ROM

ROM

¹ Íñje Pool aroka ite Yesu Kiris ikiñje fee eleetar yende. Atambatun aruwamruw kaanuku íiyemi apotor, abe n’ákajinam kaanuku iŋ’iwaare Hirim hoone Heetoofe hu. ² Hirim hondu Heetoofe hu, afiyee naane Atambatun atiŋge i eyiŋana yeene keesok ti Míkiñjin Meenabe mu kaanuku o káboñina úne ho. ³ Husokasok bite bu Añi oone Yesu Kiris Anahaan ite úne. Abukeebuk naane húŋgowulan tu noota nite áyi u Dafit, bare h’aritanee hu t’eket i, Búwejet Beenabe bu búwufoorawufoor ni sembe-sembe kaanuku akina Añi ite Atambatun. ⁵ Akina ákinineŋe fu Atambatun n’ásoniyan uni éehin uni epotor, kaanuku man n’írihin biheet bu fe béeyilen te o, abe ni bíjeŋgino. Iyu if’írihin huruwu hoone heehaŋ bijamo. ⁶ Aruun bokondu yooŋ ti bakan kondu, aruun k’Atambatun aruwe ku kaanuku áriiyemi bakate ku Yesu Kiris. ⁷ Aruun keeemo ku Rom k’íkiñjina fee, aruun k’Atambatun ámaŋie ku arireyi fe, abe n’aruwuun kaanuku áriiyemi bakan koone. Atambatun Faaf úne, n’Anahaan u Yesu Kiris kaja kásoniyanuun, abe ni kawunuun káasuumaay. ⁸ Iijab eene Atambatun úuma eyeehen uŋu hoonuun hu arireyi fe, iŋaasan bo ti Yesu Kiris, ábuki káyilen koonuun kijamajamo t’etaam i fe. ⁹ Atambatun, akina ii irok íhabanein bija te o, ti kawaare kite Hirim Heetoofe heesoke hu bite b’Añi oone, ámoomi kaanuku ehelam eŋ’éyemi t’aruun ¹⁰ ko kireyi fe kane íyemi ti kalawu. Íñj’endu ti kalawu Atambatun kaanuku af’ámaŋi, n’áhin bítimam beeŋaas íitumb íyini bibin t’aruun. ¹¹ Ábuki ítumbatumba ímaŋi kajukuuun iibinuun ni bike béenuutina tu Búwejet Beenabe bu, man káyilen koonuun ni kihaŋ kayanu. ¹² Bonde b’ímaŋie fu kasoku: eene ímaŋamaŋi kaanuku núuhaŋ kayaŋgananoor kikaw íñje n’aruun ti káyilen k’úbaje ku. ¹³ Kújakuwe, ímaŋamaŋi áriimeyi kaanuku kuhoojahooj iŋ’ijok hunak kaanuku iibin t’aruun, bare bija t’úmiye bítimam biŋaasut. Ímaŋamaŋi yéeni burok búuma beebukoor t’aruun naane bubukoore i yooŋ ti baabu biheet. ¹⁴ Íñje an eeware kawaare ésuk i fe: kéeniyee ku ni kéeniyeit ku, keejaŋgee ku ni keejaŋgeit ku. ¹⁵ Iŋ’ite ho h’ímaŋiuun fu yooŋ kawaare Hirim Heetoofe hu, aruun keeemo ku Rom. ¹⁶ Ifuñeit kawaare Hirim Heetoofe hu: ho heemo fu sembe site Atambatun sans’afakan ne so an fe éeyilene, éejabin t’Esuwif i, abe n’ahabanooro ti keenooto ku Esuwif. ¹⁷ Múniyo Hirim Heetoofe hu húwufoorawufoor buŋ b’Atambatun af’ajok húŋgowulan an éejube: ti káyilen ku taŋ. Ti káyilen ku tu bondu bíjabina fu, ni biraan yooŋ te ko, naane busokee i ti Míkiñjin mu. Meenaan: «An éejube, buroŋ boone káyemi bite káyilen.» ¹⁸ Atambatun áwufoorawufoor huta hu t’etiir bufor bu kaanuku ayiŋatayiŋat tu kúŋgowulan ku iŋi naane ii kahoofoor, abe ni káhin yooŋ meejakut. Ni kinij kooniin keejakut ku n’ifi kahokan múniyo mu. ¹⁹ B’an áyinie kámeyi t’Atambatun bukuuriinkuur but, ábuki akina humuumo áwufooriin fu bo. ²⁰ Múniyo huta h’etaam i eŋ’ebin éwuwanee, béejukaariitee bite b’Atambatun, butum sembe soone séehabanaariit su, ni naane aamo i akina humuumo Atambatun, bondu fe uŋu bujukee féet kane újondoman tu buroon b’áwuwane bu. Náami bakan kondu iŋkut kabaj bi kaware bukuuso te bo hágila Atambatun, ²¹ ábuki naane aamo i kámoomi fe kaanuku Atambatun abajabaj, kájeŋginaariito. Káanaariito yooŋ eyeehen naane kawaro i yéeni káhinu, kasooñen biyinoor booniin buñunut, siheliin seereeŋut su yooŋ ni síyemi t’ébaani. ²² Iŋi kaane boko káwesinatee, bare kabajut kikaw. ²³ Iŋi kateñeko kásukaay Atambatun éenike u abe yooŋ áketaariit, keefin kéesukaay ñúwisenum ñite kúŋgowulan ku kiŋki kaket, ajok ñite bilele bu, ni ñite bíndakakureŋ bu, ni ñite ñuroon ñúbuunaay ñu. ²⁴ Iŋ’ite ho h’Atambatun awasiin fu iŋi káhin buroon beekuurut bi kámaŋie bu tu ñúwejet ñooniin, kasooñen n’iŋi káhinoor ti siniiin buroon béefuñinanie. ²⁵ Iŋi kawas múniyo mite Atambatun keejok ti haajuus hu. Ni kásukaay buroon b’áwuwane bu, abe ni katofotoor bo yooŋ, keewaso akina Áwuwana u eeware u kasokorooree ko kireyi fe! Amiin. ²⁶ Iŋ’ite ho h’Atambatun awasiin fu iŋi káhin buroon béefuñinanie bu bimbi kayinoor ti kikawiin. Haare hu kumuumiin iŋi kawas huŋotu hu ni háyine hooniin, keeŋot anaare n’anaare, abe bondu buwarut kabaju. ²⁷ Háyine hu yooŋ iŋi kawas huŋotu hu ni haare hu, kéemaŋioori ániine n’ániine, kéehin buroon béefuñinanie. Iyu ifi kajuk ti siniiin bajaam bite kunoŋk keejakut kiŋki kihiilaniin. ²⁸ Naane aamo i kateñekateñeko kámeyi Atambatun, Atambatun n’awasiin nu búwesinato booniin beeñunut bu kaanuku iŋi káhin buroon bi kawarut bu káhinu. ²⁹ Ñúwejet ñooniin uŋu ñuhooj bib nu kunoŋk kánokan kéejubut, ni meejakut, ni bimero, ni bánafut, ni kahiñan, ni kayoolu bakan, nu sulob, ni kabuutu bakan, nu butuuko. Iŋi kasok ti bakan, ³⁰ ni kábuj kuruwu; boko enatoora Atambatun, kájamaariit t’an, iŋi kayitooro, burokiin jímak; kahoojahooj ni bifehe bite káhinu meejakut m’an ámusut káhinu, iŋi kárahan ti sifaafiin ni síñaayiin, ³¹ kabajut kikaw, káhinaariit bimbi kasok, kahirahir, abe kámeyiit kayubiyen. ³² Kámoomi bare akuur but naane Atambatun aja i kajoonan kiŋki kanij naane iyu: bokondu bakate kayooliee. Bare naane kámeyie i bo fe, karaanut ti káhinu kite buroon bondu; kikawiin uŋu kutoof yooŋ ti bakaaku kiŋki káhin bo.

¹ Náami awe aa a̱joonan bakaaku, hutoof á̱yemi aañ, aŋkut a̱baj b’a̱ware bukuuso te bo hágila Atambatun. Af’aŋ’a̱joonan bakaaku, a̱yoosanooraa ti kaayeen awe humuumi, ábuki aŋ’á̱hin yooŋ buroon bimbi káhin. ² Úmoomi kaanuku Atambatun aŋ’ajoonan kiŋki káhin naane iyu ajoŋoor júl. ³ Awe aa a̱joonan kiŋki káhin buroon naane bondu, abe bare bo yooŋ b’af’á̱hin, butum aŋ’a̱ane awe kafaku kane Atambatun áyemi ti kajoonan ésuk i? ⁴ Bare me á̱wiinianawiinian Atambatun aŋarkeyi naane ajakajak aa, aŋ’ámuñ yooŋ, abe amokenut ti kajoonan kúuwe? Á̱meyiit kaanuku kajaku kite Atambatun kuwarawar katiŋgii a̱awatanooro kinij kúuwe? ⁵ Bare a̱yaŋgayaŋg hikaw, á̱maŋiit buwatanooro. Iŋ’ite ho aamo fu aw’ondu ti binaŋooro kúnuur keehaŋe kásufu tu hunak h’Atambatun aja hu káwufoor kayiŋat koone, abe n’ajoonan te ho ésuk i ajoŋoor júl. ⁶ O kabatikan huruw fe aliik tu doon d’aroke du. ⁷ Atambatun kawunu buroŋ béehabanaariit bu kiŋki káñiŋkaan ti káhinu kite meejake mu. Tu bondu t’ifi kaŋes kániku ku, nu kusokorooru ku, nu buroŋ béehabanaariit bu. ⁸ Bare kiŋki kárahan te o, kájeŋginaariit yooŋ múniyo mu, abe n’iŋi kawas meejakut mu méekiniiin, o káwufooriin kaanuku ayiŋatayiŋat ni sembe. ⁹ Kiŋki káhin meejakut mu kareyi fe, boko kajuku sílaam nu wútaañi, ájabin t’Esuwif i, abe n’ahabanooro ti keenooto ku Esuwif. ¹⁰ Bare kiŋki káhin meejake mu kareyi fe, Atambatun kánikaniin, n’asokorooriin, abe n’awuniin káasuumaay, éejabin t’Esuwif i, abe n’ahabanoor ti keenooto ku Esuwif. ¹¹ Ábuki t’Atambatun ésuk i erare. ¹² Keenooto ku Esuwif, Eluwa yite Moyis ékiniitiin. Iŋi kahoofoor, abe bútowuto bi kayake; Eluwa i ekolut nu bondu. Esuwif i, boko Eluwa yite Moyis ékiniiin fu. Ifi kahoofoor, boko kajoonanee aliik naane t’esoke du. ¹³ Káanukiiit kiŋki kajamatan Eluwa i abe araanee toko kaamo fu kéejube ku t’Atambatun; aaa, kéejube ku te o kaamo fu kiŋki káhin naane esoke i. ¹⁴ Bakan keenooto Esuwif, kéemeyiit yooŋ Eluwa yite Moyis, abe ni kanoŋk kéehin naane esoke i, hutoof kámeyiit Eluwa i, káwufoora kaanuku kámoomi naŋ ni kaware fu káhinu. ¹⁵ Iŋi káwufoor iyu kaanuku naane Eluwa i eene i an aŋ’áhin, bikiñjeekiñj tu ñúwejet ñooniin. Biyinoor booniin yooŋ uŋu búwufoor bondu, ni siheliin fe, ábuki ti hike iŋi sitinaniin, ti hike ni sísiiŋoorein nu boko. ¹⁶ Bondu bija fu kajukiee akuur but hunak h’Atambatun aja hu kaŋaasu ti Yesu Kiris eejoonan biyinoor béenuusee bite kúŋgowulan ku, naane Hirim Heetoofe hu hih’iwaare iye husoke i. ¹⁷ Hahiyu íitif t’awe, awe aa a̱ane awe a̱amo Asuwif, a̱yakarayakar t’Eluwa yite Moyis, abe n’aŋ’a̱mak a̱ane Atambatun úuwe u. ¹⁸ Á̱moomi b’Atambatun ámaŋie bu, abe Eluwa i eliikeniliiken kakeetan beejake bu b’an aware káhinu. ¹⁹ A̱jokoorajokooro naane ágilana ite kéefuume ku aa á̱wufooriin bítim bu, n’a̱jokooro yooŋ naane meejaaŋe mite keeemo ku t’ébaani i, ²⁰ n’ajoŋoorana ite kéeniyeit ku, n’aliikena ite kéemeyiit ku doon ti bítim bu, aŋarkeyi naane bukuurikuur kaanuku Eluwa i éwufooriwufoor akuur but kámeyi ku nu múniyo mu. ²¹ Kame náami awe aa a̱liiken bakaaku, iŋi naŋ n’atuf’a̱liikenoolo? Awe aa a̱waare a̱ane an awarut kákuwat, iŋi naŋ n’af’á̱kuwat? ²² Awe aa a̱waare a̱ane an awarut kaŋotu n’anaare i kaseñeit, iŋi naŋ n’af’a̱ŋot ni haare hu k’ariseñeit ku? Awe aa a̱ane a̱huufahuuf ñúwisenum ñu, iŋi naŋ n’af’á̱kuwat ti kimiile ku? ²³ Awe aa a̱mak a̱ane á̱moomi Eluwa yite Moyis, aŋ’a̱fuñatan Atambatun, ábuki aŋ’á̱hin buroon beewayee ni b’Eluwa i esoke bu! ²⁴ Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Keenooto ku Esuwif kálafatina huruwu hite Atambatun áriikinineŋ.» ²⁵ Af’á̱hin naane Eluwa i esoke i, kateyi karam ajakajak. Bare afut’á̱jeŋgin Eluwa i, anokooreenokoor kite a̱teyit karam. ²⁶ An eenooto Asuwif, abe ateyit karam, af’aŋ’áhin naane t’Eluwa i esoke du, Atambatun man fíya ajoko naane an eeteye karam? ²⁷ An eeteyit u karam, abe n’aŋ’áhin naane Eluwa i esoke i aja fu katinani, awe Asuwif u. Ábuki naane aamo i fe a̱teyatey karam, abe n’á̱yeki yooŋ Eluwa i, á̱jeŋginut yo. ²⁸ Kabukiee Asuwif kíkinineŋut an u n’áyemi Asuwif ite nu múniyo, karam yooŋ keejukanee t’eni i kíkinineŋut náami karam kondu kite nu múniyo. ²⁹ Asuwif ite u nu múniyo, tu búwejeto t’aamo fu Asuwif, abe kateyi karam kite ku nu múniyo keemo fu kite ehol i. Karam kondu, tu Búwejet bite Atambatun tu kúnuutina fu, t’Eluwa yíiit yeekiñjee i. Asuwif ondu ite u nu múniyo, Atambatun af’asokorooro, kúŋgowulan kíiit.

