KOLOS

KOLOS

¹ Íñje Pool eeemo u apotor ite Yesu Kiris naane t’Atambatun ámaŋie du, n’ati úne Timote írikiñjinuun fee, ² aruun bakate ku Kolos k’Atambatun akino ku. Aruun bakati uni ni bákaniin uni kéejeŋgine ku Yesu Kiris: Atambatun Faaf úne aja ásoniyanuun, abe n’awunuun káasuumaay. ³ Iŋ’iriene Atambatun Faaf ite Anahaan ite úne Yesu Kiris eyeehen ko kireyi fe kane íriyemi ti kalawu bija t’aruun. ⁴ Iŋ’irieno eyeehen ábuki irijamajam kaanuku áriyilenayilen ti Yesu Kiris, abe n’árimaŋi yooŋ bakan ku fe k’Atambatun akino ku. ⁵ Hunak hi hirim hite múniyo mu, heeemo hu Hirim Heetoofe hu híreeŋina hu t’aruun hítiyar, arijamajam eyakar yeeemo i te ho. Iyu a arinaŋe fu káyilen koonuun, ni kámaŋioori koonuun fe t’eyakar yendu y’Atambatun anaŋe i t’etiir bija t’aruun. ⁶ Hirim hondu Heetoofe hu híreeŋinuun naane hireeŋe i yooŋ tánotan fe t’etaam ye. Hondu ti kabukoor, hondu yooŋ ti kahaŋu bija hágila. Iyu yooŋ i hije fu t’aruun huta h’aŋ’aribin arijam abe n’árimeyi kaanuku Atambatun aŋ’áwufoor ésuk i kajaku koone nu múniyo. ⁷ Áwiy uni Epafuras eeemo u burok uni bifeeneŋ aliikenuun fu bondu. Akina an éejube tu burok bite Yesu Kiris, abe burok b’iriware bu yéeni káhinu t’aruun, bo b’áhin fii. ⁸ Akina asoke fu uni naane Búwejet Beenabe bu bíhinuun i áriimaŋioori. ⁹ Iŋ’ite ho aamo fu huta h’iŋ’iribin irijam bo, iriwasut kalawu Atambatun bija t’aruun. Iŋ’irilawo kaanuku man n’áhinuun áriimeyi b’ámaŋie bu árihabanein, abe Búwejet Beenabe bu ni bíhinuun áriiwasi abe n’áriwesinato yooŋ. ¹⁰ Káhinu iyu, buroŋ boonuun n’uŋu butoof Anahaan u, abe n’árihin yooŋ ko kireyi fe beetoofo bu. N’aŋ’árihin yooŋ buroon bánoban fe beejake, abe n’aŋ’arihaŋ kámeyi Atambatun. ¹¹ Iŋ’irilawo yooŋ kaanuku man n’awunuun ti sembe soone séenike su, aŋ’aribin árimuñ ko kireyi fe, abe n’arijok yooŋ alitee ni katoofu kómbokun. ¹² Ariene Faaf u eyeehen, akina éehinuun u áriiyini kabaju húrub t’ebaj y’anaŋe i bija ti bakan k’akino ku ti Jáyi jite meejaaŋe mu. ¹³ Aramaram úne ti sembe site ébaani i, abe n’aja n’úne ti Jáyi jite Añi oone a ámaŋie u. ¹⁴ Añi oone ondu ákinineŋe fu n’úfakanee: aamo fu wuhoofoor wute w’úne wuboŋketee. ¹⁵ Kiris aamo fu búnokoorum beejukanee bite b’Atambatun éejukaariitee u. O aamo fu Añi átiyar u, abe ahaŋahaŋ dóonodoon fe déewuwanee. ¹⁶ Ábuki te o t’Atambatun aŋaase fu éewuwan doon fe deeemo t’etiir bufor bu ni t’etaam i: beejukanee bu, ni béejukaariitee bu, ñúwejet