EPOTOR

EPOTOR

¹ Téwofil, Ti kaawiit kúuma kítiyar ku, isokasok buroon bi Yesu áhine bu fe, ni b’aliikene bu ésuk i huta hu ti kájabina ku, ² bija yooŋ naane ayitee i t’etiir bufor bu. Bare bala aja t’etiir, n’asok bakan k’ajifane ku naane epotor báhamin ti sembe site Búwejet Beenabe bu. ³ H’akete hu ahaban abin áritein, n’áŋaasin tu boko, abe n’áwufooriin beekuuriin but kaanuku asooña áyemi buroŋ. Kunak bakan bákasuba lám, iŋi kafando kajuku, abe n’aŋ’áhaminiin mite Jáyi jite Atambatun. ⁴ Hike hunak, akina tu buñoofo bu nu boko, n’áhaminiin ayan aaniin: ---Atum’arikamb Serusalem, bare aririiko ariinahan doon di Faaf u afiye du asok aane o kawunuuun. Abe isokuunsok bo yooŋ. ⁵ Ábuki Saaŋ abostaboste ésuk i nu móhujo, bare at’afiyee, aruun kabostee nu Búwejet Beenabe bu. ⁶ Epotor i keekuukanooree ku toko ti Yesu áyemie du ni kákandijeno kaano: ---Anahaan u, hahiye n’a̱ja fu kasooñu a̱siiŋan jáyi jite Israyel? ⁷ Yesu n’aaniin: ---Ariwunutee kaanuku áriimeyi kaakaŋ, ni hiin hunak hi Faaf u anoŋke fu eesiiŋan. ⁸ Bare aruun kawuniee sembe kane Búwejet Beenabe bu búwanein t’aruun, abe n’aŋ’áriyemi eseede íima Serusalem, nu tu músuk mite Súde ni Samari, bija tánotan fe t’etaam ye. ⁹ Hi Yesu asoke hii bondu ahaban, n’ayitee t’etiir, abe kaafor nu kúnuusiino, boko ti káheelin koone. ¹⁰ Bokondu ti kajondoman ku t’etiir ti Yesu áyemie du ti bija bu, háyine bákasuba keesiimee wañ weefañje daŋ ni kahaŋ kasiiŋo kaagoroor nu boko ¹¹ abe ni kaaniin: ---Aruun bakate ku Gálile, kame iŋi naŋ n’arisiiŋee fee diye aŋ’áriheelin bufor bu? Yesu ondu eeyitee i t’aruun eeja t’etiir, naane arijuko i ti bija bu, iyu yooŋ a aja fu bíbatikeina. ¹² Epotor i ni kanuut ti hirij hu hihi kaane hirij hite Ñúolifiye ñu keebatuko Serusalem. Hirij hondu hikamboorakamboor ni hikinu hu areeŋ ékilomeetar efeeneŋ. ¹³ Kareeŋa, ni kaja t’enuuf etiira i tindi kafand kawanan. Boko kaamo fu bokonde: Piyeer, Saaŋ, Saak n’Andere; Filip ni Taamas, Bartelemi ni Májiye, Saak añi ite Alfe, Simoŋ (akina, boko kaamo fu t’étuum i iŋ’ite ésuk yeeniin), nu Sud añi ite Saak. ¹⁴ Kareyi fe iŋi kafand bukuukanooro keelaw, boko ni haare hu, ni Mari íñaay ite Yesu, ni bakati kite Yesu yooŋ. ¹⁵ Tu kunak kondu, kéeyilene ku bokondu ti kakuukanooree du (kareeŋ téemeer nu butuman), Piyeer n’arito asiiŋo t’etut abe n’aaniin: ¹⁶ ---Kújakuwe, báhamin beesokee bu ti Míkiñjin mu fififi buwarawar kabaju. Búwejet Beenabe bu bitiŋgatiŋg Dafit eesoŋk busok mite mu Suda eeje u n’ésuk i keejok Yesu. ¹⁷ Akina úne yéeni, abe yooŋ úne uf’úrokaani t’afeeneŋ. ¹⁸ (Sírirem s’ajaamee su ti b’áhine bu beejakut bu, so s’ásike fu eejoohen hitaaŋaat bija te o. N’áneyin toko ni hikaw, haro ni hijeho, milawo miyak múnuutin. ¹⁹ Bakate ku Serusalem kareyi fe kajamajam bondu, kasooñen n’iŋi karuw hitaaŋaat hondu ti kíhaminiin kooniin «Hakeldama», aamo fu «hitaaŋaat hite halan hu»). ²⁰ Abe Piyeer n’áwutiyen aane: ---Bonde bikiñjee fu ti kaawiit kite Élookiin i: «Ésuk i enuut t’enuuf yeene, abe an atum’akin te yo.» Bonde yooŋ nu busooñ bikiñjee: «Ake ásik burok boone.» ²¹ «Náami úwarawar kajifan ake aŋ’abin aseede yooŋ kaanuku Yesu aritarito t’eket i. Ániine ondu awarawar káyemi ake ti kiŋki kariboor n’úne ko kireyi fe hi Yesu áyemie hu n’úne, huta hu Saaŋ aŋ’abin abostoo, bija yooŋ naane ayitee i t’úne bija t’etiir.» ²³ Ni karuw háyine bákasuba: Majiyas, ni Siseef. Siseef ákooki yooŋ kuruwu kúsuba; iŋi kaano Barsabas man yooŋ Sustus. ²⁴ Kahaban, ni kalaw kaane: ---Anahaan u, awe éemeyie u ñúwejet ñite ésuk i fe, á̱wufoor uni aañ ti bákasuba konde a a̱jifane fu ²⁵ éeyemi apotor, éesik efalas yu Suda awasane i eeja t’aware du káyemi. ²⁶ Ni kaya bukuuj keejuk aañ tu boko i kaja fu kajifan. N’ahaŋ áami Majiyas. Akina aŋaabee fu epotor i sumoŋu n’afeeneŋ u.

¹ H’aamo hu hunak hite efeet ite Pantakot hireeŋa, kéeyilene ku kareyi fe ni kakuukanooro tand’afeeneŋ. ² Kaja kajamu, n’áweninee t’etiir álind, aŋ’a̱juk kite eyam yómbokun etibe tu boko. N’álind t’enuuf i fe ti kariikee du. ³ Ni kajuk naane wúleluf weenokoore ni sineemak wéeŋaasina, abe nu wúwaajinooro weesiiŋo t’ánoan tu boko kareyi fe. ⁴ Huruw fe tu boko n’ahooj bib nu Búwejet Beenabe bu, abe ni kásit káhamin ti kíhaminiin kuway, huruw naane Búwejet bu buwuno i éehamin. ⁵ N’abaj Serusalem Esuwif kéejube, kéenuutina tu búsuk bu fe bite etaam ye. ⁶ Hi kajame hu naane áwenina i, ni kakuukanooro kahooj. Ni kátumb fu kábaŋo, ábuki huruw fe tu boko aŋ’ajam kéeyilene ku ti báhamin ti kíhaminiin koone. ⁷ Ni kajahale naane, abe n’iŋi kaane: ---Bokondu kiŋki káhamin iyu, kereŋ bákateiit Gálile kareyi fe? ⁸ Buŋ b’aamo fu huruw t’úne n’aŋ’ajamiin ti báhamin ti kíhaminiin k’ájuwe ku? ⁹ Bakaake t’úne kéenuutina Part, bakaaku Medi n’Elam, n’abaj kéenuutina Mesopotami, Súde ni Kapadoos, Pont n’Asi, ¹⁰ Firisi ni Pamfili, Esipt, nu músuk mite Libi meeemo mu inde Siren; n’abaj kéenuutina Rom, ¹¹ n’abaj keebukee ku Esuwif, ni bakan keeyoosee ku bítim bite Esuwif i, n’abaj kéenuutina Kiret n’Arabi, abe bare uŋ’újamiin n’iŋi kasok ti kíhaminiin kite k’úne buroon bómbokun bite b’Atambatun! ¹² Ni kátumb fu kajahale dómbokun, kámeyiit yooŋ naŋ ni kaware fu kayinoor. N’iŋi kaanoor: ---Kame fíya bonde buŋ? ¹³ Bare bakaake n’iŋi kafin kásuw kéeyilene ku. Iŋi kaane: ---Jaa, káwusanawusan fu! ¹⁴ Náami Piyeer n’arito ni bakaaku epotor sumoŋu n’afeeneŋ u, abe n’ataŋk éehamin ni hahooja hu aane: ---Aruun Esuwif i, n’aruun fe keekine ku beebe Serusalem, arijamatan jak áriimeyi b’ija bee kasokuuun. ¹⁵ Ariene bokonde káwusanawusan, bare tókoiit, ábuki afiyeit naane túrumina i. ¹⁶ Bare b’arijame bee beemo fu bonde bu Sowel ayiŋana ite Atambatun abine bu asok. Aanaan: ¹⁷ «Atambatun aane: bonde b’ija fu káhinu tu kunak kiraanu ku: íñje kásiku tu Búwejet búuma iiwun húŋgowulan hánohan fe; ehaawa yeenuun nu búsuŋgute boonuun kayiŋan tu huruwu húuma, éhombokun yeenuun ni bíhaaniin boonuun káyawut. ¹⁸ Hee, tu kunak kondu íñje kásiku tu Búwejet búuma iiwun háyine hu ni haare hu kéejeŋginam ku, abe boko kayiŋan tu huruwu húuma. ¹⁹ Íñje káhinu t’etiir tu bufor bu buroon beejahale ésuk i, abe t’etaam i, n’íhin buroon beehaŋiin kikaw: kabaju halan, ni sineemak, ni hárunda heehahe, ²⁰ taanak tu kábaani túruk naane káajiim, abe hiim hu kalaañu jif naane halan bala hunak hómbokun hu h’Anahaan u abin hu te ho hireeŋ. ²¹ Náami an fe eeyak karuwu Anahaan u kafaku.» ²² «Aruun bakate ku Israyel, arijamatan jak b’ija bee kasokuuun: Yesu ite u Nasaret, akina an árimeyie kaanuku Atambatun ámoomi ne o, ábuki awunowun éehin tu buhooŋuuun buroon beejahaluun ni beehaŋuun kikaw, naane árimeyie i bo aruun kumuumuun. ²³ Ániine ondu n’ásikee asaanuun naane Atambatun anoŋke i eesok, o eefiye u éemeyi bo. Abe aruun ariyoolo fu, aruun kéesiko ku arisaan ehoofoora i keetibo t’ekuruwa. ²⁴ Bare Atambatun n’aritano t’eket i, abe n’aramo ti sílaam site te yo, ábuki étumbut éyini kajokio ti sembe site te yo. ²⁵ Múniyo Dafit aanaan uŋu hoone hu: "Iŋ’ijuk Anahaan u hágilaam kep, ábuki ámoomi n’íñje kaanuku doon itim dílaamanam. ²⁶ Iŋ’ite ho h’eholam ejokokane fu, kirim kúuma yooŋ fe keetoofe; humuum eniam yooŋ kayihu t’eyakar, ²⁷ ábuki awe Atambatun, at’a̱wasam t’ésuk ite keekete ku, ata yooŋ a̱was eni yite an úuwe eenabe u yeefut t’élum i. ²⁸ Á̱wufooramwufoor ñítim ñite buroŋ bu; awe káhinu hikawam heetoof, ábuki awe káyemi n’íñje." ²⁹ «Kújakuwe, íyinooniuun kasoku beekuure ti faaf úne Dafit. Aketaket abe n’ahokee. Élum yeene yooŋ eroŋa t’úne beebe. ³⁰ Bare akina ayiŋana ite Atambatun yéeni, abe ámoomi kaanuku Atambatun abinabina awaato aano o bibin káhinu ake eeyak kánuutina tu noota noone éeyemi áyi naane akina. ³¹ Dafit asoŋka biŋandan bíriteina bite b’Afakana u t’eket i. Uŋu hoone hu h’áhamine fu h’aane hu: "Awasutee t’ésuk ite keekete ku, abe enio efutut t’élum i."» ³² Piyeer n’áwutiyen aane: ---Yesu ondu, Atambatun aritanoritan t’eket i, abe irireyi fe irijukajuk ni ñíkin uni. ³³ Ayiteeyit t’etiir inde baatos Atambatun, abe akina Atambatun Faaf u n’asaano Búwejet Beenabe bu beefiyee bu busokee. O Yesu n’ásik bo asaan uni; bo b’af’arijuk iye, abe n’arijam yooŋ. ³⁴ Ábuki Dafit humuumo asireit t’etiir bufor bu naane Yesu, bare aanaan: «Atemit aanaan Anahaan úuma: "A̱riiko inde baatosam ³⁵ ayak abin áami ikalaa enatoora íiwe tuus, awe á̱ayemi áyi u."» ³⁶ «Náami bakate ku Israyel kareyi fe kawarawar kámeyi bonde nu múniyo: Yesu ondu a aritibe u t’ekuruwa i, o a Atambatun áhine fu éeyemi Anahaan u n’Afakana u yooŋ toko!» ³⁷ H’ésuk i kajame hu bondu, nu bugoriin faa tu suhol. Ni kákandijen Piyeer ni bakaaku epotor kaaniin: ---Kújakuwe, kame naŋ n’iriware fu káhinu? ³⁸ Piyeer n’aaniin: ---Ariwatanooro kinij koonuun keejakut ku, abe huruw t’aruun n’áhin eebostee tu huruwu hite Yesu Kiris man wuhoofoor woone nu wuboŋketee, abe Atambatun n’aŋ’awunuun Búwejet Beenabe bu. ³⁹ Ábuki aanaan o kawunuuun bo, aruun, ni bakañuuun, ni keekine ku t’akambe, bija yooŋ ni k’Atemit Atambatun ite úne ayak ku karuwu kareyi fe. ⁴⁰ Piyeer n’asooñ áhaminiin afiyo, kaanuku keehaŋo káyilen, kikawiin yooŋ keehaŋ kayaŋgu. Aŋ’aaniin: ---Arifak tu bokondu kéenijaariit ku ajakee! ⁴¹ Bakan keehooje-hooj ni kajok ti báhamin boone, abe ni kabostee. Hunak hondu, bakan keereeŋe súñjune síhaaji ni káwutiyen kaŋaabo kéeyilene ku. ⁴² Iŋi kajok alit tip ti b’epotor i bimbi kaliikeniin, ni kariiko t’afeeneŋ biriiko beejake, ni kafiitar kumburu ku t’afeeneŋ, abe n’iŋi kalaw yooŋ t’afeeneŋ. ⁴³ Ésuk i ereyi fe ni kajahale dómbokun, ábuki epotor i iŋi káhin buroon beehooje beehaŋiin kikaw. ⁴⁴ Kéeyilene ku kareyi fe ni kajokoor áwariee, abe doon dite afeeneŋ, dite yooŋ bakaaku. ⁴⁵ Aŋarko iŋi kajoohen sitaam sooniin bija ebaj yeeniin fe, abe n’iŋi káruboor sírirem si kabaje su, kaliik huruw ti bakola boone. ⁴⁶ Húnakonak fe iŋi kafand bukuukanooro t’Enuuf ite Atambatun. Iŋi kafiitar kumburu ku tu sunuuf sooniin, abe ni kañoofo t’afeeneŋ siheliin ti katoofu kep, abajut yooŋ biyitooro. ⁴⁷ Iŋi kasokoroor Atambatun, abe ésuk i ereyi fe n’émaŋiiin. Húnakonak fe Atemit ti káwutiyeniin bakan keefake éyeni.