¹ Kame náami Esuwif i, te naŋ ti kahaŋe fu keenooto ku Esuwif? Man yooŋ karam ku, éñjeriŋ ite te ko naŋ? ² Kahaŋu kondu toko tu doon areyi fe. Kítiyar ku keemo fu Esuwif i k’Atambatun asaane fu hirim hoone. ³ Náami arko bakaake tu boko kajoŋoorut, n’uŋ’úene fíya buŋ? Atambatun n’aŋ’araan yooŋ kajoŋoor ku aŋarkeyi naane boko kajoŋoorut? ⁴ Mayet fu! Hutoof yooŋ kúŋgowulan ku fe ejuusa, híkinineŋut Atambatun n’áyemiaati ate bifeeneŋ. Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «Af’á̱hamin, ésuk i fe kámeyi kaanuku bite toko, abe an af’atinani, n’aŋ’a̱heeko.» ⁵ Bare arko kajoŋooraate kite k’úne, ko kite káwufoor kaanuku Atambatun ájubajub, n’uŋ’úene fíya buŋ? Atambatun fíya ájubut aŋarkeyi naane aŋ’ayiŋat t’úne? (Íihaminuun naane bakaake ii káhamin.) ⁶ Mayet fu! Arko Atambatun ájubut, n’áyini fíya kajoonan ésuk i? ⁷ Abe arko haajuus húuma, ho hite káwufoor múniyo mite Atambatun akuur but, abe nu húwutiyen kániku koone, iŋi naŋ n’aamo fu iroŋa n’ijoonanee naane ahoofoora? ⁸ Iŋi naŋ ni bakaake kájoŋooraariit fu keeene: «Úhin meejakut man meejake nu múnuutin toko»? Bakaake iŋi kasok t’íñje kaane iyu if’isok. Boko katinanee, abe boko kaŋese bo! ⁹ Náami naŋ? Uni Esuwif i irihaŋahaŋ fíya keenooto ku Esuwif? Mayet fu! Iheeka íiwufoor kaanuku kaahoofoor ku kihaŋahaŋ sembe Esuwif i ni keenooto ku Esuwif. ¹⁰ Míkiñjin mu meenaan: «Abajut an éejube, mayet afeeneŋ. ¹¹ Abajut an éewesinatee, abajut an aŋ’aŋes Atambatun. ¹² Kareyi fe kawasawas bítim beejake bu, an tu boko aŋkut áñjeriŋ Atambatun. Abajut an aŋ’áhin meejake, mayet afeeneŋ. ¹³ Bukundaaju booniin búmoomi naane búlum beewakee, wúleluf wooniin wute kabuutu bakan, abe bíniw bite káayoomuna ufu búnuutin ti kibiniin. ¹⁴ Báhamin béetike bite káwuumu ufu búnuutin tu ñutumiin. ¹⁵ Iŋi kahil naane ti kayoolu bakan; ¹⁶ ti kaŋaase fe, boko kábujaroor toko, kátaañi yooŋ kabaju. ¹⁷ Kámeyiit bítim bite káasuumaay ku. ¹⁸ Kátumbut kaŋaaŋ kákoleyi Atambatun.» ¹⁹ Abe bare úmoomi kaanuku b’Eluwa yite Esuwif i esoke bu fe, esokasok bo bakan k’ékinie ku, kaanuku man ñutum ñu fe nu ñukoowan, abe Atambatun n’ajoonan ésuk i kareyi fe. ²⁰ Ábuki abajut an a Atambatun ayak kajoku an éejube aŋarkeyi naane an ondu áhinahin naane Eluwa i esoke i. Aaa, Eluwa i eŋ’éwufoor an kaanuku ahoofoorahoofoor. ²¹ Bare hahiye Atambatun áwufoorawufoor buŋ b’af’ajok húŋgowulan an éejube, abe bondu bukolut n’Eluwa yite Moyis. Eluwa i bare esokasok bo, n’eyiŋana yite Atambatun yooŋ. ²² Kéejube ku t’Atambatun kaamo fu bakan ku fe kéeyilene ku ti Yesu Kiris. Te o, kúŋgowulan ku kawayeit, ²³ ábuki ésuk i ereyi fe ehoofoore fu, abe ni kábuur kániku kite Atambatun. ²⁴ Bare Atambatun, ti kajaku koone, n’áhiniin kéeyemi bakan kéejube fuufu, aŋaasan bo ti Yesu Kiris aa afakaniin tu wuhoofoor wu. ²⁵ Atambatun aboñaboñ Kiris éeyemi kaasarah kaanuku man halan hoone nu hunuutan wuhoofoor wute ésuk i kéeyilene ku te o. Atambatun áhinahin bondu kaanuku éewufoor ésuk i buŋ b’ájube fu ariike. Kóŋkeyin, wuhoofoor w’ésuk i wiwi káhinaani, aŋ’áhin kite ájukaariit wo aŋarkeyi naane aŋ’ámuñ. ²⁶ Bare hahiye kaasarah kondu kúwufoorawufoor kájubu koone. Akina an éejube, abe n’ajok an fe éeyilene ti Yesu Kiris an éejube. ²⁷ Bike fíya buroŋa b’an aware bukuuso te bo eemak? Mayet fu bifeeneŋ! Iŋi naŋ? Ábuki beeemo bu toko, kájeŋgin kite kíiit Eluwa i, bare káyilen ku. ²⁸ Uŋ’úene Atambatun ajokajok húŋgowulan an éejube iŋi káyilen koone ti Yesu Kiris, káanukiiit man iŋi naane ájeŋgine i Eluwa i. ²⁹ Bare fíya Atambatun, akina Atambatun ite Esuwif i barebare? Anooto yooŋ Atambatun ite keenooto ku Esuwif? Wala, akina Atambatun ooniin yooŋ, ³⁰ ábuki Atambatun afeeneŋ taŋ abaje fu. Akina aja fu kajoku Esuwif i bakan kéejube ti káyilen kooniin, n’ajok yooŋ keenooto ku Esuwif bakan kéejube ti káyilen kooniin. ³¹ Aamo fu uf’úyilen, n’uŋ’úbuj fíya éñjeriŋ ite Eluwa i? Mayet fu! N’uŋ’úhaŋ kalitan éñjeriŋ ite te yo.

¹ Úliik t’Aburaham faaf úne. Naŋ kereŋ nibajo fu? ² Arko Atambatun ajokojok an éejube uŋu buroon b’áhine bu, Aburaham n’aŋ’áyini kamaku. Bare abajut beeware kákinineŋ n’amak hágila Atambatun. ³ Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «Aburaham áyilenayilen Atambatun, abe Atambatun n’ajuk ti káyilen koone n’ajoko an éejube.» ⁴ An af’arok, aŋ’ajaamee. Bajaam bondu, ákinaiit awunee bo fuufu: diyu doono. ⁵ Bare an éesike eyakar yeene anaŋ t’Atambatun, abe ajokooreit an éejube t’Atambatun uŋu burok beejake bamb’áhin, Atambatun aa ajok ehoofoora i kéeyilene ku te o bakan kéejube, kajuku ti káyilen koone n’aŋ’ajoko an éejube. ⁶ Iye i Dafit áhamine fu ti káasuumaay kite an a Atambatun ajoke an éejube t’ajukerut tu buroon bamb’áhin. Aanaan: ⁷ «Atoof ti bakan k’Atambatun aboŋkete ku katin kooniin, abe n’anuutan wuhoofoor wooniin! ⁸ Atoof t’an a Atemit ajokut wuhoofoor woone!» ⁹ Katoofu kondu, kite fíya keeteye ku karam barebare? Kíteiit yooŋ keeteyit ku karam? Úenaan memee: «Atambatun ajukajuk ti káyilen kite Aburaham, n’ajoko an éejube.» ¹⁰ Kaakaŋ nu bondu bibaje fu? Aburaham fíya káateyin karam, bare t’ateyoorut ko? Aaa, Atambatun ajokojok an éejube t’ateyoorut karam. ¹¹ Abe Atambatun n’abin áhino eetey karam: karam kondu keemo fu ékeetanuma yéewufoore i kaanuku Atambatun ajokojok an éejube iŋ’ite káyilen koone, abe kóŋkeyin o t’ateyoorut karam. Iyu i Aburaham aamo fu faaf ite bakan ku fe kéeyilene ku t’Atambatun ti kateyit karam. Abe bokondu Atambatun ajokiinjok bakan kéejube. ¹² Aburaham aamo fu yooŋ faaf ite keeteye ku karam; káanukiiit ti keeraane ku ti kateyi karam ti siniiin barebare, bare n’iŋi kaneefan yooŋ ti káyilen ki faaf úne Aburaham abaje ku, o t’ateyoorut karam. ¹³ Atambatun asokasok Aburaham ni bakañio aaniin o kawuniiin etaam i kéekini yo. Asokasok bondu káanukiiit man Aburaham ájeŋgine Eluwa i, bare aŋarkeyi naane akina Atambatun ajokojok an éejube iŋi káyilen koone. ¹⁴ Arko yéeni kiŋki kájeŋgin Eluwa i kaware fu kabaju buroon b’Atambatun asoke bu unooniin, n’aŋ’áami káyilen ku, ko káfiiten, abe buroon b’Atambatun aane bu o kawunu bibajut éñjeriŋ. ¹⁵ Eluwa i eŋ’éhin Atambatun n’ayiŋat tu kúŋgowulan ku, ábuki kájeŋginaariit yo; bare t’eluwa enooto du, kájeŋginaate eluwa kunooto yooŋ toko. ¹⁶ Náami b’Atambatun aane bu o kawunu, káyilen kíkinineŋe fu, kaanuku t’áami kawunu kite kásoniyan, abe ni kíyemi kite ku bakañi Aburaham kareyi fe. Kíteiit kéejeŋgine ku Eluwa i barebare, bare kite yooŋ kéeyilene ku káhabanein naane Aburaham. Akina faaf úne úreyi fe, ¹⁷ naane Atambatun asoke i ti Míkiñjin mu. Aanaan: «Íhinihin á̱ayemi faaf ite biheet beehooje-hooj.» Aburaham aamo fu faaf úne t’Atambatun, ábuki áyilenayilen Atambatun. Akina Atambatun af’aritan keekete ku, abe n’asok yooŋ buroon béemusut bu káwuwina béewuwin. ¹⁸ Aburaham ayakarayakar t’eyakar eŋkut ebaj, abe n’áyilen. Iyu a abine fu áyemi «faaf ite biheet beehooje-hooj», naane t’Atambatun asoko du aano: «Iye i bakañi kaja fu kahooju.» ¹⁹ H’Atambatun asoko hu bondu, Aburaham káabajin simit seelohene téemeer. Ámoomi kaanuku eket taŋ eŋeñeno fu, abe anaar’o Saara ahaana, ámusut yooŋ kámeyi kaharat. Bare awasut hikee káyilen ku, ²⁰ araanut ko yooŋ, abe ajeeŋanut b’Atambatun asoko bu. Káyilen koone ni kihaŋ kayanu, abe n’asokoroor Atambatun. ²¹ Bukuurokuur áhabanein kaanuku Atambatun áyinooni káhinu b’asoke bu. ²² Bondu bíkinineŋe fu Atambatun n’ajuker ti káyilen koone «n’ajoko an éejube». ²³ Bare kirim konde: «Atambatun ajokojok an éejube», kikiñjutee bija t’Aburaham unoono. ²⁴ Kikiñjeekiñj yooŋ bija t’úne k’Atambatun ayak ku kajoku bakan kéejube, úne kéeyilene ku t’an eeritane u Anahaan ite úne Yesu t’eket i. ²⁵ Yesu ásikeesik asaanee kúŋgowulan ku kaanuku eeket uŋu wuhoofoor wute w’úne, abe n’aritanee t’eket i kaanuku éehin núuyemi bakan kéejube hágila Atambatun.

