LUK

LUK

¹ Téwofil, Naane á̱meyie i, bakan keehooje kaŋesaŋes kakiñju buroon bómbokun bu beebaje bu t’uni. ² Ni kakiñj bo naane bakan keejuke ku bo ni ñíkiniin huta hu ti kájabina ku kanabane i uni bo, bokondu keesooñe ku káyemi ewaaraa Hirim hite Atambatun. ³ Náami íñje yooŋ, íkandijenakandijen kéemeyie ku naane bije i huta hu ti kájabina ku ayak abin áami bukuuram but. Ijukerajuker, n’eene iikiñj bo yooŋ bujoŋoor júl bija t’awe, awe Téwofil, ⁴ á̱ayini kámeyi kaanuku bi kaliikeni bu bite nu múniyo. ⁵ Kóŋkeyin, h’Erod áyemie hu áyi ite Súde, abajeebaj bo ake ániine t’esaraha i, huruwio Sakari. Esaraha i káhinahin sija. Akina n’áyemi ti yite i Abiya éeneetie. Anaar’o Elisabet, noota nooniin fe éhina wusarah. ⁶ T’ésubaiin fe, buroŋ booniin butoofatoof Atambatun. Iŋi káhin naane buluwa boone busoke i ajoŋoor júl. ⁷ Bare kabajut añi, ábuki Elisabet ámeyiit kaharat, abe yooŋ t’ésubaiin fe kahaanahaan. ⁸ Hike hunak, Sakari n’áyemi ti káhinu kaasarah t’Enuuf ite Atambatun, ábuki hífinooru hite eja yeeniin. ⁹ Esaraha i iŋi kaya bukuuj, abe ni kayit keejuk aañ tu boko ayak fu buyooso t’anuuf eenabe u, níbahindaa t’Enuuf ite Atambatun, éetifan ejuraay i. N’ahaŋ áami Sakari. ¹⁰ Hahooja hu ni hifin híyemi tíyaŋ ti kalawu, t’ewahatu i yiyi kajuraay. ¹¹ Náami amalaka ite Atemit áŋaasino ti Sakari, abe n’asiiŋo inde baatos ataabul u tindi kásuf ejuraay i. ¹² Hi Sakari ajuko hu, yaano n’efum, abe n’ákoleyi naane. ¹³ Bare amalaka u n’aano: ---Sakari, atum’á̱koleyi, ábuki Atambatun ájeŋginajeŋgin kalawu kúuwe. Anaarei Elisabet kabukii añi ahaawa, abe awe karuwio Saaŋ. ¹⁴ Awe katoofan te o dómbokun, abe keehooje kakontaan naane abukee i. ¹⁵ Ábuki akina káyemi an ómbokun t’Atemit. At’áhujo ébiñ, nu doon dite káhinu an éewusan. O kahooju bib nu Búwejet Beenabe bu kane áyihinee. ¹⁶ O kábatikanna keehooje bakate Israyel t’Anahaan u, eeemo u Atambatun ite úne. ¹⁷ Akina kágilanna Atambatun, abe o kabaju búwejet, ni sembe naane Eli ayiŋana ite Atambatun, éehin sifaaf su keebukan ni bakañiiin. Kéejeŋginut ku Atambatun, akina káhiniiin keesooñ keebaj biyinoor beejake. Akina bifare ésuk i bija t’Anahaan u. ¹⁸ Sakari n’aane amalaka u: ---Naŋ neekuuram kaanuku bondu bite nu múniyo? Ábuki fu ihaana húluj, anaar’am yooŋ. ¹⁹ Amalaka u n’aano: ---Íñj’eemo fu Gabiriyel, abe iŋ’isiiŋo hágila Atambatun. Akina áboñinam fu t’awe kaanuku iibin isoki hirim honde heetoofe hee. ²⁰ Bare á̱yilenut báhamin búuma. Ho h’a̱yak fu yooŋ bukumbo; at’aŋk’á̱yini báhamin bija hunak hu bondu biyak hu kabaju. Abe múniyo, bo kabaju kane areeŋee. ²¹ Hahooja hu ti kanahan Sakari kep. Ni kajahale naane áfiyeina i t’anuuf eenabe u. ²² Bare h’ánuutina hu, ayinaat káhamin nu boko. Ni kánandin kaanuku abajeebaj doon d’ajuke t’anuuf eenabe u. N’aŋ’áhamin nu boko nu sumoŋio, ábuki akumbakumbo. ²³ H’abine hu áami Sakari ahabana hífinooru hoone hite burok bu, n’ayeet bija t’enuuf te o. ²⁴ Afiyo dikee, anaar’o Elisabet n’asa har. N’aŋ’ariiko t’enuuf toko, ánuutaariit bija kiim hutok. Aŋ’aane ni hikawo: ²⁵ «Atemit áhinam fee káasuumaay konde! Ajukerajuker, n’aane eenuutan ñufuñ ñ’ibaje ñu t’ésuk i.» ²⁶ H’Elisabet ase hu har hu abaj kiim hutok ni hifeeneŋ, Atambatun n’aboñ amalaka u Gabiriyel t’eke ésuk ite Gálile, iŋi kaane yo Nasaret. ²⁷ T’ake ásuŋgute eesibaree t’áboñino fu, huruwu hoone Mari. Asibaro, huruwio Siseef, abe ite tu noota nite áyi u Dafit. ²⁸ Amalaka u n’ayooso t’enuuf te o abe n’aano: ---Íhamin n’awe, awe a Atemit ásoniyane u! Atemit ondu n’awe. ²⁹ Mari n’ajahale dómbokun h’ajame hu kirim kondu. N’aane ni hikawo: «Kame kasaafu buŋ kondu?» ³⁰ Náami amalaka u eeeno: ---Mari, atum’á̱koleyi, ábuki Atambatun atoofanatoofan t’awe. ³¹ Awe kaharat, abe awe bíyihino añi ahaawa. N’aŋ’a̱ruwo Yesu. ³² Akina káyemi an ómbokun. O kaaniee Añi ite Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir. Atambatun káhinio éeyemi áyi, naane Dafit faaf ite noota noone. ³³ Akina káyemi áyi ite bakate ku Israyel hiraanu. Jáyi joone iti jihabano mayet. ³⁴ Mari n’aane amalaka u: ---Buŋ bu bondu biyino fu kabaju, makamu ímeyiit ániine? ³⁵ Amalaka u n’ásafino aano: ---Búwejet Beenabe bu búwaneina t’awe, abe sembe site Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir kákumbalooli n’ésamunan ite te so. Iŋ’ite ho aamo fu añi eenabe u a a̱ja u bíyihino kaaniee Añi ite Atambatun. ³⁶ Abukei Elisabet anooto fuufio naane ahaane aa fe, abe o káyeki añi ahaawa. Kaanaan yéeni at’aharat hikee, abe ondu hahiyu ti kiim hutok ni hifeeneŋ. ³⁷ Ábuki abajut doon d’Atambatun ayinaat káhinu. ³⁸ Náami Mari eeene: ---Íñje ásukateen ite Atemit. Yala b’a̱soke bee ni bibaj t’íñje. Abe amalaka u n’aja. ³⁹ Tu kunak kondu, Mari n’arito eeja ahil jab bija t’eke ésuk ite Súde yeeemo ti birij bu. ⁴⁰ N’ayooso t’enuuf ite Sakari, abe n’áhamin n’Elisabet. ⁴¹ H’Elisabet ajame hu naane Mari áhamine i ne o, añio n’afum ti haro. Búwejet Beenabe bu nu búhoojin Elisabet bib. ⁴² N’ataŋk t’etiir aane: ---Mari, awe a Atambatun ahaŋe fu kásoniyan ti haare hu fe, abe n’ásoniyan yooŋ añi u a a̱ja u káyeki! ⁴³ Íñje ítumbe fu íyemi aañ, ayak abin áami íñaay ite Anahaan úuma abina t’íñje? ⁴⁴ Bare fu a̱juk, ijamajam kaajii h’á̱hamine hu n’íñje, añi u n’afum ti haram kakontaan taŋ. ⁴⁵ Atoof t’awe, awe éeyilene u kaanuku b’Atemit asoki bu, bo kabaju! ⁴⁶ Náami Mari eeene: ---Yaanam yendu ti kasokoroor Atemit, ⁴⁷ abe búwejet búuma butoofana iŋ’ite Atambatun Afakana úuma, ⁴⁸ ábuki ábaŋinambaŋino, íñje ii iwenooro. Áyine hee, áfiitin t’úmiye, bakate ku t’etaam ye iti karaan hikee-kee kaanu: «Atoof t’anaare ondu», ⁴⁹ ábuki Atambatun eehaŋe u ebaja sembe áhinahin t’íñje buroon bómbokun; huruwu hoone hinabanab. ⁵⁰ Aŋ’ayubiyen ko kireyi fe keejoko ku nu sumoŋu súsuba. ⁵¹ Áhinahin burok beehahe n’emoŋio: ayisaloolanayisaloolan kiŋki kayitooro; ⁵² n’awanan bákayi ku fe ti siriikeey sooniin; abe bakan keenooto ku doon fe, n’ajokiin aritan; ⁵³ awunawun keejoñjolate ku ebaj, abe kusaanum ku, n’ayeetaniin sumoŋiiin fuufu te so. ⁵⁴ Abinabin káyokunan Israyel bakan koone kéejeŋgino ku. ⁵⁵ Afiilut káwuforoor Aburaham ni bakañio kajaku koone, abe iti kihabano hikee, naane abine i asok sifaaf úne. ⁵⁶ Mari n’áriikein bo n’Elisabet areeŋ kiim kíhaaji, abe n’ayeet. ⁵⁷ H’abine hu áami kiim kite ku Elisabet kireeŋa, n’áyihino añi ahaawa. ⁵⁸ Ekinoora i n’ebuke yeene ni kajam kaanuku Atemit áhinohin káasuumaay kondu kómbokun kii, nu hutoofiin dómbokun, n’akina yooŋ fe. ⁵⁹ H’añi u abukee hu abaj kunak hutok ni kíhaaji, ni kaja ne o kaanuku keeteyano karam. Ni kámaŋio karuwoor ni faafo Sakari, ⁶⁰ bare íñaayo n’aane: ---Aaa! O kaaniee Saaŋ. ⁶¹ Ni kaano: ---Héyi? An áruwaariitee iyu tu noota núuwe! ⁶² Ni kákandijen faafo nu sumoŋiiin naane keeyinaat ku báhamin, kaanuku kéemeyi buŋ b’ámaŋie fu añi u aruwee. ⁶³ Sakari n’áwufooriin nu sumoŋio kaanuku kasaano kaabiliŋgit, abe n’akiñj te ko: «Huruwu hoone Saaŋ.» Ni kajahale kareyi fe. ⁶⁴ Toko-toko yooŋ, náami Sakari asooña áyini báhamin. N’áyemi toko ti kasokoroor Atambatun. ⁶⁵ Náami ekinoora i kareyi fe kákoleyia. Tu búsuk bite bu Súde beeemo bu ti birij bu fe, bondu taŋ b’ésuk i ef’éhamin. ⁶⁶ Kiŋki kajam bondu fe, iŋi kayinoor abe ni kaane: ---Añi ondu eebin fíya éeyemi an buŋ? Múniyo fu sembe site Atemit súmoomi ne o. ⁶⁷ Sakari, faaf ite añi u n’ahooj bib nu Búwejet Beenabe bu. N’áhamin tu huruwu hite Atambatun aŋ’aane: ⁶⁸ ---Úsokoroor Atemit, Atambatun ite Israyel, ábuki áyokunanayokunan bakan koone, abe n’aramiin. ⁶⁹ Áboñino úne Afakana ite sembe, ite tu hubukandin hite Dafit éejeŋgino u. ⁷⁰ Áboñinoboñin afiyee eyiŋana yeene keenabe ku keeyiŋan bo. ⁷¹ Kaanaan o karamu úne t’enatoora yite y’úne, ni ti bakan keehuufe ku úne. ⁷² Asokasok kaanuku o káwufoor sifaaf úne kajaku koone, abe o bíbaŋino kaajamoor keenabe ku ki kajamoore ku. ⁷³ Ábuki Atambatun awaatawaat faaf úne Aburaham aano: ⁷⁴ «O karamu úne t’enatoora yite y’úne, núuyini kájeŋgino t’úkoleyiit an, ⁷⁵ man úne buroŋ, n’úyemi te o bakan keenabe, bakan keejoŋoore.» ⁷⁶ Añi úuma, awe bare, awe kaaniee ayiŋana ite Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir, ábuki awe kágilan Anahaan u a̱afaroo bítim boone, ⁷⁷ abe n’á̱wufoor yooŋ bakan koone kaanuku, t’aboŋketiin du wuhoofoor wu, toko t’afakaniin fu. ⁷⁸ Ábuki Atambatun ite úne áneenaneeni aa, abe n’ajak. O káboñina úne Afakana, eeemo naane taanak tu kane túnuutin. ⁷⁹ O bibin kajaaŋan keeemo ku t’ébaani i, ni bakan k’eket i eŋolool ku, éehin úne núuja ti bítim bite káasuumaay ku. ⁸⁰ Añi u ti kahaatu kep, abe búwejet boone ti kahaŋu karumu. N’akin t’eramba i, bija naane abine i ajab kawaare ku, bakate ku Israyel iŋi kajuko.

¹ Kóŋkeyin, Ogist áyi ómbokun eeemo u Rom, n’aane bakate búsuk beejame bu te o fe káhin kuruwu kooniin keekiñjee. ² Hítiyar dók bondu ni bibaj, abe kóŋkeyin Kiriñus áyemie fu águwernoor ite ésuk i yiyi kaane Siri. ³ Náami huruw fe aŋ’a̱ja ti hikinu húuwe t’á̱nuutina du, huruwu húuwe heekiñjee bo. ⁴ Siseef n’anuut t’ésuk ite Nasaret yeeemo i ti Gálile, n’aja t’eke ésuk ite Súde eŋ’eenee Betelehem. Bo b’áyi u Dafit abukee fu, abe Siseef ite tu hubukandin hoone. ⁵ N’aja bo n’asibaro Mari kaanuku keekiñj kuruwu kooniin. Mari áyemiit fuufio. ⁶ Bokondu bo Betelehem, náami hunak hoone hite bíyihino bu hireeŋa. ⁷ N’abaj añi ahaawa, añio átiyar. N’ásik kires éekumbaloolo, abe n’ahurusano ti kásiima, ábuki kareyit t’enuuf i t’emoosoora i tindi kawanan. ⁸ Abajeebaj t’ésuk yendu bakaake burokiin jíhaaw síkarniina. Iŋi kaŋot tu wujiŋ wu keejukar kaahaaw kooniin. ⁹ Ake amalaka ite Atemit n’áŋaasin tu boko. Meejaaŋe mite Atemit ni mijaaŋan toko fe. Náami kákoleyia dómbokun. ¹⁰ Bare amalaka u n’aaniin: ---Atum’árikoleyi, ábuki ibinuunbin ni hirim heetoofe, heeyak kákinineŋ ésuk i fe kikawiin nu kutoof: ¹¹ Afakana oonuun abukee úmiye ti hikinu hu ti Dafit ákinaanie du. O aamo fu Kiris, Anahaan u. ¹² Iye a arija fu kámeyi kaanuku b’isokuun bu bite toko: aruun kajuku alekej i kákumbaloole ni kires, abe n’ahurusanee ti kásiima. ¹³ Kaja kajuku, náami emalaka yite t’etiir bokondu naane iyu úkaan n’áwiyo amalaka, iŋi kasokoroor Atambatun kaane: ¹⁴ «Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir ánikanee, abe káasuumaay koone nu kuwunee bakan keetoofo ku t’etaam ye!» ¹⁵ H’aamo hu emalaka i kawasiin toko keebatuko t’etiir bufor bu, ehaawa yite síkarniina su ni kaanoor: ---Úja kame bija Betelehem núujuk beebaje bu, b’Atemit áhine bee núumeyi. ¹⁶ Ni kamoken keeja. Ni kaŋes ayak abin áami kajuka Mari ni Siseef, n’alekej u ti kásiima ku t’ahurusanee. ¹⁷ Hi kajuko hu kahaban, ni kasok b’amalaka u asokiin bu fe t’añi ondu. ¹⁸ Keejame ku kirim kite ehaawa yite síkarniina su ni kajahale dómbokun. ¹⁹ Bare Mari n’anaŋ bondu fe ti hikawo, aŋ’anoŋk eeyinoor bo. ²⁰ Abe ehaawa i ni kabatuko ti kánikan Atambatun, abe ni kasokorooro iŋi bi kajame bu, abe ni kajuk yooŋ ni ñíkiniin. Ábuki naane amalaka u asokiin i, iyu yooŋ i bibaje fu. ²¹ H’añi u abaje hu kunak hutok ni kíhaaji, areeŋa kateyanee karam, ni karuwo Yesu naane amalaka u afiye i asok t’íñaayo asaoorut har hu. ²² H’aamo hu kunak kite ku Mari kihabanaa, butum asuuja, ni kawar káhinu akina ni Siseef kaasarah k’Eluwa yite Moyis esoke ku. Náami keeja ni Yesu bija Serusalem kaanuku éekajinee bija t’Atemit, ²³ naane bikiñjee i t’Eluwa yite Atemit. Eenaan: «Aneemak ite ehaawa i tu butoŋ bifeeneŋ, n’enuk yeeniin yeeja i kajabu ebukee éyiine, kákajinee bija t’Atemit.» ²⁴ Ni káhin yooŋ kaasarah ku naane t’Eluwa yite Atemit esoke du. Eenaan: «Sifiririŋ súsuba, man yooŋ múleebaan músuba.» ²⁵ Náami abajeebaj Serusalem ake ániine huruwu hoone Simiyoŋ. Ániine ondu ite bifeeneŋ, abe ájeŋginajeŋgin Atambatun. Ámoomi ti kanahan an eeja u kafakan Israyel. Búwejet Beenabe bu búmoomi ne o, ²⁶ abe búwufoorowufoor kaanuku at’aket t’ajukut Afakana u a Atambatun asoke u aane o káboñina. ²⁷ Búwejet Beenabe bu ni bitiŋgo eeja t’Enuuf ite Atambatun. H’aamo hu faaf ite Yesu n’íñaayo kabina n’añi ooniin kaanuku kéehino naane t’Eluwa i esoke du, ²⁸ Simiyoŋ n’ayito tu sumoŋio, abe n’asokoroor Atambatun aane: ²⁹ ---Atemit, hahiyu b’a̱soke bu bibaja: á̱yinooniam kawasu, íñje ásukateen úuwe, iiket ti káasuumaay. ³⁰ Ábuki ítumba ijuk ni ñíkinam Afakana u ³¹ a a̱faree u kaanuku kúŋgowulan ku fe keejuko. ³² O aamo fu meejaaŋe meeja mu kajaaŋan biheet bu bireyi fe, abe akina kákinineŋ Israyel bakan kúuwe ni kánikanee. ³³ Faaf ite Yesu n’íñaayo ni kajahale dómbokun ti bi Simiyoŋ asoke bii t’añi u. ³⁴ Simiyoŋ n’ásoniyaniin, abe n’aane Mari íñaay ite Yesu: ---Atambatun ajifanajifan añi onde kaanuku eebin eeneyan bakan keehooje t’Israyel, abe n’aritan bakan keehooje. O káyemi báaluwenum bite Atambatun, bare ésuk i biteñekoo. ³⁵ Akina kasoku mijiniŋga raŋgaw béenuusee bu tu ñúwejet ñite bakan keehooje. N’afin áami awe íñaayo, awe kabaju káseñji kómbokun, anokoor kite kábura kiyayi kiŋaas. ³⁶ Abajeebaj ake anaare eehaane, ayiŋana ite Atambatun, huruwu hoone Aana. Faafo Fanuwel ite tu hubukandin hite Aser. H’anaare ondu aseñee hu, abaja t’áyino simit hutok nu súsuba, ³⁷ ániine u n’aket. N’aja ayak abin áami abaja simit bakan bakabaakiir ni sibaakiir. Áwasaariit t’Enuuf ite Atambatun. Aŋ’awoor káajiim ni kaajiŋgan, abe n’alaw eesokoroor Atambatun. ³⁸ N’ahaŋ áreeŋin t’ewahatu yendu ti káyemie du. N’aŋ’aane Atambatun eyeehen, abe n’aŋ’asok bite bu añi u ésuk i fe kéeyemie ku ti kanahan ku kaanuku Atambatun eefakan Serusalem. ³⁹ H’aamo hu Siseef ni Mari káhina naane Eluwa yite Atemit esoke i kahaban, ni kabatuko n’añi u bija t’ésuk yeeniin Nasaret, yeeemo i ti Gálile. ⁴⁰ Añi u ti kahaatu kep, ti kahaŋu yooŋ búwesinato, abe Atambatun n’ásoniyano. ⁴¹ Emit-mit fe, kane efeet ite Kánuutina ku Esipt ereeŋ, faaf ite Yesu n’íñaayo iŋi kaja Serusalem. ⁴² Hi Yesu abaje hu simit sumoŋu nu súsuba, ni kaja ne o bite efeet i naane ti kafiya. ⁴³ Efeet i ehabanaa, faafo n’íñaayo ni kabatuko kayeet, ti kámeyiit kaanuku añi u áriikeinoriikein Serusalem. ⁴⁴ Iŋi kaane man Yesu ondu ni bakaniin ki kariboore ku. Náami keeja bújom tujon, abe ni káyemio ti hiŋes t’ebuke yeeniin ni bakaniin. ⁴⁵ Bare kajukuto, kasooñen ni kabatuko bija Serusalem ti kaŋesio kep. ⁴⁶ Hunak híhaajiyan hu, ni kajuko t’Enuuf ite Atambatun, t’ariikee n’émuse yite Esuwif i, o ti kajamataniin abe n’aŋ’ákandijeniin. ⁴⁷ Keejamo ku ti báhamin bu fe kajahalajahale tu búwesinato boone, ni másafinar moone. ⁴⁸ Hi faafoiin n’íñaayo kajuko hu, ni kajahale dómbokun. Íñaayo n’aano: ---Áñuumo, kame buŋ b’a̱sooñe fu á̱hin uni iye? Írikolakoleyi faa, íñje ni faafi. Írimoomii ti hiŋes. ⁴⁹ Yesu n’aaniin: ---Ariiŋesam iŋi naŋ? Árimeyiit kaanuku iwarawar káyemi t’enuuf ite Faafam? ⁵⁰ Bare kajokut naŋ n’asokiin fu. ⁵¹ Náami Yesu eeriboor nu boko, keebatuko bija Nasaret. Aŋ’ájeŋginiin naane. Íñaayo n’anaŋ bondu fe ti hikawo. ⁵² Yesu ti kahaatu kep, ti kahaŋu yooŋ búwesinato, abe n’atoof Atambatun n’ésuk i fe kéemeyio ku.

¹ Hirim hite Atambatun ni híreeŋin Saaŋ, añi ite Sakari, o t’akine du t’eramba i. Kóŋkeyin, Tibeer áyemie fu áyi ómbokun ite u Rom, emito yendu éhin sumoŋu nu hutok. Eseef bakabaakiir ni kásein te o: Poons Pilat, águwernoor ite Súde; Erod, ite u Gálile; at’o Filip, ite u Iture bija Tirakonit fe; Lisaniyas, ite u Abileen. Aan ni Kayif ni káyemi esaraha i kómbokun ku. ³ Saaŋ n’añaahoor kikinu keeemo ku inde kaayelu kite Surdeŋ fe aŋ’awaare aane: ---Ariwatanooro kinij koonuun keejakut ku, abe n’árihin ariibostee, áriiwufoor kaanuku ariwayaa, aŋkut áriyemi naane hítiyar hu. Abe Atambatun n’aŋ’aboŋketuun wuhoofoor wu. ⁴ Bondu bibajabaj naane Esayi ayiŋana ite Atambatun akiñje i bo ti kaawiit koone aane: «O aamo fu an u aa ataŋk t’eramba i aŋ’aane: "Arifare bítim bu bija t’Anahaan u; árihino búhuhu beejoŋoore! ⁵ Kikan ku fe kasiiwiee, kirij ku fe katereranee; ñítim ñeejoŋoorut ñu kajoŋooranee, ñeewakarooree ñu karewooranee. ⁶ Abe kúŋgowulan ku fe kajuku Afakana u a Atambatun aja u káboñina."» ⁷ Hahooja hu n’iŋi hibin ti Saaŋ kaanuku eebosteiin. N’aŋ’aaniin: ---Ñuroon ñondu! Aañ me aanuun fu árinooni kateyi Atambatun, makamu hunak hoone hite Kajoonan ku húlohenno? ⁸ Arinij ajakee, áriiwufoor kaanuku ariwatanooraa kinij koonuun keejakut ku, ariiraan kaanu ku: «Uni fu bakañi Aburaham.» Arijuka bujuju bondu? Íñje isok fee n’aruun: Atambatun áyinooni káhinu bo béeyemi biñi Aburaham! ⁹ Hineemak hu hifaraa bija kafiitu ñunukanuk ñu ti kíjiŋ ku. Nunukanuk fe neebukut miriyaay meejake, no kafiitiee, abe ni nífiitenee ti sineemak su. ¹⁰ Hahooja hu ni heeno: ---Náami naŋ n’iriware fu káhinu? ¹¹ N’aaniin: ---Ake t’aruun af’abaj wújufa wúsuba, awarawar kawunu kike an eebajut u. Abe an eebaje eeñoofo, awarawar káruboor n’an eebajut u. ¹² Bakaake ti kiŋki kasa búhal bu ni kabin yooŋ kaanuku keebostee. Ni kaane Saaŋ: ---Ámuse u, naŋ n’iriware fu káhinu? ¹³ N’aaniin: ---Atum’árihin ésuk i keejaam búhal bu kahahan. ¹⁴ Esulaan yooŋ ni kaano: ---Náami uni, naŋ n’iriware fu káhinu? N’aaniin: ---Atum’ariram sírirem site an, abe atum’árikolinan ake eesaanuun sírirem soone, bare arijoŋoor ni bajaam boonuun. ¹⁵ Hahooja hu ti kanahan, káayakarin dómbokun: huruw fe aanaan ti hikawo man Saaŋ aamo fu Afakana u. ¹⁶ Náami Saaŋ eeeniin kareyi fe: ---Íñje, ibosteuunboste nu móhujo. Bare ake bibin eehaŋam sembe. Ihaŋahaŋ káteti te o kaanuku íijendin sikaku soone. O kabosteuun nu Búwejet Beenabe bu, ni sineemak. ¹⁷ Ondu ni káwuranu ku tu sumoŋio, abe o káwaajin bajal bu n’éhaafiin i. O kanaŋu bajal bu ti níhindaa noone. Bare éhaafiin i, o kásufu yo ti sineemak séeketaariit. ¹⁸ Báhamin beehooje naane bondu bi Saaŋ af’áhamin ésuk i, eewaareiin Hirim Heetoofe hu. ¹⁹ Bare akamoorakamoor t’aseef u Erod aŋarkeyi naane árutinarutin Erojad, anaare ite at’o, abe yooŋ áhinahin buroon beehooje beejakut. ²⁰ Náami Erod éehin beehaŋe bu kájakaati fe: n’aboñ keejok Saaŋ kakul. ²¹ Saaŋ n’aboste hahooja héeyemie hu toko fe. N’aboste yooŋ Yesu. Yesu áyemia ti kalawu ku, bufor bu ni bífeŋgino, ²² abe Búwejet Beenabe bu nu búwanein te o naane búnokoorum bite húleebaan. Abe kaaji ni kíhaminn t’etiir bufor bu keene: ---Awe a̱amo fu añi úuma i ímaŋie u. T’awe ti hikawam hutoofe fu. ²³ Yesu ajaja ayak abin áami abaja inde simit butuman nu sumoŋu, n’atik ajab kawaare koone. Ti kaayinoor kite ésuk i, n’aŋ’áami Siseef aamo fu faafo. Siseef añi ite Eli, ²⁴ Eli añi ite Matat, Matat añi ite Lefi, Lefi añi ite Melki, Melki añi ite Sanayi, Sanayi añi ite Siseef, ²⁵ Siseef añi ite Matatiyas, Matatiyas añi ite Amos, Amos añi ite Nahom, Nahom añi ite Esli, Esli añi ite Nagayi, ²⁶ Nagayi añi ite Maat, Maat añi ite Matatiyas, Matatiyas añi ite Semeyin, Semeyin añi ite Sosek, Sosek añi ite Soda, ²⁷ Soda añi ite Sowanaŋ, Sowanaŋ añi ite Resa, Resa añi ite Sorobabel, Sorobabel añi ite Salasiyel, Salasiyel añi ite Neeri, ²⁸ Neeri añi ite Melki, Melki añi ite Adi, Adi añi ite Koosam, Koosam añi ite Elimadam, Elimadam añi ite Eer, ²⁹ Eer añi ite Yesu, Yesu añi ite Eliyeseer, Eliyeseer añi ite Soorim, Soorim añi ite Matat, Matat añi ite Lefi, ³⁰ Lefi añi ite Simiyoŋ, Simiyoŋ añi ite Suda, Suda añi ite Siseef, Siseef añi ite Sonam, Sonam añi ite Eliyakim, ³¹ Eliyakim añi ite Meleya, Meleya añi ite Meena, Meena añi ite Matata, Matata añi ite Natan, Natan añi ite Dafit, ³² Dafit añi ite Seese, Seese añi ite Obed, Obed añi ite Boos, Boos añi ite Salmoŋ, Salmoŋ añi ite Naason, ³³ Naason añi ite Aminadab, Aminadab añi ite Adumiin, Adumiin añi ite Aruni, Aruni añi ite Esrom, Esrom añi ite Fares, Fares añi ite Suda, ³⁴ Suda añi ite Sakob, Sakob añi ite Isak, Isak añi ite Aburaham, Aburaham añi ite Taara, Taara añi ite Nakoor, ³⁵ Nakoor añi ite Seruk, Seruk añi ite Ragawu, Ragawu añi ite Falek, Falek añi ite Ebeer, Ebeer añi ite Sala, ³⁶ Sala añi ite Kayinam, Kayinam añi ite Arufakusad, Arufakusad añi ite Sem, Sem añi ite Nowe, Nowe añi ite Lamek, ³⁷ Lamek añi ite Matusala, Matusala añi ite Enok, Enok añi ite Sared, Sared añi ite Malelel, Malelel añi ite Kayinam, ³⁸ Kayinam añi ite Enos, Enos añi ite Set, Set añi ite Adam, Adam añi ite Atambatun.

