MÁJIYE

MÁJIYE

¹ Noota nite Yesu Kiris, añi Dafit, añi yooŋ Aburaham nonde: ² Aburaham aamo fu faaf ite Isak, Isak faaf ite Sakob, Sakob faaf ite Suda ni bakat’o, ³ Suda faaf ite Fares ni Sara (íñaayiin aamo fu Tamar), Fares faaf ite Esrom, Esrom faaf ite Aram, ⁴ Aram faaf ite Aminadab, Aminadab faaf ite Naason, Naason faaf ite Salmoŋ, ⁵ Salmoŋ eebuk Boos (íñaay ite Boos aamo fu Rahab), Boos faaf ite Obed (íñaay ute Obed aamo fu Rut), Obed faaf ite Seese, ⁶ Seese faaf ite Dafit áyi u. Dafit n’abuk Salomoŋ (íñaay ite Salomoŋ áseñaanie fu t’Uri), ⁷ Salomoŋ faaf ite Robowaŋ, Robowaŋ faaf ite Abiya, Abiya faaf ite Asa, ⁸ Asa faaf ite Sosafa, Sosafa faaf ite Soram, Soram faaf ite Osiyas, ⁹ Osiyas faaf ite Sowatam, Sowatam faaf ite Asaas, Asaas faaf ite Esekiyas, ¹⁰ Esekiyas faaf ite Manase, Manase faaf ite Amoŋ, Amoŋ faaf ite Sosiyas, ¹¹ Sosiyas faaf ite Yekoniya ni bakat’o, kóyin ki kajoke ku bakate ku Israyel keeja nu boko Babilon. ¹² Hi kajoke hu Israyel bija bu Babilon kahaban, Yekoniya n’áyeki Salasiyel, Salasiyel faaf ite Sorobabel, ¹³ Sorobabel faaf ite Abiyud, Abiyud faaf ite Eliyakim, Eliyakim faaf ite Asoor, ¹⁴ Asoor faaf ite Sadok, Sadok faaf ite Asiim, Asiim faaf ite Éliyud, ¹⁵ Éliyud faaf ite Eleyasaar, Eleyasaar faaf ite Matan, Matan faaf ite Sakob, ¹⁶ Sakob faaf ite Siseef eeemo u áyin ite Mari, íñaay ite Yesu ii kaane Afakana u. ¹⁷ Náami kaamo sumoŋu ni bakabaakiir kabaje fu huta hu t’Aburaham bija ti Dafit, sumoŋu ni bakabaakiir huta hu ti Dafit bija h’Israyel kajokee hu bija Babilon, sumoŋu ni bakabaakiir yooŋ huta hu kóŋkeyin bija h’Afakana u abukee hu. ¹⁸ Iye i Yesu Kiris abukee fu. Íñaayo Mari asibareesibar, asibaro huruwu hoone Siseef; bare t’asaooruto yooŋ, náami Mari asa har ti sembe site Búwejet Beenabe bu. ¹⁹ Siseef an ite bifeeneŋ. Ámaŋiit kásiku huruwu hite Mari asaan ésuk i. N’ayinoor aane boko kawasoor t’an ámeyiit. ²⁰ Ondu ti biyinoor bondu, ake amalaka ite Atemit n’áŋaasin te o ti híyawutu abe n’aano: ---Siseef, añi Dafit, atum’á̱koleyi kasayi Mari, ábuki ti sembe site Búwejet Beenabe bu t’asee fu har hu. ²¹ O káyeki añi ahaawa, abe n’aŋ’a̱ruwo Yesu, ábuki o aja fu kafakan bakan koone tu wuhoofoor wooniin. ²² Iyu i bije fii fe kaanuku hirim hite Atemit h’ayiŋana u asoke hu heebaj. Aanaan: ²³ «Arijamatan i! Ásuŋgute éemeyiit u ániine kaharat; o kabaju añi ahaawa, abe n’aŋ’aruwooree Emanuwel» (aamo fu: «Atambatun n’úne»). ²⁴ Hi Siseef ániyeina hu, n’asa Mari naane amalaka ite Atemit asoko i. ²⁵ Bare ámeyiito hikee anaare, bija naane áyihinee i añi ahaawa. Siseef n’awuno huruwu hite Yesu.

¹ Yesu abukeebuk Betelehem, t’ésuk ite Súde kóyin k’Erod áyemie ku áyi u. Diŋgilis kep, n’abaj háyine kúwesina kéenuutina káasiŋ ki taanak tu tundu túnuutin, ni káreeŋin Serusalem, ² abe ni kákandijen kaane: ---Ondu diin añi u eeyak u káyemi áyi ite Esuwif i, eebukee u memee? Ábuki irijukajuk káaloofiiloof koone hi kíŋaasina hu, abe n’iribin kaanuku iriisokorooro. ³ H’áyi u Erod ajame hu bondu, ehelo ebebut tuf, akina ni bakate ku Serusalem fe. ⁴ N’akuukan eseef ite esaraha i kareyi fe, n’émuse yite Eluwa yite Moyis, abe n’ákandijeniin diin t’Afakana u aware fu kabukiee. ⁵ Ni kaano: ---Betelehem, t’ésuk ite Súde, ábuki hirim honde h’ayiŋana ite Atambatun akiñje hu heenaan: ⁶ «Atambatun aane: abe awe Betelehem, t’ésuk ite Súde, káanukiiit awe a̱amo fu araan u ti kikinu kómbokun kite ku Súde, ábuki aseef kánuutina t’awe eeja u kahaawu Israyel bakan kúuma.» ⁷ Náami Erod eeboñ bite kúwesina ku keejukoor unooniin, abe n’ákandijeniin huta hu kaakaŋ ni káaloofiiloof ku kíŋaasina fu. ⁸ Hi kásafino hu kahaban, n’aboñiin aaniin: ---Arija Betelehem, abe n’ariŋes añi u áwariee. Af’arijuko, n’aŋ’aribin ariisokam, íñje yooŋ iija isokorooro. ⁹ H’áyi u asokiin hii ahaban, ni kaja. Náami káaloofiiloof ki kajuke ku yéeni tu boko kísitina yooŋ hágilaiin, ayak abin áami kujoŋoora liŋ n’enuuf i t’añi u aamo du, ni kisiiŋo. ¹⁰ Hi kajuke hu ko toko, kikawiin nu kutoof naane. ¹¹ Ni kayooso t’enuuf i, abe ni kajuk añi u n’íñaayo Mari. Ni kasaaho kéejiŋgitan hágila añi u, abe ni kasokorooro. Kahaban, ni káfeŋgin kuboote kooniin, abe ni kawuno buroon beeseere: búwurus, ejuraay, ni mátiso meehunde, iŋi kaane mo miir. ¹² Hunuut toko, h’aamo hu kaŋota, Atambatun n’asokiin ti híyawutu aaniin itim kabatuko t’Erod. Ho híkinineŋe fu ni kaŋaas bike bítim keeyeet bija t’ésuk yeeniin. ¹³ Hu kúwesina ku kayeete hu, Siseef n’ajuk amalaka ite Atambatun ti híyawutu. Amalaka u n’aano: ---A̱rito, a̱yit añi u n’íñaayo, abe n’aritey bija Esipt. Á̱riikein bo ayak abin áami eeni á̱batikein, ábuki Erod kaŋesu añi u kaanuku eeyoolo. ¹⁴ Siseef n’arito, eeyit añi u n’íñaayo, abe ni kaja nu huhuk hu hoho bija bu Esipt. ¹⁵ Ni káriikein bo ayak abin áami Erod aketa. Iyu i bondu bije fii kaanuku hirim hite Atemit, h’ayiŋana u asoke hu heebaj. Aanaan: «Iruwaruw añi úuma, eeno ánuutin Esipt.» ¹⁶ H’Erod ánandine hu kaanuku kúwesina ku kame fu kabuutobuut, n’átumb ayiŋat naane. N’aboñ esulaan i Betelehem nu tu músuk meeemo mu ne bo, aaniin kaja kayool biñi bu ehaawa i fe keebajoorut ku simit súsuba. Aliikaliik ti naane háyine hu kabine i kasoko hi káaloofiiloof ku kíŋaasina hu. ¹⁷ Náami báhamin bonde bi Seremi ayiŋana ite Atambatun abine bu asok bibaja. Aanaan: ¹⁸ «Kaaji kijameejam Rama, biyiy ni kasaboor. Rasel aamo ti biyiy bakañio, ámaŋiit an abuutooro, ábuki kaketa.» ¹⁹ H’aamo hu Erod aketa, Siseef n’ajuk, o t’ésuk ite Esipt, ake amalaka ite Atambatun ti híyawutu. ²⁰ Amalaka u n’aano: ---A̱rito, a̱yit añi u n’íñaayo, abe n’aribatuko bija Israyel, ábuki kéemaŋie ku yéeni kayoolu añi u kaketa. ²¹ Siseef n’arito, eeyit añi u n’íñaayo, abe ni kabatuko bija Israyel. ²² Bare h’ajame hu kaanuku Ariselawus ite u Erod aamo fu hahiyu áyi ite Súde, n’ákoleyi bija t’ésuk yendu. N’aŋk’ajuk amalaka ti híyawutu eeeno atum’aja bo. Náami eeja eekin ti hike hikinu hite Gálile, ²³ iŋi heenee Nasaret. Iyu i bije fu kaanuku man báhamin bonde b’eyiŋana yite Atambatun kasoke bu ni bibaj. Kaanaan: «Afakana u kaaniee an ite Nasaret.»

¹ Abaj simit, Sambatiis n’abin t’eramba yite Súde, aŋ’awaare aane: ² ---Ariwatanooro kinij koonuun keejakut ku, ábuki Jáyi jite Atambatun júlohenno! ³ Saaŋ aamo fu an u i Esayi ayiŋana ite Atambatun asoke u aane: «O aamo fu an u aa ataŋk t’eramba i aŋ’aane: "Arifare bítim bu bija t’Anahaan u, árihino búhuhu beejoŋoore!"» ⁴ Saaŋ aŋ’asiimo kaawañ keerokee ni bihan bite éŋgelem. Abe n’aŋ’ayit nibaŋ eewuuj no hikeejio. Buhoofooro boone, kukus ni májiŋin. ⁵ Náami bakate ku Serusalem, nu Súde ereyi fe, nu tu músuk meeemo mu inde kaayelu kite Surdeŋ fe iŋi kaja kaŋaaboo. ⁶ Iŋi kasok tu buhooŋu bakaaku wuhoofoor wi káhine wu, abe Saaŋ n’aŋ’abosteiin ti kaayelu kiŋki kaane Surdeŋ. ⁷ Hi Saaŋ ajuke hu kaanuku Efarisiyeŋ keehooje n’Esaduseyeŋ iŋi kabin te o kaanuku eebosteiin, n’aaniin: ---Ñuroon ñondu! Aañ me aanuun fu árinooni kateyi Atambatun, makamu hunak hoone hite Kajoonan ku húlohenno? ⁸ Arinij ajakee, áriiwufoor kaanuku ariwatanooraa kinij koonuun keejakut ku. ⁹ Atum’ariene man kaanu kite: «Uni fu bakañi Aburaham» kúnooni kákinineŋ n’arifak i? Íñje isok fee n’aruun: Atambatun áyinooni káhinu bujuju bondu béeyemi biñi Aburaham! ¹⁰ Hineemak hu hifaraa bija kafiitu ñunukanuk ñu ti kíjiŋ ku. Nunukanuk fe neebukut miriyaay meejake, no kafiitiee, abe ni nífiitenee ti sineemak su. ¹¹ Íñje, ibosteuunboste nu móhujo iŋi káwufoor kaanuku ariwatanoorawatanooro kinij koonuun. Bare ake bibin eehaŋam sembe. Ihaŋahaŋ káteti te o kaanuku íijendin sikaku soone. O kabosteuun nu Búwejet Beenabe bu, ni sineemak. ¹² Ondu ni káwuranu ku tu sumoŋio, abe o káwaajin bajal bu n’éhaafiin i. O kanaŋu bajal boone ti níhindaa noone. Bare éhaafiin i, o kásufu yo ti sineemak séeketaariit. ¹³ Tu kunak kondu, Yesu n’ánuutin Gálile eeja ti kaayelu kite Surdeŋ. N’aja ti Saaŋ kaanuku eebostoo. ¹⁴ Saaŋ n’aŋes biteñeko. N’aano: ---Eeman awe a̱waram fu kaboste? N’a̱sooñ a̱bin t’íñje? ¹⁵ Bare Yesu n’aano: ---Wáahin iye honde. Iyu i waaware fu káhinu man b’Atambatun ákandijene bu ni bibaj. Náami Saaŋ eeene hee. ¹⁶ Yesu abostee ahaban kep, n’ánuutin tu móhujo mu. Náami bufor bu bihaŋa bífeŋgino bija te o. N’ajuk Búwejet bite Atambatun nu búwanein naane búnokoorum bite húleebaan, abe ni bilelan te o. ¹⁷ Kaaji ni kíhaminn t’etiir bufor bu keene: ---An onde aamo fu añi úuma i ímaŋie u. Te o ti hikawam hutoofe fu.

¹ Náami Búwejet Beenabe bu ni bija ni Yesu t’eramba i kaanuku Setani eeŋeso káhinu eehoofoor. ² N’ariiko kunak bakan bákasuba lám áñoofaariit; bujoñjol nu bujoko. ³ Setani n’atof aŋaaboo abe n’aano: ---Kane arko múniyo awe a̱amo fu Añi ite Atambatun, a̱sok bujuju bonde beehosanooro, béeyemi kumburu. ⁴ Bare Yesu n’ásafino aano: ---Busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Búñoofoiit barebare biyino fu kákinineŋ húŋgowulan n’aroŋ, bare ni kirim ku fe k’Atambatun kaŋk’asok.» ⁵ Ahaban, Setani n’aja ne o Serusalem, hikinu heenabe hu. N’asiiŋano t’ewulen ite Enuuf ite Atambatun ⁶ abe n’aano: ---Arko múniyo awe a̱amo fu Añi ite Atambatun, a̱julan bija t’etaam; ábuki busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Atambatun kasoku emalaka yeene keejukari, abe boko kayitii tu sumoŋiiin kaanuku humuum kuwoti itim kíbiŋan t’ejuju n’a̱nuf.» ⁷ Yesu n’ásafino aano: ---Busokeesok yooŋ ti Míkiñjin mu kaanuku: «Atum’a̱jeeŋan Atemit Atambatun úuwe.» ⁸ Setani n’asooñ aja ne o ti hike hirij heeliite-liit. N’áwufooro aduna i ereyi fe, n’ebaj i yeeemo i te yo ⁹ abe n’aano: ---Buroon bondu fe, íñje kawunii bo kane arko á̱asukaayam abe n’a̱sokorooram. ¹⁰ Náami Yesu eeeno: ---A̱ja Setani! Ábuki busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Á̱sukaay Atemit Atambatun úuwe, abe n’á̱jiŋgitan hágilao, o unoono taŋ.» ¹¹ Ahaban, Setani n’awaso toko eeja. Náami emalaka kabina ti Yesu abe ni katofotooro. ¹² Hi Yesu ajame hu kaanuku Saaŋ akuleekul, n’aja Gálile. ¹³ Ariikeit Nasaret, bare n’aja akin Káfernawom, eke ésuk yeeemo ti kaakaŋa han hite Gálile, t’etaam ite Sabulon ni Neftali. ¹⁴ Iyu i bije fii kaanuku hirim honde h’Esayi ayiŋana ite Atambatun abine hu asok ni hibaj. Aanaan: ¹⁵ «Etaam ite Sabulon, n’etaam ite Neftali, inde han hu, ni kane a̱kan kaayelu kite Surdeŋ, Gálile, ésuk ite keenooto ku Esuwif! ¹⁶ Bokondu kéeyemie ku t’ébaani kajukajuk meejaaŋe wililil! Abe kéekinaanie ku t’ésuk yéebaanie i yite eket i, meejaaŋe mu míŋaasino!» ¹⁷ Áfiitin tu kóŋkeyin ni Yesu ajabe fu kawaare, aŋ’aane ésuk i: ---Ariwatanooro kinij koonuun keejakut ku, ábuki Jáyi jite Atambatun júlohenno! ¹⁸ Yesu áyemia ti bija bu ti katafa kite han hite Gálile, n’ajuk embaala bákasuba, Simoŋ (ii kaane Piyeer) n’at’o Andere ti káfiiten embaalu ti han hu. ¹⁹ N’aaniin: ---Áririboorin n’íñje, abe n’iŋ’íhinuun áriiyemi embaala kúŋgowulan. ²⁰ Toko-toko yooŋ, ni kawasan simbaalu sooniin keeriboor ne o. ²¹ Katofa diŋgilis, n’ajuk Saakiin n’at’o Saaŋ, biñi bite Sebede, boko tu busoona booniin ni faafiin Sebede ti kajokoor simbaalu sooniin. N’aruwiin. ²² Toko-toko yooŋ, ni kawas faafiin nu busoona bu keeriboor ne o. ²³ Yesu n’añaahoor Gálile ereyi fe, aŋ’aliiken ésuk i ti ñáalawum ñu, n’awaare Hirim Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun, abe n’aritan ésomuta i, bakate wúsomut wánowan, ni kéetime ku fe. ²⁴ Huruwu hoone ni hijamo t’ésuk ite Siri fe, abe ésuk i n’iŋi kabino ni bakan bakate wúsomut wánowan, ni keeemo ku ti sílaam su: butum ki sirab sujoke ku, kiŋki kaney, ni kéetime ku. Abe Yesu n’aŋ’aritaniin kareyi fe. ²⁵ Bakan keehooje-hooj n’iŋi kanabano, kéenuutina Gálile, Serusalem, Súde, ni bimbi kaane Kikinu Sumoŋu, ni kane a̱kan kaayelu kite Surdeŋ.

¹ Yesu ajuka hahooja hondu fe, n’asiro ti hirij hu, abe n’ariiko. Eriboora yeene ni katof kaŋaaboo. ² N’áyemi ti kaliiken ésuk i kareyi fe. ³ Yesu n’aaniin: ---Atoof ti kéemeyie ku kaanuku kasawulasawulo Atambatun, ábuki Jáyi joone jooniin ju! ⁴ Atoof ti keeemo ku ti biyiy bu, ábuki Atambatun kabuutooriin! ⁵ Atoof ti kéeneenie ku, ábuki Atambatun kawuniiin etaam i kéekini yo! ⁶ Atoof ti kéemaŋie ku káhabanein káhinu b’Atambatun ámaŋie bu, ábuki akina kawuniiin bo kafaman! ⁷ Atoof ti kiŋki kayubiyen bakaaku, ábuki Atambatun kayubiyeniin yooŋ! ⁸ Atoof ti bakate ñúwejet ñeekuure ñu, ábuki boko kajuku Atambatun! ⁹ Atoof ti kiŋki kaŋes káhinu ésuk i keebukan, ábuki Atambatun kajokiiin naane bakañio! ¹⁰ Atoof ti kéehihinooree ku aŋarkeyi naane káhinahin naane Atambatun ámaŋie i, ábuki Jáyi joone jooniin ju! ¹¹ «Atoof t’aruun kane ésuk i kálafatinuun, káhihinooruun, abe n’iŋi kajuus keesok t’aruun beejakut uŋu húuma hu. ¹² Kikawuun kutoof dómbokun, ábuki hisiibanu hómbokun hondu ti kanahanuun t’etiir. Múniyo iyu yooŋ e ésuk i káhihinoore fu eyiŋana yite Atambatun kéegilanuun ku. ¹³ ---Aruun ariemo fu misis mu tu kúŋgowulan ku. Misis ifi mija ayak abin áami míneenia, iŋkut mijam, buŋ bu muwaree fu káhinu meesooñ meejam? It’iŋki mijak bija tu doon fe. Mo káfiitenee, ésuk i eŋ’ebin ekak te mo. ¹⁴ «Aruun ariemo fu meejaaŋe mu tu kúŋgowulan ku. Hikinu heenutee t’etiir hirij hiyinaat kánuusiee. ¹⁵ Naane yooŋ ejaaŋana: an árifaariit ejaaŋana, abe n’árut yo n’ésiwo, bare aŋ’ánind yo ti kaasooru ku kaanuku yeejaaŋan keeemo ku t’enuuf i fe. ¹⁶ Iyu yooŋ i meejaaŋe moonuun muware fu kajaaŋan ésuk i, kaanuku man ni kajuk meejake mamm’árihin, abe ni kasokoroor Faafuun eeemo u t’etiir. ¹⁷ ---Atum’ariene man íñje ibine kanuutan naane Eluwa yite Moyis esoke i, ni báhamin bite eyiŋana yite Atambatun. Ibinut kanuutan bo, bare kaanuku beesokee bu fe ni bibaj. ¹⁸ Iisokuun bifeeneŋ bu: naane bufor bu biyak i bifiyo fe n’etaam i, núhuunu neehaŋe nu káteti fe ti beekiñjee bu ti kaawiit kite Eluwa i utu nútowuto hikee-kee, ayak abin áami yooŋ beesokee bu te yo fe bibaja. ¹⁹ Iŋ’ite ho aamo fu an af’awas hutoof yooŋ eluwa yeehaŋe i káteti fe, abe n’aŋ’aliiken bakaaku kéehin naane akina, o káyemi araan u ti Jáyi jite Atambatun. Bare an éejeŋgine eluwa i, abe n’aŋ’aliiken bakaaku kéehin naane akina, o káyemi an ómbokun ti Jáyi jite Atambatun. ²⁰ Íñje isok fee n’aruun: afut’aŋ’árihin naane Atambatun ámaŋie i arihaŋ Efarisiyeŋ i n’émuse yite Eluwa yite Moyis, at’ariyooso hikee ti Jáyi joone. ²¹ ---Arijamajam kaanuku bonde busokee fu sifaaf úne: «Atum’a̱yool húŋgowulan; an af’ayool húŋgowulan, n’aŋ’ajoonanee.» ²² Íñje bare eenuun: an fe eeyiŋate t’áwiyo, o kajoonanee. An af’aane áwiyo: «A̱yakut hikaw!», n’aŋ’ajee ne o ti sifaaf site ejoonana i. An n’aane áwiyo: «Esoŋ yendu!», n’aŋ’áfiitenee sambuun. ²³ Náami af’a̱ja t’Enuuf ite Atambatun kaanuku á̱ahin kaasarah t’ataabul u tundu wúhinee, abe n’á̱baŋino kaanuku áwiyi ayiŋatayiŋat t’awe, ²⁴ a̱naŋ doon d’a̱ja du kasarah hágila ataabul u, abe n’a̱ja ariijab aribukan aruun n’áwiyi; a̱haban, n’aŋ’a̱batuko a̱aja á̱hin kaasarah kúuwe. ²⁵ «An af’aane eeja n’awe keejoonanuun, a̱moken ariijamoor aruun ti bítim bu. Káhinaate ii, an u n’aŋ’ásiki aja asaan ajoonana u, ajoonana u n’ásiki asaan esulaan i, abe n’aŋ’a̱kulee. ²⁶ Abe íñje isok fee n’awe: at’á̱nuutin hikee t’ekulu i, a̱jendan kajaamu bija t’érirem eraan i tej. ²⁷ ---Arijamajam kaanuku bonde busokee fu: «Atum’a̱ŋot n’an ariseñeit.» ²⁸ Íñje bare eenuun: an af’aŋolool anaare, áhina kaahoofoor, ábuki aheeka eeŋot ne o tu búwejeto. ²⁹ Arko díkini daatos du ifi díkinineŋ n’a̱ney ti kaahoofoor, a̱nuutan do, abe n’á̱fiiten do akambee. Ahaŋ kajaku doon difeeneŋ nu dútowuto t’awe, bala á̱fiitenee enii ereyi fe sambuun. ³⁰ Arko emoŋii yaatos i ef’ékinineŋ n’a̱ney ti kaahoofoor, a̱faran yo, abe n’á̱fiiten yo akambee. Ahaŋ kajaku doon difeeneŋ nu dútowuto t’awe, bala enii ereyi fe eja sambuun. ³¹ ---Busokeesok yooŋ kaanuku: «An af’ahoor anaar’o, awarowar kakiñju kaawiit kite káwufoor kaanuku karoŋut.» ³² Íñje bare eenuun: an af’ahoor anaar’o t’ajokutee n’ániine, atiŋgo ti kaahoofoor kane arko eeseño t’ake. Abe an af’asa anaare eehooree, áhina yooŋ kaahoofoor. ³³ ---Arijamajam yooŋ kaanuku bonde busokee fu sifaaf úne: «Af’a̱waat, atum’a̱jeeŋoor, bare á̱hin doon d’a̱waate du hágila Atemit a̱ane awe káhinu do.» ³⁴ Íñje bare eenuun: af’ariene aruun káhinu dike doon, atum’ariwaat hikee. Atum’ariene: «Iwaati bufor bu», ábuki Atambatun ondu bo ti híyiaate. ³⁵ Atum’ariene: «Iwaati etaam i», ábuki báakakum boone. Atum’ariene: «Iwaati Serusalem», ábuki hikinu hite Áyi u ómbokun u. ³⁶ Atum’a̱ane yooŋ: «Iwaati hikawam», ábuki a̱yinaat káhinu kaawani kifeeneŋ keefañj man yooŋ kéebaani. ³⁷ A̱ane kep «hee» kane arko hee, «aaa» kane arko aaa. B’a̱yak bu kasoku fe á̱wutiyen, ti Setani tu búnuutina. ³⁸ ---Arijamajam kaanuku bonde busokee fu: «An af’ábuji díkin, doone du yooŋ duwareewar kábuju; abe an n’ábuji káaŋiiŋ, koone ku yooŋ kuwareewar kábuju.» ³⁹ Íñje bare eenuun: an af’áhinuun beejakut, atum’arinukan. An af’ámiñi ti kaarofaŋ kaatos ku, a̱waso yooŋ éemiñi ti kaamay ku. ⁴⁰ An af’akalamei kaanuku éesik kájufa kúuwe, a̱waso yooŋ éesik éfartuus íiwe. ⁴¹ Abe asulaan af’asejani aniŋee, eenoŋkoorani a̱aja simeetar seereeŋe éñjune, a̱ja seereeŋe súñjune súsuba. ⁴² An eelawi dike doon, a̱wuno; abe an n’aani a̱maageno doon, atum’a̱teñeko. ⁴³ ---Arijamajam kaanuku bonde busokee fu: «A̱warawar kámaŋi áwiyi húŋgowulan, abe n’a̱huuf anatoora úuwe.» ⁴⁴ Íñje bare eenuun: árimaŋi enatoora yeenuun, abe n’arilaw bija ti kiŋki káhihinooruun. ⁴⁵ Iyu, n’aŋ’áriwufoor kaanuku aruun ariemo fu biñi bite Faafuun eeemo u t’etiir. Ábuki aŋ’áhin taanak toone téerumin ti keejake ku ni ti kéenafute ku, n’áhin yooŋ etiir i yéenubin ti kiŋki kanij ajakee ni kéenijaariit ku. ⁴⁶ Af’árimaŋi bakan kéemaŋiuun ku barebare, hiin hisiibanu h’arija fu kabaju t’Atambatun? Humuum esaa yite búhal bu, iyu ifi káhin! ⁴⁷ Arko ebuke yeenuun barebare k’af’arisaaf, aŋ’ariene árihinahin doon dómbokun? Humuum kéemeyiit ku Atambatun, iyu ifi káhin! ⁴⁸ Faafuun eeemo u t’etiir aŋ’akuur but; aruun yooŋ áriyemi naane akina.