¹ Náami Atambatun ajoka úne bakan kéejube aŋarkeyi naane úyilenayilen, abe hahiye káasuumaay kibaja t’etut úne ne o, Anahaan ite úne Yesu Kiris éekinineŋ. ² Akina áfeŋgine fu úne bítim bu, kaanuku núumeyi kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufoor úne aŋarkeyi naane úyilenayilen. Hahiye úsiiŋaa ti kajaku kondu jirib. Abe béekinineŋe bu kikaw úne n’uŋu kutoof beemo fu eyakar y’úbaje i yite kamaatu ku ti kániku kite Atambatun. ³ Abe bóndiiit barebare: kikaw úne uŋu kutoof yooŋ kane újuk sílaam, ábuki úmoomi kaanuku sílaam af’abuk kámuñu; ⁴ kámuñu n’abuk kajoku alitee; kajoku alitee n’abuk eyakar. ⁵ Abe eyakar yendu ébuutaariit, ábuki Atambatun ásikasik ti kámaŋi koone áyuus tu suhol site s’úne, áŋaasann ko tu Búwejet Beenabe b’awune bu úne. ⁶ Múniyo kóŋkeyin úne t’úbajoorut sembe, Kiris aketaket bija t’ehoofoora i hunak h’Atambatun ajoke hu te ho. ⁷ Bítaañataañi kajuku ake n’aane hee eeket bija t’áwiyo, hutoof yooŋ áwiyo ondu an éejube. Maske ake bija ayak abin áami aana hee eeket bija t’an eejake. ⁸ Bare iye a Atambatun áwufoore fu buŋ b’ámaŋie fu úne ariike: Kiris aketaket bija t’úne, úne káaroŋin ku ehoofoora. ⁹ Kaasarah koone kíkinineŋakinineŋ Atambatun n’ajok úne hahiye bakan kéejube. Buŋ b’atuf’afakan úne yooŋ ti kayiŋat kite Atambatun? ¹⁰ Úne yéeni enatoora Atambatun; bare áhina núubukan ne o t’eket ite Añi oone. Abe makamu hahiyu Añi oone ondu tu buroŋ, abe úbukana, buŋ b’atuf’afakan úne ariike? ¹¹ Abe bóndiiit barebare: kikaw úne uŋu kutoof t’Atambatun, o éehine u núubukan ne o, Anahaan ite úne Yesu Kiris éekinineŋ. ¹² Afeeneŋ taŋ áyoosanna fu kaahoofoor ku t’etaam ye, abe kaahoofoor ku ni kibin n’eket i: o aamo fu Adam. Iyu e eket i éreeŋina fu kúŋgowulan ku fe, ábuki kareyi fe kahoofoorahoofoor. ¹³ Kaahoofoor ku kúmoomi t’etaam ye t’Atambatun asaanoorut Moyis Eluwa i. Makamu t’Eluwa i ebajoorut, Atambatun ájokaariit wuhoofoor wu doon. ¹⁴ Bare huta hu t’Adam bija yooŋ tu Moyis, eket i eŋ’émiñ ésuk i fe, bija yooŋ ni keehoofoorut ku naane Adam éejeŋginut u b’Atambatun asoko bu. Adam áyemie fu búnokoorum bite an eeware u bibin, ¹⁵ bare kawayawayo tu dómbokun. Katin kite Adam kiŋaaŋut káyemi naane b’Atambatun bamb’awun fuufu. Múniyo bakan keehooje kaketaket iŋi katin kite an afeeneŋ ondu. Bare kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufoor kihaŋahaŋ tu dómbokun, abe bamb’awun bakan keehooje-hooj fuufu, áŋaasann bo t’an afeeneŋ taŋ eeemo u Yesu Kiris nu busooñ bihaŋ. ¹⁶ Abe b’Atambatun bamb’awun biŋaaŋut káyemi naane kaahoofoor kite ániine afeeneŋ. Kaahoofoor kifeeneŋ taŋ k’Adam áhine ku kíkinineŋe fu n’ajoonanee abe n’ayoosanee, bare b’Atambatun bamb’awun ésuk i ifi bíkinineŋ n’ajokiin bakan kéejube, hutoof yooŋ wuhoofoor wooniin káahoojin. ¹⁷ Múniyo an afeeneŋ atinatin, abe eket i émiñamiñ bakan keehooje iŋi húŋgowulan hifeeneŋ hondu taŋ. Bare iŋi an afeeneŋ taŋ eeemo u Yesu Kiris, úbajabaj ahaŋ diyu. Bakan k’Atambatun kaŋk’áwufoor kajaku koone kómbombokun ku, abe n’anoŋk eejokiin bakan kéejube, boko karoŋu, abe ni káyemi bákayi, Kiris éekinineŋ. ¹⁸ Náami naane aamo i kaahoofoor kite Adam kifeeneŋ ku taŋ kuyoosane fu ésuk i fe ti kaayeen, burok yooŋ béejube bifeeneŋ taŋ bite bu Yesu Kiris bíhine fu Atambatun n’ajok kúŋgowulan ku fe bakan kéejube, abe nu buwuniin buroŋ. ¹⁹ Naane kájeŋginaate kite an afeeneŋ taŋ kíhine i bakan keehooje ni káyemi ehoofoora, afeeneŋ yooŋ taŋ ájeŋgine fu ayak áhin bakan keehooje kéejub t’Atambatun. ²⁰ Eluwa yite Moyis esiiŋasiiŋo, wuhoofoor wu nu wuhaŋ kahooju. Bare ti kaahoofoor ku kihaŋe du kahooju, kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufoor kihaŋe toko. ²¹ Náami naane kaahoofoor ku kíbajaanie i sembe kiyak uŋu kuyool, kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufoor kibaja yooŋ sembe site káhinu ésuk i kéejub te o. Iŋ’ite ho h’úyinie fu kaŋaasu t’Anahaan ite úne Yesu Kiris núubaj buroŋ béehabanaariit bu.

¹ N’úene yooŋ buŋ? N’úboo fíya kakinu tu wuhoofoor wu kaanuku man kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufoor úne ni kihaŋ? ² Mánoman aaa! Ti kaahoofoor ku, úne bakan keekete. Buŋ b’úyinie fu kasooñu úkin te ko? ³ Árimeyiit kaanuku t’eket ite Yesu Kiris t’úbostee fu, úne keebostee ku úreyi fe kaanuku núuhin t’afeeneŋ ne o? ⁴ Náami ti kaboste ku, úketaket ni Kiris, abe n’úhokee ne o, kaanuku naane aritanee i t’eket i ti sembe site Faaf u séenike su, úne yooŋ buroŋ bite b’úne ni bíyemi bíyeni. ⁵ Múniyo, makamu úhinahin ne o t’afeeneŋ t’eket yeenokoore ni yeene i, úne yooŋ káhinu ne o t’afeeneŋ ti bíriteina bu t’eket i naane boone bu. ⁶ Úmoomi kaanuku manoŋkar mite m’úne mítiyar mu mitibeetib t’ekuruwa i ni Kiris, kaanuku man kaahoofoor keeemo ku ti sini site s’úne nu kúbujarooree, utum’uŋk’úyemi búsukateen bite te ko. ⁷ Ábuki an eekete ayihoora ni kaahoofoor ku. ⁸ Makamu úketaket ni Kiris, úyilena yooŋ kaanuku úne karoŋu ne o. ⁹ Múniyo úmoomi kaanuku Kiris aritaneeritan t’eket i, abe aroŋut kaketu. Eket i eŋkut ebaj te o sembe. ¹⁰ Aketaket hifeeneŋ kaanuku éebuj sembe site kaahoofoor ku, abe eket yendu eraanu; hahiye bare ondu tu buroŋ bija t’Atambatun. ¹¹ Náami aruun yooŋ árihin iye: ti kaahoofoor ku, arijokooro naane bakan keekete, abe n’arijokooro naane bakan keeroŋe bija t’Atambatun iŋi naane árihine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris. ¹² Kaahoofoor ku kuwarut iŋki kabaju sembe ti sini soonuun seeemo su iŋi siket, kiyak iŋi kitiŋguun áriihin wúfaŋi wute te so. ¹³ Atum’aŋk’árisik siniuun arisaan kaahoofoor ku, kaanuku iŋi sibin síhin meejakut mu. Árisik so arisaan Atambatun naane bakan keeritanee t’eket i, abe n’árihabanein fe tu burok boone, aŋ’aribin árihin beejoŋoore bu. ¹⁴ Kaahoofoor ku kuroŋut kabaju t’aruun sembe, ábuki Eluwa yite Moyis eŋkut ékiniuun, bare kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufooruun kíkiniuun fu hahiye. ¹⁵ Eluwa yite Moyis eŋkut ékini úne, bare kajaku k’Atambatun kaŋk’áwufoor úne kíkinie fu úne. Náami naŋ? Bondu buwarawar fíya kákinineŋ n’uŋ’úhoofoor? Mánoman aaa! ¹⁶ Árimeyiit kaanuku af’árisik kikawuun arisaan ake, abe n’aŋ’arijam te o, áriyemia búsukateen boone? Hahiyu arijuk, man áriijeŋgin kaahoofoor ku kiŋki kibin n’eket i, man yooŋ áriijeŋgin Atambatun, abe n’aŋ’ajokuun bakan kéejube. ¹⁷ Bare úene Atambatun eyeehen: aruun kéeyemie ku hítiyar hu búsukateen bite kaahoofoor ku, arijokajok hahiye árihabanein tu múniyo m’ariliikenee mu. ¹⁸ Aŋkut áriyemi búsukateen bite kaahoofoor ku; áriyemia búsukateen bite Atambatun kaanuku áriihin buroon beejoŋoore. ¹⁹ Íihamin iliik bo tu buroŋ bite bu húnakonak aŋarkeyi naane árisoŋkaariit arijok. Hítiyar hu, aŋ’árihabanein ariirok naane búsukateen bija tu buroon beekuurut bu, ni káhinu kite meejakut mu, ariibaj buroŋ beejoŋoorut. Hahiye, aŋ’árihabanein ariirok naane búsukateen bija ti béejube bu, man n’aribaj buroŋ beenabe. ²⁰ Aruun káaroŋin ku búsukateen bite kaahoofoor ku, arikolut ni béejube bu. ²¹ Náami naŋ n’aribaje fu toko? Buroon béefuñinanie t’aruun úmiye, ábuki iŋi bibin n’eket i! ²² Bare hahiye arikolut ni kaahoofoor ku, abe aruun búsukateen bite Atambatun. Doon d’aribaje du toko deemo fu buroŋ beenabe, abe ti biraanu, aruun kabaju buroŋ béehabanaariit. ²³ Ábuki bajaam bite kaahoofoor beemo fu eket i; bare b’Atambatun bamb’awun fuufu beemo fu buroŋ béehabanaariit bu iŋi naane úhine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris Anahaan ite úne.