¹ Yesu n’ánuutin inde kaayelu kite Surdeŋ, o káahoojin bib nu Búwejet Beenabe bu. O ti biyeetu bu, Búwejet bu ni bija ne o t’eramba i. ² Setani n’aŋes káhinio bo eehoofoor kunak bakan bákasuba lám. Kunak kondu kireyi fe, Yesu áhinut doon fe ti haro. Hi kihabanee hu, bujoñjol nu bujoko. ³ Náami Setani eeeno: ---Kane arko múniyo awe a̱amo fu Añi ite Atambatun, a̱sok ejuju yendu yeehosanooro, yéeyemi humburu. ⁴ Yesu n’aano: ---Busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Búñoofoiit barebare biyino fu kákinineŋ húŋgowulan n’aroŋ.» ⁵ Setani n’aja ne o tike tiŋ t’arije; n’áwufooro ahil-hil aduna i ereyi fe ⁶ abe n’aano: ---Íñje kawunii aduna i ereyi bif, abe ebaj yendu fe n’eŋ’éyemi yúuwe. Buroon bondu fe, íñje i bisaanee fu, abe íyinooni kawunu bo an eetoofam u. ⁷ Náami af’á̱sukaayam, buroon bondu fe n’iŋi bíyemi búuwe bu. ⁸ Yesu n’aano: ---Busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Á̱sukaay Atemit Atambatun úuwe, abe n’á̱jiŋgitan hágilao, o unoono taŋ.» ⁹ Ahaban, Setani n’aja ne o Serusalem. N’asiiŋano t’ewulen ite Enuuf ite Atambatun abe n’aano: ---Arko múniyo awe a̱amo fu Añi ite Atambatun, a̱julan bija t’etaam; ¹⁰ ábuki busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Atambatun kasoku emalaka yeene keejukari.» ¹¹ Nu busooñ bikiñjee kaanuku: «Boko kayitii tu sumoŋiiin kaanuku humuum kuwoti itim kíbiŋan t’ejuju n’a̱nuf.» ¹² Yesu n’aano: ---Busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku: «Atum’a̱jeeŋan Atemit Atambatun úuwe.» ¹³ Hi Setani ahabane hu bifehe bu fe kaanuku man Yesu n’ahoofoor, n’aja akambo ti kaanu ni hikawo hike huroŋa. ¹⁴ Yesu n’abatuko bija Gálile, káahoojin bib ni sembe site Búwejet Beenabe bu. Huruwu hoone ni hijamo ti Gálile, nu tu músuk meeemo mu ne bo fe. ¹⁵ Aŋ’aliiken ésuk i ti ñáalawum ñu, abe kareyi fe iŋi kasok te o beejake. ¹⁶ Yesu n’aja Nasaret b’ahaate bu. Erimaas ite Esuwif i ereeŋa, n’ayooso ti báalawum bu naane aa afiy áhin. N’arito kaanuku eejaŋga ti kaawiit kite Atambatun. ¹⁷ An u aa arok toko n’asaano kaawiit k’Esayi ayiŋana ite Atambatun akiñje ku. N’áboyin ko, abe n’aŋes ayak abin áami ajuka tu bonde bikiñjee du: ¹⁸ «Búwejet bite Atemit bondu t’íñje, iŋ’ite ho h’ajifanam fu kaanuku iibin isok keebajut ku doon fe Hirim Heetoofe hu. Áboñinamboñin iisok keekulee ku kaanuku kawasanee, n’íwufoor kéefuume ku kaanuku káyinooni kajuku, kéehihinooree ku kaanuku boko karamiee, ¹⁹ abe n’íwufoor ésuk i kaanuku areeŋee, Atemit eeja káwufooriin kajaku koone.» ²⁰ Yesu ahabana bijaŋga bu, n’aboon kaawiit ku. N’abatikan ko an u aa arok toko, abe n’ariiko kaanuku eeliiken ésuk i. Kéeyemie ku ti báalawum bu fe, ñíkiniin te o. ²¹ Náami Yesu eeeniin: ---Úmiye, beesokee bee ti Míkiñjin mu bibaja, t’ewahatu y’arijame i bo yooŋ. ²² Kareyi fe, abajut an i hikawo hutoofut te o. Ni kajahale dómbokun ti kirim keetoofe ku kaŋk’asok ii. N’iŋi kaane: ---Ake me t’arkut añi ite Siseef? ²³ Yesu n’aaniin: ---Mánoman aruun kasokiam beekolofanee bonde: «Asontena e, a̱sontenooro.» Aruun yooŋ kaaniam: «Irijamajam b’á̱hine bu Káfernawom fe; á̱hin bo yooŋ beebe ti hikinu húuwe.» ²⁴ Abe n’áwutiyen aane: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: ayiŋana ite Atambatun áyilenaariitee t’ésuk yeeniin. ²⁵ Iisokuun bonde, abe bite toko: Eli buroŋ, etiir i énubinoot Israyel simit síhaaji ni kiim hutok ni hifeeneŋ. Bujoñjol bu nu bujok ésuk i ni sembe-sembe. Kóŋkeyin, abajeebaj haare bakate Israyel úkaan keehoke bákayiniin; ²⁶ bare Atambatun áboñinoot Eli ti mayet afeeneŋ tu boko. Aaa. Bare n’afin aboño t’ake anaare eehoke áyino, ite Sarepita, eke tu búsuk bite Sidon. ²⁷ N’abaj yooŋ Israyel bakan keehooje keebaje yafot kóyin Elise ayiŋana ite Atambatun. Bare mayet afeeneŋ tu boko aritanee éekoyi, kane arko Naamaŋ ite u t’ésuk ite Siri. ²⁸ Hi kéeyemie ku ti báalawum bu kajame hu kirim kondu, ni kayiŋat kahooj bib. ²⁹ Ni karito, abe ni kañakoo ayak abin áami kanuuta hikinu hu. Hikinu hooniin húmoomi ti hirij heeliite jáŋgaraŋ. Ni kaja ne o bija ti híraanna du kaanuku man ni káhalabino bo éeneyin. ³⁰ Bare Yesu n’aŋaas t’etutiin, abe n’aja. ³¹ Yesu n’aja Káfernawom, t’ésuk ite Gálile, abe n’aŋ’aliiken ésuk i mite m’Atambatun hunak hite erimaas ite Esuwif i. ³² Keejame ku ni kajahale kareyi fe, ábuki aŋ’áhamin ayan faŋ. ³³ Ake ániine ámoomi toko ti báalawum bu eebaje erab. N’ataŋk t’etiir aane: ³⁴ ---Híiña, Yesu ite u Nasaret, kame baŋka úne? Kame kátowutan uni k’a̱bine fu? Ímoomi awe a̱amo fu aañ: an eenabe u a Atambatun áboñina u! ³⁵ Yesu n’akamoor t’erab i abe n’aane yo: ---A̱koowan, abe n’a̱nuut t’ániine ondu! Erab i n’éfiiten ániine u t’etaam hágila ésuk i fe, abe n’enuut te o t’enufanuto. ³⁶ Ésuk i ni kátumb kajahale dómbokun kayak iŋi kaanoor toko: ---Héyi! Kame báhamin buŋ bondu? Aŋ’áhamin ni birab bu ayan faŋ aane bo bunuut, nu bunuut yooŋ! ³⁷ Yesu n’ahaŋ bijamo tu búsuk beeemo bu ne bo fe. ³⁸ Yesu n’ánuutin ti báalawum bu, abe n’aja t’enuuf ite Simoŋ. Íñaay ite anaare Simoŋ toko, bitiba bu bílaamanolaaman aa. Ni kalaw Yesu kaano áyokunano. ³⁹ Yesu n’áruŋgunan t’anaare u, abe n’akamoor ti bitiba bu; ni biraan, abe anaare u n’áyemiiin ti katofotoor. ⁴⁰ H’aamo hu taanak tu túlumaa, keebaje ku tu boko bakan kéesomute fe, saama náami kásomut, ni kabin nu boko ti Yesu. N’ásit tu boko kareyi fe sumoŋio, abe ni kákoyi. ⁴¹ Sirab yooŋ nu sunuut ti bakan keehooje ku sujoke, ti kataŋku t’etiir iŋi seene: «Awe a̱amo fu Añi ite Atambatun!» Bare Yesu n’aŋ’akamoor te so, abe n’áhin so seekoowan, ábuki súmoomi kaanuku akina aamo fu Afakana u. ⁴² Hi tifiite hu, Yesu n’anuut ti hikinu hu, abe n’aja t’eramba i. Bakan keehooje-hooj ni káyemio ti hiŋes. Hi kajuko hu, ni kámaŋio kajoku kaanuku atum’aja. ⁴³ Bare Yesu n’aaniin: ---Iwarawar kawaare Hirim Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun ti kaaku kikinu yooŋ, ábuki bondu bíkinineŋe fu Atambatun n’áboñinam. ⁴⁴ Abe n’aŋ’awaare ti ñáalawum ñeeemo ñu Súde fe.

¹ Hike hunak, Yesu n’áyemi t’asiiŋee ti katafa kite han hite Senesaret, hahooja hu ni híyemi toko ti sítiŋgoor kaanuku keeloho, keejam hirim hite Atambatun. ² N’ajuk ñusoona ñúsuba ñeeyee. Embaala i kawanawano, kéeyemi ti kañawu simbaalu sooniin. ³ Bike tu ñusoona ñondu bite bu Simoŋ. Yesu n’ájufo abe n’aane Simoŋ atiŋg bo tu móhujo mu. Ahaban, n’ariiko te bo, éeyemi ti kaliiken hahooja hu mite m’Atambatun. ⁴ H’átibane hu, n’aane Simoŋ: ---A̱tof nu busoona bu t’ásulie du, abe n’árifiiten simbaalu soonuun awe ni bakani ariimbaal. ⁵ Simoŋ n’aano: ---Ámuse u, irimbaalambaal fu huhuk he fe írilaam, abe irijokut doon tus. Bare makamu awe a̱soke fee, íñje káfiiten simbaalu su. ⁶ Ni káfiiten so, ni kajok bisaan úkaan, simbaalu sooniin siyak sulohen bijeho. ⁷ Ni kayit bakaniin kéeyemie ku ti baabu busoona sumoŋu, kaanuku keebin kéeyokunaniin. Ni kabin, abe ni kahoojan ñusoona ñu t’ésuba te ño. Ñútumb ñuhooj ayak abin áami ñulohena bísiimo. ⁸ Hi Simoŋ Piyeer ajuke hu bondu, n’asaaho éejiŋgitan hágila Yesu abe n’aane: ---A̱kambam Anahaan u, ábuki íñje ahoofoora! ⁹ Múniyo Simoŋ ni kéeyemie ku ne o fe kajahalajahale iŋ’ite bisaan beehooje bii bi kajoke bu. ¹⁰ Bakano yooŋ, Saak ni Saaŋ biñi bite Sebede kéeyemie ku ti baabu busoona, mo mifeeneŋ mu. Bare Yesu n’aane Simoŋ: ---Atum’á̱koleyi. Áfiitin ti hahiye, kúŋgowulan k’a̱ja fu kajoku. ¹¹ Ni kaya, abe ni kawas toko buroon booniin fe keeriboor ni Yesu. ¹² Hike hunak, Yesu t’eke ésuk, ake ániine n’abin, abe yafot i ejokajok enio ereyi fe. H’ajuke hu Yesu, n’ájiŋgitan hágilao ayak abin áami buhooŋio biyaa t’etaam, abe n’áwasiyano aano: ---Ámuse u, af’á̱maŋi, á̱nooniam káhinu íikoyi. ¹³ Yesu n’araaw emoŋio, eegoro abe n’aane: ---Ímaŋamaŋi fu, á̱koyi! Toko-toko yooŋ, yafot i n’étowuto t’ániine u. ¹⁴ Yesu n’áhamino ayan faŋ aano: ---Atum’a̱sok bo an fe, bare a̱ja t’asaraha u á̱awufooro naane a̱amo i, abe n’á̱hin kaasarah ki Moyis asoke ku, beekuur ésuk i fe kaanuku á̱koyia. ¹⁵ Bare huruwu hite Yesu ti kahaŋu bijamo kep. Bakan keehooje-hooj iŋi kaja kaŋaaboo kaanuku keejamatano, abe n’aritan yooŋ kéesomute ku. ¹⁶ Bare Yesu n’aŋ’aja áriikein t’eramba i unoono, aŋ’alaw bo. ¹⁷ Hike hunak, Yesu n’áyemi ti kaliiken ésuk i mite m’Atambatun. Efarisiyeŋ i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kariiko toko, kánuutin ti kikinu kite Gálile, nu Súde, bija Serusalem fe. Atemit n’awun Yesu sembe aŋ’aritan kéesomute ku. ¹⁸ Bakaake ni káreeŋin, kéeyitina ti kabaŋ ániine eeyinaat bija. Ni kaŋes kaanuku keeyooso ne o t’enuuf i, keewanano hágila Yesu. ¹⁹ Bare kabajut ti kaware kaŋaasu ne o iŋ’ite hahooja hu. Ni kasiro ne o t’ewulen ite enuuf i, kéehin toko efulu, abe ni kawanano ti kabaŋ koone t’etut hahooja hu, hágila Yesu. ²⁰ Hi Yesu ajuke hu káyilen kooniin, n’aane ániine eeyinaat u bija: ---Óom, wuhoofoor wúuwe wuboŋketee. ²¹ Émuse yite Eluwa yite Moyis, n’Efarisiyeŋ i ni kayinoor ti kikawiin iŋi kaane: ---Kame áyin ondu aañ, aa álafatin ii Atambatun? Aañ ayino kaboŋket wuhoofoor t’arkut Atambatun unoono? ²² Yesu n’ámeyi kaayinoor kooniin. N’aaniin: ---Kame baŋka bu kereŋ? ²³ Kame naŋ nihaŋe fu katoofu kasoku tu bonde? Kaanu kite: «Wuhoofoor wúuwe wuboŋketee», man yooŋ: «A̱rito a̱aja»? ²⁴ Bare íñje káwufooruun kaanuku Añi ute Húŋgowulan hu ákooki t’etaam ye sembe site kaboŋket wuhoofoor. N’aane ániine eeyinaat u bija: ---Íñje isok fee n’awe: a̱rito, abe n’a̱yit kabaŋ kúuwe a̱ayeet! ²⁵ Toko-toko, ániine u n’arito tu buhooŋu ésuk i fe, eeyit kabaŋ ku t’ahurusanee du yéeni, abe n’ayeet aŋ’akaro asokoroor Atambatun. ²⁶ Kéeyemie ku toko ni kajahale kareyi fe. Ni kasokoroor Atambatun, káakoleyin naane. Iŋi kaanoor: ---B’újuke bu úmiye bihaŋahaŋ úne kikaw! ²⁷ Bondu buwas, Yesu n’anuut toko eeja. O ti bija bu, n’ajuk ake ti kiŋki kasa búhal bu, huruwu hoone Lefi. Ámoomi t’ariikee t’ásukut u tindi kajaam búhal bu. Yesu n’aano: ---Á̱seinam ti hiñaawu! ²⁸ Lefi n’arito, abe n’awas toko areyi fe eesao ti hiñaawu. ²⁹ Abe Lefi n’añun Yesu. Keehooje ti kiŋki kasa búhal bu, ni bakaake yooŋ kámoomi toko tu buñoofo bu nu boko. ³⁰ Efarisiyeŋ i, ni bakaniin émuse yite Eluwa yite Moyis hutoofutiin. N’iŋi káŋuŋunoor toko abe ni kaane eriboora yite Yesu: ---Iŋi naŋ n’ariñoofo abe n’árihujo t’afeeneŋ n’esaa yite búhal bu, ni bísambaŋ bu? ³¹ Yesu n’aaniin: ---Bakan keeemo káasuumaayiin kasawuleit asontena. Kéesomute ku kasawuloo fu. ³² Ibinut karuwu bakan keejoŋoore ku, bare bísambaŋ bu kákinineŋe fu n’ibin kaanuku man buroŋ booniin nu buwayo. ³³ Kéeyemie ku ti báhamin bu ni Yesu ni kaano: ---Eriboora yite Saaŋ, ni bakate Efarisiyeŋ i iŋi kafand kawooru, abe ni kalaw. Bare bákuuwe ku buñoofo taŋ nu búhujo. ³⁴ Yesu n’aaniin: ---Árinooni kanoŋkooran bakan keeje kamaatu biseño keewoor, abe bare an eeemo u ti bisayi bu o toko nu boko? Aaa fu! ³⁵ Bare bibin birko, an eeemo u ti bisayi bu karamiee tu sumoŋiiin. Náami kunak kondu, n’iŋi katik kawoor. ³⁶ Abe n’asooñ akolofaniin báhamin bonde: ---An ájehaariit eres ti kaawañ kíyeni, kaanuku eekiik yo ti kihaan. Káhinu iyu, n’aŋ’ábuj kíyeni ku, abe eres y’ajehe i te ko et’eriib ni kihaan ku. ³⁷ An yooŋ áyunanaariit bunuk bíyeni ti bikeen beehaane. Af’áhin ii, bunuk bíyeni bu kawelej sikeen su. Bo búyuuso, sikeen su yooŋ buwelejo. ³⁸ Aaa! Bunuk bíyeni uŋu búyunanee ti bikeen bíyeni! ³⁹ Abe an af’áhujo bunuk beeyaŋge ahaban, at’ámaŋi búhujo bíyeni. Úne uf’úene: «Beeyaŋge bu bihaŋe katoofu.»

¹ Hike hunak, t’erimaas ite Esuwif i, Yesu n’aŋaas ti kitaaŋaat ku ti kawañe dike doon aŋ’a̱juk kite maanu. Eriboora yeene n’iŋi kahat te do, keefoofoyoor do tu sumoŋiiin, abe ni kateŋ. ² Bakaake t’Efarisiyeŋ i kéeyemie ku toko ni kaaniin: ---Héyi! Aruun bokondu ti káhinu doon d’Eluwa yite y’úne eteñekee du an áhin tu hunak hite erimaas i. ³ Yesu n’aaniin: ---Eeman kereŋ arijaŋgajaŋga bi Dafit áhine bu, akina ni bakano, hu bujoñjol bujokiin hu? ⁴ Ayoosayooso t’Anuuf ite Káafimboor ku, n’áyitin kumburu keebelee ku bija t’Atambatun eeteŋ, abe n’awun bakano. Abe bare t’Eluwa yite y’úne, kawarut ko yéeni kateŋu. Esaraha i taŋ kaware fu ko kateŋu. ⁵ Yesu n’asooñ aaniin: ---Añi ute Húŋgowulan hu akino fu erimaas i. ⁶ T’eke erimaas yooŋ ite Esuwif i, Yesu n’ayooso ti báalawum booniin, abe n’áyemi toko ti kaliiken ésuk i mite m’Atambatun. Ake ániine ámoomi toko, átimatim t’emoŋu yaatos i. ⁷ Émuse yite Eluwa yite Moyis, n’Efarisiyeŋ i ni kajondoman ti Yesu, keejuk man akina káhinu ániine u éekoyi tu hunak hite erimaas i, ábuki kámaŋamaŋi kaŋesu húkuuseima kaanuku keeja keerej. ⁸ Bare Yesu ámoomi béeyemie bu ti kikawiin. N’aane ániine ite emoŋu yéetime i: ---A̱rito a̱asiiŋo fee t’etut diye. Ániine u n’arito abe n’asiiŋo t’etut. ⁹ Yesu n’aaniin: ---Íikandijenuun bonde: naŋ n’Eluwa yite y’úne esoke fu? Naŋ n’úware fu káhinu t’erimaas i: meejake, man yooŋ meejakut? Kafakan húŋgowulan, man yooŋ kayoolio? ¹⁰ N’áheeliniin kareyi fe abe n’aane ániine u: ---A̱raaw emoŋii. Ániine u n’araaw yo, náami ékoyia, ebatikaa naane hítiyar hu. ¹¹ Émuse yite Eluwa i, n’Efarisiyeŋ i ni kayiŋat kahooj bib. Ni káhaminoor keejuk buŋ bi kaja fu ni Yesu. ¹² Hike hunak, Yesu n’asiro ti hirij kaanuku eelaw. N’áriikein bo huhuk hu fe ti kalawu Atambatun. ¹³ Tifiita, n’aruw eriboora yeene, abe n’ajifan tu boko kaamo sumoŋu ni bákasuba. N’awuniin huruwu hite epotor. ¹⁴ Boko kaamo fu bokonde: Simoŋ (Yesu n’awuno husokoroor hite Piyeer) n’at’o Andere, Saak ni Saaŋ, Filip ni Bartelemi, ¹⁵ Májiye ni Taamas, Saak añi ite Alfe ni Simoŋ (akina, boko kaamo fu t’étuum i iŋ’ite ésuk yeeniin), ¹⁶ Suda añi ite Saak nu Suda Iskariyot, eeja u kajoohen Yesu. ¹⁷ Yesu n’áwanein n’epotor i bibin t’etaam hirij hu. Bakan keehooje-hooj t’eriboora yeene bakaaku kámoomi toko. N’asiiŋo. Hahooja húmoomi yooŋ toko, héenuutina tu búsuk bite Súde, ni Serusalem, nu tu búsuk bite Tiir ni Sidon, beeemo bu inde han hu. ¹⁸ Kabinabin kaanuku keejamatano, abe n’aritan yooŋ kéesomute ku. Ki sirab su sujoke ku, ni kákoyi yooŋ. ¹⁹ Ésuk i fe iŋi kaŋes kaanuku keegoro, ábuki sembe uŋu sunuut te o séehiniin kéekoyi. ²⁰ Yesu n’áheelin eriboora yeene abe n’aane: ---Atoof t’aruun keebajut ku doon fe, ábuki aruun arikino fu Jáyi jite Atambatun! ²¹ Atoof t’aruun keejoñjolate ku hahiye, ábuki aruun bibin kabiru bib! Atoof t’aruun keeyiy ku hahiye, ábuki aruun bibin kásuwu! ²² «Atoof t’aruun kane ésuk i kahuufuun, káfiitenuun, kálafatinuun, abe ni kábuj kuruwu koonuun aŋarkeyi aŋ’arisa Añi ute Húŋgowulan hu ti hiñaawu! ²³ Arikontaan kane bondu bibaj, abe n’ariyokoñ, ábuki hisiibanu hómbokun hondu ti kanahanuun t’etiir. Áribaŋino kaanuku iyu yooŋ i sifaafiin ifi káhinaani eyiŋana yite Atambatun. ²⁴ «Bare átaañi t’aruun kusaanum ku, ábuki ariheeka ariibaj katoofu koonuun! ²⁵ Átaañi t’aruun keebire ku hahiye, ábuki aruun bibin kajoñjolat! Átaañi t’aruun kéesuw ku hahiye, ábuki aruun káyemi ti kátaañi, abe aruun kayiyu! ²⁶ «Átaañi t’aruun kane ésuk i fe kasokorooruun, ábuki iyu i sifaafiin ifi káhinaani kiŋki kajuus kaane boko kaamo eyiŋana yite Atambatun! ²⁷ ---Bare aruun keejamatan kee n’íñje, iisokuun bonde: árimaŋi enatoora yeenuun, abe keehuufuun ku, n’árihiniin meejake. ²⁸ Árisoniyan kiŋki kañaanuun beejakut, abe n’arilaw bija ti kiŋki káhihinooruun. ²⁹ An af’ámiñi ti kaarofaŋ, a̱waso yooŋ éemiñi ti kaaku. An n’aram éfartuus íiwe, a̱waso yooŋ eeyit kájufa kíhindaa ku. ³⁰ An eelawi dike doon, a̱wuno; abe an n’ayiti doon, atum’a̱ano abatikani do. ³¹ Árihin bakaaku buroon b’árimaŋie bu káhin bija t’aruun. ³² «Af’árimaŋi bakan kéemaŋiuun ku barebare, aŋ’ariyinoor ti kikawuun n’ariene Atambatun kasiibanuun? Humuum hite ehoofoora i iŋi kámaŋi bakan kéemaŋiiin ku! ³³ Abe arko bakan kiŋki káhinuun meejake k’af’árihin meejake barebare, aŋ’ariyinoor ti kikawuun n’ariene Atambatun kasiibanuun? Humuum hite ehoofoora i iyu ifi káhin! ³⁴ Abe arko bakan ku bukuuruun ku kaanuku boko kabatikanuun k’af’arimaagen barebare, aŋ’ariyinoor ti kikawuun n’ariene Atambatun kasiibanuun? Humuum hite ehoofoora i iŋi kamaagenoor kaanuku keebin keebatikanee doon di kamaagene du! ³⁵ N’afin áami aruun, árimaŋi enatoora yeenuun, abe n’árihiniin meejake. Arimaageniin yooŋ, abe n’arinuutan toko siheluun. Af’árihiniin iyu, aruun kabaju hisiibanu hómbokun, abe n’aŋ’áriyemi biñi bite Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir. Ábuki ajakajak ti kéeenaariit ku eyeehen, ni kéenafute ku. ³⁶ Faaf úne ajakajak faa t’ésuk i ereyi fe. Arijak yooŋ naane akina. ³⁷ ---Atum’arijoonan an, abe Atambatun yooŋ at’ajoonanuun. Atum’aritinan an, abe Atambatun yooŋ at’atinanuun. Ariboŋket bakaaku, abe Atambatun n’aŋ’aboŋketuun. ³⁸ Ariwun bakaaku, abe Atambatun n’aŋ’awunuun. O kawunuuun tu kuboote koonuun kuhooj bib ni baataayaay. Ti kinij koonuun t’Atambatun aja fu kaneefan eenij yooŋ t’aruun. ³⁹ Yesu n’asooñ asokiin beekolofanee bonde: ---An éefuume ayinaat bija n’áwiyo an éefuume éewufooro bítim bu, bare me? Káhinu iyu, n’iŋi kaney t’ésubaiin fe ti kaayeen. ⁴⁰ Abajut aliikena eehaŋe ámuse oone. Bare aliikena eeliikene dómbokun, o káyemi naane ámuse oone. ⁴¹ «Buŋ b’a̱yino fu kajuku kaahos keeemo ku ti díkin dite atii, abe a̱finut a̱juk egol yeeemo i tu dúuwe du? ⁴² Buŋ b’a̱yino fu kaanio: "Átoom, a̱bin iinuutani kaahos kondu keeemo ku ti díkini", awe eejukut u egol yeeemo i tu dúuwe du? Batuuk bondu! A̱jab tíme a̱nuutan egol yeeemo i ti díkini, n’aŋ’a̱tik á̱yini kajuku áwariee a̱anuutano kaahos keeemo ku tu doone du. ⁴³ ---Nunukanuk neejake ábukaariit miriyaay meejakut, abe nunukanuk neejakut ábukaariit miriyaay meejake. ⁴⁴ Nunukanuk aŋ’akeetanee ti miriyaay mite te no. Múniyo, an átujaariit kimaŋgara ti ñisisa, man yooŋ bihemb ti ñisejend. ⁴⁵ Húŋgowulan heejake aŋ’asok buroon beejake aŋarkeyi naane biyinoor beejake beemo fu ti hikawo. Bare húŋgowulan heejakut aŋ’asok buroon beejakut aŋarkeyi naane biyinoor beejakut beemo fu ti hikawo. Ábuki butum bu ufu búnuutann biyinoor beeemo bu tu búwejet bu. ⁴⁶ ---Iŋi naŋ n’af’ariboo kaaniam: «Anahaan u, Anahaan u», abe árihinaariit bimb’isokuun? ⁴⁷ Kame árimoomi an eebine t’íñje, eejam báhamin búuma, abe n’áhin naane isoke i bo, ne naŋ n’aliikee fu? ⁴⁸ Aliikeeliik naane an eeemo tu kunut. N’awak ásuli ayak abin áami areeŋa elaaliñj, n’ájabin toko kunut ku. Kaasiiŋ ku kibina, móhujo mite ejolob i ni míteyin bibin t’enuuf yendu, bare miyinaat káfiiten yo, ábuki esiiŋaneesiiŋan ayanee. ⁴⁹ Bare an eejame báhamin búuma, abe áhinut naane busoke i, aliikeeliik naane an eenute enuuf t’ajabut awak. Hu móhujo mite ejolob i mireeŋe hu yo, toko-toko yooŋ n’eney: étumb ébujarooro fe.

