EFEES
11 Íñje Pool eeemo u apotor ite Yesu Kiris naane t’Atambatun ámaŋie du, íkiñjinuun fee aruun bakate ku Efees k’Atambatun akino ku, kéejeŋgine ku Yesu Kiris. 2 Atambatun Faaf úne, n’Anahaan u Yesu Kiris kaja kásoniyanuun, abe ni kawunuun káasuumaay. 3 Úsokoroor Atambatun, eeemo u Atambatun ite Anahaan ite úne Yesu Kiris, ni Faafo yooŋ toko! Ásoniyanasoniyan úne ni kásoniyan kánokan kéenuutina t’etiir bufor bu iŋi naane úhine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris. 4 T’áwuwanoorut etaam i, ajifanajifan úne ti Kiris kaanuku man n’úyemi bakan keenabe te o, keeyinaatee kawatan tu doon. Makamu ámaŋamaŋi úne, 5 n’asoŋk bijifan úne núuyemi bakañio. Ti Yesu Kiris t’aŋaase fu éehin bondu. Iye a ámaŋie fu káhinu aŋarkeyi naane butoofotoof. 6 Náami úsokorooro iŋi meejake moone meehahe mu. Anoŋkanoŋk eewun úne mo fuufu iŋi naane úhine i t’afeeneŋ n’Añi oone a ámaŋie-maŋie u. 7 Ti halan hite Kiris t’Atambatun arame fu úne ti meejakut mu, abe n’aboŋket úne yooŋ wuhoofoor wute w’úne. Iyu a áwufoore fu úne kajaku koone keehahe-hahe ku, n’áhin úne yooŋ núuwesinato, abe n’úniyo. 9 Áhinahin úne núumeyi boone béenuusee bu yéeni, b’afiye bu asiiŋan ti kajaku koone, abe n’áŋaasann bo ti Kiris. 10 Bondu, Atambatun kahabanoor bo ti bihabanooreey bu. O kakuukan doon fe deeemo t’etiir bufor bu, ni t’etaam i, Yesu Kiris éeyemi aseef u. 11 Naane írihine i t’afeeneŋ ni Kiris, iribajabaj húrub hite h’uni t’Atambatun, ábuki Atambatun asoŋka bijifan uni naane t’áhabaneina du. Abe Atambatun áhinahin buroon bu fe beeriib ni naane ámaŋie i akina humuumo. 12 Náami iriisokorooro naane ahahe i, uni keeemo ku étiyar i ti kayakar ku ti Kiris! 13 Aruun yooŋ kéehine ku t’afeeneŋ ni Kiris, arijamajam hirim hite múniyo mu, heeemo hu Hirim Heetoofe hu héekinineŋe hu n’arifak. H’áriyilene hu ti Kiris, Atambatun n’áhin t’aruun éluwenuma yite káwufoor kaanuku aruun bokoone ku; yo yeemo fu Búwejet Beenabe bu b’afiye bu aane o kawunu úne. 14 Búwejet Beenabe bu beemo fu húrub hítiyar hu ti meejake m’Atambatun anaŋe mu bija ti bakan koone. Úne kabaju mo kane úfakanee kuur. Náami úsokoroor Atambatun naane ahahe i! 15 Iŋ’ite ho aamo fu huta h’iŋ’ibin ijam kaanuku áriyilenayilen t’Anahaan u Yesu, nu buŋ b’árimaŋie fu yooŋ bakan k’Atambatun akino ku fe, 16 iwasut kaanu Atambatun eyeehen uŋu hoonuun hu. If’íyemi ti kalawu, iŋ’íbaŋinouun. 17 Iŋ’ilaw Faaf u éenike u, Atambatun ite Anahaan ite úne Yesu Kiris kaanuku eewunuun Búwejet bite búwesinato, ni bite káwufooruuno, abe ni bíhinuun ariihaŋo kámeyi. 