¹ ---Bamb’árihin bite ti bítim bite Atambatun, áriwasiyoor ti káhinu kite te bo tu buhooŋu ésuk i kaanuku keejukuun. Af’aŋ’árihin bo hágilaiin, at’aribaj hisiibanu ti Faafuun eeemo u t’etiir. ² «Af’á̱yemi ti kasarah an eebajut, atum’a̱heñjoor ésuk i kéeheelini, naane ñatuuk ñu ii káhin ti ñáalawum ñite ñ’úne, nu tu búhuhu bu. Iŋi káhin iyu kaanuku ésuk i keesokorooriin. Iisokuun bifeeneŋ bu: kaheeka keebaj hisiibanu hooniin. ³ Bare awe af’á̱yemi ti kasarah keebajut ku, emoŋii yaamay i etum’émeyi doon d’emoŋii yaatos i eemo du ti káhinu, ⁴ man kawunu kondu ni kíyemi kawunu kéenuusee. Abe Faafi aa ajuk bamb’á̱hin béenuusee bu n’aŋ’asiibani. ⁵ ---Af’áriyemi ti kalawu, atum’aŋ’árihin naane ñatuuk ñu. Iŋi kámaŋi bisiiŋo keelaw ti ñáalawum ñite ñ’úne, man yooŋ ti sifiñjan su, t’ésuk i eyino kajukiiin. Iisokuun bifeeneŋ bu: kaheeka keebaj hisiibanu hooniin. ⁶ Bare awe af’á̱maŋi kalawu, a̱yooso t’eŋotu íiwe, a̱feŋk karuŋ ku, abe n’a̱law Faafi eeemo u toko t’ánuusee du. Abe Faafi aa ajuk bamb’á̱hin béenuusee bu n’aŋ’asiibani. ⁷ «Af’áriyemi ti kalawu, atum’arisok kirim keehooje keeñunut naane kéemeyiit ku Atambatun. Iŋi kaane man akina kájeŋginiin ábuki káhaminahamin afiyee. ⁸ Atum’ariliikool nu boko, ábuki t’arilawoorut yooŋ, Atambatun ámeyia esawula yeenuun. ⁹ Iye a ariware fu kalawu: "Faaf uni eeemo u t’etiir, á̱hin ésuk i kéemeyi kaanuku awe a̱amo fu Atambatun eenabe u; ¹⁰ á̱hin Jáyi júuwe jeebin; á̱hin b’á̱maŋie bu beebaj t’etaam ye naane bibaje i t’etiir. ¹¹ A̱wun uni húnakonak fe buñoofo b’irisawulee bu. ¹² A̱boŋket uni wuhoofoor w’írihine wu, naane ii iriboŋket yooŋ kiŋki kahoofoor uni. ¹³ Abe atum’a̱was uni iriiñakee ti kaahoofoor, bare a̱ram uni ti Setani." ¹⁴ «Af’ariboŋket ésuk i kane kahoofooruun, Faafuun eeemo u t’etiir kaboŋketuun yooŋ. ¹⁵ Bare afut’aŋ’ariboŋket ésuk i kane kahoofooruun, Faafuun at’aboŋketuun yooŋ wuhoofoor woonuun. ¹⁶ ---Af’ariwoor, atum’áritaañian ñuhooŋuuun naane ñatuuk ñu. Iŋi kákojian ñuhooŋiiin, kéewufoor ésuk i kaanuku bokondu ti baawoor. Iisokuun bifeeneŋ bu: kaheeka keebaj hisiibanu hooniin. ¹⁷ Bare awe af’a̱woor, á̱buyino, abe n’a̱feñe hikawi, ¹⁸ an atum’abin ámeyi kaanuku aw’ondu ti baawoor, kane arko taŋ Atambatun Faafi eeemo u toko t’ánuusee du. Abe Faafi aa ajuk bamb’á̱hin béenuusee bu n’aŋ’asiibani. ¹⁹ ---Atum’arikuukan ebaj t’etaam ye, t’aamo du busobit bu uŋu búbuj, n’esem, abe búkuw bu iŋi káfuw kiñaan ku kéekuwat. ²⁰ Ho húkoyie n’arikuukan ebaj t’etiir, t’aamo du busobit bu biyinaat kábuju, ésemaariit yooŋ, abe búkuw bu kayinaat káfuwu kiñaan ku kéekuwat. ²¹ Ábuki t’ebaj íiwe eemo du, toko yooŋ t’ehel íiwe eja fu káyemi. ²² ---Díkin aamo fu ejaaŋana yite eni i. Arko ñíkini ñijakajak, enii ereyi fe n’eŋ’éyemi ti meejaaŋe. ²³ Bare arko ñíkini ñijakut, enii ereyi fe n’eŋ’éyemi t’ébaani. Arko meejaaŋe munooto t’awe, t’áami ébaani barebare, efin eyak buŋ kahahu ébaani! ²⁴ ---Abajut an éeyinie kájeŋgin kunahaan bákasuba y’afeeneŋ. O kahaŋu kámaŋi ake, o yooŋ kahaŋu kájeŋgin ake. Ariyinaat kajoku t’Atambatun, abe n’arijok yooŋ ti sírirem. ²⁵ ---Iŋ’ite ho h’eenuun fu: atum’ariyinoor uŋu buroŋ bu ni siniuun. Atum’ariyinoor uŋu doon d’ariware du buñoofo nu búhujo, nu wañ w’ariware wu bisiimo. Buroŋ bu biliikutee nu buñoofo bu, eni i yooŋ eliikutee nu wañ wu, bare me? ²⁶ Arijuk bilele bu: búyoosenaariit, búhotukanaariit, bínaŋaariit yooŋ ti ñíhindaa doon dite buhoofooro. Bare Faafuun eeemo u t’etiir aŋ’ákuuman bo! Ariliikeeliik ne bo? ²⁷ Aañ t’aruun ayino fu, naane aŋ’ayak kayinoor iŋ’ite te bo fe, káwutiyen ti diŋgiŋgilis kunak koone kite buroŋ bu? ²⁸ «Náami iŋi naŋ n’af’ariyinoor iŋi wañ w’ariware wu bisiimo? Arijondoman ti naane kibandaroofa ku uu kúlooñin: kúrokaariit, kíkiikaariit yooŋ wañ. ²⁹ Bare íñje isok fee n’aruun: humuum hite áyi u Salomoŋ, n’ebaj yeene yómbokun i fe, ámusut bisiimo áwari areeŋ hifeeneŋ ti kibandaroofa ku. ³⁰ Atambatun af’asiim ii úmiye mahos meeemo mu ti kitaaŋaat ku, abe kuwaatu mo kásufiee. Buŋ b’atuf’asiimuun ahaŋ diyu ariike, aruun kumuumuun? Háayee, káyilen koonuun kítetia teereŋ! ³¹ Náami ariraan biyinoor bu uŋu buñoofo boonuun, nu búhujo boonuun, nu wañ w’ariware wu bisiimo. ³² Ábuki kéemeyiit ku Atambatun ifi kaŋes buroon bondu bireyi fe. Bare aruun aribajabaj Faaf eeemo t’etiir, éemeyie kaanuku arisawulasawulo bo. ³³ Arijab ariŋes Jáyi jite Atambatun ni b’ákandijene bu, abe n’aŋ’awunuun buroon bondu fe áriiwutiyen. ³⁴ Náami atum’ariyinoor iŋ’ite hu kuwaatu. Kuwaatu enoŋk yeeyinoor iŋ’ite te yo. Hunak fe ni bakola bite te ho.

¹ ---Atum’arijoonan an, kaanuku man Atambatun yooŋ atum’abin ajoonanuun. ² Ábuki fu ti naane aa arijoonan bakaaku t’Atambatun aja fu kaliiku eejoonanuun. ³ Buŋ b’a̱yino fu kajuku kaahos keeemo ku ti díkin dite atii, abe a̱finut a̱juk egol yeeemo i tu dúuwe du? ⁴ Buŋ b’a̱yino fu kaanio: «A̱bin iinuutani kaahos kondu keeemo ku ti díkini», abe bare egol eemo fu tu dúuwe du? ⁵ Batuuk bondu! A̱jab tíme a̱nuutan egol yeeemo i ti díkini, n’aŋ’a̱tik á̱yini kajuku áwariee a̱anuutano kaahos keeemo ku tu doone du. ⁶ «Atum’ariwun búkuruk bu buroon beenabe bu. Af’árihin ii, n’iŋi bijendan búwetekeina boonuun beetakouun. Atum’árifiiten búwurus boonuun tu bufuruka bu. Af’árihin ii, n’iŋi bijendan kakakaroor bo. ⁷ ---Arilaw, n’aŋ’ariwunee; ariŋes, n’aŋ’aribaj; arikoŋkoŋan, n’aŋ’árifeŋginee. ⁸ Ábuki an fe eelawe, aŋ’awunee; an eeŋese, aŋ’abaj; abe an eekoŋkoŋane, aŋ’áfeŋginee. ⁹ Aañ t’aruun aja fu kawunu añio ejuju kane alawo humburu? ¹⁰ Man yooŋ kane alawo asaan, n’awuno fíya doon dúbuunaay? ¹¹ Naane árijakaatie i fe, árimoomi kawunu bakañuuun buroon beejake. Náami buŋ bi Faafuun eeemo u t’etiir atuf’áhin ahaŋ diyu ariike, eewun buroon beejake kiŋki kalawo bo? ¹² «Árihin bakaaku buroon b’árimaŋie bu káhin bija t’aruun. Bondu b’Eluwa yite Moyis ékandijene fu, bija wuwiit wute eyiŋana yite Atambatun fe. ¹³ ---Ariŋaas ti karuŋ keeyiite ku! Ábuki karuŋ kite bútowuto bu hiraanu kiŋabaŋab, éhuhu yeeje i bo yooŋ ejaaŋajaaŋ, abe kiŋki kaŋaas toko kahoojahooj. ¹⁴ Bare karuŋ kite buroŋ béehabanaariit bu kiyiitayiit, éhuhu yeeje i bo yooŋ érimarim, abe kiŋki kajuk yo kahoojut. ¹⁵ ---Arinaŋ kikawuun ti kiŋki kajuus kaane boko kaamo eyiŋana yite Atambatun. Iŋi káneenianooro naane bimetek, bare tu ñúwejet ñooniin, bindaafaan béefetie bi kaamo fu. ¹⁶ Aruun kakeetaniin ti máhinar mooniin. An átujaariit bihemb ti ñisisa, man yooŋ kimaŋgara ti ñisejend. ¹⁷ Nunukanuk neejake aŋ’abuk miriyaay meejake, bare nunukanuk neejakut aŋ’abuk miriyaay meejakut. ¹⁸ Nunukanuk neejake ayinaat kabuku miriyaay meejakut, abe nunukanuk neejakut ayinaat kabuku miriyaay meejake. ¹⁹ Nunukanuk fe neebukut miriyaay meejake, no kafiitiee, abe ni nífiitenee ti sineemak su. ²⁰ Náami ti máhinar mooniin t’arija fu kakeetan ejuusa yendu. ²¹ ---Káanukiiit huruw fe eeenam: «Anahaan u, Anahaan u», aja fu buyooso ti Jáyi jite Atambatun, kane arko taŋ an éehine buroon bi Faafam eeemo u t’etiir ámaŋie bu. ²² Hunak hite Kajoonan ku, keehooje kaaniam: «Anahaan u, héyi? Eeman tu huruwu húuwe t’iriyiŋane fu hirim hite Atambatun, n’írikutoor ne ho sirab, ne ho yooŋ n’írihine fu buroon beehooje beehaŋe ésuk i kikaw, bare me?» ²³ Náami n’iŋ’ijoŋoor nu boko eeeniin: «Ímusutuun kámeyi hikee. Arikambam, aruun kaŋk’árihin wuhoofoor!» ²⁴ ---Náami an fe eejame báhamin bonde b’isoke bee, abe n’áhin naane isoke i bo, aliikeeliik naane an éewasie, eenute enuuf yeene t’elaaliñj. ²⁵ Etiir i n’énubin, móhujo mite ejolob i ni míreeŋin yo, abe eyam i n’etib ni sembe t’enuuf yendu. Bare eneyut, ábuki esiiŋaneesiiŋan t’elaaliñj. ²⁶ Abe an fe eejame bonde b’isoke bee, abe áhinut naane isoke i bo, aliikeeliik n’an eesoŋotee, eenute enuuf yeene ti baaliisiw. ²⁷ Etiir i n’énubin, móhujo mite ejolob i ni míreeŋin yo, eyam i n’etib ni sembe t’enuuf yendu. Abe n’eney: étumb ébujarooro fe. ²⁸ Hi Yesu átibane hu, kéeyemie ku toko kareyi fe ni kajahale ti maliikenar moone mite bítim bu. ²⁹ Ábuki aliikenutiin naane émuse yeeniin bakate Eluwa yite Moyis, bare aŋ’aliikeniin ayan faŋ.

¹ Hi Yesu áwaneina hu ti hirij hu, bakan keehooje-hooj ni kanabano. ² Náami ake ániine eebaje yafot n’átofin áŋaabeino. N’asaaho éejiŋgitan hágilao abe n’aane: ---Ámuse u, af’á̱maŋi, á̱nooniam káhinu íikoyi. ³ Yesu n’araaw emoŋio, eegoro abe n’aane: ---Ímaŋamaŋi fu, á̱koyi! Toko-toko yooŋ, náami ániine u akuura but ti yafot i. ⁴ Abe Yesu n’aano: ---A̱jamatan jak! Atum’a̱sok bo an fe, bare a̱ja t’asaraha u á̱awufooro naane a̱amo i, abe n’á̱hin kaasarah ki Moyis asoke ku, beekuur ésuk i fe kaanuku á̱koyia. ⁵ Yesu áyemia ti bija buyooso Káfernawom, ake t’eseef ite esulaan i bakate ku Rom n’abin kéefimboor, abe n’áwasiyano ⁶ aano: ---Ámuse u, ásukateen úuma ondu t’enuuf ásomutasomut. Ayinaat birito, abe ákooki sílaam sómbokun. ⁷ Yesu n’aano: ---Waaja, iija iritano. ⁸ Bare aseef ite esulaan i n’aano: ---Ámuse u, inooto ni bakan k’a̱ware ku buyooso tu sunuuf sooniin. Bare waasi, a̱sok hirim hifeeneŋ taŋ, abe ásukateen úuma n’aŋ’ákoyi. ⁹ Íñje humuumam ibajabaj bakan kéegilanam, iŋ’ijam tu boko, abe abajeebaj yooŋ esulaan k’ígilane, t’íñje t’ifi kajam. Iŋ’eene an onde aja, n’aŋ’aja; n’eene áwiyo abin, n’aŋ’abin; abe n’eene ásukateen úuma áhin doon donde, n’aŋ’áhin do. ¹⁰ Hi Yesu ajame hu kirim kondu, hikawo nu hutoof naane. N’aane keesao ku ti hiñaawu: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: ti bakate ku Israyel fe, ímusut kajuku an eebaje káyilen naane konde. ¹¹ Abe íñje isok fee n’aruun: bakan keehooje kánuutina tánotan fe t’etaam ye, abe boko buñoofo t’afeeneŋ n’Aburaham, n’Isak, ni Sakob ti Jáyi jite Atambatun. ¹² Bare keeware ku yéeni káyemi bo káfiitenee tíyaŋ t’ébaani i; boko kayiyu toko, abe ni katakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ. ¹³ Ahaban, n’aane aseef ite esulaan i: ---A̱yeet, yala b’á̱yilene bii, n’a̱baj bo. Ásukateen u n’ákoyi yooŋ t’ewahatu yendu. ¹⁴ Yesu n’aja t’enuuf ite Piyeer. N’aŋaabo íñaay ite anaare Piyeer t’ahurusee, bitiba bu te o. ¹⁵ N’agoro t’emoŋu, bitiba bu yooŋ ni biraan. Anaare u n’arito, abe n’áyemio ti katofotoor. ¹⁶ H’aamo hu tinendana, ésuk i ni kabino ni bakan keehooje ki sirab sujoke. Ni hirim hoone n’ákutoore fu sirab su, abe n’aritan kéesomute ku fe. ¹⁷ Iyu i bije fii kaanuku hirim honde h’Esayi ayiŋana ite Atambatun abine hu asok ni hibaj. Aanaan: «Ásikasik te o kátimu kite k’úne, abe n’asejo wúsomut wute w’úne.» ¹⁸ Yesu ajuka naane hahooja hu húkuuto i, n’aane eriboora yeene: ---Úsik busoona núukan nera. ¹⁹ Ake t’émuse yite Eluwa yite Moyis n’átofin abe n’aano: ---Ámuse u, íñje káseini ti hiñaawu t’a̱yak fe bija. ²⁰ Yesu n’aano: ---Búlutoon bu bibajabaj wuyeen, bilele bu yooŋ bibajabaj búwuulu. Bare Añi ute Húŋgowulan hu abajut tiŋ t’ayino buhuruso eeyihan enio. ²¹ Ake t’eriboora yeene n’aano: ---Ámuse u, a̱wunam bonde: iija, iijab ihok faafam. ²² Yesu n’aano: ---Á̱seinam ti hiñaawu a̱awas keekete ku keehok bakan kooniin keekete ku. ²³ Yesu n’ájufo tu busoona bu, eriboora yeene ni kájufo yooŋ. ²⁴ Kaja kajuku, náami eyam yómbokun étibino toko ti han hu. Kúsuw ku iŋi kirito, ni kiney tu busoona bu. Yesu t’aŋote. ²⁵ Eriboora i ni kátofin kéeniyaro abe ni kaano: ---Anahaan u, a̱ram uni! Úne fu kaketu! ²⁶ Yesu n’aaniin: ---Iŋi naŋ n’árikoleyie fu? Káyilen koonuun kítetia teereŋ! Náami eerito, abe n’akamoor t’eyam i ni ti han hu. N’asooñ akoowanee kem. ²⁷ Kareyi fe ni kajahale, abe n’iŋi kaane: ---An buŋ me ondu? Humuum eyam i ejama te o, bija yooŋ han hu fe! ²⁸ H’aamo hu Yesu akana han hu, ondu tu músuk mite Egadareniyeŋ i, háyine bákasuba keebaje sirab ni kánuutin tu búlum bu keebin kéefimboor. Iŋi kátumb káfeti naane, ésuk i kasooñen kákañenaariit kaŋaasu ti bítim bondu. ²⁹ Náami keetaŋk t’etiir kaane: ---Añi ite Atambatun, kame baŋka úne? Káhihinoor uni k’a̱bine fu t’ewahatu i ereeŋoorut? ³⁰ Náami abajeebaj naane iya kaahaaw kómbokun kite bufuruka tu buhoofooro. ³¹ Sirab su nu súwasiyan Yesu seeno: ---Makamu awe kákutoor uni, waasi, kame a̱was uni iriiyooso ti kaahaaw kite bufuruka bondu. ³² Yesu n’aane so hee, sija. Nu súnuutin ti háyine hu, abe nu suyooso tu bufuruka bu. Toko-toko yooŋ, kaahaaw ku kireyi fe ni kíteyin huta hu ti hirij hu kija kútuuso ti han hu. Bufuruka bu nu bumoj bireyi fe. ³³ Kéeyemie ku ti jíhaaw ju ni katey. Ni kaja ti hikinu hu, abe n’iŋi kakam beebaje bu, bija yooŋ bite háyine hu keebaje ku yéeni sirab su. ³⁴ Náami bakate hikinu hu fe keenaban Yesu. Hi kajuko hu, ni káwasiyano kaano waasi, anuut t’ésuk yeeniin.

¹ Yesu n’ájufo tu busoona bu eesooñ éekanin bibin t’ésuk yeeniin. ² Bakaake ni kabino n’ake ániine eeyinaat bija, eehurusee ti kabaŋ. Hi Yesu ajuke hu káyilen kooniin, n’aane ániine eeyinaat u bija: ---Óom, a̱jok alitee. Wuhoofoor wúuwe wuboŋketee. ³ Náami bakaake t’émuse yite Eluwa yite Moyis n’iŋi kaanoor toko: ---Áyin ondu fu ondu ti kálafatin Atambatun! ⁴ Yesu n’ámeyi kaayinoor kooniin. N’aaniin: ---Iŋi naŋ n’aribaje fu biyinoor bondu beejakut bii ti siheluun? ⁵ Kame naŋ nihaŋe fu katoofu kasoku tu bonde? Kaanu kite: «Wuhoofoor wúuwe wuboŋketee», man yooŋ: «A̱rito a̱aja»? ⁶ Bare íñje káwufooruun kaanuku Añi ute Húŋgowulan hu ákooki t’etaam ye sembe site kaboŋket wuhoofoor. Náami eeene ániine eeyinaat u bija: ---A̱rito, abe n’a̱yit kabaŋ kúuwe a̱ayeet! ⁷ Ániine u n’arito abe n’ayeet. ⁸ Hi hahooja hu hujuke hu bondu, ni kákoleyi kareyi fe. N’iŋi kasokoroor Atambatun naane awune i kúŋgowulan ku sembe sondu. ⁹ Yesu n’anuut toko eeja. O ti bija bu, n’ajuk ake ániine huruwu hoone Májiye t’ariikee tand’arok t’ásukut u tindi kajaam búhal bu. N’aano: ---Á̱seinam ti hiñaawu! Májiye n’arito eesao ti hiñaawu. ¹⁰ Yesu n’áyemi tu buñoofo t’enuuf ti Májiye. Keehooje ti kiŋki kasa búhal bu, ni bísambaŋ bu ni kabin keeñoofo ne o, n’eriboora yeene. ¹¹ Efarisiyeŋ i kajuka bondu, ni kaane eriboora yeene: ---Iŋi naŋ n’ámuse oonuun añoofo fu t’afeeneŋ n’esaa yite búhal bu, ni bísambaŋ bu? ¹² Yesu n’ajam. N’ásafiniin aaniin: ---Bakan keeemo káasuumaayiin kasawuleit asontena. Kéesomute ku kasawuloo fu. ¹³ Ariliiken kámeyi bonde b’Atambatun asoke bu ti Míkiñjin mu. Aanaan: «Arijak ti bakaaku; bondu b’ímaŋie fu, bare wusarah wíiit.» Ábuki ibinut karuwu bakan keejoŋoore ku, bare bísambaŋ bu. ¹⁴ Náami eriboora yite Sambatiis ni kabin ti Yesu abe ni kaano: ---Buŋ b’aamo fu uni iŋ’iriwoor, Efarisiyeŋ i yooŋ, abe bare eriboora íiwe káwooraariit? ¹⁵ Yesu n’aaniin: ---Bakan keeje kamaatu biseño kánooni fíya kátaañian, an eeemo u ti bisayi bu o toko nu boko? Aaa fu! Bare bibin birko, an eeemo u ti bisayi bu karamiee tu sumoŋiiin. Kóŋkeyin n’iŋi kawoor. ¹⁶ «An ákiikaariit eres éyeni ti kaawañ keehaane, ábuki eres éyeni i n’eŋ’ébuj kaawañ kihaan ku, abe n’iŋi kihaŋ bijeho. ¹⁷ An yooŋ áyunanaariit bunuk bíyeni ti bikeen beehaane. Af’áhin ii, sikeen su buwelejo, abe bunuk bu búyuuso. N’aŋ’áami sikeen su súbujaa. Aaa! Bunuk bíyeni uŋu búyunanee ti bikeen bíyeni: doon fe man dúbujo.» ¹⁸ Yesu ondu ti kasoku kooniin báhamin bondu, ake t’eseef ite Esuwif i n’ahaŋ áreeŋin. N’asaaho éejiŋgitan hágila Yesu abe n’aano: ---Ásuŋgute úuma aketa memememee; bare a̱bin á̱asit sumoŋii te o, abe n’aŋ’aroŋ. ¹⁹ Yesu n’arito, abe ni kasao ti hiñaawu, akina n’eriboora yeene. ²⁰ Ake anaare ámoomi toko, emito yendu sumoŋu nu súsuba aŋ’ahalan dómbokun. N’aane ni hikawo: «If’íyini kagoru wañ wute Yesu kep, íñje kákoyi.» Náami eetof inde hiñaawio, abe n’agor balis bite wañ woone. ²² Yesu n’aweteko, n’ajuko abe n’aane: ---Waay, a̱jok alitee! Káyilen kúuwe kíkinineŋa n’á̱koyi. T’ewahatu yendu yooŋ anaare u n’ákoyi. ²³ Hi Yesu areeŋe hu t’enuuf ite aseef u, n’ajuk esoka yite ti kiñjeŋ ku káafarein bija ehok, hahooja hu ti kalolobool. ²⁴ N’aane: ---Arinuut, ábuki ásuŋgute u aketut, am aŋote barebare. Ésuk i n’ésuwo. ²⁵ H’aamo hu kanuutana hahooja hu, Yesu n’ayooso t’enuuf i, abe n’ajok emoŋu yite ásuŋgute u. Ásuŋgute u n’arito. ²⁶ Bondu ni bijamo tu búsuk bite bu ne bo fe. ²⁷ Hi Yesu anuute hu toko éeyemi ti bija bu, háyine bákasuba kéefuume ni kasao ti hiñaawu, iŋi kakaro kataŋk t’etiir kaane: ---Añi Dafit, a̱yubiyen uni! ²⁸ Yesu ayoosaa t’enuuf i, kéefuume ku ni katof kaloho. N’aaniin: ---Bukuuruunkuur kaanuku íyinooniuun káhinu ariijuk? Ni kaano: ---Hee, Ámuse u. ²⁹ Náami Yesu eegoriin ti ñíkin abe n’aaniin: ---Bibaj naane áriyilene i bo! ³⁰ Náami ñíkiniin ñíyinia kajuku. Yesu n’áhaminiin ayan aaniin: ---Arijamatan jak, atum’arisok bo an. ³¹ Bare kanuuta kep, ni kasok bite bu Yesu tu búsuk bite bu ne bo fe. ³² Yesu n’eriboora yeene ti kanuutu ku, bakan ni kabin te o n’ake ániine eeyinaat báhamin, ábuki erab ejokojok. ³³ Yesu n’ákutoor erab i, abe ámuuma u n’áhamin. Hahooja hu fe ni hijahale dómbokun abe n’iŋi kaane: ---Bondu búmusut kabaju t’Israyel! ³⁴ Bare Efarisiyeŋ i ni kafin kaane: ---Ti sembe site Setani áyi ite sirab su t’af’ákutoor sirab su! ³⁵ Yesu n’añaahoor ti kikinu ku kireyi fe, aŋ’aliiken ésuk i ti ñáalawum ñu, n’awaare Hirim Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun, abe n’aritan bakate wúsomut wánowan, ni kéetime ku fe. ³⁶ H’ajuke hu hahooja hu, n’átumb fu ayubiyeniin naane, ábuki siheliin sibebut, abe kámeyiit naane kaja i, naane bíkarniina beebajut ahaawa. ³⁷ Náami eeene eriboora yeene: ---Éhotukan i ehahahah, bare éhotukana i kafamut. ³⁸ Arilaw ate múwañiin mu man n’áwutiyen bakan keebin kéehotukano.