¹ Kújakuwe, aruun k’ijonde kee árimoomi eluwa i. Árimoomi kaanuku ebajabaj sembe tu húŋgowulan akina buroŋ barebare. ² Úliik t’anaare eeseñee: eluwa i eenaan ondu tu núruuk áyino buroŋ. Bare áyino af’aket, t’eluwa i núruuk nu nifara. ³ Af’ariboor n’ake ániine áyino buroŋ, n’aŋ’áami ajokeejok n’ániine. Bare áyino af’aket, eluwa i eŋkut ejoko. Áyinooni biseño n’ake, abe an at’aane ajokojok n’ániine. ⁴ Iyu yooŋ a ariemo fu kújakuwe. T’Eluwa i árimoomi naane bakan keekete aŋarkeyi naane árihinahin t’afeeneŋ ni Kiris éeketaanie u. Hahiye eŋkut ékiniuun. An éekiniuun u aamo fu an eeritanee u t’eket i, kaanuku uŋ’úbin úhin buroon beebaje éñjeriŋ bija t’Atambatun. ⁵ Múniyo huh’úhinaani buroon beetoofe bu úne, wúfaŋi wute w’úne weejakut wu uŋu wukuuso t’Eluwa yite Moyis weetiŋg úne núunij awayo ni beesokee bu te yo, abe doon dund’úbaj toko deemo fu eket i. ⁶ Bare hahiye uŋkut úkol n’Eluwa i, ábuki te yo yéekulaanie i úne, úmoomi naane bakan keekete. Náami úyinooni karoku bija t’Atambatun ti máhinar míyeni, ti sembe site Búwejet Beenabe bu, káanukiiit ti máhinar meefiyee méenuutina t’Eluwa i. ⁷ Náami uŋ’úene buŋ? Eluwa i fíya kaahoofoor? Mayet fu! Bare ékinineŋakinineŋ n’ímeyi naŋ neemo fu kaahoofoor. Ábuki arko Eluwa i eenut yéeni: «Atum’a̱mero doon dite an», man ímeyi naŋ neemo fu bimero doon dite an. ⁸ Bare kaahoofoor ku nu kukuuso tu bondu b’Eluwa i esoke bu, kéehinam iŋ’imero buroon beehooje-hooj bite bakan. Arko Eluwa ebajut fu yéeni, kaahoofoor man átumb abaj sembe. ⁹ Kóŋkeyin t’ímeyioorut Eluwa i, íñje yéeni húŋgowulan heeroŋe. Bare h’ibine hu ijam yo, kaahoofoor ku nu kuroŋ, ¹⁰ íñje n’iket. Eluwa i yeeware i yéeni káhinu ésuk i keeroŋ, n’éhinam íiyemi an eekete. ¹¹ Ábuki kaahoofoor ku kukuusakuuso t’Eluwa i keebuutam, abe nu kuyoolam t’Eluwa yendu yoyo. ¹² Náami Eluwa i enabanab, kirim kite te yo fe kinabanab yooŋ, kujoŋoorajoŋoor, abe ni kijak. ¹³ Náami fíya doon deejake díkinineŋe fu n’iket? Mayet fu! Kaahoofoor ku kíkinineŋe fu. Toko tu kúwufoore fu kaanuku ko kútumbe fu kíyemi kaahoofoor: kiŋaasaŋaas ti beejake bu keeyoolam. Iyu e Eluwa i ékinineŋe fu n’úmeyi buŋ bi kaahoofoor ahaŋe fu doon fe kajakaate. ¹⁴ Úmoomi kaanuku Eluwa i t’Atambatun t’énuutina fu. Bare íñje húŋgowulan barebare, íñje yooŋ ásukateen ite kaahoofoor ku. ¹⁵ Ábuki íjokaariit bimb’íhin: íhinaariit beejake bimb’ímaŋi káhinu, bare beejakut b’iteñekee bu, bo b’if’íhin. ¹⁶ Abe arko b’ímaŋiit bu b’if’íhin, n’iŋ’eene hee, kame fu Eluwa i ejakajak. ¹⁷ Náami íñjeiit if’inoŋk iinij iyu, bare kaahoofoor keeemo ku t’íñje ifi kitiŋgam. ¹⁸ Ímoomi kaanuku meejake mu munooto t’íñje, butum t’íñje eeemo u húŋgowulan barebare. Múniyo iŋ’ímaŋi káhinu meejake mu, bare ibajut sembe sondu. ¹⁹ Ábuki meejake mimm’ímaŋi káhinu, íhinaariit mo, bare meejakut m’ímaŋiit mu, mo m’if’ifin íhin. ²⁰ Abe if’íhin meejakut m’ímaŋiit mu, n’aŋ’áami íñjeiit if’inoŋk iinij iyu, bare kaahoofoor keeemo ku t’íñje ifi kitiŋgam. ²¹ Náami bonde b’íjakutane fu: if’ímaŋi káhinu meejake, meejakut taŋ m’if’íyini káhinu. ²² Hikawam hutoofatoof dómbokun t’eluwa yite Atambatun. ²³ Bare ímoomi kaanuku t’íñje eke eluwa y’ímaŋiit yendu t’étuum n’eluwa y’ehel íima émaŋie i. Eluwa yendu y’ímaŋiit i éhinamhin íiyemi ásukateen ite kaahoofoor keeemo ku t’íñje. ²⁴ Átaañiee teereŋ t’íñje! Aañ fíya aja fu karamiam t’eni yende yeeyoosan yee n’íñje t’eket i? ²⁵ Úene Atambatun eyeehen, akina eeyakam u karamu, aŋaasan bo ti Yesu Kiris Anahaan ite úne! Náami t’ehel íima, íñje ásukateen ite eluwa yite Atambatun; bare tu wúfaŋi wúuma weejakut wu, íñje ásukateen ite kaahoofoor ku.

¹ Náami hahiye kéehine ku t’afeeneŋ ni Yesu Kiris iŋkut káyiniee kajoloŋan ti kaayeen. ² Ábuki Búwejet Beenabe bu bumbu buwun buroŋ bite bu nu múniyo ti káhinu ku t’afeeneŋ ni Yesu Kiris biramamram ti kaahoofoor ku n’eket i. ³ Eluwa yite Moyis eyinaat káhinu bondu iŋi kabajaate kite húŋgowulan kite sembe. Bare Atambatun áhinahin bo: áboñinoboñin Añio éeyemi húŋgowulan naane úne ehoofoora i, kaanuku eeram úne ti kaahoofoor ku. Iyu a Atambatun atinane fu kaahoofoor ku kiŋki kinij tu kúŋgowulan ku. ⁴ Áhinahin bondu kaanuku man n’úyini karoŋu jes naane t’Eluwa i esoke du, úne keeemo ku tu buroŋ káanukiiit naane hutoofe i úne, bare naane hutoofe i Búwejet Beenabe bu. ⁵ Múniyo kiŋki karoŋ naane hutoofiin i, iŋi kayinoor ko kireyi fe beetoofiin bu. Bare kiŋki karoŋ naane hutoofe i Búwejet Beenabe bu, iŋi kafin kayinoor beetoofe bu Búwejet bu. ⁶ Kayinoor kite beetoofe bu an u humuumo iŋi kibin n’eket i. Bare kayinoor kite beetoofe bu Búwejet Beenabe bu iŋi kibin nu buroŋ bite bu nu múniyo, ni káasuumaay yooŋ. ⁷ Kiŋki kayinoor ko kireyi fe beetoofiin bu, bokondu enatoora Atambatun. Kájeŋginut eluwa yite Atambatun, kátumbut yooŋ káyini yo kájeŋgin. ⁸ Abe kiŋki káhin beetoofiin bu kayinaat katoofu Atambatun. ⁹ Bare aruun árihinaariit beetoofuun bu; aŋ’árihin beetoofe bu Búwejet bite Atambatun, ábuki bikinakin t’aruun. An afut’abaj Búwejet bite Kiris, an ondu anooto an ite Kiris. ¹⁰ Bare Kiris af’akin t’aruun, hutoof yooŋ naane aamo i sini soonuun suwarawar bibin kaketu uŋu wuhoofoor wu, Búwejet Beenabe bu kawunuuun buroŋ aŋarkeyi naane Atambatun ajokuunjok bakan kéejube. ¹¹ Arko Búwejet bite Atambatun eeritane u Yesu t’eket i bikinakin t’aruun, Atambatun ondu eeritane u Kiris t’eket i kawunu buroŋ bu sini soonuun seeemo su iŋi siket. O káŋaasanna bo tu Búwejet boone beekine bu t’aruun. ¹² Náami kújakuwe, buroŋ bite b’úne buwarawar katoofu Búwejet bite Atambatun, káanukiiit beetoof sini site s’úne. ¹³ Af’aŋ’árihin beetoofe bu so, aruun kaketu. Bare af’ariwun Búwejet Beenabe bu bítim bite káyokunanuun ariiyool kunoŋk koonuun keejakut ku, aruun karoŋu. ¹⁴ Ábuki kiŋki kawas Búwejet bite Atambatun béewufooriin bítim bu, bokondu bakañi Atambatun. ¹⁵ Abe Búwejet b’Atambatun awunuun bu bíteiit káhinuuun áriiyemi búsukateen, ariisooñ áriyemi bukoloow. Bare Búwejet b’awunuun bu bite káhinuuun áriiyemi bakañio. Bo b’ifi bitiŋg úne núutaŋk úeno: «Aba, Faafa!» ¹⁶ Búwejet Beenabe bu humuum hite te bo búwufoorawufoor búwejet bite b’úne kaanuku úne bakañi Atambatun. ¹⁷ Abe makamu úne bakañio, úne kabaju húrub t’ebaj y’anaŋe i bija ti bakan koone. Úne kamaatu te yo ni Kiris, ábuki uf’úmaat ti sílaam soone, úne yooŋ kamaatu ti kániku koone. ¹⁸ Bukuuramkuur kaanuku kaliiku kániku kite ku kuwaatu k’Atambatun aja ku káwufoor úne, ni sílaam s’úemo su te so hahiye, n’aŋ’áami so dóoniit fe. ¹⁹ Aduna i ereyi fe yeeemo i Atambatun áwuwane fu yo emokena kajuku kóyin k’aja ku káwufoor aañiin kaamo fu bakañio. ²⁰ Ábuki sembe seebajut mayet éñjeriŋ síkinie fu yo. Káanukiiit man yo eŋese bo; aaa, yo ejoloŋanee tu bondu. Eyakar yendu toko bare: ²¹ aduna i karamiee ti sembe sunsu súbuj yo abe nu sujok yo naane ásukateen. Náami n’eŋ’emaat ti kafaku kite biñi bite Atambatun, ni kániku kooniin. ²² Úmoomi kaanuku bija yooŋ t’úmiye, aduna i ereyi fe eroŋa n’eriŋgan, abe n’ejuk yooŋ sílaam naane anaare eeemo ti bíyihino. ²³ Abe yóiit barebare: úne yooŋ keebaje ku Búwejet Beenabe bu naane bítiyar bu dók tu buroon b’Atambatun aja bu kawunu úne, uŋ’úriŋgan tu suhol site s’úne. Úne bokondu yooŋ ti kanahan ku kaanuku Atambatun éehin úne bakañio nu múniyo, abe n’aram úne áhabanein. ²⁴ Ábuki n’eyakar yendu n’úfakanee fu. Eyakar yeejukee eŋkut éyemi eyakar: ake fíya abaa kayakar doon d’aŋ’ajuk? ²⁵ Bare uf’úyakar doon d’újukoorut, uŋ’úmoken do. ²⁶ Iyu yooŋ u Búwejet Beenabe bu ufu búyokunan úne ti kabajaate kite k’úne kite sembe su, ábuki útumbut úmeyi buŋ b’úware fu kalawu Atambatun ariike. Bare Búwejet Beenabe bu iŋi bilaw Atambatun bíhabanein bija t’úne naane an eeemo ti kariŋgan, kariŋgan k’an ayinaat kanaban. ²⁷ Abe Atambatun aa ajuk tu suhol su aŋ’ámeyi biyinoor bite Búwejet Beenabe bu, ábuki iŋi bilawo naane ámaŋie i bija ti bakan k’akino ku. ²⁸ Úmoomi kaanuku doon fe deeyino kabaju kéemaŋie ku Atambatun, bokondu k’aruwe ku naane t’afiye du asok, aŋ’áhin do déeyemi deejake bija ti káasuumaay kooniin. ²⁹ Ábuki bakan k’asoŋke ku bijifan, asoŋka yooŋ bíhabaneina kaanuku eebin éehiniin keenokoor n’Añio, man Añio n’abin áyemi aneemak ite butoŋ beehooje. ³⁰ Bakan kéekinineŋe ku Atambatun n’asoŋk bíhabaneina tu bondu, aruwiinruw yooŋ; k’aruwe ku, ajokiinjok yooŋ bakan kéejube; k’ajoke ku bakan kéejube, áhiniinhin yooŋ keemaat ti kániku koone. ³¹ Núusooñ yooŋ úene buŋ? Atambatun af’ásiiŋoorein n’úne, aañ ayino fu kásokum úne? ³² Akina éetumbut u awas Añio, bare n’ásiko asaan eeket bija t’úne úreyi, buŋ b’atuf’awun úne doon areyi fe t’afeeneŋ n’Añio? ³³ Aañ aja fu katinan úne, úne k’Atambatun ajifane ku? Atambatun fíya? Aaa, ábuki akina humuumo aanaan újubajub. ³⁴ Aañ aja fu kayoosan úne ti kaayeen? Yesu Kiris fíya? Aaa, ábuki akina humuumo aketaket abe n’aritanee yooŋ t’eket i; ondu inde baatos Atambatun, abe aŋ’áwasiyano bija t’úne. ³⁵ Naŋ fíya níyinie fu kákinineŋ kámaŋi ki Kiris ámaŋie ku úne nu kuwas? Sílaam su fíya, man yooŋ kátaañi ku, man yooŋ káhihinoor ku, man yooŋ bujoñjol bu, man yooŋ kabajaate ku, man yooŋ doon déekolinanie, man yooŋ eket i? ³⁶ Míkiñjin mu meenaan: «Bújom tujon, iŋ’íriheelin t’eket i iŋi naane iriemo i bakan kúuwe awe Atambatun. Ésuk i ejokajok uni naane bíkarniina bite bija kamootu.» ³⁷ Bare naane bije i iyu fe, úne úriiŋane fu, abe an éemaŋie u úne éekinineŋ. ³⁸ Ábuki bukuuramkuur kaanuku doon diyinaat kákinineŋ kámaŋi k’Atambatun ámaŋie ku úne nu kuwas. Eket i, nu buroŋ bu, n’emalaka i, ni sirab su, nu buroon beebaje bu hahiye, ni beeware bu bibin kabaju, ni bakate sembe su, nu buroon beeemo bu t’etiir, ni beeemo bu yooŋ t’etaam, nu doon fe déewuwanee, mayet bifeeneŋ tu bondu biyino kákinineŋ kámaŋi k’Atambatun ámaŋie ku úne áŋaasann ko t’Anahaan ite úne Yesu Kiris nu kuwas.