18 Iŋ’ilaw Atambatun kaanuku eejaaŋan ñúwejet ñoonuun, man n’árimeyi eyakar yómbokun y’aruwuun i bite te yo, n’ebaj yéewarie-warie i y’anaŋe i bija ti bakan k’akino ku. 19 Ímaŋamaŋi yooŋ árimeyi sembe sómbombokun su sunsu surok t’úne kéeyilene ku. Sembe sondu sómbombokun su, Atambatun átumbatumba áwufoor so 20 h’aritane hu Kiris t’eket i, abe n’áhino eeriiko inde baatoso t’etiir bufor bu. 21 Toko diyu ti Kiris anaŋee fu t’etiir emalaka i fe, n’eseef i, ni bakate sembe su, ni bákayi ku. Anaŋeenaŋ t’etiir huruwu hánohan heeyino karuwiee, káanukiiit hahiye barebare, bare bija kóyinokoyin. 22 Atambatun awunawun Kiris sembe tu doon areyi fe, abe n’ásiko awun éeyemi hikaw hite kéeyilene ku. 23 Kéeyilene ku kaamo fu eni yite Kiris, abe Kiris ondu tu boko ahoojaniin bib, akina eehoojane u dóonodoon fe.
21 Hítiyar hu, árimoomi t’Atambatun naane bakan keekete aŋarkeyi naane aŋ’árijuum, abe yooŋ aŋ’arihoofoor. 2 Aŋ’arineefan yéeni tu kunoŋk kite bakate ku t’etaam ye. Aŋ’árijamaani t’aseef ite sembe seejakut su seeemo su t’etiir. Aseef ondu aamo fu búwejet beejakut bu bumbu burok iye ti kéejeŋginaariit ku Atambatun. 3 Hítiyar hu, úne fe kaafeeneŋ ku nu boko, ábuki wúfaŋi wute w’úne taŋ w’uf’úŋes, katoofu kite k’úne yooŋ k’uf’úyinoor. Makamu iye u úyemiaanie fu, Atambatun yooŋ ayiŋatayiŋat t’úne naane ayiŋate i ti bakaaku. 4 Bare Atambatun aŋ’ayubiyen úne dómbokun, abe n’átumb ámaŋi úne naane, asooñen 5 h’aamo hu te o úketa iŋi kájuumu kite k’úne, n’áhin úne núusooñ úroŋ ni Kiris. Kajaku kite Atambatun kíkinineŋe fu n’arifak. 6 Atambatun aritanaritan úne t’eket i aŋarkeyi naane úhinahin t’afeeneŋ ni Yesu Kiris; ahaban, n’áhin úne núuriiko ne o t’afeeneŋ tu bufor bu. 7 Náami h’áwufoore hu úne ti Yesu Kiris kajaku koone, am aamo yooŋ ti káwufoor bakate ku kuwaatu kaanuku aŋ’ayubiyen ahahee. 8 Múniyo iŋi kajaku kite k’Atambatun h’arifake fu, ábuki áriyilenayilen te o. T’áruuniit tu bondu búnuutina, Atambatun awunuun fu bo. 9 Tu kunoŋk kóonuuniit yooŋ tu búnuutina. Náami an t’aruun atum’amak. 10 Ábuki Atambatun aroke fu úne. Naane úhine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris híkinineŋe fu n’áwuwan úne kaanuku ko kireyi fe n’uŋ’úhin kunoŋk keejake. Kunoŋk kondu, Atambatun afiyafiya afare ko kaanuku uŋ’úbin úhin ko. 11 Aruun keenooto ku Esuwif ti kabukiee, áribaŋino naane áriyemie i hítiyar hu. Esuwif i iŋi katey karam, abe doon dondu dindi káhin ti siniiin barebare díkinineŋe fu ifi kámaŋi karuwuuun, n’iŋi kaanuun «keeteyit ku karam». 12 Áribaŋino kaanuku kóŋkeyin arikambakamb Kiris; árigiiloolutee ti bakate ku Israyel; árigiiloolutee yooŋ tu wujamoor w’Atambatun ajamoore wu nu boko. Árimoomi naane emoosoora. Arikinakin t’etaam ye, bare aribajut yéeni eyakar, árimeyiit yooŋ Atambatun. 