik acin min ti təɗ a liɓlay Sidon. A liɓlay toku, maday soji ma nja ka saf saha Pol a keren katəf ka va ka fəɗ ngami tik ka jan kən ham. 27:3 24:23; 28:2⁴Kedirek Pol ti ya. Min tap a nimin a liɓ kambawal ka va gibik. Miɗ a kəz kini kahay kahay a tala yəm. Min təngəɗ kambawal, aza min va kini á mazlən liɓlay Kipirus mgbaw ta yəm. A nin miɗ ɗaha kazaway kun. ⁵Min va kini á mazlən liɓlay Silisi ege Pamfili za ka va a liɓlay Mira, bay Lisi mata maru. A nin min jema kaɗ acin. ⁶A liɓlay toku, maday soji ma lah kini ti jan kambawal ma yaha liɓlay Alekisandari za ka va a liɓlay Itali. Soji toku ti ngar kini, mini ka tap a nin.

⁷Ti təɗ wan pe, mine va zaya zaya, ngam miɗ a dangar kini kazaway. Min mata nja mbeh ka bat liɓlay Kinid kaɗ, miɗ a ləv day day. Katəf ka va gibik gibik ɗa ɗakun. Min təngəɗ kambawal acin, ka va á mazlən Kireta za ta daba daba yəm. Min zlan liɓlay maparam a nin, zlim tik Salmone. A zləra kini wər, mi cuko, miɗ tá pala liɓlay toku gəc kaɗ. ⁸Ama miɗ a nin ɗere. Min ti ɓərəs kaɗ ka va a miɗ tik səɓ, á mazlən liɓlay Kireta toku ngiɗ. Ka dawən tik, min ti təɗ ka lay gar kambawal ta jakwar liɓlay Laze. Lay gar kambawal toku a nja ka wəla ta «Lay Nəp Menekin.»

⁹Min ti zlay talan pe a katəf. Dara sumay Yahudiyagi ti jan kini a nin, aza təra miɗ, ta nja ka ca a sembe ti sla. Pol mátá ngareten a ma kizeri kambawal gi: 27:9 2Ko 11:26¹⁰«Wa ndiri ɗa, ta ɓənu, min tokon ti va gibik səɓ wər, kən a va ka həl tokon. Kambawal tokon a va ka ngav, dongol ta liɓ tik a va ka lekw, aza ko ndiri maparam ta daba tokon, a va ka məcigi ɗere.» ¹¹Ama maday soji a yək labar Pol kun. Sey ti yək ma hidi ma kizer kambawal, ege ma mar kambawal. ¹²Aza pala maday ndirigi ti may ta ka va gibik səɓ. Ngam lay, kambawal mata gar a nin toku, lay tik ninek kun ka nəp a nin a təra cəcən. Ndirigi ti may ta ka va gibik a liɓlay Fenikis. Fenikis toku lay menekin, kambawal ta nja ka gar a nin ka nəp. Aza lay gar kambawal toku a liɓlay Kireta á pala lay, pic ta nja ka tuk á nin kaɗ. Ko miɗ a yaha á kaɗ za, ko a yaha á wərəm kaɗ, a təɗ a nin kun, aɗa ndiri mátá may ta, ka nəpigi a nin ka təra cəcən.