¹ Hi Yesu ahabane hu báhamin bu n’ésuk i, n’aja Káfernawom. ² N’abaj bo ake t’eseef ite esulaan i bakate ku Rom, ake tu búsukateen boone ásomutasomut dómbokun, alohen kaketu. Abe aŋ’ámaŋi naane ásukateen ondu. ³ H’ániine u ajame hu b’ésuk i bimbi kasok ti Yesu, n’aboñ bakaake ti sifaaf site Esuwif i te o kaanuku man waasi, n’abin eeritan ásukateen oone. ⁴ Bokondu ni kareeŋ ti Yesu, abe ni káwasiyano kaano: ---Ániine ondu átumbatumba áyemi káyokunan. ⁵ Aŋ’ámaŋi úne Esuwif i naane, abe am ákinineŋe fu báalawum bite b’uni nu bunutee. ⁶ Náami Yesu eeja keeriboor. Boko kalohen fu enuuf i, asulaan u n’áboñin bakaake bákawiyo kaanuku keebin keeene Yesu: ---Ámuse u, atum’aŋk’a̱ja káreeŋina. Inooto ni bakan k’a̱ware ku buyooso tu sunuuf sooniin. ⁷ Ho híkinineŋe fu inoŋkut íitofin iibin ijuki. Bare waasi, a̱sok hirim hifeeneŋ taŋ, abe ásukateen úuma n’aŋ’ákoyi. ⁸ Íñje humuumam ibajabaj bakan kéegilanam, iŋ’ijam tu boko, abe abajeebaj yooŋ esulaan k’ígilane, t’íñje t’ifi kajam. Iŋ’eene an onde aja, n’aŋ’aja; n’eene áwiyo abin, n’aŋ’abin; abe n’eene ásukateen úuma áhin doon donde, n’aŋ’áhin do. ⁹ Hi Yesu ajame hu kirim kondu, hikawo nu hutoof naane. N’aweteko abe n’aane hahooja heeriboore hu ne o: ---Inuuruun fíya naŋ, humuum ti bakate ku Israyel fe, ímusut kajuku an eebaje káyilen naane konde. ¹⁰ Bokondu keeboñee ku ni kabatuko. Kareeŋ, ni kaŋaabo ásukateen u káasuumaayo jaŋ. ¹¹ Hunuut toko, Yesu n’eriboora yeene, ni bakan keehooje-hooj ni kaja bija t’eke ésuk iŋi kaane yo Nayin. ¹² Hi Yesu alohene hu karuŋ kite hikinu hu, n’áfimboor ni bakan keehooje ti bija ehok ake ahaawa eekete. Íñaayo, o a abaje fu unoono, áyino yooŋ aketaket. ¹³ H’Anahaan u Yesu ajuke hu anaare u, n’ayubiyeno abe n’aano: ---Atum’a̱yiy! ¹⁴ Ahaban, n’atof abe n’agor katambas ku. Keeyite ku ko ni kasiiŋo. Yesu n’aane: ---Óom, íñje isok fee n’awe, a̱rito! ¹⁵ Ahaawa eekete u n’arito ariiko, abe n’áyemi toko ti báhamin. Yesu n’aane íñaayo: ---Añi úuwe ondu. ¹⁶ Kareyi fe ni kajahale. N’iŋi kasokoroor Atambatun kaane: ---Ayiŋana ómbokun ite Atambatun abine fee t’úne beebe! Ni kaane yooŋ: ---Atambatun abinabin karamu úne, úne bakan koone! ¹⁷ Bi Yesu áhine bii ni bijamo ti kikinu kite Súde fe, nu tu búsuk beeemo bu ne bo. ¹⁸ Sambatiis n’ajam bondu fe t’eriboora yeene. N’aruw bákasuba tu boko, ¹⁹ abe n’aboñiin t’Anahaan u kaanuku kéekandijeno man akina aamo fu an eeware u bibin, man yooŋ kanahan ake. ²⁰ Hu bokondu kareeŋe hu ti Yesu, ni kaano: ---Sambatiis áboñina fu uni t’awe. Aane iribin írikandijeni bonde: «Man awe a̱amo fu an eeware u bibin, man yooŋ iriwarawar kanahan ake?» ²¹ T’ewahatu yendu, Yesu n’aritan bakan keehooje kéesomute ni kéetime. Ki birab bu bujoke ku, n’anuutaniin bo; kéefuume ku, n’áhiniin keejuk. ²² Abe n’ásafin bakan ki Saaŋ áboñina ku aaniin: ---Arija arisok Saaŋ b’arijuke bu ni b’arijame bu: kéefuume ku kasiŋa kajuk, keeyinaat ku bija káyinia bija, ki yafot i ejoke ku kákoyia, bútuut bu bisiŋa bijam, keekete ku iŋi karitanee t’eket i, abe keebajut ku doon fe iŋi kajamatan Hirim Heetoofe hu. ²³ Atoof t’an at’awas káyilen k’abaje ku t’íñje! ²⁴ Hi bakan ki Saaŋ áboñina ku kabatikee hu, Yesu n’asok hahooja hu bite bu Saaŋ. N’aaniin: ---Naŋ n’arije fu bajuk bu t’eramba i? Yariyoon y’á̱meyie kaanuku eyam i katibu, n’eŋ’eyoŋoŋanooro? Aaa fu! ²⁵ Náami aañ arije fu bajuk bu? An eesiimee wañ wéewarie? Kiŋki kasiimo bare wañ wéewarie, abe náami buñoofo atoofee taŋ iŋi kakin tu sunuuf séewarie naane site bakan kómbokun ku. ²⁶ Náami aañ arije fu bajuk bu? Eeman ayiŋana ite Atambatun? Hee fu, íñje isok fee n’aruun, abe ahaŋahaŋ yooŋ ayiŋana ite Atambatun. ²⁷ Ábuki Saaŋ aamo fu an i kasoke u ti Míkiñjin mu kaane: «Arijamatan! Íñje Atambatun, íñje káboñina ayiŋana úuma éegilani toko, eeja eefarei bítim bu.» ²⁸ Yesu n’asooñ aaniin: ---Iisokuun bonde: tu kúŋgowulan kéewuwina ku fe, abajut an eereeŋe Saaŋ. Bare an eehaŋe u fe káteti ti Jáyi jite Atambatun ahaŋahaŋ Saaŋ. ²⁹ Keejame ku Saaŋ fe, bija ni kiŋki kasa búhal bu, káhinahin naane Atambatun asoke i, abe ni káhin Saaŋ eebosteiin. ³⁰ Bare Efarisiyeŋ i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis kateñekateñeko káhinu doon d’Atambatun ámaŋie du tu boko, abe ni kateñeko kaanuku Saaŋ eebosteiin. ³¹ Yesu n’asooñ aaniin: ---Te naŋ fíya t’íyinie fu kaliiku bakate ku hahiye? Kámoomi fíya naane naŋ? ³² Kámoomi naane biñi keeriikee t’efiñjan i, bokonde iŋi kataŋk kaane bakaaku: «Ti biseño bu íriyifayif, bare ariyokoñut! N’íriyiyin hiketu, bare ariyiyut!» ³³ Ábuki Sambatiis abinabin, áñoofaariit atoofee, abe áhujaariit ehob, n’aŋ’ariene: «Jaa, ákooki fu erab!» ³⁴ Añi ute Húŋgowulan hu n’abin, aŋ’añoofo abe n’áhujo, n’aŋ’ariene: «Áriheelin t’áyin ondu! Buñoofo taŋ n’éwusan! Esaa yite búhal bu ni bísambaŋ bu kaamo fu bákawiyo!» ³⁵ Bare káwasi kite Atambatun, ti kéejeŋgino ku t’ifi kikeetanee. ³⁶ Ake Afarisiyeŋ n’aruw Yesu aano kaja kañoofo te o. Yesu n’aja t’ániine ondu, abe ni kariiko keeñoofo. ³⁷ Abajeebaj ti hikinu hondu ake anaare huruwu hoone húbujabujo. H’ajame hu kaanuku Yesu ondu tu buñoofo t’enuuf ite Afarisiyeŋ u, n’abin n’éndiis yeehooje bib ni mátiso. Éndiis i erokeerok nu bujuju bimbi kaane albaatar. ³⁸ Anaare u n’asiiŋo bite wuwot wute Yesu, abe n’ayiy. N’alejan wuwot wute Yesu nu muhuw moone. Ahaban, n’atot wo nu wan woone, n’áfoon wo, abe n’átis wo ni mátiso mu. ³⁹ H’Afarisiyeŋ eeruwe u Yesu buñoofo bu ajuke hu bondu, n’aane ni hikawo: «Arko yéeni múniyo ániine ondu ayiŋana ite Atambatun, n’aŋ’ámeyi buŋ bu buroŋ bite anaare aa agoro iyu beemo fu; n’aŋ’ámeyi kaanuku huruwu hoone húbujabujo.» ⁴⁰ Yesu n’aane Afarisiyeŋ u: ---Simoŋ, ibajabaj bike bite kasokii. Simoŋ n’aano: ---Á̱hamin, Ámuse u. ⁴¹ Yesu n’aano: ---Abajeebaj háyine bákasuba kéeyekie ake, an ondu buroko kamaagen sírirem: átiyar u ákookio sírirem seefame, aau n’áyekio ahaŋ átiyar u ti keemo sumoŋu. ⁴² Makamu kayinaato kabatikan huruw kaamaag koone, n’aaniin aboŋketiin t’ésubaiin doon di káyekio du fe. Hahiyu a̱sokam fee, aañ fíya tu boko aja fu kahaŋio kámaŋi? ⁴³ Simoŋ n’ásafino aano: ---Eenaan an eehaŋo u yéeni káyeki. Yesu n’aano: ---A̱kooŋa. ⁴⁴ Ahaban, n’áwuŋgan inde anaare u abe n’aane Simoŋ: ---A̱juka anaare onde? T’awe t’íyooseina fu, abe á̱tumbut a̱wunam móhujo iiñaw wuwotam; bare akina, alejanalejan wo nu muhuw moone, abe n’atot wo nu wan woone. ⁴⁵ Á̱tumbut á̱foonam h’íreeŋina hu; bare akina, huta h’iŋ’ibin íyoosein, araanut káfoonu wuwotam. ⁴⁶ Á̱tumbut á̱tis éluuliin ti hikawam; bare akina, átisatis wuwotam ni mátiso. ⁴⁷ Ho h’isok fee bonde n’awe: wuhoofoor woone weehooje wu fe wuboŋketee. Iŋ’ite ho h’áwufoore fu kámaŋi kómbokun kee. Bare an eeboŋketee diŋgilis, aŋ’ámaŋi diŋgilis. ⁴⁸ Náami Yesu eeene anaare u: ---Wuhoofoor wúuwe wuboŋketee. ⁴⁹ Kéeyemie ku toko tu buñoofo bu n’iŋi kaanoor: ---Kame áyin ondu aañ, éetumbe ii akañen kaboŋket wuhoofoor wu? ⁵⁰ Bare Yesu n’aane anaare u: ---Káyilen kúuwe kifakani; a̱ja káasuumaay.

¹ Hunuut toko, Yesu n’aja, aŋ’anuut t’ésuk yeeye n’aja t’eke, n’anuut ti hikinu heehe n’aja ti hike, kaanuku eewaare Hirim Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun. Ajaja n’eriboora yeene sumoŋu ni bákasuba ku, ² ni bakaake haare k’abine aritan ti kásomut, abe n’anuutan ti bakaaku sirab: Mari (ii kaane Mari ite u Magdala) i Yesu abine u anuutan te o sirab hutok nu súsuba; ³ Saan, áyino Susa af’ajukar enuuf ite Erod; Susaan, ni bakaake keehooje. Haare hondu fe iŋi kafand kanuutan t’ebaj yeeniin kéeyokunan Yesu n’eriboora yeene. ⁴ Bakan keehooje-hooj, kéenuutina tu búsuk bu bireyi fe ni kákuut Yesu. Yesu n’asokiin beekolofanee bonde aaniin: ⁵ ---Abajeebaj ake ániine eeje muwiis. Ondu ti káfiiten ku, sike sinawaay ni siney ti ñijinu ñu. Ni sikakarooree, abe bilele bu ni biher so fe. ⁶ Sike ni siney t’arkee bilaaliñj. Hu wúnuutina hu kep, nu wusay, ábuki ániihut toko. ⁷ Sike ni siney t’arkee esisa. Esisa i n’élooñin ne wo y’afeeneŋ, abe n’ebuuf wo. ⁸ Bare n’abaj sike seeneye t’etaam yeejake i. Nu wuhaat, abe nu wubukoor. Kaamaanu-maanu fe kubukabuk bajal beemo téemeer. Abe Yesu n’ataŋk t’etiir aane: ---Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n’isoke fu! ⁹ Eriboora yite Yesu ni kákandijeno báhamin b’akolofane bii, buŋ bi bije fu. ¹⁰ N’aaniin: ---Aruun k’Atambatun áhine fu áriimeyi béenuusee bite ti Jáyi joone. Bare bo kakolofanee bija ti bakaaku kaanuku bi Míkiñjin mu musoke bu ni bibaj. Meenaan: «Ni káyini káheelin, bare iti kajuk, ni káyini kajamu, bare iti kajok.» ¹¹ ---Beekolofanee bonde, iye i bije fu: sinawaay su seemo fu hirim hite Atambatun. ¹² Bakaake kámoomi naane ñijinu ñu ti sinawaay su sineye du. Iŋi kajam hirim hu, bare Setani n’aŋ’abin eenuutan ho ti siheliin kaanuku itim káyilen, abe yooŋ itim kafak. ¹³ Bakaaku kámoomi naane t’arkee du bilaaliñj. Iŋi kajam hirim hu, abe ni kajok ho atoof. Bare híbajaariit ñuyoot. Iŋi káyilen t’ewahatu kep, abe Setani af’aŋes káhiniiin keehoofoor, n’iŋi kawasan káyilen kooniin. ¹⁴ Sinawaay seeneye su t’esisa i seemo fu kiŋki kajam jak. Bare biyinoor bu iŋi bihaŋiin sembe, ni kámaŋi kite ebaj i, ni katoofu kite buroŋ bu, abe kábukaariit miriyaay meeyane. ¹⁵ Sinawaay seeneye su t’etaam yeejake i seemo fu bakan kiŋki kajam hirim hu, ni kanaŋ ho ti sihel seekuure but, abe ni kajok te ho alit tip ayak abin áami kabuka miriyaay meejake. ¹⁶ ---An árifaariit ejaaŋana, abe n’árut yo n’ésiwo, man yooŋ n’anaŋ yo t’etaam elal. Aaa! Aŋ’ánind yo ti kaasooru ku kaanuku an fe eeyoosee n’ajuk ajaaŋee. ¹⁷ Doon fe déenuusee bibin kajukiee, abe beesokutee bu fe bibin kámeyiee, beesokee mijiniŋga raŋgaw. ¹⁸ «Náami arinaŋ kikawuun ti bamb’arijamatan! Ábuki an eebaje, o káwutiyenee ahaŋ doon d’abaje du; bare an éetumbut u abaj, humuum diŋgiŋgilis d’afooge du kaanuku abajabaj karamiee.» ¹⁹ Bakati kite Yesu n’íñaayo ni kabin bibin te o, bare kayinaato kareeŋu iŋ’ite hahooja hu. ²⁰ Ake n’aane Yesu: ---Íñaayi ni bakatii bokondu tíyaŋ, kaane t’awe ti kabine. ²¹ Bare Yesu n’aaniin kareyi fe: ---Kiŋki kajamatan hirim hite Atambatun, abe ni káhin naane husoke i, bokondu kaamo fu íñaayam ni bakat’am. ²² Hike hunak, Yesu n’ájufo tu busoona n’eriboora yeene abe n’aaniin: ---Úkan nera. Ni kaja. ²³ Bokondu ti kakanu ku, Yesu n’aŋot. Kaja kajuku, náami eyam yómbokun étibino toko ti han hu. Móhujo mu nu muyooso tu busoona bu ayak abin áami bímaŋia bísiimo. ²⁴ Eriboora i ni kátofin ti Yesu kéeniyaro abe ni kaano: ---Ámuse u, héyi? Úne fu kaketu! Yesu n’ániyo, abe n’akamoor t’eyam i nu tu kúsuw kómbokun ku. Eyam i n’eraan katibu ku, kúsuw ku yooŋ ni kibeb. N’asooñ akoowanee kem. ²⁵ N’aane eriboora yeene: ---Káyilen koonuun kondu diin? Ni kajahale dómbokun, abe ni kákoleyi yooŋ. N’iŋi kaanoor toko: ---An buŋ me ondu? Áhamina eyam i ayan faŋ, n’ejam te o, bija yooŋ kúsuw ku fe! ²⁶ Yesu n’eriboora yeene ni kakan han hu, abe ni kaya busoona bu tu búsuk bite Egergeseniyeŋ i, beejondoore bu n’ésuk ite Gálile. ²⁷ Yesu áwaneino tu busoona bu kep, ake ániine ite bo n’abin kéefimboor. Ániine ondu ákooki sirab úkaan. Afiyeefiyo kóyin k’abine asiimo kaawañ. Akinut yooŋ t’enuuf, bare tu búlum bu. ²⁸ H’ajuke hu Yesu, n’akileen. N’asaaho éejiŋgitan hágilao, abe n’ataŋk t’etiir aane: ---Yesu, Añi ite Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir, kame baŋka wane? Waasi, atum’á̱hihinooram! ²⁹ Ániine u asokasok bondu ábuki Yesu áhaminahamin erab i ayan faŋ, aane yo enuut te o. Erab yendu, kuhoojahooj aa eŋ’éhin ániine u eeritan. Iŋi kakulo, ni kayit baasel keekobo sumoŋu, abe ni kayit ñañ keekobo wuwot kaanuku man n’abeb. Bare aŋ’afaran ño fe, abe erab i n’eŋ’etiŋgo eeja t’eramba i. ³⁰ Yesu n’ákandijeno aano: ---Huruwu húuwe buŋ? N’ásafino aano: ---Huruwu húuma «Hahooja». Asokasok ii ábuki sirab úkaan suyoosayooso te o. ³¹ Sirab su n’iŋi silaw Yesu seeno: ---Waasi, atum’á̱fiiten uni sambuun! ³² Náami abajeebaj kaahaaw kómbokun kite bufuruka kéeyemie tu buhoofooro toko ti hirij hu. Sirab su ni silaw Yesu kaanuku man n’awas so seeyooso tu bufuruka bu. Yesu n’aane so hee, sija. ³³ Nu súnuutin t’ániine u seeyooso tu bufuruka bu. Kaahaaw ku ni kíteyin, kúnuutin huta hu ti hirij hu kija kútuuso ti han hu. Bufuruka bu nu bumoj bireyi fe. ³⁴ Hi bakan kéeyemie ku ti jíhaaw ju kajuke hu bondu beebaje bii, ni katey, abe n’iŋi kakam bo t’ésuk yómbokun i, ni ti mikinu mu. ³⁵ Ésuk i ni kabin kaanuku keejuk beebaje bu. Hi káreeŋina hu, ni kajuk ániine u i sirab su sunuute u te o, t’ariikee kaagoroor ni Yesu, káasiimein, abe káasuumaayo jaŋ. Náami kátumba kákoleyi naane. ³⁶ Keejuke ku ni ñíkiniin naane bije i, ni kakamiin buŋ b’ániine éebajaanie u sirab su ákoyie fu ariike. ³⁷ Náami bakate tu búsuk bondu fe bite Egergeseniyeŋ i ni kalaw Yesu kaano anuut tu boko, ábuki kákolakoleyi naane. Yesu n’ájufo tu busoona bu kaanuku eeja. ³⁸ Ániine u i sirab sunuute u te o n’alawo aano: ---A̱ja n’íñje. Bare Yesu n’aano: ³⁹ ---A̱yeet bija t’aruun, abe n’a̱sok b’Atambatun áhini bu fe! Náami ániine u eeja, abe n’akam ti hikinu hu hireyi fe doon di Yesu áhino du. ⁴⁰ Hahooja hu húmoomi ti kanahan Yesu. H’ákanina hu han hu, kareyi fe ni kateeroo. ⁴¹ Ake ániine huruwu hoone Sayirus n’ahaŋ áreeŋin. Akina aamo fu aseef ite báalawum beeemo bu ti hikinu hondu. N’asaaho éejiŋgitan hágila Yesu, abe n’áwasiyano kaanuku man ni kariboor bija t’enuuf te o, ⁴² ábuki ásuŋgute oone ásomutasomut alohen kaketu, abe o a abaje fu añi unoono. Ásuŋgute u abaja simit sumoŋu nu súsuba. Yesu n’aja keeriboor. Ondu ti bija bu, hahooja hu n’iŋi hitiŋgoor kep. ⁴³ Ake anaare ámoomi toko, emito yendu sumoŋu nu súsuba aŋ’ahalan dómbokun. Bare mayet an áyinio káhinu éekoyi. ⁴⁴ N’átofin inde hiñaawu Yesu, abe n’agor balis bite wañ woone. Toko-toko yooŋ, halan hu ni hiraan káteyina ku te o. ⁴⁵ Yesu n’ákandijen aane: ---Aañ agoram fee? Kareyi fe ni kaane bókoiit. Piyeer n’aano: ---Ámuse u, hahooja húkuuti fee, abe bokondu ti sítiŋgoor uŋu húuwe hu kep. ⁴⁶ Bare Yesu n’aane: ---Hee, bare ake agoramgor, ábuki íyeegayeeg kaanuku sembe sunuutanuut t’íñje. ⁴⁷ Anaare u ajuka kaanuku b’áhine bu bímeyiee, n’átofin ti kábitu kep, abe n’asaaho éejiŋgitan hágila Yesu. N’akamo tu buhooŋu ésuk i fe iŋi naŋ n’agoro fu, ni naane ákoyie i toko-toko. ⁴⁸ Yesu n’aano: ---Waay, káyilen kúuwe kíkinineŋa n’á̱koyi. A̱ja káasuumaay. ⁴⁹ Ti Yesu átibanoorut yooŋ, ake n’ahaŋ áreeŋin, ánuutin t’enuuf ite aseef ite báalawum bu abe n’aane: ---Sayirus, ásuŋgute úuwe aketa. Atum’aŋk’a̱ja kálaaman Ámuse u. ⁵⁰ Bare Yesu n’ajam bondu abe n’aane Sayirus: ---Atum’á̱koleyi, á̱yilen kep, ásuŋgute úuwe birito. ⁵¹ Hi Yesu areeŋe hu t’enuuf i, awasut an eeyooso ne o, kane arko Piyeer, Saaŋ, Saak, faaf ite añi u, n’íñaayo. ⁵² Bakaake ti biyiy, bakaaku ti kalolobool. Yesu n’aaniin: ---Atum’ariyiy, aketut, am aŋote barebare. ⁵³ Ésuk i n’ésuwo, ábuki kámoomi kaanuku ásuŋgute u aketaket. ⁵⁴ Bare Yesu n’ajok t’emoŋu yite ásuŋgute u abe n’aane t’etiir: ---Básuŋgut, a̱rito! ⁵⁵ Ásuŋgute u n’asooñ ayih, abe n’ahaŋ arito. Yesu n’aaniin kawuno eeñoofo. ⁵⁶ Faaf ite ásuŋgute u n’íñaayo ni kajahale dómbokun. Bare Yesu n’áhaminiin toko ayan faŋ, aaniin itim kasok an beebaje bu.

