SAAK

SAAK

¹ Íñje Saak ii irok bija t’Atambatun n’Anahaan u Yesu Kiris ikiñje fee. Íñj’endu ti kasaafu bakan kite Atambatun kareyi fe keeyisaloolee ku t’etaam ye. ² Kújakuwe, kikawuun kutoof dómbokun kane ariwar kajuku sílaam sánosan. ³ Ábuki árimoomi kaanuku af’arijuk sílaam, abe n’arijok alitee ti káyilen koonuun, at’ariruuso hikee. ⁴ Bare arinaŋ toko kikawuun karuusaate koonuun kéeyemi kite hiraanu, man n’áriyemi bakan keeyane faŋ ti bítim bu, doon fe itim dijahaluun. ⁵ Bare ake t’aruun afut’áwesinato areeŋ, alaw bo Atambatun, abe Atambatun kawunio bo. Ábuki Atambatun aŋ’awun ésuk i ereyi fe n’ehol yeekuure, abe áwatanaariit an. ⁶ Bare an ondu awarawar kalawu ni káyilen, abe ehelo etum’éhin kúsuba; ábuki an e ehelo éhine kúsuba ámoomi naane húsuw hite káajuŋeey h’eyam i eritane, abe n’etiŋg ho t’émaŋie du. ⁷ An naane ondu awarut kayinoor ti hikawo n’aŋ’aane o kabaju dike doon t’Atemit, ⁸ ábuki hikawo iŋi hiteyoor, abe ájokaariit ti bifeeneŋ tu buroon bu fe bamb’áhin. ⁹ Akarjen eebajut, hikawo hutoof naane Atambatun ayito i. ¹⁰ Eebaje u, hikawo hutoof naane Atambatun awanano i. Múniyo naane éfuloor ite ti kitaaŋaat ku ee eñoob, iyu yooŋ i buroŋ bite eebaje u bija fu. ¹¹ Taanak tu iŋi tirito ni kásufu kite te to fe, abe iŋi tisayan mahos mu; éfuloor i eŋ’eney, abe káwari kite te yo uŋu kútowuto. Iyu yooŋ e eebaje u ayak fu bútowuto o ti bakola boone. ¹² Atoof t’an kane ajok alitee o ti sílaam; ábuki af’áwufoor kaanuku ajokajok alitee ahaban, o kabaju hisiibanu: ho heemo fu buroŋ b’Atambatun aane bu o kawunu kéemaŋio ku. ¹³ Ehol ite ake ef’eŋes káhinio eehoofoor, atum’aane: «Atambatun aŋes fee n’íñje.» Ábuki meejakut mu miyinaat kaŋesu káhinu Atambatun eehoofoor, abe akina humuumo áŋesaariit káhinu an eehoofoor. ¹⁴ Wúfaŋi weejakut wu ufu wubuut an, abe nu wuŋes káhinio eehoofoor. ¹⁵ Wúfaŋi weejakut wu ufu wubuk kaahoofoor, abe kaahoofoor ku ifi kija ayak abin áami kihaha, n’uŋu kubuk eket i. ¹⁶ Kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, atum’aribuut kikawuun: ¹⁷ kawunu fe keetoofe ni keejake, t’etiir tu buroon bondu búnuutina fu. T’Atambatun áwuwana ite meejaaŋe meeemo mu t’etiir t’ufu búnuutin béewanein. Atambatun áwayaariit, áwetekaariit yooŋ éehin ébaani. ¹⁸ Ho hutoofo n’awun úne buroŋ, aŋ’asaan bo ti hirim hoone heeemo hu hite nu múniyo, kaanuku man n’úyemi étiyar i tu buroon b’áwuwane bu fe. ¹⁹ Kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, ariwarawar kámeyi bonde: huruw fe awarawar iŋi kamoken ti kajamatan kite bakaaku, bare