Kambawal ege miɗ maday

¹³Kedirek miɗ ti yaha ma pala pala. Miɗ tik a ca a sembe ɗakun. Ndiri ma kizeri kambawal ti ɓən ta, ka va gibik acin a va ka nja ninek. Sinigi kaf masa ma ɓilik ɓilik za, ta nja ka gari kambawal a sin, aza min sliɗ ka va kini. Mine va á bəramajəjən ngiɗ ta liɓlay Kireta. ¹⁴Kedirek miɗ maday ti yaha á liɓlay Kireta za, aza ti gwaɗ kambawal kini a daba daba yəm. Miɗ maday toku a nja ka wəla ta Ewerakilan. ¹⁵Ndiri mbəlam mbəlam ta ka kizer kambawal, ama miɗ ti day. Min dəɓ kaɗ ka kambawal, ker kizer tik a kaɗ, miɗ acin ka tep kini a kambawal tik. ¹⁶Miɗ ɓaw ɓaw kini, kúlá liɓlay mekedirek ma mgbaw ta yəm, zlim tik Kawda. Min mata təɗ a mazlən liɓlay toku, miɗ a ca day day kazaway kun. Min ti jan katəf acin ka masl kambawal mekedirek, ma kər kər da dawən kambawal maday, ¹⁷ka ngazla, ka fi a liɓ maday. Ka dawən tik, ndiri ma kizeri kambawal maday toku, ti ɓawi miseh nja sembe ka jaw kambawal maday kaɗ, ka nja toy toy. A zləra tan, miɗ a va ka ɓaw kambawal, ka va liɓ vəkaɗ ma bat liɓlay Libi kaɗ, ngam kambawal ti va liɓ vəkaɗ, a nja ka ngav. A tala ngatoku, gudel mata kər ta á ma miɗ za, ti masl ta kaɗ, ngam miɗ ka gwaɗ kini baba kun. Ka dawən tik keri kambawal kaɗ, ka va tik a zləra tik acin. ¹⁸Miɗ wər a cay tik day day səɓ. Ka gbəma tik, tar ka zimbiri dongol ta liɓ kambawal kaɗ a liɓ yəm, ngam kambawal ka nja kef kef. 27:18 Zon 1:5¹⁹Ka gbəma tik a nimin, ndiri ma kizeri kambawal ɓawi kən həl kəzəɗ tan ta liɓ kambawal, ɓaw zimbir a zləra tan a liɓ yəm. ²⁰Ti təɗ wan pe, mine ləma pic ɓaw gəmzla ɗakun, ngam gazlavay ti pek lay kaɗ ba, aza miɗ a cay tik səɓ a sembe. Min mata ləma wa toku za, mi cuko micin kini a va ka lekw.

²¹Ti təɗ wan pe, ndiri ta liɓ kambawal a hami kən ham kun. Pic takan Pol sliɗ za acin, gar á gar, aza a ngareten: «Ndiri ɗa, ta nja takana hi zlimi ma ɗa wər, hidi a va ka nəpay tokon a liɓlay Kireta, macah kən tokon a va ka lekwigi ɗakun, aza ni va ka sa tokon beni ɗakun ɗere. ²²Yo, tá nja cah ta ngar hini, hi njá ka pərət kun. Ko hidi takan ta daba tokon ma va ka lekw micin tik ɗa ɗakun. Sey kambawal a va ka ngav á gindik. ²³Kata mata ngar hini wa nja ngatoku, ngam Dabawəzləv ma mar ka, ɓaw ta nja ka həl kəzəɗ tik, ti zləna *mazlən tik a zləra ɗa a vuɗu. ²⁴Mata ya za, ti ngar ka: “Wa Pol, a njá ka pərət kun. Ha va ka təɗ a gibe masara *Roma ma mar lay kərap. Aza ndiri kərap ta liɓ kambawal, Dabawəzləv a va ka bit ta za, a tala menekin tik ta talan ku.” 27:24 9:15²⁵A tala ngatoku acin, ta ngar hini ndiri ɗa, liɓi hini ta njá ka ca gəma baba kun. Kati sənu, Dabawəzləv a va ka ɗiya kən toku duze, wa nja mata ngar ka. ²⁶Miɗ a va ka ɓaw tokon, ka tep a bəramajəjən ta liɓlay maparam ma mgbaw ta yəm.» 27:26 28:1