¹ Yesu n’aruw eriboora yeene sumoŋu ni bákasuba ku, abe n’awuniin sembe site kákutoor sirab, ni karitan yooŋ bakate wúsomut wánowan, ni kéetime ku fe. ² Kuruwu kite epotor i sumoŋu ni bákasuba ku konde: átiyar u, Simoŋ (ii kaane Piyeer) n’at’o Andere; Saakiin n’at’o Saaŋ biñi bite Sebede; ³ Filip ni Bartelemi; Taamas ni Májiye, asaa ite búhal bu; Saak añi ite Alfe, ni Tade; ⁴ Simoŋ (akina, boko kaamo fu t’étuum i iŋ’ite ésuk yeeniin), nu Suda Iskariyot, eeja u kajoohen Yesu. ⁵ Yesu n’aboñ háyine hu sumoŋu ni bákasuba kondu. Hirim honde h’asaaniin fu: ---Atum’arija tu búsuk bite keenooto ku Esuwif, abe atum’arija yooŋ ti kikinu kite Samari. ⁶ Arija kep ti bakate ku Israyel keeemo ku naane bíkarniina béetowutee. ⁷ Aŋ’arikaro ariwaare ariene: «Jáyi jite Atambatun júlohenno!» ⁸ Ariritan kéesomute ku ni keekete ku, árihin keebaje ku yafot i kéekoyi, árikutoor yooŋ sirab su. Aribajabaj t’arijoohenut, ariwun yooŋ abe atum’árikandijen bajaam. ⁹ Atum’arija ni sírirem tu kuboote koonuun; ¹⁰ atum’arija ni kisaakos, man yooŋ nu wújufa wúsuba, ni sikaku, nu kútaŋkaru; ábuki aroka awarawar kasaanee buñoofo boone. ¹¹ «Hikinu fe h’ariyak buyooso te ho, arijab árikandijen aañ áyiniuun fu kajoku áwariee, abe atum’arikañj t’ake bija naane ariyak i kanuutu ti hikinu hu. ¹² Af’áriyemi tu buyooso t’enuuf yeene, ariene: "Káasuumaay kibaj." ¹³ Ifi kajokuun áwariee, kañaanu koonuun kite káasuumaay ku kajoku. Bare if’iti kajokuun áwariee, arinuutan kañaanu koonuun. ¹⁴ Af’ariyooso t’enuuf man yooŋ ti hikinu, abe ni kateñeko kajokuuun áwariee man yooŋ kajamatanuun, arinuut toko, abe n’arihaŋk hafor heeemo hu tu wuwotuun. ¹⁵ Iisokuun bifeeneŋ bu: hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan te ho, sílaam site bakate ti hikinu hondu kahaŋu site bakate ku Sodom nu Gomoor. ¹⁶ ---Arijamatan, iiboñuun naane bíkarniina t’etut bindaafaan bu. Áriwasiyoor naane ñuroon ñu, abe n’árineeni naane kúleebaan ku. ¹⁷ Arinaŋ kikawuun t’ésuk i. Ábuki bakan kajokuuun kaanuku keeja keejoonanuun. Aruun kámiñiee kikarawas ti ñáalawum ñite ñ’úne. ¹⁸ Boko kañakuuun kaja kasaan eseef i ni bákayi ku uŋu húuma hu. Iyu, n’aŋ’aribaj bítim ariiseede bifeeneŋ bu t’íñje, tu buhooŋiiin ni bakaaku yooŋ keenooto ku Esuwif. ¹⁹ Ifi kajokuun kaja kasaan eseef i kaanuku keejoonanuun, atum’arijahale ti b’arija bu kasoku, man yooŋ naane arija i káhamin. Kirim k’ariyak ku kasoku fe, aruun káwufooree ko t’ewahatu yendu. ²⁰ Ábuki kirim k’arija ku kasoku iti kíyemi koonuun, bare kite Búwejet bite bu Faafuun. ²¹ «Bakan kásiku bakatiiin kasaan eseef i kayool. Sifaaf su yooŋ, iyu i kaja fu ni bakañiiin. Biñi bu kárahanna ti sifaafiin ni síñaayiin, abe boko kásikiiin kasaan bakan kayool. ²² Ésuk i fe kahuufuuun uŋu húuma hu. Bare an eeja u kajoku alit tip bija tu hunak hiraanu hu, Atambatun kafakano. ²³ Ifi káhihinooruun ti heehe hikinu, aritey bija ti hike. Iisokuun bifeeneŋ bu: Añi ute Húŋgowulan hu bibin t’áritumboorut arihaban kawaare koonuun tu búsuk bite Israyel bireyi fe. ²⁴ «Abajut aliikena eehaŋe ámuse oone; abajut yooŋ aroka eehaŋe aseef oone. ²⁵ Aliikena awarawar káhinu éeyemi naane ámuse oone, aroka u man n’áyemi naane aseef oone. Ésuk i ifi kaja ayak abin áami kaana ate enuuf i Belsebul, buŋ fíya bi kaja fu karuwu bakate ku t’enuuf yeene? ²⁶ ---Náami atum’árikoleyi kiŋki kasok t’aruun! Béenuusee bu bireyi fe kajukiee, abe beesokutee bu yooŋ kámeyiee. ²⁷ Bimb’isokuun t’ébaani i, arisok bo mijiniŋga raŋgaw; bamb’arijiisanee yooŋ, ariyiŋan bo ti sifiñjan su. ²⁸ Atum’árikoleyi kiŋki kayool eni i, abe kayinaat kayoolu yaan i. Ho húkoyie árikoleyi Atambatun eeemo u áyinooni kábuju eni i ni yaan i sambuun. ²⁹ Eeman kereŋ míndiri músuba uŋu mujoohenee érirem? Abe bare mayet afeeneŋ te mo akete ti Faafuun aanut hee. ³⁰ Aruun bare, humuum wan woonuun wufineefin. ³¹ Náami atum’árikoleyi: t’Atambatun, arihaŋahaŋ fuf bíndiri úkaan! ³² ---An af’ásiiŋoorein n’íñje tu buhooŋu ésuk i, íñje yooŋ bísiiŋooreina ne o hágila Faafam eeemo u t’etiir. ³³ Bare an af’ateñekaam tu buhooŋu ésuk i, íñje yooŋ biteñekoo hágila Faafam eeemo u t’etiir. ³⁴ ---Atum’ariene man kaajamoor k’ibine fu ne ko t’etaam ye i? Káajamooriit k’ibine fu ne ko, bare kábura. ³⁵ Ibinabin káwaajinoor ahaawa ni faafo, ásuŋgute n’íñaayo, anaare n’íñaay ite áyino. ³⁶ Ebuke yeenuun kaja fu káyemi enatoora yeenuun. ³⁷ «An af’ámaŋi faafo man yooŋ íñaayo ahaŋ naane ámaŋiam i, ayinaat káyemi ariboora úuma. An n’ámaŋi ahaawa oone, man yooŋ ásuŋgute oone ahaŋ naane ámaŋiam i, ayinaat káyemi ariboora úuma. ³⁸ An eekandeit ekuruwa yeene abe n’áseinam ti hiñaawu, ayinaat káyemi ariboora úuma. ³⁹ An af’ámaŋi kafakan síhiinio, o bútowuto. An n’afin aket uŋu húuma hu, o karoŋu. ⁴⁰ ---An af’ajokuun áwariee, íñje a ajoke fu áwariee; abe an eejokam áwariee, an éeboñinam u a ajoke fu áwariee. ⁴¹ An af’ajok áwariee ayiŋana ite Atambatun aŋarkeyi naane Atambatun áboñino, o kasiibanee naane ayiŋana ite Atambatun. Abe an n’ajok áwariee an éejube aŋarkeyi naane an ondu ájubajub, o kasiibanee naane an éejube. ⁴² Iisokuun bifeeneŋ bu: an af’ajok áwariee ake t’eraan i ti kéeyilene ku t’íñje, hutoof ekot efeeneŋ ite móhujo y’awuno éehujo aŋarkeyi naane akina ariboora úuma, Atambatun kasiibano.

¹ Hi Yesu ahabane hu kasoku kite bonde eriboora yeene sumoŋu ni bákasuba ku, n’anuut toko eeja ti kikinu keeemo ku ne bo, aŋ’aliiken ésuk i abe n’awaareiin. ² Sambatiis t’ekulu i, n’ajam buroon bi Kiris bamb’áhin. N’aboñ bakaake t’eriboora yeene te o ³ kaanuku kéekandijeno kaano: ---Awe me a̱amo fu an eeware u bibin, man yooŋ iriwarawar kanahan ake? ⁴ Yesu n’ásafiniin aaniin: ---Arija arisok Saaŋ b’arijame bu ni b’arijuke bu: ⁵ kéefuume ku kasiŋa kajuk, keeyinaat ku bija káyinia bija, ki yafot i ejoke ku kákoyia, bútuut bu bisiŋa bijam, keekete ku iŋi karitanee t’eket i, abe keebajut ku doon fe iŋi kajamatan Hirim Heetoofe hu. ⁶ Atoof t’an at’awas káyilen k’abaje ku t’íñje! ⁷ H’eriboora yite Saaŋ kaje hu, Yesu n’asok hahooja hu bite bu Saaŋ. N’aaniin: ---Naŋ n’arije fu bajuk bu t’eramba i? Yariyoon y’á̱meyie kaanuku eyam i katibu, n’eŋ’eyoŋoŋanooro? Aaa fu! ⁸ Náami aañ arije fu bajuk bu? An eesiimee wañ wéewarie? Kiŋki kasiimo bare wañ wéewarie, iŋi kakin tu sunuuf séewarie naane site bakan kómbokun ku. ⁹ Náami aañ arije fu bajuk bu? Eeman ayiŋana ite Atambatun? Hee fu, íñje isok fee n’aruun, abe ahaŋahaŋ yooŋ ayiŋana ite Atambatun. ¹⁰ Ábuki Saaŋ aamo fu an i kasoke u ti Míkiñjin mu kaane: «Arijamatan! Íñje Atambatun, íñje káboñina ayiŋana úuma éegilani toko, eeja eefarei bítim bu.» ¹¹ Yesu n’asooñ aaniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: tu kúŋgowulan kéewuwina ku fe, abajut an eereeŋe Sambatiis. Bare an eehaŋe u fe káteti ti Jáyi jite Atambatun ahaŋahaŋ Saaŋ. ¹² Huta hu Sambatiis aŋ’aja abin bija t’úmiye, Jáyi jite Atambatun jondu ti kajuku kúnuur, abe kiŋki káhin ni sembe kásike fu jo. ¹³ Eyiŋana yite Atambatun nu Moyis fe t’Eluwa i kasokasok mite Jáyi jite Atambatun bija naane Saaŋ abine i. ¹⁴ Abe af’árimaŋi, n’aŋ’áriyilenam: Saaŋ aamo fu Eli, eesokee u kaanuku awarawar bibin. ¹⁵ Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n’isoke fu! ¹⁶ «Te naŋ fíya t’íyinie fu kaliiku bakate ku hahiye? Kámoomi naane biñi keeriikee t’efiñjan i, bokonde iŋi kataŋk kaane bakaaku: ¹⁷ "Ti biseño bu íriyifayif, bare ariyokoñut! N’íriyiyin hiketu, bare ariyiyut!" ¹⁸ Ábuki Saaŋ abinabin, áñoofaariit atoofee, áhujaariit yooŋ ehob; ésuk i ni kaane: "Jaa, ákooki fu erab!" ¹⁹ Añi ute Húŋgowulan hu n’abin, aŋ’añoofo abe n’áhujo, ni kaane: "Áriheelin t’áyin ondu! Buñoofo taŋ n’éwusan! Esaa yite búhal bu ni bísambaŋ bu kaamo fu bákawiyo!" Bare káwasi kite Atambatun, tu burok boone beejake bu t’ifi kikeetanee.» ²⁰ Yesu n’áyemi ti kawatan bakate ti kikinu ku t’ahaŋe du káhinu buroon beehaŋe bu ésuk i kikaw, ábuki kawasut kinij kooniin keejakut ku. ²¹ N’aane: ---Átaañi t’aruun bakate ku Korasen! Átaañi yooŋ t’aruun bakate ku Betsayida! Ábuki fu arko yéeni béehinee bu t’aruun beejahaluun bu, Tiir ni Sidon ti bíhinee fu, bare afiyee naane bakate ku bo kasiimee i kisaaku, abe ni kahorotanooro hábumba, kéewufoor kaanuku kawatanooraa wuhoofoor wooniin. ²² Iŋ’ite ho h’isok fee n’aruun: hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan te ho, sílaam soonuun kahaŋu site su bakate ku Tiir ni Sidon. ²³ Aruun me bakate ku Káfernawom, arienaan man aruun kayitiee t’etiir bufor bu? Aaa! Aruun káfiitenee sambuun. Ábuki fu arko béehinee bu t’aruun beejahaluun bu, Sodom ti bíhinee fu, hikinu hondu n’uŋu huroŋ yéeni bija tu hunak hite úmiye. ²⁴ Iŋ’ite ho h’isok fee n’aruun: hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan te ho, sílaam soonuun kahaŋu site su Sodom. ²⁵ Tu kunak kondu Yesu n’aane: ---Faafa, Atemit ite bufor bu n’etaam i, íñj’endu ti kaanii eyeehen naane á̱wufoore i kéemeyiit ku doon fe múniyo m’á̱nuuse mu bakan kéewesinatee ku, ni kéewuwe ku. ²⁶ Hee Faafa, ho hutoofi ni bija iyu. ²⁷ Abe n’aane kéeyemie ku toko: ---Faafam anaŋanaŋ buroon bu fe tu sumoŋiam. An ámeyiit íñj’eemo fu aañ, íñje eeemo u Añi u, bare Faaf u ámoomi. An yooŋ ámeyiit Faaf u aamo fu aañ, bare ímoomi, íñje Añi u; abe k’ijifane ku yooŋ kaanuku íiwufooriino kámoomi. ²⁸ «Aribin t’íñje aruun fe kéelaame ku abe n’ariniŋan, n’iŋ’íyihinanuun. ²⁹ Arijam t’íñje, abe n’ariwasam íiwuforooruun, ábuki íneenaneeni abe iŋ’ímuñ yooŋ; n’aŋ’ariyih. ³⁰ Ábuki b’ija bu kaliiken koonuun, bítaañiit, abe b’ija bu kasejan koonuun, biniŋut.»

¹ Tu kunak kondu, t’erimaas ite Esuwif i, Yesu n’aŋaas ti kitaaŋaat ku ti kawañe dike doon aŋ’a̱juk kite maanu. Eriboora yeene bujoñjol tu boko; n’iŋi kahat te do keeteŋ. ² Bakaake t’Efarisiyeŋ i kajuka bondu, ni kaane Yesu: ---Á̱heelin fee, eriboora íiwe bokondu ti káhinu doon d’Eluwa yite y’úne eteñekee du an áhin tu hunak hite erimaas i! ³ Yesu n’aaniin: ---Eeman kereŋ arijaŋgajaŋga bi Dafit áhine bu, akina ni bakano, hu bujoñjol bujokiin hu? ⁴ Ayoosayooso t’Anuuf ite Káafimboor ku, éeyitin kumburu keebelee ku bija t’Atambatun, abe n’ateŋ, akina ni bakan koone. Abe bare t’Eluwa yite y’úne, kawarut ko yéeni kateŋu. Esaraha i taŋ kaware fu ko kateŋu. ⁵ Man yooŋ arijaŋgeit t’Eluwa yite Moyis kaanuku erimaas-rimaas fe, esaraha i t’Enuuf ite Atambatun, naane ii karok toko fe, katina t’Eluwa i, bare Atambatun ajokut bo kaahoofoor? ⁶ Íñje isok fee n’aruun: abajeebaj diye doon deehaŋe Enuuf ite Atambatun! ⁷ Kane árinandin yéeni bonde b’Atambatun asoke bu ti Míkiñjin mu aane: «Arijak ti bakaaku; bondu b’ímaŋie fu, bare wusarah wíiit», man ariwatan bokonde keetinut ku. ⁸ Ábuki Añi ute Húŋgowulan hu akino fu erimaas i. ⁹ Yesu anuuta toko, n’ayooso ti bike ti ñáalawum ñooniin. ¹⁰ Ake ániine ámoomi toko, emoŋio étimatim. Kéeyemie ku toko ni kámaŋi katinan Yesu. Ni kákandijeno kaano: ---Eluwa yite y’úne ewunawun an karitan ásomuta t’erimaas i? ¹¹ Yesu n’aaniin: ---Arko ake t’aruun abaje fee ékarniina efeeneŋ, abe n’eney ti kaayeen kéesulie tu hunak hite erimaas i, buŋ b’aja fu? At’aja ajok yo ánuutann? ¹² Abe húŋgowulan ahaŋahaŋ ékarniina fuf! Náami Eluwa yite y’úne ewunawun an káhinu meejake t’erimaas i. ¹³ Náami eeene ániine u: ---A̱raaw emoŋii. Ániine u n’araaw yo, náami ékoyia, ebatikaa naane hítiyar hu, yéeyemi naane yaayu. ¹⁴ Efarisiyeŋ i kéeyemie ku toko ni kánuutin, abe ni kajukoor keejuk naane kaja i káhinu keeyool Yesu. ¹⁵ Hi Yesu ajame hu bondu, n’anuut toko. Bakan keehooje-hooj ni kasao ti hiñaawu. N’aritan kéesomute ku fe, ¹⁶ abe n’áhaminiin ayan faŋ, aaniin itim kasok an akina aamo fu aañ. ¹⁷ Iyu i bije fii kaanuku hirim honde h’Esayi ayiŋana ite Atambatun asoke hu heebaj. Aanaan: ¹⁸ «Atambatun aane: an onde af’áhin naane isoke i, akina i ijifane fu, o i ímaŋie fu, te o ti hikawam hutoofe fu. Íñje kahoojano nu Búwejet búuma, abe o káwufoor bakate t’etaam i fe bítim beejake bu. ¹⁹ At’ajeeŋoor n’an, abe at’ayit kaajio t’etiir, at’áwuforooro ti sifiñjan su. ²⁰ At’afiit yariyoon yeeleebee, at’ahok yooŋ ejaaŋana yeelohene kaketu. Iyu a aja fu ayak abin áami b’ímaŋie bu bisiiŋaa; ²¹ abe kéemeyiitam ku fe kanaŋu eyakar yeeniin te o.» ²² Bakan ni kabin ti Yesu n’ake ániine éefuume, ayinaat yooŋ báhamin, ábuki erab ejokojok. Yesu n’áhino éekoyi ayak aŋ’áhamin abe n’aŋ’ajuk. ²³ Hahooja hu fe ni hijahale, abe n’iŋi kaane: ---Añi Dafit fíya? ²⁴ Bare Efarisiyeŋ i kajama bondu ni kaane: ---Jaa! Ti sembe site fu Belsebul, áyi ite sirab su t’áyin ondu af’ákutoor sirab su. ²⁵ Bare Yesu ámoomi béeyemie bu ti kikawiin. N’aaniin: ---Bakate t’ésuk efeeneŋ ifi kayawoor, ésuk yendu búbujo. Bakate ti hikinu hifeeneŋ, man yooŋ butoŋ bifeeneŋ ifi kayawoor, boko bihabano. ²⁶ Setani af’ákutoor doon d’akino, n’aŋ’áami fu ásokumooraa. Jáyi joone fíya hite te jo man hihabano? ²⁷ Ariene íñje iŋ’íkutoor sirab su aŋarkeyi naane Belsebul awunam fu sembe su. Kame bakan koonuun, ti sembe site aañ t’ifi kákutoor so? Boko kumuumiin káwufooruun kaanuku arikooŋut! ²⁸ Bare naane aamo i Búwejet bite Atambatun buwunam fu sembe site kákutoor sirab su, Jáyi joone kame jíreeŋinuun. ²⁹ «An ayinaat buyooso t’enuuf ite an eebaje sembe éekuwato, t’ajabut afaak an ondu ite sembe su. Ajendano kafaaku, n’atik áyini kákuwat doon deeemo toko fe. ³⁰ «An éesiiŋooreinoot n’íñje, an ondu ásokumam; abe an éeyokunanutam iriikuukan, an ondu ayisaloolana. ³¹ Iŋ’ite ho h’isok fee n’aruun: Atambatun áyinooni kaboŋket ésuk i wuhoofoor wooniin, ni naane kayako i fe kálafatin. Bare an eeyak u kálafatin Búwejet Beenabe bu, at’aboŋketee. ³² An af’asok t’Añi ute Húŋgowulan hu, áyinooniee kaboŋket; bare an n’asok tu Búwejet Beenabe bu, at’aboŋketee úmiye, at’aboŋketee yooŋ kuwaatu kane Atambatun asiiŋan Jáyi joone. ³³ ---Ariliik tu nunukanuk neejake: miriyaay mite te no iŋi mijak; nunukanuk neejakut, miriyaay mite te no míjakaariit. Nunukanuk aŋ’akeetanee ti miriyaay mite te no. ³⁴ Ñuroon ñondu! Buŋ b’ariyino fu káhamin atoofee, abe bare arijakut? Ábuki fu butum af’ánuutann beeemo bu tu búwejet bu. ³⁵ Húŋgowulan heejake aŋ’asok buroon beejake aŋarkeyi naane búwejet boone bukuurakuur. Bare húŋgowulan heejakut aŋ’asok buroon beejakut aŋarkeyi naane búwejet boone bukuurut. ³⁶ Íñje isok fee n’aruun: hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan te ho, huruw fe kakamu Atambatun iŋi naŋ n’asoke fu kirim k’awarut ku yéeni kasoku. ³⁷ Ábuki ti kirim kúuwe t’a̱yak fu kajoonanee: man aw’ondu t’ekooŋ, man yooŋ a̱nooto t’ekooŋ. ³⁸ Náami bakaake t’émuse yite Eluwa yite Moyis, ni bakaake t’Efarisiyeŋ i ni kaane Yesu: ---Ámuse u, írimaŋamaŋi á̱hin bike beehaŋe uni kikaw, beekuur uni kaanuku Atambatun áboñini fu. ³⁹ Yesu n’aaniin: ---Aruun bakate ku hahiye arijakut, áriwuŋgawuŋg yooŋ Atambatun kiñaawu, abe bare n’árimaŋi kajuku beehaŋuun kikaw. Bare at’áriwufooree mayet bifeeneŋ, kane arko taŋ beebaje bu Sonas ayiŋana ite Atambatun. ⁴⁰ Ábuki naane Sonas abaje i kunak kíhaaji lám ti har hite asaan ómbokun, iyu yooŋ a Añi ute Húŋgowulan hu aja fu kahokiee, eebaj kunak kíhaaji t’etaam i. ⁴¹ Hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan ésuk i, bakate ku Niniif bisiiŋo kajoŋoor n’aruun bakate ku hahiye keetinanuun. Ábuki kawatanoorawatanooro wuhoofoor wooniin hi kajame hu bu Sonas awaareiin bu; abe bare arijuk, abajeebaj diye bike beehaŋe Sonas! ⁴² Hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan ésuk i, anaare éeyemiaanie u aseef ite Saba bisiiiŋo ajoŋoor n’aruun bakate ku hahiye eetinanuun. Ábuki fu abinabina ánuutin t’akambe-kamb, bibin kajamu naane Salomoŋ áwesinatee i; abe bare arijuk, abajeebaj diye bike beehaŋe Salomoŋ! ⁴³ ---Erab ef’enuutanee t’an, eŋ’ehiilool t’eramba i tu móhujo munooto du, kaŋesu t’eware du kakinu. Arko ebajut, ⁴⁴ n’eŋ’eyinoor eene: «Iibatuko t’enuuf íima t’ínuutina du.» N’eŋ’ebatuko, abe n’eŋ’eŋaabo enuuf i fuufu te yo, káafeewinee, abe n’éhinee áwari fe. ⁴⁵ Náami n’eŋ’eja éruwin sike sirab seemo hutok nu súsuba seehaŋe yo kánafut. N’eŋ’ébatikein ne so, seekin toko sireyi fe. Sílaam s’an ondu aja su kajuku, so kahaŋu sítiyar su. Iyu yooŋ i bija fu káyemi ni bakate ku hahiye keejakut ku. ⁴⁶ Yesu ondu ti báhamin bondu ni hahooja hu, bakat’o n’íñaayo ni káreeŋin, abe ni kásiiŋein tíyaŋ keeboñ boone. ⁴⁷ Ake n’aano: ---A̱jam fee, íñaayi ni bakatii bokondu tíyaŋ, kaane t’awe ti kabine. ⁴⁸ Yesu n’ásafino aano: ---Aañ aamo fu íñaayam? Aañiin kaamo fu bakat’am? ⁴⁹ Ahaban, n’añoŋ t’eriboora yeene abe n’aane: ---Áriheelin, íñaayam ni bakat’am bokonde! ⁵⁰ An aa áhin bi Faafam eeemo u t’etiir ámaŋie bu, an ondu aamo fu at’am, ániinam, n’íñaayam toko.