13 Bare hahiye, naane aamo i árihina t’afeeneŋ ni Yesu Kiris, aruun kéekambaanie ku Atambatun aŋkut arikambo iŋ’ite halan hite Kiris héeyuusee hu. 14 Akina aamo fu káasuumaay kite k’úne, akina éehine u Esuwif i ni keenooto ku Esuwif kéehin t’afeeneŋ. H’ásike hu enio awun n’aweleje fu hiñaan hite kahuufoor ku héewaajinooriin hu. 15 Akina aneyane fu Eluwa yite Moyis, nu buroon b’esoke bu kaanuku iŋi bíhinee. Iyu a akuukane fu Esuwif i ni keenooto ku Esuwif kéeyemi te o an afeeneŋ áyeni, káasuumaay keebaj. 16 H’akete hu t’ekuruwa i, áhinahin Esuwif i ni keenooto ku Esuwif keebukan n’Atambatun. Toko yooŋ t’anuutane fu kahuufoor kéeyemie ku t’etutiin, éehiniin kéehin t’afeeneŋ. 17 Abinabin kawaare ésuk i ereyi fe Hirim Heetoofe hite káasuumaay ku: aruun keenooto ku Esuwif keekambe ku Atambatun, n’Esuwif i keeloho ku yooŋ. 18 Ti Kiris t’úyino fu kaŋaasu úreyi fe, Esuwif i ni keenooto ku Esuwif, núusiiŋo hágila Faaf u ti sembe site Búwejet bifeeneŋ Beenabe bu. 19 Náami aruun keenooto ku Esuwif, aŋkut áriyemi emoosoora, man yooŋ bakan kéenuutina tike tiŋ. Hahiyu árihina t’afeeneŋ ni bakan kite Atambatun, aruun bakate tu butoŋ boone. 20 Árimoomi naane súmuul site enuuf. Epotor i n’eyiŋana yite Atambatun kaamo fu hiñaan hítiyar hu, abe Yesu Kiris humuumo aamo fu meeyane mite enuuf i. 21 T’akina tu súmuul su silaŋgatanee fu seejok t’afeeneŋ, enuuf i ti kahaŋu yooŋ birito kep, yeebin éyemi enuuf yeenabe t’Atemit. 22 Abe naane árihine i t’afeeneŋ ni Kiris, aruun yooŋ árigiilooleegiilool ni bakaaku kéeyilene ku fe tu kunut kondu tu Búwejet bite Atambatun bikine du.
31 Iŋ’ite ho aamo fu iŋ’ilaw Atambatun, íñje Pool eekulee u aŋarkeyi naane iŋ’irok bija ti Yesu Kiris kaanuku íiyokunanuun, aruun keenooto ku Esuwif. 2 Mánoman arijamajam kaanuku Atambatun ti kajaku koone, asaanamsaan burok bite káhinu bija t’aruun. 3 Atambatun afeeñamfeeñ éehinam íimeyi boone béenuusee bu. (Ikiñjakiñj bo memee íihamin te bo diŋgilis. 4 Af’arijaŋga b’ikiñje bu, n’aŋ’árinandin b’ímeyie bu ti béenuusee bu, beesokee bu iŋ’ite hu Kiris.) 5 Kóŋkeyin, Atambatun áwufoorut kúŋgowulan ku béenuusee bondu. Bare hahiye, áhinahin Búwejet boone béewufoor bo epotor yeene keenabe ku, n’eyiŋana yeene yooŋ. 6 Béenuusee bondu iye i bije fu: makamu keenooto ku Esuwif káyilenayilen ti Hirim Heetoofe hu, boko yooŋ kabaju húrub t’ebaj y’Atambatun anaŋe i bija t’Esuwif i. Káhinahin t’afeeneŋ n’Esuwif i, abe boko yooŋ kamaatu ti b’Atambatun aane bu o káhinu bija ti bakan koone tu huruwu hite Yesu Kiris. 7 Atambatun ti kajaku koone, asejanamsejan burok kaanuku iŋ’isok ésuk i Hirim Heetoofe hu. Awunamwun bondu ti sembe soone. 