¹ B’ija bee kasoku bite nu múniyo; íñjeiit ijuuse, ábuki íñje an ite Kiris. Ehelam yu Búwejet Beenabe bu bijaaŋane i, éwufooramwufoor kaanuku b’isok bee bite nu múniyo. Bo beemo fu bonde: ² ítaañianataañian dómbokun, abe ehelam yendu ti káseñji kéeraanaariit iŋ’ite hu bakanam k’írihine ku eheet efeeneŋ. Ítumbatumba ímaŋi Atambatun áwuumam, abe n’áhinam iiwasoor ni Kiris kane arko bondu búnooni kákinineŋ bakanam ni kafak. ⁴ Boko bakate Israyel. Atambatun áhiniinhin kéeyemi bakañio, abe n’áwufooriin yooŋ kániku koone. Ajamoorajamoor nu boko keehooje, abe n’asaaniin Eluwa i, n’áwufooriin yooŋ buŋ bi kawaro fu kalawu, abe n’asokiin b’aja bu káhiniiin. ⁵ Boko kaamo fu bakañi sifaaf su kómbokun ku bakate ku kóŋkeyin k’Atambatun ajifane ku. Kiris yooŋ ite t’eheet yeeniin h’abine hu éeyemi húŋgowulan. Akina aamo fu Atambatun eehaŋe u doon areyi fe. Úsokorooro ko kireyi fe! Amiin. ⁶ Eenut Atambatun áhinut b’asoke bu, aaa. Bare káanukiiit bakañi Israyel kareyi fe kaamo fu bakañi Atambatun bakate ku nu múniyo. ⁷ Abe biñi bite bíiit Aburaham kareyi kaamo fu bakañi Atambatun bakate ku nu múniyo, ábuki Atambatun aanoen: «T’Isak t’ija fu kawunii biñi b’isoki bu.» ⁸ Aamo fíiit biñi bite Aburaham kaamo fu bakañi Atambatun kareyi. Bakañi Atambatun nu múniyo kaamo fu keebukee ku naane t’anoŋke du eesok. ⁹ Kirim konde k’Atambatun abine fu asok. Aanaan: «Bulay ti kiim konde, íñje kásooñina, abe Saara kabaju añi ahaawa.» ¹⁰ Abe bóndiiit barebare, Atambatun abinabina asok yooŋ Rebeka bike. Rebeka aamo fu anaare faaf úne Isak. Ti básumbeel boone ¹¹ kabukoorutee, Atambatun n’aano: «Aŋgilij u kahaŋu aneemak u.» H’asoke hii, boko ti kátumboorut kaŋaaŋ káhinu meejake man yooŋ meejakut. Atambatun áhinahin ii éewufoor kaanuku aŋ’áhin naane hutoofo i. Aŋ’ajifan kúŋgowulan ku naane ámaŋie i, káanukiiit iŋi beejake bi káhine. ¹³ Aanaan ti Míkiñjin mu: «Ijifanajifan aŋgilij u Sakob, n’iteñeko aneemak u Esawu.» ¹⁴ Náami uŋ’úene buŋ? Atambatun fíya ájubut? Mayet fu! ¹⁵ Ábuki aanaan Moyis: «Íñje kayubiyen an i ímaŋie u kayubiyen, abe n’ijak t’an i ímaŋie u kajaku te o.» ¹⁶ Náami bondu biŋeñenut ti sembe site húŋgowulan man yooŋ ti kámaŋi koone, bare t’Atambatun kep aa ayubiyen. ¹⁷ Atambatun asokasok ti Míkiñjin mu áyi eeemo u Esipt aano: «Íhinihin á̱ayemi áyi kaanuku íiwufoor t’awe sembe súuma, abe huruwu húuma ni hijamo tánotan fe t’etaam ye.» ¹⁸ Náami Atambatun aŋ’ajifan an a ámaŋie u kayubiyen, n’ajifan yooŋ an a ámaŋie u kábaanian búwejet. ¹⁹ Maske ake kaaniam: «Arko Atambatun af’atiŋg ésuk i keenoŋk iyu, iŋi naŋ n’af’asooñ awataniin? Aañ áyinie biteñeko b’Atambatun ámaŋie bu káhinu?» ²⁰ Kame awe á̱tumbe fu á̱yemi aañ, awe húŋgowulan hu hihi hijeeŋoor ii n’Atambatun? Éndiis yeerokee n’ekaf, eŋ’eene fíya an eeroke u yo: «Iŋi naŋ n’a̱rokam fee?» ²¹ Aroka bíndiis áyinooni káhinu doon deetoofo du n’ekaf yeene: áyinooni karoku éndiis yéewarie bija ti bifeet bu, n’eke yooŋ bija t’enuuf te o. ²² Atambatun ámaŋamaŋi káwufoor kaanuku ayiŋatayiŋat ti bakan kéesufano ku ehol, abe ni kajar kayooliee, kaanuku man sembe soone nu sujukee tu boko. Bare áhinut bo, ámuñaliinmuñal dómbombokun. ²³ Ámaŋamaŋi káwufoor diyu buŋ bi kániku koone kibaje fu yooŋ éñjeriŋ ti bakan k’ayubiyene ku, bokondu k’asoŋke ku bifare kaanuku keebin keemaat ti kániku kondu. ²⁴ Abe bakan kondu kaamo fu úne, úne k’aruwe ku, káanukiiit t’Esuwif i barebare, bare ti keenooto ku yooŋ Esuwif. ²⁵ Iye a asoke fu ti kaawiit k’Ose ayiŋana oone akiñje ku. Aanaan: «Kéeyemiit ku bakan kúuma, íñje kaaniiin bakan kúuma. Abe íñje kámaŋi bakan k’ímaŋiit ku yéeni. ²⁶ Toko t’ibine du eeniin: "Arinooto bakan kúuma", boko kaaniee toko biñi bite Atambatun eeemo u buroŋ.» ²⁷ Esayi n’afin ataŋk bonde t’Israyel aane: «Hutoof bakate ku Israyel ni kahooj naane baaliisiw bite katafa ku, keefamut tu boko taŋ kaja fu kafaku. ²⁸ Ábuki Atemit kajoonan etaam i ahil jab, abe o káhinu bondu bireeŋ ñaaj.» ²⁹ Esayi abinabina aane: «Arko yéeni Atemit eehaŋe u ebaja sembe awasut úne bakaake biñi, n’uŋ’úyemi naane bakate ku Sodom, n’uŋ’únokoor yooŋ naane bakate ku Gomoor.» ³⁰ Náami uŋ’úene yooŋ buŋ? Keenooto ku Esuwif kaŋesut káyemi bakan kéejube t’Atambatun, bare Atambatun ajokiinjok bakan kéejube iŋi naane káyilene i ti Kiris. ³¹ Abe bare bakate ku Israyel keeŋese ku káyemi bakan kéejube t’eluwa i, kafinut kabaj bondu. ³² Kame fíya iŋi naŋ? Ábuki kaŋesaŋes kájubu t’Atambatun, káanukiiit ti káyilen kooniin, bare ti máhinar mooniin. Ni kábiŋan t’ejuju yey’eneyan ésuk i, ³³ yi Míkiñjin mu musoke i. Meenaan: «Arijuk, iisiiŋan t’ésuk ite Siyoŋ ejuju yey’eneyan ésuk i, elaaliñj yey’éfiiten. Bare an af’ayaajo te yo, at’awatanooro hikee.»