¹ Hunak hondu hoho, Yesu n’ánuutin t’enuuf i, abe n’aja ariiko ti katafa kite han hite Gálile kaanuku eeliiken ésuk i. ² Bakan keehooje-hooj ni kátumb kákuuto, asooñen n’ájufo tu busoona eeriiko te bo. Ésuk i n’éyemi t’etiir t’asuuje du. ³ N’asokiin toko buroon úkaan, abe aŋ’akolofan báhamin bu. N’aaniin: ---Abajeebaj ake ániine eeje muwiis. ⁴ Ondu ti káfiiten ku, sike sinawaay ni siney ti ñijinu ñu. Bilele bu ni bibin beeher so fe. ⁵ Sike ni siney t’arkee bilaaliñj. Baaliisiw bu buhoojut toko. Memee jab náami wúnuutino, ábuki baaliisiw bu t’etiir wo bifamut. ⁶ Bare taanak tu tírabino, nu túsuf maanu wu abe nu wusay, ábuki ñuyoot ñu ñijeit akambee. ⁷ Sike ni siney t’arkee esisa. Esisa i n’élooñin ne wo y’afeeneŋ, abe n’ebuuf wo. ⁸ Sike ni siney t’etaam yeejake i. Maanu nu wubukoor: kifeeneŋ n’iŋi kibaj bajal beereeŋe téemeer, kike beereeŋe bakan bákahaaji, kike butuman nu sumoŋu. ⁹ Abe n’áwutiyen aane: ---Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n’isoke fu! ¹⁰ Eriboora i ni kátofin ti Yesu, abe ni kákandijeno kaano: ---Iŋi naŋ n’af’áhaminiin akolofan? ¹¹ Yesu n’aaniin: ---Aruun k’Atambatun áhine fu áriimeyi béenuusee bite ti Jáyi joone, bare áhinut bo bokondu. ¹² Ábuki an eebaje, o káwutiyenee ahaŋ doon d’abaje du, ebaj i yeeheek te o. Bare an éetumbut u abaj, humuum diŋgiŋgilis d’abaje du karamiee. ¹³ Iŋ’ite ho h’if’íhaminiin ikolofan, ábuki iŋi káheelin, bare kájukaariit, iŋi kajam, bare kájokaariit. ¹⁴ Iyu i bije fii tu boko kaanuku bonde b’Esayi ayiŋana ite Atambatun asoke bu beebaj. Aanaan: «Íñje Atambatun eene: bakate ku hahiye kajamu jak, bare iti kajok; boko káheelin féet, bare iti kajuk. ¹⁵ Ábuki kayaŋgayaŋg aa kikaw, iŋ’ite ho hu ñúwejet ñooniin ñínandinaariit fu; kalofalof wúkondiniin, kaanuku utum’uŋu wujam; kaŋotaŋot ñíkiniin, kaanuku itim’iŋi ñujuk. Káhinahin ii kaanuku itim kabin káwuŋgan inde íñje, íihiniin kéekoyi.» ¹⁶ «Bare aruun, kikawuun kutoofatoof, ábuki ñíkinuun uŋu ñujuk, wúkondinuun uŋu wujam! ¹⁷ Iisokuun bifeeneŋ bu: keehooje t’eyiŋana yite Atambatun, ni bakan kéejube kámaŋaanamaŋaani kajuku bamb’arijuk iye, bare kajukut bo. Ni kámaŋi yooŋ kajamu bamb’arijam iye, bare kajamut bo. ¹⁸ ---Aruun arijam iihatuun b’ikolofane bu bite an eeemo u tu muwiis mu. ¹⁹ Kiŋki kajam mite Jáyi jite Atambatun abe kájokaariit naane mije i, kámoomi naane ñijinu ñu ti sinawaay su sineye du. Setani n’aŋ’abin eenuutan doon deenawee du ti siheliin. ²⁰ Bakaaku kámoomi naane t’arkee du bilaaliñj ti sinawaay su sineye du. Ifi kajam hirim hu kep, toko-toko yooŋ n’iŋi kajok ho atoof. ²¹ Bare híbajaariit ñuyoot ti siheliin, náami kájokaariit ho afiyee. Bakola ifi bibin kep, man yooŋ sílaam iŋ’ite hirim hite Atambatun, n’iŋi kawasan káyilen kooniin. ²² Bakaaku kámoomi naane sinawaay seeneye su t’arkee du esisa. Boko kaamo fu kiŋki kajam hirim hu jak. Bare biyinoor bite t’etaam ye, ni sírirem sunsu subuut iye, bondu uŋu bubuuf ho, abe utu hubukoor. ²³ Bakaaku kámoomi naane sinawaay seeneye su t’etaam yeejake i. Boko kaamo fu kiŋki kajam hirim hu, abe n’iŋi kajok naane hije i. N’iŋi kabukoor miriyaay, bakaake meereeŋe téemeer, bakaake bakan bákahaaji, bakaake butuman nu sumoŋu. ²⁴ Yesu n’asooñ asokiin bike beekolofanee: ---Jáyi jite Atambatun júmoomi naane an eewiise hitaaŋaat hoone. ²⁵ Ésuk i kaŋota, anatoora oone n’abin áreeŋin, n’áfiiten sinawaay site husuwa t’ániine u awiise du, abe n’aja. ²⁶ Maanu wu wúhaatino ayak abin áami wubukoora, náami yooŋ husuwa hondu. ²⁷ Kiŋki karok bija t’ate múwañiin mu ni kabin, káreeŋin ni kaano: «Óom, maanu w’a̱wiise fu ti hitaaŋaat húuwe; kame náami husuwa heeemo haa toko héenuutin diin?» ²⁸ N’aaniin: «Anatoora áhine fii.» Ni kaano: «Á̱maŋamaŋi irija iriwat ho?» ²⁹ N’aaniin: «Aaa, ábuki af’ariwat ho, n’aŋ’arijendan yooŋ kawatu maanu. ³⁰ Ariwas ho heehaat t’afeeneŋ ni maanu ayak abin áami éhotukan i ereeŋa. Kóŋkeyin, n’iŋ’eene éhotukana i kajab kanuutan husuwa hu, abe ni kakob ho héesufee. Kahaban, ni káhotukan, abe ni kayoosan maanu ti níhindaa núuma.» ³¹ Yesu n’asooñ asokiin beekolofanee bonde: ---Jáyi jite Atambatun júmoomi naane afeeneŋ ti sinawaay site emutard, a an ayite eenawo t’etool yeene. ³² Sinawaay sondu sihaŋe káteti site t’etaam ye fe. Bare af’áhaatin, o kahaŋu maamu munukanuk fe. O káhinu nunukanuk, humuum bilele bu bibin béewuul ti biland boone. ³³ Yesu n’asooñ asokiin beekolofanee bonde: ---Jáyi jite Atambatun júmoomi naane élefir, y’anaare ásike éegiilool n’éfariŋ ti hibeñuwar heehooje ayak abin áami ereyi fe ékundufuloolaa. ³⁴ Bondu fe, Yesu asokasok bo hahooja hu ti báhamin beekolofanee. Áliikenaariitiin doon fe t’akolofanut. ³⁵ Iyu i bije fii kaanuku hirim honde h’ayiŋana ite Atambatun abine hu asok ni hibaj. Aanaan: «Íñje káhaminiin ikolofan, Íñje káwufooriin béenuusee bu huta h’etaam i eŋ’ebin éwuwanee.» ³⁶ Yesu n’awas hahooja hu, abe n’aja t’enuuf i. Eriboora yeene ni kátofin abe ni kaano: ---A̱hat uni b’a̱kolofane bu bite husuwa hu ti hitaaŋaat hu. ³⁷ N’aaniin: ---An u eewiise u maanu aamo fu Añi ute Húŋgowulan hu; ³⁸ hitaaŋaat hu heemo fu aduna i; sinawaay su seemo fu bakate ku ti Jáyi jite Atambatun; husuwa hu heemo fu bakate ku Setani; ³⁹ anatoora u éefiitene u sinawaay site husuwa hu aamo fu Setani; éhotukan i eemo fu kamoosen kite etaam i; éhotukana i kaamo fu emalaka i. ⁴⁰ Naane husuwa aa awatee héesufee, iyu yooŋ i bija fu káyemi ti kamoosen kite etaam i: ⁴¹ Añi ute Húŋgowulan hu kaboñu emalaka yeene keenuutan ti Jáyi joone ésuk i fe kiŋki kaneyan bakaaku tu wuhoofoor, ni kéenijaariit ku ajakee, ⁴² abe ni káfiiteniin ti sineemak seeyane su. Boko kayiyu toko, abe ni katakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ. ⁴³ Náami kéejube ku kasilan naane taanak tu ti Jáyi jite ju Faafiin. Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n’isoke fu! ⁴⁴ ---Jáyi jite Atambatun júmoomi naane ebaj yéenuusee ti hitaaŋaat. Ake n’ajuk yo, n’afin ánuus. Hikawo kátumbu hutoof asooñen n’aŋ’aja ajay buroon b’abaje bu fe, abe n’aŋ’ábatikein eejoohen hitaaŋaat hondu. ⁴⁵ ---Jáyi jite Atambatun júmoomi yooŋ naane ájulaata eeemo ti hiŋes bukuur béewarie bite hujoohen. ⁴⁶ Af’ajuk eke yeeseere-seer, o bija eejay buroon b’abaje bu fe, eejoohen ekuur yendu. ⁴⁷ ---Jáyi jite Atambatun júmoomi yooŋ naane embaalu y’embaala káfiitene ti han hu, abe eŋ’ejok asaan ánoan. ⁴⁸ Ef’ehooj, n’iŋi kañak yo ti katafa ku, abe n’iŋi kasiiŋo keejif bisaan bu: n’iŋi kanaŋ béekunde bu tu wutekel, bare beejose bu n’iŋi káfiiten bo. ⁴⁹ Iyu yooŋ i bija fu ti kamoosen kite etaam i: emalaka i bibin kéewaajinoor keejakut ku ni kéejube ku, ⁵⁰ abe n’iŋi káfiiten keejakut ku ti sineemak seeyane su. Boko kayiyu toko, abe ni katakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ. ⁵¹ Yesu n’ákandijen eriboora yeene aaniin: ---Arijokajok beekolofanee bee fe? Ni kaano: ---Hee. ⁵² N’aaniin: ---Náami yooŋ ámuse fe ite Eluwa yite Moyis, i kaliikene múniyo mite Jáyi jite Atambatun, anokooranokoor naane ate enuuf éebisinna buroon bíyeni nu buroon beehaane t’ebaj yeene. ⁵³ Hi Yesu átibane hu báhamin beekolofanee bondu, n’anuut toko ⁵⁴ eebatuko ti hikinu hu t’ákuumanee du. N’áyemi ti kaliiken bakate ku bo mite m’Atambatun ti báalawum booniin. Kéeyemie ku toko ni kajahale naane. N’iŋi kaanoor: ---Aañ fíya awuno fu káwasi kondu, ni sembe site káhinu buroon beehaŋe bu úne kikaw? ⁵⁵ Kame añi úteiit kereŋ aroka ite wusan wu? Máriiit aamo fu kereŋ íñaayo? At’úteiit Saakiin, ni Siseef, ni Simoŋ, nu Sud? ⁵⁶ Bákaniino, úneiit úkine fee beebe? Aañ fíya awuno fu káwasi kondu, ni sembe sondu? ⁵⁷ Ni kateñeko káyilen te o. Náami Yesu eeeniin: ---Ayiŋana ite Atambatun, ésuk i fe iŋi kajoko nu sumoŋu súsuba, abin aŋeñen t’ésuk yeeniin, nu tu butoŋ booniin. ⁵⁸ Yesu ahaŋut áhin bo beehooje beehaŋiin kikaw, iŋi naane káyilenut i te o.

¹ Kóŋkeyin, Erod, áyi ite Gálile n’ajam huruwu hite Yesu. ² N’aane bakan koone: ---An ondu fu Sambatiis! Akina áriteina fii t’eket i! Iŋ’ite ho h’abaje fii sembe site káhinu buroon beehaŋe ésuk i kikaw. ³ Múniyo Erod aboñaboñ keejok Saaŋ keekobo, abe ni kaja kakul. Áhinahin bondu iŋ’ite hu Erojad, anaare ite at’o Filip a árutine u. ⁴ Ábuki Saaŋ aŋ’aane yéeni Erod: ---A̱waruto kasayi; eluwa i ewunuti bondu! ⁵ Erod n’ámaŋi kayoolu Saaŋ, bare ákolakoleyi hahooja hu, ábuki kajokajok Saaŋ naane ayiŋana ite Atambatun. ⁶ T’efeet ite hunak h’Erod abukee hu te ho, ásuŋgute ite Erojad n’ayokoñ hágila bakan k’Erod aruwe ku. Nu hútumb fu hutoof Erod naane ⁷ asooñen n’awaat aane ásuŋgute u o kawunio doon fe d’ámaŋie. ⁸ Íñaayo n’atiŋgo eelaw áyi u bonde: ---A̱wunam diye ti kaafalaat hikaw hite Sambatiis! ⁹ Áyi u n’átaañian naane. Bare makamu aheekaheek eewaat tu buhooŋu emoosoora yeene, n’aane káhin naane ásuŋgute u asoke i. ¹⁰ N’aboñ ake eeja eefaran hikaw hite Sambatiis t’ekulu i. ¹¹ N’abin ni hikaw hu ti kaafalaat, abe n’asaan ho ásuŋgute u. Ásuŋgute u n’afin asaan ho íñaayo. ¹² Eriboora yite Saaŋ ni kaja kayit ehunuŋ yeene kaja kahok. Kahaban, ni kaja kasok Yesu beebaje bu. ¹³ Hi Yesu ajame hu bondu, n’anuut toko éejufo tu busoona eeja t’an anooto. Bakan keehooje ni kajam bo, ni kánuutin ti kikinu kooniin keenabano nu wuwot. ¹⁴ Hi Yesu awanee hu tu busoona bu, n’ajuk hahooja hu; n’átumb fu ayubiyeniin naane. N’aritan kéesomute ki kaje ku nu boko. ¹⁵ To ti bija kajonu, eriboora yeene ni kátofin kálohino abe ni kaano: ---Tujona fu, abe an akinut nere. A̱ane hahooja hu hibatuko ti mikinu mu man ni káyini kajoohen doon dite buñoofo. ¹⁶ Yesu n’aaniin: ---Kasawuleit bija baabu fe; ariwuniin keeñoofo aruun kumuumuun! ¹⁷ Bare ni kaano: ---Kumburu keemo hutok taŋ k’iribaje fu diye, ni misaan músuba. ¹⁸ Yesu n’aaniin: ---Áriwuni fee. ¹⁹ Ahaban, n’aane hahooja hu hiriiko ti mahos mu. N’ayit kumburu ku hutok hu ni misaan músuba mu, abe n’áheelin t’etiir. N’aane Atambatun eyeehen. Ahaban, n’afiitar kumburu ku, abe n’asaan ko eriboora yeene kéeruboor hahooja hu. ²⁰ Kareyi fe ni kateŋ kayak kabir bib. Eriboora i ni kahoojan wutekel sumoŋu nu wúsuba ni mifiit meeŋeñene mu. ²¹ Ti bakan keeteŋe kii kumburu ku ni misaan mu, háyine hu kareeŋareeŋ súñjune hutok. Haare hu ni biñi bu kafinutee. ²² Bondu buwas, Yesu n’anoŋkooran eriboora yeene kéejufo tu busoona bu, kéegilano toko keekan han hu, akina eefin eeyeetan hahooja hu. ²³ H’ayeetaniin hu ahaban, n’asiro unoono ti hike hirij kaanuku eelaw. H’aamo hu tujona, náami akina unoono áyemie fu toko. ²⁴ Busoona bu káabaaŋein ni sembe. Kúsuw ku ti kálaaman bo kep, ábuki eyam i ésokumasokum bo. ²⁵ Nu hurabu hu, Yesu n’aja asooñan nu booniin, aŋ’añaah t’etiir móhujo mu. ²⁶ Hi kajuko hu ti kañaahu ku t’etiir móhujo mu, ni kátumb kákoleyi naane. Ni kaane: ---Atand ondu! Náami iŋi kajaŋg toko kep ekoloowe taŋ. ²⁷ Bare Yesu n’áhamin toko-toko aaniin: ---Kikawuun kiyaŋg! Íñje fu, atum’árikoleyi! ²⁸ Náami Piyeer eeeno: ---Anahaan u, arko múniyo awe, a̱sok iibin t’awe t’etiir móhujo mu. ²⁹ Yesu n’aano: ---A̱bin! Piyeer n’ánuutin tu busoona bu, eeñaah tu móhujo mu bija bu ti Yesu. ³⁰ Bare h’ajuke hu kaanuku eyam i etibatib ni sembe, n’ákoleyi. Náami ajaba bísiimo. N’ataŋk aane: ---Anahaan u, a̱ramam! ³¹ Yesu n’amaaren emoŋio toko-toko, eejoko abe n’aano: ---Káyilen kúuwe kítetia teereŋ! Iŋi naŋ n’a̱jeeŋe fu? ³² Ni kájufo t’ésubaiin tu busoona bu, eyam i n’ehaŋ ewano. ³³ Náami eriboora i kéeyemie ku tu busoona bu ni kasokoroor Yesu abe ni kaano: ---Múniyo awe á̱tumbe fu á̱yemi Añi ite Atambatun! ³⁴ H’aamo hu Yesu n’eriboora yeene kakana han hu, ni kaya busoona bu t’ésuk i yiyi kaane Senesaret. ³⁵ Bakate ku bo ni kakeetano. Ni kasok ti kikinu kite ne bo fe kaanuku ondu bo, abe n’iŋi kabino ni kéesomute ku fe. ³⁶ Iŋi káwasiyano kaanuku man n’awasiin kep keegor balis bite wañ woone; abe keegore ku bo fe iŋi kákoyi.

¹ Náami bakaake Efarisiyeŋ, n’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kánuutin Serusalem bibin ti Yesu, abe ni kákandijeno kaano: ² ---Iŋi naŋ n’eriboora íiwe ifi kateñeko káhinu naane joosan ite sifaaf úne esoke i? Káñawaariit fu sumoŋiiin bala kañoofo naane bítim bite b’úne busoke i. ³ Yesu n’aaniin: ---Aruun me, iŋi naŋ n’af’ariteñeko káhinu eluwa yite Atambatun, abe n’arifin arijok t’ejoosan yeenuun? ⁴ Ábuki Atambatun aanaan: «Á̱jeŋgin faafi n’íñaayi.» N’aane yooŋ: «An af’álafatin faafo, man yooŋ íñaayo, awarawar kámiñiee aket.» ⁵ Bare aruun n’aŋ’arifin ariene: an af’abaj dike doon d’áyinie káyokunan te do faafo man yooŋ íñaayo abe n’aane: «Iwaatawaat eene íñje kawunu do Atambatun», ⁶ an ondu asawuleit iŋki káyokunan faafo man yooŋ íñaayo. Iyu af’ariwas b’Atambatun asoke bu, ariifin arijok ti máhinar moonuun! ⁷ Ñatuuk ñondu! Esayi aŋaasaŋaas t’aruun saas h’abine hu ayiŋan bonde t’aruun aane: ⁸ «Íñje Atambatun, íñje isoke fee: bokondu iŋi kájeŋginam nu butum barebare, bare ti siheliin, kakambamkamb dómbombokun. ⁹ Naane ii kasokorooram fe, áhinaariitam kis, ábuki iŋi kaliiken ésuk i buluwa bi kanoŋke kéetuut, kite íñje isaaniin fu bo.» ¹⁰ Ahaban, Yesu n’aruw hahooja hu abe n’aaniin: ---Arijamatan jak áriimeyi bonde: ¹¹ káanukiiit doon d’an áhine tu butumo ifi díkinineŋ náami an ondu akuurut t’Atambatun. Bumbu búnuutin tu butumo ifi bíkinineŋ n’ákuuraati t’Atambatun. ¹² Eriboora yeene ni kátofin abe ni kaano: ---Á̱moomi me kaanuku Efarisiyeŋ i kayiŋatayiŋat iŋi báhamin b’a̱soke bee? ¹³ N’aaniin: ---Nunukanuk fe ni Faafam eeemo u t’etiir anawut karondiee. ¹⁴ Ariwasiin ii: boko bakan kéefuume kéegilane bakan kéefuume, kéewufooriin bítim bu! Abe an éefuume af’aja n’áwiyo éefuume, éewufooro bítim bu, boko kaneyu t’ésubaiin fe ti kaayeen. ¹⁵ Piyeer n’aano: ---A̱hat uni b’a̱kolofane bee t’Efarisiyeŋ i. ¹⁶ Yesu n’aane: ---Butum aruun yooŋ arijokut? ¹⁷ Árimeyiit kaanuku doon fe d’an áhine tu butumo uŋu duyuun ti haro, deetik dibin dunuutanee? ¹⁸ Bare bumbu búnuutin tu butum bu, tu búwejet bu t’ufu búnuutin, abe bondu ifi bíkinineŋ húŋgowulan n’ákuuraati t’Atambatun. ¹⁹ Ábuki fu tu búwejeto ti biyinoor beejakut bu t’ufu búnuutin, beeyoosano tu búyoolool bu, huŋotu hu n’an i kaseñeit, bufurukato bu, ékuwe i, haajuus hu asaan bakan, nu husoku hu ti bakaaku. ²⁰ Bondu ifi bíkinineŋ an u n’ákuuraati. Bare buñoofo t’an u añawut sumoŋio naane joosan i esoke i, biyinaat kákinineŋ an u n’ákuuraati. ²¹ Yesu n’anuut toko abe n’aja inde Tiir ni Sidon. ²² Ake anaare ite Kaanaŋ eekine bo, n’abin te o, abe n’ataŋk aano: ---Anahaan u, Añi Dafit, waasi, a̱yubiyenam. Ásuŋgute úuma ondu ti sílaam sómbokun, ábuki erab ejokojok! ²³ Bare Yesu ásafinuto mayet hirim hifeeneŋ. Eriboora yeene ni kátofin, abe ni kalawo kaano: ---A̱ano ayeet, ábuki ondu ti kasayi úne ti hiñaawu, ti kafiiŋan úne yooŋ kep. ²⁴ Yesu n’aane: ---Ti bakate ku Israyel, keeemo ku naane bíkarniina béetowutee t’iboñee fu barebare. ²⁵ Bare anaare u n’abin, eesaaho éejiŋgitan hágilao abe n’aano: ---Anahaan u, waasi, á̱yokunanam! ²⁶ Yesu n’aano: ---Ajakutee an n’ayit buñoofo bite biñi bu, éefiiten bo múkuruk mu. ²⁷ Anaare u n’aano: ---Nu múniyo Anahaan u, bare humuum múkuruk mu iŋi miteŋ mifiit mu mimmi miney, kane bakate te mo káyemi tu buñoofo. ²⁸ Náami Yesu eeeno: ---Ániin, káyilen kúuwe kihahahah! Bija bibaj naane á̱maŋie i bo. Ásuŋgute oone n’ahaŋ ákoyi t’ewahatu yendu. ²⁹ Yesu n’anuut toko, abe n’aja ti kaakaŋa han hite Gálile. N’asiro ti hirij eeriiko bo. ³⁰ Bakan keehooje-hooj ni kabin te o, iŋi káyitino bakan keeyinaat bija, ni kéefuume, ni kéetime, n’émuuma, n’ésomuta keehooje. Iŋi kariikaniin hágila Yesu, abe n’aŋ’áhiniin kéekoyi. ³¹ Ésuk i ni kajahale fu dómbokun hi kajuke hu émuuma i ti báhamin, kéetime ku ni kákoyi, keeyinaat ku bija yooŋ ti bija, abe kéefuume ku n’iŋi kajuk. Náami keesokoroor Atambatun ite Israyel. ³² Yesu n’aruw eriboora yeene abe n’aaniin: ---Ítumbatumba iyubiyen hahooja hondu, ábuki abajee hahiyu kunak kíhaaji bokondu n’íñje, abe karoŋut nu doon dite buñoofo. Ímaŋiitiin yooŋ kayeetan iyu ti kañoofeit, n’iŋi kajendan káliimu ti bítim bu. ³³ Eriboora i ni kaano: ---Núubajin yooŋ diin doon dite kákuuman hahooja naane hondu t’eramba yende? ³⁴ Yesu n’aaniin: ---Kumburu kiyem k’aribaje fu? Ni kaano: ---Hutok nu kúsuba, ni misaan iye meefamut. ³⁵ Náami eeene hahooja hu hiriiko. ³⁶ Ahaban, n’ayit kumburu ku hutok nu kúsuba ku, ni misaan mu, abe n’aane Atambatun eyeehen. N’afiitar ko ni misaan mu, abe n’asaan eriboora yeene kéeruboor hahooja hu. ³⁷ Kareyi fe ni kateŋ ayak abin áami kabira bib. Eriboora yeene ni kaher mifiit meeŋeñene mu. Nu muhoojan wutekel hutok nu wúsuba. ³⁸ Keeteŋe ku kumburu ku ni misaan mu, háyine hu kaamo súñjune sibaakiir. Haare hu ni biñi bu kafinutee. ³⁹ Hi Yesu ayeetane hu hahooja hu ahaban, n’ájufo tu busoona bu eeja t’ésuk i yiyi kaane Magadan.