8 Íñj’eemo fu araan u tej ti bakan kite Atambatun. Bare íñje a ajuke fu ti kajaku koone, kaanuku iŋ’ibin iwaare keenooto ku Esuwif Hirim Heetoofe hu, hite ebaj yéehabanaariit i yéenuutina i ti Kiris. 9 Atambatun éewuwane u doon areyi fe afiyafiya ánuus béeyemie bu ti hikawo. Náami asaanamsaan yooŋ kaanuku íiwufoor ésuk i akuur but buŋ b’aja fu bo káhinu, 10 kaanuku man emalaka i keeemo ku t’etiir, n’eseef yeeniin ifi kajuk kéeyilene ku, ni kámeyi naane búwesinato boone beemo i fe. 11 Bondu bibajabaj naane t’Atambatun afiye du aane o káhinu bo, abe hahiye áhina bo ti Yesu Kiris Anahaan ite úne. 12 Naane úhine i t’afeeneŋ ni Kiris, abe n’úyilen yooŋ te o, úbaja bítim bite bisiiŋo hágila Atambatun n’eyakar, kikaw úne káayaŋgin. 13 Náami íñj’endu ti kaanuuun siheluun utum súbujo iŋi naane eemo i ti kajuku sílaam uŋu hoonuun hu. So site káwutiyenuun kániku. 14 Iŋ’ite ho h’if’íyemi ti kalawu bija t’aruun, iŋ’íjiŋgitan hágila Atambatun Faaf u, 15 o éekinie u butoŋ bánoban fe t’etiir bufor bu ni t’etaam i. 16 Ánikanik areeŋ ñaaj, abe abajabaj yooŋ doon areyi fe. Náami íñj’endu ti kalawio kaanuku man n’áhin Búwejet boone beewun siheluun sembe. 17 Atambatun áhin Kiris eekin tu suhol soonuun aŋarkeyi naane áriyilenayilen te o. Áhinuun yooŋ áriimaŋioori. Af’árimaŋioori, n’aŋ’arilooñ te o, abe n’aŋ’arinut yooŋ buroŋ boonuun te o. 18 N’aŋ’áriyini yooŋ kánandin, aruun ni bakan kite Atambatun fe, buŋ bi kámaŋi kite Kiris kiŋabe fu, buŋ bi kikambe fu, buŋ bi kiliite fu, nu buŋ bu kúsulie fu. 19 Hee, n’aŋ’áriyini kámeyi kámaŋi koone keehaŋe ku doon fe du húŋgowulan ayino kámeyi, man buroon b’Atambatun ákinie bu fe ni bíyemi yooŋ boonuun bu. 20 Atambatun, ti sembe soone sunsu surok t’úne, áyinooni káhinu ahahan doon fe d’úlawo, man yooŋ d’úyinoore. 21 Aja ákini ko kireyi fe ni hiraanu kániku ku tu buroŋ bite kéeyilene ku, ni ti Yesu Kiris! Amiin.
41 Náami íñj’endu ti kalawuuun bonde, íñje eekulee u aŋarkeyi naane iŋ’irok bija t’Anahaan u: buroŋ boonuun bíyemi naane t’Atambatun ámaŋie du h’aruwuun hu. 2 Ko kireyi fe áritetianooro, árineeni yooŋ, abe n’aŋ’árimuñ. Árimaŋioori, abe n’aŋ’árimuñalool. 3 Árihin wáhowah ariijok ti naane Búwejet Beenabe bu buwunuun i aŋarkeyi naane árihinahin t’afeeneŋ. Nu buwunuun yooŋ ariiriiko ti káasuumaay kéegiilooluun ku. 4 Eni efeeneŋ taŋ ebaje fu, yeemo fu kéeyilene ku; Búwejet Beenabe bifeeneŋ taŋ bibaje fu yooŋ; abe Atambatun, bite eyakar efeeneŋ taŋ b’aruwuun fu. 5 Anahaan afeeneŋ taŋ abaje fu, ni káyilen kifeeneŋ yooŋ, ni kaboste kifeeneŋ taŋ. 6 Atambatun afeeneŋ taŋ abaje fu, eeemo u Faaf ite ésuk i ereyi fe. Ondu t’etiir doon areyi fe, aŋ’arok t’ánoan, ondu yooŋ t’ánoan. 