¹ Kújakuwe, b’ímaŋie bu t’eholam íhabanein, ni b’ilawe bu Atambatun beemo fu Esuwif i kafak. ² Íyinooni kaseede kaanuku káhabaneinohabanein kaanuku kéejeŋgin Atambatun, bare bíhabaneina bondu bite ni kámeyiaate. ³ Kánandinut buŋ b’Atambatun af’ajok ésuk i bakan kéejube, bare kaŋesaŋes kasiiŋan bifehe booniin bite kájubu ku. Iyu i kateñekee fu efehe yite Atambatun yey’éhin ésuk i kéeyemi bakan kéejube. ⁴ Ábuki Kiris ahabanoore fu Eluwa yite Moyis, kaanuku man kéeyilene ku te o fe, Atambatun n’ajokiin bakan kéejube. ⁵ Bonde bi Moyis asoke fu t’an éemaŋie kaŋaasu t’Eluwa i éejub t’Atambatun. Aanaan: «An af’áhin b’Eluwa i esoke bu bireyi fe, o kabaju buroŋ bu.» ⁶ Bare ti bite káyilen ku man an u n’ájub t’Atambatun, bonde busokee fu: «Atum’a̱yinoor n’a̱ane: aañ aja fu t’etiir?» kite awe á̱maŋie Kiris áŋaabein úne t’etaam. ⁷ «Atum’a̱yinoor yooŋ n’a̱ane: aañ aja fu búwaneina ti keekete ku kaamo du?» kite awe á̱maŋie karitan Kiris t’eket i. ⁸ Míkiñjin mu meenaan: «Hirim hite Atambatun hikambuti, hondu ti káalelufi, nu tu búwejeti.» Hirim hondu heemo fu báhamin bite káyilen ku kiŋk’iriwaare. ⁹ Af’a̱sok nu butumi tu buhooŋu ésuk i a̱ane Yesu aamo fu Anahaan u, abe n’á̱yilen tu búwejeti kaanuku Atambatun aritanoritan t’eket i, awe kafaku. ¹⁰ Ábuki an af’áyilen tu búwejeto, Atambatun n’aŋ’ajoko an éejube, abe an n’asok nu butumo tu buhooŋu ésuk i káyilen koone ti Yesu, Atambatun kafakano. ¹¹ Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «An af’áyilen te o, at’awatanooro hikee.» ¹² Náami Asuwif u n’eenooto u Asuwif, boko k’afeeneŋ ku. Anahaan afeeneŋ i kabaje fu aa ásoniyan dómbokun kiŋki karuwo fe. ¹³ Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «An fe eeruwe Anahaan u, o kafaku.» ¹⁴ Bare buŋ bi kaja fu karuwio ti káyilenut te o? Buŋ bi kaja fu káyilen te o ti kajamut huruwu hoone? Buŋ bi kaja fu kajamu huruwu hoone ti kabajut an eesokiin ho? ¹⁵ Buŋ b’an aja fu kasokiiin ho t’aboñutee? Míkiñjin mu meenaan: «Aŋ’atoof dómbokun kane kiŋki kawaare Hirim Heetoofe hu káreeŋin!» ¹⁶ Bare ésuk íiit ereyi éjeŋgine fu Hirim Heetoofe hu. Múniyo Esayi aanaan: «Atemit, aañ áyilene fu báhamin bite b’uni?» ¹⁷ Náami káyilen ku iŋi kibin ti kajamatan kite báhamin bu, abe báhamin bondu uŋu búnuutin ti kasoku kite hirim hite hu Kiris. ¹⁸ Hahiyu eene i: bakate ku Israyel kajamut fíya báhamin bu? Áyine wala, kajamajam bo! Míkiñjin mu meenaan: «Wuji wute kiŋki kawaare hirim hu wujameejam t’etaam i ereyi fe, abe báhamin booniin bireeŋareeŋ tánotan t’etaam i.» ¹⁹ Iisooñ íkandijen bonde: bakate ku Israyel fíya kánandinut? Wala, kánandinanandin. Ábuki kóyin Moyis, Atambatun aanaan: «Íñje káhinuuun ariihiñan baabu biheet. Íñje káhinuuun ariiyiŋat ti bakan kéewesinateit ku.» ²⁰ Atambatun atiŋgatiŋg yooŋ Esayi eeene: «Keeŋesutam ku yéeni kajukam fu, abe n’ifeeñ ti keeruwutam ku.» ²¹ Bare ti bakate ku Israyel, Atambatun aanaan: «Bújom tujon iyitayit bakan kúuma emoŋu kaanuku keebin, bare kájeŋginutam, abe yooŋ iŋi kárahan t’íñje.»

¹ Náami íikandijen bonde: Atambatun áfiitenafiiten fíya bakate ku Israyel keeemo ku bakan koone? Mayet fu! Ábuki íñje humuumam an ite Israyel, íñje ite tu hubukandin hite Aburaham, íinuutin tu butoŋ bite Beŋsame. ² Atambatun áfiitenut bakan koone k’asoŋke ku bijifan. Mánoman árimoomi naŋ n’Eli asoke fu ti Míkiñjin mu h’abine hu asaboor t’Atambatun iŋ’ite hu Israyel. Aanaan: ³ «Atemit, bakate ku Israyel kayoola eyiŋana íiwe fe, kábuja yooŋ sitaabul su tind’írihini wusarah wu. Íñje iŋeñene fu unoonam, abe bokondiam yooŋ ti kaŋesu kayoolu.» ⁴ Buŋ b’Atambatun ásafino fu? Aanoen: «Aaa, únooniiit. Iroŋa toko ni bakan kaamo súñjune hutok nu súsuba kéesukaayut Baal i bakaaku kajoke u naane atambatun.» ⁵ Hahiye yooŋ mo mifeeneŋ mu: aŋeñenee bakan keefamut ti bakate ku Israyel k’Atambatun ajifane ti kajaku koone. ⁶ Abe makamu ajifaniinjifan aŋarkeyi naane ajakajak, n’aŋ’áami kame akuuseit tu buroon bi káhine eejifaniin. Arko yéeni iyu af’ajifaniin, n’aŋ’áami kajaku koone am áyekiiin ko, kíteiit fuufu. ⁷ Náami uŋ’úene yooŋ buŋ? Keehaŋe kahooju ti bakate ku Israyel kabajut bi kaŋese bu. Keefamut tu boko taŋ k’Atambatun ajifane ku kabaje fu bo. Bakaaku, ñúwejet ñooniin ñíbaanabaani, ⁸ naane Míkiñjin mu musoke i. Meenaan: «Atambatun ámiñamiñ ñúwejet ñooniin, n’akumb yooŋ ñíkiniin, abe n’alof wúkondiniin. Bondu yooŋ bibaje fu bija t’úmiye.» ⁹ Dafit yooŋ n’aane: «Yala buñoofo booniin ni bíyemi tu boko bífiir, nu wuyeen, man ni kaney toko, Atambatun eenij tu boko. ¹⁰ Yala ñíkiniin nu ñukumbo ayak abin áami iŋkut kajuk; áhiniin kéeŋuuho hiraanu.» ¹¹ Náami íikandijen bonde: h’Esuwif i kábiŋane hu, kaneyaney fíya hiraanu? Mayet fu! Bare kaahoofoor kooniin kíkinineŋe fu keenooto ku Esuwif ni káyiniee kafakan. Bo bíkinineŋe fu Esuwif i ni kahiñaniin. ¹² Arko kaahoofoor kite Esuwif i kísikinasikin ésuk i ereyi fe meejake mómbokun, arko yooŋ kaneyu kooniin kíkinineŋe fu keenooto ku Esuwif ni kabaj meejake mómbokun, kóyin k’Israyel fe kaja ku bibatuko t’Atambatun, buŋ fíya bi meejake mu mija fu kareyi? ¹³ Hahiyu aruun k’ifine fu ijond, aruun keenooto ku Esuwif: íñj’eemo fu apotor ite Kiris t’aruun keenooto ku Esuwif, abe iŋ’isaŋgoor nu burok b’Atambatun asaanam bu. ¹⁴ Iŋ’íhin bo kaanuku man ti bíyinie kabaju, bakan k’írihine ku eheet efeeneŋ ni kahiñan, íihin bakaake tu boko keefak. ¹⁵ Ábuki h’aamo hu Atambatun anuuta t’Esuwif i, n’abukan ni baabu biheet. Buŋ fíya bi hija fu káyemi kane kábatikannee? N’aŋ’áami fu bíriteina bu t’eket i! ¹⁶ Afiit átiyar u ite humburu af’awunee Atambatun, n’aŋ’áami humburu hu hireyi fe hoone hu. Kíjiŋ kite nunukanuk ufu kuwunee Atambatun, n’aŋ’áami biland bu yooŋ fe boone bu. ¹⁷ Bakate ku Israyel kámoomi naane núolifiye neenawee, abe bike biland ni bifiitee. Aruun keenooto ku Esuwif n’áriyemi naane biland bite nike neenoŋke néelooñin, abe ni bísikee beesukenee ti baabu bifiitee du. Hahiyu halan huhu húnuutin ti kíjiŋ kite nunukanuk nondu neenawee nu ufu huwunuun sembe. ¹⁸ Iŋ’ite ho aamo fu ariwarut kamaku ti biland bondu beefiitee bu. Ariimak yooŋ iŋi naŋ? Áruuniit arijoke fu kíjiŋ ku, bare kíjiŋ ku kujokuun fu. ¹⁹ Maske bakaake t’aruun kaanu: «Biland bu bifiiteefiit kaanuku iriisukenee toko.» ²⁰ Nu múniyo. Bifiiteefiit aŋarkeyi naane bíyilenut ti Kiris, abe aruun n’árisikee arinaŋee toko aŋarkeyi naane áriyilenayilen. Bare atum’ariyitooro! Árikoleyi, ho húkoyie. ²¹ Ábuki Atambatun afut’awas Esuwif i keeemo ku naane biland bite nunukanuk neenawee, at’awasuun yooŋ. ²² Náami arijondoman fee ti kajaku kite Atambatun ni naane atoofut i yooŋ nu hoone: atoofut nu hoone ti kéejeŋginaariito ku, abe o kajaku t’aruun, kane arko aririiko ti kajaku koone. Káhinaate iyu, n’aŋ’arifiitee yooŋ naane biland. ²³ Esuwif i ifi karaan káyilenaate kooniin, n’iŋi kasooñ kasukenee naane biland ti káyemie du, ábuki Atambatun abajabaj sembe site kasooñu asukeniin. ²⁴ Aruun keenooto ku Esuwif, árimoomi naane biland bite núolifiye neenoŋke néelooñin, abe ni bifiitee beesukenee ti nike neenawee. Bondu bítaañataañi káhinu. Esuwif i ni káyemi biland bififi bu bite neenawee nu: bo kahaŋu katoofu kasuken tu nunukanuk nu ti bifiye du bulooñ. ²⁵ Kújakuwe, ímaŋamaŋi áriimeyi béenuusee bonde kaanuku atum’aribin arijokooro bakan kómbokun: bakaake ti bakate ku Israyel, ñúwejet ñooniin aŋ’ábaani. Bondu bifiyo yooŋ ayak abin áami bakan k’Atambatun ajifane ku ti baabu biheet fe kajoka bítim bite Kiris. ²⁶ Náami bakate ku Israyel kareyi fe n’iŋi kafak, naane ti Míkiñjin mu musoke du. Meenaan: «Arama ite ésuk i kánuutina Siyoŋ, abe o kanuutan kajamaate ku ti bakañi Sakob. ²⁷ Kaajamoor konde k’Atambatun aja fu kajamoor nu boko kane anuutan wuhoofoor wooniin.» ²⁸ T’Esuwif i kateñekee du Hirim Heetoofe hu ti káhinooree fu enatoora yite Atambatun, abe bondu bija ti káasuumaay koonuun, aruun keenooto ku Esuwif. Bare karoŋa ni káyemi bakan k’Atambatun ajifane ku. Aroŋa n’ámaŋiiin iŋ’ite hu b’abine bu asok sifaafiin. ²⁹ Ábuki áramaariit doon d’aheeke eewun, ákutooraariit yooŋ an a aheeke eeruw. ³⁰ Hítiyar hu árijeŋginut Atambatun. Bare hahiye Atambatun ayubiyenuun, ábuki Esuwif i kateñekateñeko kájeŋgino. ³¹ Esuwif i yooŋ mo mifeeneŋ mu: kájeŋginut hahiye Atambatun. Bondu bíkinineŋe fu Atambatun n’ayubiyenuun, abe boko yooŋ ni káyiniee kayubiyen. ³² Náami Atambatun akulakul ésuk i ereyi fe iŋi kájeŋginaate kooniin, kaanuku man n’áyiniiin kayubiyen kareyi fe. ³³ Kajaku kite Atambatun kihahahah, ni káwasi koone, nu búwesinato boone! Kaayinoor koone, aañ ayino kámeyi ko? Manoŋkar moone, aañ ayino kánandin mo? ³⁴ Míkiñjin mu meenaan: «Aañ ámeyie fu kaayinoor kite Atemit? Aañ áyinio fu karimu? ³⁵ Aañ ámuso fu kawunu dike doon ayak abin áami Atambatun awaro kabatikan?» ³⁶ Ábuki doon areyi fe, akina áwuwane fu do, akina yooŋ ajoke fu doon areyi fe, abe doon areyi fe dibajabaj bija te o. Aja ákini kániku ku hiraanu! Amiin.

