FÍLIP

FÍLIP

¹ Íñje Pool ni Timote, eroka yite Yesu Kiris írikiñjinuun fee aruun arireyi fe, bakan kite Atambatun ki Yesu Kiris akino ku keeemo ku Fílip, nu kunahaan koonuun, n’ejokoora yeeniin. ² Atambatun Faaf úne, n’Anahaan u Yesu Kiris kaja kásoniyanuun, abe ni kawunuun káasuumaay. ³ Ko kireyi fe, ehelam ef’éyemi t’aruun, iŋ’eene Atambatun ite úne eyeehen. ⁴ Ehelam eŋ’etoofan ko kireyi fe kane ilaw bija t’aruun fe, ⁵ iŋi naane áriyokunanam i ti kawaare kite Hirim Heetoofe hu, huta hu tu hunak h’arijame hu ho hítiyar bija yooŋ t’úmiye. ⁶ Bonde bare bukuuramkuur: Atambatun eejabe u burok bonde béewarie bee t’aruun, abaa te bo ayak abin áami yooŋ bihabanaa tu hunak hi Yesu Kiris ábatikein hu te ho. ⁷ Ajakeejak naane ibaje ee biyinoor bonde beejake bee bija t’aruun arireyi fe, ábuki ímaŋiuunmaŋi t’eholam. Múniyo áriyokunanamyokunan tu burok bonde b’Atambatun asaanam bu ti kajaku koone. Árihinahin bo h’eemo hee t’ekulu i. T’ikuloorutee yooŋ, hih’ísafin kiŋki kásokum Hirim Heetoofe hu, hih’iwaare ésuk i eeeniin hite nu múniyo, áriyokunanamyokunan yooŋ. ⁸ Atambatun ámoomi kaanuku ímaŋiuunmaŋi arireyi fe naane Yesu Kiris ámaŋiuun i. ⁹ Bonde b’if’ilaw Atambatun bija t’aruun: yala kámaŋi koonuun ni kihaŋ bija hágila, n’arihaŋ yooŋ kámeyi múniyo mu, abe n’árinandin buroon bu jak, ¹⁰ áriiyini kajifan beehaŋe bu kajaku. Iyu, n’aŋ’arikuur but, abe at’áriyini kawatanee tu doon hunak hi Kiris abin hu te ho. ¹¹ Yala kunoŋk koonuun fe ni kíyemi keejake ti sembe site Yesu Kiris, bija ti kánikan kite Atambatun, ni kasokoroor koone. ¹² Kújakuwe, ímaŋamaŋi árimeyi kaanuku beebajam bu bifitut Hirim Heetoofe hu, bare bíhinahin ni hihaŋ bija hágila. ¹³ Esulaan i fe kiŋki kajukar enuuf ite áyi ómbokun eeemo u Rom, ni bakaaku kareyi fe kabinabina kámeyi kaanuku íñj’endu t’ekulu i aŋarkeyi naane iŋ’irok bija ti Kiris. ¹⁴ Bakan keehooje-hooj ti kéeyilene ku, hi kajame hu kaanuku íñj’endu t’ekulu i, kikawiin ni kihaŋ kayaŋgu t’Anahaan u, kasooñen ni kahaŋ káñiŋkaan ti kawaare kite ésuk i Hirim hite Atambatun ti kákoleyiit. ¹⁵ Múniyo bakaake tu boko iŋi kawaare bite bu Kiris aŋarkeyi naane kahiñanamhiñan, abe yooŋ ti síñakoor; bare bakaaku iŋi kawaare bo nu búwejet beekuure but. ¹⁶ Bokondu iŋi káhin iyu