atum’amoken ti báhamin, atum’ahil yooŋ ti kayiŋat; ²⁰ ábuki an eeyiŋate áhinaariit beejoŋoore beetoofe Atambatun. ²¹ Iŋ’ite ho aamo fu arinuutan ti siheluun doon fe deekuurut, abe n’ariwas kunoŋk fe keejakut. Áritetianooro ariijok hirim heenawee hu ti siheluun, ábuki húnooniuun kafakan. ²² Atum’ariraan ti kajamatan hirim hite Atambatun barebare, bare árihin yooŋ naane husoke i. Káhinaate iyu, n’aŋ’aribuut kikawuun. ²³ Ábuki an eejame hirim hu, abe áhinut naane husoke i, ámoomi naane an eeemo tu bujukooro ti kaajukooreey, abe n’ajuk naane anokoore i. ²⁴ Af’ajukooro ahaban, n’aŋ’aja, abe n’aŋ’ahaŋ afiil naane anokoore i. ²⁵ Bare an eejondomane jak t’eluwa yeejoŋoore i, af’ajok te yo alitee, Atambatun kásoniyano tu doon fe d’áhine. An ondu awarut kajamatan kaanuku eebin eefiil, bare áhin naane esoke i. Yo ef’enuutan úne tu húsukateenaate hu. ²⁶ An af’aane akina átumbatumba ajok bítim bu, abe bare ayinaat kajoku butumo, an ondu abuuta hikawo: káyilen koone kibajut éñjeriŋ. ²⁷ T’Atambatun Faaf úne, bítim bite bu nu múniyo abe nu bukuur, iye i bije fu: biñi bu éfiiten i, ni haare hu ki bákayiniin kakete ku, úyokunaniin kane káyemi ti sílaam, abe utum’úwas buroon beekuurut bu bite bu t’etaam ye béetifen úne.

¹ Kújakuwe, aruun kéeyilene ku t’Anahaan ite úne Yesu Kiris éenike u, atum’arijok ésuk i kawayoor. ² Ariliik naane háyine bákasuba kabine fee káŋaabeinuun t’arikuukanooree: ake tu boko asolasol bimeŋk bite éwurus ni kájufa kéewarie-wari, áwiyo abajut, abe bires taŋ b’asiimee fu. ³ N’arijok eesiimee u wañ wéewarie wu atoof ti kaanio: «A̱bin, a̱bin a̱ariiko diye t’ajake du.» Bare eebajut u, ake t’aruun n’aano: «Awe a̱siiŋo», man yooŋ: «A̱riiko t’etaam diye bite wuwotam.» ⁴ Arko iyu af’árihin, aruun kumuumuun arijokoorajokoor fíya arireyoor? Aaa, bamb’arisok fe ti bakaaku, ti biyinoor boonuun beejakut bu t’ufu búnuutin. ⁵ Kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, arijamatan: keebajut kíiit kereŋ k’Atambatun ajifane fu kaanuku kéeyilen te o, káyilen kooniin kéeyemi ebaj yeeniin, abe ni kabaj Jáyi j’aane ju o kawunu kéemaŋio ku? ⁶ Bare aruun aŋ’áriwiinian keebajut ku! Kame aañiin kereŋ k’ifi kálaamanuun, abe ni kakalameuun ti ñájoonanum ñu? Eeman kereŋ keebaje ku? ⁷ Boko yooŋ ifi kálafatin huruwu hite Kiris éekiniuun u. ⁸ Míkiñjin mu meenaan: «A̱warawar kámaŋi áwiyi húŋgowulan naane á̱maŋie i hikawi.» Diyu eluwa yéenuutina t’Atambatun áyi u. Af’árihin nu múniyo naane esoke i, árihinahin ajakee. ⁹ Bare n’arifin arijok ésuk i kawayoor, árihina