7 Bare huruw fe t’úne abajabaj b’Atambatun awuno bu ti kajaku koone, naane yooŋ ti Kiris aliike du n’awun úne. 8 Múniyo iyu yooŋ i Míkiñjin mu musoke fu te o. Meenaan: «H’asiree hu bija t’etiir-t’etiir, ajaja n’enatoora keejokee, abe n’awun kúŋgowulan ku bike.» 9 Náami naŋ neemo fu «h’asiree hu t’etiir»? Aamo fu ajabajaba áwanein níbahindaa-hindaa etaam i. 10 An éewaneina u, o aamo fu yooŋ eesiree u bija t’etiir-t’etiir kaanuku eehoojan aduna i ereyi fe. 11 Akina awune fu kúŋgowulan ku kéeyemi bakaake epotor, bakaake eyiŋana yite Atambatun, bakaake ewaaraa Hirim Heetoofe hu, bakaaku ni káyemi égila yite bakan kite Atambatun, abe n’iŋi kaliikeniin hirim hoone. 12 Awunawun bondu bakan k’Atambatun akino ku kaanuku man ni káyini káhinu burok bite káyokunan bakaaku kéeyilene ku. Iyu, keeemo ku eni yite Kiris, abe ni káyilen kareyi fe n’iŋi kahaŋ kayanu ti káyilen ku. 13 Úreyi fe yooŋ n’uŋ’úyini káhinu t’afeeneŋ ti káyilen ku, abe t’afeeneŋ yooŋ n’úmeyi Añi ite Atambatun. N’uŋ’úhaat ti káyilen ku, abe n’uŋ’úre ti kareyi kite Kiris. 14 Náami ut’uŋk’úyemi biñi. Ut’uŋk’úyemi naane busoona bu móhujo miñake tánotan ti han hu, man yooŋ b’eyam i etendeŋane. Ejuusa i yooŋ it’iŋki kabuut úne ni báhamin bimbi kanoŋk kéetuut. 15 Bare uf’uŋ’úsokoor múniyo mu, abe n’úmaŋioori yooŋ, n’uŋ’úhaat tu doon areyi fe ti Kiris eeemo u hikaw hite kéeyilene ku. 16 O ákinineŋe fu eni i ereyi fe n’eŋ’ejokoor ayan faŋ tu súkulinu su seeemo du. Arko doon fe deeemo te yo déehin burok bite te do, n’eŋ’ehaat ti kámaŋioori ku. 17 Bonde b’ija fu kasokuuun, abe íñje kajoku te bo alitee tu huruwu hite Anahaan u: buroŋ boonuun itim’iŋki bíyemi naane bite kéeyilenut ku. Biyinoor booniin bibajut éñjeriŋ, 18 abe kájokaariit doon fe. Kabajut buroŋ b’Atambatun bamb’awun, ábuki kámeyiit doon tus, abe ñúwejet ñooniin yooŋ iŋi ñíbaani túruk. 19 Kámeyiit bufuño; biyinoor booniin fe bite káhinu buroon bite bufurukato, abe káraanaariit yooŋ káhinu baabu buroon béefuñinanie bu. 20 Bare aruun, bóndiiit b’ariliikenee fu ti Kiris! 21 Ábuki bukuuramkuur kaanuku arijamajam huruwu hoone, abe ariliikeneeliiken múniyo meeemo mu ti Yesu, bare kereŋ? 22 Náami ariwarawar kawasu manoŋkar moonuun mítiyar mu. Manoŋkar mondu mummu múyoosanaaniuun tu wúfaŋi wuwu wubuutuun múbujuunbuj fu yéeni. 23 Biyinoor boonuun buwarawar káyemi bíyeni. 24 Náami arisiimo manoŋkar míyeni m’Atambatun áwuwanee mu naane ámaŋie i, man n’aribaj buroŋ béejube abe ni binab yooŋ béenuutina tu múniyo mu. 25 Iŋ’ite ho aamo fu atum’aŋ’arijuus! Huruw-ruw fe asok áwiyo bite bu nu múniyo, ábuki úhinahin t’afeeneŋ. 