¹ Hike hunak taanak tu káafesin, butum ewahatu yite kalawu ku elohena, Piyeer ni Saaŋ ni káyemi ti bija t’Enuuf ite Atambatun kaanuku keelaw. ² N’abaj ake ániine eeyinaat bija huta h’aŋ’abin abukee, i káyitina kabin kariikan toko kaagoroor ni karuŋ kite Enuuf ite Atambatun kiŋki kaane «Karuŋ Kéewarie ku». Húnakonak fe bakan iŋi kabin ne o toko kaanuku éeyini kayarawan t’ésuk i kiŋki kayooso t’Enuuf ite Atambatun. ³ H’ajuke hu Piyeeriin ni Saaŋ ti bija buyooso bu, n’alawiin kaanuku keewuno dike doon. ⁴ Ni kajondoman te o t’ésubaiin, abe Piyeer n’aano: ---Á̱heelin uni fee! ⁵ Náami ániine u n’áheelin tu boko afiyo, ábuki aŋ’aane yéeni man o kabaju tu boko dike doon. ⁶ Bare Piyeer n’aano: ---Ibajut sírirem, ibajut yooŋ éwurus, bare doon d’ibaje du iiwuni do: tu huruwu hite Yesu Kiris ite u Nasaret, a̱ñaah! ⁷ Ahaban, n’ajoko t’emoŋu yaatos i, abe n’áyokunano eerito. Toko-toko yooŋ náami wuwot wute ániine u wujoŋoora júl. ⁸ N’afum arito juj, náami asiiŋaa, abe n’áyemi ti kañaahu. N’ayooso nu boko t’Enuuf ite Atambatun ti kañaahu, ti kajulan, ti kasokoroor yooŋ Atambatun. ⁹ Kéeyemie ku toko fe ni kajuko ti bija bu, ni ti kasokoroor kite Atambatun. ¹⁰ Hi kakeetane hu kaanuku kame fu ániine u aa afand biriiko eeyarawan ti Karuŋ Kéewarie ku kite t’Enuuf ite Atambatun, ni kajahale dómbombokun uŋu bondu beebajo bii. ¹¹ Naane aamo i ániine u áwasaariit Piyeer ni Saaŋ, ésuk i fe n’éteyin bibin ti kaamo du tindi kaane «Káwuwoor kite Salomoŋ», iŋi bijahale taŋ. ¹² Hi Piyeer ajuke hu bondu, n’áhamin ni hahooja hu aaniin: ---Aruun bakate ku Israyel, kame iŋi naŋ n’arijahale fu tu bonde? Iŋi naŋ n’af’áriheelin uni iyu kite uni írihine fu ániine onde eeja ni sembe site s’uni, man yooŋ aŋarkeyi naane uni bakan kéejube? ¹³ Atambatun ite Aburaham, n’Isak, ni Sakob, Atambatun ite sifaaf úne ánikananikan aroka oone Yesu. N’árisiko arisaan eseef ite hikinu hu kaanuku eeyoolee, abe n’ariteñekoo tu buhooŋu Pilat, h’áhabaneina hu yéeni kaanuku eewasano. ¹⁴ Ariteñekateñeko an eenabe u abe n’ajoŋoor, abe n’arilaw Pilat eewasanuun an eeemo u ayoola kúŋgowulan. ¹⁵ Iyu a ariyoole fii ate buroŋ bu. Bare Atambatun aritanoritan t’eket i, abe írinooni bo biseede. ¹⁶ Huruwu hite Yesu ni káyilen ku te ho, bondu bíkinineŋe fu ániine ondu aa arijuk ii abe n’árimeyio yooŋ n’áyini bisiiŋo. Káyilen ku ti Yesu kíhine fu n’ákoyi fe naane aa arijuk ii arireyi. ¹⁷ «Kújakuwe, hahiyu ímoomi kaanuku ti kámeyiaate t’árihine fii Yesu, aruun n’eseef yeenuun. ¹⁸ Bare iyu i b’Atambatun abine bu asok kóŋkeyin, áŋaasann bo t’eyiŋana yeene fe bibaje fu. Abinabina aane Afakana oone awarawar kajuku sílaam. ¹⁹ Náami ariwatanooro kinij koonuun keejakut ku, abe n’áriwuŋgan inde Atambatun man n’atot wuhoofoor woonuun. ²⁰ Atemit n’aŋ’awunuun kunak kite kayihu, abe n’aŋ’áboñinuun yooŋ Afakana u a asoŋke u bijifan bija t’aruun, eeemo u Yesu. ²¹ T’aamo daa bare, Yesu awarawar biriiko t’etiir bija yooŋ hunak h’Atambatun aja hu káhinu buroon bireyi fe beesooñ bíyeni. Iyu a afiye fu asok áŋaasann t’eyiŋana yeene keenabe ku. ²² Múniyo Moyis aanaan: "Atemit Atambatun oonuun káboñinauun ayiŋana naane íñje. O káyemi an ite t’aruun. Ariwarawar kajamatan b’ayakuun bu fe kasoku. ²³ An fe eeyak biteñeko kajamatan ayiŋana ondu, o kanuutanee ti bakan kite Atambatun abe n’ayoolee." ²⁴ Eyiŋana yite Atambatun kéehamine ku huta hu ti Samiyel, ni kéeseina ku te o fe kasokasok bite kunak konde. ²⁵ Aruun arikino fu b’eyiŋana yite Atambatun kasoke bu, ni kaajamoor k’Atambatun ajamoore ku ni sifaafuun h’abine hu aane Aburaham: "Íñje kásoniyan butoŋ-toŋ fe t’etaam ye, abe kásoniyan kondu iiŋaasan ko ti keeyak ku kánuutina tu noota núuwe." ²⁶ Náami t’aruun t’Atambatun ajabe fu áŋaasann aroka oone. N’áboñino kaanuku eebin éesoniyanuun, éehin huruw fe t’aruun eewatanooro kinij koone keejakut ku.»

¹ Ti Piyeeriin ni Saaŋ kátibanoorut yooŋ báhamin bu n’ésuk i, esaraha i ni kahaŋ káreeŋin, n’aseef ite esulaan i kiŋki kajukar Enuuf ite Atambatun, n’Esaduseyeŋ i. ² Hutoofutiin naane epotor i t’ésubaiin ii kaliiken ésuk i, abe n’iŋi kaaniin makamu Yesu aritanee t’eket i, keekete ku yooŋ káyini bíriteina. ³ Ni kajokiin, bare makamu tiheeka teejon, ni kakuliin bija kuwaatu. ⁴ Bare keehooje ti keejame ku báhamin bite Piyeeriin ni Saaŋ ni káyilen. Náami kéeyilene ku kasooña kahaŋ kahooju kareeŋ súñjune hutok. ⁵ Tifiit, eseef ite Esuwif i, ni sifaaf su, n’émuse yite Eluwa yite Moyis ni kakuukanooro Serusalem. ⁶ N’abaj toko ake iŋi kaano Aan, o aamo fu asaraha ómbokun u. Kayif yooŋ ámoomi toko, ni Saaŋ, n’Aleksandur, nu butoŋ bite asaraha ómbokun u fe. ⁷ Ni kaboñ keebiniin ni Piyeer ni Saaŋ, abe ni kákandijeniin kaaniin: ---Ti siin sembe, man yooŋ tu huruwu hite aañ t’ariritane fu ániine eeyinaat u bija? ⁸ Náami Piyeer, káahoojin ku bib nu Búwejet Beenabe bu eeeniin: ---Aruun eseef ite hikinu hu ni sifaaf su, ⁹ makamu árikandijena uni úmiye iŋi káasuumaay kéehinee ku ániine eeyinaat bija, nu buŋ b’aritanee fu, ¹⁰ árimeyi bonde, aruun ni bakate ku Israyel kareyi fe: ti sembe site huruwu hite Yesu Kiris ite u Nasaret, a aritibe u t’ekuruwa i eeket, abe Atambatun n’aritano t’eket i, t’ániine onde asiiŋee fee hágilauun káasuumaayo jaŋ. ¹¹ Yesu aamo fu an i Míkiñjin mu musoke u meene: «Elaaliñj i y’ariteñekee i aruun enuta i, yo esooñe fu éyemi meeyane mite enuuf i.» ¹² Akina unoono taŋ áyiniuun fu kafakan, ábuki t’etaam ye fe Atambatun awunut úne, úne kúŋgowulan ku huruwu hite ake huway heeyino kafakan úne. ¹³ Kéeyemie ku ti kajoonan ku ni kajahale kareyi fe hi kajuke hu kaanuku Piyeeriin ni Saaŋ kikawiin kiyaŋgayaŋg, kúŋgowulan yooŋ taŋ, abe kámusut kajaŋga. Ni kakeetan kaanuku iŋi kariboor yéeni ni Yesu. ¹⁴ Bare makamu iŋi kajuk ániine éekoyie u t’asiiŋee du nu boko, kabajut bike bite kasoku. ¹⁵ Náami keeene Piyeer ni Saaŋ kanuut ti báajoonanum bu, abe ni káyemi ti kajukoor toko boko unooniin. ¹⁶ Ni kaanoor: ---Buŋ b’úja fu ni háyine hondu? Ábuki fu bakate ku Serusalem kareyi fe kámoomi kaanuku káhinahin doon deehaŋe ésuk i kikaw, abe úyinaat kajeeŋoor bo. ¹⁷ Bare kaanuku bondu itim bihaŋ bijamo t’ésuk i, úkolinaniin úeniin itim iŋki káhamin n’an fe tu huruwu hite Yesu. ¹⁸ Ni kasooñ karuwiin, abe ni káhaminiin ayan kaaniin hiraaniiin tej káhamin n’ésuk i man yooŋ kaliikeniin tu huruwu hite Yesu. ¹⁹ Bare Piyeeriin ni Saaŋ ni kaaniin: ---Arijuk fee aruun kumuumuun: t’Atambatun, man aruun k’iriware fu kájeŋgin, man yooŋ akina? ²⁰ Ábuki iriyinaat kakoowan b’irijuke bu ni b’irijame bu. ²¹ Kéeyemie ku ti kajoonan ku ni kasooñ kákolinaniin, abe ni kawasaniin. Kátumbut kabaj bi kaware bu bukuuso te bo keenij tu boko, ábuki ésuk i fe émoomi ti kasokoroor Atambatun tu bondu beebaje bu. ²² Ániine eeritanee u ti kásomut ku beejahal ésuk i fe, simit soone sihaŋahaŋ bakan bákasuba. ²³ H’aamo hu Piyeeriin ni Saaŋ kawasanee, ni kaja kaŋaabo bakaniin, abe ni kakamiin areyi fe naane eseef ite esaraha i ni sifaaf su kasokiin i. ²⁴ Hi kéeyilene ku kajame hu bondu, ni kalaw t’afeeneŋ Atambatun kaano: ---Atemit, awe á̱wuwane fu bufor bu, n’etaam i, ni han hu, nu buroon beeemo bu toko fe. ²⁵ Ti sembe site Búwejet Beenabe bu t’a̱tiŋge fu faaf uni Dafit eeemo u aroka úuwe ayak abin áami aana: «Iŋi naŋ ni kéemeyiit ku Atambatun kawetekooree fee? Iŋi naŋ n’ifi kakuukooro kéehamin báhamin beeñunut? ²⁶ Bákayi kite etaam i fe kafaraa kitiik kawasan, abe eseef i ni kásiiŋoorein kéesokum Atemit, n’Afakana a ajifane u.» ²⁷ «Múniyo Erod nu Poons Pilat kásiiŋooreinosiiŋoorein ti hikinu honde ni baabu biheet, ni bakate ku Israyel kéesokum Yesu aroka úuwe eenabe u, a a̱jifane u éeyemi Afakana. ²⁸ Boko káhine b’a̱soŋke bu busok a̱ane bo kabaju, ti sembe súuwe ni kámaŋi kúuwe. ²⁹ Hahiyu Atemit, a̱juk naane ii kákolinan uni, abe n’a̱wun uni sembe, uni eroka íiwe iŋ’irisok hirim húuwe ni kikaw keeyaŋge. ³⁰ Á̱wufoor uni sembe súuwe man beehaŋe ésuk i kikaw ni bíhinee, kéesomute ku yooŋ ni karitanee tu huruwu hite Yesu aroka úuwe eenabe u.» ³¹ H’aamo hu kahabana kalawu ku, n’ayoŋoŋanooree toko ti kakuukanooree du. Búwejet Beenabe bu nu búhoojiniin kareyi fe, abe ni káyemi ti kasoku hirim hite Atambatun ni kikaw keeyaŋge piŋ. ³² Kéeyilene ku kareyi fe ni kajokoor naane, eholiin efeeneŋ, búwejet booniin yooŋ bifeeneŋ. An tu boko áanaariit ebaj yeene akina akino yo unoono; doon dite afeeneŋ, dite yooŋ bakano. ³³ Ni sembe sómbokun n’epotor i ifi kawaare ti bíriteina bite Anahaan u Yesu t’eket i. Abe Atambatun n’ásoniyaniin dómbokun. ³⁴ An tu boko doon diheekuto, ábuki keebaje ku kitaaŋaat iŋi kajoohen ko, ni bakate sunuuf su yooŋ, abe ni kabin ni sírirem sondu ³⁵ kabin kasaan epotor i. Boko n’iŋi kafin káruboor so kaliik huruw ti bakola boone. ³⁶ Iyu a ake ániine áhine fu, huruwio Siseef. Akina Alefit, eebukee Siipur. Epotor i n’iŋi kasokorooro Barnabas (aamo fu «an u aa ayaŋganan kikaw»). ³⁷ Ajoohenajoohen hike hitaaŋaato, abe n’abin ni sírirem su asaan epotor i.