¹ Efarisiyeŋ i n’Esaduseyeŋ i ni kátofin bibin ti Yesu kaanuku keebuuto. Ni kaano áhin bike beehaŋiin kikaw, beekuuriin kaanuku sembe soone t’Atambatun tu súnuutina fu. ² Yesu n’aaniin: ---Uŋu túlumo, abe bufor bu ni bilaañan, n’aŋ’ariene: «Bufor bu kajaaŋu kuwaatu.» ³ Nu nuwasanoor, eŋ’ébaaniin, n’aŋ’ariene: «Yo kanubu.» Aŋ’arijondoman tu bufor bu, n’aŋ’árinandin beeware bu kabaju, bare arifinut áriyini kánandin bite bu hahiye! ⁴ Aruun bakate ku hahiye arijakut, áriwuŋgawuŋg yooŋ Atambatun kiñaawu, abe bare n’árimaŋi kajuku beehaŋuun kikaw. Bare at’áriwufooree mayet bifeeneŋ, kane arko taŋ beebaje bu Sonas. Ahaban, n’awasiin toko eeja. ⁵ Yesu n’eriboora yeene kakana han hu, náami eriboora i kafiilafiil bija nu kumburu. ⁶ Yesu n’aaniin: ---Áriwasiyoor, arinaŋ kikawuun t’élefir ite Efarisiyeŋ i, ni yite Esaduseyeŋ i. ⁷ Eriboora i n’iŋi kaanoor toko: ---Úbinut tíme nu kumburu, iŋ’ite ho h’af’asok ii. ⁸ Yesu n’ámeyi bi kaamo bu te bo. N’aaniin: ---Iŋi naŋ n’af’arienoor iyu: aŋarkeyi naane úbinut nu kumburu? Káyilen koonuun kítetia teereŋ! ⁹ Áritumboorut arijok mayet? Áribaŋineit kumburu hutok hu k’ifiitare ku bija ti háyine hu kaamo súñjune hutok hu? Wutekel wuyem wute kifiit keeŋeñene w’ariyite fu? ¹⁰ Áribaŋineit yooŋ kumburu ku hutok nu kúsuba kéerubooree ku bija ti háyine hu kaamo súñjune sibaakiir su? Wutekel wuyem wute kifiit keeŋeñene w’ariyite fu? ¹¹ Buŋ b’arijokut fu ariike kaanuku kúmburiiit k’isokuun fu? Arinaŋ kikawuun t’élefir ite Efarisiyeŋ i, ni yite Esaduseyeŋ i. ¹² Náami eriboora i kajoka kaanuku aanutiin káwasiyoor élefir yey’éhinee tu kumburu ku, bare káwasiyoor tu buroon b’Efarisiyeŋ i n’Esaduseyeŋ i bimbi kaliiken ésuk i. ¹³ Yesu areeŋa inde ésuk i yiyi kaane Sesare-Filip, n’ákandijen eriboora yeene aaniin: ---Kame ésuk i, iŋi kaane Añi ute Húŋgowulan hu aamo fu aañ? ¹⁴ Ni kaano: ---Bakaake kaane awe a̱amo fu Sambatiis, bakaaku ni kaane Eli, bakaaku n’iŋi kafin kaane Seremi, man yooŋ ake ti bakaaku eyiŋana yite Atambatun. ¹⁵ N’aaniin: ---Náami aruun, aŋ’ariene íñj’eemo fu aañ? ¹⁶ Simoŋ Piyeer n’ásafino aano: ---Awe a̱amo fu Afakana u, Añi ite Atambatun eekino u buroŋ bu. ¹⁷ Náami Yesu eeeno: ---Atoof t’awe Simoŋ, añi ite Sonas, ábuki húŋgowulaniit áwufoori fu bondu, bare Faafam eeemo u t’etiir. ¹⁸ Abe íñje isok fee n’awe: Piyeer, awe elaaliñj, abe t’elaaliñj yendu t’ija fu kasiiŋan kéeyilenam ku fe, abe eket i et’éyini tu boko doon. ¹⁹ Íñje kasaani sijaab site Jáyi jite j’Atambatun: bamb’aŋ’a̱yak kasiiŋan kaanuku ésuk i kawarut bo káhinu t’etaam ye, Atambatun kariboor n’awe; bamb’aŋ’a̱yak kasiiŋan kaanuku káyinooni káhinu bo t’etaam ye, Atambatun kariboor n’awe. ²⁰ Ahaban, n’áhaminiin toko ayan aaniin: ---Atum’arisok an kaanuku íñj’eemo fu Afakana u. ²¹ Áfiitin tu hunak hondu, Yesu n’ásit káwufoor eriboora yeene kaanuku awarawar bija Serusalem, abe sifaaf su, n’eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis káhinio eejuk bo sílaam sómbokun. Boko káhinu ésuk i keeyoolo, bare hunak híhaajiyan hu, n’aŋ’aritanee t’eket i. ²² Náami Piyeer eeruwo kéekajino naane iya, abe n’akamoor te o aano: ---Áyine Anahaan u, Atambatun kajukari tu bondu! Aaa, bondu iti bibaji! ²³ Bare Yesu n’aweteko abe n’aane Piyeer: ---A̱kambam «Setani»! Aw’ondiam ti kafitu, ábuki aŋ’a̱yinoor naane kúŋgowulan ku, bare náaneiit Atambatun. ²⁴ Ahaban, Yesu n’aane eriboora yeene: ---An af’ámaŋi kariboor n’íñje, atum’aŋk’ákini buroŋ boone. Akando ekuruwa yeene éeseinam ti hiñaawu. ²⁵ Ábuki an af’ámaŋi kafakan síhiinio, o bútowuto. An n’afin aket uŋu húuma hu, o karoŋu. ²⁶ An af’aja ayak abin áami ákinia ebaj ite t’etaam ye fe, abe abajut buroŋ bu, yo fíya káñjeriŋo? Aaa! Naŋ nu húŋgowulan áyinie fu kajaamu kaanuku eefakan síhiinio? ²⁷ Isokuunsok bonde ábuki Añi ute Húŋgowulan hu bibin ti sembe sómbokun site Faafo n’emalaka yeene, abe n’aŋ’abatikan huruw fe doon d’aroke du. ²⁸ Iisokuun bifeeneŋ bu: bakaake ti keeemo kee diye iti kaket ti kajukut Añi ute Húŋgowulan hu ti bibin ti Jáyi joone.

¹ Abaj kunak hutok ni hifeeneŋ, Yesu n’ariboor ni Piyeer, ni Saak n’at’o Saaŋ, abe n’aja nu boko ti hike hirij heeliite naane, kéeyemi bo unooniin. ² N’ahosanooro toko hágilaiin. Buhooŋio uŋu bútumb bisilan naane taanak tu, abe wañ woone nu wufañj daŋ naane hiim hu. ³ Eriboora i t’éhaajiiin kaja kajuku, náami Moyis ondu, n’Eli ti báhamin ni Yesu. ⁴ Náami Piyeer eeene Yesu: ---Anahaan u, ajakeejak naane iriemo i diye. Af’á̱maŋi, n’iŋ’irok diye múwuureey míhaaji, ake bija t’awe, ake bija tu Moyis, ake bija t’Eli. ⁵ Ondu ti báhamin bu, náami kaafor keejaaŋe ni kímifeniin. Kaaji ni kíhaminn ti kaafor ku iŋi keene: ---An onde aamo fu Añi úuma i ímaŋie u. Te o ti hikawam hutoofe fu. Arijamatano jak! ⁶ H’eriboora i kajame hu kaaji kondu, ni kátumb fu kákoleyi kasooñen ni kaney, ñuhooŋiiin ñiya t’etaam. ⁷ Yesu n’átofin, n’atib tu boko abe n’aaniin: ---Aririto, atum’árikoleyi. ⁸ Ni kayit kikawiin, bare kajukut mayet an kane arko Yesu unoono. ⁹ Káyemia tu búwaneina bu hirij hu, Yesu n’áhaminiin ayan aaniin: ---Atum’arisok an doon fe d’arijuke du, ajendan káyemi Añi ute Húŋgowulan hu aritanee t’eket i. ¹⁰ Eriboora yeene ni kaano: ---Iŋi naŋ n’émuse yite Eluwa yite Moyis ifi kaane Eli aware kajabu abin? ¹¹ Yesu n’aaniin: ---Múniyo Eli aware kajabu abin, eefare buroon bu fe. ¹² Bare íñje isok fee n’aruun: Eli aheeka eebin, abe ésuk i kakeetanuto, bare ni kanij te o naane hutoofiin i. Iyu yooŋ i kaja fu káhihinoor Añi ute Húŋgowulan hu. ¹³ Náami eriboora i kánandina kaanuku Sambatiis a ámaŋiiin fu kasoku. ¹⁴ Hi Yesu n’eriboora i bákahaaji ku kábatikeina hu bibin ti hahooja hu, ake ániine n’átofin ti Yesu, n’asaaho éejiŋgitan hágilao ¹⁵ abe n’aano: ---Ámuse u, waasi, a̱yubiyen añi úuma. Aŋ’aney, abe álaamalaam dómbokun. Aŋ’afand kaneyu ti sineemak, man yooŋ tu móhujo. ¹⁶ Ibinabin ne o t’eriboora íiwe, bare kayinaato káhinu éekoyi. ¹⁷ Yesu n’aane: ---Áribajaatia teereŋ káyilen! Ariyaŋgayaŋg faa kikaw, aruun bakate ku hahiye! Bija kaakaŋ n’ija fu iŋki biriiko n’aruun? Íñj’endu ti kajoku hikawam kep bija kaakaŋ? Aribinam n’añi u diye. ¹⁸ Hi kabine hu ne o, Yesu n’akamoor t’erab i. N’enuut t’añi u, n’ahaŋ ákoyi toko-toko. ¹⁹ Náami eriboora i ni kátofin unooniin ti Yesu, abe ni kákandijeno kaano: ---Iŋi naŋ n’iriyinaat fu kákutoor erab i? ²⁰ Yesu n’aaniin: ---Aŋarkeyi naane káyilen koonuun kifamut. Iisokuun bifeeneŋ bu: af’aribaj káyilen, hutoof yooŋ kíteti naane anawaay ite emutard, aruun kaanu hirij hondu: «A̱nuut diyu a̱aja baaba», ho katofu. Doon iti dijahaluun mayet. ²² Hike hunak, eriboora i kareyi fe ni kakuukanooro Gálile. Yesu n’aaniin: ---Añi ute Húŋgowulan hu kásikiee asaanee ésuk i. ²³ Boko kayoolio, bare hunak híhaajiyan hu, n’aŋ’aritanee t’eket i. Eriboora i ni kátaañian fu naane. ²⁴ Hi Yesu n’eriboora yeene kareeŋe hu Káfernawom, kiŋki kasa búhal bu bija t’Enuuf ite Atambatun ni katof ti Piyeer abe ni kaano: ---Eeman kereŋ ámuse oonuun aŋ’ajaam búhal bite t’Enuuf ite Atambatun? ²⁵ Piyeer n’aaniin: ---Hee, aŋ’ajaam bo. Piyeer áyemia tu buyooso bu t’enuuf i, Yesu n’aheekanooro aano: ---A̱sokam fee Simoŋ, bákayi kite t’etaam ye, t’aañiin t’ifi kasa búhal bu? Ti bakan kooniin, man yooŋ t’emoosoora i? ²⁶ Piyeer n’aano: ---T’emoosoora i. Yesu n’aano: ---Náami bakan kooniin kawarut kajaamu doon fe. ²⁷ Bare utum waatin tu bokondu. A̱ja ti han hu, abe n’á̱fiiten kaabuutu kúuwe. Asaan a a̱ja u kajabu a̱jok, á̱faaŋin butum bu, n’aŋ’a̱juk toko sírirem. Á̱sik so a̱ajaam búhal bu bija tu wane.

¹ T’ewahatu yendu, eriboora i ni kátofin ti Yesu abe ni kaano: ---Aañ ahaŋe fu ti Jáyi jite Atambatun? ² Yesu n’aruw ake añi, n’asiiŋano t’etutiin ³ abe n’aaniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: afut’arihosanooro áriiyemi naane biñi, at’ariyooso hikee-kee ti Jáyi jite Atambatun. ⁴ An eehaŋe u ti Jáyi jite Atambatun aamo fu an eeyitooreit u, éeyemi naane añi onde. ⁵ Abe an af’ajok áwariee añi naane onde uŋu húuma hu, íñje humuumam a ajoke fu áwariee. ⁶ ---An eeyak u kákinineŋ hutoof ake t’eraan i ti kéeyilene ku t’íñje n’aney ti kaahoofoor, ahaŋ kajaku te o n’akobee elaaliñj yómbokun tu nukun, abe n’áfiitenee t’ahaŋe du kásuli ti han hu eemoj. ⁷ Átaañiee teereŋ tu kúŋgowulan ku naane aamo i abajeebaj bike beeyak kákinineŋ ni kahoofoor! Bibaa yooŋ kabaju, bare átaañi t’an eeja u kánuutanna bo! ⁸ «Arko emoŋii man yooŋ kuwoti ifi kíkinineŋ n’a̱ney ti kaahoofoor, a̱faran, abe n’á̱fiiten akambee. Ahaŋ kajaku t’awe n’a̱yooso tu buroŋ béehabanaariit bu n’emoŋu efeeneŋ, man yooŋ kuwot kifeeneŋ, bala á̱yeki sumoŋii t’ésuba te so nu wuwoti, abe n’á̱fiitenee ti sineemak séehokaariit su. ⁹ Arko dike ti ñíkini ifi díkinineŋ n’a̱ney ti kaahoofoor, a̱nuutan do, abe n’á̱fiiten do akambee. Ahaŋ kajaku t’awe n’a̱yooso tu buroŋ béehabanaariit bu káafeelin, bala á̱fiitenee sambuun ni ñíkini t’ésuba te ño. ¹⁰ ---Áriwasiyoor ti kahuufu kite ake t’eraan i ti kéeyilene ku t’íñje. Ábuki íñje isok fee n’aruun: emalaka yeeniin bokondu t’etiir, iŋi kasiiŋo kep hágila Faafam. ¹² «Buŋ b’arisoke? An af’abaj síkarniina seemo téemeer, abe efeeneŋ te so n’étowuto, buŋ b’ayak fu káhinu? Eeman akina kawasu saasu, bakan bakabaakiir nu sumoŋu nu hutok ni sibaakiir su ti hirij hu, eeja eeŋes yéetowutee i? ¹³ Abe af’ajuk yo, íñje isok fee n’aruun, hikawo kátumbu hutoof naane iŋ’ite te yo, ahaŋ iŋ’ite séetowuteit su. ¹⁴ Iyu yooŋ i Faafuun eeemo u t’etiir ámaŋiit fu mayet afeeneŋ ti kiŋgilij ku kéeyilene ku t’íñje átowuto. ¹⁵ ---An eeemo atii, bítimuun bifeeneŋ, af’atin t’awe, a̱ja a̱juko a̱asoko bo aruun kúsubauun barebare. Af’ajam, n’aŋ’áami aribukana. ¹⁶ Bare af’ateñekei kajamu, a̱ruw afeeneŋ man yooŋ bákasuba keeriboor n’awe ariija ariijuko. Á̱hin ii ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Bala an atinanee, bákasuba man yooŋ bákahaaji kawarawar kajabu kaseede kaane kajukojuk.» ¹⁷ N’afin ateñekeiin kajamu, a̱sok bo kéeyilene ku fe. Af’ateñeko yooŋ kajamu kéeyilene ku, a̱joko naane an éemeyiit Atambatun, man yooŋ asaa búhal. ¹⁸ ---Iisokuun bifeeneŋ bu: bamb’aŋ’ariyak kasiiŋan kaanuku ésuk i kawarut bo káhinu t’etaam ye, Atambatun kariboor n’aruun; bamb’aŋ’ariyak kasiiŋan kaanuku káyinooni bo káhinu t’etaam ye, Atambatun kariboor n’aruun. ¹⁹ «Iisokuun yooŋ bonde: bákasuba t’aruun ifi kajok ti bifeeneŋ, abe ni kalaw bo Atambatun Faafam eeemo u t’etiir, o kawuniiin bo. ²⁰ Ábuki ti bákasuba man yooŋ bákahaaji kakuukanooree tu huruwu húuma, íñj’endu t’etutiin.» ²¹ Náami Piyeer éelohin Yesu abe n’aano: ---Anahaan u, abuk’am af’aŋ’aboo katinu t’íñje, kiyem k’iwaro fu kaboŋket? Kireeŋ hutok nu kúsuba, bare? ²² Yesu n’aano: ---It’eeni hutok nu kúsuba, bare keemo bakan bákahaaji nu sumoŋu kireeŋ hutok nu kúsuba. ²³ H’isokuun hee, ábuki Jáyi jite Atambatun júmoomi naane bonde: abajeebaj ake áyi éemaŋie kajuku doon d’eroka yeene káyekio du. ²⁴ Ajaba kafinu ku, ni kabino n’ake éeyekio similiyoŋ úkaan. ²⁵ Náami makamu ániine ondu abajut eebatikan sírirem sondu, áyi u n’aane kajooheno naane ásukateen, akina, n’anaar’o, ni bakañio, nu doon d’abaje du fe, éeyini kajaamu kaamaag koone. ²⁶ Aroka u n’aney t’etaam hágila áyi u, abe n’áwasiyano aano: «Waasi, a̱yubiyenam, íñje kabatikani fe!» ²⁷ Áyi u n’ayubiyeno. N’aboŋketo kaamaag koone, abe n’awaso eeja. ²⁸ «Aroka u afina ánuutin kep, n’ajuk ake ti bákawiyo eroka i éeyekio éñjune. N’ajoko tu nukun, abe n’akulujo ti kaanio: "A̱batikanam doon d’á̱yekiam du!" ²⁹ Áwiyo n’ájiŋgitan hágilao, abe n’áwasiyano aano: "Waasi, a̱yubiyenam, íñje kabatikani!" ³⁰ Bare áyin u n’ateñeko. N’akalamoo keekulo bija kóyin k’aja ku kajaamu kaamaag koone. ³¹ Hi bakaaku eroka kajuke hu bondu, ni bítaañiiin naane. Ni kaja t’áyi u keekamo bo fe. ³² Áyi u n’aboñ bite aroka ondu abe n’aano: "Á̱nafutanafut faa aroka! Iboŋketiboŋket kaamaag kúuwe kireyi fe, aŋarkeyi naane á̱wasiyanamwasiyan. ³³ Eeman yooŋ a̱warawar yéeni kayubiyen áwiyi naane iyubiyeni i?" ³⁴ Áyi u átumbatumba fu ayiŋat naane, asooñen n’ayoosan aroka ondu t’ekulu i, kéehihinooro toko bija kóyin k’aja ku kajaamu kaamaag koone fe.» ³⁵ Abe Yesu n’áwutiyen aane: ---Iyu yooŋ i Faafam eeemo u t’etiir aja fu n’aruun fe kane arko huruw t’aruun aboŋketut áhabanein abukoo eetine te o.

¹ Hi Yesu asoke hu bondu ahaban, n’anuut Gálile eeja bija tu búsuk bite Súde, yeeemo i kane a̱kan kaayelu kite Surdeŋ. ² Bakan keehooje-hooj ni kanabano, abe n’aritaniin toko ésomuta yeeniin. ³ Bakaake t’Efarisiyeŋ i ni kabin te o kaanuku man ni kabuuto. Ni kákandijeno kaano: ---Eluwa yite y’úne ewunawun fíya ániine kanuutan anaar’o kane hutoofo? ⁴ Yesu n’aaniin: ---Eeman kereŋ arijaŋgajaŋga bonde ti Míkiñjin mu? Meenaan: «H’Atambatun ajabe hu káwuwan dóonodoon fe, n’áhiniin ániine n’anaare.» ⁵ Abe Atambatun n’asooñ aane: «Iŋ’ite ho h’ániine aja fu kanuutu ti faafo n’íñaayo, eeja keekin n’anaar’o, kéeyemi halan hifeeneŋ taŋ.» ⁶ Hahiyu it’iŋki káyemi bákasuba, bare afeeneŋ taŋ. Náami an atum’áwaajinoor doon d’Atambatun ágiiloole. ⁷ Efarisiyeŋ i ni kaano: ---Kame iŋi naŋ nu Moyis akiñje fu t’eluwa i aane an af’ámaŋi kanuutan anaar’o, asaano kaawiit kite káwufoor kaanuku karoŋut? ⁸ Yesu n’aaniin: ---Moyis akiñjakiñj kaanuku árinooni kanuutan haare hoonuun aŋarkeyi naane ariyaŋgayaŋg aa kikaw. Bare ti kájabina ku, bijeit ii. ⁹ Íñje isok fee n’aruun: an af’ahoor anaar’o t’ajokutee n’ániine, abe n’asa ake, áhina kaahoofoor. ¹⁰ Eriboora yeene ni kaano: ---Arko iyu i beemo fu t’ániine n’anaar’o, ho húkoyie kame an atum’asa. ¹¹ Yesu n’aaniin: ---Ésukiit ereyi eyino fu kaanu hee tu bondu, kane arko bakan k’Atambatun awune ku bo. ¹² Abajeebaj bakan keeyinaat kasayi anaare, ábuki iyu i kabukee fu. Bakaake, bakaniin kúŋgowulan káhiniin fii. Bakaaku iŋi kateñeko bisayi iŋ’ite Jáyi jite Atambatun. An éeyinie u káhinu bonde aja áhin bo! ¹³ Bakaake ni kabin ti Yesu ni biñi kaanuku man n’ásit tu boko sumoŋio, abe n’alaw bija tu boko. Bare eriboora i ni kakamoor ti keebine ku nu boko. ¹⁴ Yesu n’aaniin: ---Ariwas biñi bu keebin t’íñje! Atum’aribatikaniin, ábuki bakan naane boko kakino fu Jáyi jite Atambatun. ¹⁵ N’ásit tu boko sumoŋio, abe n’anuut toko eeja. ¹⁶ N’abaj an éetofina ti Yesu abe n’aano: ---Ámuse u, naŋ n’iware fu káhinu neejake kaanuku iibaj buroŋ béehabanaariit bu? ¹⁷ Yesu n’aano: ---Iŋi naŋ n’á̱kandijenam fu ti meejake mu? Atambatun taŋ ajake fu. Af’á̱maŋi buyooso tu buroŋ béehabanaariit bu, á̱hin naane suluwa su susoke i. ¹⁸ Ábaakiit u n’aano: ---Kame siin su? Yesu n’aano: ---Atum’a̱yool húŋgowulan; atum’a̱ŋot n’an ariseñeit; atum’á̱kuwat; atum’a̱juus a̱saan ake; ¹⁹ á̱jeŋgin faafi n’íñaayi; á̱maŋi áwiyi húŋgowulan naane á̱maŋie i hikawi. ²⁰ Ábaakiit u n’aano: ---Ifesut hikee tu suluwa sondu fe. Naŋ n’iware fu kasooñu íhin? ²¹ Yesu n’aano: ---Af’á̱maŋi kakuuru but, a̱ja a̱joohen buroon b’a̱baje bu fe, abe n’á̱sik sírirem su a̱wun keebajut ku. Af’á̱hin ii, n’aŋ’a̱baj t’etiir ebaj. A̱haban, n’aŋ’a̱bin á̱aseinam ti hiñaawu. ²² Bare h’ábaakiit u ajame hu bondu, n’aja káataañianin naane, ábuki fu ebaj yeene ehahahah. ²³ Náami Yesu eeene eriboora yeene: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: buyooso bite ti Jáyi jite Atambatun bítaañataañi faa t’an eebaje. ²⁴ Iisokuun yooŋ bonde: éŋgelem áyinooni fíya buyooso t’efulu yite kaakiiku? Mayet fu! Bare buyooso bite an eebaje ti Jáyi jite Atambatun bihaŋe kátaañi. ²⁵ H’eriboora yeene kajame hu bondu, ni kátumb fu kajahale naane. Ni kaano: ---Kame náami aañ áyinie fu kafaku? ²⁶ Yesu n’áheeliniin abe n’aaniin: ---Bondu bijaaŋajaaŋo kúŋgowulan ku, bare Atambatun áyinooni káhinu dóonodoon fe. ²⁷ Náami Piyeer eeeno: ---A̱juk, uni íriwasinowasin areyi fe íriiseini ti hiñaawu. Naŋ n’iriyak fu kabaju? ²⁸ Yesu n’aaniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: etaam éyeni i ef’esiiŋo, abe Añi ute Húŋgowulan hu n’ariiko t’eriikeey yeene yite híyiaate hu yéenike i, aruun sumoŋu ni bákasuba ku keesao ku ti hiñaawu, aruun yooŋ biriiko ti biriikeey bite bákayi, áriiyemi eseef ite sunuuf site Israyel sumoŋu nu súsuba su. ²⁹ Bakan ifi kawas sunuuf sooniin, man yooŋ bakatiiin, bákaniiniin, sifaafiin, síñaayiin, bakañiiin, ni kitaaŋaat kooniin uŋu húuma hu, boko kabaju buroon bondu kireeŋ téemeer, abe n’iŋi kawunee yooŋ buroŋ béehabanaariit bu. ³⁰ Bare keehooje ti keeemo ku hahiye étiyar i, boko bibin káyemi eraan i, abe keeemo ku hahiye eraan i ni káyemi étiyar i.