¹ Yesu n’áruwin eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku, abe n’awuniin sembe site kákutoor saama náami erab, ni karitan yooŋ kéesomute ku. ² Ahaban, n’aboñiin kawaare mite Jáyi jite Atambatun, ni káhinu kéesomute ku kéekoyi. ³ Bala kaja, n’aaniin: ---Atum’arija nu doon fe: hútaŋkariiit, hísaakosiit, dóoniit dite buñoofo, síriremiit, abe atum’arija yooŋ nu wújufa wúsuba. ⁴ T’arija du kawanan, atum’arikañj t’ake bija naane ariyak i kanuutu ti hikinu hu. ⁵ T’arije fe, abe ni kafin kateñekouun, arihaŋk hafor heeemo hu tu wuwotuun, abe n’arinuut ti hikinu hooniin, keejuk ni ñíkiniin kaanuku Atambatun ondu ti kanahaniin. ⁶ Eriboora i ni kaja. Iŋi kanuut ti hikinu heehe, ni kaja ti hike. Tánotan ti kaje fe, iŋi kawaare Hirim Heetoofe hu, abe ni karitan yooŋ kéesomute ku. ⁷ Erod, áyi ite Gálile n’ajam bi Yesu n’eriboora yeene bimbi káhin fe. Bare ajokut tuf, ábuki bakaake iŋi kaane: ---Sambatiis fu áriteina fii t’eket i! ⁸ Bakaaku ni kaane: ---Eli ásooñina fii! Bakaaku ni kaane: ---Ake t’eyiŋana yite Atambatun bakate ku kóŋkeyin áriteina fii t’eket i! ⁹ Bare Erod n’aŋ’afin aane: ---An ondu Sáaŋiit, ábuki íñje inoŋke fu iiboñ keefaran hikawo. Náami an ondu ii ijam ii moone mu, aañ fíya? Náami eeŋes kaanuku man n’ajuk Yesu. ¹⁰ Epotor i ni kábatikein, abe ni kasok Yesu bi káhine bu fe. Yesu n’aaniin kasao ti hiñaawu, abe n’aja nu boko t’an anooto, inde eke ésuk iŋi kaane yo Betsayida. ¹¹ Bare bakan keehooje ni kajam bo, ni kanabano. Yesu n’áhamin nu boko. N’asokiin mite Jáyi jite Atambatun, abe n’aritan kéesomute ku. ¹² To ti bija búlumo bu, eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku ni kátofin kálohin Yesu abe ni kaano: ---An akinut beebe. A̱ane hahooja hondu kabatuko, man ni kaja tu músuk mu, ni mikinu meeemo mu nere, kéeyini kabaju doon dite buñoofo, ni ti kaware du kaŋotu. ¹³ Bare Yesu n’aaniin: ---Ariwuniin keeñoofo aruun kumuumuun! Ni kaano: ---Kumburu keemo hutok taŋ k’iribaje fu, ni misaan músuba. Butum kaanuku iriija írijoohenn doon dite buñoofo bija ti hahooja hondu fe? ¹⁴ (Múniyo háyine hu barebare kareeŋareeŋ súñjune hutok.) Yesu n’aane eriboora yeene: ---Árihiniin keeriiko, diye bakan bákasuba nu sumoŋu, diye bakan bákasuba nu sumoŋu, ayak abin áami kahabanaa. ¹⁵ Eriboora i ni káhin naane Yesu asokiin i; ni kariikan ésuk i kareyi fe. ¹⁶ Yesu n’ayit kumburu ku hutok hu ni misaan músuba mu, abe n’áheelin t’etiir. N’aane Atambatun eyeehen. Ahaban, n’afiitar kumburu ku ni misaan mu, abe n’asaan eriboora yeene aaniin káruboor hahooja hu. ¹⁷ Kareyi fe ni kateŋ kayak kabir bib. Eriboora i ni kahoojan wutekel sumoŋu nu wúsuba ni mifiit meeŋeñene mu. ¹⁸ Hike hunak, Yesu n’áyemi ti kalawu unoono, abe eriboora yeene naane iyu. N’aaniin: ---Kame ésuk i, iŋi kaane íñj’eemo fu aañ? ¹⁹ Ni kaano: ---Bakaake kaane awe a̱amo fu Sambatiis, bakaaku ni kaane Eli, bakaaku n’iŋi kafin kaane ake t’eyiŋana yite Atambatun bakate ku kóŋkeyin áriteina fii t’eket i. ²⁰ Yesu n’aaniin: ---Náami aruun, aŋ’ariene íñj’eemo fu aañ? Piyeer n’ásafino aano: ---Awe a̱amo fu Afakana u a Atambatun aane u o káboñina. ²¹ Yesu n’áhaminiin toko ayan, aaniin itim kasok bo an. ²² Abe n’áwutiyen aaniin: ---Añi ute Húŋgowulan hu awarawar kajuku sílaam sómbokun. Sifaaf su biteñekoo, n’eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis. Boko káhinu ésuk i keeyoolo, bare hunak híhaajiyan hu, n’aŋ’aritanee t’eket i. ²³ Ahaban, Yesu n’aane kéeyemie ku toko kareyi: ---An af’ámaŋi kariboor n’íñje, atum’aŋk’ákini buroŋ boone. Akando ekuruwa yeene húnakonak fe éeseinam ti hiñaawu. ²⁴ Ábuki an af’ámaŋi kafakan síhiinio, o bútowuto. An n’afin aket uŋu húuma hu, o karoŋu. ²⁵ An af’aja ayak abin áami ákinia ebaj ite t’etaam ye fe, abe abajut buroŋ bu, man yooŋ n’ábujooro, yo fíya káñjeriŋo? Aaa! ²⁶ Ábuki ake af’aane ífuñinanafuñinani te o, íñje ni kirim kúuma, Añi ute Húŋgowulan hu yooŋ kaanu áfuñinanafuñinani te o kane aja abin ti kániku koone, ni kite ku Faafo, ni kite k’emalaka i keenabe ku. ²⁷ Iisokuun bifeeneŋ bu: bakaake ti keeemo kee diye iti kaket ti kajukut Atambatun n’asiiŋan Jáyi joone. ²⁸ Hi Yesu asoke hii bondu ahaban, abaj kunak hutok ni kíhaaji, n’ariboor ni Piyeer, ni Saaŋ, ni Saak ti hike hirij kaanuku eelaw. ²⁹ Ondu ti kalawu ku, buhooŋio nu buhosanooro, abe wañ woone nu wútumb wufañj wusooñen n’uŋu wusilan. ³⁰ Náami háyine bákasuba bokondu, ti báhamin ne o: kame fu Moyis n’Eli, ³¹ abe Atambatun n’ánikaniin naane. Kámoomi ti báhamin ni Yesu ti naane aja i kaketu Serusalem, t’áami ahabana béekinineŋe bu n’abin. ³² Piyeer ni bakano t’ésubaiin káaŋotin his. Bare ni kániyo, ni kajuk naane Yesu asilane i, abe háyine hu t’ésubaiin ti kasiiŋee kaagoroor ne o. ³³ Háyine hondu káyemia ti kawasoor ku ni Yesu, Piyeer n’aano: ---Anahaan u, ajakeejak naane iriemo i diye. Iriirok múwuureey míhaaji, ake bija t’awe, ake bija tu Moyis, ake bija t’Eli. (Áhaminahamin t’ayinoorut.) ³⁴ Ondu ti báhamin bu, náami kaafor ni kíŋaasin, abe ni kímifeniin. Eriboora i ni kákoleyi dómbokun hi kaafor ku kúkumbalooliin hu. ³⁵ Kaaji ni kíhaminn ti kaafor ku iŋi keene: ---An onde aamo fu Añi úuma i ijifane u. Arijamatano jak! ³⁶ Hi kaaji ku kíhamine hii kihaban, eriboora i ni kajuk, náami Yesu unoono. Kóŋkeyin, ni kakoowan kem, kasokut mayet an doon di kajuke du. ³⁷ Tifiit, Yesu n’eriboora i bákahaaji ku káwaneino hirij hu, bakan keehooje ni kaja kéefimboor. ³⁸ Ake ániine n’áhaminn t’etiir toko ti hahooja hu aane: ---Ámuse u, waasi, a̱yubiyen añi úuma. O i ibaje fu unoono taŋ. ³⁹ Erab eŋ’ejoko, abe n’eŋ’éhino eekileen toko-toko. Yo kayoŋoŋano ni sembe, abe n’eŋ’éhin yooŋ butumo béefuj. Yo káhihinooro, abe bala ewasano, burok. ⁴⁰ Íwasiyanawasiyan eriboora íiwe kaanuku man ni kákutoor yo, bare kayinaat. ⁴¹ Yesu n’aane: ---Áribajaatia teereŋ káyilen! Ariyaŋgayaŋg faa kikaw, aruun bakate ku hahiye! Bija kaakaŋ n’ija fu iŋki biriiko n’aruun? Íñj’endu ti kajoku hikawam kep bija kaakaŋ? N’aane faaf ite añi u: ---A̱bin diye n’añi úuwe. ⁴² Añi u ondu ti kátofina ku, erab i n’ekaloo t’etaam, abe n’eyoŋoŋano ni sembe. Bare Yesu n’akamoor t’erab i; n’áhin añi u éekoyi, abe n’abatikano faafo. ⁴³ Kareyi fe ni kajahale naane ti sembe sondu seehahe sii site s’Atambatun. Náami huruw fe ondu toko káaroŋin n’ajahale tu buroon bi Yesu bamb’áhin. Akina n’afin aane eriboora yeene: ⁴⁴ ---Arinaŋ ti kikawuun b’ija bee kasokuuun: Añi ute Húŋgowulan hu kásikiee asaanee ésuk i. ⁴⁵ Bare eriboora i kajokut naŋ n’ámaŋie fu kasoku. Atambatun ánuusiinnuus naane hirim hondu hije i kaanuku itim kánandin ho, abe yooŋ kákolakoleyi kákandijen Yesu. ⁴⁶ Eriboora yite Yesu ni káyemi ti síjeeŋoor kaanuku kéemeyi aañ tu boko aamo fu átiyar u, butum eehaŋe u bakano. ⁴⁷ Yesu n’ámeyi beeemo bu ti kikawiin. Náami éejokin ake añi, eesiiŋano kaagoroor ne o ⁴⁸ abe n’aaniin: ---An af’ajok áwariee añi naane onde uŋu húuma hu, íñje humuumam a ajoke fu áwariee. Abe an af’ajokam áwariee, ajoka yooŋ áwariee an éeboñinam u. Ábuki an eeemo u biraanu boonuun tej, an ondu aamo fu átiyar u. ⁴⁹ Náami Saaŋ eeene Yesu: ---Ámuse u, irijukajuk ake ániine aŋ’ákutoor sirab tu huruwu húuwe. N’irieno atum’aŋk’áhin bondu, ábuki eriboor úneiit. ⁵⁰ Bare Yesu n’aano: ---Atum’arieno awas, ábuki an eeteñekeituun, an ondu aruun. ⁵¹ H’aamo hu hunak h’Atambatun aware hu kayitu Yesu t’etiir bufor bu hulohena, Yesu n’áhabanein aane eeja Serusalem. ⁵² N’aboñ bakan kéegilano toko ti hike hikinu hite Samari kaanuku keeŋeso t’aware kaŋotu. ⁵³ Bare bakate ku bo ni kateñeko kaanuku eeriiko tu boko, kaane ábuki Serusalem b’aane fu eeja. ⁵⁴ H’eriboora i Saak ni Saaŋ kajame hu bondu, ni kaano: ---Anahaan u, á̱maŋamaŋi irilaw Atambatun éewanann sineemak éesufiin? ⁵⁵ Yesu n’áwuŋgan nu booniin abe n’akamoor tu boko. ⁵⁶ Abe kareyi fe ni kaja ti hike hikinu. ⁵⁷ Yesu ondu ti bija bu n’eriboora yeene, ake ániine n’aano: ---Íñje káseini ti hiñaawu t’a̱yak fe bija. ⁵⁸ Yesu n’aano: ---Búlutoon bu bibajabaj wuyeen, bilele bu yooŋ bibajabaj búwuulu. Bare Añi ute Húŋgowulan hu abajut tiŋ t’ayino buhuruso eeyihan enio. ⁵⁹ Ahaban, n’aane ake ániine: ---Á̱seinam ti hiñaawu. Bare ániine u n’aano: ---Ámuse u, a̱wunam bonde: iija, iijab ihok faafam. ⁶⁰ Yesu n’aano: ---A̱was keekete ku keehok bakan kooniin keekete ku. Abe awe, a̱ja a̱waare Jáyi jite Atambatun. ⁶¹ Ake n’aane Yesu: ---Anahaan u, íñje káseini ti hiñaawu; bare a̱wunam bonde: iija ísokin bakanam t’uni. ⁶² Yesu n’aano: ---An af’áñuf buwañ, abe n’aŋ’anewen, an ondu ayinaat karoku ti Jáyi jite Atambatun.

¹ Hunuut toko, Anahaan u n’ajifan eriboora kaamo bakan bákahaaji nu sumoŋu ni bákasuba, abe n’aboñiin ni bákasuba kéegilano toko ti kikinu ku, ni tánotan fe t’akina humuumo aware du bija. ² N’aaniin: ---Éhotukan i ehahahah, bare éhotukana i kafamut. Arilaw ate múwañiin mu man n’áwutiyen bakan keebin kéehotukano. ³ Arija! Iiboñuun naane bimetek t’etut bindaafaan bu. ⁴ Atum’arija ni sírirem, ni kisaakos, ni sikaku, abe atum’arisiiŋananooro ti báhamin n’ésuk i. ⁵ Bala ariyooso t’enuuf, arijab ariene: «Atambatun áhin bakate t’enuuf yende keebaj káasuumaay.» ⁶ Arko an ite káasuumaay akine fu toko, kañaanu koonuun kajoku. N’afin arko ániit ite káasuumaay, arinuutan kañaanu koonuun kéebatikein t’aruun. ⁷ T’arija du kawanan, aririiko t’enuuf yendu, abe atum’arikañj t’ake. Ariñoofo abe n’árihujo doon fe di kayakuun kasaan toko, ábuki aroka awareewar kajaamu. ⁸ Af’arija ti hikinu, abe ni kajokuun bo áwariee, doon fe di kasaanuun dite buñoofo, arisa. ⁹ Ariritan kéesomute ku bakate ti hikinu hondu, abe n’ariene bakate ku bo: «Jáyi jite Atambatun júlohennuun.» ¹⁰ Bare n’arifin arija ti hikinu, abe kajokutuun áwariee, arija ti bifiñjan booniin abe n’aŋ’ariene: ¹¹ «Iriihaŋk tu buhooŋuuun hafor hite hikinu hoonuun heeemo hu tu wuwot uni. Árimeyi bare bonde: Jáyi jite Atambatun júlohenno.» ¹² Iisokuun bonde: hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan te ho, sílaam site bakate ti hikinu hondu kahaŋu site bakate ku Sodom. ¹³ ---Átaañi t’aruun bakate ku Korasen! Átaañi yooŋ t’aruun bakate ku Betsayida! Ábuki fu arko yéeni béehinee bu t’aruun beejahaluun bu, Tiir ni Sidon ti bíhinee fu, bare afiyee naane bakate ku bo kariikee i keesiimo kisaaku, abe ni kahorotanooro hábumba, kéewufoor kaanuku kawatanooraa wuhoofoor wooniin. ¹⁴ Hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan te ho, sílaam soonuun kahaŋu site su bakate ku Tiir ni Sidon. ¹⁵ Aruun me bakate ku Káfernawom, arienaan man aruun kayitiee t’etiir bufor bu? Aaa! Aruun káfiitenee sambuun. ¹⁶ N’asooñ aane eriboora yeene: ---An af’ajam t’aruun, t’íñje t’ajame fu. An n’ateñekouun, íñje a ateñekee fu. Abe an af’ateñekaam, ateñekaa an éeboñinam u. ¹⁷ H’aamo hu eriboora i bakan bákahaaji nu sumoŋu ni bákasuba ku kábatikeino, ni kakontaan naane abe ni kaane Yesu: ¹⁸ Yesu n’aaniin: ---Ijukajuk Setani n’áneyin t’etiir bufor bu ahil-hil, anokoor kite etiir i esibe. ¹⁹ Arijamatan jak: iwunuunwun sembe site kakaku tu ñuroon, ni ti bilaŋguut, abe n’iwunuun yooŋ sembe site kaheeku Setani. Abajut doon déeyiniuun káhinu meejakut. ²⁰ Naane kuruwu koonuun kikiñjee i ti kaawiit kite Atambatun t’etiir bufor bu, h’ariware fu kahaŋu kasaŋgoor naane sirab su ii sijam t’aruun. ²¹ T’ewahatu yendu yoyo, Búwejet Beenabe bu ni bíhin Yesu éetumb akontaan naane ayak aane: ---Faafa, Atemit ite bufor bu n’etaam i, íñj’endu ti kaanii eyeehen naane á̱wufoore i kéemeyiit ku doon fe múniyo m’á̱nuuse mu bakan kéewesinatee ku, ni kéewuwe ku. Hee Faafa, ho hutoofi ni bija iyu. ²² Abe n’aane kéeyemie ku toko: ---Faafam anaŋanaŋ buroon bu fe tu sumoŋiam. An ámeyiit íñj’eemo fu aañ, íñje eeemo u Añi u, bare Faaf u ámoomi. An yooŋ ámeyiit Faaf u aamo fu aañ, bare ímoomi, íñje Añi u; abe k’ijifane ku yooŋ kaanuku íiwufooriino kámoomi. ²³ Ahaban, n’aweteko inde eriboora yeene, abe n’asokiin bonde unooniin: ---Atoof t’aruun keejuke ku bamb’arijuk iye! ²⁴ Ábuki íñje isok fee n’aruun: keehooje t’eyiŋana yite Atambatun, ni bákayi yooŋ bakate ku kóŋkeyin kámaŋaanamaŋaani kajuku bamb’arijuk iye, bare kajukut bo. Ni kámaŋi yooŋ kajamu bamb’arijam iye, bare kajamut bo. ²⁵ Ake t’émuse yite Eluwa yite Moyis n’ámaŋi kabuutu Yesu. N’arito abe n’aano: ---Ámuse u, naŋ n’iware fu káhinu kaanuku iibaj buroŋ béehabanaariit bu? ²⁶ Yesu n’aano: ---Naŋ nikiñjee fu t’Eluwa yite y’úne? Hah’a̱jaŋga bo, naŋ n’af’a̱jok? ²⁷ Ániine u n’aano: ---«A̱warawar kámaŋi Atemit Atambatun úuwe á̱habanein: t’eholi, ti yaan yúuwe, ti sembe súuwe, ni ti kaayinoor kúuwe fe.» Abe: «A̱warawar kámaŋi áwiyi húŋgowulan naane á̱maŋie i hikawi.» ²⁸ Yesu n’aano: ---Á̱safinasafin áwari aa. Af’á̱hin bondu, n’aŋ’a̱baj buroŋ béehabanaariit bu. ²⁹ Bare ámuse ite Eluwa yite Moyis n’ámaŋi kaanuku eebaj ekooŋ. N’aane Yesu: ---Náami aañ aamo fu áwiyam? ³⁰ Yesu n’aano: ---Abajeebaj ake ániine éenuutina Serusalem kaanuku éewanein bibin Seriko. Énukenoora ni kafito. Ni karam wañ woone fe, kámiño alohen kaketu, abe ni kawaso toko keeja. ³¹ N’abaj ake t’esaraha i éeyemie tu búwaneina ti bítim bondu. H’ajuke hu ániine ondu i kanufane u, n’akaaso. ³² N’abaj yooŋ ake tu hubukandin hite Lefi, áreeŋino toko, n’atof ayak ajuk ániine u. N’akaaso yooŋ. ³³ Bare n’abaj ake ániine ite Samari éeŋaasina ti bítim bondu bija kátuki. H’áreeŋina hu toko, n’ajuk ániine i kanufane u, ehelo fe n’ehabano. ³⁴ N’atof areeŋo, n’ásik éluuliin n’ébiñ eesonteno busontaay bu, abe n’ásik kires eekob tu munuf mu fe. Ahaban, n’áhino eerabo t’embam yeene, abe n’aja ne o t’eke enuuf iŋi kawanan toko emoosoora, eehaŋo katofotoor toko áwariee. ³⁵ Tifiit naane kuwaatu, n’ánuutann wuwiit wúsuba wute sírirem asaan ate enuuf i abe n’aano: «A̱jokam ániine ondu áwariee. Iibin íbatikein, n’iŋ’ijaami íñje humuumam doon d’á̱hine du te o fe.» ³⁶ Yesu n’asooñ aano: ---Ti kaayinoor kúuwe, aañ ti bákahaaji kondu áhine fu ániine u e énukenoora i kafite u naane áwiyo? ³⁷ Ámuse ite Eluwa i n’aano: ---An éeyokunano u. Náami Yesu eeeno: ---Toko, awe yooŋ a̱ja, abe n’á̱hin iyu. ³⁸ Yesu ondu ti bija bu n’eriboora yeene, n’ayooso ti hike hikinu. Ake anaare, huruwu hoone Mart n’ajoko t’enuuf te o áwari aa. ³⁹ Mart ákooki ake at’o, huruwu hoone Mari. Mari n’ariiko bite wuwot wute Yesu, eejamatan b’aamo bu ti kaliiken koone. ⁴⁰ Mart toko ti kateyoor kep, aane kaawenoor. N’ahaŋ abin abe n’aane: ---Anahaan u, bíhinuti yooŋ doon naane at’am awasam i iiwenoor unoonam? A̱ano tíme áyokunanam. ⁴¹ Anahaan u n’ásafino aano: ---Mart, héyi? Eheli ebebut, abe á̱meyiit naane a̱ja i. ⁴² Bare bifeeneŋ taŋ bisawulee fu. Mari ajifanajifan beejake bu, abe an at’anuutan bo te o.

¹ Hike hunak, Yesu n’áyemi ti kalawu tike tiŋ. H’ahabane hu, ake t’eriboora yeene n’aano: ---Anahaan u, a̱liiken uni kalawu naane Sambatiis aliikene i eriboora yeene. ² Yesu n’aaniin: ---Af’áriyemi ti kalawu, aŋ’ariene: «Faafa, á̱hin ésuk i kéemeyi kaanuku awe a̱amo fu Atambatun eenabe u; á̱hin Jáyi júuwe jeebin. ³ A̱wun uni húnakonak fe buñoofo b’irisawulee bu. ⁴ A̱boŋket uni wuhoofoor w’írihine wu, ábuki kumuum uni iŋ’iriboŋket yooŋ kiŋki kahoofoor uni. Abe atum’a̱was uni iriiñakee ti kaahoofoor.» ⁵ Yesu n’asooñ aane eriboora yeene: ---Kane arko fu naane ake t’aruun abaje fee áwiy, abe n’aja akoŋkoŋano nu huhuk aano: «Óom, waasi, a̱maagenam fee kumburu kíhaaji. ⁶ Ake ti bákawiyam áreeŋino memee, ánuutin t’akambe. Onda t’enuuf, abe ibajut doon fe iiwuno.» ⁷ Abe áwiyo n’ásafino níbahindaa aano: «Atum’á̱laamanam! Iriyoosaa fu, abe iriheeka iriikul, biñi bu yooŋ kaŋota. Toko t’ija fu birito bu iisaani kumburu ku?» ⁸ Iisokuun bifeeneŋ bonde: hutoof ti báwiyaay bóoniiniit t’ajukere fu n’arito eesaano ko, akina bíriteina aŋarkeyi naane áwiyo ondio ti kálaamanool, abe akina kasaano doon d’asawulee du fe. ⁹ Eenuun i: arilaw, n’aŋ’ariwunee; ariŋes, n’aŋ’aribaj; arikoŋkoŋan, n’aŋ’árifeŋginee. ¹⁰ Ábuki an fe eelawe, aŋ’awunee; an eeŋese, aŋ’abaj; abe an eekoŋkoŋane, aŋ’áfeŋginee. ¹¹ Aañ t’aruun aja fu kawunu añio doon dúbuunaay kane alawo asaan? ¹² Man yooŋ kane alawo heey, n’awuno fíya elaŋguut? ¹³ Naane árijakaatie i fe, árimoomi kawunu bakañuuun buroon beejake. Náami buŋ bi Faaf úne eeemo u t’etiir atuf’áhin ahaŋ diyu ariike, eewun Búwejet Beenabe bu kiŋki kalawo bo? ¹⁴ Yesu n’abin áyemi ti kákutoor erab yeejoke ake ániine, abe n’éhino ayinaat báhamin. H’erab i enuute hu, ámuuma u n’áyemi toko ti báhamin. Hahooja hu fe ni hijahale dómbokun. ¹⁵ Bare bakaake ni kaane: ---Ti sembe site fu Belsebul, áyi ite sirab su t’af’ákutoor sirab su! ¹⁶ Bakaaku ni kaŋes kajeeŋano: ni kaano áhin bike beehaŋiin kikaw, beekuuriin kaanuku sembe soone t’Atambatun tu súnuutina fu. ¹⁷ Bare Yesu ámoomi béeyemie bu ti kikawiin. N’aaniin: ---Bakate t’ésuk efeeneŋ ifi kayawoor, ésuk yendu búbujo, abe sunuuf su buwelejo fe. ¹⁸ Setani af’áwaajin sembe soone, t’áami butum séetuumoor, jáyi joone fíya hite te jo man hihabano? Ariene íñje iŋ’íkutoor sirab su aŋarkeyi naane Belsebul awunam fu sembe su. ¹⁹ Kame bakan koonuun, ti sembe site aañ t’ifi kákutoor so? Boko kumuumiin káwufooruun kaanuku arikooŋut! ²⁰ Bare naane aamo i Atambatun awunam fu sembe site kákutoor sirab su, Jáyi joone kame jíreeŋinuun. ²¹ «An ite sembe abe n’abaj yooŋ bujuŋko beeyane af’ajukar enuuf yeene, ebaj yeene fe doon iti dibaj yo. ²² Bare an eehaŋo sembe n’afin áyooseino abe n’akaloo, n’aŋ’aram bujuŋko b’ayakare bu yéeni te bo fe, abe n’aŋ’aja áruboor buroon b’ayite bu te o. ²³ «An éesiiŋooreinoot n’íñje, an ondu ásokumam; abe an éeyokunanutam iriikuukan, an ondu ayisaloolana. ²⁴ ---Erab ef’enuutanee t’an, eŋ’ehiilool t’eramba i tu móhujo munooto du, kaŋesu t’eware du kakinu. Arko ebajut, n’eŋ’eyinoor eene: «Iibatuko t’enuuf íima t’ínuutina du.» ²⁵ N’eŋ’ebatuko, abe n’eŋ’eŋaabo enuuf i káafeewinee, abe n’éhinee áwari fe. ²⁶ Náami n’eŋ’eja éruwin sike sirab seemo hutok nu súsuba seehaŋe yo kánafut. N’eŋ’ébatikein ne so, seekin toko sireyi fe. Sílaam s’an ondu aja su kajuku, so kahaŋu sítiyar su. ²⁷ Yesu ondu ti báhamin bondu, ake anaare n’áhamin t’etiir toko ti hahooja hu aano: ---Atoof t’anaare eeharati u, abe n’ájuwani yooŋ! ²⁸ Bare Yesu n’aano: ---Ti kiŋki kajamatan hirim hite Atambatun, abe ni kajok ho t’ahaŋe fu katoofu! ²⁹ Bakan keehooje ni kákuut Yesu. N’aane: ---Aruun bakate ku hahiye arijakut. Aŋ’árimaŋi kajuku beehaŋuun kikaw. Bare at’áriwufooree mayet bifeeneŋ, kane arko taŋ beebaje bu Sonas. ³⁰ Ábuki naane Sonas áyemie i báaluwenum ti bakate ku Niniif, iyu yooŋ a Añi ute Húŋgowulan hu aja fu káyemi ti bakate ku hahiye. ³¹ Hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan ésuk i, anaare éeyemiaanie u aseef ite Saba bisiiŋo ajoŋoor n’aruun bakate ku hahiye eetinanuun. Ábuki fu abinabina ánuutin t’akambe-kamb, bibin kajamu naane Salomoŋ áwesinatee i; abe bare arijuk, abajeebaj diye bike beehaŋe Salomoŋ! ³² Hunak h’Atambatun aja hu Kajoonan ésuk i, bakate ku Niniif bisiiŋo kajoŋoor n’aruun bakate ku hahiye keetinanuun. Ábuki kawatanoorawatanooro wuhoofoor wooniin hi kajame hu bu Sonas awaareiin bu; abe bare arijuk, abajeebaj diye bike beehaŋe Sonas! ³³ ---An árifaariit ejaaŋana kaanuku éenuus yo, man yooŋ n’árut yo n’ésiwo. Aaa! Aŋ’ánind yo ti kaasooru ku kaanuku an fe eeyoosee n’ajuk ajaaŋee. ³⁴ Díkin aamo fu ejaaŋana yite enii. Arko ñíkini ñijakajak, enii ereyi fe n’eŋ’éyemi ti meejaaŋe. Bare arko ñíkini ñijakut, enii n’eŋ’éyemi t’ébaani. ³⁵ Náami a̱naŋ toko hikawi, atum’áyemi ébaani eemo fu t’awe, bare meejaaŋe. ³⁶ Arko enii ereyi fe ejaaŋanee fu, abajut doon t’awe deeemo t’ébaani, yo káyemi t’ajaaŋe du waŋ, anokoor naane an áwitikanni ejaaŋana. ³⁷ Yesu átibana báhamin bu, ake Afarisiyeŋ n’aruwo kaanuku eeja eeñoofo te o. Yesu n’ayooso t’enuuf ite ániine u, abe n’ariiko eeñoofo. ³⁸ Afarisiyeŋ u n’ajahale dómbokun h’ajuke hu kaanuku Yesu añawut sumoŋio bala añoofo naane joosan yeeniin esoke i. ³⁹ Náami Anahaan u eeeno: ---Aruun Efarisiyeŋ i, aŋ’ariñaw akuur but meejukanee mite ekot i bija ebool i fe, bare níbahindaa, aŋ’arihooj bib nu wúfaŋi wute kákuwat, ni biyinoor boonuun beejakut bu. ⁴⁰ Busoŋ bondu! Atambatun eeroke u meejukanee mu, óiit yooŋ aroke fu míhindaa mu? ⁴¹ Árisik buroon beeemo bu tu bukot bu, nu tu subool su ariisarah keebajut ku, abe buroon bu fe n’uŋu bukuur t’aruun. ⁴² «Átaañi t’aruun Efarisiyeŋ i! Aŋ’ariyit buroon bite kajaman kite maanu wu naane kuloolomen ku, efoobar i, ni maamu muroon meejose mu fe, áriihin kúrub keemo sumoŋu, abe n’árisik hifeeneŋ ariisarah ho Atambatun. Bare aŋ’arifiil kaanuku t’ésuk i, ariwarawar káyemi bakan bakate bifeeneŋ, abe n’árimaŋi Atambatun. Abe bare buroon bonde b’ariware fu yéeni káhinu, abe baabu yooŋ atum’arifiil bo. ⁴³ «Átaañi t’aruun Efarisiyeŋ i! Aŋ’árimaŋi biriiko hágila ti ñáalawum ñu, abe n’árimaŋi yooŋ ésuk i eŋ’erito yeesaafuun ti sifiñjan su. ⁴⁴ Átaañi t’aruun! Árimoomi naane búlum béejukaariitee, beeemo an kakaku te bo, at’ámeyi!» ⁴⁵ Ake t’émuse yite Eluwa yite Moyis n’aane Yesu: ---Ámuse u, bare fu n’uni n’af’á̱lafatin hah’a̱sok ii! ⁴⁶ Yesu n’ásafino aano: ---Átaañi t’aruun yooŋ émuse yite Eluwa i! Ábuki aŋ’arisejan ésuk i buroon beeniŋe-niŋ, abe áriŋaaŋaariitiin káyokunan n’añuuru aŋgilij u keesejo bo. ⁴⁷ Átaañi t’aruun! Ábuki aŋ’arinut áwari búlum bite eyiŋana yite Atambatun ki sifaafuun bakate ku kóŋkeyin kayoole ku! ⁴⁸ Bamb’árihin ii búwufoorawufoor kaanuku aririboorariboor ni sifaafuun. Ábuki boko kayoolayool eyiŋana yite Atambatun, aruun n’arinut búlum booniin! ⁴⁹ Iŋ’ite ho h’Atambatun éemeyie u doon fe aane fu: «Íñje kaboñiiin eyiŋana n’epotor. Boko kayoolu bakaake, ni káhihinoor bakaaku.» ⁵⁰ Náami Atambatun yooŋ kaniju ti bakate ku hahiye iŋi eyiŋana yeene keeyoolee ku huta h’etaam i éwuwanee hu. ⁵¹ Abel ayoolee fu átiyar u, Sakari n’áyemi araan u, ayooleeyool t’enuuf ite Atambatun, t’etut ataabul u tindi kásuf ejuraay i ni t’Anabe du. Hee, íñje isok fee n’aruun: ti bakate ku hahiye t’Atambatun aja fu kaniju iŋi bokondu keeyoolee kii fe! ⁵² «Átaañi t’aruun émuse yite Eluwa i! Árisikasik ejaab i yey’éfeŋgin karuŋ kite búwesinato bu. Ariyooseit toko aruun kumuumuun, abe n’ariteñeko yooŋ kawasu kéemaŋie ku keeyooso.» ⁵³ H’aamo hu Yesu anuuta diyu, Efarisiyeŋ i, n’émuse yite Eluwa i ni kátumb fu kafutanoor te o. N’iŋi kákandijeno beehooje-hooj, ⁵⁴ ti kakuujio kep, kaanuku man n’asok bike bi káyinio katinan te bo.