²⁷Ka wan guɓ a tala foɗ, min a wilin ɓe ɓe a daba daba yəm, zlim tik Mitil Maday ta Daba Daba. Aza miɗ a wilin a kəz kini. Mata va ka nja a daba daba vuɗu, ma kizeri kambawal ti ɓən ta acin, min mbeh ka təɗ a bəramajəjən. ²⁸Ɓawi miseh ma kər kər ta masa, ta nja ka sli yəm a sin, aza fi ta a liɓ yəm, ka saf kpəm tik. Mata ɓawi miseh toku a liɓ yəm za, sla slagi a mabəra, pa’ pa’ guɓ guɓ səray. Miɗ mata ɓaw kambawal kini a gibik gibik za, sli sli yəm ta nin, mabəra guɓ a tala jeɓin. ²⁹Ma kizeri kambawal mata ləma ta za, yəm a gəc kaɗ, ti pərətigi, ngam tá kambawal kini ka kpis ka gugun. Ɓawi masa ma ɓilik ɓilik foɗ, ta nja ka gari kambawal a sin kaɗ, aza fi ta a liɓ yəm á zal za, kambawal ka gar kaɗ. Ti pu ta, pu pu lay ka pat a zakay. ³⁰Ma kizeri kambawal ti may ka bit micin tan acin. Ti ɗiyi dabaray, aza ti ngareten a ndirigi: «Hi nja a kese a liɓ kambawal maday cah, na kini, ni va ka jem a liɓ kambawal mekedirek ka va ka fi masa a liɓ yəm á gibe kambawal za.» ³¹Sinigi ta ɓawi kambawal mekedirek a liɓ maday kaɗ, ka fi a liɓ yəm, Pol a ngareten a sojigi tete maday tan acin: «Hin ti ker ma kizeri kambawal titoku ka jemigi kaɗ wər, hi va ka lekw micin hini.» ³²Sojigi mata zlim ta wa toku za, zli kambawal mekedirek ta ka kambawal maday toku kaɗ, ka kwar á gindik manja ndirigi.

³³Mata va ka nja lay mbeh ka pat, Pol a ngareten a ndirigi kərap ta liɓ kambawal, ka ham kən ham. A ngareten: «Hi ləma, ti təɗ wan guɓ a tala foɗ, min tokon ti ɓərəs, ka sa beni a tala yəm, aza hi ham kən ham kun. ³⁴Ama ta ngar hini, tá nja cah, hi ham kən ham acin, hini ka jan sembe ka bit micin hini. Ko kən piseɗ, ma va ka həlen a hidi takan ta daba tokon ɗa ɗakun.» 27:34 Luk 12:7³⁵Pol mata ngar wa toku za, ɓaw biret a vere tan kərap, aza a ngaren soko a Dabawəzləv. Ɓaw biret toku wak za, aza a hamu. 27:35 Luk 22:19³⁶Ndiri kərap mata ləma ta za, pərət a həleten baba kun, ti hami na tan ɗere. ³⁷Min ta liɓ kambawal toku kərap, min bələk səray, a wom cesireɗ, atama koh (276). ³⁸Min mata ham kən ham toku, ham ham za, min ɓaw ma fəna masəf, zer zer á liɓ yəm kaɗ, ngam kambawal kini ka nja kef kef a tala yəm.

Kambawal a liɓ vəkaɗ

³⁹Lay mata pat za, min ləma liɓlay á gibe kini za. Ndiri ma kizeri kambawal a səni liɓlay tik kun. Gaɓ gədək, sinigi ləma bəramajəjən. Á pala maparam, yəm a kwar tananan, aza gugun a nin kun. Mata ləma ta wa toku za, ti may ta kwet, ka va ka gar a nin. ⁴⁰Sinigi masl masl masa ta nja ka gari kambawal a sin, aza ker ta a liɓ yəm. Ti masli miseh ma kər kər ta ka kən kizer kambawal kaɗ, ka jan ka kizer a nimin. Ɓawi gudel kambawal, kər kər á gibe kambawal za, miɗ ka jan ka gwaɗ kini ka təɗ a bəramajəjən. ⁴¹Min va va. Kedirek kambawal ti kpis ka vəkaɗ ma təvər təvər. Njoɗ mazəra kambawal ti va sərdək á liɓ vəkaɗ kaɗ, aza a kəz baba ka lay tik za ɗakun. Á zal kini za yəm, á gibe kini za yəm. Madaba kambawal ta zal za, yəm ma kəz ma gingiɓ gingiɓ ti ngu zaba kacapa kacapa. 27:41 27:22