kaahoofoor, abe eluwa i etinanuun yooŋ, ábuki árijuuma te yo. ¹⁰ An af’áhin naane buluwa bite Atambatun fe busoke i, abe n’ájuum t’efeeneŋ taŋ, atina ti saasu sireyi fe. ¹¹ Ábuki Atambatun eeene u: «Atum’a̱ŋot n’an ariseñeit», o yooŋ aane fu: «Atum’a̱yool húŋgowulan.» Náami arko a̱ŋotut n’an ariseñeit, abe bare n’a̱yool húŋgowulan, á̱juuma t’eluwa i. ¹² Iŋ’ite ho aamo fu af’áriyemi ti báhamin man yooŋ ti káhinu doon, áribaŋino kaanuku Atambatun aroŋa eebin eejoonanuun t’eluwa i yey’enuutan úne tu húsukateenaate hu. ¹³ Atambatun af’áyemi ti kajoonan ku, at’aŋaaŋ kayubiyen an éeyubiyenaariit u bakaaku. Bare af’aŋ’a̱yubiyen bakaaku, Atambatun at’atinani. ¹⁴ Kújakuwe, an af’aŋ’aane abajabaj káyilen, abe bare ánoŋkaariit ajakee, bibajabaj fíya éñjeriŋ? Káyilen kondu kúnoonio fíya kafakan? ¹⁵ Ariliik naane ake ti bakanuun kéeyilene ku asawulee fee wañ wute bisiimo, man yooŋ abajut eeñoofo. ¹⁶ Abe ake t’aruun n’aano: «Yooh, úwasoor, a̱riiko ti káasuumaay; a̱sol wañ weeniŋe, abe n’a̱ñoofo a̱bir!» Bondu fíya bibajabaj éñjeriŋ t’ariwunuto doon d’asawulee du kaanuku eeroŋ? ¹⁷ Iyu yooŋ i káyilen ku keemo fu: an af’áyilen barebare, abe áwufoorut ko tu hunoŋk hoone heejake hu, káyilen koone keekete. ¹⁸ Bare an n’afin aane: «Awe á̱yilenayilen, íñje n’iŋ’ifin inoŋk ajakee», íñje kaanio: «Á̱wufooram buŋ b’a̱yino fu káyilen t’á̱noŋkaariit ajakee, abe íñje n’iŋ’íwufoori káyilen kúuma tu hunoŋk húuma.» ¹⁹ Eeman á̱yilenayilen kaanuku Atambatun afeeneŋ abaje fu? Kame beejake. Sirab su yooŋ síyilenayilen bondu, abe iŋi síbit ekoloowe taŋ. ²⁰ Esoŋ yendu! Á̱maŋamaŋi bukuuri kaanuku an af’áyilen barebare, abe ánoŋkaariit ajakee, káyilen kondu kibajut éñjeriŋ? ²¹ Te naŋ t’Atambatun ajuke fu kaanuku faaf úne Aburaham ájubajub? Ti manoŋkar moone fu, h’ásike hu añio Isak kaanuku eesaraho. ²² A̱juka kaanuku káyilen koone kiriboorariboor ni manoŋkar moone, abe káyilen koone nu kurum tak iŋi manoŋkar moone. ²³ Iyu i bonde bi Míkiñjin mu musoke mu bibaje fu. Meenaan: «Aburaham áyilenayilen Atambatun, abe Atambatun n’ajuk ti káyilen koone n’ajoko an éejube.» Abe Atambatun n’aŋ’aano áwiyo. ²⁴ Náami arijuka kaanuku Atambatun aŋ’aane an ájubajub ti manoŋkar moone; káanukiiit iŋ’ite káyilen k’abaje ku barebare. ²⁵ Bondu yooŋ bibaje fu Rahab aa afurukato. Atambatun ajokojok an éejube ti manoŋkar moone, h’abine hu awanan te o Esuwif i keeboñee ku, abe n’áyokunaniin keeŋaas bike bítim keefak. ²⁶ Húŋgowulan heebajut síhiinu, o an eekete. Káyilen yooŋ keeriboorut ni manoŋkar meejake, ko yooŋ keekete.