¹ Bare ake ániine huruwio Anañas n’ajoohen hike hitaaŋaatiin, akina n’anaar’o Safira. ² Ni kajamoor n’anaar’o kahaban, n’ákasinan ti sírirem su anaŋ, abe n’aja ni seeŋeñene su aja asaan epotor i. ³ Náami Piyeer eeeno: ---Anañas, buŋ b’a̱sooñe fu a̱was Setani eeyooso t’eholi ayak abin áami a̱juusa Búwejet Beenabe bu, abe n’á̱nuus ti sírirem s’a̱baje su h’a̱joohene hu hitaaŋaat hu? ⁴ Eeman kereŋ húuwe hu awe t’a̱joohenoorut ho? Abe h’a̱joohene hu ho a̱haban, sírirem su yooŋ súuwe su, bare me? Buŋ b’a̱sooñe fu a̱juker t’eholi n’a̱ane a̱anij iyu? Kúŋgowulan kíiit k’a̱juuse fu, bare Atambatun. ⁵ H’Anañas ajame hu kirim kondu, n’aney aket. Keejame ku bo fe ni kákoleyi naane. ⁶ Ébaakiit ni karito keehut ehunuŋ i, abe ni kayit kaja kahok. ⁷ Bondu buwas areeŋ suwahatu síhaaji, anaar’o n’áyoosein t’ámeyiit beebaje bu áyino. ⁸ Piyeer n’ákandijeno aano: ---A̱sokam fee, hitaaŋaat hoonuun, iye a arijoohene fu ho? Anaare u n’aano: ---Hee, iyu i irijoohene fu ho. ⁹ Náami Piyeer eeeno: ---Buŋ b’ariyino fu kajamoor t’ésubauun kaanuku ariiŋes kabuutu Búwejet bite Atemit? A̱jam, keehoke ku áyini káreeŋino ti karuŋ ku, abe boko kayitii yooŋ keeja n’awe. ¹⁰ Toko-toko yooŋ, n’aney bite wuwot wute Piyeer, abe n’aket. Húbaakiit hu ni kayooso, abe ni kajuko káaketin. Ni kaja ne o kaja kahok kaagoroor n’áyino. ¹¹ Kéeyilene ku ni bakaaku fe keejame ku bondu ni kákoleyi dómbokun. ¹² Epotor i n’iŋi káhin buroon beehooje-hooj beehaŋe ésuk i kikaw. Kéeyilene ku kareyi fe iŋi kafand bukuukanooro t’Enuuf ite Atambatun, ti káwuwoor kite Salomoŋ. ¹³ An éeyilenut akañenut bija aŋaabeiin, bare ésuk i eŋ’esok kajaku kooniin. ¹⁴ Bakan keehooje-hooj, háyine ni haare ni káyilen t’Anahaan u, abe ni kaŋaabeiin. ¹⁵ Náami ésuk i n’eŋ’eja ni bakan kéesomute, abe n’iŋi kanaŋiin ti bilal man yooŋ ñifeŋk tu búhuhu bu kaanuku man Piyeer n’áyemi ti bija, ésamunan yeene n’ékumbalool bakaake tu boko. ¹⁶ Bakan keehooje-hooj n’iŋi kánuutin tu músuk meeemo mu inde Serusalem keebin n’ésomuta yeeniin, ni bakan ki birab bu bujoke ku, abe kareyi fe iŋi kákoyi. ¹⁷ Náami asaraha ómbokun u, ni bakan koone fe keeriboore ku n’Esaduseyeŋ i ni kahiñan epotor i, abe ni káhabanein kaane kéerahan tu boko. ¹⁸ Ni kajokiin, abe ni kakuliin. ¹⁹ Bare káajiim ku, ake amalaka ite Atemit n’áfeŋgin wuruŋ wute ekulu i, éenuutanniin abe n’aaniin: ²⁰ ---Arija t’Enuuf ite Atambatun, abe n’arisok ésuk i bite buroŋ bíyeni bu fe. ²¹ Epotor i ni káhin naane asoke i: nu bújom bu bib, ni kayooso t’Enuuf ite Atambatun, abe ni káyemi toko ti kaliiken ésuk i. Asaraha ómbokun u, ni kéesiiŋooreina ku ne o ni kakuukan sifaaf site Esuwif i fe. Boko kaamo fu sifaaf site ejoonana i. Kahaban, ni kaboñ bite epotor i t’ekulu i. ²² Bare h’esulaan i kareeŋe hu, kajukutiin toko. Ni kabatuko, kareeŋ ni kasok bonde: ²³ ---Iriŋaabaŋaabo ekulu i káakulinee ayan faŋ, esulaan i yooŋ ti kasiiŋee tu wuruŋ wu ti kajukar. Bare h’írifeŋgine hu, irijukut an níbahindaa. ²⁴ H’aseef ite esulaan i kiŋki kajukar Enuuf ite Atambatun, n’eseef ite esaraha i kajame hu bondu, kámeyiit yooŋ naŋ ni kaware fu kayinoor, nu buŋ bu bondu bija fu bihabano. ²⁵ Ake n’ahaŋ áreeŋin abe n’aaniin: ---Arijamatan! Háyine hu k’arikule ku bokondu t’Enuuf ite Atambatun ti kaliiken ésuk i. ²⁶ Náami aseef ite esulaan i n’aja ni bakan koone, abe ni kajok epotor i kéebatikein nu boko. Bare káhinut bo sembe, ábuki kákolakoleyi kaanuku man ésuk i n’eŋ’émiñiin nu bujuju. ²⁷ Hi kabine hu n’epotor i kahaban, ni kayoosaniin ti báajoonanum bu. Asaraha ómbokun u n’aaniin: ²⁸ ---Irikamoorut kereŋ t’aruun irienuun atum’aŋk’ariliiken ésuk i tu huruwu hite ániine ondu? Náami bare arihoojana Serusalem fe ni bamb’ariliikeniin, abe n’árimaŋi kasejan uni eket yeene! ²⁹ Piyeer n’epotor i bakaaku ni kásafin kaane: ---Atambatun i iriware fu kájeŋgin bala írijeŋgin kúŋgowulan ku. ³⁰ Atambatun ite sifaaf úne aritanaritan t’eket i Yesu a ariyoole u h’aritibo hu t’ekuruwa. ³¹ Atambatun n’ayito inde baatoso, abe n’áhino éeyemi Aseef n’Afakana, kaanuku man Israyel n’éyini buwatanooro kinij kooniin keejakut ku, wuhoofoor wooniin weeboŋketee. ³² Uni iriemo fu eseede yite buroon bondu, uni nu Búwejet Beenabe bu b’Atambatun awune bu kéejeŋgino ku. ³³ Hi kéeyemie ku ti kajoonan ku kajame hu bondu, ni kátumb fu kayiŋat naane kayak kámaŋi kayoolu epotor i. ³⁴ Bare abajeebaj toko ake Afarisiyeŋ huruwio Gamaliyel, ámuse ite Eluwa yite Moyis. Ésuk i ereyi fe eŋ’ejoko naane. N’arito asiiŋo t’etut, abe n’aane esulaan i kanuutan epotor i tíyaŋ diŋgilis. ³⁵ Ahaban n’aane: ---Aruun bakate ku Israyel, áriwasiyoor ti b’arija bu káhinu háyine hondu. ³⁶ Afiyeitee naane Túdas áŋaasina i, aŋ’aane akina an ómbokun, abe bakan keereeŋe síteemeer sibaakiir ni kasao ti hiñaawu. Bare n’ayoolee, abe keesao ku ti hiñaawu fe ni kayisaloolo. Iyu yooŋ i bondu bútowutee fu hiraanu. ³⁷ Bondu buwas, Suda ite u Gálile n’áŋaasin, kóyin kakiñju kite kuruwu kite ésuk i bakate hikinu hu. N’añak yooŋ bakan keehooje-hooj. Bare n’ayoolee yooŋ, abe keesao ku ti hiñaawu fe ni kayisaloolo. ³⁸ Hahiyu iisokuun: arinuut ti háyine hondu, ariwasiin keeja. Ábuki arko bi kaŋes bu, bija yooŋ burok booniin fe tu kúŋgowulan ku tu búnuutina, bo bútowuto. ³⁹ Bare arko t’Atambatun tu búnuutina, at’áriyini kábuju bo. Káhinu iyu, n’aŋ’arijendan kalobu n’Atambatun! Kéeyemie ku ti kajoonan ku ni kajok ti bite bu Gamaliyel. ⁴⁰ Ni karuw epotor i, abe ni káhiniin kéemiñee ni hikarawas. Kahaban, ni káhaminiin ayan, kaaniin itim iŋki káhamin tu huruwu hite Yesu, abe ni kawasaniin. ⁴¹ Epotor i ni kanuut ti báajoonanum bu, kikawiin káatoofin ti naane Atambatun ajokiin i kaanuku kéelafatinee uŋu huruwu hite Yesu. ⁴² Abe húnakonak fe, t’Enuuf ite Atambatun man yooŋ tu sunuuf su, káwasaariit kaliiken ésuk i, man yooŋ kawaare Hirim Heetoofe hite hu Yesu Afakana u.

¹ Kóŋkeyin, naane aamo i kéeyilene ku bokondu ti kahaŋu kahooju kep, Esuwif i kiŋki káhamin kigerekaay ku ni kasok t’Esuwif i keebukee ku Israyel. Kaanaan haare hite hu tu boko ki bákayiniin kakete ku káhinaariitee áwariee ti káruboor kite buroon bu kiŋki kibaj húnakonak. ² Náami epotor i sumoŋu ni bákasuba ku ni karuw bakaaku kéeyilene ku kareyi fe abe ni kaaniin: ---Iriwarut kawasan kawaare hirim hite Atambatun, t’áami iŋ’íriruboor ésuk i buroon bu. ³ Kújakuwe, iŋ’ite ho aamo fu arijifan t’aruun háyine kaamo hutok ni bákasuba kéewoore, keehooje bib nu Búwejet Beenabe bu, abe ni káwesinato yooŋ, iriisaaniin burok bondu. ⁴ Uni n’iŋ’íriyini kajoŋoor ni kalawu ku, ni kawaare kite hirim hu. ⁵ Kareyi fe ni kakontaan ti hirim hondu. Ni kajifan Eejen. Abajabaj káyilen kómbokun, abe aŋ’ahooj bib nu Búwejet Beenabe bu. Ni kajifan yooŋ Filip, nu Prokoor, ni Nikanoor, ni Timoŋ, ni Parmenas, ni Nikola, ake ániine ite Antiyoos eeyoosee bítim bite Esuwif i. ⁶ Kahaban, ni kaja nu boko t’epotor i. Epotor i ni kalaw, abe ni kásit sumoŋiiin tu boko. ⁷ Hirim hite Atambatun ti kahaŋu bijamo kep. Kéeyilene ku yooŋ ti kahaŋu kahooju Serusalem, abe keehooje t’esaraha i ni kajok bítim bite Kiris. ⁸ Eejen a Atambatun ásoniyane u, abe n’ahoojano bib ni sembe, n’aŋ’áhin tu buhooŋu ésuk i buroon úkaan beehaŋiin kikaw. ⁹ Bakaake ni kájeeŋoorin ne o; boko kaamo fu bakate ti báalawum bimbi kaane «Báalawum bite keeroŋut ku búsukateen». Abajeebaj tu boko Esuwif bakate Siren n’Aleksandiri, n’Esuwif bakate Silisi n’Asi. ¹⁰ Bare kayinaato kajoku ti báhamin, ábuki Búwejet Beenabe bu buwunowun aŋ’áhamin nu búwesinato. ¹¹ Náami keejaam bakan kaanuku keebin keeene: «Irijamojam ti kálafatin Moyis n’Atambatun!» ¹² Iyu i katiŋge fu ésuk i, ni sifaaf su, n’émuse yite Eluwa yite Moyis. Ni kálif Eejen keejoko, abe ni kaja ne o bija ti sifaaf site ejoonana i. ¹³ Ni kabin yooŋ ni bakan kaanuku keejuus kasaano. Bokondu ni kaane: ---Áyin ondu áwasaariit kasoku beejakut t’Enuuf ite Atambatun yeenabe i, ni t’Eluwa yite Moyis! ¹⁴ Ábuki irijamojam ti kaanu áyin ondu Yesu ite u Nasaret kawelej Enuuf ite Atambatun, abe n’atit ejoosan yu Moyis asaane i úne. ¹⁵ Sifaaf site ejoonana i kareyi fe ñíkiniin t’Eejen, abe ni kajuk kaanuku buhooŋio naane bite amalaka.