¹ Hi Yesu áyemie hu ti kaliiken kite ésuk i, n’átumb fu áhoojin toko bib. Hahooja héeyemie hu toko, an ayinaatiin kafinu, kasooñen yooŋ n’iŋi kakakoor. Yesu n’ajab aane eriboora yeene: ---Arinaŋ toko kikawuun t’élefir ite Efarisiyeŋ i, ábuki diyu butuuko, abe iŋi bítifen. ² Béenuusee bu bireyi fe kajukiee, abe beesokutee bu yooŋ kámeyiee. ³ Náami b’ariyak bu kasoku fe t’ébaani i, bo kajamiee mijiniŋga raŋgaw, abe b’ariyak bu yooŋ kajiisan an t’anuuf eefeŋkee, bo kayiŋanee ti sifiñjan su. ⁴ ---Kújakuwe, eenuun i: atum’árikoleyi kiŋki kayool eni i, abe náami karaana toko. ⁵ Íñje kasokuuun aañ a ariware fu kákoleyi: árikoleyi Atambatun eeemo u af’ásikuun ahaban, abajabaj yooŋ sembe site káfiitenuun sambuun. Nu múniyo, íñje isok fee n’aruun: akina a ariware fu kákoleyi! ⁶ «Eeman kereŋ míndiri meemo hutok uŋu mujoohenee sírirem súsuba? Abe bare Atambatun afiilut mayet afeeneŋ te mo. ⁷ Humuum wan woonuun wufineefin. Náami atum’árikoleyi: t’Atambatun, arihaŋahaŋ fuf bíndiri úkaan! ⁸ ---Íñje isok fee n’aruun: an éesiiŋooreina n’íñje tu buhooŋu ésuk i, Añi ute Húŋgowulan hu yooŋ bísiiŋooreina ne o hágila emalaka yite Atambatun. ⁹ Bare an eeteñekaam u tu buhooŋu ésuk i, Añi ute Húŋgowulan hu yooŋ biteñekoo hágila emalaka yite Atambatun. ¹⁰ «An eeyak kasoku béekojie t’Añi ute Húŋgowulan hu, o kaboŋketee. Bare an eeyak u kálafatin Búwejet Beenabe bu, at’aboŋketee. ¹¹ «Ifi kaja n’aruun ti ñáalawum kaanuku keejoonanuun, man yooŋ ni kajokuun kasaan eseef ite kikinu ku, atum’arijahale naane arija i biramooro, man yooŋ naŋ n’ariware fu kasoku. ¹² Ábuki t’ewahatu yendu, Búwejet Beenabe bu káwufooruun naane ariware i káhamin.» ¹³ Ake n’aane Yesu toko ti hahooja hu: ---Ámuse u, a̱ane at’am áhin íriiruboor ebaj i yi faaf uni awase i uni h’akete hu. ¹⁴ Yesu n’ásafino aano: ---Óom, aañ áhinam fu íiyemi ajoonana oonuun, íirubooruun ebaj yeenuun? ¹⁵ Ahaban, n’aane hahooja hu hireyi: ---Arinaŋ toko kikawuun, áriwasiyoor bimero bite ebaj i, ábuki húŋgowulan, áyemi husaanum are buŋ fíya, buroŋ boone bunooto t’ebaj yeene. ¹⁶ Náami eesokiin beekolofanee bonde: ---Abajeebaj ake ániine husaanum. Kitaaŋaat koone kireyi fe kikeje fu. ¹⁷ N’ayinoor ti hikawo aane: «Doon d’ija du káhotukan iti dire ti ñíhindaa ñúuma. Buŋ fíya b’ija fu?» ¹⁸ N’asooñ aane: «Iye i ija fu: íñje kawelej ño, íihin ñike ñómbokun, abe n’inaŋ te ño doon d’ija du káhotukan, nu buroon búuma baabu fe. ¹⁹ Ihaban, n’iŋ’eene: óom, ebaj íiwe yendu bija yooŋ simit. A̱yih, a̱ñoofo, abe n’á̱hujo a̱afin a̱takanoor.» ²⁰ Bare Atambatun n’aano: «Esoŋ ye! Huhuk hite úmiye yooŋ, awe kaketu. Náami buroon b’a̱naŋe bu fe bija t’awe, aañ n’ákini bo?» ²¹ Yesu n’áwutiyen aane: ---Iyu yooŋ i beemo fu n’an aŋ’akuukan ebaj bija te o humuumo, abe bare abajut doon fe t’Atambatun. ²² Yesu n’asooñ aane eriboora yeene: ---Iŋ’ite ho h’eenuun fu: atum’ariyinoor uŋu buroŋ bu ni siniuun. Atum’ariyinoor uŋu doon d’ariware du buñoofo, nu wañ w’ariware wu bisiimo. ²³ Ábuki buroŋ bu biliikutee nu buñoofo bu, eni i yooŋ eliikutee nu wañ wu, bare me? ²⁴ Arijuk biliimoola bu: búyoosenaariit, búhotukanaariit, bínaŋaariit yooŋ ti ñíhindaa doon dite buhoofooro. Bare Atambatun aŋ’ákuuman bo! Abe arihaŋahaŋ biliimoola tu dómbokun! ²⁵ Aañ t’aruun ayino fu, naane aŋ’ayak kayinoor iŋ’ite te bo fe, káwutiyen ti diŋgiŋgilis kunak koone kite buroŋ bu? ²⁶ Makamu ariyinaat káhinu doon diŋgilis naane donde, iŋi naŋ n’af’ariyinoor iŋ’ite hu baabu? ²⁷ Arijondoman ti naane kibandaroofa ku uu kúlooñin: kúrokaariit, kíkiikaariit yooŋ wañ. Bare íñje isok fee n’aruun: humuum hite áyi u Salomoŋ, n’ebaj yeene yómbokun i fe, ámusut bisiimo áwari areeŋ hifeeneŋ ti kibandaroofa ku. ²⁸ Atambatun af’asiim ii úmiye mahos meeemo mu ti kitaaŋaat ku, abe kuwaatu mo kásufiee. Buŋ b’atuf’asiimuun ahaŋ diyu ariike, aruun kumuumuun? Háayee, káyilen koonuun kítetia teereŋ! ²⁹ Náami ariraan biyinoor bu uŋu doon d’arija du buñoofo bu, man yooŋ búhujo bu. ³⁰ Ábuki bakate ku t’etaam ye kéemeyiit ku Atambatun ifi kaŋes buroon bondu bireyi fe. Bare aruun aribajabaj Faaf éemeyie kaanuku arisawulasawulo bo. ³¹ Ho húkoyie n’arijab ariŋes Jáyi jite Atambatun, abe n’aŋ’awunuun buroon bondu fe áriiwutiyen. ³² ---Árimoomi naane kaahaaw keefamut, bare atum’árikoleyi, ábuki ho hutoofe Atambatun n’awunuun jáyi joone. ³³ Arijoohen ebaj yeenuun fe, abe n’árisik sírirem su arisarah keebajut ku. Arirok bikalfe béebujaariit, arikuukan ebaj t’etiir, t’aamo du et’étowuto hikee-kee. Búkuw bu iti bíyini kareeŋu yo, busobit bu iti bíyini kábuju yo. ³⁴ Ábuki t’ebaj íiwe eemo du, toko yooŋ t’ehel íiwe eja fu káyemi. ³⁵ ---Árisiimein kiŋañjo koonuun ariwasan, abe n’aririf sijaaŋana soonuun. ³⁶ Árihin naane eroka keeemo ti kanahan ate enuuf i eeje bite biseño. Ni kariiko kaanuku af’abin áreeŋin abe n’akoŋkoŋan kep, n’iŋi káfeŋgino. ³⁷ Atoof t’eroka yendu kane áreeŋin, n’áŋaabeiniin ti káheeline káw! Iisokuun bifeeneŋ bu: o biŋañjo, éehiniin keeriiko, abe n’asaaniin keeñoofo. ³⁸ N’afin abin nu huhuk, man yooŋ ho káabaaŋein, abe n’áŋaabeiniin ti káheeline káw, atoof yooŋ tu boko! ³⁹ Árimeyi bonde: kane ate enuuf i ámeyi yéeni yiin ewahatu y’ákuw u aware fu bibin, at’awaso hikee éeyoosein t’enuuf yeene. ⁴⁰ Aruun yooŋ arifare, ábuki Añi ute Húŋgowulan hu bibin t’ewahatu y’ariyinoorut i. ⁴¹ Piyeer n’aane Yesu: ---Anahaan u, báhamin b’a̱kolofane bee, uni eriboora íiwe barebare k’a̱soke fu bo, man yooŋ ésuk i ereyi? ⁴² Anahaan u n’aane: ---Náami aañ aamo fu aroka eejoŋoore u, abe n’áwesinato yooŋ? O aamo fu an u a ate enuuf i asaane u bujukar bite enuuf i, abe n’asoko yooŋ kaanuku aŋ’abin awun bakaaku eroka buhuŋ booniin keeñoofo kane ewahatu i ereeŋ. ⁴³ Atoof t’aroka ondu kane ate enuuf i ábatikein, n’áŋaabeino tu burok b’asaano bu! ⁴⁴ Iisokuun bifeeneŋ bu: ate enuuf i kasaano yooŋ buroon b’áyekie bu fe aŋ’ajukaro bo. ⁴⁵ Bare aroka ondu af’ayinoor n’aane: «Jaa, ate enuuf i ahaŋa fu bífiyeina», n’ajok eroka i fe háyine hu ni haare hu ámiñ, abe buroko hiriy taŋ n’éwusan, ⁴⁶ ate enuuf i bíbatikeina hunak h’aroka ondu ayinoorut, n’ewahatu y’ámeyiit. Akina kajoŋoorano ásuf, naane kéejamaariit ku t’Atambatun ii káhinee. ⁴⁷ «Aroka éemeyie doon d’ate enuuf i ámaŋie du, abe afareit, áhinut yooŋ doon d’ate enuuf i ámaŋie du, o kasubenee enio ejam. ⁴⁸ Bare aroka éemeyiit doon d’ate enuuf i ámaŋie du, abe n’áhin buroon beejare n’ámiñee, o kasubenee diŋgilis barebare. An eewunee dómbokun, o kákandijenee yooŋ dómbokun; abe an eesaanee dómbokun kanaŋu, o kákandijenee yooŋ ahaŋee. ⁴⁹ ---Ibinabin káfiiten sineemak t’etaam i, abe tu kúuma ku bare sujoka! ⁵⁰ Iwareewar kaboste, abe ehelam ebebut tuf, ajendan káyemi kíhinee! ⁵¹ Kame aŋ’ariene kaajamoor k’ibine fu ne ko t’etaam ye? Aaa fu! Káwaajinoor k’ibine fu ne ko. ⁵² Áfiitin ti hahiye, butoŋ bite bakan kaamo hutok káwaajinoor; bákahaaji katoofoor, kéetaañioor ni bákasuba ku. ⁵³ Faaf kátaañioor n’ahaawa oone, anaare n’ásuŋgute oone, anaare yooŋ n’anaare ite añio. ⁵⁴ Yesu n’asooñ aane hahooja hu: ---Etiir i ef’ébaaniin inde káajuŋeey, n’aŋ’arisoŋk beene: «Yo kanubu», abe bo yooŋ ifi bibaj. ⁵⁵ Eyam i n’efin ésiiŋein eke eraab, n’aŋ’ariene: «To kásufu», abe bo yooŋ ifi bibaj. ⁵⁶ Ñatuuk ñondu! Aŋ’arijondoman tu bufor bu n’etaam i, n’aŋ’árinandin beeware bu kabaju. Náami iŋi naŋ n’ariyinaat fu kánandin bite bu hahiye? ⁵⁷ ---Iŋi naŋ n’áriyinooraariit fu ariijuk beejake b’ariware bu káhinu aruun kumuumuun? ⁵⁸ An af’aane eeja n’awe keejoonanuun, a̱tuumen kep aruun ti bija bu á̱ahin ariijamoor béetib. Káhinaate ii, an u kañakii aja asaan ajoonana u, ajoonana u n’ásiki asaan esulaan i, abe esulaan i n’iŋi kajoki kakul. ⁵⁹ Abe íñje isok fee n’awe: at’á̱nuutin hikee t’ekulu i, a̱jendan kajaamu bija t’érirem eraan i tej.

¹ Kóŋkeyin, n’abaj bakaake keebine ti Yesu, keesoko naane Pilat abine i aboñ bakan keeyool bakaake bakate Gálile, boko ti káhinu kaasarah. ² Yesu n’aaniin: ---Butum aŋ’ariene naane bakate ku Gálile bokondu kajuke i kúnuur kondu, aamo fu kahaŋahaŋ bakaniin bakaaku bakate ku Gálile káyemi ehoofoora? ³ Aaa! Bare íñje isok fee n’aruun: afut’ariwatanooro wuhoofoor woonuun, aruun yooŋ kaketu arireyi fe. ⁴ Abe sumoŋu nu hutok ni bákahaaji ku k’enuuf yeeliite-liite i yite i Silowe eneye ku tu boko, aŋ’ariene boko kahaŋe bakaaku keekine ku Serusalem fe káyemi ehoofoora? ⁵ Aaa! Bare íñje isok fee n’aruun: afut’ariwatanooro wuhoofoor woonuun, aruun yooŋ kaketu arireyi fe. ⁶ Yesu n’asooñ asokiin beekolofanee bonde: ---Nífigiye númoomi t’etool ite ake ániine. N’aŋ’aja kaanuku éehinin ti miriyaay mu, bare ájukaariit toko doon fe. ⁷ Náami eeene an u aa arok t’etool yeene: «A̱juk fee, abajee hahiyu simit síhaaji, iŋ’ibin diye kaanuku íihinin ti miriyaay mite nífigiye nondu, bare íjukaariit doon fe. A̱fiit no! Neesiiŋo diyu abe nibajut éñjeriŋ?» ⁸ Bare aroka u n’aano: «A̱fin a̱was no iyu emit yende. Íñje kájusu hikaŋa hite te no, íihin toko báyiyenaay. ⁹ Mánoman n’uŋu nubuk bulay. Arko ho hunooto, n’aŋ’a̱sok neefiitee.» ¹⁰ Hike hunak t’erimaas ite Esuwif i, Yesu n’áyemi ti kaliiken ésuk i ti báalawum booniin. ¹¹ Ake anaare éetime ámoomi toko. Erab ejokojok, ebaja te o simit sumoŋu nu hutok ni síhaaji. Étumbatumba éŋuuhoo, ayinaat bisiiŋo ajoŋoor. ¹² Hi Yesu ajuko hu, n’aruwo abe n’aano: ---Waay, a̱yiha ti kátimu kúuwe. ¹³ N’ásit sumoŋio te o, toko-toko yooŋ anaare u n’ásaarino, abe n’áyemi ti kasokoroor Atambatun. ¹⁴ Bare aseef ite báalawum bu n’ayiŋat ti Yesu naane áhine i anaare u éekoyi t’erimaas i. Náami eeene ésuk i: ---Úbajabaj kunak keemo hutok ni hifeeneŋ k’úyinie karoku te ko. Aribin te ko wúsomut woonuun weenuutanee, bare t’érimaasiit! ¹⁵ Anahaan u n’ásafino aano: ---Ñatuuk ñondu! Eeman t’erimaas i, arireyi fe huruw aŋ’ájendin hikat hoone ho tu buhoofooro, eeja éehujan ho, man yooŋ embam yeene? ¹⁶ Anaare onde eeemo u ite tu noota nite Aburaham, abe Setani afaakofaak simit sumoŋu nu hutok ni síhaaji lám, awarutee kájendin t’erimaas i? ¹⁷ Hi Yesu ásafine hii, enatoora yeene ni kátumb kafuño naane. Bare hahooja hu hireyi fe ni kakontaan naane uŋu buroon béewarie bii bamb’áhin. ¹⁸ Yesu n’aaniin: ---Ne naŋ ni Jáyi jite Atambatun junokoore fu? Te naŋ fíya t’íyinie fu kaliiku jo? ¹⁹ Júmoomi naane afeeneŋ ti sinawaay site emutard, a an ayite eenawo t’etool yeene. O kahaatu areeŋ nunukanuk, abe bilele bu n’iŋi bibin béewuul ti biland boone. ²⁰ Yesu n’asooñ aane: ---Te naŋ fíya t’íyinie fu kaliiku Jáyi jite Atambatun? ²¹ Júmoomi naane élefir, y’anaare ásike éegiilool n’éfariŋ ti hibeñuwar heehooje ayak abin áami ereyi fe ékundufuloolaa. ²² Yesu n’abin áyemi ti bija Serusalem, n’aŋ’asiiŋo tu búsuk bu ni mikinu mu aŋ’aliiken ésuk i mite m’Atambatun. ²³ Ake n’ákandijeno aano: ---Anahaan u, náami bakan keefamut taŋ kaja fu kafaku? Yesu n’aaniin kareyi fe: ²⁴ ---Ariŋes man n’ariŋaas ti karuŋ keeyiite ku; ábuki íñje isok fee n’aruun: keehooje kaŋesu buyooso abe iti káyini. ²⁵ «Ate enuuf i af’abin arito abe n’akul karuŋ ku, aruun káyemi tíyaŋ. Aruun kakoŋkoŋan, abe n’aŋ’ariene: "Anahaan u, Anahaan u, á̱feŋgin uni!" Bare akina kásafinuun aanuun: "Ímeyiit t’árinuutina du!" ²⁶ Náami aruun kaanio: "Úñoofañoofo abe n’úhujo t’afeeneŋ; a̱liikenaliiken yooŋ ésuk i mite m’Atambatun ti sifiñjan site s’uni." ²⁷ O kabatikan aanuun: "Iŋ’eenuun ímeyiit t’árinuutina du. Arikambam, aruun kaŋk’árihin wuhoofoor!" ²⁸ Aruun kayiyu toko, abe n’aritakooro wuŋaan iŋi kayiŋat taŋ kane áriheelin ti sifaafuun Aburahamiin, n’Isak, ni Sakob, n’eyiŋana yite Atambatun fe ti Jáyi joone, abe aruun n’arikulee tíyaŋ! ²⁹ Ésuk i kánuutina tánotan fe t’etaam ye, abe n’iŋi kariiko keeñoofo t’afeeneŋ ti Jáyi jite Atambatun. ³⁰ Náami bakaake ti keeemo ku hahiye eraan i káyemi étiyar i, abe bakaake ti keeemo ku hahiye étiyar i káyemi eraan i.» ³¹ T’ewahatu yendu, bakaake t’Efarisiyeŋ i ni kátofin bibin ti Yesu abe ni kaano: ---A̱warawar kanuutu beebe a̱aja tike tiŋ, ábuki Erod ondu ti kaŋesu kaanuku eeyooli. ³² Yesu n’aaniin: ---Arija ariene amulool ondu: «Íñj’endu ti kákutoor sirab, n’iritan yooŋ bakan kéesomute úmiye nu kuwaatu, abe hunak híhaajiyan hu n’iŋ’ihaban burok búuma.» ³³ Bare iwarawar kayuunu úmiye, nu kuwaatu, nu kuwaataabare, ábuki ayiŋana ite Atambatun awarutee kayoolu tike tiŋ t’awayee ni Serusalem. ³⁴ «Yéeh, aruun bakate ku Serusalem, aruun kaŋk’ariyool eyiŋana yite Atambatun, abe kaŋk’áboñin t’aruun, n’árimiñiin nu bujuju kaket! Kuhooja teereŋ k’ímaŋie ku kakuukanuun naane emañjuk aa ákumbalool bufuw boone ni síbend soone, náami bare árimaŋiit! ³⁵ Hahiyu aruun kawasiee ni hikinu hoonuun. Íñje isok fee n’aruun: ariroŋut káheelin t’íñje bija hunak h’arija hu kaanu: "Atambatun ásoniyan an eebin u tu huruwu hite Atemit!"»

¹ Tu hunak hite erimaas ite Esuwif i, Yesu n’aja ti karuwo buñoofo, t’enuuf ite ake t’eseef ite Efarisiyeŋ i. Kéeyemie ku toko fe, ñíkiniin ti Yesu kaanuku keejuk naane aja i. ² Ake ániine ámoomi toko hágila Yesu, abe asiiŋanasiiŋan. ³ Yesu n’aane émuse yite Eluwa yite Moyis, n’Efarisiyeŋ i: ---Naŋ n’Eluwa yite y’úne esoke fu? Man úyinooni karitan t’erimaas i an éesomute, man yooŋ bayi? ⁴ Bare ni kakoowan kem, kásafinuto. Yesu n’ajok an éesomute u, n’aritano éekoyi abe n’aano ayeet. ⁵ Ahaban n’aaniin: ---Aañ t’aruun, kane arko añio aneye t’ésaabun, man yooŋ hikat hoone, at’amoken éenuutanno, man yooŋ hikat hu, hutoof t’erimaas i? ⁶ Bare kayinaato kásafin ti b’asoke bii. ⁷ Yesu n’ajuk naane keeruwee ku buñoofo bu ii kaŋes biriiko ni sifaaf su. Náami éehaminiin akolofan aane: ⁸ ---An af’aruwi bite biseño, buñoofo bu ifi bireeŋ, atum’a̱ja a̱riiko ni sifaaf su. Maske abajeebaj toko ti bakan keeruwee ku an ómbokun eehaŋi, ⁹ abe an eeruwuun u buñoofo bu t’ésubauun n’aŋ’ajendan bibin eeeni: «A̱rito diyu an onde eeriiko.» Náami awe birito nu bufuño, a̱aja a̱riiko ni kiŋgilij ku. ¹⁰ Aaa! Af’a̱ruwee bite buñoofo, a̱ja a̱riiko ni biñi bu. Ate enuuf i af’áyoosein, n’aŋ’aani: «Óom, a̱bin a̱ariiko diye ni sifaaf su.» N’aŋ’áami fu átumba ánikani ti bakaaku fe keeruwee ku buñoofo bu. ¹¹ Ábuki an fe eeyitooree, o kawananee, abe an eewananooree, o kayitiee. ¹² Yesu n’aane an eeruwo u buñoofo bu: ---Af’a̱ñun bakan ejiniŋga man yooŋ éhijiima, atum’a̱ruw bákawiyi, man yooŋ bakatii, nu ñubuke ñúuwe, bija kusaanum k’arikinoore ku fe. Ábuki n’iŋi kabin kañuni yooŋ, kéegalini naane á̱hiniin i. ¹³ Af’a̱baj t’awe hiriy, a̱ruw keebajut ku, ni keeyinaat ku bija, ni kéetime ku, ni kéefuume ku. ¹⁴ Iti káyinii kágalin, bare Atambatun kásoniyani, abe akina kágalini kane kéejeŋgino ku káritein t’eket i. ¹⁵ Ake ti kéeyemie ku toko tu buñoofo bu ajama kirim kondu kite ku Yesu, n’aano: ---Atoof t’an eeja u buñoofo ti Jáyi jite Atambatun! ¹⁶ Yesu n’ásafino aano: ---Abajeebaj ake ániine eeñune, abe n’aruw keehooje bite hiriy hu. ¹⁷ Buñoofo bu bireeŋa, n’aboñ aroka oone aano aja aane bakan keeruwee ku: «Aribin, afaree fe.» ¹⁸ Bare kareyi fe ni kakuuso ti bike. Átiyar u n’aane aroka u: «Ijoohenajoohen hitaaŋaat, abe iwarawar bija kájukina ho. A̱reeŋ, n’a̱ano abaalam.» ¹⁹ Ake n’aane aroka u: «Íjoohennojoohenn kikat keemo sumoŋu kite buwañ, abe iija ijuk man kúnooni. A̱reeŋ, n’a̱ano abaalam.» ²⁰ Ake n’aane aroka u: «Afiyeitee naane íyoosanna i anaar’am; ho híkinineŋe fu iyinaat bibin.» ²¹ Aroka u n’abatuko bija t’an éeboñino u, abe n’asoko naane bakaaku kásafino i fe. Ate enuuf i n’átumb ayiŋat naane abe n’aane aroka oone: «A̱ja ahil jab ti sifiñjan su, nu búhuhu bite ti hikinu hu, abe n’a̱binam ni keebajut ku, ni keeyinaat ku bija, ni kéefuume ku, ni kéetime ku.» ²² Diŋgilis kep náami aroka u ábatikeino abe n’aane ate enuuf i: «Íhinahin naane a̱soke i, bare enuuf i ehoojoorut.» ²³ Náami ate enuuf i eeene aroka u: «A̱ja ti ñítim ñeejose ñu, aŋ’a̱kototoor ñisiisu ñu, abe n’a̱noŋkooran ésuk i keebin kéeyoosein t’íñje man enuuf íima n’ehooj. ²⁴ Íñje isok fee n’aruun: mayet afeeneŋ ti keejabe ku karuwee ayak buñoofo ti hiriy hu!» ²⁵ Bakan keehooje-hooj ni kariboor ni Yesu. N’aweteko abe n’aaniin: ²⁶ ---An eebine t’íñje, ayinaat káyemi ariboora úuma t’ámaŋiitam ahaŋ naane ámaŋie i faafo, n’íñaayo, n’anaar’o, ni bakañio, ni bakat’o, ni bákaniino, ámaŋiitam yooŋ ahaŋ naane ámaŋie i hikawo. ²⁷ An eekandeit ekuruwa yeene abe n’áseinam ti hiñaawu, ayinaat káyemi ariboora úuma. ²⁸ Ake t’aruun af’ámaŋi kasiiŋan enuuf, eeman aŋ’ajab ariiko eeñaŋoor, eejuk butumbuŋ b’aware fu kanuutan ti sírirem, enuuf i yeehooj? ²⁹ Káhinaate ii, af’ajab kunut ku abe areeŋanut, keeyak ku kajuku fe kásuwio, ³⁰ abe n’iŋi kaane: «Áyin ondu ajaba kunut ku, abe yooŋ ayinaat kahoojan!» ³¹ Man yooŋ kikinu kúsuba keeware kayawoor; áyi ite hikinu honde kajab ariiko eejuk man akina káyini, n’esulaan yeene, katiiku ni bakate ku aau áyi keehaŋiin ku tu kúsuba. ³² Af’ajuk kaanuku at’áyini, n’aŋ’aboñ bakan t’áwiyo, o káaroŋin t’akambe, keejamoor ti hirim hifeeneŋ, káasuumaay keebaj. ³³ Yesu n’asooñ aane: ---Náami an t’aruun ayinaat káyemi ariboora úuma kane arko áwuŋgut hiñaawu doon d’abaje du fe. ³⁴ ---Misis ajakajak. Bare ifi mija ayak abin áami míneenia, iŋkut mijam, buŋ bu muwaree fu káhinu meesooñ meejam? ³⁵ Iti mijak t’etaam i, iti mijak yooŋ ti báyiyenaay; mo káfiitenee. Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n’isoke fu!

¹ Hike hunak, kiŋki kasa búhal bu, ni bakate kuruwu kéebujee ku ni kátofin kareyi fe bibin ti Yesu kaanuku keejamatano. ² Efarisiyeŋ i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis n’iŋi káŋuŋunoor kaane: ---Áyin ondu, n’ehoofoora i kep n’af’ariboor, aŋ’añoofo yooŋ t’afeeneŋ nu boko! ³ Náami Yesu eesokiin beekolofanee bonde: ⁴ ---Kane arko ake t’aruun abaje fee síkarniina seemo téemeer, abe efeeneŋ te so n’étowuto, buŋ b’ayak fu káhinu? Eeman akina kawasu saasu, bakan bakabaakiir nu sumoŋu nu hutok ni sibaakiir su ti kaajiŋ ku, eeja eeŋes yéetowutee i ayak abin áami ajuka yo? ⁵ Abe af’ajuk yo, hikawo katoofu naane. O bikando yo ⁶ eebatuko. Areeŋ t’enuuf te o, n’aŋ’aruw bákawiyo, n’ekinoora yeene eeeniin: «Kikawuun kutoof naane íñje, ábuki ijuka ékarniina íima yéetowutee i yéeni!» ⁷ Íñje isok fee n’aruun: iyu yooŋ i katoofu kija fu kabaju t’etiir bufor bu kane ahoofoora afeeneŋ awatanooro wuhoofoor woone. Ko kahaŋu keebaj ku iŋ’ite bakan kéejube kaamo bakan bakabaakiir nu sumoŋu nu hutok ni bakabaakiir keeyinoore ti kikawiin, ni kaane kasawuleit buwatanooro wooniin wu. ⁸ ---Man yooŋ kane arko anaare abaje fee wuwiit wute sírirem weemo sumoŋu, abe kifeeneŋ nu kútowuto t’enuuf te o, at’arif fíya ejaaŋana, éefeewin, abe n’abeben tíŋ eeŋes ayak abin áami ajuka ko? ⁹ Abe af’ajuk ko, n’aŋ’áruwin bákawiyo, n’ekinoora yeene eeeniin: «Kikawuun kutoof naane íñje, ábuki ijuka sírirem súuma séetowutee su yéeni!» ¹⁰ Íñje isok fee n’aruun: iyu yooŋ e emalaka yite Atambatun kikawiin ufu kutoof kane ahoofoora afeeneŋ awatanooro wuhoofoor woone. ¹¹ Yesu n’asooñ aane: ---Abajeebaj ake ániine, bakañio bákasuba. ¹² Araan u n’aano: «Faafa, waasi, a̱saanam húrub húuma hite ebaj íiwe y’iriware i káruboor kane a̱bin a̱ket.» Náami faafiin éerubooriin ebaj yeene. ¹³ Kunak keefamut kep, araan u n’ajoohen húrub hoone fe, abe n’aja ni sírirem su bija t’eke ésuk yeekambe. Areeŋ bo, náami aŋ’atakanoor ni sírirem soone ayak abin áami sihabanaa. ¹⁴ H’aamo hu ábuja so fe, bujoñjol ni bihaŋ bibaj t’ésuk yendu, aŋkut abaj éehin ti haro. ¹⁵ Náami ake ániine ite t’ésuk yendu n’ayito burok. Aŋ’aboño eejukaro bufuruka boone ti hitaaŋaat. ¹⁶ Hireeŋareeŋ toko, n’ámaŋi buhoofooro tu buñoofo bite bufuruka bu, bare an áwunaariito. ¹⁷ Náami áhina hikaw. N’ayinoor aane: «Eroka yite faafam kareyi fe iŋi kañoofo wuheek, abe íñje, íñj’endu ti kaketu beebe nu bujoñjol! ¹⁸ Iirito, iibatuko bija ti faafam, iireeŋ n’eeno: Faafa, ihoofoorahoofoor t’Atambatun, abe itinatin yooŋ t’awe. ¹⁹ Inooto an a a̱ware kajoku naane añii, bare waasi, a̱jokam naane eroka íiwe.» ²⁰ Náami eerito eeja, eebatuko ti faafo. «T’areeŋoorut yooŋ enuuf i, faafo n’aŋandano. N’átumb ayubiyeno naane. N’atey ayaajanooroo, areeŋ, n’aboofo atoof, abe n’áfoono. ²¹ Añi u n’aano: "Faafa, ihoofoorahoofoor t’Atambatun, abe itinatin yooŋ t’awe. Inooto an a a̱ware kajoku naane añii." ²² Bare faafo n’aane eroka yeene: "Arimoken áriisikin éfartuus yeehaŋe i káwari fe, abe n’arisolo yo. Arisolo yooŋ emeŋk ni sikaku. ²³ Abe n’arijok húruukan heehaŋe hu káyoŋgi fe, arimoot núufeet. ²⁴ Ábuki fu añi úuma ondu aketaket yéeni, bare hahiye áriteino t’eket i; átowutatowuto yéeni, bare hahiye isooña ijuko." Náami kásita yooŋ efeet yeetoofe-toof. ²⁵ «Hi bondu bibaje hu, aneemak ite ániine u ti hitaaŋaat. H’abine hu álohenn enuuf i, n’ajam síyifu su nu kuhooñu ku. ²⁶ N’aruw ake t’eroka i éekandijeno beebaje bu. ²⁷ Aroka u n’ásafino aano: "Atii ábatikeino, abe faafi n’aane húruukan héeyoŋgie hu hímiñee, ábuki ajuka añio káasuumaayo jaŋ." ²⁸ Aneemak u n’ayiŋat naane, abe n’ateñeko buyooso t’enuuf i. Faafo n’ánuutin, abe n’aŋ’abuutoor ne o kep kaanuku man n’ayooso. ²⁹ Bare ahaawa u n’aano: "Eene i, abajee simit, íñj’endu ti karokii, abe ímusut biteñeko hirim húuwe. Bare á̱musutam kawunu mayet ajaameel kaanuku iiñun bákawiyam. ³⁰ Añi úuwe ondu ariyariy ebaj íiwe fe ti kítakanoor nu bufuruka bu; bare n’afin ábatikein, n’ámiño húruukan héeyoŋgie hu!" ³¹ Faafo n’aano: "Áñuumo, aw’ondu n’íñje ko kireyi, abe doon d’ibaje du fe dúuwe du. ³² Bare úwarawar káhinu efeet kikaw úne keetoof, ábuki atii aketaket yéeni, bare hahiye áriteino t’eket i; átowutatowuto yéeni, bare hahiye isooña ijuko!"»

¹ Yesu n’aane eriboora yeene: ---Abajeebaj ake ániine husaanum. N’abaj ake aroka a ásike anaŋ t’ebaj yeene. Bakaake ni kabin kaano aroka oone aŋ’ábujaroor ebaj yeene. ² Náami husaanum hu eeruwo abe n’aano: «B’ijame bee t’awe bite toko? A̱kiñjam doon d’a̱nuutane du á̱ajoohenn buroon bu, nu doon déeyooseina du fe, ábuki a̱awasan burok bu t’íñje.» ³ Aroka u n’ayinoor aane: «Áyin úuma kanuutanam tu burok bu. Buŋ fíya b’ija fu íñje? Ibajut sembe site buwañ, ifuñafuño yooŋ bija kayarawan. ⁴ Yooh! Hahiyu ímeyia naane ija i, kaanuku man bakaake ni káfeŋginam wuruŋ wooniin kane inuutanee tu burok bu!» ⁵ Náami eeboñ bite kéeyekie ku husaanum hu n’afeeneŋ, n’afeeneŋ. N’aane átiyar u: «Butumbuŋ b’á̱yekie fu áyin úuma?» ⁶ Ániine u n’aano: «Kúluubar keemo bakan bákasuba nu sumoŋu kite éluuliin.» Aroka u n’aano: «Kaawiit kúuwe konde, a̱riiko a̱akiñj butuman nu hutok; a̱moken.» ⁷ Ahaban, n’aane ake: «Awe, butumbuŋ b’á̱yekio fu?» N’aano: «Kisaaku keemo éñjune kite maanu.» Aroka u n’aano: «Kaawiit kúuwe konde, a̱kiñj keemo síteemeer hutok ni síhaaji.» ⁸ Husaanum hu n’asokoroor aroka éejubut u ti kámuusu koone kondu. Ábuki keeemo ku t’ébaani i kahaŋahaŋ keeemo ku ti meejaaŋe mu kámuusu tu buroon bimbi káhinoor. ⁹ Yesu n’áwutiyen aane: ---Íñje n’ifin eenuun: ebaj yeenuun yite i t’etaam ye, árisik yo áriihinooro bákawiy. Af’árihin ii, abe n’ebin ehabano, n’aŋ’arijokee áwariee ti bikin béehabanaariit bu. ¹⁰ «An éejube tu buroon biŋgilij, ájubajub yooŋ tu bómbokun. An éejubut tu buroon biŋgilij, ájubut yooŋ tu bómbokun. ¹¹ Arko árijubut ti naane aa árihin n’ebaj ite t’etaam ye, aañ aja fu kasaanuun ebaj ite nu múniyo? ¹² Abe arko árijubut ti naane aa árihin nu buroon bite ake, aañ aja fu kasaanuun beeware bu káyemi boonuun bu? ¹³ «Abajut ásukateen éeyinie kájeŋgin kunahaan bákasuba y’afeeneŋ. O kahaŋu kámaŋi ake, o yooŋ kahaŋu kájeŋgin ake. Ariyinaat kajoku t’Atambatun, abe n’arijok yooŋ ti sírirem.» ¹⁴ H’Efarisiyeŋ i kajame hu bondu, ni kásuw Yesu, ábuki iŋi kámaŋi naane sírirem. ¹⁵ Yesu n’aaniin: ---Aruun aŋ’árihin kaanuku t’abin aane árijubajub, bare Atambatun ámoomiuun ahaban. Ábuki b’ésuk i kajoke bu naane bómbokun, Atambatun ahuufahuuf bo. ¹⁶ «Beekiñjee bu t’Eluwa yite Moyis, nu tu wuwiit wute eyiŋana yite Atambatun bisiiŋee fu bija naane Sambatiis abine i. Huta hu kóŋkeyin, Hirim Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun hondu ti kawaaree kep, abe huruw fe ondu ti káhinu wáhowah kaanuku man n’ayooso te jo. ¹⁷ «Bare bútowuto bite etaam i nu bufor bu bihaŋe katoofu bútowuto bite núhuunu neehaŋe nu káteti fe ti beekiñjee bu ti kaawiit kite Eluwa i. ¹⁸ «An af’ahoor anaar’o eesa ake, áhina kaahoofoor; abe an af’asa anaare eehooree, áhina kaahoofoor yooŋ. ¹⁹ ---Abajeebaj ake ániine husaanum. Wañ wu waw’asiimo uŋu wúwari naane, abe nu wuseer. Húnakonak fe aŋ’añoofo atoofee. ²⁰ N’abaj yooŋ ake ániine huruwu hoone Lasaar; abajut doon, abe enio fe busontaay. Aŋ’ahuruso ti karuŋ kite husaanum hu. ²¹ Aŋ’ámaŋi buhoofooro ti mifiit mu mimmi miney kane husaanum hu áyemi tu buñoofo, bare ayinaat. Humuum hite búkuruk bu iŋi bibin beeleeliñ busontaay boone. ²² Ániine ondu eebajut u n’aket. Emalaka i ni kayit yaan yeene kaja kariikan kaagoroor n’Aburaham t’arijana i. Husaanum hu yooŋ n’aket, abe ni kahoko. ²³ N’átumb álaam naane t’ésuk ite keekete ku. H’ayite hu ñíkino, n’aŋandan Aburaham, abe Lasaar t’ariikee kaagoroor ne o. ²⁴ Náami eetaŋk eeene Aburaham: «Faafa, ílaama faa ti sineemak sonde! Waasi, a̱yubiyenam á̱aboñin Lasaar man n’alejan huñuurio eebeetam káaleluf.» ²⁵ Bare Aburaham n’ásafin aane: «Kamat, á̱baŋino kaanuku awe buroŋ, a̱wuneewun ebaj yeehahe, abe Lasaar n’afin asaanee wúseñji wu. Hahiyu ondu ti katoofu ku, awe a̱afin á̱laam. ²⁶ Abe bóndiiit yooŋ barebare; káyiyaŋ keeemo ku t’etut úne kéesulie yéf, kaanuku kéemaŋie ku kánuutina nere keebin nu boonuun itim káyini, bija yooŋ kéemaŋie ku kánuutina nu boonuun keebin nere fe.» ²⁷ Husaanum hu n’aane Aburaham: «Waasi faafa, kame a̱boñ Lasaar t’enuuf ite faafam. ²⁸ Bakat’am bokondu toko kaamo hutok. Aja áyeegaliin kaanuku man itim kabin yooŋ diye ti sílaam se.» ²⁹ Aburaham n’ásafin aane: «Bakatii bokondu nu wuwiit wute Moyis, nu wute eyiŋana yite Atambatun wute káwufooriin; kaja káhin naane wusoke i!» ³⁰ Husaanum hu n’aane Aburaham: «Faafa, bondu bifamut. Bare ake af’arito ti keekete ku eeja eejukiin, n’iŋi kawatanooro kinij kooniin keejakut ku.» ³¹ Bare Aburaham n’aano: «Arko kámaŋiit káhinu naane busokee i tu wuwiit wute Moyis, nu wute eyiŋana yite Atambatun, an at’áhaminiin hikee ni kajam, hutoof yooŋ an éeriteina t’eket i.»

¹ Yesu n’aane eriboora yeene: ---Kabaju ko kireyi fe bike beeyak kákinineŋ ésuk i n’ehoofoor. Bare afin ayak buŋ kátaañi t’an eeja u kánuutanna bo! ² Ahaŋ kajaku te o n’akobee elaaliñj yómbokun tu nukun, abe n’áfiitenee ti han hu, bala áhin ake ti keebajoorut ku káyilen kómbokun eewas bítim bu. ³ Náami arinaŋ toko kikawuun! «Atii af’atin t’awe, a̱joŋoor ne o a̱asoko. Abe af’awatanooro, a̱boŋketo. ⁴ Af’atin t’awe kireeŋ hutok nu kúsuba tu hunak hu, abe n’aŋ’aboo bibin eeeni: "A̱baalam", a̱warawar kaboŋketo.» ⁵ Epotor i ni kaane Anahaan u: ---Á̱wutiyen uni iriihaŋ kabaju káyilen. ⁶ Anahaan u n’aaniin: ---Af’arko aribajabaj káyilen, hutoof yooŋ kíteti naane anawaay ite emutard, árinooni kaanu nunukanuk nondu: «A̱nuut diyu ni kíjiŋ kúuwe fe, a̱aja a̱looñ ti han hu», no yooŋ káhinu naane arisoke i. ⁷ ---Ariliik fee kane arko naane ake t’aruun abaje fee ásukateen eejoo buwañ, man yooŋ jíhaaw sunuk soone. Af’ábatikein, awe kaanio fíya: «A̱moken, a̱ja a̱añoofo»? ⁸ Eeman awe kaanio: «A̱ñunam, abe n’a̱nuutan wañ wondu a̱asol wike; wusooŋ, n’a̱huŋ iiñoofo abe n’a̱wunam íihujo. Ihaban, n’aŋ’a̱tik a̱ñoofo»? ⁹ A̱yakut kaanu ásukateen úuwe eyeehen, ábuki áhinahin burok b’a̱soko bu, bare me? ¹⁰ Iyu yooŋ i beemo fu t’aruun: af’árihin buroon b’arisokee bu fe arihaban, ariene: «Uni fu búsukateen barebare; burok bite b’uni b’írihine fu kep.» ¹¹ Yesu n’abin áyemi ti bija Serusalem, n’aŋaas t’eraju yite Samari ni Gálile. ¹² Am aja fii buyooso hike hikinu, bakan kaamo sumoŋu keebaje yafot ni kabin nu boone. Ni kásiiŋein akamb, ¹³ abe n’iŋi kataŋk kaane: ---Yesu Anahaan u, waasi, a̱yubiyen uni! ¹⁴ Yesu n’ajukiin abe n’aaniin: ---Arija t’esaraha i keejukuun. Bokondu ti bija bu, ni kahaŋ kákoyi. ¹⁵ Hi kajuke hu kaanuku kákoyia, ake tu boko n’ábatikein, aŋ’akaro asokoroor Atambatun ti kataŋku kep. ¹⁶ N’ájiŋgitan hágila Yesu ayak abin áami buhooŋio biyaa t’etaam, abe n’aano eyeehen. Ániine ondu ite Samari. ¹⁷ Yesu n’aane: ---Eeman arireyi fe árikoyie fu? Bakaaku hutok ni bakabaakiir ku bokondu diin? ¹⁸ Yéeh, iŋi naŋ n’aamo fu an onde eeemo u amoosoora abine fu unoono eeene Atambatun eyeehen, abe bakaaku keeemo ku bakate Israyel káhinut fu bo? ¹⁹ Ahaban, n’aane ániine u: ---A̱rito a̱aja; káyilen kúuwe kíkinineŋa n’á̱koyi. ²⁰ Efarisiyeŋ i ni kaane Yesu asokiin kaakaŋ n’Atambatun aja fu kasiiŋan Jáyi joone. N’aaniin: ---Bibin bite te jo bibajut bíkeetanuma. ²¹ An at’aane: «Jondu diye!» man yooŋ: «Jondu baaba!» Ábuki fu Jáyi jite Atambatun jíreeŋinuun. ²² Abe n’aane eriboora i: ---Bibin birko, aruun kátumbu árimaŋi káheelin iŋki t’Añi ute Húŋgowulan hu, kane abin ti Jáyi joone, ámandumo yooŋ hunak hifeeneŋ, bare at’arijuko. ²³ Boko kaanuuun: «Ondu baaba!» man yooŋ: «Ondu diye!» Bare atum’arija toko, atum’ariseiin ti hiñaawu. ²⁴ Ábuki naane etiir i ee esib yeejaaŋan bufor bu huta hu ti bíjabina du bija yooŋ ti biraane du, iyu yooŋ e ésuk i eyak fu kajuku Añi ute Húŋgowulan hu, hunak h’ábatikein hu te ho. ²⁵ Bare awarawar kajabu ajuk sílaam sómbokun, abe bakate ku hahiye káfiiteno yooŋ. ²⁶ Beebaje bu kóyin Nowe bija fu yooŋ kabaju bala Añi ute Húŋgowulan hu ábatikein. ²⁷ Ésuk i iŋi kañoofo kep abe ni káhujo, háyine hu ti bisayi, haare hu ti biseño, bija yooŋ hunak hu Nowe ayoosee hu t’esahar i. Náami etiir yómbokun i yéenubin ayak abin áami erama etaam i, abe n’eyooliin kareyi fe. ²⁸ Kóyin Lot, ésuk i iŋi kañoofo abe ni káhujo, iŋi kajoohenoor buroon, iŋi kawañ, abe ni kasiiŋan sunuuf. ²⁹ Bare hunak hu Lot anuute hu Sodom, sineemak nu súnuutin t’etiir, seeyooliin kareyi fe, nu bujuju béetife. ³⁰ Iyu yooŋ i bija fu káyemi hunak h’Añi ute Húŋgowulan hu aja hu bibin ti Jáyi joone. ³¹ «Hunak hondu, an af’áyemi ti kaanaaj koone, atum’aane eeyooso t’enuuf i bite buroon boone beeemo bu toko. An af’áyemi yooŋ ti hitaaŋaat, atum’ábatikein t’enuuf te o. ³² Áribaŋino beebaje bu anaare Lot! ³³ An af’ámaŋi kafakan síhiinio, o bútowuto. An n’afin aket, o karoŋu. ³⁴ Íñje isok fee n’aruun: káajiim kondu, bákasuba káyemi ti kahurusee t’elal efeeneŋ, ake bijee ne o, aau n’awasee toko. ³⁵ Haare bákasuba káyemi ti bítigis t’afeeneŋ, ake bijee ne o, aau n’awasee toko.» ³⁷ Eriboora i ni kákandijeno kaano: ---Anahaan u, diin tu bondu bija fu kabaju? N’aaniin: ---Tu doon fe dikete, toko ti bílaajiin bu t’ufu bukuukanooro.

¹ Yesu n’asok eriboora yeene beekolofanee bonde, éewufooriin kaanuku kawarawar kalawu ko kireyi fe, itim kawas. ² N’aaniin: ---Abajeebaj t’eke ésuk ake ajoonana, ákoleyiit Atambatun, butumo yooŋ bunooto t’an. ³ N’abaj yooŋ t’ésuk yendu ake anaare, áyino aketaket; aŋ’aboo bija t’ajoonana u abe n’aŋ’aano: «Irilobalob n’ándijiman, waasi, á̱kotin uni.» ⁴ Bare ajoonana u n’ateñeko. Abin ahaŋ bifiyo, n’ayinoor aane: «Múniyo, íkoleyiit Atambatun, butumam yooŋ bunooto t’an. ⁵ Bare makamu anaare ondu ahaŋam kálaaman, íñje kákotiniin. Káhinaate ii, abaa bibin kafiiŋanam.» ⁶ Anahaan u n’asooñ aane: ---Arijam kep naane ajoonana ondu eejakut u asoke i! ⁷ Náami buŋ b’Atambatun aja fu kákuri ariike ti bísiiŋooreina bu ni bakan k’ajifane ku, kiŋki kalawo kaajiŋgan ni káajiim fe? ⁸ Íñje isok fee n’aruun: o káyokunaniin ahil jab. Bifeeneŋ bare: Añi ute Húŋgowulan hu af’abin ábatikein t’etaam ye, o fíya bíŋaabeina bakan kéeyileno? ⁹ Yesu n’asok yooŋ beekolofanee bonde bija ti kiŋki kaane t’Eluwa yite Moyis kájubajub, abe bare n’iŋi kaheeb bakaaku. N’aane: ¹⁰ ---Abajeebaj háyine bákasuba keeyoosee t’Enuuf ite Atambatun kaanuku keelaw. Ake tu boko Afarisiyeŋ, aau asaa búhal. ¹¹ Afarisiyeŋ u n’asiiŋo, abe n’alaw tu búwejeto aane: «Atambatun, íñj’endu ti kaanii eyeehen naane inokoorut i ni bakaaku kareyi fe, keeemo ku búkuw, ñatuuk, iŋi kaŋot yooŋ ni bakan ki kaseñeit, Íñj’endu ti kaanii eyeehen naane inokoorut i n’asaa ondu ite búhal bu. ¹² Iŋ’iwoor kúsuba t’erimaas i, abe bajaam búuma, iŋ’íhin kúrub keemo sumoŋu abe n’isaani hike.» ¹³ Bare asaa ite búhal bu n’ásiiŋein unoono naane iya. Ayitut yooŋ ñíkino t’etiir, bare n’asejo sumoŋio, abe n’alaw aane: «Atambatun, waasi, a̱yubiyenam, ábuki íñje ahoofoora.» ¹⁴ Yesu n’áwutiyen aane: ---Íñje isok fee n’aruun: h’asaa ite búhal bu áwaneina hu eeyeet, wuhoofoor woone wuboŋketee fu, bare wute wíiit Afarisiyeŋ u. Ábuki an fe eeyitooree, o kawananee, abe an fe eewananooree, o kayitiee. ¹⁵ Bakaake ni kabin ti Yesu ni biñi booniin, kaanuku man n’ásit tu boko sumoŋio. H’eriboora i kajuke hu bondu, ni kakamoor ti keebine ku nu boko. ¹⁶ Bare Yesu n’aane kátofin ni biñi bu abe n’aane: ---Ariwas biñi bu keebin t’íñje! Atum’aribatikaniin, ábuki bakan naane boko kakino fu Jáyi jite Atambatun. ¹⁷ Iisokuun bifeeneŋ bu: an afut’áhinooro naane añi, eejok Jáyi jite Atambatun, at’ayooso te jo hikee-kee. ¹⁸ Ake aseef n’ákandijen Yesu aano: ---Ámuse u, awe eejake u, naŋ n’iware fu káhinu kaanuku iibaj buroŋ béehabanaariit bu? ¹⁹ Yesu n’aano: ---Iŋi naŋ n’a̱anam fu íñje ijake? Abajut fu an eejake, kane arko Atambatun unoono taŋ. ²⁰ Á̱moomi naane Atambatun asoke i t’Eluwa yite Moyis. Aanaan: «Atum’a̱ŋot n’an ariseñeit; atum’a̱yool húŋgowulan; atum’á̱kuwat; atum’a̱juus a̱saan ake; á̱jeŋgin faafi n’íñaayi.» ²¹ Ániine u n’aano: ---Huta hu íñje añi, ifesut hikee tu bondu fe. ²² Hi Yesu ajame hu bondu, n’aano: ---Aroŋee doon difeeneŋ d’a̱ware káhinu: a̱ja a̱joohen buroon b’a̱baje bu fe, abe n’á̱sik sírirem su a̱wun keebajut ku. Af’á̱hin ii, n’aŋ’a̱baj t’etiir ebaj. A̱haban, n’aŋ’a̱bin á̱aseinam ti hiñaawu. ²³ Bare h’ániine u ajame hu bondu, n’átumb fu átaañian naane, ábuki fu husaanum. ²⁴ Yesu ajuka kaanuku ániine u átaañianataañian, n’aane: ---Buyooso bite ti Jáyi jite Atambatun bítaañataañi faa ti keebaje ku. ²⁵ Éŋgelem áyinooni fíya buyooso t’efulu yite kaakiiku? Mayet fu! Bare buyooso bite an eebaje ti Jáyi jite Atambatun bihaŋe kátaañi. ²⁶ Kéeyemie ku ti bajamatan bu ni kaano: ---Kame náami aañ áyinie fu kafaku? ²⁷ Yesu n’aaniin: ---Bi kúŋgowulan ku kayinaat bu káhinu, Atambatun ánooni bo. ²⁸ Náami Piyeer eeeno: ---A̱juk, uni íriwasinowasin doon d’iribaje du fe íriiseini ti hiñaawu. ²⁹ Yesu n’aaniin: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: an af’awas enuuf yeene, man yooŋ anaar’o, bakat’o, faafo, íñaayo, ni bakañio iŋ’ite Jáyi jite Atambatun, ³⁰ o kabaju hahiye ahaŋ diyu, abe kóyinokoyin n’aŋ’awunee buroŋ béehabanaariit bu. ³¹ Yesu n’ákajino n’eriboora yeene sumoŋu ni bákasuba ku abe n’aaniin: ---Arijamatan, úne bokondu ti bija Serusalem. Úne kareeŋu, b’eyiŋana yite Atambatun kakiñje bu fe t’Añi ute Húŋgowulan hu kabaju. ³² O kásikiee asaanee keenooto ku Esuwif. Boko kásuwio, ni kálafatino, abe ni kánund te o. ³³ Boko kámiñio ni hikarawas, kahaban ni kayoolo. Bare hunak híhaajiyan hu, n’aŋ’aritanee t’eket i. ³⁴ Bare eriboora i kajokut toko doon fe, báhamin bondu biniŋiinniŋ. Kámeyiit naŋ ni Yesu ámaŋie fu kasoku. ³⁵ Yesu alohena Seriko, náami ake ániine éefuume t’ariikee ti kaakaŋa bítim bu, aŋ’alaw kaasarah. ³⁶ Ániine ondu ajama hahooja hu ti bija bu, n’ákandijen beebaje bu. ³⁷ Ni kaano Yesu ite u Nasaret áŋaasina ti bítim bondu. ³⁸ Náami eetaŋk t’etiir eeene: ---Yesu, Añi Dafit, a̱yubiyenam! ³⁹ Égila i ni kakamoor te o kaano akoowan, bare n’ahaŋ m’ataŋke: ---Añi Dafit, a̱yubiyenam! ⁴⁰ Yesu n’asiiŋo, abe n’aane kabino ne o. H’ániine u áreeŋino hu, Yesu n’ákandijeno aano: ⁴¹ ---Naŋ n’á̱maŋie fu íhin bija t’awe? N’aano: ---Anahaan u, á̱hinam iŋ’ijuk. ⁴² Yesu n’aano: ---A̱juk! Káyilen kúuwe kíkinineŋa n’á̱koyi. ⁴³ Toko-toko yooŋ, náami asiŋa ajuk. N’asa Yesu ti hiñaawu, aŋ’akaro asokoroor Atambatun. Hahooja hu hujuka bondu, n’iŋi kasokoroor yooŋ Atambatun.