¹ Kújakuwe, bakate ku t’aruun kiŋki kaliiken ésuk i kawarut kahooju, ábuki árimoomi kaanuku uni eliikena yite ésuk i, uni kajoonanee ahaŋ kaniŋu bakaaku. ² Úreyi fe uŋ’újuum kuhooj aa ti máhinar meehooje. An éejuumaariit ti báhamin, akina an eekuure but, akina an éeyinie bújokumooro áhabanein. ³ Bifaliñj bu, uŋ’úkob bo ñañ tu ñutum kaanuku iŋi bijam t’úne; iyu uf’úyini kajoŋooran bo. ⁴ Arijondoman yooŋ ti bisahar bu: bihah buŋ mi bihahe, kúsofooru kite te bo kiŋgiŋgilij. Hutoof yooŋ eyam yeebaje sembe n’etib, tu hutoofe du eteyana i t’ifi bija. ⁵ Iyu yooŋ i káaleluf aamo fu. Átetateti faa t’eni, bare áyinooni kasamban buroon beehahe. Arijondoman: sineemak siŋgilis síyinooni kásufu bujal bómbokun! ⁶ Káaleluf ámoomi naane sineemak. Toko ti meejakut mu meemo fu. T’eni i ti keemo fu, abe iŋi kítifen yo ereyi fe. Iŋi kítifan buroŋ bite b’úne fe ni sineemak séenuutina sambuun. ⁷ Húŋgowulan áyinooni káhinu saama náami éndakakureŋ yeejam te o, ni bilele bu, nu ñuroon ñu, ni bisaan bu. ⁸ Bare mayet an afeeneŋ áyinie kajoku káalelufo. Káaleluf ajakut, abe yooŋ ábebaariit; aŋ’ahooj bib ni bíniw béeyinie kayoolu. ⁹ Ne ko n’uf’úsokoroor Atemit Faaf úne, ne ko yooŋ n’uf’úwuum bakan úne kúŋgowulan k’Atambatun áwuwane ku kanokoor ne o. ¹⁰ Kasokoroor uŋu kúnuutin tu butum bifeeneŋ bu ni káwuumu. Kújakuwe, buwarut bija iyu. ¹¹ Káabulanu áyinooni fíya kánuutanna t’efulu efeeneŋ móhujo míniina ni meehire? ¹² Níndiif áyinooni fíya kabuku bihemb, kújakuwe? Núfuuf áyinooni fíya kabuku bíndiif? Káabulanu kite móhujo meehire kiyinaat kánuutanna móhujo míniina. ¹³ Abajeebaj fíya t’aruun an éewesinatee abe yooŋ n’áwasi? Áwufoor bo ésuk i ti manoŋkar moone meejake mu mamm’áhin, ti káneeni koone, nu búwesinato boone. ¹⁴ Bare arko suhol soonuun suhoojahooj ni bíhiñanoor béetike, ni biyinoor yooŋ bite bíhaŋoor, atum’aŋ’arisambooro, atum’arijuus yooŋ arisaan múniyo mu. ¹⁵ Búwesinato naane bondu búnuutinoot t’etiir, bo bite t’etaam ye, bite húŋgowulan, ti Setani tu búnuutina. ¹⁶ Ábuki ti bíhiñanoor beemo, ni biyinoor bite bíhaŋoor, kajoŋooraate kondu toko, ni kinij kánokan keejakut. ¹⁷ Bare búwesinato béenuutina bu t’etiir, bítiyar bite te bo beemo fu bukuurakuur. Hunuut toko ni bíyemi bite káasuumaay, ni bíneeni, abe biyaŋgut hikaw. Uŋu buyubiyen dómbokun, abe n’uŋu bubuk kunoŋk keejake. Bújokaariit ésuk i kawayo, abe bútuukaariit. ¹⁸ Kiŋki káhin ésuk i keebukan iŋi kanaw káasuumaay, abe miriyaay mimmi kabaj toko meemo fu buroŋ beejoŋoore.