¹ Asaraha ómbokun u n’ákandijen Eejen aano: ---Bi kasoke bee t’awe bite toko? ² Eejen n’ásafin aane: ---Bakat’am ni sifaafam, arijamatanam. Kóŋkeyin, Atambatun éenike u áŋaasinoŋaasin ti faaf úne Aburaham h’áyemie hu Mesopotami, t’ajoorut aja akin Haran. ³ Atambatun n’aano: «A̱nuut tu butoŋ boonuun ni t’ésuk yendu, a̱aja ti y’ija i káwufoori.» ⁴ Náami Aburaham eenuut Kalde, abe n’aja akin Haran. H’aamo hu faafo aketa ahaban, Atambatun n’áhino éenuutin bo eebin t’ésuk yende t’arikine dee hahiye. ⁵ Awunuto diye mayet etaam, mayet yooŋ doon deereeŋe t’ayino kakaku kuwoto. Bare aanoen o bibin kawunio etaam yende, bakañio yooŋ kákini yo kane abin áneeti. Kóŋkeyin, Aburaham t’abajut añi. ⁶ Bonde b’Atambatun asoko fu. Aanoen: «Bakañi kakinu t’ésuk yeeemo yéeniiniit, boko káyemi bo búsukateen, abe boko káhihinooree simit síteemeer sibaakiir. ⁷ Bare íñje kajoonan ésuk yendu yéehiniin i kéeyemi búsukateen. Ahaban, n’iŋi kánuutin t’ésuk yendu keebin keelawam beebe.» ⁸ Eejen n’áwutiyen aane: ---Abe Atambatun n’ajamoor n’Aburaham; kateyi karam keemo fu ékeetanuma yite kaajamoor kondu. Iyu i Aburaham ateyane fu karam añio Isak, h’abukee hu abaj kunak hutok ni kíhaaji. Isak n’áhin añio Sakob mo mifeeneŋ mu, abe Sakob n’áhin bo bakañio sumoŋu ni bákasuba ku keeemo ku sifaaf úne. ⁹ «Sifaaf úne bokondu ni kahiñan atiiin Siseef, abe ni kajooheno éeyemi ásukateen t’ésuk ite Esipt. Bare Atambatun ámoomi ne o, ¹⁰ abe n’aramo ti sílaam soone fe. N’awuno búwesinato, abe n’áhino eetoof áyi eeemo u Esipt. Áyi ondu n’áhino éeyemi aseef ite Esipt n’enuuf yeene fe. ¹¹ Bujoñjol ni bihaŋ bibaj Esipt fe ni Kaanaŋ yooŋ. Sílaam sómbokun sibaje fu kóŋkeyin, abe sifaaf úne iŋkut yooŋ kabin kabaj kéehin ti kariin. ¹² Hi Sakob abine hu ajam kaanuku abajeebaj Esipt doon dite buñoofo, n’aboñ bo sifaaf úne hítiyar. ¹³ Húsooboriyan hi kasooñe hu bo, Siseef n’asok bakat’o akina aamo fu aañ, áyi eeemo u Esipt yooŋ n’ámeyi butoŋ booniin. ¹⁴ Náami Siseef eeboñ bite faafo Sakob nu butoŋ booniin; kareyi fe kaamo bakan bákahaaji nu sumoŋu nu hutok. ¹⁵ Iyu i Sakob nu butoŋo kaje fii Esipt. Bo b’akete fu, akina ni sifaaf úne. ¹⁶ Ni kaja nu suhunuŋ sooniin Sisem, abe ni kahok so t’élum i y’Aburaham abine i ajoohen ni sírirem ti biñi bite Emoor bo Sisem. ¹⁷ «H’aamo hu alohenee, b’Atambatun abine bu asok Aburaham memee n’iŋi bibaj, eheet ite úne yooŋ ti kahaŋu kahooju kep t’ésuk ite Esipt. ¹⁸ Náami n’abaj Esipt ake áyi áyeni éemusut kajamu huruwu hite Siseef. ¹⁹ N’ahooh sifaaf úne kómbokun, n’áhihinooriin, abe n’anoŋkooraniin iŋi kawasan bilekej booniin tíyaŋ kaanuku keeket. ²⁰ Kóŋkeyin nu Moyis abukee fu; aŋ’áwari naane añi. N’ákuumanee kiim kíhaaji t’enuuf ite faafo. ²¹ H’aamo hu kawasano tíyaŋ, ásuŋgute ite áyi u n’ásiko, abe n’ákuumano naane añio a átumbe abuk. ²² Iyu i Moyis aliikenee fu mite mu bakate ku Esipt fe, n’áwesinato yooŋ ti báhamin, abe n’áwasi tu buroon bamb’áhin. ²³ «H’abaje hu simit bakan bákasuba, n’aane eeja éejukin bakat’o bakate ku Israyel. ²⁴ N’ajuk ake ite Esipt ti káhihinoor ake ite Israyel. Náami éesiiŋoorein n’ániine éehihinooree u, abe ti kanukan koone, n’ayool ite u Esipt. ²⁵ Ayinoorayinoor n’aane bakat’o Israyel kánandin kaanuku akina a Atambatun ajifane fu kaanuku eebin eefakaniin, bare kánandinut. ²⁶ Tifiit, Moyis n’ajuk bákasuba bakate Israyel t’elob, n’aŋes káhiniiin keebukan. N’aaniin: "Kújakuwe, aruun an n’at’o. N’arisooñ arilob iŋi naŋ?" ²⁷ Bare éeyemie u ti káhihinoor kite áwiyo n’atiŋg Moyis abe n’aano: "Aañ aani fu á̱yemi aseef u n’ajoonana ite uni? ²⁸ Á̱maŋamaŋi kayooliam naane a̱yoole i hukan ániine ite u Esipt?" ²⁹ Hi Moyis ajame hu bondu, n’atey anuut Esipt aja akin t’ésuk ite Majaŋ. N’abaj bo biñi ehaawa bákasuba. ³⁰ «Abaj simit bakan bákasuba, ake amalaka n’áŋaasin tu Moyis t’añoyi éeyelie, t’eramba yeeemo i inde hirij hite Sinayi. ³¹ Moyis n’ajahale dómbokun h’ajuke hu bondu. Bare ondu ti katofu ku kaanuku eehaŋ kajuku áwariee, n’ajam kaaji kite Atemit ni keene: ³² "Íñj’eemo fu Atambatun ite sifaafi, Atambatun ite Aburaham, n’Isak, ni Sakob". Moyis n’ábit, akañenut yooŋ kásaarin hikawo éeheelin. ³³ Náami Atemit eeeno: "A̱nuutan sikaku súuwe, ábuki t’a̱siiŋee dii etaam yeenabe. ³⁴ Múniyo ijukajuk naane bakan kúuma kaamo i ti sílaam su Esipt. Ijamajam naane ii kariŋgan, n’ibin kaanuku iiramiin. Hahiyu a̱bin, iiboñi Esipt." ³⁵ «Moyis ondu i Israyel kabine u kateñeko kaano: "Aañ aani fu á̱yemi aseef u n’ajoonana u?", o a Atambatun aboñe fu éeyemi aseef u n’arama ooniin, eeŋaasan kuboñ ku t’amalaka eebine u áŋaasin t’añoyi u. ³⁶ Moyis anuutane fu Israyel Esipt, ti káhinu bo buroon bómbokun beehaŋe ésuk i kikaw. N’áhin bo yooŋ ti han Heelaañe hu, ni t’eramba i areeŋ simit bakan bákasuba. ³⁷ Moyis yooŋ aane fu bakate ku Israyel: "Atambatun káboñinauun ayiŋana naane íñje ite t’eheet yeenuun." ³⁸ Moyis áyemie fu n’Israyel hi kakuukanooree hu t’eramba i. Ámoomi ni sifaaf úne, n’amalaka u aa áhamino ti hirij hite Sinayi. N’ájamin t’Atambatun kirim keeroŋe kite kasaan úne. ³⁹ «Bare sifaaf úne kámaŋiito kájeŋgin. Ni kateñekoo, abe siheliin fe ni síyemi Esipt. ⁴⁰ Ni kaane Aaron: "A̱rok uni etambatun iŋi kabin kayitee kéegilan uni, ábuki áyin ondu Moyis éenuutanna u úne Esipt, írimeyiit doon deebajo." ⁴¹ Náami tu kunak kondu ni karok búwisenum bite húruukan, abe ni káhin kaasarah bija te bo. Ni káhin efeet yeetoofe-toof iŋi naane kanoŋke i keerok búwisenum bu. ⁴² Bare Atambatun n’áwuŋgiin hiñaawu, abe n’awasiin iŋi kásukaay taanak tu, hiim hu, nu búloofiiloof bu, naane bikiñjee i ti kaawiit kite eyiŋana yite Atambatun. Bonde bikiñjee fu: "Aruun bakate ku Israyel, h’árimiñe hu sunuk ariisarah t’eramba i simit bakan bákasuba lám, bija me t’íñje? ⁴³ Aaa, arisejasejo anuuf ite Mólok atambatun oonuun, nu búnokoorum bite Refan káaloofiiloof keeemo ku yooŋ atambatun oonuun, ñúwisenum ñ’arinoŋke ñu ariirok kaanuku aŋ’aribin árisukaay ño. Iŋ’ite ho aamo fu íñje katofanuun ariija t’ahaŋe kakambu Babilon." ⁴⁴ «Sifaaf úne kómbokun kákooki yéeni t’eramba i anuuf u aa áwufooriin kaanuku Atambatun ondu nu boko. Anuuf ondu arokeerok naane t’Atambatun asoke du Moyis: aanoen aroko naane t’áwufooro du. ⁴⁵ Anuuf ondu n’abin asaanee sifaaf úne kéeseina ku. Hi Sosuwe áyemie hu aseef ooniin, ni kaja n’anuuf u t’etaam yi kásike i, yite kéeyilenut ku k’Atambatun ákutoore ku hágilaiin. Iyu a anuuf u áyemie fu bo bija kóyin Dafit. ⁴⁶ Akina Dafit n’atoof Atambatun, abe n’alawo kaanuku man n’awuno eenut enuuf bija t’Atambatun ite Sakob. ⁴⁷ Salomoŋ bare anute fu enuuf ite Atambatun. ⁴⁸ «Bare Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir akinut tu sunuuf su kúŋgowulan kanute. Naane ayiŋana ite Atambatun asoke i aane: ⁴⁹ "Bufor bu beemo fu báariikeim búuma bite híyiaate hu, etaam i n’éyemi báakakum búuma. Enuuf yaŋka y’áriyiniam fu kanutu? Diin yooŋ t’iyino fu kayihu? ⁵⁰ Íñjeiit iroke fu bondu fe?" ⁵¹ «Aruun bokondu keeyaŋge kii kikaw, ñúwejet ñoonuun ni ñifeŋko, wúkondinuun yooŋ nu wulofo! Ko kireyi fe aruun bokondu ti biteñeko kájeŋgin Búwejet Beenabe bu! Aruun naane sifaafuun! ⁵² Abajeebaj me ayiŋana ite Atambatun i káhihinoorut? Kayoolayool keesoŋke ku busok bibin bite afeeneŋ u Éejube u. Abe hahiye aruun arifina arijooheno, abe n’ariyoolo. ⁵³ Aruun k’emalaka i kasaane ku Eluwa yite Atambatun, abe árihinut naane esoke i!» ⁵⁴ H’ejoonana i kajame hu bondu, ni kátumb fu kayiŋat t’Eejen kahooj bib kayak iŋi kalohen bitakooro. ⁵⁵ Bare akina, Búwejet Beenabe bu te o, buhoojano bib. N’aŋalo, n’ajuk meejaaŋe mite Atambatun, ni Yesu t’asiiŋee inde baatos Atambatun. ⁵⁶ N’aane: ---Arijamatan, ijuka bufor bu ni bífeŋgino, n’Añi ute Húŋgowulan hu t’asiiŋee inde baatos Atambatun. ⁵⁷ Ejoonana i ni kátumb fu kajaŋg t’etiir, abe ni kalof wúkondiniin. Ni káliibo kareyi fe te o, ⁵⁸ kéehuunoo ayak abin áami kanuuta hikinu hu, abe ni kásik bujuju kéemiño kaanuku eeket. Eseede i ni kanuutan wújufa wooniin keenaŋ wo bite wuwot wute ake ábaakiit huruwu hoone Sóol. ⁵⁹ Bokondu ti kámiñu koone nu bujuju bu, Eejen n’alaw aane: ---Yesu Anahaan u, á̱sik búwejet búuma! ⁶⁰ Ahaban, n’ájiŋgitan, abe n’ataŋk t’etiir aane: ---Anahaan u, atum’a̱jokiin kaahoofoor konde! H’asoke hu bondu ahaban, n’aket.

¹ Sóol aanaan hee naane Eejen ayoolee i. Hunak hondu hoho, bakate ku Serusalem kéeyilene ku ni kajab káhihinooree naane. Kéeyilene ku fe ni kayisaloolo tu búsuk bite Súde ni Samari, abin aŋeñen t’epotor i. ² Bakaake kéejube ni kayit ehunuŋ ite Eejen kaja kahok, abe ni kayiyo dómbokun. ³ Sóol n’afin aŋes kábuju kéeyilene ku; aŋ’ayooso tu sunuuf su eejok háyine hu ni haare hu, abe n’aja akuliin. ⁴ Náami kéeyilene ku keeyisaloolee ku n’iŋi kaja tánotan fe iŋi kawaare Hirim Heetoofe hu. ⁵ Filip n’aja ti hike hikinu hite Samari, abe n’aŋ’asok bo mite mu Afakana u. ⁶ H’ésuk i hihi kajamoo, abe ni kajuko yooŋ ti káhinu buroon beehaŋiin kikaw, n’iŋi kakoowan kem keejamatano. ⁷ Múniyo birab bu uŋu bunuut ti bakan keehooje-hooj ti kakileen, abe keehooje yooŋ keeyinaat bija, ni kéetime n’iŋi karitanee kéekoyi. ⁸ Náami bakate ti hikinu hondu ni káyemi ti katoofu kómbokun. ⁹ N’abaj ake ániine álugusa éeyemie ti hikinu hondu huruwu hoone Simoŋ. Afiyaa ti kajahal bakate ku Samari fe, abe n’aŋ’aaniin akina an ómbokun. ¹⁰ Kareyi fe kajamo fu, huta hu ti biñi bu bija yooŋ ti sifaaf su. Iŋi kaane: ---Atambatun ii kaane «ate sembe su» aamo fu ániine ondu. ¹¹ Náami kareyi fe kajamo fu, ábuki afiyee naane aa ajahaliin ni kálugus koone. ¹² Bare h’aamo hu Filip abina eesok Hirim Heetoofe hu hite Jáyi jite Atambatun, nu huruwu hite Yesu Kiris, ni káyilen, abe ni káhin keebostee, háyine hu ni haare hu. ¹³ Simoŋ humuumo n’áyilen, abe n’abostee. Aŋ’ariboor ni Filip kep, abe n’aŋ’ajahale dómbokun hah’ajuko ti káhinu buroon beehaŋe bu ésuk i kikaw. ¹⁴ H’epotor i kéeyemie ku Serusalem kajame hu kaanuku bakate ku Samari kajoka hirim hite Atambatun, ni kaboñiin Piyeer ni Saaŋ. ¹⁵ Kareeŋa Samari, ni kalaw bija ti kéeyilene ku kaanuku man ni kabaj Búwejet Beenabe bu, ¹⁶ ábuki bo tu búwaneinoorut mayet t’afeeneŋ tu boko; kabosteeboste barebare tu huruwu hite Anahaan u Yesu. ¹⁷ Náami Piyeer ni Saaŋ kéesit sumoŋiiin tu boko, ni kabaj Búwejet Beenabe bu. ¹⁸ Hi Simoŋ ajuke hu kaanuku Atambatun awunawun kéeyilene ku Búwejet Beenabe bu kóyin k’epotor i kásite ku sumoŋiiin tu boko, n’aŋes kawunu Piyeer ni Saaŋ sírirem ¹⁹ abe n’aaniin: ---Ariwunam yooŋ sembe sondu, man an i iyak kásitu te o sumoŋiam n’abaj Búwejet Beenabe bu. ²⁰ Bare Piyeer n’aano: ---Yala n’á̱towuto ni sírirem súuwe, makamu a̱yinoorayinoor n’a̱ane doon d’Atambatun awune, á̱yinooni do kajoohen ni sírirem! ²¹ A̱bajut tu bondu húrub, a̱kolut yooŋ te bo, ábuki t’Atambatun eholi ejoŋoorut. ²² A̱watanooro beejakut bondu beeemo bii t’awe, abe n’a̱law Atemit man ti bíyinie kabaju, n’aboŋketi kaayinoor kondu keeemo ku ti hikawi. ²³ Ábuki ijuka kaanuku a̱hoojahooj bib ni méetike, abe kaahoofoor kíkinii fu. ²⁴ Náami Simoŋ eeene Piyeeriin ni Saaŋ: ---Aruun kumuumuun arilaw Atemit bija t’íñje, man doon itim dibajam ti b’arisoke bii. ²⁵ H’aamo hu epotor i bákasuba ku kasoka bite b’Atambatun kahaban, abe ni kawaare yooŋ hirim hite Anahaan u, ni kabatuko Serusalem. Boko ti bija bu, n’iŋi kakaro kawaare Hirim Heetoofe hu ti kikinu keehooje kite Samari. ²⁶ Ake amalaka ite Atemit n’aane Filip: ---A̱ja a̱sooñan inde Esipt, ti bítim béenuutina bu Serusalem bija Gasa; bítim bondu eramba. ²⁷ Filip n’ahaŋ aja yooŋ. Ondu ti bija bu, n’ajuk ake ániine. Ániine ondu an ómbokun t’ésuk ite Ejoopi. Anaare eeemo bo aseef u ásikasik ebaj yeene anaŋ tu sumoŋio. Ániine u abinabin Serusalem kalawu Atambatun, ²⁸ abe ti biyeetu t’áyemie fii. Ariikariiko t’esaret yeene, abe n’áyemi ti kajaŋga ti kaawiit k’Esayi ayiŋana ite Atambatun akiñje ku. ²⁹ Búwejet Beenabe bu ni beene Filip: ---A̱tof a̱reeŋ esaret yendu. ³⁰ Filip n’atey ayak abin áami ajoka yo. N’ajam ániine u ti kajaŋga ti kaawiit k’Esayi ayiŋana ite Atambatun akiñje ku. N’ákandijeno aano: ---A̱jokajok me doon d’a̱jaŋga dii? ³¹ Ániine u n’aano: ---Buŋ b’iyino fu kajoku t’an áwufoorutam? Náami eeruw Filip aano ájufo t’esaret i eeriiko kaagoroor ne o. ³² Bonde b’áyemie fu ti kajaŋga ku ti Míkiñjin mu: «Ámoomi naane ékarniina yeeyitee bija kamootu, naane ametek eekoowane kem o ti kayiselee: asokut hirim hifeeneŋ. ³³ Afuñataneefuñatan, abe ekooŋ yeene esokutee. An at’áyini káhamin iŋ’ite bakañio, ábuki buroŋ boone bite bu t’etaam bísikeesik.» ³⁴ Ániine u n’ákandijen Filip aano: ---Waasi, a̱sokam fee, aañ a ayiŋana ite Atambatun asoke fee? Man akina humuumo, man yooŋ ake? ³⁵ Náami Filip éejokin tu bondu b’ániine u ajaŋgee bu, eesoko Hirim Heetoofe hu heesoke hu bite bu Yesu. ³⁶ Bokondu ti bija bu, ni kareeŋ tike tiŋ tu móhujo meemo. Ániine u n’aane: ---A̱juk, móhujo mondu. Naŋ nukolene fu kaanuku iibostee? ³⁸ N’asok keesiiŋan esaret i. Filip n’ániine u ni kawano tu móhujo mu, abe Filip n’abostoo. ³⁹ Hi kánuutina hu tu móhujo mu, Búwejet bite Atemit ni biyit Filip. Ániine ite u Ejoopi aŋkut áheelin te o, bare n’ayuun bítimo, hikawo káatoofin naane. ⁴⁰ Filip ajaja kajuku, náami ondu Asot. Anuut bo, n’aja Sesare aŋ’akaro asok Hirim Heetoofe hu ti kikinu kaŋk’aŋaas te ko fe.