¹ Náami kújakuwe, makamu Atambatun aŋ’ayubiyen úne dómbokun, íñj’endu ti kaanuuun waasi, ariwuno siniuun naane kaasarah keeroŋe, keenabe yooŋ, abe nu kutoofo. Iyu a ariwaro fu kasayi ti hiñaawu nu múniyo. ² Atum’ariliikool ni máhinar mite mu bakate ku t’etaam ye; ariwas Atambatun eewunuun biyinoor bíyeni, man n’áriyemi bakan kíyeni. Af’árihin iyu, n’aŋ’áriyini kánandin b’ámaŋie bu. Bo beemo fu beejake bu, ni beetoofo bu, ni beekuure bu but. ³ Makamu Atambatun áwufooramwufoor kajaku koone, iisokuun bonde arireyi fe: an t’aruun atum’ayitooro. Árimeyi kep buŋ b’ariemo fu ariike, huruw fe t’aruun aliik ti káyilen k’Atambatun awuno ku. ⁴ Eni yite húŋgowulan efeeneŋ, bare ebajabaj buroon beehooje, abe dóonodoon fe nu burok bite te do. ⁵ Iyu yooŋ u úemo fu: naane úhooje i fe, úmoomi naane eni efeeneŋ, ábuki úhinahin t’afeeneŋ ni Kiris. Újokoorajokoor naane buroon beeemo t’eni efeeneŋ. ⁶ Atambatun awunawun úne huruw fe éeyini káhinu buroon beewayee, aliik ti kajaku koone k’áwufoore ku úne. Náami an eewunee kaanuku aŋ’abin ayiŋan bite b’Atambatun, áhin bo aliik ti káyilen k’abaje ku. ⁷ An eewunee kaanuku aŋ’abin áyokunan bakaaku, ajok te bo. An eewunee kaanuku aŋ’abin aliiken bakaaku, ajok te bo. ⁸ An eewunee kaanuku aŋ’abin ayaŋganan bakaaku kikaw, ajok te bo. An aa awun ebaj yeene, ajok te bo n’ehol yeekuure. An eewunee kaanuku aŋ’ágilan kéeyilene ku, ajok te bo alitee. An eewunee kaanuku aŋ’ayubiyen bakaaku, atoofan te bo. ⁹ Kámaŋi koonuun kíyemi kite nu múniyo. Ariteñeko meejakut mu, abe n’arijok ti meejake mu. ¹⁰ Árimaŋioori naane bakati. Árihabanein ti kájeŋgin kite bakaaku. ¹¹ Áriyemi éñiŋkaana, abe atum’áriyemi biñek. Ñúwejet ñooniin ñíhabanein tu burok bite Anahaan u. ¹² Kikawuun kutoof iŋ’ite eyakar y’aribaje i. Árimuñ ti sílaam sans’arijuk, abe n’aŋ’áriñiŋkaan ti kalawu ku. ¹³ Áriyokunan bakanuun kéeyilene ku keebaje ku bisawula, abe n’aŋ’arijok áwariee kiŋki kawanan t’aruun. ¹⁴ Arilaw Atambatun éesoniyan kiŋki káhihinooruun; arilawo éesoniyaniin, atum’arieno áwuumiin. ¹⁵ Aritoofan ni keeemo ku ti katoofu ku, abe n’ariyiy ni keeemo ku ti biyiy bu. ¹⁶ Arijok ésuk i fe kare. Atum’ariyitooro, bare arijokoor ni bakan keejokutee ku doon fe. Atum’arijokooro bakan kéewesinatee. ¹⁷ An af’áhinuun meejakut, atum’aribatikano meejakut. Ariŋes káhinu b’ésuk i fe eene bu bijakajak. ¹⁸ Af’aribaj bítim, árihin wáhowah ariijamoor n’ésuk i fe. ¹⁹ Kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, atum’aŋ’arinukan aruun kumuumuun t’an éehinuun meejakut, bare ariwas Atambatun eebin eenij te o, ábuki Atemit aanaan ti Míkiñjin mu: «Íñje ija fu kanukan ku, íñje yooŋ ija fu kabatikaniin doon di karoke du.» ²⁰ N’asooñ yooŋ aane: «Anatoora úuwe af’ajoñjolat, a̱wuno eeñoofo; búhujo nu bujoko, a̱wuno éehujo. Af’á̱hin iyu, anokooreenokoor kite awe á̱sike kíjeget kéetife a̱naŋ ti hikawo.» ²¹ Atum’ariwas meejakut mu meehaŋuun sembe. Arijaaŋo mo ti káhinu kite meejake mu.

¹ Huruw fe awarawar kajamu ti keeemo ku t’éŋguur i. Atambatun unoono taŋ áyinie fu kawunu an sembe, abe akina asiiŋane fu keeemo ku t’éŋguur i. ² Náami an af’ateñeko keeemo ku t’éŋguur i, ateñekaa yooŋ b’Atambatun asiiŋane bu, abe kiŋki káhin iyu, boko kajoonanee. ³ An af’aŋ’áhin meejake, awarut kákoleyi keeemo ku t’éŋguur i. Bare af’áhin meejakut, toko t’awariin fu kákoleyi. Afut’á̱maŋi kákoleyi an eeemo t’éŋguur i, á̱hin meejake, abe n’aŋ’asokoroori. ⁴ Ábuki aŋ’áhin burok b’Atambatun asaano bu kaanuku éeyokunani. Bare af’aŋ’á̱hin meejakut, á̱koleyio! Ábuki sembe site kaniju ku t’an ásuf júm s’abaje su, bíjaiit káfiiten: aŋ’arok bija t’Atambatun éewufoor kaanuku Atambatun ayiŋatayiŋat t’an éehine u meejakut. ⁵ Iŋ’ite ho aamo fu ariwarawar kájeŋgin keeemo ku t’éŋguur i. Iŋ’íteiit kaanuku man áriyinooni kateyi kúnuur ku barebare, bare yooŋ aŋarkeyi naane ti sihel site s’úne bijakajak. ⁶ Iŋ’ite ho yooŋ h’af’arijaam búhal bu. Ábuki kiŋki karok t’éŋguur i, boko eroka bakate Atambatun kéehabaneina tu burok booniin. ⁷ Aribatikan huruw-ruw fe doon d’áriyekio du: arijaam búhal bu an ariware u bo kajaamu, arijaam yooŋ júuti i an ariware u yo kajaamu. Árijeŋgin k’ariware ku kájeŋgin, abe n’arijam ti k’ariware ku kajamu. ⁸ Atum’áriyekioori doon fe, kane arko taŋ kámaŋioori ku. An af’ámaŋi bakaaku, ájeŋginajeŋgin Eluwa yite Moyis áhabanein. ⁹ Múniyo b’Eluwa i esoke bu eene: «Atum’a̱ŋot n’an ariseñeit, atum’a̱yool an, atum’á̱kuwat, atum’a̱mero doon dite an», eluwa efeeneŋ yende taŋ ékumbaloole fu so ni saasu sireyi fe, yeeemo i: «Á̱maŋi áwiyi húŋgowulan naane á̱maŋie i hikawi.» ¹⁰ An af’ámaŋi áwiyo húŋgowulan, áhinuto meejakut. Náami an af’ámaŋi áwiyo húŋgowulan, an ondu ájeŋginajeŋgin Eluwa i áhabanein. ¹¹ Náami arinoŋk ajakee, ábuki árimoomi ti kiin kunak t’úemo fee: tireeŋa toko, áriniyo. Hunak h’Atambatun aja hu kafakan úne huloha. Iŋkut hikamb naane kóŋkeyin úne ti káyilen ku toko-toko ti Kiris. ¹² Huhuk hu hibaaŋaa, memee n’iŋi tifiit. Náami úfiiten kinij ku kiŋki kíhinee t’ébaani i, núusik bujuŋko b’úja bu ne bo hitiik hu ti meejaaŋe mu. ¹³ Únoŋk ajakee naane aa anoŋkee mijiniŋga raŋgaw. Úwas buñoofo beehahe bu, n’éwusan i; úwas huŋotu hu ni bakan k’úseñeit ku, nu bufurukato bu; úwas síheñjeŋoor su, ni bíhiñanoor bu. ¹⁴ Arisolo Anahaan u Yesu Kiris, abe atum’aŋk’ariwas wúfaŋi woonuun weejakut wu weetiŋguun ti meejakut mu.

¹ Arijok áwariee bakan keebajoorut ku káyilen keeyane, abe atum’arisok meejakut tu boko iŋ’ite bimbi kayinoor. ² Ake kaanu abajutee doon d’áteŋaariit, ake eebajoorut káyilen keeyane n’afin aane áteŋaariit doon deebaje síhiinu. ³ Eeene u aŋ’ateŋ doon areyi fe awarut kahuufu an éeteŋaariit u doon deebaje síhiinu, abe an éeteŋaariit u doon deebaje síhiinu awarut katinan aa ateŋ doon areyi fe, ábuki Atambatun ajokojok áwariee. ⁴ Kame awe a̱amo fu aañ ayak aŋ’a̱tinan aroka ite ake? Af’ajok alitee tu burok boone, man yooŋ n’akananoor, an u t’aamo du tu burok bu kasokio naane áhine i. Abe akina kajoku alitee, ábuki Anahaan u áyinoonio káyokunan. ⁵ Ake aŋ’ayinoor n’aane kike kunak kihaŋahaŋ kaaku, ake n’ayinoor n’aane kireyi fe ko kifeeneŋ ku. Huruw fe, beeemo bu ti hikawo buwarowar kakuuru. ⁶ An af’aane hike hunak hihaŋahaŋ kaaku, áhinahin bo kaanuku aŋ’abin asokoroor Anahaan u. An u aa ateŋ doon areyi fe, áhinahin bo kaanuku aŋ’abin asokoroor Anahaan u, ábuki aŋ’aane Atambatun eyeehen bija tu buroon bu bamb’ateŋ. Abe an éeteŋaariit u doon deebaje síhiinu, áhinahin bo yooŋ kaanuku aŋ’abin asokoroor Anahaan u, abe aŋ’aane yooŋ Atambatun eyeehen tu buroon bamb’ateŋ. ⁷ Múniyo uf’úyemi buroŋ, man yooŋ n’úket, úkiniooriit. ⁸ Úne bokondu tu buroŋ bija t’Anahaan u, uŋ’úket yooŋ bija te o. Náami uf’úroŋ man yooŋ n’úket, Anahaan u akino fu úne. ⁹ Ábuki Kiris aketaket abe n’arito t’eket i kaanuku éeyemi Anahaan ite u keekete ku ni keeroŋe ku. ¹⁰ Náami awe, iŋi naŋ n’af’a̱tinan áwiyi húŋgowulan? Awe yooŋ iŋi naŋ n’af’a̱huuf áwiyi húŋgowulan? Úne úreyi fe bibin bisiiŋo hágila Atambatun eejoonan úne. ¹¹ Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Íñje Atemit eeemo u buroŋ inoŋke fu iisok iye: "Kúŋgowulan ku fe kájiŋgitan hágilaam, abe huruw fe kaseede eeene íñj’eemo fu Atambatun."» ¹² Náami huruw fe t’úne kakamu hágila Atambatun buroon b’áhine bu. ¹³ Náami úraan kajoonanoor ku. Bonde b’úware fu kajoku te bo alitee: utum’úhin doon fe deeyino káhinu ake eeney, butum dite kayoosano ti kaahoofoor. ¹⁴ Naane íhine i t’afeeneŋ n’Anahaan u Yesu, bukuuramkuur but kaanuku abajutee doon deekuurut. Bare an af’ayinoor n’aane dike doon dukuurut, do káyemi te o doon deekuurut. ¹⁵ Af’á̱buj áwiyi ehel iŋ’ite doon d’a̱teŋe, anokooreenokoor kite á̱maŋiito. Doon dite kateŋu duwarut kákinineŋ n’á̱towutan an i Kiris akete uŋu hoone hu! ¹⁶ Beejake bu t’aruun buwarut káyemi ti bakaaku húkuuseima hite kasoku te bo meejakut. ¹⁷ Ábuki Jáyi jite Atambatun buroon bíteiit buñoofo bu man yooŋ búhujo bu; jo jite kájubu, ni káasuumaay, ni katoofu, abe bondu fe tu Búwejet Beenabe bu t’ufu búnuutin. ¹⁸ An af’áhin burok bite Kiris naane iyu, o katoofu Atambatun, abe ésuk i yooŋ kasoku te o beejake. ¹⁹ Náami úŋes bimbi bíkinineŋ núuriiko t’afeeneŋ ti káasuumaay, abe ni bilitan yooŋ káyilen kite bakan úne. ²⁰ Doon dite kateŋu duwarut kákinineŋ n’á̱buj burok bite Atambatun. Múniyo buroon bu fe bijakajak kateŋu. Bare kateŋu buroon béeyinie kayoosan ake ti kaahoofoor, bondu bijakut. ²¹ Kateŋaate efuwa, ni káhujaate ehob, ni biteñeko doon fe deeyino kayoosan an éeyilene ti kaahoofoor, bondu bijakajak. ²² B’a̱yinoore bu tu bondu, a̱jok bo ti hikawi hágila Atambatun, atum’a̱sok bo an. Atoof t’an i hikawo híteyooraariit tu buroon bamb’áhin! ²³ Bare an eeteŋe dike doon, abe bare hikawo hiteyoorateyoor, ayoosanooraa, ábuki ehelo esokut. Doon fe d’an áhine t’ehelo esokut, diyu kaahoofoor.