ñite sembe su ñeeemo ñu t’etiir, ni bákayi ku, n’eseef i, ni bakate sembe su. Te o t’Atambatun aŋaase fu éewuwan doon fe, abe bija te o. ¹⁷ Akina áyemayemi tu doon fe dúwuwanoorutee, abe dóonodoon fe te o tu dujoke fu. ¹⁸ Kéeyilene ku kaamo fu eni yeene, abe akina aamo fu hikaw hu. Buroŋ bíyeni bu te o ti bíjabina fu, ábuki o aamo fu átiyar u dók ti karitanee t’eket i, kaanuku éeyemi átiyar u tu doon fe. ¹⁹ Ábuki Atambatun áhabaneinohabanein kaanuku naane aamo i abin ahaban fe, Añio yooŋ n’áyemi iyu. ²⁰ Iyu yooŋ a áhabaneina fu kaanuku eebukan nu dóonodoon fe eeŋaasan bondu t’Añio. Ti halan hite Añio héeyuusee hu t’ekuruwa i t’Atambatun áhine fu káasuumaay t’etutiin, akina nu buroon bu fe beeemo t’etiir bufor bu, ni t’etaam i. ²¹ Hítiyar hu, aruun yooŋ arikambakamb Atambatun, árimoomi enatoorao iŋi meejakut mamm’ariyinoor, ni mamm’árihin yooŋ. ²² Bare hahiye, Atambatun áhina ariibukan ne o t’eket ite Añio, eejuke u sílaam t’enio, kaanuku af’aribin arisiiŋo hágilao, n’áriyemi bakan keenabe, keekuure, abe an at’áyiniuun kawatan tu doon. ²³ Bare ariwarawar kajoku alitee ti káyilen ku, abe n’arisiiŋo te ko ayanee. Atum’áriwuŋg kiñaawu eyakar y’aribaje i huta h’aŋ’aribin arijam Hirim Heetoofe hu. Hirim hondu Heetoofe hu huwaareewaare kúŋgowulan ku fe t’etaam ye, abe íñje Pool, burokam hahiyu kawaare ho. ²⁴ Hahiyu, hikawam hutoofa naane ii ijuk iye sílaam uŋu hoonuun hu. Ábuki íñj’endu ti kajuku sílaam kep t’eniam, kaanuku man n’íyokunan eni yite Yesu yeeemo i kéeyilene ku, abe n’íreeŋinan yooŋ sílaam site Kiris seeŋeñene su. ²⁵ Íñje hahiyu aroka ite kéeyilene ku. Atambatun asejanam fu burok bondu kaanuku iŋ’ibin irok bo bija t’aruun: aboñamboñ kaanuku iiwaare hirim hoone hireyi fe. ²⁶ Hirim hondu heemo fu h’afiye hu ánuus ésuk i fe huta hu ti sifaaf, bare hahiye áwufoora ho bakan k’akino ku. ²⁷ Ábuki Atambatun ámaŋamaŋi káwufooriin ebaj yéenike i y’ánuusaanie i, yeeemo i ti b’afaree bu bija ti keenooto ku Esuwif. B’ánuusaanie bu beemo fu bonde: Kiris ondu t’aruun. Te o t’ariyakare fu kaanuku ariibin arimaat ti Jáyi jite Atambatun. ²⁸ Kiris ondu if’iriwaare ésuk i fe. Iŋ’íriyeegaliin, abe n’iriliikeniin yooŋ ni káwasi k’Atambatun awune ku uni fe, kaanuku man huruw fe n’abin asiiŋo hágila Atambatun, káahaatin ti naane áhine i t’afeeneŋ ni Kiris. ²⁹ Bondu bíkinineŋe fu n’iŋ’irok, abe n’iŋ’ítuum ni sembe si Kiris awunam su, sondu sunsu surok t’íñje dómbokun.