¹ ---Iye i Jáyi jite Atambatun jeemo fu. Ake ániine abajabaj etool ite kireseŋ. N’aja nu bújom bu bib hiŋes eroka. ² N’ajamoor nu boko kaanuku eebin eejaamiin naane aroka aa ajaamee tu hunak hu. Ahaban, n’aboñiin burok t’etool yeene. ³ N’aŋk’asooñ ánuutin hi tírabina hu, n’ajuk bakaake ti kasiiŋee t’efiñjan i, káyemiit tu doon fe. ⁴ N’aaniin: «Aruun yooŋ, arija arirok t’etool íima, íñje kajaamuuun ajakee.» ⁵ Ni kaja. Ate etool i n’asooñ ánuutin taanak tu ti hikaw, ni to káafesin, n’ajuk bakaake, n’asokiin mo mifeeneŋ mu. ⁶ Kaanendan ku, n’asooñ t’efiñjan i, n’aŋk’ajuk bakaake ti kasiiŋee toko. N’aaniin: «Kame h’aririikee hee diye hunak hu hireyi fe t’árihinut doon?» ⁷ Ni kaano: «Aŋarkeyi an ayitut uni burok.» N’aaniin: «Yooh, arija ariirok yooŋ t’etool íima.» ⁸ «Tireeŋa bísaarino, n’aane áyin oone aa ajaam: "A̱ruw eroka i a̱asaaniin bajaam booniin. A̱jab bare ti keebine ku eraan i, abe n’a̱habanooro ti keebine ku étiyar i." ⁹ Eroka i kéesifee ku kaanendan ku ni kajab kabin, abe ni kajaamee huruw bajaam bite hunak ñeeba. ¹⁰ Hi kéesifee ku étiyar i kabine hu, n’iŋi kaane man boko kajaamiee ahaŋ diyu; bare ni kasaanee yooŋ huruw bajaam bite hunak ñeeba. ¹¹ Hi kase hu bajaam booniin, ni kasok t’ate etool i ¹² abe ni kaano: "Eroka yendu keebine ku eraan i karoka ewahatu efeeneŋ taŋ, n’a̱jaamiin kare n’uni, uni keeroke ku burok béetaañie bu huta hu bújom, abe yooŋ ni taanak téesufe tee!" ¹³ Bare ate etool i n’aane ake tu boko: "Óom, ítumbut fu ihoohi. Waajamoorut kereŋ kaanuku iibin ijaami bajaam bite hunak ñeeba? ¹⁴ Á̱sik bajaam búuwe a̱aja. Ímaŋamaŋi kajaamu bokonde kéesifee ku eraan i naane ijaami i. ¹⁵ Kame iyinaat káhinu doon deetoofam du ni sírirem súuma? Bare me naŋ, kabetu aŋarkeyi naane ijakajak?"» ¹⁶ Yesu n’áwutiyen aane: ---Náami eraan i, boko káyemi étiyar i, abe étiyar i ni káyemi eraan i. ¹⁷ Yesu n’abin áyemi ti bija Serusalem, n’ákajino n’eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku abe n’aaniin: ¹⁸ ---Arijamatan, úne bokondu ti bija Serusalem. Añi ute Húŋgowulan hu kásikiee bo asaanee eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis. Boko kaanu awarawar kámiñiee aket, ¹⁹ abe boko kásikio kasaan keenooto ku Esuwif. Bokondu kásuwio, ni kámiño ni hikarawas, kahaban ni katibo t’ekuruwa eeket. Bare hunak híhaajiyan hu, n’aŋ’aritanee t’eket i. ²⁰ Anaare ite Sebede n’átofin ni bakañio ti Yesu. N’asaaho éejiŋgitan hágilao kaanuku eelawo bike. ²¹ Yesu n’aano: ---Naŋ n’á̱maŋie fu? Anaare u n’aano: ---A̱waatam kaanuku kane a̱bin á̱yemi áyi, bakañiam t’ésubaiin bokonde biriiko n’awe, ake inde baatosi, áwiyo inde baamayi. ²² Yesu n’aane bakañio: ---Árimeyiit fu b’arilawe bu. Árinooni búhujo t’ekot ite sílaam su y’ija i búhujo te yo? Ni kaano: ---Hee, írinooni. ²³ Náami Yesu eeeniin: ---Múniyo aruun búhujo t’ekot íima. Bare hite biriiko bu inde baatosam n’inde baamayam, bondu búuma bíiit. Báariikeim bondu bíhineehin bija ti bakan ki Faafam afaree ku bo. ²⁴ Hi bakaaku eriboora sumoŋu i kajame hu bo, ni kayiŋat naane ti bakati ku t’ésubaiin. ²⁵ Náami Yesu éeruwiniin kareyi fe abe n’aaniin: ---Árimoomi kaanuku bakan keeemo ku eseef i tu búsuk bite kéemeyiit ku Atambatun, bokondu ifi káhihinoor ésuk i. ²⁶ Bare bondu buwarut kabaju t’etutuun. Ake t’aruun af’ámaŋi kahaŋu bakano, aja áyemi aroka ite bakaaku. ²⁷ Ake t’aruun n’afin ámaŋi káyemi átiyar u, aja áyemi ásukateen ite bakaaku. ²⁸ Iyu yooŋ a Añi ute Húŋgowulan hu abine fu, káanukiiit eebaj búsukateen, bare kaanuku éeyemi ásukateen, abe n’awun buroŋ boone beejaam man keehooje ni kafak. ²⁹ Hi Yesu n’eriboora yeene kanuute hu Seriko, bakan keehooje-hooj ni kaseiin ti hiñaawu. ³⁰ Háyine bákasuba kéefuume ti kariikee ti kaakaŋa bítim bu. Hi kajame hu kaanuku Yesu aja fii, ni kataŋk t’etiir kaane: ---Anahaan u, Añi Dafit, a̱yubiyen uni! ³¹ Hahooja hu ni hikamoor tu boko kaaniin kakoowan, bare ni kahaŋ mi kataŋke: ---Anahaan u, Añi Dafit, a̱yubiyen uni! ³² Yesu n’asiiŋo; n’aruwiin abe n’aaniin: ---Naŋ n’árimaŋie fu íhin bija t’aruun? ³³ Ni kaano: ---Anahaan u, á̱hin uni iŋ’irijuk. ³⁴ Yesu n’ayubiyeniin, abe n’agoriin ti ñíkin. Toko-toko yooŋ náami kasiŋa kajuk, abe ni kasa Yesu ti hiñaawu.

¹ Yesu n’eriboora yeene ni kaja ayak abin áami kalohena Serusalem. H’aamo hu kareeŋa hikinu hite Befase, inde hirij hite Ñúolifiye ñu, n’aboñ bákasuba tu boko hágila. ² N’aaniin: ---Arija ti hikinu hondu heeemo hii hágilauun. Af’ariyooso te ho kep, aruun kajuku embam t’ekobee, n’afuw ite te yo. Árijendin so, abe n’aribinam ne so. ³ An af’asokuun doon, arieno: «Anahaan u asawulasawulo so.» Toko-toko yooŋ, n’aŋ’awas so seebin. ⁴ Iyu i bondu bije fii kaanuku hirim honde h’ayiŋana ite Atambatun asoke hu heebaj. Aanaan: ⁵ «Ariene bakate ku Siyoŋ: "Arijuk, áyi oonuun abin fii t’aruun. Aŋ’áneeni naane, abe asirasiro t’afuw ite embam."» ⁶ Náami eriboora i bákasuba ku keeja, abe ni káhin naane Yesu asokiin i. ⁷ Ni kabin n’embam i, n’afuw ite te yo. Ni kanuutan bífartuus booniin kanaŋ ti simbam su, abe Yesu n’arabo te bo. ⁸ Bakan keehooje-hooj yooŋ ni katan bífartuus booniin ti bítim bu, bakaake buŋoy beeleebejane bi káfiitina tu ñunukanuk ñu. ⁹ Kéeyemie ku hágila Yesu, ni kéeyemie ku inde hiñaawio n’iŋi kataŋk t’etiir kaane: «Añi Dafit ánikanee! Awe eebin ii tu huruwu hite Atemit a̱ja á̱soniyanee! Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir ánikanee!» ¹⁰ Hi Yesu ayoosee hu Serusalem, ésuk i fe n’étumb ewetekooro naane. N’iŋi kákandijen kaane: ---Kame an ondu aamo fu aañ? ¹¹ Hahooja hu héeriboorina hu ni Yesu n’iŋi heeniin: ---Yesu fu, ayiŋana ite Atambatun, ite u Nasaret yite i Gálile. ¹² Yesu n’ayooso ti haanas hu t’Enuuf ite Atambatun, abe n’ákutoor éjulaata i, ni kiŋki kabin hujoohen hu. N’ajok sitaabul site etita yite sírirem su áfiiten, ni siriikeey site ejoohena yite kúleebaan kite wusarah wu. ¹³ Abe n’aaniin: ---Busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku Atambatun aane: «Enuuf íima kaaniee báalawum.» Bare aruun árihina yo báanuuseima bite búkuw! ¹⁴ Bakan kéefuume ni kéetime ni kátofin ti Yesu toko t’Enuuf ite Atambatun, abe n’áhiniin kéekoyi. ¹⁵ Eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kayiŋat hi kajuke hu Yesu n’áhin bondu beehahe bii, ni naane biñi bu ii kataŋk toko t’Enuuf ite Atambatun kaano: «Añi Dafit ánikanee!» ¹⁶ Ni kaane Yesu: ---Aŋ’a̱jam me naane ii kasok? Yesu n’aaniin: ---Hee. Eeman kereŋ arijaŋgajaŋga ti Míkiñjin mu hirim honde heeene hu: «Atambatun áhinahin biñi bu ni bilekej bu keesokorooro»? ¹⁷ Ahaban, n’awasiin toko eeja. N’anuut hikinu hu eeja Betani, abe n’áŋotin bo. ¹⁸ Tifiit nu bújom bu, Yesu ti bíbatikeina bu ti hikinu hu, bujoñjol nu bujoko. ¹⁹ Ajuka nífigiye ti kaakaŋa bítim bu, n’atof areeŋ, bare búsuus taŋ b’ajuke fu te no. Náami eeene nífigiye nu: ---A̱roŋut hikee-kee kabuku miriyaay! Toko-toko yooŋ, náami nisaya kaŋ. ²⁰ Eriboora i kajuka bondu, ni kajahale dómbokun. Ni kaano: ---Buŋ bi nífigiye nondu nusooñe fu nisay ahil ii? ²¹ Yesu n’aaniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: af’aribaj káyilen, abe árihinut sihel súsuba, aruun káyini káhinu b’íhine bee nífigiye nondu. Aruun yooŋ kaanu hirij hondu: «A̱nuut diyu a̱aja á̱tuuso káajuŋeey», bo yooŋ kabaju. ²² Af’áriyilen t’Atambatun, doon d’arilawe fe, aruun kawuniee do. ²³ Yesu n’ayooso ti haanas hu t’Enuuf ite Atambatun, abe n’áyemi ti kaliiken ésuk i mite m’Atambatun. Eseef ite esaraha i, ni sifaaf su ni kaja kaŋaaboo abe ni kaano: ---Awe á̱tumbe fu á̱yemi aañ ayak á̱hin naane á̱hine i? Aañ yooŋ aani fu a̱bin á̱hin iyu? ²⁴ Yesu n’aaniin: ---Íñje yooŋ íikandijenuun bifeeneŋ. Af’árisafinam ajoŋooree, n’iŋ’isokuun aañ aanam fu ibin íhin bondu. ²⁵ Aañ aboñe fu Saaŋ kaboste ku? Man Atambatun, man yooŋ kúŋgowulan ku? Ni káyemi toko ti báhamin boko kumuumiin iŋi kaanoor: ---Uf’úeno: «Atambatun aboñe fu Saaŋ», n’aŋ’aane úne: «Kame iŋi naŋ n’áriyilenuto fu?» ²⁶ N’úfin úeno: «Kúŋgowulan ku», úkoleyi ésuk i, ábuki kareyi fe bukuuriinkuur kaanuku Saaŋ ayiŋana ite Atambatun. ²⁷ Náami keeene Yesu: ---Uni írimeyie? Yesu n’aaniin: ---Íñje yooŋ it’isokuun aañ aanam fu ibin íhin buroon bondu. ²⁸ Yesu n’asooñ aane: ---Buŋ b’arisoke tu bonde? Abajeebaj. Ake ániine, bakañio bákasuba. N’aane aneemak u: «Áñuumo, a̱ja a̱rok úmiye t’etool i yite kireseŋ ku.» ²⁹ Ahaawa u n’aano: «Aaa, it’ija», bare afiyo dikee, n’awatanooro, n’aja arok. ³⁰ Faaf u n’aja ajuk añio ásooboriyan u, abe n’asoko mo mifeeneŋ mu. Ahaawa u n’aano: «Hee faafa, íñje bija», bare ajeit. ³¹ Yesu n’ákandijen eseef ite esaraha i, ni sifaaf su aaniin: ---Aañ tu boko áhine fu bi faafiin ámaŋie bu? Ni kaano: ---Aneemak u. Náami Yesu eeeniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: esaa yite búhal bu, ni kiŋki kafurukato kajabu kayoosouun ti Jáyi jite Atambatun. ³² Ábuki Sambatiis abinabin t’aruun, abe n’áwufooruun bítim beejoŋoore bu. Áriyilenuto, bare esaa yite búhal bu, ni kiŋki kafurukato káyilenoyilen. Naane arijuke i bondu fe ni ñíkinuun, ariwatanooreit yooŋ wuhoofoor woonuun áriiyileno. ³³ Yesu n’asooñ aane: ---Arisooñ arijam ti beekolofanee bonde: abajeebaj. Ake ániine abine áhin etool ite kireseŋ. N’asiis yo, abe n’awak kaayeen t’elaaliñj yómbokun kaanuku iŋi kabin katuusan toko kireseŋ ku. N’arok yooŋ ásukut bija tu bujukar bu. Ahaban, n’aŋes eroka anaŋ toko kaanuku iŋi kabin káruboor ne o, abe n’aja kátuki. ³⁴ Kireseŋ ku kilaaña, n’aboñ búsukateen boone t’eroka i kaanuku keesaano húrub hoone. ³⁵ Bare eroka i ni kajok búsukateen boone, kámiñ ake, ni kayool aau, áhaajiyan u ni kámiño nu bujuju. ³⁶ N’asooñ aboñ bakaake búsukateen keehaŋe étiyar i kahooju, bare eroka i ni káhiniin mo mifeeneŋ mu. ³⁷ Hireeŋ toko, n’aboñiin añi oone ti kaanu ni hikawo: «Boko kájeŋgin añi úuma.» ³⁸ Bare h’eroka i kajuke hu añi u, ni kaanoor: «Ondu aja fu bibin biŋeñeno n’etool i. Úyoolo, n’uŋ’úkini yo!» ³⁹ Ni kajoko, kañak tíyaŋ etool i, abe ni kayoolo. ⁴⁰ Yesu n’ákandijeniin aaniin: ---Ate etool i af’aja abin, buŋ fíya b’aja fu n’eroka yendu? ⁴¹ Ni kaano: ---Akina kayoolu énafuta yendu fe, abe n’aŋes bakaake eroka anaŋ toko, bokondu iŋi kabin kasaano húrub hoone kane areeŋee. ⁴² Yesu n’aaniin: ---Eeman arijaŋgajaŋga bonde beesokee bu ti Míkiñjin mu? Meenaan: «Elaaliñj i y’enuta i káfiitene i yéeni, yo esooñe fu éyemi meeyane mite enuuf i. Atemit áhine fu bondu, abe bijahalajahal úne dómbokun!» ⁴³ Yesu n’áwutiyen aane: ---Iŋ’ite ho h’eenuun fu: Jáyi jite Atambatun kanuutanee t’aruun jeesaanee bakaake keeyak káhinu meejake. ⁴⁵ H’eseef ite esaraha i, n’Efarisiyeŋ i kajame hu beekolofanee bondu kahaban, ni kánandin kaanuku tu boko ti Yesu aamo fu. ⁴⁶ Ni kaŋes naane kaja i káhinu kaanuku man ni kajoko, bare ni kákoleyi hahooja hu, ábuki ésuk i fe kajokajok Yesu naane ayiŋana ite Atambatun.

¹ Yesu n’asooñ áhaminiin akolofan. N’aaniin: ² ---Iye i Jáyi jite Atambatun jeemo fu. Ake áyi añunañun tu búfos bite añi oone. ³ N’aboñ eroka yeene aaniin kanaban keeruwee ku buñoofo bu. Bare keeruwee ku ni kateñeko bibin. ⁴ N’asooñ aboñ bakaake eroka aaniin: «Arija arienam k’iruwe ku buñoofo bu bifaraa. Kúyond kúuma kumootee, ni saasu sunuk séeyoŋgie su. Afaree fe, kabin bite búfos bu!» ⁵ Bare keeruwee ku ni káhin kite bókoiit. Ni kaja bakaake ti hitaaŋaat, bakaaku kájula. ⁶ Bakaaku ni kajok eroka i káhihinoor, abe ni kayooliin. ⁷ Áyi u n’ayiŋat abin ahooj bib. N’aboñ esulaan yeene keeja keeyool bokonda fe kéemiñe ku eroka yeene, abe ni kásuf hikinu hooniin. ⁸ Ahaban, n’aane eroka yeene bakaaku: «Afaree fe bija buñoofo, bare k’iruwe ku kajarut yéeni karuwiee. ⁹ Hahiyu arija ti sifiñjan su, abe n’ariruw buñoofo k’ariyak ku fe kajuku.» ¹⁰ Náami eroka i keeja tu búhuhu bu, abe ni karuw ki kajuke ku fe, keejake ku bija yooŋ kéenafute ku, esaal i esooñen n’ehooj bib ni bakan. ¹¹ «Áyi u n’ayooso kaanuku éehamin ni kéeyemie ku toko, n’aŋandan ake eesiimeit wañ wute bija tu búfos. ¹² N’aano: "Óom, buŋ b’á̱hine fu á̱ayoosein diye t’a̱siimeit wañ wute búfos?" Bare áyin u ásafinut. ¹³ Náami áyi u eeene eroka i: "Arikobo sumoŋu nu wuwot, abe n’árifiiteno tíyaŋ t’ébaani i; o kayiyu toko, abe n’atakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ."» ¹⁴ Yesu n’áwutiyen aane: ---Keehooje-hooj karuwee fu, bare keefamut kajifanee fu. ¹⁵ Efarisiyeŋ i ni kaja kajamoor keejuk naane kaja i káhinu man ni kabuut Yesu. ¹⁶ Ni kaboñ te o bakaake t’eriboora yeeniin, ni bakaake ti kéesiiŋooreina ku n’Erod. Kareeŋ ni kaane Yesu: ---Ámuse u, írimoomi kaanuku awe an ite bifeeneŋ, abe aŋ’a̱liiken ésuk i múniyo mu ti bítim bite Atambatun. Á̱koleyiit yooŋ an fe, ábuki á̱anaariit man an onde an ómbokun man yooŋ. ¹⁷ A̱sok uni fee buŋ b’a̱yinoore tu bonde: uf’újaam áyi ómbokun eeemo u Rom búhal, n’uŋ’útin t’Eluwa yite Moyis, man yooŋ bayi? ¹⁸ Bare Yesu ámoomi biyinoor booniin beejakut bu. N’aaniin: ---Ñatuuk ñondu! Íñje a ariŋes fee kabuutu? ¹⁹ Áriwufooram fee érirem ti sinsi sísikee t’ajaamee búhal bu. Ni káyitino efeeneŋ. ²⁰ Náami Yesu eeeniin: ---Buhooŋu bonde t’érirem i bite bu aañ, nu huruwu hu? ²¹ Ni kaano: ---Áyi ómbokun eeemo u Rom. Náami Yesu eeeniin: ---Yooh! Kame arijaam áyi ómbokun eeemo u Rom buroon b’akino bu, Atambatun yooŋ buroon boone. ²² Hi kajame hu bondu, ni kátumb fu kajahale naane. Ni kawaso keeja. ²³ Hunak hondu hoho, bakaake t’Esaduseyeŋ i ni kabin kajuk Yesu. (Boko kaamo fu kiŋki kaane keekete ku karoŋut birito.) Ni kákandijeno kaano: ²⁴ ---Ámuse u, Moyis akiñjakiñj t’Eluwa i aane: «Ániine eesee af’aket t’abajut añi, at’o awarawar kasayi anaare u keebaj biñi, t’áami hahiyu bakate ku at’o eekete u.» ²⁵ Náami bare abajeebaj t’uni bakati kaamo hutok ni bákasuba. Aneemak u n’asa, abe n’aket ti kabajut añi. Náami anaar’o eeseño t’at’o. ²⁶ Ásooboriyan u n’áhaajiyan u yooŋ mo mifeeneŋ mu, ni kaket yooŋ, bija t’atoken u ni bákasuba. ²⁷ Kaketa kahaban, anaare u yooŋ n’aket. ²⁸ Makamu kareyi fe hutok ni bákasuba ku kasaosa, hunak hite bíriteina bu t’eket i, o káyemi ite u aañ tu boko? ²⁹ Yesu n’aaniin: ---Árijuuma fu, ábuki árimeyiit Míkiñjin mu, árimeyiit yooŋ sembe site Atambatun. ³⁰ Keekete ku ifi káritein, háyine hu iti kasa, haare hu yooŋ iti kaseño, bare buroŋ booniin káyemi naane bite emalaka i keeemo ku t’etiir. ³¹ Hite bíriteina bite keekete ku, kame arijaŋgeit b’Atambatun asokuun bu? Aanaan: ³² «Íñj’eemo fu Atambatun ite Aburaham, n’Isak, ni Sakob.» Atambatun, akina Atambatun ite keeroŋe ku, bija ni keeenee ku boko kakete fe, ábuki buroŋ bu t’éketiit ti biraane fu. ³³ Hi hahooja hu hijame hu bondu, ni kátumb fu kajahale naane tu buroon b’aliikeniin bu. ³⁴ H’Efarisiyeŋ i kajame hu kaanuku Yesu akulakul Esaduseyeŋ i ti báhamin bu, ni kakuukanooro keeja te o. ³⁵ Ake tu boko, akina ámuse ite Eluwa yite Moyis, n’ámaŋi kabuutu Yesu. N’aano: ³⁶ ---Ámuse u, tu suluwa su fe, yiin ehaŋe fu? ³⁷ Yesu n’aano: ---«A̱warawar kámaŋi Atemit Atambatun úuwe á̱habanein: t’eholi, ti yaan yúuwe, ni ti kaayinoor kúuwe.» ³⁸ Yende yeemo fu eluwa étiyar i yeehaŋe i fe. ³⁹ Ésooboriyan i yeenokoore naane yo yende: «A̱warawar kámaŋi áwiyi húŋgowulan naane á̱maŋie i hikawi.» ⁴⁰ B’Eluwa yite Moyis esoke bu, bija eyiŋana yite Atambatun fe beemo fu tu suluwa súsuba sonde. ⁴¹ Naane aamo i Efarisiyeŋ i bokondu ti kakuukanooree, Yesu n’ákandijeniin bonde: ⁴² ---Buŋ b’arisoke t’Afakana u? Akina ite tu noota nite aañ? Ni kaano: ---Ite tu noota nite Dafit. ⁴³ Yesu n’aaniin: ---Buŋ b’aamo fu Dafit, Búwejet Beenabe bu bitiŋgotiŋg ayak abin áami aŋ’aano «Anahaan u»? Ábuki fu Dafit aanaan: ⁴⁴ «Atemit aanaan Anahaan úuma: "A̱riiko inde baatosam ayak abin áami ikalaa enatoora íiwe tuus, awe á̱ayemi áyi u."» ⁴⁵ «Náami Dafit af’aja ayak abin áami aŋ’aano "Anahaan u", buŋ b’Afakana u ayino fu kasooñu áyemi añio?» ⁴⁶ Mayet afeeneŋ tu boko áyinio kásafin hirim hifeeneŋ. Áfiitin tu hunak hondu, an aŋkut akañen kákandijeno bike.

¹ Bondu buwas, Yesu n’aane hahooja hu n’eriboora yeene: ² ---Émuse yite Eluwa yite Moyis, n’Efarisiyeŋ i, burokiin kaliikenuun Eluwa yite Moyis. ³ Náami ariwariinwar kájeŋgin, abe n’árihin yooŋ bimbi kaliikenuun fe. Bare atum’ariliikool ti máhinar mooniin, ábuki bimbi kawaare, káhinaariit bo. ⁴ Iŋi kakob buroon beeniŋe-niŋ, keesejan bo ésuk i, abe káŋaaŋaariitiin káyokunan n’añuuru aŋgilij u keesejo bo. ⁵ Buroon bimbi káhin fe bite búwuforooro: arijuk naane muroon mimmi kakob tu kúyuutiin ni ti sitekiin, méeyekie mu kike kirim kite Míkiñjin mu mihahe i; iŋi káhin yooŋ balis bite wújufa wooniin bihaŋ bite b’ésuk i kakambu. ⁶ Hiriy ifi hibaj, iŋi kámaŋi kajab kariiko keewun ésuk i; ti ñáalawum ñu, boko ifi kariiko hágila. ⁷ Iŋi kámaŋi ésuk i eŋ’erito yeesaafiin ti sifiñjan su, abe n’eŋ’eeniin «Ámuse u». ⁸ Bare aruun fe baatiaay; iŋ’ite ho aamo fu ariwarut kajokiee naane émuse, ábuki Ámuse afeeneŋ taŋ a aribaje fu. ⁹ Atum’arijok an t’etaam ye naane faafuun, ábuki Faaf afeeneŋ taŋ a aribaje fu, eeemo u t’etiir. ¹⁰ Atum’árihin yooŋ ariijokee naane eseef, ábuki Aseef afeeneŋ taŋ a aribaje fu, eeemo u Afakana u. ¹¹ Eehaŋe u t’aruun aja áyemi ásukateen oonuun. ¹² An fe eeyitooree, o kawananee; abe an fe eewananooree, o kayitiee. ¹³ ---Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n’aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Arikulakul ésuk i tíyaŋ Jáyi jite Atambatun. Ariyooseit toko aruun kumuumuun, abe n’ariteñeko yooŋ kawasu kéemaŋie ku keeyooso. ¹⁵ «Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n’aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ’ariñaahoor etaam i fe, ni kan ku, kaanuku man n’aribaj afeeneŋ taŋ, ariiyoosano ti bítim boonuun. Abe af’aribajo, n’aŋ’árihino eehaŋuun káyemi an ite sambuun tu kúsuba. ¹⁶ «Átaañi t’aruun, aruun égila i kéefuume ku! Aruun kaŋk’ariene an af’awaat Enuuf ite Atambatun, diyu dóoniit. Bare n’afin awaat éwurus i yeeemo i níbahindaa toko, awarawar káhinu doon d’awaate du. ¹⁷ Aruun busoŋ, árijukaariit! Kame naŋ nihaŋe fu? Eeman Enuuf ite Atambatun, yéekinineŋe i éwurus i n’éñeyi? ¹⁸ N’aŋ’arisooñ ariene an af’awaat ataabul ite wusarah wu, diyu dóoniit. Bare n’afin awaat doon deesarahee du Atambatun t’ataabul u, awarawar káhinu doon d’awaate du. ¹⁹ Aruun fu bakan kéefuume! Kame naŋ nihaŋe fu? Eeman ataabul u, éekinineŋe u doon deesarahee du ni díñeyi? ²⁰ Náami an eewaate ataabul ite wusarah wu, awaata ataabul u, nu buroon beeemo bu t’etiir te o fe. ²¹ An eewaate Enuuf ite Atambatun, awaata Enuuf i, n’Atambatun eekine u te yo. ²² An eewaate bufor bu, awaata eriikeey ite Atambatun yite híyiaate hu, n’Atambatun eeriikee u te yo. ²³ «Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n’aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ’ariyit buroon bite kajaman kite maanu wu naane kuloolomen ku, efoobar i, ni maamu muroon meejose mu fe, áriihin kúrub keemo sumoŋu, abe n’árisik hifeeneŋ ariisarah ho Atambatun. Bare n’aŋ’arifin ariwas beehaŋe bu fe t’Eluwa yite Moyis, naane káyemi bakate bifeeneŋ, n’ariyubiyeniin, abe n’áriyemi bakan keejoŋoore. Abe bare buroon bondu b’ariware fu yéeni káhinu, abe baabu yooŋ atum’arifiil bo. ²⁴ Aruun égila kéefuume! Aŋ’arijind doon d’ariware du búhujo iŋ’ite efaas, bare n’aŋ’arimer bíŋgelem! ²⁵ «Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n’aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ’ariñaw akuur but meejukanee mite ekot i bija ebool i fe, bare níbahindaa, aŋ’ahooj bib nu wúfaŋi wute kákuwat, ni biyinoor boonuun beejakut bu. ²⁶ Aruun Efarisiyeŋ i bakan kéefuume! Arijab tíme ariñaw ekot i níbahindaa, man meejukanee mu nu mukuur yooŋ. ²⁷ «Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n’aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ’arinokoor nu búlum beefañjanee, kajuku bo tíyaŋ náami béewarie naane, bare níbahindaa, uŋu buhooj bib nu kujoj kite bakan keekete, nu buroon bánoban beefute. ²⁸ Aruun yooŋ, arinokooranokoor t’ésuk i naane bakan kéejube, bare níbahindaa, aŋ’arihooj bib nu butuuko, nu wuhoofoor. ²⁹ «Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n’aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ’arinut áwari búlum bite eyiŋana yite Atambatun, abe n’aŋ’arisaŋgan bite kéejube ku. ³⁰ Abe n’aŋ’ariene: "Kane arko yéeni uni íriwuwina fu kóyin sifaaf uni, man írisiiŋoorein nu boko iriiyool eyiŋana yite Atambatun." ³¹ Kame fu me árimoomi kaanuku aruun biñi bite bakan keeyoole ku eyiŋana yite Atambatun? ³² Úja tíme! Arihabanoor bi sifaafuun kómbokun kajabe bu! ³³ Ñuroon ñondu! Búsunduk! Buŋ b’af’arisooñ ariyinoor n’aŋ’ariene aruun kafaku tu kúnuur kite sambuun su? ³⁴ Iŋ’ite ho aamo fu íñje káboñinauun eyiŋana, ni bakan kéewesinatee, n’émuse yite bítim bite Atambatun. Aruun kayoolu bakaake, n’aritib bakaaku tu bukuruwa kaket, n’árimiñ bakaaku kikarawas ti ñáalawum ñoonuun, abe n’árihihinooriin ti kikinu ku fe ti kayino kateyi. ³⁵ Náami t’aruun t’Atambatun aja fu kaniju iŋi bakan kéejube ku keeyoolee ku fe, huta hu t’Abel éejube u, bija yooŋ ti Sakari añi ite Barasi, eeyoolee u t’Enuuf ite Atambatun, t’etut t’Anabe du n’ataabul u tindi kásuf ejuraay i. ³⁶ Iisokuun bifeeneŋ bu: kúnuur kondu fe, aruun bakate ku hahiye arija fu ko kajuku iŋi bokondu keeyoolee kii fe! ³⁷ ---Yéeh, aruun bakate ku Serusalem, aruun kaŋk’ariyool eyiŋana yite Atambatun, abe kaŋk’áboñin t’aruun, n’árimiñiin nu bujuju kaket! Kuhooja teereŋ k’ímaŋie fu kakuukanuun naane emañjuk aa ákumbalool bufuw boone ni síbend soone, náami bare árimaŋiit! ³⁸ Hahiyu aruun kawasiee ni hikinu hoonuun áriiweet. ³⁹ Ábuki fu iisokuun: ariroŋut káheelin t’íñje bija hunak h’arija hu kaanu: «Atambatun ásoniyan an eebin u tu huruwu hite Atemit!»