26 Af’ariyiŋat, arinaŋ toko kikawuun, atum’aribin ariney ti kaahoofoor. Atum’aŋ’ariŋotan kayiŋat koonuun. 27 Atum’ariwun Setani bítim t’aruun. 28 An eeemo ákuw araan kákuwat; anoŋk éesuwat aŋ’arok burok beejake éekuumanooro, éeyini yooŋ káyokunan keebajut ku. 29 Atum’árihamin báhamin beejakut; arisok kep báhamin beebaje éñjeriŋ bite káyokunan ésuk i ti bisawula booniin keehaŋ kayanu ti káyilen ku, abe nu butoof yooŋ kiŋki kajamatanuun. 30 Atum’árihin Búwejet bite Atambatun Beenabe bu béetaañian. Bo b’Atambatun ásike fu éehin t’aruun naane éluwenuma bija tu hunak h’aja hu kafakan koonuun akuur but. 31 Arinuutan méetike meeemo mu tu suhol soonuun, ni kajoku an tu suhol soonuun, ni kayiŋat, nu sulob, ni bílafatinool, ni bánafut bánoban. 32 Áriyemi bakan keejake, abe n’árineeni. Ariboŋketoor naane Atambatun aboŋketuun i ti Kiris.
51 Makamu aruun ariemo fu biñi bu k’Atambatun ámaŋie ku, ariliikool ne o. 2 Árimaŋioori ko kireyi fe tu buroŋ boonuun naane Kiris ámaŋie i úne. Ámaŋamaŋi úne, abe n’ásik buroŋ boone eesaan bo bija t’úne naane kaasarah keehunde-hund t’Atambatun. 3 Aruun bakan bakate Atambatun. Náami huŋotu hu ni bakan k’ariseñeit, kakuuraate ku, ni bimero bite buroon b’árikiniit, bondu fe áritumbut ariwar bo kajemen. 4 Ajakutee yooŋ n’aŋ’arifut báhamin; ariwas yooŋ báhamin béekojie. Ho húkoyie n’arilaw Atambatun ariieno eyeehen. 5 Árimeyi bonde jak: kiŋki kaŋot ni bakan ki kaseñeit, ni keekuurut ku iti kabaj húrub ti Jáyi jite Kiris n’Atambatun. Kiŋki kamero buroon bite ésuk i iti kabaj yooŋ húrub, ábuki anokooreenokoor kite bondu bi kahaŋe kajoku Atambatun. 6 Kunoŋk naane kondu ifi kíkinineŋ Atambatun n’ayiŋat ti kiŋki kateñeko kájeŋgino. Náami an atum’abuutuun ni báhamin beeñunut. 7 Atum’arikol ni bakan naane bokondu. 8 Hítiyar hu aruun ébaani; bare hahiye, naane árihine i t’afeeneŋ n’Anahaan u, aruun meejaaŋe. Náami arinoŋk naane bakan bakate meejaaŋe, 9 ábuki meejaaŋe mu uŋu mubuk doon fe deejake, ni deejoŋoore, ni dite múniyo. 10 Áriñiŋkaan ariiŋes beetoofe bu Anahaan u. 11 Atum’arikol nu burok beebajut bu éñjeriŋ, bite kiŋki kanij t’ébaani i, bare arirej bo. 12 (Múniyo buroon bimbi kánuuso kéehin, kaanuku yooŋ núusok bo uŋ’útumb úfuño.) 13 Abe bare uf’uŋ’úrej bimbi káhin, n’iŋi bíŋaasin ti meejaaŋe mu. 14 Múniyo doon déeŋaasina akuur but díyemia meejaaŋe. Iŋ’ite ho hi kaane fu: «Á̱niyo, awe eeemo u t’a̱ŋote, a̱rito t’etut keekete ku, abe Kiris n’aŋ’ajaaŋani.» 15 Náami áriwasiyoor jak tu kunoŋk koonuun. Atum’aŋ’arinoŋk naane busoŋ, bare arinoŋk naane kúwesina. 