¹ Bímiñoor bu nu sulob su t’etutuun, bondu diin t’ufu búnuutin? Uŋu búnuutin tu wúfaŋi woonuun wuwu wulob ti siniuun. ² Aŋ’árimaŋi buroon bite an, abe ariyinaat bo kabaju, n’aŋ’áami ariiyoolo. N’arimero doon dite an, abe ariyinaat do kabaju, n’aŋ’áami ariilob ne o, abe n’árimiñoor. Áribajaariit b’árimaŋie bu aŋarkeyi naane árilawaariit bo Atambatun. ³ Abe af’arilaw, áribajaariit ábuki beeemo bu ti kikawuun bijakut: bamb’arilaw, árimaŋamaŋi bo kaanuku ariirooŋan siniuun. ⁴ Aruun fu bakan kéejubut! Árimeyiit kaanuku kámaŋi aduna i aamo fu kahuufu Atambatun? An af’ámaŋi kábuki n’aduna i, áhinooraa anatoora ite Atambatun. ⁵ Atum’ariene man beesokee bu ti Míkiñjin mu bite fuufu i? Meenaan: «Atambatun aŋ’áfiir dómbokun tu búwejet b’anaŋe bu t’úne.» ⁶ Bare Atambatun ásoniyanasoniyan úne ahaŋ diyu tu dómbokun, ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Atambatun aŋ’ásokum kiŋki kayitooro, bare kiŋki kátetianooro aŋ’ásoniyaniin.» ⁷ Náami árijeŋgin Atambatun. Aritandarisan ti Setani, abe n’aŋ’atey akambuun. ⁸ Ariloh Atambatun, abe n’aŋ’alohuun. Aruun ehoofoora i, arikuuranooro; aruun kaŋk’árihin sihel súsuba, arikuuran siheluun! ⁹ Áritaañian, ariyiy, abe n’arilolobool. Ésuw yeenuun éyemi biyiy, katoofu koonuun ni kíyemi kátaañi. ¹⁰ Áritetianooro hágila Anahaan u, abe n’aŋ’ayituun. ¹¹ Kújakuwe, atum’arisok meejakut ti bakaaku. An af’asok meejakut t’ake, man yooŋ n’ajoonano, asoka meejakut t’Eluwa yite Atambatun, ajoonana yo yooŋ. Abe af’a̱joonan Eluwa i, aŋkut á̱yemi an éejeŋgine yo: awe ajoonana yo. ¹² Atambatun unoono asiiŋane fu Eluwa i, o yooŋ unoono aamo fu ajoonana u. Akina unoono áyinie fu kafakan an, o yooŋ unoono áyinie fu kátowutan an. Kame awe a̱amo fu aañ, awe aa a̱joonan áwiyi húŋgowulan? ¹³ Hahiyu arijamatanam, aruun kaŋk’ariene: «Úmiye man yooŋ kuwaatu uni bija t’ésuk émanuma, uni kabaju bo emit, uni kájula, abe n’iŋ’iribaj sírirem.» ¹⁴ Árimoomi me hite hu kuwaatu, nu buŋ bu buroŋ boonuun bija fu? Aruun fu árimoomi naane kamooha; iŋi kíŋaasin, diŋgilis yooŋ kep nu kútowuto. ¹⁵ Bonde b’ariware fu kasoku. Ariene: «Atemit af’ámaŋi, uni karoŋu, abe n’iŋ’írihin bonde man yooŋ bonda.» ¹⁶ Bare aruun n’aŋ’arifin ariyitooro ti jísamban joonuun. Biyitooro naane bondu bijakut. ¹⁷ Náami an éemeyie meejake m’aware mu káhinu, abe áhinut mo, an ondu áhina kaahoofoor.