⁴²Sojigi ta nin ti may ta ka pəm ndiri fərsəna ta nin za, ngam a ca ta, a va ka ci zlev zlev ka si tan za. ⁴³Ama maday soji ti may ka bit micin Pol, ti ngareten a sojigi, ka pəmi ndiri fərsəna za ɗakun. A ngareten a ndiri ma səni yəm ka mbirigi a liɓ yəm ka ci zlev zlev ka vi məndar pəpəla. ⁴⁴A ngareten a ma fəna ndirigi, ka kawi zləra ka pay kambawal ma nga nga za pana pana, ka vigi a məndar ɗere. Min kərap, min ti ɗiyu wa nja maday soji mata ngar kini, aza min kərap ti bit. Kən ma həl kini ɗa ɗakun.

Pol ane liɓlay Malta

¹Min mata bit micin kini a liɓ yəm za, ndiri ta liɓlay ma mgbaw ta yəm toku mátá ceɗ kini acin, zlim liɓlay tik Malta. ²Aza ndiri toku ti kaw kini zləra səsəray. Ti mbəl kini kuhu, mini ka siɓu, ngam van ti tar ka za, aza cəcən a zəm kini. 28:2 2Ko 11:27³Pol ti va gasa wiɗen ka sek a kuhu, mini ka siɓu. Mata va ka seku, min ləma wən ka zləra tik zeterenna, ti ngacu, ngam kuhu á gamaha a liɓ wiɗen za. ⁴Ndiri ta liɓlay toku mata ləmi wən ka zləra Pol za, a ngarigi kəsəm kəsəm acin: «Gawla toku hidi ma nja ka ndəv teli, aɗa Dabawəzləv mátá may ka ɓas kita tik. Ti bita məlay məlay ka yəm za, aza tá nja cah, zaɓəl a wilin ɓe ɓe a kəsəm tik.» ⁵Pol kpecek wən ka zləra tik kaɗ a liɓ kuhu, aza ko kən ma həlen, ɗa ɗakun. 28:5 Mak 16:18; Luk 10:19⁶Ndiri toku a ca ta a va ka ɗizl, akun a va ka ndəv ka məc njoɗ. Mata pu ta, pu pu, kən ma həlen ɗa ɗakun, tar ka ngarigi acin: «Gawla cah wər, dabawəzləv maparam ndiri cah!» 28:6 14:11

⁷Ka lay min mata ɓas a nin ka siɓ kuhu toku, lay biz maparam mbeh a jakwar kini. Hidi ma mar lay biz ta jakwar kini toku, hidi maday ma mar liɓlay Malta ma mgbaw ta yəm toku, zlim tik Pubiliyus. Gawla toku ti yək kini zləra səsəray ida tik acin, aza min ti wan a nin pic makaɗ. ⁸Cin a dal, ma wan wan, aza kəsəm tik kwet, a nja ka ra kən ra. Pol mata zlimi labar tik za, sliɗ va a zləra tik, a dəkəɓ Dabawəzləv a tala tik, ɗiya zləra tik a tala tik, aza ti bitu ka dal tik za ɗere. ⁹Ndiri ma dal dal maparamigi ta liɓlay toku mata zlimi labar tik za, ti sliɗ ti yigi ɗere, aza Pol ti bit ta ka dal tan za. ¹⁰Ndiri ta liɓlay toku ti ɓawi kən ka zlimi ka zlimi acin, aza ti vəl kini. Min mata va ka va gibik, ti vəl kini kən kərap, min mata mayu, ka ɗa muluk a sin.