¹ Yesu n’anuut t’Enuuf ite Atambatun. Áyemia ti bija bu, eriboora yeene ni katof te o, keeeno ajuk naane kiñaan kite Enuuf ite Atambatun kunutee i áwariee. ² Náami eeeniin: ---Arijuka kiñaan kondu fe? Iisokuun bifeeneŋ bu: bibin birko, an at’aŋk’ajuk diyu ejuju yeelaŋgatanee t’eke; kiñaan ku kireyi fe káfiitenee. ³ Yesu n’aja ariiko ti hirij hite Ñúolifiye ñu. Eriboora yeene ni kaja kajuko unooniin abe ni kaano: ---A̱sok uni fee kaakaŋ nu bondu bija fu kabaju, ni te naŋ t’ésuk i eja fu kakeetan kaanuku bibin búuwe bireeŋa, ni kamoosen kite etaam i. ⁴ Yesu n’aaniin: ---Arinaŋ toko kikawuun, an atum’abuutuun. ⁵ Ábuki bakan keehooje bibin nu huruwu húuma iŋi kaane boko kaamo fu Afakana u, abe boko kabuutu bakan keehooje-hooj. ⁶ Aruun kajamu kitiik, man yooŋ kitiik kibajabaj tike tiŋ. Atum’árikoleyi, ábuki buwarawar kabaju, bare kamoosen kíteiit etaam i. ⁷ Ésuk birito yeetiik n’ésuk, hikinu birito heetiik ni hikinu. Bujoñjol kabaju, abe etaam i buyoŋoŋanooro tu búsuk beehooje. ⁸ Bondu fe búmoomi naane káseñji kítiyar kite anaare eeemo ti bíyihino. ⁹ «Bakan kajokuuun, keeja kéehihinooruun, abe ni kayooluun. Ésuk i fe kahuufuuun uŋu húuma hu. ¹⁰ Kóŋkeyin, bakan keehooje karaan káyilen ku t’íñje; boko kajoohenoor, abe boko kahuufoor. ¹¹ Kabaju yooŋ keehooje keeyak kajuusu kaane boko kaamo eyiŋana yite Atambatun, abe boko kabuutu bakan keehooje. ¹² Meejakut mondu kátumbu muhooj ayak abin áami bakan keehooje-hooj it’iŋki kámaŋioori. ¹³ Bare an eeja u kajoku alit tip bija tu hunak hiraanu hu, Atambatun kafakano. ¹⁴ Hirim hondu Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun kawaaree t’etaam i ereyi fe, kaanuku ésuk i fe keejam ho. N’aŋ’atik áami kamoosen kite etaam i. ¹⁵ ---Aruun bibin kajuku «Ábujaroora éekolinanie u», i Dañel ayiŋana ite Atambatun asoke u n’áyemi t’Anabe du. (An eeemo u ti bijaŋga bu aja ánandin bo.) ¹⁶ Náami keeyak ku káyemi Súde kawarawar kateyi bija ti kirij ku. ¹⁷ An af’áyemi ti kaanaaj koone, awarut buyooso t’enuuf bite bike buroon. ¹⁸ An af’áyemi yooŋ ti hitaaŋaat, awarut bíbatikeina t’enuuf bite kájufa k’ayakare ku te ko. ¹⁹ Afin ayak buŋ kátaañi kunak kondu ti haare hu keenooto ku fuufiiin, ni keeemo ku ti kájuwan! ²⁰ Arilaw Atambatun man búteyi boonuun itim bibaj ni haajam, man yooŋ tu hunak hite erimaas! ²¹ Ábuki kóŋkeyin, sílaam sómbombokun kabaju, s’an ámusut kajuku huta h’etaam i eŋ’ebin éwuwanee bija yooŋ t’úmiye, abe utu susooñ yooŋ sibaj hikee-kee. ²² Abe arko Atambatun aanut fu yéeni éekasinan tu kunak kondu, an fe man aroŋ. Bare o kákasinan te ko iŋ’ite bakan k’ajifane ku. ²³ «Náami an af’aanuun: "Arijuk, Afakana u ondu diye!" man yooŋ: "Ondu diya!", atum’áriyileno. ²⁴ Ábuki bakaake bibin, abe n’iŋi kajuus kaane boko kaamo fu Afakana u, man yooŋ eyiŋana yite Atambatun. Boko káhinu buroon úkaan beejahale ésuk i, kaanuku keebuut ti káyinie, humuum bakan k’Atambatun ajifane ku. ²⁵ Hahiyu isoŋkuun bo busok. ²⁶ «Náami an af’aanuun: "Arijuk, Añi ute Húŋgowulan hu ondu t’eramba i!", atum’arija bo. Man yooŋ n’aanuun: "Arijuk, ondu níbahindaa t’ánuusee!", atum’áriyilen. ²⁷ Ábuki naane etiir i ee esib huta hu tu bufor bu bíjabina du bija yooŋ ti biraane du, iyu yooŋ i Añi ute Húŋgowulan hu abin fu. ²⁸ Tu doon fe dikete, toko ti bílaajiin bu t’ufu bukuukanooro. ²⁹ ---Sílaam site tu kunak kondu bihabano kep, taanak tu kákumbu, hiim hu huroŋut kajaaŋan, búloofiiloof bu káneyina, abe sembe site t’etiir buyoŋoŋanooro. ³⁰ Náami éluwenuma yite Añi ute Húŋgowulan hu káŋaasina tu bufor bu. Ésuk i ereyi fe kalolobool, abe n’iŋi kajuk Añi ute Húŋgowulan hu ti bibin tu bufor bu ni sembe, o káanikin naane. ³¹ Káabiinu kómbokun kasoku, abe n’aŋ’áboñin emalaka yeene t’etaam i ereyi fe. Boko kakuukan bakan k’ajifane ku, huta hu t’etaam i éjabina du, bija yooŋ t’eraane du. ³² ---Arijondoman ti nífigiye ariijuk. Af’aja ayak abin áami biland boone bíyeyino, búsuus bu busooña búlooñin, aŋ’árimeyi kaanuku haajam hu húlohenno. ³³ Náami af’arijuk yooŋ buroon bondu fe, árimeyi kaanuku Añi ute Húŋgowulan hu álohenno, memee n’aŋ’áreeŋin. ³⁴ Iisokuun bifeeneŋ bu: bakate ku hahiye iti kaket kareyi tu bondu fe bibajoorut. ³⁵ Etaam i nu bufor bu kamoosen, bare báhamin búuma iti biket hikee-kee. ³⁶ ---An ámeyiit hunak hu hondu kaakaŋ, n’ewahatu i; humuum emalaka i t’etiir bufor bu, bija Añi u fe kámeyiit, kane arko Faaf u unoono taŋ. ³⁷ Beebaje bu kóyin Nowe bija fu yooŋ kabaju ti bíbatikeina bite Añi ute Húŋgowulan hu. ³⁸ Ábuki bala etiir yómbombokun i yeerame i etaam i fe énubin, tu kunak kondu ésuk i iŋi kañoofo kep abe ni káhujo, háyine hu ti bisayi, haare hu ti biseño, bija yooŋ hunak hu Nowe ayoosee hu t’esahar i. ³⁹ Kámeyiit toko doon fe bija naane móhujo mu mije i nu boko meeyooliin kareyi fe. Iyu yooŋ i bija fu káyemi kane Añi ute Húŋgowulan hu abin. ⁴⁰ Náami kóŋkeyin, háyine bákasuba káyemi tu buwañ t’afeeneŋ, ake bijee ne o, aau n’awasee toko. ⁴¹ Haare bákasuba káyemi ti bítigis, ake bijee ne o, aau n’awasee toko. ⁴² Náami áriheelin féet, ábuki árimeyiit hiin hunak h’Anahaan oonuun abin fu. ⁴³ Árimeyi bonde: kane ate enuuf i ámeyi yéeni ti yiin ewahatu yite i nu huhuk t’ákuw u aware fu bibin, n’aŋ’ajukar, at’awaso éeyoosein t’enuuf yeene. ⁴⁴ Iŋ’ite ho aamo fu aruun yooŋ arifare, ábuki Añi ute Húŋgowulan hu bibin t’ewahatu y’ariyinoorut i. ⁴⁵ ---Náami aañ aamo fu aroka eejoŋoore u, abe n’áwesinato yooŋ? O aamo fu an u a ate enuuf i asaane u bujukar bite enuuf i, abe n’asoko yooŋ kaanuku aŋ’abin awun bakaaku eroka keeñoofo kane ewahatu i ereeŋ. ⁴⁶ Atoof t’aroka ondu kane ate enuuf i ábatikein, n’áŋaabeino tu burok b’asaano bu! ⁴⁷ Iisokuun bifeeneŋ bu: ate enuuf i kasaano yooŋ buroon b’áyekie bu fe aŋ’ajukaro bo. ⁴⁸ Bare arko aroka ondu an éenafute, o kayinoor n’aŋ’aane: «Jaa, ate enuuf i ahaŋa fu bífiyeina», ⁴⁹ o kajoku bakaaku eroka ámiñ, abe n’aŋ’aŋ’ariiko aŋ’añoofo abe n’áhujo t’afeeneŋ n’éwusana i. ⁵⁰ Náami ate enuuf i bíbatikeina hunak h’aroka ondu ayinoorut, n’ewahatu y’ámeyiit. ⁵¹ Akina kajoŋoorano ásuf, naane ñatuuk ñu ii káhinee. O kayiyu toko, abe n’atakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ.

¹ ---Ti bíbatikeina bite Añi ute Húŋgowulan hu, Jáyi jite Atambatun káyemi naane iye: abajeebaj. Búsuŋgute kaamo sumoŋu kayitayit sijaaŋana sooniin keeja huyoosan, abe ni káyemi ti kanahan ániine u. ² Kaamo hutok tu boko káwesinateit, hutok hu bakaaku kéewesinatee. ³ Kéewesinateit ku ni kaja ni sijaaŋana sooniin, bare kajuŋkeit t’efetelool; ⁴ kéewesinatee ku ni kafin kaja ni sijaaŋana sooniin, abe ni kajuŋko t’efetelool. ⁵ Náami makamu ániine u ahaŋa bífiyeina, huŋotu nu hujokiin. Kareyi fe ni kaŋot. ⁶ «Nu huhuk hu, ake n’ataŋk aane: "Ániine u onda! Arija áriifimboor!" ⁷ Náami búsuŋgute bu kareyi fe kéeniyo, abe ni káyemi ti bifare sijaaŋana sooniin. ⁸ Kéewesinateit ku ni kaane kéewesinatee ku: "Ariwun uni t’efetelool yeenuun diŋgilis, sijaaŋana site s’uni sondu ti bija kaketu." ⁹ Kéewesinatee ku ni kaaniin: "Aaa, man úfaman. Ho húkoyie n’arija árijoohenn bija t’aruun." ¹⁰ Náami kéewesinateit ku kaja kaanuku kéejoohenn, ániine u n’afin áreeŋin. Kaamo hutok hu keefaree ku ni kayooso ne o t’enuuf i ti kawanane du húkuben hu, abe karuŋ ku nu kukulee. ¹¹ Afiyo dikee, bakaaku búsuŋgute ni kafin káreeŋin, abe ni kataŋk kaane: "Anahaan u, Anahaan u, á̱feŋgin uni!" ¹² Bare ániine u n’aaniin: "Iisokuun bifeeneŋ bu: ímeyiituun."» ¹³ Yesu n’áwutiyen aane: ---Áriheelin féet, ábuki árimeyiit hunak hu, n’ewahatu i y’Añi ute Húŋgowulan hu abin i. ¹⁴ ---Ti bíbatikeina bite Añi ute Húŋgowulan hu, Jáyi jite Atambatun káyemi naane iye: abajeebaj. Ake ániine ámoomi ti bija kátuki. N’aruw eroka yeene, abe n’aaniin hahiyu buroon boone bondu. ¹⁵ N’asaaniin yooŋ sírirem aliik huruw fe tu doon d’áyinie du karoku: átiyar u n’asaano similiyoŋ seemo hutok, ásooboriyan u súsuba, áhaajiyan u efeeneŋ; ahaban n’aja. ¹⁶ Aroka eesaanee u similiyoŋ su hutok hu n’ásit kájula ni sírirem sondu. N’áwutiyen abaj similiyoŋ seemo hutok. ¹⁷ Eesaanee u súsuba su n’áhin mo mifeeneŋ mu, n’asooñ abaj súsuba. ¹⁸ Bare aroka eesaanee u efeeneŋ i n’aja awak kaayeen, abe n’ánuus toko sírirem site an u tand’arok. ¹⁹ «Abin afiyo, áyin u n’abin, abe n’ámaŋi kámeyi buŋ bi káhine fu ni sírirem su. ²⁰ Eesaanee u similiyoŋ su hutok hu n’átofin, abe n’áwufooro sike yooŋ seemo hutok, o ti kaanio: "Maan, a̱saanamsaan similiyoŋ seemo hutok. A̱juk, ibaja yooŋ sike seemo hutok." ²¹ Ániine u n’aano: "Iyu kep, awe aroka eejake, á̱jubajub. Makamu á̱jubajub tu buroon biŋgilis, hahiyu íñje kanaŋu tu sumoŋii buroon beehaŋe diyu. A̱bin, hikawi heetoof naane íñje." ²² «Aroka eesaanee u súsuba su n’átofin abe n’aane: "Maan, a̱saanamsaan similiyoŋ súsuba. A̱juk, ibaja yooŋ súsuba." ²³ Ániine u n’aano: "Iyu kep, awe aroka eejake, á̱jubajub. Makamu á̱jubajub tu buroon biŋgilis, hahiyu íñje kanaŋu tu sumoŋii buroon beehaŋe diyu. A̱bin, hikawi heetoof naane íñje." ²⁴ «Eesaanee u efeeneŋ i n’atik abin abe n’aane: "Maan, ifiyafiya ímeyi kaanuku a̱toofut. Aŋ’á̱hotukan t’a̱wañut du, aŋ’a̱kuukan yooŋ t’a̱nawut du. ²⁵ Íkolakoleyi kaanuku sírirem súuwe n’uŋu sútowuto; náami iiwak íinuus so. A̱juk, a̱yi sírirem súuwe." ²⁶ Ániine u n’aano: "Añek ondu, á̱nafutanafut faa! A̱fiyafiya á̱meyi kaanuku iŋ’íhotukan t’iwañut du, iŋ’ikuukan yooŋ t’inawut du. ²⁷ Náami a̱warawar yéeni kayoosan sírirem súuma tiŋ t’á̱meyie kaanuku if’íbatikein, n’iŋ’iyit sírirem súuma nu doon du subukoore du." ²⁸ Ahaban, n’aane bakaaku eroka: "Ariram emiliyoŋ y’isaano i, abe n’arisaan yo aau eebaje u sumoŋu su. ²⁹ Ábuki an eebaje, o káwutiyenee ahaŋ doon d’abaje du, ebaj i yeeheek te o. Bare an éetumbut u abaj, humuum diŋgiŋgilis d’abaje du karamiee. ³⁰ Náami aroka ondu eebajut ii éñjeriŋ, árifiiteno tíyaŋ t’ébaani i. O kayiyu toko, abe n’atakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ." ³¹ ---Añi ute Húŋgowulan hu af’aja abin naane áyi, akina n’emalaka i kareyi fe, o biriiko t’eriikeey yeene yéenike i. ³² Ésuk i fe bukuukanooro hágilao, abe n’aŋ’áwaajinooriin, aŋ’ákajin bokonde ti bakaaku, naane ahaawa sunuk aa áwaajinoor síkarniina ni sijaameel. ³³ O káhinu síkarniina su séeyemi inde baatoso, abe sijaameel su ni síyemi inde baamayo. ³⁴ Náami áyi u kaanu keeemo ku inde baatoso: «Aruun ki Faafam ásoniyane ku, aribin áriikini Jáyi jeefaree ju bija t’aruun huta h’etaam i eŋ’ebin éwuwanee. ³⁵ Ábuki ijoñjolatajoñjolat, n’ariwunam iiñoofo; nukunam nisayasay, n’ariwunam íihujo; ibinabin t’aruun, n’arijokam áwariee t’árimeyiitam; ³⁶ ímoomi fuufiam, n’arisiimaatam; ísomutasomut, n’aritofotooram; n’íyemi t’ekulu i, n’aribinam kajuku.» ³⁷ Kéejube ku kaanio: «Anahaan u, kame kaakaŋ n’irijuki fu káajoñjolatin, n’iriwuni a̱añoofo, man yooŋ nukuni káasayin, n’iriwuni á̱ahujo? ³⁸ Kaakaŋ n’a̱bine fu t’uni, n’irijoki áwariee t’írimeyiiti, man yooŋ n’irijuki fu fuufii, n’irisiimaati? ³⁹ Kaakaŋ n’irijuki fu káasomutin, man yooŋ t’ekulu i, n’iribini kajuku?» ⁴⁰ Áyi u kásafiniin aaniin: «Iisokuun bifeeneŋ bu: híhinin fe h’árihine bo ake ti keehaŋe ku káteti tu bokonde keeemo ku naane bakat’am, íñje árihine fu bo.» ⁴¹ «Ahaban, n’aŋ’aane keeemo ku inde baamayo: "Arikambam, aruun k’Atambatun áwuume ku! Arija ti sineemak séehokaariit su, seefaree su bija ti Setani n’emalaka yeene! ⁴² Ábuki ijoñjolatajoñjolat, ariwunutam iiñoofo; nukunam nisayasay, ariwunutam íihujo; ⁴³ ibinabin t’aruun t’árimeyiitam, arijokutam áwariee; ímoomi fuufiam, arisiimaatutam; ísomutasomut abe n’íyemi t’ekulu i, aritofotoorutam." ⁴⁴ Náami n’iŋi kásafino kaano: "Anahaan u, kame kaakaŋ n’irijuki fu káajoñjolatin, man yooŋ nukuni káasayin, man yooŋ kane a̱bin t’uni t’írimeyiiti, man yooŋ fuufii, man yooŋ káasomutin, man yooŋ t’ekulu i, abe íriyokunanuti?" ⁴⁵ Áyi u n’aŋ’aaniin: "Iisokuun bifeeneŋ bu: híhinin fe h’ariteñekee káhinu bo ake ti keehaŋe ku káteti, íñje ariteñekee fu káhinu bo."» ⁴⁶ Yesu n’áwutiyen aane: ---Abe boko bija tu kúnuur kéehabanaariit ku, kéejube ku keefin keeja tu buroŋ béehabanaariit bu.