¹ Ímaŋamaŋi árimeyi kaanuku íñj’endu t’étuum yeeyane faŋ uŋu hoonuun hu. Iŋ’írituum yooŋ bija ti bakate ku Lawodise kéeyilene ku, ni bakaaku yooŋ kéeyilene ku fe kéemusut ku káheelin t’íñje. ² Iŋ’ítuum iyu uŋu hoonuun hu arireyi kaanuku man kikawuun ni kiyaŋg, abe n’árimaŋioori áriihin t’afeeneŋ. Ímaŋamaŋi yooŋ Atambatun ásoniyanuun man n’áriyini kahooju bib nu búwesinato. Iyu, n’aŋ’áriyini kámeyi béenuusee bite b’Atambatun, bo beemo fu Kiris. ³ Káwasi ku, ni kámeyi kite múniyo mu, bondu fe búmoomi naane ebaj, abe te o tu búnuusee fu. ⁴ Isokuunsok bonde kaanuku an atum’abin abuutuun ni báhamin beetoofe. ⁵ Hutoof yooŋ ikambuunkamb, ehelam bare yendu t’aruun, abe hikawam hutoofatoof dómbokun, ábuki ijukajuk naane arijoŋoore i, abe n’arijok alitee ti káyilen koonuun ti Kiris. ⁶ Náami hahiyu, makamu arijoka t’Anahaan u Yesu Kiris, buroŋ boonuun bíyemi naane bite bakan kéehine ne o t’afeeneŋ. ⁷ Arilooñ te o, abe n’arinut buroŋ boonuun yooŋ te o. Arihaŋ yooŋ kajoku alitee ti káyilen ku naane kaliikenuun i, abe n’aŋ’ariene Atambatun ko kireyi fe eyeehen. ⁸ Arinaŋ toko kikawuun an atum’abuutuun nu búwesinato bite húŋgowulan, beeemo bu bibajut éñjeriŋ. Búwesinato naane bondu iŋi kajam bo t’ejoosan ite kúŋgowulan ku, nu tu ñúwejet ñeebaje ñu sembe ñite ñu t’etaam ye. Búwesinato bondu búnuutinoot ti Kiris. ⁹ Ábuki naane Atambatun aamo i abin ahaban fe, akina yooŋ iyu a aamo fu. ¹⁰ Abe naane árihine i t’afeeneŋ ni Kiris, naane aamo i abin ahaban, iyu yooŋ a ariemo fu. Akina aamo fu aseef ite ñúwejet ñite sembe su ñeeemo ñu t’etiir fe. ¹¹ Naane árihine i ne o t’afeeneŋ, ariteyanee yooŋ karam; káanukiiit karam kite kúŋgowulan ku, bare karam kéenuutina ku ti Kiris. Ko keemo fu anuutana síjiko sinsi sitiŋguun yéeni ariihoofoor. ¹² H’aribostee hu, anokooreenokoor kite arihokeehok ni Kiris, abe n’ariritanee yooŋ ne o, ábuki áriyilenayilen ti sembe site Atambatun eeritano u t’eket i. ¹³ Hítiyar hu, árimoomi t’Atambatun naane bakan keekete iŋ’ite wuhoofoor woonuun, ni naane ariteyit i karam. Bare hahiye Atambatun áhinuunhin ariisooñ ariroŋ ni Kiris. Aboŋketaboŋket úne wuhoofoor wute w’úne fe. ¹⁴ Kaawiit keetinane ku úne yéeni iŋi naane újeŋginut i ko, Atambatun atibatib ko t’ekuruwa yite Kiris eeneyan ko tuus. ¹⁵ Ñúwejet ñéebajaanie ñu sembe fe, Atambatun aramaram so, abe n’áweetin ñúwejet ñondu tu buhooŋu ésuk i fe h’afaake hu ño ni ñaasel, abe n’añaahoor ne ño éewufoor kaanuku ariiŋanariiŋan ño t’ekuruwa yite Kiris. ¹⁶ Iŋ’ite ho aamo fu atum’ariwas an eetinanuun tu buroon bamb’ariñoofo, ni bamb’árihujo, man yooŋ naane aamo i aŋ’ariteñeko káhinu sike sifeet site Esuwif i, árijokaariit yooŋ erimaas yeeniin, nu hunak hite kánuutina kite hiim hu. ¹⁷ Diyu fe bísamunan bite buroon beefiye bu buwar bibin. Bare múniyo mu fe ti Kiris ti meemo fu. ¹⁸ Kiŋki kaane eni awareewar káhihinoor, emalaka i yooŋ kawareewar kásukaay, atum’ariwasiin iŋi katinanuun. Iŋi kasokorooro uŋu buroon bimbi bifeeñiin. Biyinoor booniin bite bu t’etaam ye iŋi bitiŋgiin keeyitooro, abe yooŋ bibajut éñjeriŋ. ¹⁹ Kajokut ti Kiris eeemo u hikaw hite kéeyilene ku keeemo ku eni yeene. Akina ákinineŋe fu eni i ereyi fe n’ékuumanee, abe n’ejokoor ayan faŋ tu súkulinu su, abe n’eŋ’ehaat yooŋ naane Atambatun ámaŋie i. ²⁰ Ariketaket ni Kiris, abe n’ariramee tu ñúwejet ñite sembe su ñeeemo ñu t’etaam ye. Náami iŋi naŋ nu buroŋ boonuun beemo fu naane bite bakate ku t’etaam ye? Iŋi naŋ n’af’aribeb keenoŋkooranuun buluwa naane bonde: ²¹ «Atum’árisik doon dúmanuma», «Atum’arijeken diye», «Atum’arigor diya»? ²² Buluwa bondu fe busokasok tu buroon beeemo bite bihabano kane bugoree. Háyine hu ifi kátuut buluwa bondu, abe ni kaliiken bo ésuk i. ²³ Múniyo buluwa bondu bunokooranokoor naane buroon bite búwesinato, ábuki bíkandijenakandijen kajoku ejoosan i, ni bítetianooro, ni káhihinoor eni. Bare bibajut mayet éñjeriŋ, ábuki biyinaat kákinineŋ kúŋgowulan ku ni káhinaati wúfaŋi wooniin weejakut wu.

¹ Ariritaneeritan t’eket i ni Kiris. Náami ariŋes buroon bite bu t’etiir, ti Kiris aamo du t’ariikee inde baatos Atambatun. ² Ariyinoor iŋ’ite buroon beeemo bu t’etiir kep, abe n’ariwas biyinoor bite buroon beeemo bu t’etaam. ³ Ábuki ariketaket, abe buroŋ boonuun búnuuseenuus ni Kiris t’Atambatun. ⁴ Kiris aamo fu buroŋ boonuun nu múniyo. Af’abin áŋaasin, n’aŋ’áriŋaasin yooŋ ne o ti kániku koone. ⁵ Náami ariyool ti siniuun doon fe deeemo dite t’etaam: huŋotu hu ni bakan k’ariseñeit, kakuuraate ku, kámaŋi kite buroon béefuñinanie bu, wúfaŋi weejakut wu, ni bimero bite buroon b’árikiniit bu. (An af’amero doon d’ákiniit, ajokajok bondu ahaŋ naane ajoke i Atambatun.) ⁶ Kunoŋk naane kondu ifi kíkinineŋ Atambatun n’ayiŋat ti kiŋki kateñekoo kájeŋgin. ⁷ Iyu yooŋ af’árinijaani hítiyar hu, aruun ti káhinu kite wuhoofoor wondu. ⁸ Bare hahiye, ariwas bonde fe: kajoku an tu suhol soonuun, ni kayiŋat, ni bánafut. Kílafatinu kuwarut kánuutina tu ñutumuun, ni báhamin yooŋ beefute fe. ⁹ Atum’arijuusoor, ábuki aŋkut áriyemi naane hítiyar hu, abe ariwasawas yooŋ manoŋkar moonuun. ¹⁰ Manoŋkar míyeni m’aribaje fu, abe Atambatun awunuun fu mo kaanuku ko kireyi fe n’áriyemi bakan kíyeni, ariinokoor ne o éewuwanuun u. Iyu, n’aŋ’áriyini kámeyio arihaban. ¹¹ Hahiyu aŋkut abaj bokonde Esuwif, bokonda kanooto Esuwif; bokonde kateyatey karam, bokonda kateyit karam; bokonde kániyeit, bokonda baataaŋaat; bokonde búsukateen, bokonda kanooto búsukateen. Bare Kiris taŋ abaje fu, o eeemo u doon areyi fe, abe n’áyemi ti bakan koone kareyi fe. ¹² Náami makamu Atambatun ajifanuun fu kaanuku áriiyemi bakan koone, abe yooŋ ámaŋiuunmaŋi, árimeyi kayubiyen an, abe n’aritoof yooŋ. Áritetianooro, árineeni yooŋ, abe n’aŋ’árimuñ. ¹³ Árimuñalool, abe n’aŋ’ariboŋketoor yooŋ kane ake atin t’áwiyo. Naane Anahaan u aboŋketuun i, ariboŋketoor iyu yooŋ. ¹⁴ Abe beehaŋe bu fe beemo fu árimaŋioori. Kámaŋioori ku ifi kíkinineŋ kajokoor ku ni kiyan. ¹⁵ Káasuumaay ki Kiris kaŋk’awun kija kujoŋooran siheluun. Atambatun aruwuunruw bite káasuumaay kondu kaanuku áriiyemi eni efeeneŋ. Arieno ko kireyi fe eyeehen. ¹⁶ Hirim hite Kiris hija hikin t’aruun, n’ebaj ite te ho fe. Ariliikenool, abe n’aririmoor nu búwesinato boonuun bireyi fe. Arihooñ kuhooñu kánokan kite k’Atambatun, abe n’arihooñ ko suhol soonuun síhabanein ariieno eyeehen. ¹⁷ Abe doon fe d’ariemo ti káhinu, man yooŋ ti kasoku, árihin do tu huruwu hite Anahaan u Yesu, abe n’ariene yooŋ Atambatun Faaf u eyeehen uŋu hoone hu. ¹⁸ Aruun haare hu, árijeŋgin bákayinuun naane bijake i ti bakan kite Anahaan u. ¹⁹ Aruun háyine hu, árimaŋi haare hoonuun, abe atum’aŋ’arinuur tu boko. ²⁰ Aruun biñi bu, árijeŋgin sifaafuun ni síñaayuun tu doon areyi fe; bondu butoofe fu Anahaan u. ²¹ Aruun sifaaf su, atum’aŋ’árihin bakañuuun keeyiŋat; n’aŋ’arijendaniin kábuju biyinoor. ²² Aruun búsukateen bu, árijeŋgin kéekiniuun ku bakate ku t’etaam ye tu doon areyi fe. Atum’árijeŋginiin kane káyemiuun ti kajukar barebare, kaanuku man n’aritoofiin. Bare árijeŋginiin nu suhol seekuure but, iŋi naane árijeŋgine i Anahaan u. ²³ Burok b’ariyino káyemi te bo fe, áriñiŋkaan te bo naane bakan keeemo tu burok káanukiiit bija tu kúŋgowulan ku, bare bija t’Anahaan u. ²⁴ Árimoomi kaanuku Anahaan u kasiibanuun ti biŋeñen b’anaŋe bu bija ti bakan koone. An éekiniuun u aa arirok bija te o, o aamo fu Kiris Anahaan u. ²⁵ Bare an eenijut u ajakee, o kabatikanee meejakut m’áhine mu, ábuki t’Atambatun ésuk i erare.