¹ Úne keeyane ku ti káyilen ku, úwarut kaŋesu káhinu beetoofe bu úne, bare úwarawar káyokunan keebajut ku káyilen keeyane. ² Huruw fe t’úne aŋes káhinu beetoofe bu áwiyo bite káñjeriŋo, man káyilen kite an ondu ni kihaŋ kayanu. ³ Ábuki Kiris aŋesut káhinu beetoofo bu. Bi Míkiñjin mu musoke bu bibajo fu. Meenaan: «Atambatun, kílafatinu ki kálafatini ku fe, íñje i kálafatine fu.» ⁴ Beesokee bu kóŋkeyin ti Míkiñjin mu fe, bo bite kaliiken úne, ni biyaŋganan úne kikaw, abe ni bíhin úne uŋ’úmuñ kaanuku man n’úbaj eyakar. ⁵ Yala Atambatun aa áhin ésuk i iŋi kámuñ, abe n’ayaŋgananiin kikaw, n’áhinuun ariijamoor aliik naane ti Yesu Kiris áwufooruun du, ⁶ man arireyi fe n’árihin kaaji kifeeneŋ ariisokoroor Atambatun, Faaf ite Anahaan ite úne Yesu Kiris. ⁷ Náami arijokoor áwariee naane Kiris ajokuun i áwariee. Af’árihin iyu, Atambatun kánikanee. ⁸ Iisokuun bonde: Kiris abinabin éeyemi aroka bija t’Esuwif i. Áhinahin bondu kaanuku éereeŋinan b’Atambatun abine bu asok sifaafiin, aaniin o káhinu, éewufoor kaanuku Atambatun an ite bifeeneŋ. ⁹ Abinabin yooŋ kaanuku man keenooto ku Esuwif ni kasokoroor Atambatun iŋi kajaku koone, naane busokee i ti Míkiñjin mu. Meenaan: «Iŋ’ite ho aamo fu íñje kasokoroori ti keenooto ku Esuwif, abe n’ihooñi.» ¹⁰ Nu musooñ yooŋ meene: «Aruun keenooto ku Esuwif, aritoofan t’afeeneŋ ni bakan kite Atambatun!» ¹¹ Ni meene yooŋ: «Aruun arireyi fe keenooto ku Esuwif, arisokoroor Atemit. Arisokorooro, aruun bakate etaam i arireyi fe!» ¹² Esayi yooŋ asokasok ti Míkiñjin mu aane: «Ake kánuutina tu noota nite Seese. O bíriteina eebin éeyemi aseef ite keenooto ku Esuwif, abe boko kanaŋu te o eyakar yeeniin.» ¹³ Yala Atambatun aa áhin ésuk i ni kayakar te o, n’áhinuun ariitoofan dómbokun, abe n’áhinuun ariibaj káasuumaay iŋi naane áriyilene i te o. Káhinu iyu, sembe site Búwejet Beenabe bu n’iŋi síhinuun ariihaŋ kabaju eyakar. ¹⁴ Kújakuwe, bukuuramkuur kaanuku áritumbatumba arijak, árimoomi yooŋ beeware bu kámeyiee arihaban, abe árinooni yooŋ karimoor. ¹⁵ T’eleetar yende bare, bike iŋ’íbaŋinanuun bo akuur but, ínuuseit. Íhinahin bo aŋarkeyi naane Atambatun, ti kajaku koone áhinamhin ¹⁶ íiyemi aroka ite Yesu Kiris bija ti keenooto ku Esuwif. Burok b’eemo bee te bo bite kawaare kite Hirim Heetoofe hu búmoomi naane bite asaraha, kaanuku man keenooto ku Esuwif ni káyini káyemi kaasarah keetoofe Atambatun, ku Búwejet Beenabe bu bíkajine bija te o. ¹⁷ Náami naane íhine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris, íyinooni kasaŋgoor nu burok b’eemo bu te bo bija t’Atambatun. ¹⁸ Ábuki ikañenut kasoku bike fe t’arkut bi Kiris áhine bu aŋaasan t’íñje. Bo beemo fu man keenooto ku Esuwif ni kájeŋgin Atambatun. Áhinahin bo ti kirim kiŋk’isok, ni manoŋkar múuma. ¹⁹ Áhinahin bo ni sembe ti beehaŋe bu ésuk i kikaw, ni ti sembe site Búwejet Beenabe bu. Iye i iwaare fu fe Hirim Heetoofe hite hu Kiris tánotan fe, huta hu Serusalem bija yooŋ Iliri. ²⁰ Abe íhabaneinohabanein kaanuku iŋ’iwaare Hirim Heetoofe hu tu búsuk bu t’an ajamoorut du huruwu hite Kiris, kaanuku man itim’ibin isiiŋan kiñaan kúuma ti kite ake. ²¹ Íhinahin naane Míkiñjin mu musoke i. Meenaan: «Keesokutee ku moone mu kajukio, abe kéemusut ku kajamu huruwu hoone, boko kajoku.» ²² Bondu ifi bifandam kakolen h’íbinaariit hu t’aruun. ²³ Abajee simit naane ímaŋie i bibin kajukuuun. Bare makamu hahiye ihabana burok búuma tu búsuk bondu, ²⁴ eenaan íñje káŋaasina t’aruun iijukuun kane íyemi ti bija Esipañ. Iyu, n’aŋ’áriyiniam káyokunan íñje ti bija bu. Bare mánoman íñje bifiyo dikee t’aruun man ehelam n’erooŋo. ²⁵ T’eemo dee bare, iija Serusalem nu kuboñ bija ti bakan kite Atambatun keeemo ku bo. ²⁶ Ábuki bakate ku Maseduwan kéeyilene ku, ni bakate ku Akayi kategateg bija ti bakan kite Atambatun bakate ku Serusalem keebajut ku. ²⁷ Boko kanoŋke fu keeteg, bare kafiyafiya káyekiiin kaamaag. Ábuki naane aamo i Esuwif i kéeyilene ku ti Kiris káyokunaniinyokunan keebaj káyilen, boko yooŋ keenooto ku Esuwif kawariinwar káyokunan n’ebaj yeeniin. ²⁸ If’ija ayak abin áami isaaniin kuboñ ku, butum hahiyu íkolinaa tu bondu, n’iŋ’íŋaasin t’aruun iitik ija Esipañ. ²⁹ Abe bukuuramkuur kaanuku if’ija ibin t’aruun, kásoniyan kómbokun kéenuutina ti Kiris k’ibin fu ne ko. ³⁰ Kújakuwe, íñj’endu ti káwasiyanuun bonde t’Anahaan ite úne Yesu Kiris, ni ti naane Búwejet Beenabe bu ii bíhin úne núumaŋioori: árisiiŋoorein n’íñje ariilaw Atambatun árihabanein uŋu húuma hu. ³¹ Arilaw man n’ifak ti bakate ku Súde kéeyilenut ku, abe bakan kite Atambatun keeemo ku Serusalem kikawiin nu kutoof tu kuboñ k’ija kee ne ko. ³² Náami Atambatun af’aane hee, n’iŋ’íyini bibin t’aruun hikawam káatoofin, abe n’iŋ’ibaj t’aruun biriiko beetoofe. ³³ Atambatun aa awun káasuumaay ku aja áyemi n’aruun arireyi fe! Amiin.

¹ Ániin úne Febe aa arok bija ti bakate ku Saŋkire kéeyilene ku bibin t’aruun memee. Iwaso tu sumoŋuuun. ² Arijoko áwariee tu huruwu hite Anahaan u naane bakan kite Atambatun kaware i káhinoor. Abe n’áriyokunano t’esawula yánoyan fe y’ayino kabaju t’aruun, ábuki áyokunanayokunan bakan keehooje, bija yooŋ íñje fe. ³ Arisaafam Pirisil n’Akilas keeemo ku burok uni bifeeneŋ ti Yesu Kiris. ⁴ Kajaja ayak abin áami iŋi káheelin eket i kaanuku keeramam. Íñj’endu ti kaaniiin eyeehen, abe íñjeiit unoonam: keenooto ku Esuwif kareyi fe kéeyilene ku bokondu ti kaaniiin yooŋ eyeehen. ⁵ Arisaafam yooŋ kéeyilene ku kiŋki kakuukanooro t’enuuf yeeniin. Arisaafam yooŋ áwiyam Epayenet, eeemo u átiyar u ti káyilen ku ti Kiris t’ésuk ite Asi. ⁶ Arisaafam Mari éelaame aa tu burok bu bija t’aruun. ⁷ Arisaafam ebukaam Andironikus nu Suniyas k’iribine ku irikulee t’afeeneŋ. Kajamajamo faa tu hupotoraate hooniin, abe boko kajabe kayoosaam hikarjenaate hu. ⁸ Arisaafam áwiyam Ampiliyatus i írihine u t’afeeneŋ t’Anahaan u. ⁹ Arisaafam Urbeŋ, eeemo u burok uni bifeeneŋ ti Kiris, n’áwiyam yooŋ Sitakis i ímaŋie-maŋie u. ¹⁰ Arisaafam Apeles éewufoore u akuur but kaanuku áyilenayilen ti Kiris. Arisaafam yooŋ bakate ku t’Aristobul. ¹¹ Arisaafam abukaam Erojoŋ. Arisaafam bakate ku ti Naasiis kéeyilene ku t’Anahaan u. ¹² Arisaafam Tirifen ni Tírifoos kiŋki karok bija t’Anahaan u, n’ániinam Persid yooŋ i ímaŋie-maŋie u, éelaame aa tu burok bu bija t’Anahaan u. ¹³ Arisaafam Rufus aa arok áwari aa bija t’Anahaan u, n’íñaayo yooŋ eejokam u naane añio. ¹⁴ Arisaafam Aseŋkirit, ni Filegoŋ, n’Ermes, ni Paturobas, n’Ermas, ni kéeyilene ku fe keeemo ku nu boko. ¹⁵ Arisaafam yooŋ Filolog, nu Súli, ni Neeree, n’ániino, n’Olempas, ni bakan kite Atambatun fe keeemo ku nu boko. ¹⁶ Arisaafoor ti káfoonoor kite baatiaay. Kéeyilene ku fe ti Kiris kasaafuun. ¹⁷ Kújakuwe, íñj’endu ti káwasiyanuun bonde: áriwasiyoor kiŋki kayeeñooran kéeyilene ku. Iŋi kahiilaniin ni báhamin booniin bondu bite biteñeko bu buroon b’ariliikenee bu. Arikambiin, ¹⁸ ábuki bakan naane bokondu károkaariit bija ti Kiris Anahaan ite úne; iŋi karok bija ti kariin! Nu ñutum ñooniin ñeetoofe ñaa, ni báhamin booniin yooŋ bite kásoŋotiyan ku n’ifi kabuut kéeniyeit ku. ¹⁹ Aruun bare, ésuk i fe émoomi kaanuku árijeŋginajeŋgin Anahaan u. Hikawam hutoofa dómbokun uŋu hoonuun hu. Bare ímaŋamaŋi áriwesinato aŋ’aribin árihin meejake mu, abe atum’arikol ni meejakut mu. ²⁰ Atambatun aa awun káasuumaay ku karebejaroor memee Setani tu wuwotuun. Anahaan ite úne Yesu aja ásoniyanuun! ²¹ Timote ii irirok, n’ebukaam Lusiyus, ni Saason, nu Sosipater kasaafuun. ²² Isaafuun yooŋ tu huruwu hite Anahaan u, íñje Térsiyus i Pool asaane u iikiñjo eleetar yende. ²³ Gáyiyus asaafuun. Te o t’iwanane fu íñje Pool, abe te o yooŋ ti kéeyilene ku fe t’ifi kakuukanooro. Erasit aa anaŋ sírirem site hikinu, n’ati úne Kartus kasaafuun. ²⁵ Úsokoroor Atambatun! Áyinooni káhinu káyilen koonuun keeyan naane busokee i ti Hirim Heetoofe hu hih’iwaare, heesoke hu bite bu Yesu Kiris. Hirim hondu húwufoorawufoor b’Atambatun ánuusaanie bu huta hu kóŋkeyin, ²⁶ bare hahiye wuwiit w’eyiŋana yite Atambatun kakiñje wu wúnuutanno ho t’ébaani i. Bondu bibajabaj naane t’Atambatun eeemo u buroŋ hiraanu afiye du asok. Siheet site t’etaam i fe sijama hirim hondu kaanuku man ni síyilen, abe ni síjeŋgin Atambatun. ²⁷ Atambatun eeemo u húwesina unoono aja ákini hiraanu kániku ku iŋi bi Yesu Kiris áhine bu! Amiin.