aŋarkeyi naane kámaŋiammaŋi, ábuki kámoomi kaanuku káwufoor kite ésuk i múniyo mite Hirim Heetoofe hu kíkinineŋe fu Atambatun n’anaŋam diye. ¹⁷ K’ijabe ku isok, nu búwejetiit beekuure n’ifi kawaare bite bu Kiris, bare ni baabet; iŋi kaane man boko káhiniam iihaŋ kálaamu t’ekulu i. ¹⁸ Bíhinutam doon! Arko beeemo bu ti kikawiin bijakajak man yooŋ bijakut, saama náami kep bokondu ti kawaare bite bu Kiris, abe uŋu hutoofam aa. Hee, bibaa yooŋ katoofiam, ¹⁹ ábuki ímoomi kaanuku naane aa arilaw bija t’íñje, ni naane Búwejet bite bu Yesu Kiris uu búyokunanam, bondu fe biyak fu kákinineŋ n’ifak. ²⁰ Ti kanahan k’eemo kee te ko, n’eyakar y’eemo yee te yo, at’arko hikee-kee íñje ifuñee. Aaa, b’ímaŋie bu bare úmiye nu ko kireyi fe beemo fu hikawam hiyaŋg piŋ, íiwufoor íhabanein kaanuku Kiris ahahahah, hutoof íñje buroŋ man yooŋ íñje káaketin. ²¹ Ábuki t’íñje, buroŋ bu beemo fu Kiris, abe eket i hisiibanu. ²² Bare arko íñje buroŋ, íyinooni káhinu burok beebaje éñjeriŋ. Náami ímeyiit naŋ n’iware fu kajifan tu buroŋ bu n’eket i. ²³ Ehelam yendu ti kateyoor tu muroon músuba monde: ímaŋamaŋi kaketu íiyemi ni Kiris, ho húkoyie. ²⁴ Bare ahaŋ kajaku uŋu hoonuun hu n’iroŋ. ²⁵ Náami makamu bondu bukuuramkuur, ímoomi kaanuku íñje karoŋu, íñje káyemi n’aruun arireyi fe íiyokunanuun ariihaŋ bija hágila, abe n’aribaj katoofu ti káyilen ku. ²⁶ Iyu, if’ibin íbatikein t’aruun, n’aŋ’arihaŋ kasaŋgoor ni Yesu Kiris íñje íikinineŋ. ²⁷ Naane hiyino i káyemi fe, buroŋ boonuun bujoŋoor naane Hirim Heetoofe hite hu Kiris husoke i. Káhinu iyu, if’ibinuun kajuku, man yooŋ ibinutuun kajuku, íyinooni kajamu kaanuku arijokajok alitee. N’iŋ’ímeyi kaanuku arijokoorajokoor tu búwejet bifeeneŋ, aŋ’árisiiŋoorein yooŋ áriituum t’afeeneŋ bija ti káyilen ku keeyaajee ku ti Hirim Heetoofe hu. ²⁸ Atum’ariwas enatoora yeenuun kéekolinanuun tu doon fe: toko ti kayak fu kánandin kaanuku boko bútowuto hiraanu, aruun yooŋ n’árinandin kaanuku aruun kafaku. Abe bondu t’Atambatun tu búnuutina. ²⁹ Ábuki Atambatun awunuunwun káanukiiit áriiyilen ti Kiris barebare, bare kaanuku yooŋ ariijuk sílaam uŋu hoone hu. ³⁰ Hahiyu t’étuum efeeneŋ t’úemo fu íñje n’aruun. Étuum yendu efeeneŋ i ni y’arijukam i te yo, abe árimoomi kaanuku iroŋa te yo.