16 Af’aribaj bítim bite káhinu meejake kep, atum’ariwas bo beefakuun, ábuki kunak k’úemo kee te ko, meejakut m’ésuk i m’ef’éhin. 17 Iŋ’ite ho aamo fu atum’arisoŋoto, bare áriñiŋkaan man n’árinandin buŋ b’Anahaan u ámaŋie fu aŋ’árihin. 18 Atum’aŋ’áriwusan, ábuki éwusan aŋ’ábuj an. Bare arihooj bib nu Búwejet Beenabe bu. 19 Arihooñ kuhooñu kánokan kite k’Atambatun ariiyaŋgananoor kikaw. Arihooñ Anahaan u suhol soonuun síhabanein. 20 Ariene ko kireyi fe Atambatun Faaf u eyeehen tu doon areyi fe, tu huruwu hite Anahaan ite úne Yesu Kiris. 21 Árijeŋgin bakanuun, boko yooŋ ni kájeŋginuun iŋi naane arijoke i Kiris nu sumoŋu súsuba. 22 Aruun haare hu, árijeŋgin bákayinuun naane árijeŋgine i Anahaan u. 23 Ábuki ániine u aamo fu hikaw hite anaare u, naane Kiris aamo i hikaw hite kéeyilene ku. Kiris humuumo aamo fu Afakana ite kéeyilene ku, keeemo ku eni yeene. 24 Náami haare hu kaware fu kájeŋgin bákayiniin tu doon areyi fe, naane yooŋ kéeyilene ku kájeŋgine i Kiris. 25 Aruun háyine hu, árimaŋi haare hoonuun naane Kiris ámaŋie i kéeyilene ku, abe n’ásik buroŋ boone asaan uŋu hooniin hu. 26 Áhinahin bondu kaanuku éekajiniin bija t’Atambatun. Akuuraniinkuuran nu móhujo, ni hirim hu yooŋ. 27 Ámaŋamaŋi kaanuku kéeyilene ku ni kabin kasiiŋo hágilao káawariin naane, abe ni kakuur but, doon fe déefuñinanie itim díyemi tu boko. Ámaŋamaŋi káyemi bakan keenabe, keeyinaatee kawatan tu doon. 28 Náami naane háyine hu kámaŋie i siniiin, iyu yooŋ i kaware fu kámaŋi haare hooniin. An af’ámaŋi anaar’o, ámaŋamaŋi hikawo. 29 Ábuki an ámusut kahuufu enio; aŋ’ákuuman yo, abe n’atofotoor yo naane yooŋ Kiris aa áhin bija ti kéeyilene ku. 30 Abe úreyi fe t’enio t’úlooñe fu. 31 Míkiñjin mu meenaan: «Iŋ’ite ho h’ániine aja fu kanuutu ti faafo n’íñaayo, eeja keekin n’anaar’o, kéeyemi halan hifeeneŋ taŋ.» 32 Bike bómbokun béenuusee bondu ti kirim konde k’isoke kee memee iŋ’ite hu Kiris ni kéeyilene ku. 33 Náami hahiyu aruun, huruw fe ámaŋi anaar’o naane ámaŋie i hikawo, abe anaare-naare fe n’ájeŋgin áyino.
61 Aruun biñi bu, makamu aruun bakan bakate Anahaan u, árijeŋgin sifaafuun ni síñaayuun; bondu bijake fu. 2 Eke eluwa eenaan: «Á̱jeŋgin faafi n’íñaayi.» Yo yeemo fu étiyar i tu buluwa bite Atambatun yéewutiyene bike beejake. Eenaan: 3 «Man buroŋ búuwe nu búsoniyanee, abe n’a̱riy etaam i.» 4 Aruun sifaaf su, atum’aŋ’árihin bakañuuun keeyiŋat. Arijoŋooraniin, abe n’aŋ’aririmiin naane t’Anahaan u ámaŋie du. 5 Aruun búsukateen bu, árijeŋgin kéekiniuun ku bakate ku t’etaam ye. Árikoleyiiin, abe n’arijamiin nu suhol seekuure but, naane aa árijeŋgin Kiris. 