¹ Tu kunak kondu, Sóol ti kanuuru kep aane eeyool kéeyilene ku t’Anahaan u. N’aja ajuk asaraha ómbokun u, ² eelawo eesaano bileetar bija t’eseef ite ñáalawum ñite Damas, kaanuku af’ajuk toko háyine man yooŋ haare keejoke ti Bítim bite Anahaan u, n’ajokiin eeja nu boko Serusalem. ³ Ondu ti bija bu ayak abin áami alohena Damas, ajaja kajuku, náami meejaaŋe méenuutina t’etiir mijaaŋana t’áyemie du fe. ⁴ N’aney, abe n’ajam kaaji ni keeno: ---Sóol, Sóol, iŋi naŋ n’á̱hihinoor fee n’íñje? ⁵ Sóol n’ákandijen aane: ---Awe a̱amo fu aañ Anahaan u? Kaaji ku ni keeno: ---Íñj’eemo fu Yesu aa á̱hihinoor. ⁶ Bare a̱rito a̱ayooso hikinu hu. Ake kasokii bo naŋ n’a̱ware fu káhinu. ⁷ Háyine hu keeriboore ku nu Sóol ni kasiiŋo, abe kátumbut kakañen káhamin. Iŋi kajam kaaji ku, bare kajukut an. ⁸ Sóol n’arito, bare h’áheeline hu ñíkino, ayinaat kajuku doon fe. Ni kajoko t’emoŋu keeja ne o bija Damas. ⁹ N’ariiko kunak kíhaaji t’ayinaat kajuku, áñoofaariit, abe áhujaariit yooŋ. ¹⁰ Abajeebaj Damas ake ariboora huruwu hoone Anañas. Anahaan u n’áŋaasin te o abe n’aano: ---Anañas! Anañas n’aano: ---Íñj’ende, Anahaan u. ¹¹ Anahaan u n’aano: ---A̱ja t’enuuf ite Suda yeeemo i ti bítim bu bimbi kaane «Bítim Beejoŋoore bu». Á̱kandijen toko ániine ii kaane Sóol, ite Taris. Ondu ti kalawu, ¹² abe ajukajuk ti bike beefeeño ake ániine huruwio Anañas tu búyooseina, abe n’ásit te o sumoŋio kaanuku éeyini kasooñu ajuk. ¹³ Anañas n’aano: ---Anahaan u, ijamajam ti bakan keehooje mite m’ániine ondu, abe kasokamsok yooŋ naane álaamane i bakan kúuwe Serusalem. ¹⁴ Abe h’abine hii beebe, eseef ite esaraha i kawunowun sembe site kajoku ésuk i fe kiŋki kalaw tu huruwu húuwe. ¹⁵ Bare Anahaan u n’aano: ---A̱ja, ábuki ijifanajifan ániine ondu kaanuku eebin éewufoor keenooto ku Esuwif, ni bákayi kooniin, ni bakate ku Israyel íñj’eemo fu aañ. ¹⁶ Abe íñje yooŋ káwufooro sílaam su fe s’aja su kajuku uŋu húuma hu. ¹⁷ Náami Anañas eeja. H’areeŋe hu t’enuuf i, n’ayooso, n’ásit sumoŋio tu Sóol abe n’aano: ---Isaafi átoom. Anahaan u Yesu éeŋaasina u t’awe ti bítim b’a̱bine bu, áboñinamboñin kaanuku a̱asooñ a̱juk, abe n’a̱hoojanee bib nu Búwejet Beenabe bu. ¹⁸ Toko-toko yooŋ, náami dike doon díneyino dúnuutin ti ñíkin ñite Sóol, aŋ’a̱juk kite buwes. Náami asooña ajuk. N’arito, abe n’abostee. ¹⁹ H’añoofee hu ahaban, enio n’eŋk’ebin. Sóol n’ariiko kike kunak ni bakate ku Damas kéeyilene ku. ²⁰ N’ásit yooŋ toko-toko kawaare ti ñáalawum ñu, aŋ’aane Yesu aamo fu Añi ite Atambatun. ²¹ Keejamo ku fe ni kajahale, abe n’iŋi kaanoor: ---Ániine óndiiit kereŋ áyemie fu Serusalem ti káhihinoor kite kiŋki kalaw tu huruwu hite Yesu? Kajoku kóoniiniit k’abine fu beebe kaanuku eeja nu boko t’eseef ite esaraha i? ²² Bare Sóol ti kahaŋu káñiŋkaan kep ti kawaare ku. Aŋ’áwufoor Esuwif i keekine ku Damas akuur but kaanuku Yesu aamo fu Afakana u, kasooñen kámeyiit yooŋ naŋ ni kawaro fu kásafin. ²³ Abaj kunak iye, Esuwif i ni káhabanein kaanuku keeyoolo, ²⁴ bare Sóol n’ajam bo. Kaajiŋgan ni káajiim, iŋi káwufo tu wuruŋ wute hikinu hu kaanuku keeyoolo. ²⁵ Náami hike hunak nu huhuk hu, eriboora yeene ni kayito, abe ni kájaaŋanno ti hiñaan hu, éewanein ti katekel keekobee ñúruuk. ²⁶ Hi Sóol areeŋe hu Serusalem, n’aŋes bija biŋaabo kéeyilene ku. Bare kareyi fe kákoleyokoleyi, ábuki káyilenut kaanuku múniyo akina ariboora. ²⁷ Náami Barnabas éeyokunano, abe n’aja ne o t’epotor i. N’asokiin naane Sóol ajuke i Anahaan u ti bítim bu, nu buŋ b’Anahaan u áhamine fu ne o. N’asokiin yooŋ buŋ bu Sóol awaaree fu Damas ariike tu huruwu hite Yesu ni hikaw heeyaŋge. ²⁸ Áfiitin tu hunak hondu, Sóol n’aŋaabeiin, n’aŋ’ariboor nu boko Serusalem naane hutoofo i, abe n’aŋ’awaare tu huruwu hite Anahaan u ni hikaw heeyaŋge. ²⁹ Aŋ’áhamin yooŋ, abe n’ajeeŋoor n’Esuwif i kiŋki káhamin kigerekaay ku, bare bokondu ni kaŋeso kayoolu. ³⁰ Hi kéeyilene ku kajame hu bondu, ni kaja nu Sóol bija Sesare, abe ni káhino eeja Taris. ³¹ Náami kéeyilene ku kabajabaj káasuumaay ti kikinu kite Súde, ni Gálile, ni Samari. Káyilen kooniin ti kahaŋu kayanu kep, abe buroŋ booniin fe kájeŋgin Atambatun. Búwejet Beenabe bu nu búyokunaniin yooŋ keehaŋ kahooju. ³² Piyeer áyemia ti kañaahoor kikinu ku kireyi kaanuku éehamin ni kéeyilene ku, n’aja hike hunak ti keekine ku Lida. ³³ N’aŋaabo bo ake ániine huruwu hoone Ene t’ahurusee t’elal, ábuki ayinaat bija huta hu simit hutok ni síhaaji. ³⁴ Piyeer n’aano: ---Ene, Yesu Kiris aritani ti kásomut ku! A̱rito, abe n’a̱tan elal íiwe. Toko-toko yooŋ, Ene n’arito. ³⁵ Bakate ku Lida kareyi fe, ni keekine ku ti kaatend kite Saron ni kajuko, abe ni kajok ti bítim bite Anahaan u. ³⁶ N’abaj ake anaare ti bakate ku Sope kéeyilene ku, huruwu hoone Tabita (ti kigerekaay iŋi kaane «Dorkas», aamo fu «huboŋk»). Anaare ondu, buroko káhinu meejake kep, ni káyokunan keebajut ku. ³⁷ Tu kunak kondu, bitiba nu bujondo, abe n’aket. Kañawa ehunuŋ i kahaban, ni kanaŋ yo t’ake anuuf tu sunuuf sitiira su. ³⁸ Bakate ku Sope kéeyilene ku ni kajam kaanuku Piyeer ondu Lida, abe Sope ekamboorut ni Lida. Náami keeboño háyine bákasuba ni hirim honde: «Uni íriwasiyani, waasi, a̱moken a̱abin t’uni.» ³⁹ Piyeer n’arito eeriboor nu boko. H’areeŋe hu, ni kaja ne o t’anuuf atiira u. Haare hu ki bákayiniin kakete ku ni kálohino ti biyiy kep. Ni káwufooro wújufa wu ni waawu wañ wu Dorkas aroke wu akina buroŋ. ⁴⁰ Piyeer n’anuutan ésuk i fe, n’ájiŋgitan, abe n’alaw Atambatun. Ahaban, n’aweteko inde ehunuŋ i abe n’aane: ---Tabita, a̱rito! Anaare u n’áheelin ñíkino, abe h’ajuke hu Piyeer, n’arito ariiko. ⁴¹ Piyeer n’ajoko t’emoŋu, abe n’áyokunano eesiiŋo. Ahaban, n’aruw haare hu ki bákayiniin kakete ku, ni bakaaku yooŋ kéeyilene ku, abe n’áwufooriino káaroŋin. ⁴² Bondu ni bijamo ti hikinu hite Sope fe, abe bakan keehooje ni káyilen t’Anahaan u. ⁴³ Piyeer n’ariiko Sope afiyo dikee t’ake ániine huruwio Simoŋ, aroka wubaŋ.