¹ Naane árihine i t’afeeneŋ ni Kiris, híkinineŋut fíya kikawuun ni kiyaŋg? Naane ámaŋiuun i, híkinineŋut fíya kikawuun iŋkut kiteyoor? Arijamoorajamoor nu Búwejet Beenabe bu? Árineenaneeni me, abe aŋ’ariyubiyenoor yooŋ? ² Náami árihinam iitoofan ireeŋan: árimaŋioori, aribaj biyinoor bifeeneŋ, siheluun yooŋ síyemi efeeneŋ tu doon fe d’árimaŋie káhinu. ³ Atum’árihin doon fe ni sihel site baabet, atum’ariŋes yooŋ bíhinooro kuruwu, bare ariwananooro hágila bakaaku, abe huruw fe n’ajok bakaaku ahaŋ naane ajokooree i akina humuumo. ⁴ Huruw fe atum’aane uŋu hoone hu barebare, bare ajuker iŋ’ite hu bakaaku. ⁵ Abe n’aribaj búwejet naane bite bu Yesu Kiris: ⁶ akina eefiye u áyemi boko k’afeeneŋ ku n’Atambatun, aŋesut káhinu kaanuku man n’are ne o. ⁷ Ajaja ayak abin áami anuuta t’áyemie du, éehinooro aroka. N’ayit búnokoorum bite húŋgowulan, an af’áheelin te o n’aŋ’aane húŋgowulan áraanno diyu tej; ⁸ awananoorawananooro, abe ájeŋginajeŋgin Atambatun bija yooŋ t’eket i; hee, eket i t’ekuruwa i. ⁹ Iŋ’ite ho h’Atambatun ayito fu anaŋ t’ahaŋe du kaliitu fe, abe n’awuno huruwu heehaŋe hu kaaku kuruwu fe, ¹⁰ kaanuku man keeemo ku fe tu bufor bu, ni t’etaam i, ni t’éhinda etaam i ni kájiŋgitan kane kajam huruwu hite Yesu, ¹¹ abe huruw fe n’anoŋk eesok aane Yesu Kiris aamo fu Anahaan u; iyu Atambatun Faaf u n’aŋ’asokorooree. ¹² Náami kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, árijeŋginamjeŋgin ko kireyi fe h’íyemie hu n’aruun; bare hahiye naane aamo i inooto t’aruun, ariwarawar kahaŋu kájeŋginam. Áriñiŋkaan ariirok áriiwufoor kaanuku arifakafak, abe n’árihin bo ti kábitu ni sembe hágila Atambatun, ¹³ ábuki Atambatun ondu tu burok t’aruun kaanuku éehinuun áriimaŋi beetoofo bu, abe n’árihin bo yooŋ. ¹⁴ Doon fe d’ariemo ti káhinu, atum’arifutanoor, síñakoor yooŋ itim sibaj toko, ¹⁵ man n’áriyemi bakañi Atambatun keekuure, keeyinaatee kawatan tu doon. Arikinakin t’etaam ye ni ñatuuk, ni bakan keejakut, bare atum’árihin doon fe di káyiniuun katinan te do. Aruun kasilan tu boko naane búloofiiloof bu tu bufor bu, ¹⁶ aruun ti káwufooriin hirim hite buroŋ bu. Af’árihin iyu, n’iŋ’íyini kasaŋgoor n’aruun hunak hi Kiris abin hu te ho. Bo káwufoor kaanuku burok búuma bireyi fe káfiiteniit, iñeekut yooŋ fuufu. ¹⁷ Naane áriyilene i t’Atambatun, anokooreenokoor naane kaasarah. Maske boko kayooliam, bare ifi bibaj, halan húuma káwutiyenee ti kaasarah kondu, abe hikawam n’uŋu hutoof dómbokun. Abe katoofu keeemo ku t’íñje, ímaŋamaŋi aribaj ko. ¹⁸ Aruun yooŋ kikawuun kutoof, abe katoofu keeemo ku t’aruun, ko káyemi yooŋ t’íñje. ¹⁹ Tu hutoofe Anahaan u Yesu, íñje káboñinuun memee Timote, kaanuku man hikawam ni hiyaŋg ti b’ija bu kajamu t’aruun. ²⁰ O unoono taŋ i iribaje