6 Atum’árihin bondu kane káyemiuun ti kajukar barebare, kaanuku man n’aritoofiin. Bare áriñiŋkaan áriihin b’Atambatun ámaŋie bu naane búsukateen bakate Kiris. 7 Arirok bija tu boko nu suhol seekuure but, naane bakan keeemo tu burok, káanukiiit bija tu kúŋgowulan ku, bare bija t’Anahaan u. 8 Árimoomi kaanuku an fe éehine beejake, Anahaan u kabatikano bo, abajut onde ásukateen, ondu ásukateeniit. 9 Aruun kéekinie ku búsukateen bu, arijokiin yooŋ áwariee; atum’aŋ’arinuur tu boko. Árimoomi kaanuku Ámuse afeeneŋ ákiniuun fu aruun nu boko; ondu t’etiir bufor bu, abe te o ésuk i erare. 10 Biraanu búuma beemo fu bonde: ariŋes sembe soonuun t’Anahaan u, ni ti sembe soone sómbombokun su. 11 Arijok bujuŋko b’Atambatun awunuun bu bireyi fe, kaanuku man n’áriyini bisiiŋo alitee kane Setani aŋesuun kabuutu. 12 Ábuki fu újeit étuum nu kúŋgowulan, bare étuum nu ñúwejet ñeejakut ñu ñeeemo ñu t’etiir, ni bakate sembe su, ni siseef su, ni keekino ku sembe su t’etaam ye yeeemo i t’ébaani. 13 Iŋ’ite ho aamo fu arijok hahiye bujuŋko bite Atambatun bireyi fe! Af’árihin bondu, hunak hite sílaam su ifi hireeŋ, n’aŋ’áriyini katandarisan t’an eejonduun u. Abe af’árituum bija yooŋ ti biraanu, aruun bisiiŋo jirib. 14 Náami arijok alitee: arijok múniyo mu naane aa ariwuuj ñibaŋ ti kikeejuuun. Arijok kajoŋoor ku naane aa arisol kájufa kite hitiik. 15 Arifare kawaare kite Hirim Heetoofe hite káasuumaay ku naane aa arisol sikaku. 16 Ko kireyi fe, arijok káyilen ku naane aa arijok ebaŋgal; n’eŋ’éyokunanuun ariihok kúsoori kéetife ku kite Batuuk bu. 17 Arijok kafaku ku naane aa arisol ékuhe yite hitiik, abe n’arijok Hirim hite Atambatun heeemo hu naane kábura, ku Búwejet Beenabe bu buwunuun. 18 Naane biyino i káyemi fe, arilaw Atambatun ko kireyi fe naane Búwejet Beenabe bu biyakuun i káwufoor. Siheluun síniyo, abe n’aŋ’arilaw kep bija ti bakan kite Atambatun kareyi fe. 19 Arilaw yooŋ bija t’íñje, man Atambatun n’aŋ’awunam kirim keejoŋoore kane íyemi ti báhamin, hikawam heeyaŋg iŋ’iwaare béenuusee bite Hirim Heetoofe hu. 20 Íñje an eeboñee kawaare Hirim honde Heetoofe hu, bija naane eemo ee t’ekulu i fe. Náami arilaw man n’iŋ’iwaare ho ni hikaw heeyaŋge naane iware i bo káhinu. 21 Ati úne Tisik, u úmaŋie-maŋie u, abe n’aŋ’áhin burok bite Anahaan u ajoŋoor júl kasokuuun buŋ b’eemo fu beebe fe, man n’árimeyi te naŋ t’eemo fu. 22 Iŋ’ite ho h’íboñinuun fu o eebin eesokuun buŋ b’iriemo fu, abe n’ayaŋgananuun yooŋ ñúwejet. 23 Atambatun Faaf u, n’Anahaan u Yesu Kiris kaja kawunuuun káasuumaay aruun kéeyilene ku. Ni káhinuun áriimaŋioori, abe ni káwutiyenuun káyilen. 24 Atambatun aja ásoniyan bakan ku fe kéemaŋie ku Anahaan ite úne Yesu Kiris kámaŋi kiraanu.