¹ H’aamo hu Yesu ahabana kasoku kite eriboora yeene báhamin bondu fe, n’asooñ aaniin: ² ---Árimoomi kaanuku efeet ite Kánuutina ku Esipt eŋeñena kunak kúsuba. Kóŋkeyin, Añi ute Húŋgowulan hu kásikiee asaanee bakan kaanuku eetibee t’ekuruwa. ³ Náami eseef ite esaraha i, ni sifaaf site Esuwif i ni kakuukanooro t’enuuf ite Kayif, asaraha ómbokun u. ⁴ Ni kajamoor kaanuku boko kajoku Yesu t’an ámeyiit, abe ni kayoolo. ⁵ Ni kaane: ---Úwaruto kajoku t’efeet i, ésuk i n’eŋ’ejendan kárahanna. ⁶ Yesu n’áyemi Betani, t’enuuf ite Simoŋ éebajaanie u yafot i. ⁷ Ondu tu buñoofo bu, ake anaare n’atof aŋaaboo, o n’éndiis yeerokee nu bujuju bimbi kaane albaatar, káahoojin bib ni mátiso meeseere-seer. Anaare u n’áyuuso mátiso mu ti hikaw. ⁸ H’eriboora i kajuke hu bondu, ni kayiŋat abe ni kaane: ---Iŋi naŋ ni mátiso mondu múbujarooree fu? ⁹ Tiŋkan yéeni u mujoohenee fu aseeree, sírirem su séesikee t’asaan keebajut ku! ¹⁰ Yesu n’ámeyi bi kasoke bu. Náami eeeniin: ---Iŋi naŋ n’árilaaman fu n’anaare ondu? B’áhinam bee bijakajak faa. ¹¹ Keebajut ku káyemi n’aruun ko kireyi fe, bare íñje it’íyemi n’aruun ko kireyi. ¹² Anaare ondu áyuusayuus mátiso mu t’íñje kaanuku eniam yeefaree bija t’ehok íima. ¹³ Iisokuun bifeeneŋ bu: tánotan fe t’etaam ye ti Hirim Heetoofe hu hiyakee du kawaare, ésuk i kasoku b’anaare onde áhine bee kaanuku iŋi kabin kábaŋinoo. ¹⁴ Hunuut toko, Suda Iskariyot, ake t’eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku n’aja ajuk eseef ite esaraha i ¹⁵ abe n’aaniin: ---If’ísik Yesu isaanuun, naŋ n’ariyakam fu kawunu? Náami keefin areeŋ butuman nu sumoŋu ti sírirem sooniin, abe ni kasaano so. ¹⁶ Áfiitin t’ewahatu yendu, Suda n’áyemi ti kaŋesu naane aja i káhinu éesik Yesu asaaniin. ¹⁷ Hunak hítiyar hu hite efeet ite Kumburu Kéehinaariitee ku Élefir, eriboora i ni kabin kákandijen Yesu kaano: ---Diin t’á̱maŋie fu irifarei buñoofo bite efeet ite Kánuutina ku Esipt? ¹⁸ Yesu n’aaniin: ---Arija ti hikinu hu. Af’arireeŋ t’ándijiman, n’aŋ’arieno: «Ámuse u aane ewahatu yeene ereeŋa; t’awe t’aja fu káhinu efeet ite Kánuutina ku Esipt, akina n’eriboora yeene.» ¹⁹ Eriboora i ni káhin naane Yesu asokiin i, abe ni kafare buñoofo booniin bite efeet i. ²⁰ To ti bija kábaani ku, Yesu n’ariiko buñoofo n’eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku. ²¹ Bokondu tu buñoofo bu, n’aaniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: ake t’aruun kásikiam asaan bakan. ²² Eriboora i ni kátumb fu kátaañian naane. N’iŋi kákandijeno n’afeeneŋ kaano: ---Anahaan u, eenaan íñjeiit, bare? ²³ Yesu n’aaniin: ---An u irijoloŋane u kumburu kite k’uni t’efind i, an ondu aja fu kajoohen kúuma. ²⁴ Añi ute Húŋgowulan hu eeja kaketu naane Míkiñjin mu musoke i uŋu hoone hu. Bare afin ayak buŋ kátaañi t’an ondu eeja u kajoohen Añi ute Húŋgowulan hu! Ahaŋ yéeni kajaku te o náami áwuwinoot! ²⁵ Suda eejooheno u n’ákandijeno aano: ---Ámuse u, eenaan íñjeiit, bare? Yesu n’aano: ---Awe a̱soke fii. ²⁶ Bokondu tu buñoofo bu, Yesu n’ayit humburu abe n’aane Atambatun eyeehen. N’afiitar ho, abe n’asaan eriboora yeene ti kaaniiin: ---Árisik ariiteŋ, diye eniam. ²⁷ Ahaban, n’ásik ekot ite ébiñ abe n’aane Atambatun eyeehen. N’asaaniin yo ti kaaniiin: ---Árihujo arireyi fe, ²⁸ ábuki diye halan húuma héekinineŋe hu kaajamoor ni kibaj t’etut Atambatun ni bakan koone. Ho búyuuso bija ti keehooje-hooj, kaanuku man Atambatun n’aboŋketiin wuhoofoor wu. ²⁹ Iisokuun bo: áfiitin ti hahiye, iroŋut kasooñu íhujo ébiñ yende, bija yooŋ hunak h’ija hu búhujo n’aruun éyeni ti Jáyi jite Faafam. ³⁰ Ahaban, ni kahooñ kuhooñu kite efeet i, abe ni kaja ti hirij hite Ñúolifiye ñu. ³¹ Náami Yesu eeene eriboora yeene: ---Beeyak bu kabajiam káajiim ke kákinineŋ n’aritey fe áriifiitenam. Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Íñje kayoolu an eeemo u ti jíhaaw jite síkarniina su, abe kaahaaw ku biyisaloolo.» ³² Abe Yesu n’áwutiyen aane: ---Bare kane ibin iritanee t’eket i, íñje kágilanuun Gálile. ³³ Piyeer n’aano: ---Arko yooŋ bakaaku fe keetey kéefiiteni, íñje bare it’ífiiteni hikee. ³⁴ Yesu n’aano: ---Iisoki bifeeneŋ bu: humuum káajiim konde, bala káajuloon ku kusok, awe kaanu á̱meyiitam kireeŋ kíhaaji. ³⁵ Piyeer n’aano: ---Hutoof yooŋ iwarawar kaketu n’awe, at’a̱jam mo hikee íñj’eene ímeyiiti. Bakaaku eriboora kareyi fe ni kasok yooŋ mo mifeeneŋ mu. ³⁶ Yesu n’eriboora yeene ni kareeŋ tike tiŋ iŋi kaane toko Getsemane. N’aaniin: ---Aririiko diye, íñje iija baaba kalawu. ³⁷ N’aja ni Piyeer, ni biñi bite Sebede t’ésubaiin. Náami ajaba kátaañian, abe ehelo n’ehabano fe. ³⁸ N’aaniin: ---Ehelam étumba ehabano fe, ilohen kaketu. Aririiko diye, abe n’áriheelin féet naane íñje. ³⁹ N’atof diŋgilis, n’ájiŋgitan ayak abin áami buhooŋio biyaa t’etaam, abe n’alaw aane: ---Faafa, t’á̱maŋie, á̱hin ekot yendu yite sílaam su yeekambam. Káanukiiit á̱ahin beetoofam bu, bare á̱hin beetoofi bu. ⁴⁰ Ahaban, n’ábatikein bibin t’eriboora i t’éhaajiiin, n’áŋaabeiniin ti kaŋote. N’aane Piyeer: ---Ariyinaat yooŋ biriiko n’íñje ewahatu efeeneŋ taŋ t’ariŋotut? ⁴¹ Áriheelin féet, abe n’arilaw kaanuku man atum’ariney ti kaahoofoor. Ñúwejet ñoonuun iŋi ñímaŋi káhinu ajakee, bare siniuun sibajut sembe sondu. ⁴² N’asooñ atof húsooboriyan, abe n’alaw aane: ---Faafa, arko ekot yende eyinaatee kanuutan t’íhujeit te yo, á̱hin kame ti kámaŋi kúuwe! ⁴³ N’asooñ ábatikein bibin t’eriboora yeene, n’aŋk’áŋaabeiniin ti kaŋote, ábuki huŋotu hu káajokiniin naane. ⁴⁴ Yesu n’asooñ awasiin toko, abe n’atof eeja eelaw híhaajiyan, aneefan kirim ku koko. ⁴⁵ Ahaban, n’ábatikein t’eriboora yeene abe n’aaniin: ---Kame ariroŋa t’ariŋote ti kayihu kep? Ewahatu i ereeŋa! Arijuk, Añi ute Húŋgowulan hu kásikiee asaanee ehoofoora i. ⁴⁶ Aririto núuja! Arijuk, an eejoohen u n’íñje ondu! ⁴⁷ Ti Yesu átibanoorut yooŋ báhamin bu, Suda, ake t’eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku n’áreeŋin, áriboorin ni bakan keehooje-hooj keejuŋkee, bakaake wúbura, bakaaku bugol. Eseef ite esaraha i, ni sifaaf site Esuwif i káboñiniin fu. ⁴⁸ Suda eejoohene u Yesu, ajabajaba asok hahooja hondu buŋ bi kaja fu keekeetano. Aaniinyen: «An i ija u káfoonu t’etok, árimeyi kaanuku akina. Arijoko.» ⁴⁹ N’ajumban júl bija ti Yesu abe n’aano: ---Ámuse u, káasuumaay? Abe n’áfoono. ⁵⁰ Yesu n’aano: ---Óom, béekinineŋe bu n’a̱bin, á̱hin bo. ⁵¹ Ake ti keeriboore ku ni Yesu n’áruusin kábura koone. N’asib ásukateen ite asaraha ómbokun u, eejilo káakondin. ⁵² Náami Yesu eeeno: ---A̱batikan kábura kúuwe t’á̱ruusina du ko, ábuki kiŋki kalob nu wúbura, wúbura yooŋ wuja fu kayooliiin. ⁵³ Á̱meyiit kaanuku íyinooni kalawu Faafam eebin éeyokunanam, abe n’aŋ’áboñinam toko-toko emalaka keeyinaatee kafinu kaanuku keeramam? ⁵⁴ Bare káhinu iyu, buŋ bi beesokee bu ti Míkiñjin mu bija fu kabaju? Meenaan fu iyu i biware fu bija. ⁵⁵ Ahaban, Yesu n’aane hahooja hu: ---Íñje ítumbe íyemi ánukenoora h’aribine hee búuma nu wúbura, nu bugol yooŋ? Húnakonak fe úne uf’úyemi, iŋ’iliiken ésuk i t’Enuuf ite Atambatun, abe arijokutam. ⁵⁶ Bare bondu fe bijaja iyu kaanuku man naane eyiŋana yite Atambatun kasoke i ti Míkiñjin mu ni bibaj. Náami eriboora yeene fe kateya kéefiiteno. ⁵⁷ Bakan keejoke ku Yesu ni kaja ne o ti Kayif, asaraha ómbokun u. Émuse yite Eluwa yite Moyis, ni sifaaf site Esuwif i kámoomi toko ti kakuukanooree. ⁵⁸ Piyeer n’ásiiŋein akambee aŋ’anaban Yesu, bija yooŋ ti haanas hite asaraha ómbokun u. N’ayooso yooŋ, abe n’ariiko n’esulaan i eejuk naane bija i. ⁵⁹ Eseef ite esaraha i, ni sifaaf site ejoonana i kareyi fe ni káyemi ti kaŋesu ti biin ti kaware fu bukuuso keeyool Yesu, hutoof yooŋ bíteiit toko. ⁶⁰ Bare kabajut, bija yooŋ naane bakan keehooje kabine i keejuus kasaano fe. Hireeŋ toko, bákasuba ni karito ⁶¹ abe ni kaane: ---Áyin ondu aanaan áyinooni kawelej Enuuf ite Atambatun, abe tu kunak kíhaaji taŋ, n’aŋ’anut yo. ⁶² Asaraha ómbokun u n’arito abe n’aane Yesu: ---A̱bajut bike bite kásafin ti bi kasoke bee t’awe? ⁶³ Bare Yesu n’akoowan kem. Náami asaraha ómbokun u eeeno: ---Inuuri Atambatun eeemo u buroŋ, a̱sok uni man awe a̱amo fu Afakana u, Añi ite Atambatun. ⁶⁴ Yesu n’aano: ---Awe a̱soke fii. Abe íñje isok fee n’aruun: áfiitin ti hahiye, aruun kajuku Añi ute Húŋgowulan hu t’ariikee inde baatos bite Atambatun Ate Sembe su. Aruun yooŋ kajukio ti bibin tu bufor bu. ⁶⁵ Náami asaraha ómbokun u ajeha wañ woone abe n’aane: ---Álafatina Atambatun! Uŋkut fu úsawulo eseede! Arijamajam naane álafatine i Atambatun. ⁶⁶ Buŋ b’arisoke? Ni kaano: ---Awareewar kayoolu. ⁶⁷ Náami kéenundo tu buhooŋu, abe n’iŋi kámiño bútuka. Bakaake n’iŋi karofaŋato ⁶⁸ ti kaanio: ---Awe Afakana u, á̱jooli fee aañ ámiñi fu! ⁶⁹ Piyeer ámoomi tíyaŋ ti haanas hu t’ariikee. Ake ásuŋgute awenoora ite toko n’átofin abe n’aano: ---Awe yooŋ, aruun áriyemie fu ni Yesu ite u Gálile. ⁷⁰ Bare Piyeer n’ajeeŋoor toko hágila ésuk i fe aane: ---Ímeyiit naŋ n’á̱maŋie fu kasoku. ⁷¹ Ahaban, n’aja inde karuŋ kite haanas hu. Ake yooŋ awenoora n’ajuko abe n’aane kéeyemie ku toko: ---Ániine ondu ámoomi ni Yesu ite u Nasaret. ⁷² Piyeer n’aŋk’ajeeŋoor. N’aane: ---Ímeyiit ániine ondu, iwaatuun fíya naŋ? ⁷³ Diŋgilis kep, náami kéeyemie ku toko ni kabin ti Piyeer abe ni kaano: ---Mánoman awe ite t’eriboora yeene! Kajamu yooŋ ti máhaminar múuwe, an u n’aŋ’ámeyi t’á̱nuutina du. ⁷⁴ Náami Piyeer eeene: ---Iwaatuun fíya naŋ? Atambatun abin anoŋk eenij t’íñje kane arko íñje ijuuse! Ímeyiit áyin ondu! Káajuloon ni kihaŋ kusok. ⁷⁵ Piyeer n’ábaŋino bi Yesu abine bu asoko aano: «Bala káajuloon ku kusok, awe kaanu á̱meyiitam kireeŋ kíhaaji.» N’anuut, abe n’ayiy átaañi aa.

¹ Nu bújom bu bib, eseef ite esaraha i, ni sifaaf site Esuwif i ni kajamoor kaanuku keeyool Yesu. ² Ni kakobo sumoŋu, abe ni kaja ne o kaja kasaan Pilat águwernoor u. ³ Hi Suda ajuke hu kaanuku Yesu a ajoohene u ajoonanee, kayoolio taŋ kiŋeñene, n’awatanooro. N’asooñ aja t’eseef ite esaraha i, ni sifaaf site Esuwif i eebatikaniin sírirem si kajaamo su, butuman nu sumoŋu su ti sírirem sooniin. ⁴ N’aaniin: ---Ihoofoorahoofoor, ábuki ísikasik an éehinut doon isaan kaanuku eeyoolee! Bare ni kaano: ---Butum uni beemo toko? Bondu búuwe! ⁵ Suda n’áfiiten sírirem su t’Enuuf ite Atambatun, abe n’anuut. N’aja akob núruuk ti kaaland kite nunukanuk, neesotooro tu nukuno eeyooloolo. ⁶ Eseef ite esaraha i ni kaher sírirem su abe ni kaane: ---Eluwa i ewunut úne núunaŋ sírirem sonde t’ekees ite t’Enuuf ite Atambatun, ábuki seejoohenee síhiinu site an. ⁷ Ni kajamoor kahaban, ni kásik so keejoohen hitaaŋaat hite aroka ite wujama wu, kaanuku kéehin ho húhokuma bija t’emoosoora i. ⁸ Iŋ’ite ho i hitaaŋaat hondu ifi heenee bija t’úmiye «hitaaŋaat hite halan hu.» ⁹ Náami báhamin bonde bi Seremi ayiŋana ite Atambatun abine bu asok bibaja. Aanaan: «Kásikasik butuman nu sumoŋu ti sírirem sooniin (s’Israyel kajamoore su kaanuku keejooheno), ¹⁰ abe ni kajoohen ne so hitaaŋaat hite aroka ite wujama wu, naane Atemit asokam i.» ¹¹ Yesu n’asiiŋo hágila Pilat águwernoor u. Águwernoor u n’ákandijeno aano: ---Awe a̱amo fu Áyi ite Esuwif i? Yesu n’aano: ---A̱soka bo. ¹² Eseef ite esaraha i, ni sifaaf site Esuwif i ni kasok toko báhamin beehooje ti Yesu, bare n’aŋ’akoowan yooŋ kem. ¹³ Náami Pilat eeeno: ---Kame a̱jamut bonde fe bi kasoke bee t’awe? ¹⁴ Bare Yesu ásafinuto mayet hirim hifeeneŋ; águwernoor u ayak ajahale dómbokun. ¹⁵ T’efeet-feet fe yite Kánuutina ku Esipt, águwernoor u aŋ’awasan ti bakan keekulee ku afeeneŋ e ésuk i eyako u kasoku. ¹⁶ Náami bare kóŋkeyin, abajeebaj ti keekulee ku ake ániine aŋ’ajamo naane, huruwu hoone Yesu Barabas. ¹⁷ Náami hi hahooja hu hukuukanooree hu toko, Pilat n’aaniin: ---Aañ árimaŋie fu iwasanuun? Yesu Barabas, man yooŋ Yesu ii kaane Kiris? ¹⁸ Pilat asokasok bondu ábuki ámoomi kaanuku kahiñan taŋ kíkinineŋe fu eseef ite Esuwif i ni kásik Yesu kasaano. ¹⁹ Hi Pilat áyemie hu toko ti kajoonan ku, anaar’o n’áboñin aane kabin kaano: «Atum’a̱yooso ti bite ániine ondu eetinut u tu doon fe, ábuki íyawutoyawut huhuk he, abe ílaamalaam aa.» ²⁰ Eseef ite esaraha i, ni sifaaf su ni katiŋg hahooja hu kaaniin kasok Pilat tiŋkan awasan Barabas, abe n’áhin Yesu eeyoolee. ²¹ Águwernoor u n’aaniin: ---Aañ árimaŋie fu iwasanuun ti bákasuba konde? Ni kaano: ---Barabas! ²² Pilat n’aaniin: ---Náami buŋ b’ija fu ni Yesu ii kaane Kiris? Kareyi fe ni kaano: ---A̱tibo t’ekuruwa eeket! ²³ Pilat n’aaniin: ---Kame naŋ n’áhine fu neejakut? Bare ni kahaŋ mi kataŋke: ---A̱tibo t’ekuruwa eeket! ²⁴ Hi Pilat ajuke hu kaanuku ayinaat toko doon, ésuk i ehaŋa kárahanna, n’ayit móhujo eeñaw sumoŋio tu buhooŋu hahooja hu abe n’aane: ---Ikuura but t’eket ite ániine ondu! Bondu boonuun! ²⁵ Ésuk i fe ni kaano: ---Beeyak bu kabaju t’eket yeene fe, yala ni bitees t’uni ni biñi bite b’uni! ²⁶ Náami Pilat eewasaniin Barabas. N’áhin Yesu éemiñee ni hikarawas, abe n’ásiko asaan esulaan i kaanuku keetibo t’ekuruwa. ²⁷ Esulaan ite Pilat ni kaja ni Yesu t’enuuf ite águwernoor u, abe ni kakuukanooro toko ni bakaaku esulaan fe kéekuuto. ²⁸ Ni kanuutano wañ woone keesolo kájufa kéeyuuse keelaañe. ²⁹ Kahaban, ni kayit miland meebaje bisisa keeniir mo naane ékuhe yite áyi, abe ni káhino yo ti hikaw. Ni kásik hunuk kéehino ho t’emoŋu yaatos. N’iŋi kásukaayo, abe ni kásuwo kaano: ---Írihamin n’awe, Áyi ite Esuwif i! ³⁰ N’iŋi kánund te o, abe ni kásik hunuk hu kéemiño ti hikaw. ³¹ Kásuwo kahaban, ni kanuutano kájufa kéeyuuse ku, abe ni kabatikano wañ woone. Abe ni kaja ne o kaanuku keetibo t’ekuruwa. ³² H’esulaan i kaje hu ni Yesu ayak abin áami kanuuta hikinu hu, ni káfimboor n’ake ániine ite Siren, huruwu hoone Simoŋ. Ni kanoŋkoorano eeyit ekuruwa yite Yesu. ³³ Ni kareeŋ tindi kaane Golgota, aamo fu «t’Esendeen i». ³⁴ Ni kawuno ébiñ yeekeese yéegiiloolee n’eke éenee yéetike kaanuku éehujo. Bare hi Yesu áhine hu ti káalelufo, n’aane at’áhujo. ³⁵ Ni katibo t’ekuruwa i. Kaanuku kéeruboor wañ woone w’asiimee wu, ni kaya bukuuj keeyit keejuk huruw doon d’aware du kabaju. ³⁶ Kahaban, ni kariiko toko keejukaro. ³⁷ Kakiñjakiñj t’etiir bite hikawo béekinineŋe bu náami awarawar kaketu. Kaanaan: «An onde aamo fu Yesu, Áyi ite Esuwif i.» ³⁸ Ni katib yooŋ toko kaagoroor ne o énukenoora bákasuba, ake inde baatoso, aau inde baamayo. ³⁹ Kiŋki kaŋaas toko iŋi kánis kikawiin, abe n’iŋi kálafatino ⁴⁰ kaano: ---Awe eeene u yéeni awe kawelej Enuuf ite Atambatun, abe kunak kíhaaji n’a̱nut yo, a̱fakanooro tíme! Kane arko múniyo awe a̱amo fu Añi ite Atambatun, á̱wanein t’ekuruwa i! ⁴¹ Eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis, ni sifaaf su iŋi kásuwo yooŋ abe ni kaane: ⁴² ---Afakanafakan bakaaku, abe ayinaat bifakanooro! Arko múniyo akina aamo fu Áyi ite Israyel, áwanein hahiyu t’ekuruwa i, n’uŋ’úyilen te o. ⁴³ Aane hikawo hiyaŋgayaŋg t’Atambatun, abe n’aane yooŋ akina aamo fu Añi oone. Újuk hahiyu man Atambatun bibin kafakano! ⁴⁴ Énukenoora i ki katibe ku toko n’iŋi kálafatino yooŋ. ⁴⁵ Hi taanak tu tireeŋe hu ti hikaw, ébaani n’éyemi t’etaam i ereyi fe ayak abin áami yooŋ tifesa. ⁴⁶ Abe hi tifese hii, Yesu n’ataŋk t’etiir aane: ---Eli, Eli, lema sabaktani? (aamo fu: «Atambatun úuma, Atambatun úuma, iŋi naŋ n’a̱wasanam fu?») ⁴⁷ Bakaake ti kéeyemie ku toko ni kajam. Ni kaane: ---Ondu ti karuwu Eli! ⁴⁸ Ake tu boko n’aŋ’amoken atey bite hupoons éehujan ho ébiñ yeekeese. N’aya ho tu hunuk, abe n’amaaren ho Yesu kaanuku man n’ajojoban ho. ⁴⁹ Bare bakaaku ni kaane: ---A̱nahan! Újuk fee man Eli bibin eefakano! ⁵⁰ Yesu n’asooñ ataŋk hifeeneŋ t’etiir, abe n’aket. ⁵¹ T’ewahatu yendu yooŋ, hírido heeemo hu níbahindaa t’Enuuf ite Atambatun ni hijeho huta hu t’etiir bibin yooŋ t’etaam héehin kúsuba. Etaam i n’eyoŋoŋanooro, bilaaliñj bu n’iŋi bijeho, ⁵² abe búlum bu n’iŋi bífeŋgino. Keehooje-hooj ti keenabe ku keekete ku ni karitanee t’eket i, ⁵³ abe ni kánuutin tu búlum bu. Hi Yesu abine hu aritanee t’eket i, ni kayooso Serusalem hikinu heenabe hu, abe bakan keehooje-hooj ni kajukiin. ⁵⁴ H’aseef ite esulaan i, ni bakan koone kéeyemie ku ti kajukar kite Yesu kajuke hu naane etaam i eyoŋoŋanooree i, ni baabu beebaje bu fe, ni kátumb kákoleyi naane abe ni kaane: «Múniyo ániine ondu áyemie fu Añi ite Atambatun!» ⁵⁵ Haare keehooje yooŋ kámoomi toko kéesiiŋeina akambee iŋi káheelinn. Iŋi kariboor yéeni ni Yesu huta hu akina Gálile kaanuku keetofotooro. ⁵⁶ Mari ite u Magdala ámoomi ti haare hondu, ni Mari íñaay ite Saakiin ni Siseef, n’íñaay ite biñi bite Sebede. ⁵⁷ Kaanendan ku, ake ániine husaanum ite Arimate n’áreeŋin. Huruwu hoone Siseef, abe ite yooŋ t’eriboora yite Yesu. ⁵⁸ N’aja ajuk Pilat, abe n’alawo ehunuŋ ite Yesu kaanuku eeja eehok yo. Pilat n’aane kasaano yo. ⁵⁹ Siseef n’ásik ehunuŋ i, abe n’ahut yo ti kaahuuy keekuure. ⁶⁰ N’aja ahok yo t’élum éyeni, y’aboñe keewak t’elaaliñj yómbokun bija yéeni te o humuumo. Ahaban, n’arindiŋooran ejuju yómbokun éefib karuŋ ku, abe n’ayeet. ⁶¹ Mari ite u Magdala, ni Mari aau kámoomi toko ti kariikee kajoŋoor n’élum i. ⁶² Tifiit, butum tu hunak héeseina hu ti h’Esuwif i hihi kafare erimaas yeeniin, eseef ite esaraha i, n’Efarisiyeŋ i ni kariboor keeja ti Pilat ⁶³ abe ni kaano: ---Maan, íribaŋinabaŋino kaanuku ajuusa ondu aanaan akina buroŋ: «Kabaju kunak kíhaaji, n’iŋ’iritanee t’eket i.» ⁶⁴ Waasi, á̱hin élum i yeejukaree ayanee bija tu hunak híhaajiyan hu, eriboora yeene itim kaja kabin kákuwat ehunuŋ i, abe ni kaane ésuk i am áriteina t’eket i. Haajuus hiraanu hondu n’iŋi hihaŋ hítiyar hu. ⁶⁵ Pilat n’aaniin: ---Esulaan bokondu. Arija nu boko, abe n’árihin élum i yeejukaree naane árimaŋie i. ⁶⁶ Náami keeja t’élum i, abe ni káhin yeejukaree: ni kásik núruuk keekob ejuju yómbokun i yite karuŋ ku kágiilool n’elaaliñj i, abe ni kasiiŋan toko esulaan i kaanuku keejukar.

¹ Ti dimaas i, hunak héeseina hu t’erimaas ite Esuwif i, Mari ite u Magdala, ni Mari aau ni kasoŋk kániyo, abe ni kaja kajuku élum ite Yesu. ² Kaja kajuku, náami etaam i eyoŋoŋanooraa ni sembe, abe ake amalaka ite Atemit n’áwanein, ánuutin tu bufor bu. N’aja t’élum i; n’arindiŋooran ejuju yómbokun i yéefibe i karuŋ kite élum i, abe n’ariiko te yo. ³ Átumb asilan kajuku n’aŋ’a̱ane etiir i esibe, abe wañ woone aŋ’afañj daŋ. ⁴ Esulaan i n’iŋi kábit toko, ekoloowe taŋ, abe ni kasooñ kanokoor ni bakan keekete. ⁵ Bare amalaka u n’aane haare hu: ---Atum’árikoleyi. Ímoomi kaanuku Yesu eeyoolee u t’ekuruwa i a ariŋes fii. ⁶ Anooto diye, ábuki aritanee t’eket i naane asoke i. Aribin ariijuk t’ehunuŋ yeene enaŋee du yéeni. ⁷ Hahiyu arimoken ariija ariene eriboora yeene: «Aritanee t’eket i, abe ágilanuun toko bija Gálile. Bo b’arija fu kajukio.» Bonde b’ibaje fu yéeni bite kasokuuun. ⁸ Haare hu ni kamoken keenuut t’élum i keeja. Kátumb kákoleyi naane, bare kikawiin nu kutoof yooŋ. Ni katey kaanuku keeja keesok bo eriboora yeene. ⁹ Kaja kajuku, Yesu n’abin kéefimboor abe n’aane: ---Íhamin n’aruun! Ni katof kaloho, keegor wuwoto abe ni kásukaayo. ¹⁰ Náami Yesu eeeniin: ---Atum’árikoleyi. Arija ariene eriboora íima kaja Gálile. Bo bi kayakam fu kajuku. ¹¹ Hi haare hu káyemie hu ti bija bu t’eriboora i, bakaake t’esulaan i kéeyemie ku ti kajukar kite élum i ni kábatikein ti hikinu hu, abe ni kasok eseef ite esaraha i beebaje bu fe. ¹² Náami eseef ite esaraha i ni sifaaf su ni kakuukanooro. Kajamoora kahaban, ni kawun esulaan i sírirem seefame-fam ¹³ abe ni kaaniin: ---Bonde b’arija fu kasoku ésuk i; aruun kaaniiin eriboora yeene kabinabin nu huhuk hu, abe ni kákuwat ehunuŋ yeene aruun t’ariŋote. ¹⁴ Abe águwernoor u af’ajam bo, n’iŋ’iribuutoor ne o kaanuku atum’aribaj sílaam. ¹⁵ Esulaan i ni kásik sírirem su, abe ni káhin naane kasokee i. Náami báhamin bondu ni bijamo t’Esuwif i bija yooŋ tu hunak hite úmiye. ¹⁶ Eriboora i sumoŋu n’afeeneŋ u ni kaja Gálile ti hirij hu hi Yesu asokiin hu. ¹⁷ Hi kajuko hu toko, ni kásukaayo. Bare bakaake tu boko kajeeŋajeeŋ kaanuku múniyo akina. ¹⁸ Yesu n’átofin abe n’aaniin: ---Iwuneewun sembe tu buroon bu fe t’etiir bufor bu ni t’etaam i. ¹⁹ Náami arija tánotan fe t’etaam ye, abe n’árihin ésuk i kéeyemi eriboora íima: aribosteiin tu huruwu hite Faaf u, n’Añi u, nu Búwejet Beenabe bu, ²⁰ abe n’ariliikeniin kéehin buroon b’isokuun bu fe. Abe n’árimeyi bonde: íñje káyemi n’aruun ko kireyi fe, ayak abin áami yooŋ etaam i emoosena.