fu kaayinoor kifeeneŋ, abe ehelo fe yendu t’aruun. ²¹ Bakaaku fe uŋu hooniin hu h’ifi kayinoor, bare iŋ’ite híiit Yesu Kiris. ²² Bare Timote, arijukajuk naane áwufoore i hinij hoone heejake hu, nu buŋ b’aroke fu n’íñje ti kawaare kite Hirim Heetoofe hu; arokarok n’íñje naane añi aa áyokunan faafo. ²³ Náami iyakarayakar káboñinuuno kane ímeyi buŋ b’ija fu búmuje. ²⁴ Abe iyakarayakar t’Anahaan u kaanuku íñje yooŋ bibin t’aruun memee. ²⁵ Iyinoorayinoor n’eene ajakeejak n’íbatikannuun ati úne Épafurodit, a aribine u áriboñin t’íñje kaanuku eebin éeyokunanam ti bisawula búuma. O aamo fu áwiyam tu burok bu ni t’étuum i iŋi Hirim Heetoofe hu. ²⁶ Ámaŋiuunmaŋi kajuku dómbokun arireyi fe, abe ehelo yooŋ ebebut, ábuki arijamajam kaanuku ásomutasomut yéeni. ²⁷ Múniyo ásomutasomut yéeni ayak alohen kaketu, bare Atambatun ayubiyenoyubiyen. Óiit unoono a ayubiyene fu, n’íñje yooŋ fe kaanuku kátaañian k’ibaje ku itim kihah. ²⁸ Iŋ’ite ho i ihaŋe fu kámaŋi káboñinuuno, kaanuku man af’arijuko, n’arisooñ aritoofan, abe íñje humuumam yooŋ n’iraan kátaañian ku. ²⁹ Náami arijoko áwariee ni katoofu kómbokun, ábuki o aamo fu atuuun t’Anahaan u. Bakan naane akina kámoomiee kajoku nu sumoŋu súsuba, ³⁰ ábuki ajaja ayak áheelin t’eket i uŋu burok bite bu Kiris. Ajoohenajoohen síhiinio kaanuku éeyokunanam, ábuki ariyinaat bo káhinu aruun kumuumuun.

¹ Kújakuwe, hahiyu iisokuun bonde: kikawuun kutoof naane árihine i t’afeeneŋ n’Anahaan u. It’ílaam hikee ti kasoku koonuun b’iheeke bu iikiñj, abe bo bihaŋe fu káwooru bija t’aruun. ² Aritey kiŋki káhin beejakut bu, keeemo ku búkuruk, abe ni kajok kateyi karam doon dómbokun! ³ Keeteye ku karam nu múniyo kaamo fu úne. Ábuki úne uf’úlaw Atambatun ti sembe site Búwejet boone, úne kuŋk’úsaŋgoor ni Yesu Kiris, abe úsikut kikaw úne únaŋ t’ejoosan ite kúŋgowulan ku. ⁴ Abe bare íñje yooŋ íyinooni yéeni kásiku hikawam inaŋ t’ejoosan yendu. An af’ayinoor ti hikawo n’aane t’ejoosan ite kúŋgowulan ku t’anaŋe fu eyakar yeene, eenaan íñje yéeni iwaro fu kahaŋu kayinoor bondu. ⁵ Iteyaneeteyan karam h’ibukee hu ibaj kunak hutok ni kíhaaji. Íñje an ite Israyel, íñje ite tu noota nite Beŋsame. Sifaafam ni síñaayam fe Esuwif. Íjeŋginajeŋgin Eluwa yite Esuwif i naane Afarisiyeŋ aa áhin. ⁶ Ítumbatumba ijok bítim bondu naane, isooñen n’iŋ’íhihinoor kéeyilene ku ti Kiris. Ítumbatumba íhin naane eluwa i esoke i isooñen an ayinaatam kawatan tu doon. ⁷ Iŋ’eene yéeni bondu búkooki éñjeriŋ t’íñje, bare hahiye iŋ’ijok bo naane beejarut doon fe iŋ’ite hu Yesu Kiris. ⁸ Abe it’iraan tu bondu barebare. Doon d’íhine fe, ijokajok do naane deejarut doon, iŋ’ite hu bonde beehaŋe bu bo fe, beeemo bu kámeyi kite Yesu Kiris Anahaan úuma. Iwasawas buroon bu fe uŋu