¹ Yesu ayoosaa Seriko, n’ajumban kaanuku eeyuun. ² Náami abajeebaj bo ake ániine iŋi kaano Sase. Boko kaamo fu eseef ite kiŋki kasa búhal bu, abe husaanum. ³ N’aŋes kaanuku man n’ajuk aañ aamo fu Yesu, bare ayinaat, ábuki átematemi, abe ésuk i ehoojahooj. ⁴ Náami eetey hágila, abe n’asiro ti nike nunukanuk kaanuku eejuk Yesu, ábuki toko t’ayak fu kaŋaasu. ⁵ Yesu areeŋa toko, n’ayit ñíkino abe n’aano: ---Sase, a̱moken á̱awanein, ábuki iwarawar kawanan t’awe úmiye. ⁶ Sase n’amoken éewanein, abe n’ajok Yesu áwari t’enuuf te o. ⁷ Ésuk i kajuka bondu, ni káŋuŋunoor kaane: ---Áyin onde aja awanan sum t’ahoofoora! ⁸ Sase n’arito abe n’aane Anahaan u: ---Ámuse u, íñje kásiku ebaj íima íruboor t’etut, abe n’isaan eke efej keebajut ku. Abe an i ibuute yooŋ íisik te o sírirem, íñje kágalino areeŋ kibaakiir. ⁹ Yesu n’aano: ---Atambatun afakana úmiye butoŋ bonde aŋarkeyi naane ániine onde ite yooŋ tu hubukandin hite Aburaham. ¹⁰ Ábuki Añi ute Húŋgowulan hu abinabin kaŋesu bakan kéetowutee ku, abe n’afakaniin. ¹¹ Yesu n’asooñ asok kéeyemie ku ti bajamatan boone beekolofanee bonde, ábuki naane aamo i alohena Serusalem, n’iŋi kaane man Atambatun kasiiŋan memee Jáyi joone. ¹² Bonde b’asokiin bu: ---Abajeebaj ake ániine, an ómbokun ti hikinu hooniin. N’abin áyemi ti bija t’ésuk yeekambe kaanuku kéehino bo áyi, abe n’ábatikein. ¹³ Bala aja, n’aruw bakan kaamo sumoŋu t’eroka yeene, eesaaniin huruw kaawiit kite sírirem seefame abe n’aaniin: «Árisik sírirem sondu ariirok ayak abin áami íbatikeino.» ¹⁴ Bare bakate t’ésuk yeeniin kahuufohuuf; ni kaboñ bakan keesao ti hiñaawu kaanuku keereeŋ ni kasok bonde: «Írimaŋiit ániine ondu áyemi áyi ite uni.» ¹⁵ «H’aamo hu káhino áyi kahaban, ániine u n’áyeetin. N’aruw eroka i k’asaane ku sírirem su, eejuk butumbuŋ bi kabaje fu. ¹⁶ Átiyar u n’abin abe n’aane: "Maan, kaawiit kite sírirem su k’a̱saanam ku kubukoora weemo sumoŋu." ¹⁷ Áyi u n’aano: "Iyu kep, awe aroka eejake. Makamu á̱jubajub tu buroon biŋgilis bonde, íñje káhinii á̱ayemi aseef ite kikinu sumoŋu." ¹⁸ «Ásooboriyan u n’abin abe n’aane: "Maan, kaawiit kite sírirem su k’a̱saanam ku kubukoora weemo hutok." ¹⁹ Áyi u n’aano: "Awe, íñje káhinii á̱ayemi aseef ite kikinu keemo hutok." ²⁰ «Ake n’abin abe n’aane: "Maan, kaawiit kite sírirem su k’a̱saanam ku konde; ínuusanuus ko t’eres. ²¹ Íkoleyikoleyi ábuki a̱toofut. Áweiit a̱noŋke á̱asuwat ebaj íiwe, abe aŋ’á̱hotukan doon d’a̱wañut." ²² Áyi u n’aano: "Añek ondu, íñje yooŋ kajoonani ti kirim kondu k’a̱noŋke ku a̱asok. A̱fiyafiya á̱meyi kaanuku itoofut, ínoŋkaariit íisuwat ebaj íima, abe iŋ’íhotukan doon d’iwañut. ²³ Náami iŋi naŋ n’a̱yoosanut fu sírirem súuma ti síyinie du kabukoor? Tiŋkan yéeni h’íbatikeina hee, n’iŋ’ihaŋ kabaju diyu." ²⁴ Ahaban, n’aane kéeyemie ku toko: "Ariram kaawiit kite sírirem su k’isaano ku, abe n’arisaan ko aau eebaje u wuwiit wu sumoŋu wu." ²⁵ Ni kaano: "Maan, aheeka fu eebaj weemo sumoŋu!" ²⁶ N’aaniin: "Íñje isok fee n’aruun: an eebaje, o káwutiyenee ahaŋ doon d’abaje du. Bare an éetumbut u abaj, humuum diŋgiŋgilis d’abaje du karamiee. ²⁷ N’afin áami enatoora íima keeteñekee ku kaanuku íiyemi áyi ooniin, aribin nu boko diye, abe n’ariyooliin tu buhooŋiam."» ²⁸ Yesu asoka bondu ahaban, n’ágilan hahooja hu keeja Serusalem. ²⁹ H’areeŋe hu inde kikinu kite Befase ni Betani, kaagoroor ni hirij hite Ñúolifiye ñu, n’aboñ bákasuba t’eriboora yeene hágila. ³⁰ N’aaniin: ---Arija ti hikinu hondu heeemo hii hágilauun. Af’ariyooso te ho kep, aruun kajuku ambam t’akobee, abe an ámusut birabo te o. Árijendino, abe n’aribin ne o. ³¹ Ake af’ákandijenuun aanuun: «Áriijendin ambam ondu iŋi naŋ?», arieno: «Anahaan u asawulosawulo.» ³² Keeboñee ku ni kaja. Kareeŋ ni kaŋaabo bo naane ti Yesu asokiin du. ³³ Bokondu ti kájendin kite ambam u, bakate te o ni kaaniin: ---Áriijendin ambam ondu iŋi naŋ? ³⁴ Ni kásafiniin kaaniin: ---Anahaan u asawulosawulo. ³⁵ Abe ni kaja ne o bija ti Yesu. Ni kanuutan bífartuus booniin kanaŋ t’ambam u, abe ni káyokunan Yesu eerabo te o. ³⁶ O ti bija bu, bakaake yooŋ n’iŋi katan bífartuus booniin ti bítim bu. ³⁷ Boko kalohen fii Serusalem, káruuŋein bítim bite hirij hite Ñúolifiye ñu, hahooja hite eriboora i fe kikawiin nu kutoof. N’iŋi kasokoroor Atambatun kataŋk uŋu buroon bi kajuke bu beehaŋiin bu kikaw. ³⁸ N’iŋi kaane: «Atambatun ásoniyan áyi u eebin ii tu huruwu hite Atemit! Káasuumaay kibaj t’etiir bufor bu, abe n’únikan Atambatun!» ³⁹ Bakaake t’Efarisiyeŋ i kéeyemie ku toko ti hahooja hu ni kaane Yesu: ---Ámuse u, a̱kamoor t’eriboora íiwe keekoowan. ⁴⁰ Yesu n’ásafiniin aaniin: ---Íñje isok fee n’aruun: ifi kakoowan, humuum bujuju bu kataŋku! ⁴¹ Hi Yesu ahaŋe hu kalohen hikinu hu, aŋ’ajuk ho, n’asaboor te ho ⁴² aŋ’aane: ---Kane arko fu yéeni awe á̱meyie fu úmiye naŋ níyinii fu kawunu káasuumaay! Bare hahiye, a̱yinaat bo kajuku! ⁴³ Ábuki kunak bibin, enatoora íiwe kaŋolooli fe, boko kasiisii, abe ni káyooseini. ⁴⁴ Boko kábujaroori fe, awe ni bakañii keekine ku t’awe. Kiñaan kúuwe, iti kawasi sujuju súsuba seelaŋgatanoolee, ábuki h’Atambatun abine hu kafakan kúuwe, a̱keetanuto! ⁴⁵ Yesu n’ayooso ti haanas hu t’Enuuf ite Atambatun, abe n’áyemi toko ti kákutoor éjulaata i. ⁴⁶ N’aaniin: ---Busokeesok ti Míkiñjin mu kaanuku Atambatun aane: «Enuuf íima káyemi báalawum.» Bare aruun árihina yo báanuuseima bite búkuw! ⁴⁷ Húnakonak fe, n’aŋ’aliiken ésuk i t’Enuuf ite Atambatun. Eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis, ni bakan kómbokun ku ni kaŋes naane kaja i káhinu kaanuku man ni kayoolo. ⁴⁸ Bare kámeyiit naane kaja i, ábuki ésuk i fe eŋ’ejamatano kep.

¹ Hike hunak, Yesu n’áyemi t’Enuuf ite Atambatun ti kaliiken ésuk i Hirim Heetoofe hu. Eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis, ni sifaaf su ni káreeŋin ² abe ni kaano: ---A̱sok uni awe á̱tumbe fu á̱yemi aañ ayak á̱hin naane á̱hine i? Aañ yooŋ aani fu a̱bin á̱hin iyu? ³ Yesu n’ásafiniin aaniin: ---Íñje yooŋ íikandijenuun bifeeneŋ. Arisokam: ⁴ aañ aboñe fu Saaŋ kaboste ku? Man Atambatun, man yooŋ kúŋgowulan ku? ⁵ Ni káyemi toko ti báhamin boko kumuumiin iŋi kaanoor: ---Uf’úeno: «Atambatun aboñe fu Saaŋ», n’aŋ’aane úne: «Kame iŋi naŋ n’áriyilenuto fu?» ⁶ N’úfin úeno: «Kúŋgowulan ku», ésuk i ereyi fe kásiku bujuju keeyool úne, ábuki bukuuriinkuur kaanuku Saaŋ ayiŋana ite Atambatun. ⁷ Náami keeene Yesu: ---Uni írimeyie an eeboño u kaboste ku? ⁸ Yesu n’aaniin: ---Íñje yooŋ it’isokuun aañ aanam fu ibin íhin buroon bondu. ⁹ Hunuut toko, Yesu n’asok hahooja hu beekolofanee bonde: ---Abajeebaj. Ake ániine abine áhin etool ite kireseŋ. N’aŋes eroka anaŋ toko kaanuku iŋi kabin káruboor ne o, abe n’aja kátuki kite bifiyo. ¹⁰ Kireseŋ ku kilaaña, n’aboñ ake tu búsukateen boone t’eroka i kaanuku keesaano húrub hoone. Bare eroka i ni kajok ásukateen u kámiñ, abe ni kayeetano ti kasaanuto doon fe. ¹¹ N’asooñ aboñ ake ásukateen. Eroka i ni kámiño yooŋ, kálafatino, abe ni kayeetano ti kasaanuto doon fe. ¹² N’aŋk’aboñ ake áhaajiyan. Ondu ni kanufano, abe ni káfiiteno tíyaŋ etool i. ¹³ Náami ate etool i n’ayinoor aane: «Buŋ fíya b’ija fu? Íñje kaboñu añi úuma i ímaŋie u. Mánoman boko kájeŋgino.» ¹⁴ Bare h’eroka i kajuko hu, ni kaanoor: «Ondu aja fu bibin biŋeñeno n’etool i. Úyoolo, abe etool i n’eŋ’éyemi yite i úne.» ¹⁵ Náami keeñakoo tíyaŋ etool i, abe ni kayoolo. Yesu n’ákandijeniin aaniin: ---Buŋ fíya b’ate etool i aja fu nu boko? ¹⁶ Akina bibin, n’aŋ’ayool eroka yendu fe, abe n’aŋes bakaake anaŋ toko. H’ésuk i kajame hu bondu, ni kaane: ---Yala bondu itim bibaj! ¹⁷ Bare Yesu n’áheeliniin abe n’aaniin: ---Ariyinoor fee tu bonde beesokee bu ti Míkiñjin mu. Meenaan: «Elaaliñj i y’enuta i káfiitene i yéeni, yo esooñe fu éyemi meeyane mite enuuf i.» ¹⁸ An fe eeyak kaneyu t’elaaliñj yendu, o búbujarooro; n’efin eney t’an, yo kakusio. ¹⁹ Émuse yite Eluwa yite Moyis, n’eseef ite esaraha i ni kaŋes kaanuku keejok Yesu t’ewahatu yendu, ábuki kámoomi kaanuku h’áhamine hii akolofan, boko k’asoke fu. Bare kákolakoleyi hahooja hu. ²⁰ Náami iŋi kajukaro kep. Ni kaŋes bakan keeboñiin kaanuku iŋi kabin karejiin. Bokondu ni káhin naane bakan keebaje káyilen kómbokun, abe n’iŋi kaŋes kabuutu Yesu. Kámaŋamaŋi kabaju húkuuseima keejoko kaja kasaan águwernoor u. ²¹ Ni kákandijeno bonde kaano: ---Ámuse u, írimoomi kaanuku bamb’a̱sok ni bamb’a̱liiken ésuk i bite nu múniyo. Á̱koleyiit yooŋ an fe, ésuk i karare t’awe, ábuki á̱anaariit man an onde an ómbokun man yooŋ, abe aŋ’a̱liiken ésuk i múniyo mu ti bítim bite Atambatun. ²² A̱sok uni fee, man uf’újaam áyi ómbokun eeemo u Rom búhal, n’uŋ’útin t’Eluwa yite Moyis, man yooŋ bayi? ²³ Bare Yesu n’ámeyi kaanuku ti kabuutio ti kaamo fii. N’aaniin: ²⁴ ---Arisaanam fee érirem iijuk. Buhooŋu bonde t’érirem i bite bu aañ, nu huruwu hu? Ni kaano: ---Áyi ómbokun eeemo u Rom. ²⁵ Náami Yesu eeeniin: ---Yooh! Kame arijaam áyi ómbokun eeemo u Rom buroon b’akino bu, Atambatun yooŋ buroon boone. ²⁶ Kayinaato kajoku ti báhamin bamb’asok hágila ésuk i. Ni kajahale dómbokun ti hirim h’ásafiniin hu, kasooñen ni kakoowan kem. ²⁷ Bakaake t’Esaduseyeŋ i ni kabin kajuk Yesu. (Boko kaamo fu kiŋki kaane keekete ku karoŋut birito.) ²⁸ Ni kaano: ---Ámuse u, Moyis akiñjakiñj t’Eluwa i aane úne: «Ániine eesee af’aket t’abajut añi, at’o awarawar kasayi anaare u keebaj biñi, t’áami hahiyu bakate ku at’o eekete u.» ²⁹ Náami bare abajeebaj bakati kaamo hutok ni bákasuba. Aneemak u n’asa, abe n’aket ti kabajut añi. ³⁰ Ásooboriyan u n’áhaajiyan u ni kasa yooŋ anaare u. ³¹ Kareyi fe hutok ni bákasuba ku mo mifeeneŋ mu; ni kaket ti kabajut biñi. ³² Kaketa kahaban, anaare u yooŋ n’aket. ³³ Hunak hite bíriteina bu t’eket i, anaare u káyemi ite u aañ tu boko, makamu kareyi fe hutok ni bákasuba ku kasaosa? ³⁴ Yesu n’aaniin: ---Háyine hu ni haare hu bakate ku hahiye iŋi kaseño. ³⁵ Bare keejake ku k’Atambatun aja ku kaane kawarawar bíriteina t’eket i, keekin ti Jáyi jeebin ju, iti kaseño. ³⁶ It’iŋki káyini kaketu, ábuki buroŋ booniin káyemi naane bite emalaka i. Boko biñi bite Atambatun, ábuki káriteino t’eket i. ³⁷ Moyis áwufoorawufoor akuur but kaanuku keekete ku bíriteina. Ti kaawiit k’akiñje ku, tu busokee du iŋ’ite añoyi éeyelie u abe ásufeit, ajokajok Atemit naane «Atambatun ite Aburaham, n’Isak, ni Sakob.» ³⁸ Atambatun, akina Atambatun ite keeroŋe ku, bija ni keeenee ku boko kakete fe, ábuki te o, kúŋgowulan ku kareyi fe karoŋaroŋ. ³⁹ Bakaake t’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kaano: ---Ámuse u, iyu kep naane á̱hamine i. ⁴⁰ Kasokasok iyu ábuki kakañenut iŋki kákandijeno bike. ⁴¹ Yesu n’aaniin: ---Buŋ b’ésuk i kayino fu kasoku kaane Afakana u añi Dafit? ⁴² Ábuki fu Dafit humuumo asokasok ti kaawiit kite Élookiin i aane: «Atemit aanaan Anahaan úuma: "A̱riiko inde baatosam ⁴³ ayak abin áami ikalaa enatoora íiwe tuus, awe á̱ayemi áyi u."» ⁴⁴ Dafit humuumo aŋ’aano «Anahaan u». Náami buŋ b’Afakana u ayino fu kasooñu áyemi añio? ⁴⁵ Hahooja hondu ti bajamatan boone, Yesu n’aane eriboora yeene: ⁴⁶ ---Arinaŋ toko kikawuun t’émuse yite Eluwa yite Moyis. Iŋi kámaŋi kañaahoor nu wañ wéewarie, abe ni kámaŋi ésuk i eŋ’erito yeesaafiin ti sifiñjan su. Boko ifi kariiko hágila ti ñáalawum ñu, abe hiriy ni hibaj, boko ifi kajab kariiko keewun ésuk i. ⁴⁷ Iŋi kamer haare hu ki bákayiniin kakete ku, keeyit buroon booniin fe. Abe káyemi ti kalawu, n’iŋi kafiyo naane, t’abin aane boko kajake. Atambatun kaniju tu boko ahaŋ diyu.

¹ Yesu n’ajondoman, n’ajuk kusaanum ti kajoloŋan sírirem t’ekees i, toko t’Enuuf ite Atambatun. ² N’ajuk yooŋ ake anaare, abajut doon fe, áyino aketaket, ti kajoloŋan toko mírirem músuba meejarut doon dómbokun. ³ Náami eeene: ---Iisokuun bifeeneŋ bu: anaare ondu eebajut ii, abe yooŋ áyino aketaket, doon d’ajoloŋane du diyu dihaŋahaŋ dite du bakaaku fe. ⁴ Ábuki doon di kajoloŋane du, tu boko dóoniit. Bare akina, ni kabajaate koone, asaanasaan doon d’áyekie du fe, d’abaje du yéeni dite búkuumanooro. ⁵ Bakaake ni káyemi toko ti báhamin iŋ’ite Enuuf ite Atambatun, iŋi kaane sujuju si kayite su keenut yo súwarie aa, nu buroon beesarahee bu toko fe. Yesu n’aaniin: ⁶ ---Bibin birko, an at’aŋk’ajuk diyu ejuju yeelaŋgatanee t’eke; kiñaan ku kireyi fe káfiitenee. ⁷ Ni kákandijen Yesu kaano: ---Ámuse u, a̱sok uni fee kaakaŋ nu bondu bija fu kabaju, ni te naŋ t’ésuk i eja fu kakeetan kaanuku búlohenno? ⁸ Yesu n’aaniin: ---Arinaŋ toko kikawuun, an atum’abuutuun. Ábuki bakan keehooje bibin nu huruwu húuma iŋi kaane boko kaamo fu Afakana u, man yooŋ ewahatu i ereeŋa. Bare atum’ariseiin ti hiñaawu. ⁹ Af’arijam kitiik, man yooŋ sulob, atum’árikoleyi, ábuki buwarawar kajabu bibaj, bare kamoosen kíteiit etaam i. ¹⁰ Abe n’asooñ aane: ---Ésuk birito yeetiik n’ésuk, hikinu birito heetiik ni hikinu. ¹¹ Etaam i buyoŋoŋanooro tu búsuk beehooje, bujoñjol kabaju, nu wúsomut yooŋ. Buroon béetumbe búkolinani naane káŋaasina tu bufor bu. ¹² Bare bala bondu bibaj, bakan kajokuuun, ni káhihinooruun, ni kaja n’aruun ti ñáalawum ñu keejoonanuun toko, abe ni kakuluun. Boko kásikuuun kasaan bákayi ku n’eseef i uŋu húuma hu. ¹³ N’aŋ’aribaj toko bítim ariiseedeiin bifeeneŋ bu t’íñje. ¹⁴ Atum’arisoŋk bijahale ti b’arija bu kasoku ariiramooro. ¹⁵ Ábuki íñje ija fu kasaanuun kirim ku. Íñje yooŋ kawunuuun búwesinato, abe mayet afeeneŋ t’enatoora yeenuun at’áyini kajokuuun ti báhamin, man yooŋ n’ajeeŋan bo. ¹⁶ Kumuum kite sifaafuun, ni síñaayuun, ni bakatuuun, n’ebuke yeenuun, ni bákawiyuun kaja fu kásikuuun kasaan eseef i, abe bakaake t’aruun kayooliee. ¹⁷ Ésuk i fe kahuufuuun uŋu húuma hu. ¹⁸ Bare kaawan kifeeneŋ kite ti kikawuun utu kútowuto. ¹⁹ Af’arijok alit tip, n’aŋ’aribaj buroŋ béehabanaariit bu. ²⁰ ---Af’aribin arijuk esulaan ni kaŋolool hikinu hite Serusalem, árimeyi kaanuku búbujo bite te ho bireeŋa. ²¹ Náami keeyak ku káyemi Súde kawarawar kateyi bija ti kirij ku; keeyak ku káyemi Serusalem kawarawar kamoken keenuut bo; keeyak ku káyemi ti kitaaŋaat ku kawarut bija ti hikinu hu. ²² Ábuki kunak kondu káyemi kite hunukan, kaanuku man beesokee bu ti Míkiñjin mu fe ni bibaj. ²³ Afin ayak buŋ kátaañi kunak kondu ti haare hu keenooto ku fuufiiin, ni keeemo ku ti kájuwan! Ábuki sílaam sómbokun kabaju t’ésuk yendu, abe Atambatun káwufoor bakate ku bo kaanuku ayiŋatayiŋat tu boko. ²⁴ Bakaake kayooliee nu wúbura, bakaaku ni kajokee keejee nu boko tu búsuk beekambe-kamb, abe kéemeyiit ku Atambatun kakakaroor Serusalem, ayak abin áami kunak ki kawunee ku kihabanaa. ²⁵ ---Bike kajukiee ti taanak tu, ni ti hiim hu, nu tu búloofiiloof bu. T’etaam ye, han hu karitan, kúsuw ku yooŋ kátumbu uŋu kuwen, ésuk i ereyi fe eyak eŋ’ékoleyi naane. ²⁶ Bakan keehooje buwato ekoloowe taŋ ti kayinoor kite beeja bu kabaju t’etaam ye, ábuki sembe site t’etiir buyoŋoŋanooro. ²⁷ Abe ésuk i n’iŋi kajuk Añi ute Húŋgowulan hu ti bibin tu bufor bu ni sembe, o káanikin naane. ²⁸ Kane buroon bondu bijab kabaju, árisaarino abe n’ariŋalo, ábuki memee Atambatun n’aŋ’afakanuun. ²⁹ Abe Yesu n’áhaminiin akolofan aane: ---Arijondoman ti nífigiye, man yooŋ ti ñaañu ñunukanuk. ³⁰ Af’arijuk búsuus bite te ño bíyeyin, aŋ’árimeyi kaanuku haajam hu húlohenno. ³¹ Náami af’arijuk yooŋ kane buroon bondu bibaj, árimeyi kaanuku Jáyi jite Atambatun júlohenno. ³² Iisokuun bifeeneŋ bu: bakate ku hahiye iti kaket kareyi tu bondu fe bibajoorut. ³³ Etaam i nu bufor bu kamoosen, bare báhamin búuma iti biket hikee-kee. ³⁴ ---Arinaŋ toko kikawuun! Atum’ariniŋan siheluun ni biyinoor bite kiriy, n’éwusan, man yooŋ biyinoor bite buroŋ bu. Áriwasiit, hunak hu n’iŋi hijendanuun káfufu ³⁵ naane embaalu ti bisaan; ábuki ho káneyina t’ésuk i fe. ³⁶ Áriniyo, abe n’arilaw ko kireyi fe man Atambatun n’awunuun sembe site kafaku tu buroon bondu beeja bu kabaju, ni site bisiiŋo hágila Añi ute Húŋgowulan hu. ³⁷ Kaajiŋgan, Yesu aŋ’aliiken ésuk i t’Enuuf ite Atambatun; bare kaanendan, n’aŋ’aja aŋot ti hirij hite Ñúolifiye ñu. ³⁸ Nu bújom bib, ésuk i fe eŋ’esoŋk erito, yeeja t’Enuuf ite Atambatun bajamatan boone.