¹ Abajeebaj Sesare ake ániine huruwio Korneyi. Akina aseef ite esulaan bakate ku Rom ite t’eja yiyi kaane «eja yite Itali». ² Ániine ondu an éejube, abe akina nu butoŋo fe kájeŋginajeŋgin Atambatun. Aŋ’áyokunan dómbokun Esuwif i keebajut ku, abe aŋ’aboo kalawu Atambatun kep. ³ Hike hunak taanak tu káafesin, bike ni bifeeño: n’ajuk féet amalaka ite Atambatun tu buyooso te o abe n’aano: ---Korneyi! ⁴ Korneyi n’áheelino ti kábitu kep abe n’aano: ---Kame naŋ nibaje? Amalaka u n’aano: ---Atambatun asasa kalawu kúuwe nu wusarah waw’á̱hin keebajut ku, abe afiiluti. ⁵ Hahiyu a̱boñ bakan bite Simoŋ ii kaane Piyeer. Ondu Sope ⁶ t’ake ániine aroka wubaŋ, huruwu hoone Simoŋ. Enuuf yeene yendu kaagoroor ni han hu. ⁷ H’aamo hu amalaka éeyemie u ti báhamin bu ne o aja, Korneyi n’aruw bákasuba t’eroka yeene, n’ake t’esulaan yeene ki kasaano ku. Asulaan ondu ájubajub. ⁸ N’asokiin beebaje bu fe, abe n’aboñiin Sope. ⁹ Náami keeja. Hi tifiite hu, boko ti bítim bu kep. Ni kalohen Sope taanak tu ti hikaw. T’ewahatu yendu, Piyeer n’afin asiro t’etiir enuuf i kaanuku eelaw. ¹⁰ Bujoñjol nu bujoko, n’ámaŋi buñoofo. Bokondu ti kañunio kaanuku eeñoofo, n’abaj bike beefeeño. ¹¹ N’ajuk bufor bu ni bífeŋgino, abe dike doon tu búwaneina, dunokoor naane ebara, abe wulaajen wu t’ebaakiir te wo wujokeejok. ¹² Bíndakakureŋ bu fe bíyemie fu toko, nu ñuroon ñu, ni bilele bu. ¹³ Abe kaaji ni keeno: ---Piyeer, a̱rito; a̱yool, abe n’a̱teŋ! ¹⁴ Bare Piyeer n’ásafin aane: ---At’a̱jam mo, Atemit, ábuki ímusut mayet kateŋu doon déeñeyie man yooŋ deekuurut! ¹⁵ Kaaji ku nu kusooñ kíhamin keeno: ---Doon d’Atambatun aane du dukuurakuur, atum’a̱ane dukuurut. ¹⁶ Bondu ni bibaj kireeŋ kíhaaji, ahaban, ebara i n’ehaŋ eñakee t’etiir bufor bu. ¹⁷ Piyeer n’áyemi toko ti kayinoor, aŋ’aane kame fíya beefeeño bii beemo fu naŋ. Háyine hu ku Korneyi aboñe ku káakandijenin kahaban diin t’enuuf ite Simoŋ eemo fu. Náami kahaŋa káreeŋin ti karuŋ ku t’ewahatu yendu. ¹⁸ Ni karuw, abe ni kákandijen man toko ti Simoŋ ii kaane Piyeer aamo fu. ¹⁹ Piyeer toko kep ti kayinoor kite beefeeño bu, Búwejet Beenabe bu ni beeno: ---A̱jam, háyine bákahaaji bokondii ti kákandijen. ²⁰ A̱rito, a̱wano, abe n’a̱riboor nu boko. Hikawi itim hiteyoor, ábuki íñje íboñiniin fu. ²¹ Náami Piyeer éewanein bibin ti háyine hu abe n’aaniin: ---Íñj’ende, íñje a ariŋes fu. Naŋ n’aribine fu? ²² Ni kaano: ---Korneyi, aseef ite esulaan i áboñina fu uni. Ániine éejube. Ájeŋginajeŋgin Atambatun, abe Esuwif i kareyi fe iŋi kasok te o beejake. Ake amalaka ite Atambatun aanoen aruwi bija te o, eeja eejamatan naŋ n’a̱ja fu kasoku koone. ²³ Náami Piyeer eeeniin kayooso, abe n’arahaniin keeŋot. Tifiit, n’ariboor nu boko keeja. Bakaake ti bakate ku Sope kéeyilene ku ni kaja yooŋ keeriboor. ²⁴ Tifiit naane kuwaatu, ni kareeŋ Sesare. Korneyi bo ti kanahaniin, akina n’ebuke yeene, ni bákawiyo bajen k’áruwina ku. ²⁵ Piyeer áyemia ti kaanu ku eeyooso, Korneyi n’ayaajanooroo, abe n’ájiŋgitan éesukaayo. ²⁶ Bare Piyeer n’ajoko aritan abe n’aano: ---A̱rito, ábuki íñje yooŋ húŋgowulan barebare. ²⁷ Náami aŋ’áhamin nu Korneyi kep, boko tu buyooso bu t’enuuf i. N’ajuk toko bakan keehooje-hooj ti kakuukanooree. ²⁸ N’aaniin: ---Árimoomi kaanuku Eluwa yite y’uni eenaan Asuwif awarut kariboor n’an eenooto Asuwif, man yooŋ n’ayooso te o. Bare Atambatun áwufooramwufoor kaanuku iwarut kajuku an n’eene akuurut, man yooŋ áñeyañeyi. ²⁹ Bondu bíkinineŋe fu, h’áriruwinam hu n’ibin t’isokut doon. Hahiyu arisokam baŋka b’áriruwinam fu. ³⁰ Korneyi n’aano: ---Abajee hahiyu kunak kíhaaji, ímoomi ti kalawu t’enuuf diye t’ewahatu yende, taanak tu káafesin. Ija kajuku, náami ániine eesiimee wañ weesilane asiiŋaa hágilaam ³¹ abe n’aanam: «Korneyi, Atambatun ajamajam kalawu kúuwe, abe afiilut yooŋ naane aa á̱yokunan keebajut ku. ³² Hahiyu a̱boñ bakan Sope bite Simoŋ ii kaane Piyeer. Ondu t’ake ániine aroka wubaŋ, huruwu hoone Simoŋ. Enuuf yeene yendu kaagoroor ni han hu.» ³³ N’ihaŋ íboñin búuwe, abe á̱hinahin áwariee naane a̱bine i. Hahiyu uni bokondu diye irireyi fe hágila Atambatun, kaanuku iriijamatan bireyi fe b’Atemit asaani bu kaanuku a̱asok uni. ³⁴ Piyeer n’áhamin aane: ---Hahiyu ijoka kaanuku múniyo t’Atambatun ésuk i erare. ³⁵ Tánotan fe t’etaam ye, an af’ájeŋgino abe n’aŋ’áhin beejake bu, atoofotoof. ³⁶ Atambatun áboñinoboñin t’Israyel Hirim Heetoofe hite káasuumaay ku, éeŋaasann káasuumaay kondu ti Yesu Kiris eeemo u Anahaan ite ésuk i ereyi fe. ³⁷ Árimoomi beejabe bu bibaj Gálile, abe ni bibaj yooŋ Súde ereyi fe hi Saaŋ aa awaare ésuk i, aaniin káhin keebostee. ³⁸ Árimoomi yooŋ buŋ b’Atambatun ahoojane fu Yesu ite u Nasaret nu Búwejet Beenabe bu, abe n’awuno yooŋ sembe. Yesu añaahoorañaahoor ésuk i fe ti káhinu meejake, abe n’aŋ’aritan ki Setani ajoke ku kareyi fe, ábuki Atambatun ámoomi ne o. ³⁹ Uni iriseede fu b’áhine bu fe Serusalem, ni ti kaaku kikinu kite Esuwif i. Ni kayoolo hi katibo hu t’ekuruwa, ⁴⁰ bare Atambatun n’ábatikanno tu buroŋ bu hunak híhaajiyan hu. N’áhino éeŋaasin, ⁴¹ káanukiiit t’ésuk i ereyi, bare t’eseede i k’Atambatun asoŋke ku bijifan. Boko kaamo fu uni. Iriñoofañoofo abe n’írihujo ne o h’aamo hu aritaa t’eket i. ⁴² N’áhamin uni ayan, aane iriwaare ésuk i, abe n’irisok kaanuku akina aamo fu an u a Atambatun asiiŋane u kaanuku eejoonan keeroŋe ku ni keekete ku. ⁴³ Eyiŋana yite Atambatun fe kasokasok uŋu hoone hu; kaanaan an fe éeyilene ti Yesu, ti sembe site huruwu hondu t’Atambatun aja fu kaboŋketo wuhoofoor wu. ⁴⁴ Hi Piyeer áyemie hu ti báhamin bu, Búwejet Beenabe bu nu búwanein ti kéeyemie ku ti bajamatan bite hirim hu. ⁴⁵ Esuwif i kéeyilene ku kéeriboorina ku ni Piyeer ni kajahale dómbokun naane Atambatun awune i keenooto ku Esuwif Búwejet Beenabe bu. ⁴⁶ Múniyo iŋi kajamiin ti káhamin kíhaminiin kuway, abe n’iŋi kasok yooŋ naane Atambatun ahahe i. Náami Piyeer eeene: ⁴⁷ ---An fíya áyinooni biteñeko kaboste tu móhujo bokonde keebaje ku Búwejet Beenabe bu naane úne? ⁴⁸ Abe n’asok aane kabostee tu huruwu hite Yesu Kiris. Kahaban, ni kalaw Piyeer kaano ariiko nu boko kike kunak.

¹ Epotor i ni kéeyilene ku kéeyemie ku Súde ni kajam kaanuku bakaake keenooto Esuwif kajoka yooŋ hirim hite Atambatun. ² Hi Piyeer áreeŋina hu Serusalem, Esuwif i kéeyilene ku ni kawatano ³ kaano: ---A̱yoosayooso ti kéeyilenut ku keeteyit ku karam, abe yooŋ n’a̱ñoofo nu boko! ⁴ Náami Piyeer eekamiin beebaje bu akuur but huta hu ti bíjabina du. N’aaniin: ⁵ ---H’íyemie hu ti hikinu hihi kaane Sope, ibinabina íyemi ti kalawu, ija kajuku, náami bike bifeeñam. N’ijuk dike doon tu bufor bu tu búwaneina dúsooñanein nu búuma, dija kanokoor n’ebara yómbokun, abe wulaajen wu t’ebaakiir te wo wujokeejok. Ni dibin kaagoroor n’íñje. ⁶ N’ijondoman afiyo tu doon déeyemie du toko, n’ijuk bíndakakureŋ, nu sunuk, nu ñuroon, ni bilele. ⁷ Náami ijama kaaji ni keenam: «Piyeer, a̱rito; a̱yool, abe n’a̱teŋ!» ⁸ Bare n’ísafin eene: «At’a̱jam mo Atemit, ábuki doon déeñeyie, man yooŋ deekuurut dúmusut buyooso tu butumam.» ⁹ Kaaji ku nu kusooñ kíhaminn t’etiir bufor bu keene: «Doon d’Atambatun aane du dukuurakuur, atum’a̱ane dukuurut.» ¹⁰ Bondu ni bibaj kireeŋ kíhaaji, abe doon dondu fe ni diñakee t’etiir bufor bu. ¹¹ T’ewahatu yendu yooŋ, háyine bákahaaji ni káreeŋin t’enuuf i t’íriyemie du, kánuutin Sesare. Boko káboñinee t’íñje. ¹² Búwejet Beenabe bu ni beenam iriboor nu boko, hikawam itim hiteyoor. Bokonde hutok n’afeeneŋ u kéeyilene ku ni kásilimbanam, abe n’iriyooso t’enuuf ite ániine éeboñiniin u. ¹³ N’asok uni naane ajuke i amalaka n’áŋaasin t’enuuf te o abe n’aano: «A̱boñ bakan Sope bite Simoŋ ii kaane Piyeer. ¹⁴ O kasokii kirim kite kafakani, awe ni bakate ku t’awe kareyi fe.» ¹⁵ N’ísit báhamin bu, Búwejet Beenabe bu nu búwanein toko-toko tu boko naane bibine i búwanein t’úne ti kátiyar ku. ¹⁶ Náami íbaŋinaa b’Anahaan u abine bu asok aane: «Saaŋ abostaboste ésuk i nu móhujo, bare aruun, aruun kabostee nu Búwejet Beenabe bu.» ¹⁷ Ijukajuk kaanuku doon d’Atambatun awune du úne h’úyilene hu t’Anahaan u Yesu Kiris, do yooŋ d’awuniin fu. Náami íñje ítumbe fu íyemi aañ kaanuku iijeeŋoor ne o? ¹⁸ H’aamo hu kajama bondu, náami kabeba. Ni kasokoroor Atambatun kaane: ---Kame fu Atambatun awuna yooŋ keenooto ku Esuwif bítim kaanuku keewatanooro wuhoofoor wooniin, keebaj buroŋ bite nu múniyo. ¹⁹ H’aamo hu Eejen ayoolee ahaban, kéeyilene ku ni káhihinooree kayak kayisaloolo. Bakaake tu boko ni katey bija Fenisi, ni Siipur, n’Antiyoos, iŋi kakaro kawaare kep hirim heesoke hu iŋ’ite hu Yesu, bare t’Esuwif i t’ifi karaan. ²⁰ N’abaj bare bakaake bakate Siipur ni Siren kéeyilene keeje Antiyoos, abe ni kasok keenooto ku Esuwif Hirim Heetoofe hite h’Anahaan u Yesu. ²¹ Sembe site Atemit súmoomi nu boko, abe bakan keehooje-hooj ni káyilen, abe ni kayooso ti bítim bite Anahaan u. ²² Bakate ku Serusalem kéeyilene ku ni kajam bondu. Náami keeboñ Barnabas bija Antiyoos. ²³ H’areeŋe hu bo ayak ajuk naane Atambatun ásoniyane i kéeyilene ku, nu hutoofo dómbokun. N’ayaŋgananiin kikaw kareyi fe aaniin kajok alit tip t’Anahaan u nu suhol séehabaneina. ²⁴ Múniyo Barnabas an eejake, eehooje bib nu Búwejet Beenabe bu, abe n’abaj yooŋ káyilen kómbokun. Bakan keehooje-hooj ni káwutiyenee ti bítim bite Anahaan u. ²⁵ Ahaban, Barnabas n’aja Taris hiŋes Sóol. ²⁶ H’ajuko hu, n’abin ne o Antiyoos. Ni kariiko bo emit ñeeba ni kéeyilene ku, abe n’iŋi kaliiken bakan keehooje-hooj. Antiyoos bi kéeyilene ku kaanee fu Ekarjen hítiyar. ²⁷ Tu kunak kondu, bakaake eyiŋana yite Atambatun ni kanuut Serusalem keeja Antiyoos. ²⁸ Ake tu boko huruwu hoone Agabus n’arito asiiŋo, abe Búwejet Beenabe bu ni bitiŋgo eesok kaanuku bujoñjol bómbokun kabaju t’etaam i ereyi fe. (Múniyo ni bibin bibaj hu Kúlod áyemie hu áyi ómbokun eeemo u Rom.) ²⁹ H’asoke hu bondu ahaban, kéeyilene ku ni kaane boko kasaan huruw doon d’áyinie du, kaanuku man ni kaboñ t’áyokunan kéeyilene ku keekine ku Súde. ³⁰ Múniyo ni káhin bo. Ni kasaan sírirem su Barnabas nu Sóol, kaaniin kaja kasaan sifaaf site kéeyilene ku.