¹ Aruun kéekinie ku búsukateen bu, arijokiin majokar meejoŋoore abe nu mújub. Áribaŋino kaanuku aruun yooŋ aribajabaj ake éekiniuun, abe ondu t’etiir bufor bu. ² Arijok alitee ti kalawu ku. Siheluun síniyo kane áriyemi ti kalawu Atambatun, abe n’arieno eyeehen. ³ Af’áriyemi ti kalawu, n’aŋ’arilaw n’uni man Atambatun n’awun uni bítim iriiwaare ésuk i hirim hoone, abe n’irisokiin yooŋ béenuusee bite bu Kiris. Aŋarkeyi naane iwaarawaare béenuusee bondu híkinineŋe fu n’ikulee. ⁴ Náami arilaw man n’iwaare bo akuur but naane iware i bo káhinu. ⁵ Arinoŋk nu búwesinato hágila kéeyilenut ku. Af’aribaj bítim bite káhiniiin meejake kep, atum’ariwas bo beefakuun. ⁶ Árihamin ko kireyi fe báhamin beetoofe, beebaje éñjeriŋ, man n’árimeyi yooŋ naane ariware i kásafin an fe. ⁷ Ati úne Tisik u úmaŋie-maŋie u, eeemo u burok uni bifeeneŋ, abe n’aŋ’arok burok bite Anahaan u ajoŋooree, o kasokuuun buŋ b’eemo fu fe. ⁸ Íiboñinuuno eebin eesokuun buŋ b’iriemo fu, abe n’ayaŋgananuun yooŋ ñúwejet. ⁹ Íboñiniinboñin boko n’Onesim ite u t’aruun. Akina yooŋ ati úne éejube, abe n’úmaŋio dómbokun. Boko kasokuuun beebaje bu beebe fe. ¹⁰ Aristarik eeemo ee n’íñje t’ekulu i asaafuun. Mark yooŋ at’ute Barnabas asaafuun. (Af’abin t’aruun, arijoko áwariee naane ibine i isokuun.) ¹¹ Yesu ii kaane Sustus asaafuun yooŋ. T’Esuwif i kéeyilene ku ti Kiris, bákahaaji konde taŋ ifi karok n’íñje bija ti Jáyi jite Atambatun, abe iŋi káhin yooŋ hikawam heeyaŋg. ¹² Epafuras eeemo u yooŋ ite t’aruun asaafuun. Akina aroka ite Yesu Kiris, abe aŋ’áñiŋkaan kep ti kalawu Atambatun bija t’aruun kaanuku man n’arijok alitee, n’arihaat yooŋ ti káyilen ku, abe n’arifare káhinu b’Atambatun ámaŋie bu fe. ¹³ Iiseedoo bonde: ondu ti kálaamool kep uŋu hoonuun hu, aruun ni bakate ku Lawodise, ni bakate ku Iyerapolis. ¹⁴ Luk, áwiy uni n’asontena u yooŋ toko asaafuun, akina ni Demas. ¹⁵ Arisaaf uni bakate ku Lawodise kéeyilene ku. Arisaaf yooŋ Nenfa, ni kéeyilene ku fe kiŋki kakuukanooro te o. ¹⁶ Af’arijaŋga eleetar yende arihaban, n’aŋ’ariboñ yo bakate ku Lawodise kéeyilene ku keejaŋga yo yooŋ. Aruun yooŋ n’arijaŋga yi bakate ku Lawodise kayakuun i káboñina. ¹⁷ Ariene Arkip anaŋ toko hikawo tu burok b’Anahaan u asaano bu, man n’ahaban bo áwariee. ¹⁸ Kasaafu konde, íñje Pool inoŋke fu iikiñj ko n’emoŋiam. Atum’arifiil kaanuku íñj’endu t’ekulu i. Atambatun aja ásoniyanuun arireyi fe.