¹ Efeet ite Kumburu Kéehinaariitee ku Élefir, yiyi kaane efeet ite Kánuutina ku Esipt n’elohen. ² Eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kaŋes naane kaja i kéeyini kayoolu Yesu t’an ámeyiit, ábuki kákolakoleyi ésuk i. ³ Náami Setani ayoosaa tu Suda ii kaane Iskariyot, ake t’eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku. ⁴ Suda n’aja ajuk eseef ite esaraha i, n’eseef ite esulaan i kiŋki kajukar Enuuf ite Atambatun, keejamoor ti naane aja i kásiku Yesu asaaniin. ⁵ Nu hútumb fu hutoofiin naane; ni kaano boko kawunio sírirem. ⁶ Suda n’aaniin yooh. Náami eeŋes naane aja i káhinu éesik Yesu asaaniin t’ésuk i kámeyiit. ⁷ Hunak hite efeet ite Kumburu Kéehinaariitee ku Élefir ni hireeŋ; iŋi kamoot te ho bimetek bu bija t’efeet ite Kánuutina ku Esipt. ⁸ Yesu n’aboñ Piyeeriin ni Saaŋ aaniin: ---Arija arifare buñoofo bite b’úne bite efeet ite Kánuutina ku Esipt. ⁹ Ni kaano: ---Diin t’á̱maŋie fu irifare bo? ¹⁰ N’aaniin: ---Arija ti hikinu hu. Af’arireeŋ, aruun káfimboor n’ake ániine eesejee éndiis ite móhujo. Arisao ti hiñaawu bija t’enuuf i t’aja du buyooso, ¹¹ abe n’ariene ate te yo ámuse u aane esaal i yendu diin, ti kaja du káhinu efeet i, akina n’eriboora yeene? ¹² Abe n’aŋ’áwufooruun esaal yómbokun tu sunuuf sitiira su, káafareinee fe. Toko t’arija fu bifare buñoofo bite b’úne. ¹³ Ni kaja. Kareeŋ, ni kaŋaabo buroon bu fe naane ti Yesu asokiin du. Náami keefare toko buñoofo booniin bite efeet i. ¹⁴ Ewahatu yite buñoofo bu ereeŋa, Yesu n’epotor i ni kariiko buñoofo. ¹⁵ N’aaniin: ---Áritumbut fu árimeyi naane ímaŋie i naane úñoofo ee t’afeeneŋ efeet ite Kánuutina ku Esipt, bala sílaam súuma síreeŋin! ¹⁶ Ábuki íñje isok fee n’aruun: iroŋut hikee-kee kasooñu iñoofo t’efeet ite Kánuutina ku Esipt, ajendan yooŋ káyemi doon déekinineŋe du n’ebaj díhinee ti Jáyi jite Atambatun. ¹⁷ Náami Yesu éesik ekot ite ébiñ, n’aane Atambatun eyeehen abe n’aane: ---Árisik, arisawoor áriihujo arireyi fe. ¹⁸ Ábuki íñje isok fee n’aruun: áfiitin ti hahiye, iroŋut kasooñu íhujo ébiñ, ajendan yooŋ káyemi Atambatun asiiŋana Jáyi joone. ¹⁹ Ahaban, n’ayit humburu abe n’aane Atambatun eyeehen. N’afiitar ho, abe n’asaan eriboora yeene ti kaaniiin: ---Diye eniam, yéesikee i esarahee Atambatun uŋu hoonuun hu. Aŋ’árihin iye kaanuku áriibaŋinaam. ²⁰ Kañoofaa kahaban, n’asaaniin yooŋ ekot ite ébiñ i ti kaaniiin: ---Diye ekot yéewufoore i kaajamoor kíyeni ku keeja ku kabaju t’etut Atambatun ni bakan koone, halan húuma heeja hu búyuuso uŋu hoonuun hu héekinineŋ. ²¹ Bare fu arijuk: an eeja u kajoohen kúuma ondu t’efind ye! ²² Múniyo, Añi ute Húŋgowulan hu kaketu naane t’Atambatun asoke du. Bare afin ayak buŋ kátaañi t’an ondu eeja u kajoohen koone! ²³ Náami eriboora i n’iŋi kákandijenoor toko kaanoor aañ fíya tu boko aja fu káhinu bondu? ²⁴ Eriboora i ni káyemi ti síjeeŋoor seeyane kaanuku kéemeyi aañ tu boko i kaware fu kajoku naane átiyar ooniin. ²⁵ Yesu n’aaniin: ---Bákayi ku tu búsuk bite kéemeyiit ku Atambatun iŋi káhihinoor ésuk i, abe eseef i iŋi kámaŋi ésuk i keeeniin «Ejukara Keejake». ²⁶ Bare bondu buwarut kabaju t’etutuun. An eehaŋe u t’aruun, awarawar káyemi naane araan u, abe aseef u, awarawar káyemi naane ásukateen. ²⁷ Aañ ahaŋe fu tu bokonde: an u i kahuŋe u eeñoofo, man yooŋ aroka oone? Eeman an u i kahuŋe u? Bare íñje t’aruun, ímoomi naane aroka u! ²⁸ Árifiitenutam íñje ti sílaam su. ²⁹ Naane Faafam asaanam i híyiaate hu, iyu yooŋ i isaan fu ho n’aruun. ³⁰ Úne buñoofo abe n’úhujo t’afeeneŋ ti Jáyi júuma, abe aruun biriiko ti biriikeey bite bákayi, áriiyemi eseef ite sunuuf site Israyel sumoŋu nu súsuba su. ³¹ Yesu n’aane: ---Simoŋ, héyi? A̱naŋ toko hikawi: Atambatun awuna Setani bítim kaanuku eebin eeyoŋoŋanuun naane étiif aa ámiñee, t’áwaajinoor bajal bu n’eyotokaay i. ³² Bare ilawalaw bija t’awe kaanuku atum’a̱raan káyilen ku t’íñje. Abe af’a̱bin á̱batikein t’íñje, a̱yaŋganan bakatii kikaw keehaŋ kayanu ti káyilen ku. ³³ Piyeer n’aano: ---Anahaan u, arko yooŋ keekulam n’awe, man yooŋ ni kayoolam n’awe, ifaraa. ³⁴ Yesu n’aano: ---Piyeer, iisoki bonde: úmiye, bala káajuloon ku kusok, awe kaanu á̱meyiitam kireeŋ kíhaaji. ³⁵ Abe Yesu n’aane eriboora yeene: ---H’ibine h’iboñuun, abe arijeit ni bikalfe, ni kisaakos, ni sikaku, abajeebaj dike doon deejahaluun? Ni kaano: ---Mayet. ³⁶ Abe n’aaniin: ---Hahiyu bare, an eebaje ekalfe aja ne yo; an yooŋ eebaje hisaakos aja ne ho; abe an eebajut kábura, awarawar kajoohen éfartuus yeene éejoohenn kike. ³⁷ Ábuki íñje isok fee n’aruun: bonde beesokee bu t’íñje ti Míkiñjin mu buwarawar kabaju. Meenaan: «Kajokojok ánukenoora.» Múniyo, beekiñjee bu t’íñje kabaju. ³⁸ Eriboora i ni kaano: ---Anahaan u, a̱juk, wúbura wonde wúsuba. N’aaniin: ---Afamee. ³⁹ Yesu n’ánuutin ti hikinu hu, abe n’aja ti hirij hite Ñúolifiye ñu naane aa afiy áhin. Eriboora yeene ni kasao ti hiñaawu. ⁴⁰ Areeŋa toko n’aaniin: ---Arilaw kaanuku man atum’ariney ti kaahoofoor. ⁴¹ Abe n’atof akambiin diŋgilis, areeŋ simeetar butuman nu sumoŋu, n’asaaho éejiŋgitan abe n’alaw ⁴² aane: ---Faafa, t’á̱maŋie, á̱hin ekot yendu yite sílaam su yeekambam. Káanukiiit á̱ahin beetoofam bu, bare á̱hin beetoofi bu. ⁴³ Náami amalaka ite t’etiir áŋaasino kaanuku eehaŋo kayaŋganan. ⁴⁴ Ehel ite Yesu n’ehabano fe. N’ahaŋ káñiŋkaan ti kalawu ku. Ésuwa yeene, kajuku n’aŋ’a̱ane halan heeemo ti káteyina húyuuso t’etaam. ⁴⁵ Ahabana kalawu ku, n’arito éebatikein bibin t’eriboora i t’éhaajiiin, n’áŋaabeiniin ti kaŋote, kátaañian taŋ. ⁴⁶ N’aaniin: ---Kame ariiŋot iŋi naŋ? Aririto abe n’arilaw, kaanuku man atum’ariney ti kaahoofoor. ⁴⁷ Ti Yesu átibanoorut yooŋ báhamin bu, náami hahooja híŋaasino. Suda, ake t’eriboora i sumoŋu ni bákasuba ku abine fu nu boko. N’átofin bibin ti Yesu kaanuku éefoono. ⁴⁸ Bare Yesu n’aano: ---Suda, ni káfoonu n’a̱joohene fu Añi ute Húŋgowulan hu? ⁴⁹ H’aamo hu keeriboore ku ni Yesu kajuka beeware bu kabaju, ni kaano: ---Anahaan u, íriruusin wúbura wute w’uni? ⁵⁰ Ake tu boko n’ahaŋ áruusin kábura koone, abe n’asib ásukateen ite asaraha ómbokun u, eejilo káakondin kaatos ku. ⁵¹ Bare Yesu n’aano: ---Ariwas ii, afamee. N’agor káakondin kite ániine u, nu kutulujo. ⁵² Ahaban, n’asok eseef ite esaraha i, n’eseef ite esulaan i kiŋki kajukar Enuuf ite Atambatun, ni sifaaf su keebine ku kajoku koone kirim konde aaniin: ---Íñje ítumbe íyemi ánukenoora h’aribine hee búuma nu wúbura, nu bugol yooŋ? ⁵³ Húnakonak fe úne uf’úyemi t’Enuuf ite Atambatun, abe arijokutam. Bare ewahatu yende yeenuun i kaanuku ariinij naane árimaŋie i, aruun ni sembe site ébaani i. ⁵⁴ Esulaan i ni kajok Yesu, abe ni kaja ne o t’enuuf ite asaraha ómbokun u. Piyeer n’ásiiŋein akambee aŋ’aseiin ti hiñaawu. ⁵⁵ Sineemak sítifaneetifan t’etut haanas hu, abe bakaake ni káyemi toko ti kariikee. Piyeer n’aja ariiko nu boko. ⁵⁶ Ake ásuŋgute awenoora n’ajuko t’ariikee toko kaagoroor ni sineemak su. N’ajondoman te o afiyo abe n’aane: ---Ániine ondu yooŋ, boko káyemie fu! ⁵⁷ Bare Piyeer n’ajeeŋoor aane: ---Abuke, áyine ímeyiito fu. ⁵⁸ Diŋgilis kep, ake n’ajuko abe n’aane: ---Awe yooŋ ite t’eriboora yeene! Bare Piyeer n’aane ániine ondu: ---Aaa, inooto nu boko. ⁵⁹ Areeŋ ewahatu, ake n’ataŋk toko aŋ’aane: ---Mánoman ániine ondu ite t’eriboora yeene, ábuki akina yooŋ ite Gálile! ⁶⁰ Bare Piyeer n’aano: ---Ímeyiit b’a̱bin bii ne bo. Ondu ti báhamin bondu, náami káajuloon kihaŋa kusok. ⁶¹ Anahaan u n’aweteko abe n’áheelino. Náami Piyeer ábaŋinaa b’Anahaan u abine bu asoko aano: «Úmiye, bala káajuloon ku kusok, awe kaanu á̱meyiitam kireeŋ kíhaaji.» ⁶² N’anuut, abe n’ayiy átaañi aa. ⁶³ Háyine hu kéeyemie ku ti kajukar kite Yesu n’iŋi kásuwo. Ni kakobo ñíkin, abe n’iŋi kámiño ti kaanio: ---Á̱jooli fee aañ ámiñi fu! ⁶⁵ Abe n’iŋi kálafatino kep. ⁶⁶ Tifiita, sifaaf site Esuwif i, n’eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kakuukanooro. Ni kaboñ keebiniin ni Yesu ti sifaaf site ejoonana i. ⁶⁷ Ni kákandijeno kaano: ---Awe a̱amo fu Afakana u? A̱sok uni fee. Yesu n’ásafiniin aaniin: ---Ifik’eenuun hee fu íñje, at’áriyilenam; ⁶⁸ n’íkandijenuun yooŋ bike, at’árisafinam. ⁶⁹ Bare memee, Añi ute Húŋgowulan hu biriiko inde baatos bite Atambatun Ate Sembe su. ⁷⁰ Ni kátumb fu kaano kareyi fe: ---Náami awe a̱amo fu Añi ite Atambatun? N’aaniin: ---Arisoka bo aruun kumuumuun. ⁷¹ Náami keeenoor: ---Uŋkut fu úsawulo eseede! Újama kumuum úne kirim k’asoke ku!

¹ Kéeyemie ku toko ni karito kareyi fe keeja ni Yesu ti Pilat. ² Kareeŋ, ni kasok toko báhamin beehooje te o iŋi kaane: ---Iriñojanañojan ániine ondu ti katiŋgu bakan uni Esuwif i kaanuku keebin keerito t’eseef i: aŋ’aaniin itim’iŋki kajaam áyi ómbokun eeemo u Rom búhal, abe n’aŋ’aane akina humuumo aamo fu Afakana u, áyi ite uni. ³ Pilat n’ákandijeno aano: ---Awe a̱amo fu Áyi ite Esuwif i? Yesu n’aano: ---A̱soka bo. ⁴ Náami Pilat eeene eseef ite esaraha i ni hahooja hu: ---Ijukut fu b’ániine onde áhine bu beejakut, beeyak kákinineŋ n’ajoonanee. ⁵ Bare ni kahaŋ mi kataŋke iŋi kaane: ---Bamb’aliiken ésuk i fe bite katiŋgiiin keebin keerito t’eseef i. Gálile b’ájabina fu, n’aja yooŋ Súde ereyi fe, abe n’abin beebe. ⁶ Hi Pilat ajame hu bondu, n’ákandijen man ániine ondu ite Gálile. ⁷ Ajama kaanuku Yesu ite tu búsuk bu t’Erod aamo du áyi u, n’aaniin kaja ne o t’Erod, ábuki ámoomi bo Serusalem tu kunak kondu. ⁸ Erod ajamajam huruwu hite Yesu, abe afiyee naane ámaŋie i kajukio. N’ámaŋi káheelin te o ti káhinu bike beehaŋe ésuk i kikaw. Náami eekontaan dómbokun h’ajuko hu. ⁹ N’ákandijeno toko buroon beehooje, bare Yesu átumbut ásafino. ¹⁰ Eseef ite esaraha i, n’émuse yite Eluwa yite Moyis kámoomi toko, abe n’iŋi kajuus kasaano. ¹¹ Erod n’esulaan yeene ni kásuwo, abe n’iŋi káhino ahooj eriiŋ. Kahaban, ni kasolo kájufa kéeyuuse kéewarie, abe Erod n’aane kabatikano Pilat. ¹² Hunak hondu hoho, Erodiin ni Pilat ni kábuki, abe hítiyar hu kajamoorut. ¹³ Pilat n’aboñ bite eseef ite esaraha i, n’ejoonana i, ni bakan keehooje ¹⁴ abe n’aaniin: ---Aribinambin n’ániine ondu, ariene akina aamo ti katiŋgu ésuk i kaanuku keerito t’eseef i. Abe íkandijenokandijen tu buhooŋuuun ti b’arisejano bee, bare ijukut t’atine du te bo. ¹⁵ Erod yooŋ ajukut t’atine du, ábuki ábatikanno úne. Náami ániine ondu áhinut doon fe deeware kákinineŋ n’ayoolee. ¹⁶ Bare íñje kasoku éemiñee ni hikarawas, abe n’iŋ’iwasano. ¹⁸ Ni kataŋk y’afeeneŋ kaano: ---A̱yool an ondu, abe n’a̱wasan uni Barabas! ¹⁹ (Barabas akuleekul aŋarkeyi naane kabinabina kárahan t’eseef ite hikinu hu, abe ni kayool an.) ²⁰ Náami Pilat, Yesu a ámaŋie fu kawasan; n’aŋk’ákandijen hahooja hu. ²¹ Bare n’iŋi kataŋk kaano: ---A̱tibo t’ekuruwa eeket! A̱tibo t’ekuruwa eeket! ²² Pilat n’asooñ aaniin híhaajiyan: ---Kame naŋ n’áhine fu neejakut? Ijukut b’áhine bu beeware kákinineŋ n’ayoolee. Íñje kasoku éemiñee ni hikarawas, abe n’iŋ’iwasano. ²³ Bare ni kahaŋ mi kataŋke, kaane Yesu atibee t’ekuruwa. Wuji wooniin nu wuhaŋ sembe. ²⁴ Náami Pilat eeene hee, o káhinu naane kasoke i. ²⁵ N’awasan ániine i kasoke u, eekulee u aŋarkeyi naane kárahannorahann t’eseef i, abe yooŋ ni kayool an, eefin eeene Yesu áhinee naane ti kámaŋi kite Esuwif i. ²⁶ Esulaan i bakate ku Rom bokondu ti bija bu ni Yesu, ni káfimboor n’ake ániine ite Siren, huruwu hoone Simoŋ, kane ánuutin ti hitaaŋaat. Ni kajoko, abe ni kasejano ekuruwa yite Yesu, aŋ’asao ti hiñaawu. ²⁷ Bakan keehooje-hooj ni kanaban Yesu. Abajeebaj yooŋ haare úkaan ti biyiy kep, abe n’iŋi kasejo sumoŋiiin uŋu hoone hu. ²⁸ Yesu n’aweteko inde haare hu abe n’aaniin: ---Híriiman hu bakate ku Serusalem, atum’ariyiy uŋu húuma hu, bare ariyiy uŋu hoonuun hu, ni bakañuuun! ²⁹ Ábuki bibin birko, ésuk i kaanu: «Atoof ti kéemeyiit ku kaharat, ni kéemusut ku kabaju biñi, ni kéemusut ku kájuwan!» ³⁰ Náami ésuk i kaanu kirij keeliite ku: «Áriwubein t’uni!» abe ni kaane kiŋgilij ku: «Arihok uni!» ³¹ Ábuki kane arko iŋi kanij iyu ti dirir deeleebejane, ni deesaye fíya n’aŋ’anokoor buŋ? ³² Esulaan i kajaja yooŋ n’énukenoora bákasuba, kaanuku keebin keeyooliin ni Yesu. ³³ Hi kareeŋe hu tindi kaane «Esendeen i», ni katib Yesu t’ekuruwa i. Ni katib yooŋ toko énukenoora i tu sukuruwa sooniin, ake inde baatoso, aau inde baamayo. ³⁴ Yesu n’alaw aane: ---Faafa, a̱boŋketiin, ábuki kámeyiit doon di kaamo du ti káhinu. Kaanuku kéeruboor wañ woone w’asiimee wu, ni kaya bukuuj keeyit keejuk huruw doon d’aware du kabaju. ³⁵ Hahooja hu ni hisiiŋo toko bajuk bu. Eseef ite Esuwif i n’iŋi kásuwo abe ni kaane: ---Afakanafakan bakaaku; afakanooro tíme yooŋ, kane arko akina aamo fu Afakana u a Atambatun ajifane u! ³⁶ Esulaan i yooŋ n’iŋi kásuwo. Ni katof n’ébiñ yeekeese kaanuku yéeni man n’áhujo, ³⁷ abe ni kaano: ---A̱fakanooro tíme, kane arko múniyo awe a̱amo fu Áyi ite Esuwif i! ³⁸ T’etiir bite hikawo, ni kakiñj bo: «An onde aamo fu Áyi ite Esuwif i.» ³⁹ Ake t’énukenoora i keetibee ku toko n’aŋ’álafatino aano: ---Áweiit kereŋ a̱amo fu Afakana u? A̱fakanooro tíme, abe n’a̱fakan uni! ⁴⁰ Bare aau n’árahan te o aano: ---Kame á̱koleyiit Atambatun? Bi káhine bu wane, bo yooŋ bi káhine fu an ondu. ⁴¹ Wane, bijarajar, ábuki wane bokondu ti kágalin doon du waaroke du. Bare akina áhinut doon fe. ⁴² Abe n’aane: ---Yesu, abe n’á̱baŋinaam kane a̱ja a̱bin ti Jáyi júuwe. ⁴³ Yesu n’ásafino aano: ---Íñje isok fee n’awe: humuum hite úmiye, awe káyemi n’íñje t’arijana i. ⁴⁴ Taanak tu tireeŋa ti hikaw, káakumba ni kibaj. Ébaani n’éyemi t’etaam i ereyi fe ayak abin áami yooŋ tifesa. Hírido heeemo hu níbahindaa t’Enuuf ite Atambatun ni hijeho t’etut héehin kúsuba. ⁴⁶ Yesu n’ataŋk t’etiir aane: ---Faafa, iinaŋ yaan íima tu sumoŋii. Asoka kirim kondu ahaban, n’aket. ⁴⁷ H’aseef ite esulaan i ajuke hu bondu beebaje bii, n’asokoroor Atambatun abe n’aane: ---Nu múniyo fu ániine onde an eejake! ⁴⁸ Hi keebine ku fe bajuk bu kajuke hu bondu beebaje bu, ni kabatuko, iŋi kakaro kasejo sumoŋiiin. ⁴⁹ Bákawiy kite Yesu kareyi fe, ni haare hu kiŋki kariboor ne o huta hu akina Gálile ni kásiiŋein akambee keejuk naane bije i fe. ⁵⁰ N’abaj ake ániine huruwu hoone Siseef, ite ti hikinu hite Esuwif i hihi kaane Arimate. Ániine ondu ajakajak, abe ite bifeeneŋ. Ámoomi ti kanahan n’eyakar yómbokun Atambatun eesiiŋan Jáyi joone. Boko kaamo fu sifaaf site ejoonana i, bare ariboorut ni bakano ti hirim hi kajoke hu te ho, ni ti naane káhine i. ⁵² N’aja ti Pilat, abe n’alawo ehunuŋ ite Yesu kaanuku eeja eehok yo. ⁵³ H’aamo hu kajamoora, Siseef n’aja áwanann ehunuŋ i t’ekuruwa i, n’ahut yo ti kaahuuy, abe n’ahok yo t’élum yeewakee t’elaaliñj yómbokun; élum yendu, an ámusut kahokiee te yo. ⁵⁴ Bondu fe t’ajuma i, abe erimaas yeeniin yeeyooso memee. ⁵⁵ Haare hu keeriboore ku ni Yesu huta hu akina Gálile ni kasa Siseef ti hiñaawu. Ni kajuk élum i, ni naane ehunuŋ ite Yesu ehurusanee i toko. ⁵⁶ Kahaban, ni kabatuko ti hikinu hu, abe ni kafare éluuliin ni mátiso bija t’ehunuŋ i. T’erimaas ite Esuwif i, ni kayih naane t’Eluwa yite Moyis esoke du.

¹ Hunak héeseina hu t’erimaas ite Esuwif i, haare hu ni kasoŋk karito keeja t’élum i ni mátiso mi kafaree. ² Ni kaŋaabo ejuju yómbokun i yéefibe i karuŋ kite élum i káatiŋginee. ³ Ni kayooso, bare kajukut ehunuŋ ite Anahaan u Yesu. ⁴ Kajokut tuf. Náami háyine bákasuba kahaŋa káŋaasin, wañ wooniin aŋ’asilan naane. ⁵ Haare hu ni kátumb kákoleyi naane, kasooñen ni káruuŋo. Háyine hu ni kaaniin: ---Iŋi naŋ n’ariemo fu ti hiŋes ti keekete ku an eeroŋe u? ⁶ Anooto diye, aritaa t’eket i. Áribaŋino b’asokuun bu akina Gálile: ⁷ «Añi ute Húŋgowulan hu awareewar kásiku asaanee kéemeyiit ku Atambatun, n’atibee t’ekuruwa, abe n’áritein t’eket i hunak híhaajiyan hu.» ⁸ Náami kábaŋinaa kirim kite Yesu. ⁹ Hi kánuutina hu t’élum i, ni kayeet, abe ni kasok bondu fe epotor i sumoŋu n’afeeneŋ u, ni bakaaku eriboora kareyi fe. ¹⁰ Haare hu keekame ku bondu kaamo fu bokonde: Mari ite u Magdala, ni Saan, ni Mari íñaay ite Saak. Bakaaku haare kéeyemie ku nu boko ni kasok epotor i mo mifeeneŋ mu. ¹¹ Bare epotor i n’iŋi kaane man bíteiit toko; káyilenut haare hu. ¹² Náami bare Piyeer eerito, abe n’atey bija t’élum i. N’áruŋgunan éeheelin, bare wuhuuy wu taŋ w’ajuke fu. Ahaban, n’abatuko káajahalein naane tu bondu beebaje bu. ¹³ Hunak hondu hoho, bákasuba t’eriboora i ni káyemi ti bija ti hike hikinu iŋi heenee Emawus. Hikamboorakamboor ni Serusalem areeŋ síkilomeetar sumoŋu n’efeeneŋ. ¹⁴ Boko ti báhamin kep tu bondu beebaje bu fe. ¹⁵ Bokondu ti báhamin bu, Yesu humuumo n’añaasiken eejokiin keeriboor. ¹⁶ Iŋi kajuko, bare n’abaj béekinineŋe kayinaato kakeetan. ¹⁷ Yesu n’ákandijeniin aaniin: ---Ti biin t’ariemo fii? Náami kasiiŋaa, káataañianin naane. ¹⁸ Ake tu boko huruwio Kilewopas n’ásafino aano: ---Butum ti kéeyemie ku Serusalem fe, unooni taŋ á̱meyiit fu beebaje bu bo tu kunak ke? ¹⁹ Yesu n’aaniin: ---Kame biin bu? Ni kaano: ---Beebaje bu tíme Yesu ite u Nasaret. Akina yéeni ayiŋana ite Atambatun. Atambatun n’élokow i fe kámoomi kaanuku aŋ’áhin buroon bómbokun, abe aŋ’áhamin ayan faŋ. ²⁰ Eseef ite esaraha i, n’ejoonana i ni kajoko kasaan bakate ku Rom kaanuku keeyoolo. Ni katibo t’ekuruwa eeket. ²¹ Uni iriyakarayakar yéeni kaanuku akina aamo fu an eeja u kafakan Israyel. Bare fu úmiye n’aamo fu hunak híhaajiyan hu huta hu bondu iŋi bibin bibaj. ²² Múniyo bakaake haare ti kiŋk’iririboor kajahalajahal uni. Kasoŋkasoŋka karito keeja t’élum i, ²³ bare kajukut ehunuŋ yeene. Ni kábatikein káreeŋin, ni kaane uni emalaka káŋaasinoŋaasin tu boko, abe ni kasokiin kaanuku ondu buroŋ. ²⁴ Bakaake ti bakan uni ni kaja t’élum i, ni kaŋaabo naane ti haare hu kasokiin du; bare akina kajukuto. ²⁵ Náami Yesu eeeniin: ---Arisoŋotaa teereŋ! Árikurakuri fu naane ti káyilen kite b’eyiŋana yite Atambatun kasoke bu fe! ²⁶ Kame Afakana u awarut kajuku sílaam sondu, abe n’ayooso t’etiir t’ánikanee du? ²⁷ Ahaban, n’akamiin beesokee bu te o fe ti Míkiñjin mu, éejabin tu wuwiit wi Moyis akiñje wu, abe n’aja tu wute eyiŋana yite Atambatun fe. ²⁸ Hi kalohene hu hikinu hu ti káyemie du ti bija bu, Yesu n’áhin kite kayuunu. ²⁹ Bare kawasuto eeja. Ni kaano: ---Tinendana, abe memee n’uŋu tujon; a̱riiko núuŋot diye. Náami eeyooso kaanuku keeriiko toko. ³⁰ Kariikaa kaanuku keeñoofo, n’ayit humburu hu abe n’aane Atambatun eyeehen; n’afiitar ho, abe n’asaaniin. ³¹ Náami ñíkiniin ñífeŋginaa, abe ni kakeetano, bare n’átowuteiin. ³² Ni kaanoor: ---Kikaw wane kutoofatoof fu ti bítim bu, akina ti kakamu kite wane naane Míkiñjin mu musoke i, a̱jukut? ³³ Ni karito juj, abe ni kabatuko Serusalem. Ni kaŋaabo bo eriboora i sumoŋu n’afeeneŋ u, ni bakaniin ti kakuukanooree ³⁴ ti kaanu: ---Nu múniyo fu, Anahaan u áriteino t’eket i! Áŋaasinoŋaasin ti Simoŋ! ³⁵ Náami háyine hu bákasuba ku keesokiin beebajiin bu ti bítim bu, nu buŋ bi kakeetane fu Yesu ariike, o ti kafiitar kite humburu hu. ³⁶ Eriboora i ti báhamin bondu, Yesu humuumo n’áŋaasin t’etutiin abe n’aaniin: ---Káasuumaay kibaj t’aruun! ³⁷ Ni kátumb kákoleyi naane, ábuki iŋi kaane man atand. ³⁸ Bare Yesu n’aaniin: ---Iŋi naŋ n’arijahale fu? Iŋi naŋ n’arijeeŋane fu? ³⁹ Áriheelin tu sumoŋiam nu wuwotam: íñje fu! Arigoram ariijuk, makamu atand abajut kihaay nu kujoj; íñje bare ibajabaj naane arijuk ii. ⁴⁰ O ti kasoku ku bondu, n’áwufooriin sumoŋio nu wuwoto. ⁴¹ Kátumbatumba kakontaan kasooñen n’iŋi kajeeŋ; Yesu ayak aaniin: ---Man n’aribaj diye doon dite buñoofo? ⁴² Ni kasaano afiit ite asaan eefeeree. ⁴³ N’ásiko, abe n’ateŋo tu buhooŋiiin. ⁴⁴ Abe n’aaniin: ---Bonde b’ibine fu isokuun h’íyemie hu n’aruun: beekiñjee bu t’íñje fe ti kaawiit kite Eluwa yite Moyis, nu tu wute eyiŋana yite Atambatun, ni t’Élookiin i buwarawar kabaju. ⁴⁵ Náami éefeŋginiin ñúwejet kaanuku man ni kánandin Míkiñjin mu ⁴⁶ abe n’aaniin: ---Beekiñjee bu bonde: Afakana u awarawar kaketu, abe n’áritein t’eket i hunak híhaajiyan hu. ⁴⁷ Abe eriboora yeene kawarawar kawaare tánotan fe t’etaam ye tu huruwu hoone, kéejabin Serusalem. Kawarawar kasoku ésuk i keewatanooro kinij kooniin keejakut ku man wuhoofoor wooniin nu wuboŋketee. ⁴⁸ Ariwarawar kasoku tánotan fe b’arijuke bu. ⁴⁹ Abe íñje káboñinauun doon di Faafam asoke du aane o kawunuuun do. Bare atum’arinuut ti hikinu he, ajendan káyemi sembe site t’etiir súwaneino t’aruun. ⁵⁰ Yesu n’aja nu boko keenuut hikinu hu ayak abin áami kareeŋa inde Betani, abe n’ayit sumoŋio t’etiir éesoniyaniin. ⁵¹ Ondu ti kásoniyan kooniin, n’awasoor nu boko; n’ayitee t’etiir bufor bu. ⁵² Boko bare, ni kásukaayo, abe ni kabatuko bija Serusalem, kikawiin káatoofin naane. ⁵³ Ko kireyi fe bokondu t’Enuuf ite Atambatun, iŋi kasokoroor Atambatun kep.