¹ Hahiyu arijamatanam, aruun kusaanum ku! Ariyiy abe n’aririŋgan uŋu wútaañi w’arija wu kajuku! ² Ebaj yeenuun efuta, busobit bu yooŋ bujoka wañ woonuun. ³ Búwurus boonuun beeseme, sírirem soonuun yooŋ. Bisem bondu bija fu katinanuun, abe bo kábuju siniuun naane sineemak. Aruun bokondu ti kakuukan ebaj kep, abe bare kamoosen kite etaam i kireeŋa. ⁴ Áritumbut ariŋaaŋ kajaamu eroka i kéehotukanuun ku kitaaŋaat koonuun. Arijam naane ii kalolobool! Wuji wute eroka yendu Atambatun ajamajam wo, akina Atemit eehaŋe u ebaja sembe. ⁵ Aruun bokondu tu buñoofo meetoofe kep, abe n’aŋ’árihin beetoofuun bu. Áriyoŋgianayoŋgian siniuun, abe hahiye áriyemia naane sunuk site bija kamootiee. ⁶ Arijoonanajoonan bakan keetinut, abe n’ariyooliin. Kañakoorut n’aruun. ⁷ Kújakuwe, náami árimuñ kep ayak abin áami Anahaan u abina. Arijuk naane awaña aa ámuñ ti kanahan éhotukan i yeereeŋ. Aŋ’ámuñ ti kanahan kite káriiŋ ku, ni basokotoŋ bu fe. ⁸ Aruun yooŋ árimuñ; arijok alitee, ábuki bibin bite Anahaan u bulohena. ⁹ Kújakuwe, atum’aŋ’áriŋuŋunoor ti bakaaku, man Atambatun atum’abin ajoonanuun. Ajoonana u ondu, áreeŋino ti karuŋ ku! ¹⁰ Kújakuwe, áribaŋino eyiŋana yite Atambatun kéehamine ku tu huruwu hite Atemit. Kámuñamuñ hi kajuke hu sílaam su. Ariliikool nu boko. ¹¹ Uŋ’úene katoofana, ábuki kajokajok alitee. Arijamajam naane Sob abine i ámuñ, abe árimoomi naŋ n’Atemit abine fu awuno. Ábuki Atemit aŋ’ayubiyen naane, abe ajakajak faa t’ésuk i. ¹² Kújakuwe, beehaŋe bu fe beemo fu bonde: af’ariene aruun káhinu dike doon, atum’ariwaat hikee. Atum’ariwaat bufor bu, n’etaam i, atum’ariwaat yooŋ doon fe. Af’arko hee, ariene «hee», af’arko aaa, ariene «aaa», man Atambatun atum’abin ajoonanuun. ¹³ Ake t’aruun af’áyemi ti sílaam, alaw. Ake t’aruun af’áyemi ti katoofu, ahooñ eesokoroor Atambatun. ¹⁴ Ake t’aruun af’ásomut, aruw sifaaf site kéeyilene ku keebin keelaw bija te o, boko yooŋ ti kátisio éluuliin tu huruwu hite Anahaan u. ¹⁵ Kalawu kondu ifi kíhinee ni káyilen, ko kafakan ásomuta u. Atemit karitano, abe arko áhinahin wuhoofoor, n’aŋ’aboŋketo wo yooŋ. ¹⁶ Náami arisokoor wuhoofoor woonuun, abe n’aŋ’arilaw bija ti bakanuun man n’árikoyi. Kalawu kite an éejube kibajabaj sembe, abe kúnooni káhinu buroon bómbokun. ¹⁷ Eli húŋgowulan naane úne. N’alaw áhabanein kaanuku etiir i etum’enub; etiir i ehaŋut enub areeŋ simit síhaaji ni kiim hutok ni hifeeneŋ. ¹⁸ N’abin asooñ alaw; etiir i n’énubin, abe etaam i n’esooñ ebuk miriyaay. ¹⁹ Kújakuwe, árimeyi bonde: ake t’aruun af’akamb múniyo mu, abe ake n’ábatikanno, an éenuutanna ahoofoora ti bítim bu t’áyemie du tu bútowuto bu, an ondu afakano t’eket i, abe o kákinineŋ wuhoofoor weehooje nu wuboŋketee.