Pol ane Roma

¹¹Min mata nja a liɓlay Malta ma mgbaw ta yəm təra makaɗ za, min ti may ka va kini a gibik, ngam təra cəcən ti way acin. Min ti jan kambawal maparam. Kambawal toku a nja ka wəla ta Diyosikirus28:11 Diyosikirus cah, kən ma ndən ndən a gibe kambawal, kiɓe kiɓe wəri meheli, wəri zuko Zewus. Ma kizeri kambawal a nja ka ngarigi, Diyosikirus cah a nja ka pu ta., a yaha á liɓlay Alekisandari za aza a nəp a liɓlay Malta toku ka təra cəcən ɗere. Min tap acin a liɓ tik, ka va kini. ¹²Kedirek min ti təɗ a liɓlay Sirakus. Min mata təɗ za, min ti nja a nin wan makaɗ. ¹³Min tap a liɓ kambawal, aza min sliɗ va kini á bəramajəjən ngiɗ, ka va a liɓlay Regiyus. Ka gbəma tik, min sliɗ a nimin a liɓlay toku za, ka va a liɓlay Puzol. Miɗ ma yaha á dawən kini za tar ka ca, aza a gwaɗ kini ka va gibik gibik. Min ti təɗ acin a liɓlay Puzol toku ka wan ma səray. ¹⁴A nin, min jema kaɗ acin, aza min ti jan tete ndiri maparam ma ci talan ka Yesu. Ti ngar kini, mini ka wan ita tan pal zəm lumo. Min mata wan a nin zəm lumo za, min sliɗ ka va a ngaz a liɓlay *Roma acin. ¹⁵Cala kini ta liɓlay Roma mata zlimi labar kini za, mini a mazləzla katəf, ti sliɗ, ti yigi. Aza min ti jan tete sinigi a gbəmgban lumo ta liɓlay Apiyus. Aza cala kini maparam ta liɓlay Roma ti ya, jan kini a liɓlay, mata ndəni je muluk makaɗ a nin. Zlim liɓlay toku Je Wan Muluk Makaɗ. Pol mata janigi tete ndiri toku kərap za, tar ka fol Dabawəzləv. Aza nəv tik ti jan sembe ka ɓərəs na va gibik. ¹⁶Min mata təɗ a liɓlay Roma za, ndiri madədayigi ta nin a peki Pol a je fərsəna ɗakun, ti kereten katəf ka wan á gindik. Ti ngaren a soji takan ka puwu, a tala ta va ka si tik. 28:16 24:23

Labar Pol a liɓlay Roma

¹⁷Ka wan ma makaɗ, Pol wəla ndiri madəday ta daba *ndiri Yahudiyagi ta liɓlay *Roma toku acin. Ndiri toku mata yigi za, tar ka ceɗeten labar tik. A ngareten: «Galamayigi, ndiri Yahudiyagi ta liɓlay Zeruzalem ti kaw kigi, aza ti vəl kigi a liɓ zləra masara ma mar lay. Azama ta ɗiya kən ma ngav ngav a ndiri tokon kun, aza ta pas mazuko doku tokon kaɗ kun ɗere. ¹⁸Mata tep kigi a zləra masara toku za, ti neh ka, aza a jan kən ma ngav ngav, kata mata ɗiyu, ma təɗ gəga ka pəm kigi za ɗakun. Ka dawən tik, ti may ka ficik ka kaɗ. 28:18 23:29¹⁹Ama Yahudiyagi a may ta ɗakun. Yo, mata nja wa nja ngatoku, kata ɗere, kati ngareten, sey masara Roma ma mar lay kərap ka ɓas kita ɗa. Yo, gara na ɗa wər, ta may ka fi cala ɗa Yahudiyagi səka ka kita ɗakun. 28:19 25:11²⁰A tala ngatoku acin, kata mátá wəla hini, ka ceɗ hini kən titoku kərap.

«Hi ləma, njemnjilem ta zləra ɗa cah, ndirigi ti jaw kigi, ngam ta nja ka ca talan genna ka hidi, səban tokon Yahudiyagi ta pu ta a zləra Dabawəzləv.»