¹ Kóŋkeyin, áyi u Erod n’áyemi ti káhihinoor bakaake ti kéeyilene ku. ² N’aboñ keeyool Saak at’ute Saaŋ ni kábura. ³ Abe h’ajuke hu kaanuku bondu butoofatoof Esuwif i, n’aboñ yooŋ keejok Piyeer. (Bondu bibajabaj tu kunak kite efeet ite Kumburu Kéehinaariitee ku Élefir.) ⁴ H’aamo hu Piyeer ajokee ahaban, áyi u n’aane kakulo, abe n’aboñ sija sibaakiir site esulaan iŋi kasawoor keejukaro. Eja-ja fe esulaan bakabaakiir. Ámaŋamaŋi kajoonano hágila ésuk i kane efeet ite Kánuutina ku Esipt ehabano. ⁵ Náami iŋi kajukar Piyeer t’ekulu i, bare kéeyilene ku n’iŋi káñiŋkaan kep keelaw Atambatun bija te o. ⁶ Káajiim ku, h’aamo hu naane kuwaatu n’Erod awaro fu kajoonan, Piyeer n’aŋot t’etut esulaan bákasuba. Kakobokob ni ñaasel ñúsuba, abe esulaan ni káyemi ti karuŋ kite ekulu i keejukar. ⁷ Amalaka ite Atemit n’ahaŋ áŋaasin toko-toko, abe n’ajaaŋ t’ekulu i wililil. Amalaka u n’ámiñ Piyeer ti kaaheeh éeniyaro abe n’aano: ---A̱rito ahilee! Ñaasel ñeekobe ñu sumoŋio ni ñihaŋ ñiney. ⁸ Abe amalaka u n’aano: ---A̱kob nibaŋ núuwe, abe n’a̱sol sikaku súuwe. Piyeer n’áhin bo. Amalaka u n’aano: ---A̱sol éfartuus íiwe, abe n’á̱seinam ti hiñaawu. ⁹ Piyeer n’anuut eesao ti hiñaawu. Bare ánandinut kaanuku b’amalaka u bamb’áhin iyu bite nu múniyo: aŋ’aane man bike bifeeño. ¹⁰ Iyu i kareeŋe fii t’esulaan i étiyar i káyemie du ti kajukar ku, n’ésooboriyan i, abe ni kareeŋ ti karuŋ kite mañ mu kite buyooso bu ti hikinu hu. Nu kunoŋk kéefeŋginooro hágilaiin. Ni kanuut, abe ni kaja t’eke éhuhu. Amalaka u n’ahaŋ átowuto Piyeer. ¹¹ Náami Piyeer atika áwasinooro. N’aane: ---Hahiyu ínandina kaanuku nu múniyo, Atemit áboñinoboñin amalaka oone eeramam ti sembe site Erod, ni ti b’Esuwif i kámaŋie bu yéeni t’íñje. ¹² H’ánandine hu beebaje bu, n’aja t’enuuf ite Mari, íñaay ite Saaŋ ii kaane Mark. Bakan keehooje-hooj kakuukanoorakuukanooro toko kéeyemi ti kalawu. ¹³ Piyeer n’akoŋkoŋan ti karuŋ kite ku tíyaŋ, abe ake awenoora huruwu hoone Rood n’abin éejeŋgin. ¹⁴ N’akeetan kaaji kite Piyeer. Hikawo fu nu hútumb hutoof asooñen n’afiil káfeŋgin; n’atey abatuko eesok kaanuku Piyeer ondu ti karuŋ ku. ¹⁵ Ni kaano: ---Jaa, a̱wenawen fu! Bare n’aŋ’ajok alit tip ti b’asoke bu. Náami keeeno: ---Kame amalaka oone. ¹⁶ Boko ti báhamin bu, Piyeer ti kakoŋkoŋan kep. H’aamo hu káfeŋgina, abe ni kajuko, ni kajahale naane. ¹⁷ Piyeer n’áhin emoŋio tu butumo kaanuku itim kaheñjoor. N’ayooso, abe n’asokiin buŋ b’Atemit anuutano fu t’ekulu i. N’áwutiyen aane: ---Abe n’arisok bo Saak, ni bakaaku kéeyilene ku. Ahaban, n’anuut eeja tike tiŋ. ¹⁸ Hi tifiite hu, esulaan i ni kátumb fu karko hitik. N’iŋi kaanoor: ---Kame fíya Piyeer ondu diin? ¹⁹ Erod n’aboñ keeŋeso, bare kajukuto. N’asok t’ákandijen esulaan i, abe n’aane kayoolee. Ahaban, n’anuut Súde eeja Sesare, abe n’ariiko bo. ²⁰ Buñoofo bite bakate ku Tiir ni Sidon, t’ésuk ite áyi u Erod t’ufu búnuutin. Bare makamu kóŋkeyin Erod ayiŋatayiŋat tu boko, ni kajamoor kaane keeja keejuko. Ni káhamin ni Blastus, arima ite áyi u kaanuku eebin éeyokunaniin. Kahaban, ni kaja kajuk Erod keeeno káasuumaay ki kaŋese fu. ²¹ Hunak h’Erod asaaniin hu kaanuku eebin éehaminiin te ho hireeŋa, n’asol kájufa koone kite híyiaate hu, abe n’ariiko t’eriikeey yeene tand’ariiko eejoonan. N’áhamin toko ti hahooja hu. ²² Ésuk i ni kataŋk kaane: ---Húŋgowulaniit ifi híhamin iyu. Diyu kaaji kite atambatun! ²³ T’ewahatu yendu yooŋ, amalaka ite Atemit n’ámiñ Erod, ábuki kániku kite Atambatun ki kásike fii kasaano, abe abatikanuto ko. Náami ñuluuha ñeejoko ti har, n’ahaŋ aket. ²⁴ Hirim hite Atambatun ti kahaŋu bijamo kep, kéeyilene ku yooŋ ti kahaŋu kahooju. ²⁵ Hi Sóol ni Barnabas kahabane hu kuboñ kooniin Serusalem, ni kayeet kariboor ni Saaŋ ii kaane Mark.

¹ Abajeebaj ti bakate ku Antiyoos kéeyilene ku, bakaake eyiŋana yite Atambatun, bakaaku iŋi kaliiken ésuk i, naane Barnabas, ni Simiyoŋ (ii kaane eebaan u), nu Lusiyus (ite u Siren), ni Manahen (éekuumanee u t’afeeneŋ n’aseef u Erod), nu Sóol. ² Hike hunak, ni káyemi ti kasokoroor Atemit, abe yooŋ ni kawoor. Búwejet Beenabe bu ni beene: ---Árikajinam Barnabas nu Sóol bija tu burok b’iruwiin bu. ³ Náami hi kawoore hu abe ni kalaw kahaban, ni kásit sumoŋiiin ti Barnabas nu Sóol, abe ni kawasiin keeja. ⁴ Iyu u Búwejet Beenabe bu buboñe fu Barnabas nu Sóol. Ni kaja Sélusi, kanuut bo, ni kájufo t’esahar keeja t’ekiŋk ite Siipur. ⁵ Hi kareeŋe hu Salamin, ni kawaare Hirim hite Atambatun ti ñáalawum ñite Esuwif i. Saaŋ-Mark ámoomi nu boko, abe aŋ’áyokunaniin. ⁶ H’aamo hu kakana ekiŋk i ereyi fe, ni kareeŋ Pafos. Ni kaŋaabo bo ake ániine álugusa, huruwu hoone Bar-Yesu. Akina Asuwif, abe n’aŋ’ajuus aane akina aamo ayiŋana ite Atambatun. ⁷ Ámeyioorameyioori n’aseef ite ekiŋk i, huruwu hoone Sersiyus Pawulus, ániine éewesinatee naane. Aseef u n’aboñ bite Barnabas nu Sóol, ábuki ámaŋamaŋi kajamu hirim hite Atambatun. ⁸ Bare álugusa u Elimas (iyu u huruwu hoone hije fu ti kigerekaay) n’aŋ’afitanooriin, ábuki ámaŋiit aseef u ajok bítim bite Kiris. ⁹ Náami Sóol ii kaane yooŋ Pool, n’ahoojanee bib nu Búwejet Beenabe bu. N’ajondoman t’álugusa u afiyo ¹⁰ abe n’aano: ---Awe ajuusa, batuuk, añi Setani, anatoora ite meejake mu! Kaakaŋ me n’a̱ja fu karaan kayeeman kite buroon beejoŋoore bu b’Atemit ámaŋie bu kasiiŋan? ¹¹ Hahiyu a̱jam: Atambatun kagoru t’awe, awe káfuumu, abe bifiyo at’aŋk’a̱juk meejaaŋe mite taanak tu. Toko-toko yooŋ, náami ñíkin ñite Elimas ñíbaania tíw, n’áyemi t’ébaani. N’aŋ’alaalool toko kaanuku man n’abaj ake ite káwufooro bítim bu. ¹² H’aseef u ajuke hu bondu beebaje bii, n’áyilen t’Anahaan u Yesu, ábuki bi kaliikeno bu te o bugorogor ni sembe. ¹³ Pool ni bakano ni kájufo Pafos t’esahar, keeja keewano Pers hike hikinu hite Pamfili. Saaŋ-Mark n’awasiin bo eebatuko bija Serusalem. ¹⁴ Boko ni kanuut Pers keeja nu wuwot bija Antiyoos, hike hikinu hite Pisidi. T’erimaas ite Esuwif i, ni kayooso ti báalawum bu, abe ni kariiko. ¹⁵ H’aamo hu Eluwa yite Moyis ejaŋgee ahaban, nu wuwiit wute eyiŋana yite Atambatun, eseef ite báalawum bu ni kaboñ ake kaano aja aaniin: ---Ebuke ye, af’aribaj bike bite kasoku keeemo kee diye kaanuku áriiwutiyeniin sihel, árinooni káhamin. ¹⁶ Pool n’arito. N’ayit emoŋio abe n’aane: ---Aruun bakate ku Israyel, n’aruun yooŋ keeyoosee ku bítim bite Atambatun, arijamatanam! ¹⁷ Atambatun ite úne, úne Israyel, ajifanajifan sifaaf úne. N’áhiniin keehaŋ kahooju hi káyemie hu Esipt naane emoosoora. Ahaban, n’áhin ni sembe soone éenuutanniin bo. ¹⁸ N’ámuñ nu boko t’eramba i simit seereeŋe bakan bákasuba. ¹⁹ N’ayool siheet seemo hutok nu súsuba t’ésuk ite Kaanaŋ, abe n’awun bakan koone etaam yeeniin kéekini yo. ²⁰ Bondu fe ni bibaj simit seereeŋe síteemeer sibaakiir ni bakan bákasuba nu sumoŋu. «Bondu buwas, n’ajifan bakaake ti sifaaf úne kéeyemi eseef. Bondu ni bibaj bija kóyin Samiyel, ayiŋana ite Atambatun. ²¹ Abe ni kaane áyi i kámaŋie fu; Atambatun n’awuniin Sóol añi ite u Kis, ite u tu noota nite Beŋsame, éeyemi áyi ooniin simit bakan bákasuba. ²² Bare Atambatun n’abin áwuŋgo hiñaawu, abe n’áhin Dafit éeyemi áyi ooniin. Asokasok uŋu hoone hu aane: "Ijuka Dafit añi ite u Seese: atoofamtoof t’ehol, abe o káhinu b’ímaŋie bu áhin fe." ²³ N’abaj ake ti bakañi Dafit a Atambatun asiiŋane éeyemi Afakana ite Israyel naane t’afiye du asok. O aamo fu Yesu. ²⁴ Ti Yesu abinoorut, Saaŋ awaarawaare Israyel fe aaniin kawatanooro wuhoofoor wooniin, abe ni káhin keebostee. ²⁵ H’aamo hu buroŋ bite bu Saaŋ iŋkut bikamb aŋ’aane: "Kame aŋ’ariene íñj’eemo fu aañ? Inooto fu an ariemo u ti kanahan ku. Bare arijam: an ondu aroŋa inde hiñaawiam, abe ihaŋahaŋ káteti te o kaanuku íijendin sikaku soone." ²⁶ «Kújakuwe, aruun bakañi Aburaham, n’aruun yooŋ keeyoosee ku bítim bite Atambatun: úne k’Atambatun áboñina fu hirim honde héewufoore hu naane aja i kafakan úne. ²⁷ Múniyo bakate ku Serusalem, n’eseef yeeniin kakeetanut Yesu, bare hi kayoolo hu, náami káhina naane busokee i tu wuwiit wute eyiŋana yite Atambatun wuwu wujaŋgee t’erimaas-rimaas fe yite Esuwif i. ²⁸ Naane kajukut i te o fe beeware kákinineŋ ni kajoonano eeyoolee, ni kalaw Pilat kaano áhin eeyoolee. ²⁹ H’aamo hu káhina beesokee bu te o fe ti Míkiñjin mu kahaban, ni kawanano t’ekuruwa i, abe ni kahoko t’élum. ³⁰ Bare Atambatun n’aritano t’eket i. ³¹ Kunak keehooje-hooj, Yesu n’aŋ’áŋaasin ti bakan keeriboore ku yéeni ne o huta hu Gálile bija Serusalem. Bokondu kaamo fu hahiye eseede yeene t’Israyel. ³² Uni yooŋ iribinuunbin ni Hirim honde Heetoofe hu: b’Atambatun abine bu asok sifaaf úne aane bo kabaju, ³³ hahiyu áhina bo bija t’úne bakañiiin h’aritane hu Yesu t’eket i, naane bikiñjee i t’Élookiin ésooboriyan i. Eenaan: "Awe á̱tumbe fu á̱yemi úmiye Añi úuma ite u nu múniyo." ³⁴ Atambatun asokasok aane o karitano t’eket i, kaanuku enio etum’émeyi kafutu. Iye a asoke fu: "Íñje kásoniyanuun kásoniyan keenabe abe nu kúwoor, naane ifiye i isok Dafit." ³⁵ Iŋ’ite ho hi Dafit asooñe fu asok ti Míkiñjin mu aane Atambatun: "At’a̱was eni yite an úuwe eenabe u yéemeyi kafutu." ³⁶ Dafit kóyino, h’aamo hu áhina ahaban buroon b’Atambatun ámaŋie bu, n’aket. N’ahokee ni sifaafo, abe etaam i n’eriyo. ³⁷ Bare an u a Atambatun aritane u t’eket i, etaam i eriyito. ³⁸ Kújakuwe, árimeyi bonde: Yesu ákinineŋe fu n’arisokee úmiye kaboŋket kite wuhoofoor wu. ³⁹ Te o t’an fe éeyilene ayino fu karamiee tu wuhoofoor woone, bare Eluwa yite Moyis eyinaatuun karamu tu wuhoofoor wu. ⁴⁰ Náami arinaŋ toko kikawuun man bonde b’eyiŋana yite Atambatun kasoke bu itim bibajuun. Kaanaan: ⁴¹ "Arijuk, aruun kaŋk’arijeeŋan b’Atambatun asoke bu, arijahale abe n’ariket! Ábuki kóyinuun, íñje káhinu bike, abe at’áriyilen bo, hutoof yooŋ an asokuunsok bo." ⁴² Hi Pool ni Barnabas káyemie hu ti kánuutina ku ti báalawum bu, ésuk i n’elawiin kaaniin erimaas yeeniin ite i nimaama, ni kasooñ kawaare tu bondu. ⁴³ Hi kayisooree hu, keehooje t’Esuwif i, ni keeyoosee ku bítim bu kéeyemi Esuwif ni kariboor nu Pool ni Barnabas. Epotor i t’ésubaiin n’iŋi kafin káhamin nu boko, abe n’iŋi kaaniin káñiŋkaan keenaŋ eyakar yeeniin ti kajaku kite k’Atambatun. ⁴⁴ T’erimaas ite Esuwif i yéeseina i, ajeje káyemi bakate ti hikinu hu fe kakuukanooree fu kaanuku keejamatan hirim hite Atemit. ⁴⁵ H’Esuwif i kajuke hu hahooja hu, ni kahiñan. Pool aŋ’áhamin, ni kaane tókoiit, abe ni kálafatino. ⁴⁶ Náami Pool ni Barnabas ni kásafiniin, kikawiin káayaŋgin piŋ, kaaniin: ---Aruun ariware fu kajabu arijam hirim hite Atambatun. Bare makamu ariteñekaa ho, abe yooŋ arijukerajuker náami t’aruun ajakutee kaanuku ariibaj buroŋ béehabanaariit bu, iriija kame ti keenooto ku Esuwif. ⁴⁷ Ábuki bonde b’Atemit asoke fu uni. Aanaan: «Íhinihin á̱ayemi meejaaŋe mu ti kéemeyiitam ku, kaanuku a̱aja a̱sok ésuk i tánotan fe t’etaam ye buŋ b’iyakiin fu kafakan.» ⁴⁸ Hi keenooto ku Esuwif kajame hu bondu, kikawiin nu kutoof naane, abe ni káyemi ti kasokoroor hirim hite Anahaan u. K’Atambatun ajifane ku fe kaanuku keebaj buroŋ béehabanaariit bu, ni káyilen. ⁴⁹ Hirim hite Atemit ni hijamo tu búsuk bite ne bo fe. ⁵⁰ Bare Esuwif i ni katiŋg haare hu keejamee ku abe ni kayooso bítim booniin, ni háyine kómbokun ku bakate ti hikinu hu keerito tu Pooliin ni Barnabas, kéehihinooriin kayak kákutooriin tu búsuk booniin. ⁵¹ Náami Pool ni Barnabas keehaŋkiin hafor heeemo hu tu wuwotiin, abe ni kaja Íkoñom. ⁵² Bakate ku Antiyoos kéeyilene ku kikawiin uŋu kutoof naane, abe ni kahooj bib nu Búwejet Beenabe bu.