hoone hu. Ijokajok bo naane bite káfiiten tu kuwos, kaanuku man n’ibaj Kiris, ⁹ abe n’íhin ne o t’afeeneŋ íhabanein. Iŋkut eene íñj’eemo an éejube aŋarkeyi naane iŋ’íhin naane Eluwa i esoke i. Iŋ’ite káyilen kúuma ti Kiris h’eemo fu an éejube. Kájubu ku, t’Atambatun tu kúnuutina fu, abe aŋ’awun ko an fe éeyilene te o. ¹⁰ Doon d’ihaŋe du kámaŋi fe deemo fu kámeyi Kiris, ni sembe seeritano su t’eket i. Ímaŋamaŋi yooŋ kajuku sílaam naane akina, abe n’iket yooŋ naane akina. ¹¹ Iyu, n’iŋ’ibaj eyakar kaanuku íñje karitanee t’eket i. ¹² Eenut iheeka iibaj b’iŋese bu, man yooŋ iheeka iikuuranee but. Bare íñj’endu ti kateyi kep kaanuku man n’iheek íisik hisiibanu hu, ábuki Yesu Kiris aheeka eejokam t’emoŋu. ¹³ Kújakuwe, íyilenut kaanuku iheeka íisik hisiibanu hu. Bare iŋ’ifiil beeemo bu inde hiñaawiam, abe n’íñiŋkaan man n’ireeŋ beeemo bu hágilaam. Náami doon difeeneŋ d’eemo fu ti káhinu: ¹⁴ íñj’endu ti kateyi kep kaanuku man n’ísik hisiibanu hu. Atambatun aruwaruw úne kaanuku núusik ho t’etiir iŋi naane úhine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris. ¹⁵ Úne keeyane ku ti bítim bite Atambatun, iyu u úware fu kayinoor. Abe bakaake t’aruun ifi kayinoor awayee, Atambatun káwufooruun múniyo mu akuur but. ¹⁶ Naane biyino i káyemi fe, újoŋoor t’úfiye du újund bija t’úmiye. ¹⁷ Kújakuwe, ariliikool n’íñje arireyi fe. Arijondoman tu buroŋ bite kiŋki kaneefan ti máhinar mite m’úne. ¹⁸ Bakan keehooje iŋi kanij naane enatoora yite Kiris eekete u t’ekuruwa i. Iŋ’ifanduun bo kasoku, abe iisooñ isokuun bo hahiye, muhuw múuma ti bibin yooŋ kep: ¹⁹ boko búmuje tu bútowuto, ábuki kariin keemo fu etambatun yeeniin, abe beewariin bu yéeni káhinu keefuño, ne bo n’ifi kasaŋgoor. Buroon bite bu t’etaam ye taŋ b’ifi kayinoor. ²⁰ Úne bare bakan bakate t’etiir, abe úne bokondu ti kanahan kep Anahaan u Yesu Kiris éenuutin bo eebin eefakan úne. ²¹ Af’aja abin, o katitu sini site s’úne seebajut see sembe, éehin so seenokoor ni yeene i yéenike i. O káhinu bondu ni sembe sinsi síkinineŋ n’áhin buroon bu fe beejam te o.

¹ Náami kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, arkaam kasooñu íheelin t’aruun dómbokun. Ábuki aŋ’árihin hikawam heetoof, abe n’aruun yooŋ n’if’isaŋgoor. Iŋ’ite ho aamo fu waasuun, arijok alitee tu buroŋ boonuun n’Anahaan u. ² Íñj’endu ti kalawu haare honde t’ésubaiin, Ewodi ni Sentis, waasi, kajokoor naane huruw n’at’o, ábuki Anahaan u ákiniuun fu. ³ Awe yooŋ eeemo u burok wane bifeeneŋ, waasi, á̱yokunan haare hondu t’ésubaiin, íñje ilawi. Ábuki uni íriyemie fu t’étuum i t’afeeneŋ kaanuku Hirim Heetoofe hu heejamo, uni Kilemoŋiin, ni bakaaku bákawiyam fe kiŋki karok n’íñje. Atambatun akiñjakiñj kuruwu kooniin ti kaawiit koone kite buroŋ bu. ⁴ Kikawuun kutoof ko kireyi fe naane árihine i t’afeeneŋ n’Anahaan u. Iisooñ ibatikan te bo: kikawuun kutoof! ⁵ Áriwufoor ésuk i fe kaanuku árineenaneeni. Anahaan u bibin memee. ⁶ Atum’arijahale tu doon fe, bare naane biyino i káyemi fe, arilaw Atambatun ariisoko doon d’arisawulee du, ti kaanio yooŋ eyeehen. ⁷ Abe káasuumaay kite Atambatun, keejaaŋee ku búwesinato bite húŋgowulan kajukar suhol soonuun, nu ñúwejet ñoonuun aŋarkeyi naane árihinahin t’afeeneŋ ni Yesu Kiris. ⁸ Kújakuwe, biraanu búuma bonde: árisik siheluun arinaŋ tu buroon beejake, beejare kasokorooree. Bo beemo fu doon fe dite nu múniyo, doon fe dite kájeŋginee, déejube, deekuure, deetoofe, nu doon fe deewaree kajoku nu sumoŋu súsuba. ⁹ B’ariliikene bu t’íñje, b’arijoke bu ti kikawuun, b’arijamam bu ti kasoku, ni b’arijukam bu ti káhinu, árihin bo yooŋ. Abe Atambatun u aa awun káasuumaay ku káyemi n’aruun. ¹⁰ Hikawam hútumbatumba hutoof dómbokun t’Anahaan u, naane aamo i aŋk’arisooñ áriwufoor kaanuku aŋ’ariyinoor uŋu húuma hu. Eenut aribinabina ariraan kayinoor ku uŋu húuma hu, bare aribajut yéeni bítim kaanuku áriiwufooram bo. ¹¹ Isokut yooŋ bonde aŋarkeyi naane íñje isawulee dike doon. Aaa, b’iliikene bu beemo fu bonde: ibajabaj, ibajut yooŋ, hikawam hutoofatoof. ¹² Íyinooni karoŋu ti kabajaate, íyinooni yooŋ karoŋu kane ibaj ihahan. Iliikenaliiken karoŋu tánotan fe, ni naane biyino i káyemi; hutoof ibajabaj iiñoofo ibir man yooŋ n’ijoñjolat; hutoof n’ibaj dómbokun man yooŋ diŋgiŋgilis. ¹³ Íyinooni káhinu bondu fe aŋarkeyi naane Kiris aŋ’awunam sembe. ¹⁴ Bare árihinahin áwari aa naane ariseeŋaam i ti sílaam súuma. ¹⁵ Aruun bakate ku Fílip árimoomi bonde jak: h’inuute hu Maseduwan, kóyin k’ijabe ku kawaare Hirim Heetoofe hu, ti kéeyilene ku fe, aruun unoonuun áriyokunanam fu ti bisawula búuma. ¹⁶ H’íyemie hu Tesalonik, áriboñinamboñin hífeeneŋiit buroon b’isawulee bu. ¹⁷ Íñjeiit eeemo ti hiŋes kaanuku man n’ibaj dike doon t’aruun. B’ímaŋie bu beemo fu Atambatun ásoniyanuun iŋ’ite kawunu koonuun. ¹⁸ Ijukajuk buroon b’áriboñinam bu fe, abe ahaheehah. Makamu Épafurodit abinambin nu buroon b’áriboñinam bu, hahiyu ibaja doon d’isawulee du fe. Buroon b’ariwunam bu búmoomi naane kaasarah keehunde, kaasarah k’Atambatun ase, abe nu kutoofo. ¹⁹ Atambatun ite úne abajabaj ebaj yeehahe. Akina kanuutan bisawula boonuun fe, abe o káhinu bondu áŋaasann bo ti Yesu Kiris. ²⁰ Úsal Atambatun Faaf úne ko kireyi fe! Amiin. ²¹ Arisaaf tu huruwu hite Yesu Kiris bakan ku fe k’Atambatun akino ku. Kéeyilene ku keeemo kee n’íñje kasaafuun. ²² Bakan k’Atambatun akino ku kareyi fe keeemo ku beebe kasaafuun, áhaŋum ti kiŋki karok t’áyi ómbokun ite u Rom. ²³ Anahaan u Yesu Kiris aja ásoniyanuun arireyi fe.