²¹Ndiri ma ɓas ɓas mata zlim ta wa toku za, a ngareten: «Ndiri ta liɓlay Yahudiyagi a zləna kini ɗerewel, ka ceɗ kini labar a tala ku kun. Aza cala kini a yaha á nin za, ka ceɗ kini kən ma ngav ngav, hoh mata ɗiyu ɗakun. ²²Ama na kini, min mata may wər, hoh ka ceɗey kən ku a zləra ku, kən hoh mata ɓən a nəv ku. Gara na kini wər, min ti zlimi, ka lay ka lay, ndirigi a nja ka ngarigi, katəf Kiristu, hoh ta səbu toku, katəf ma ngav ngav.» 28:22 9:2²³Mata ngarigi wa toku za, a ngareten a Pol acin: «Tá nja cah, ma nəpay na ku. Sey a pic maparam hidi ka lap tokon a nimin.»

Pic tik mata sla za, sliɗ vigi ita Pol. Ti vigi pe. Pol tar ka ləwaten daka gbəma kúlá ka sukuh sukuh. A ceɗeten labar a ndirigi, wa nja Dabawəzləv ta nja ka mar ndirigi. Ti jangaten labar, *Moyiz mata lalaɓu, ɓaw *makatəf Dabawəzləv gi mata lalaɓ ta. Áka labar mata jangaten a ndiri toku za, ti ceɗeten ninek ninek, Yesu aɗa Hidi, Dabawəzləv mata mbatu, ngam ndiri toku ka yəki Yesu a nəv tan. 28:23 1:3; 8:12; 19:8; 28:31; Luk 17:21²⁴Labar, Pol mata ceɗeten toku, ndiri maparam ti yəki Yesu a nəv tan, aza ndiri maparam a yək ta ɗakun. ²⁵A tala ngatoku a gaɓəzigi kəsəm kəsəm. Ko mata va ka sliɗigi ka va tan za, a wilin ɓe ɓe a gaɓəzigi. Pol mata ləma za, a may ta ka yək Yesu kun, a ngareten acin: «Ase, labar, *Miɗ Dabawəzləv mata ngaren a makatəf tik *Ezay, ka ceɗen a doho hini, duze kun va. ²⁶Ngam Dabawəzləv ti ngaren:

“A va a zləra ndiri toku, ma ngareten:

Hi va ka zlimu a zlimi, ama hi va ka sənu ɗakun.

Hi va ka saf a həra, ama hi va ka ləmu ɗakun. 28:26 Esa 6:9-10

²⁷A tala mi, ndiri toku

ti suki zlimi tan kaɗ ba,

ka njigi manja zlimi lay.

Ti peki həra tan kaɗ ba,

ka njigi manja ləma lay.

Aza ndukun talan a zlər kun,

ka njigi manja yək ma ɗa a nəv tan.

Mata ɗiyi kən titoku kərap,

ka njigi manja cəɓahigi a zləra ɗa,

kata ka bit ta za!”»

²⁸Pol a ngareten a nimin: «Hin ndiri Yahudiyagi ta wacah, hi zlimi labar ta va ka ceɗ hini toku acin. Tá nja cah Dabawəzləv ti zlən ndiri tik a liɓlay *ndiri mangar Yahudiyagi ɗakun, ka ceɗeten labar tik, wa nja sin ta va ka bit ndirigi. Na tan ta zlim ta za wər, a va ka yək ta.» 28:28 13:46; Luk 3:6 [²⁹Yahudiyagi ma ɓas ɓas mata zlimi labar Pol wa toku za, sliɗ tá va tan, aza a gaɓəzigi kəsəm kəsəm.]

³⁰Gara Pol wər, ti nja ka jik, ta nja ka wan a nin toku viya səray. Je tik, a ɓawu a dala. Aza ndirigi kərap ma nja ka may ka va a zləra tik, a yək ta zləra səsəray. ³¹Ndiri ma nja ka vigi a zləra tik, Pol a nja ka ceɗeten labar, wa nja Dabawəzləv ta nja ka mar ndirigi. Aza a nja ka ceɗeten ɗere labar pana pana a tala Maday tokon Yesu *Kiristu. A nja ka ləwaten manja pərət, aza hidi ma nja ka tak tik kaɗ ka nja manja ləwa, ɗa ɗakun.