¹ Hi Pool ni Barnabas kareeŋe hu Íkoñom, ni kayooso ti báalawum bu naane káhine i Antiyoos. Ni káhamin atoof ayak abin áami bakan keehooje-hooj t’Esuwif i, ni keenooto ku Esuwif káyilena. ² Bare Esuwif i keeteñekee ku káyilen ni katiŋg keenooto ku Esuwif kayak kayinoor beejakut ti kéeyilene ku. ³ Pool ni Barnabas ni kafiyo bare Íkoñom. Iŋi káhamin ni kikaw keeyaŋge, abe n’eyakar yómbokun t’Anahaan u. Anahaan u n’áwufoor kaanuku bimbi kawaare ti kajaku koone bite nu múniyo, ábuki awuniinwun sembe site káhinu buroon beehaŋe ésuk i kikaw. ⁴ Bakate ti hikinu hu ni káwaajinoor: bakaake ni kásiiŋoorein n’Esuwif i, bakaaku n’epotor i. ⁵ Keenooto ku Esuwif, n’Esuwif i, n’eseef yeeniin ni kakuukooro kéehamin kaanuku keebin kéehihinoor Pool ni Barnabas, abe ni kámiñiin nu bujuju keeket. ⁶ H’epotor i kajame hu bo, ni katey bija Listir, ni Derib, ni kaaku kikinu kite ku Likawoni, ⁷ abe n’iŋi kawaare bo Hirim Heetoofe hu. ⁸ Abajeebaj Listir ake ániine aŋ’ariiko kep, ábuki wuwoto wútimatim. Abukeebuk káatimin, abe ámusut bija. ⁹ Hike hunak, n’áyemi ti kajamatan Pool. Pool n’ajondoman te o afiyo, n’ajuk kaanuku abajabaj káyilen kite kaanuku o kákoyi. ¹⁰ Náami eetaŋk eeeno: ---A̱rito, abe n’a̱siiŋo ajoŋoor! Ániine u n’ajulan hifeeneŋ hu juj, abe n’áyemi ti kañaahu. ¹¹ Hi hahooja hu hujuke hu bu Pool áhine bii, ni kataŋk tu kooniin ku kite ku Likawoni kaane: ---Etambatun i káhinooraa élokow, káwaneino t’úne! ¹² Ni kásik huruwu hite atambatun ooniin Sóos kasaan Barnabas, abe Pool ni kaano Ermes, ábuki Pool af’áhamin. ¹³ Asaraha ite t’enuuf ite i Sóos yéeyemie i tíyaŋ hikinu hu, n’abin tu wuruŋ wu nu kúyond keesaŋganee n’éfuloor. Akina ni hahooja hu kámaŋamaŋi kasarah ko bija t’epotor i t’ésubaiin. ¹⁴ Bare hu Pool ni Barnabas kajame hu bondu, ni kátumb kátaañian naane, ni kajeh wújufa wooniin, abe ni katey t’etut hahooja hu ti kataŋku iŋi kaane: ¹⁵ ---Kújakuwe, kame iŋi naŋ n’árihin fii? Uni fu yooŋ kúŋgowulan naane aruun. Uni iribinuun ni Hirim Heetoofe hu kaanuku ariiwasan kimiile kondu keebajut kii éñjeriŋ, áriiwuŋgan inde Atambatun eeemo u buroŋ, éewuwane u bufor bu, n’etaam i, ni han hu, nu buroon beeemo bu toko fe. ¹⁶ Kóyin sifaaf, awasawas biheet bu fe keejok bítim beetoofiin bu. ¹⁷ Bare awasut búwuforooro ti meejake mamm’áhin ésuk i: aŋ’áwanannuun etiir i tu bufor bu, abe n’awunuun yooŋ éhotukan kane ewahatu yite te yo ereeŋ; aŋ’awunuun ariiñoofo, abe n’áhin siheluun seetoof. ¹⁸ Bare naane epotor i káhamine i fe, kajukajuk sílaam bala hahooja hu heeniin hee, iti kasarahiin kúyond ku. ¹⁹ Abaj kunak, Esuwif ni kahaŋ káreeŋin, kánuutin Antiyoos n’Íkoñom. Ni kañak hahooja hu kéesiiŋoorein nu boko, abe ni kawiŋg Pool bujuju kaanuku keeyoolo. Kahaban, ni kañakoo tíyaŋ hikinu hu, ábuki iŋi kaane man aketa. ²⁰ Bare hi kéeyilene ku kákuuto hu, n’arito, abe n’ayooso ti hikinu hu. Tifiit, ni kaja Derib, akina ni Barnabas. ²¹ Pool ni Barnabas ni kawaare Hirim Heetoofe hu ti hikinu hite Derib, abe ni káhin bo bakan úkaan kéeyilen ti Yesu. Kahaban, ni kasooñ Listir, n’Íkoñom, n’Antiyoos. ²² N’iŋi kahaŋ yooŋ káwutiyen kéeyilene ku sihel ti kikinu kondu, abe n’iŋi kaaniin káñiŋkaan keejok alit tip ti bítim bu. Iŋi kaaniin: ---Úwarawar kajuku sílaam sómbokun kaanuku núuyooso ti Jáyi jite Atambatun. ²³ Ti kéeyilene kaamo fe, n’iŋi kajifaniin bakan kéeyemi sifaaf su. Iŋi kawoor, abe ni kalaw bija tu boko. Kahaban, n’iŋi kawasiin tu sumoŋu Anahaan u i kayakare u te o. ²⁴ Bondu buwas, ni kakan Pisidi, abe ni kareeŋ Pamfili. ²⁵ Ni kawaare bakate ku Pers hirim hite Atambatun, abe ni kaja Atali. ²⁶ Kanuut toko, ni kájufo t’esahar keeja Antiyoos, hikinu hu ti kanaŋee du yéeni ti kajaku kite Atambatun, kaanuku kéeyini káhinu burok boone. Abe hahiyu burok bondu bihabanaa. ²⁷ Hi kareeŋe hu Antiyoos, ni kakuukan kéeyilene ku, abe ni kasokiin naŋ n’Atambatun áhine fu nu boko fe, nu buŋ b’áfeŋgine fu keenooto ku Esuwif karuŋ kite káyilen ku. ²⁸ Ni kariiko bo afiyo ni kéeyilene ku.

¹ Bakaake háyine ni kánuutin Súde keebin Antiyoos, abe ni káyemi ti kaliiken kéeyilene ku iŋi kaaniin: «Afut’ariteyanee karam naane t’Eluwa yite Moyis esoke du, at’áriyini kafaku.» ² Pool ni Barnabas ni kaaniin tókoiit, abe ni kájeeŋoorin ásuf tu bondu. N’ajamoor kaanuku Pool, ni Barnabas, ni bakaake bakate Antiyoos bija Serusalem, keeja keesok bondu epotor i ni sifaaf su. ³ Hi kéeyilene ku kásilimbaniin hu kahaban, boko ni kayuun kátuki ku. Ni kakan búsuk bite Fenisi ni Samari, iŋi kakaro kasok buŋ bi keenooto ku Esuwif kabine fu kajok bítim bite Kiris. Kéeyilene ku kareyi fe kikawiin nu kutoof iŋ’ite hu bondu. ⁴ Hi kareeŋe hu Serusalem, kéeyilene ku, n’epotor i, ni sifaaf su ni kajokiin áwariee. Pool ni Barnabas ni kasokiin naŋ n’Atambatun áhine fu nu boko fe. ⁵ Bare bakaake Esuwif ti keeriboore ku n’Efarisiyeŋ i abe ni kajok bítim bite Kiris, ni karito keeene: ---Keenooto ku Esuwif kéeyilene ku kawarawar kateyanee karam, abe ni kasokee kéejeŋgin Eluwa yite Moyis. ⁶ Epotor i ni sifaaf su ni kakuukanooro keeñaŋoor bondu. ⁷ Ni káhamin toko afiyo, Piyeer n’arito eeeniin: ---Kújakuwe, árimoomi kaanuku afiyee naane Atambatun ajifanam i t’aruun, kaanuku iija iwaare keenooto ku Esuwif Hirim Heetoofe hu, man ni kajam ho, ni káyilen. ⁸ Abe Atambatun éemeyie u ñúwejet ñite ésuk i n’awuniin Búwejet Beenabe bu naane awune i úne bo, éewufoor kaanuku áfiitenutiin. ⁹ Te o úwayeit nu boko: akuuranakuuran ñúwejet ñooniin aŋarkeyi naane káyilenayilen. ¹⁰ Náami iŋi naŋ n’ariŋes fu n’Atambatun? Ábuki fu ariŋesa kasejan kéeyilene ku bokonde buluwa b’árimeyie kaanuku humuum sifaaf úne, n’úne yooŋ úmusut káyini bisejo bo. ¹¹ Íriyilenayilen bare kaanuku Anahaan u Yesu afakanafakan úne ti kajaku koone, naane yooŋ boko keenooto ku Esuwif. ¹² Náami keekuukanooree ku toko fe kakoowana kem keejamatan Pooliin ni Barnabas keesokiin beehaŋe b’ésuk i kikaw b’Atambatun awuniin bu kéehin ti keenooto ku Esuwif. ¹³ Hi kátibane hu, Saak n’áhamin aane: ---Kújakuwe, arijamatanam! ¹⁴ Simoŋ akamakam úne naane Atambatun ajabe i abin ti keenooto ku Esuwif éehin bakaake tu boko kéeyemi bokoone ku. ¹⁵ Abe bondu biriibariib ni báhamin bite eyiŋana yite Atambatun, ábuki kaanaan ti Míkiñjin mu: ¹⁶ «Atemit aane: hike hunak, íñje bíbatikeina, abe íñje kasooñu inut enuuf ite Dafit yeeneye i; kiñaan keeneye ku, íñje kasooñu isiiŋan ko, iisooñ iritan enuuf i. ¹⁷ Náami keeŋeñene ku fe kaŋesiam; hee, keenooto ku Esuwif fe k’iruwe ku kéeyemi bákuuma ku kaŋesiam. ¹⁸ Íñje isoke fu bo, íñje Atemit, abe íhinahin ésuk i kéemeyi bo huta hu kóŋkeyin.» ¹⁹ Saak n’áwutiyen aane: ---Náami bonde b’ijuke fu: utum’úkolen keenooto ku Esuwif kéemaŋie ku káyilen t’Atambatun. ²⁰ Bare úkiñjiin núuwufooriin kaanuku kawas kateŋu kite efuwa yeesarahee ti ñájiim, ábuki ekuurut, kawas huŋotu hu ni bakan ki kaseñeit, itim kateŋ yooŋ éndakakureŋ yeemootutee, kawas yooŋ halan hu. ²¹ Ábuki huta hu ti sifaaf, bakaake iŋi kawaare Eluwa yite Moyis ti kikinu ku fe, abe yooŋ eŋ’ejaŋgee ti ñáalawum ñu tu hunak fe hite erimaas ite Esuwif i. ²² Náami epotor i, ni sifaaf su, ni kéeyilene ku fe ni kajamoor kaanuku keejifan bakaake tu boko, abe ni kaboñiin bija Antiyoos nu Pool ni Barnabas. Ni kajifan Silas, nu Sud ii kaane Barsabas, t’ésubaiin fe kajamajamo ti kéeyilene ku. ²³ Eleetar yende yi kasaaniin fu: «Uni bakatuuun epotor i ni sifaaf su irisaafuun, aruun keenooto ku Esuwif kéeyilene ku, abe n’arikin Antiyoos, ni Siri, ni Silisi. ²⁴ Irijamajam kaanuku bakaake bakate t’uni kajauunja kábuju sihel ni kirim kooniin. Úniiit íriboñiniin. ²⁵ Iŋ’ite ho h’irijamoore fu fe ti hirim hifeeneŋ, n’irijifan bakan íriiboñiniin t’aruun, kéeriboorin ni bakan uni Barnabas nu Pool, ²⁶ keejoohene ku síhiiniiin uŋu burok bite Anahaan ite úne Yesu Kiris. ²⁷ Náami íriiboñinuun Sud ni Silas keebin keesokuun mo mifeeneŋ mu ni b’irikiñje bu diye. ²⁸ Irijokajok ti bifeeneŋ nu Búwejet Beenabe bu kaanuku it’irisejanuun buluwa beeniŋe, kane arko bonde beeyinaatee bu kawasu: ²⁹ atum’ariteŋ efuwa yeesarahee ti bájiim, ni halan, n’éndakakureŋ yeemootutee, abe atum’ariŋot yooŋ n’an ariseñeit. Af’árihin bondu fe, n’aŋ’ajakee. Úwasoor.» ³⁰ Hi kayisooree hu, keeboñee ku ni kaja Antiyoos. Ni kakuukan kéeyilene ku fe, abe ni kasaaniin eleetar i. ³¹ Ni kajaŋga yo, abe kikawiin nu kutoof fe naane ehaŋiin i kawunu sihel. ³² Makamu Sud ni Silas, boko eyiŋana yite Atambatun, ni káhamin ni kéeyilene ku afiyo, kaanuku keehaŋiin kayaŋganan kikaw, abe yooŋ ni kawuniin sihel. ³³ Ni kariiko bo afiyo dikee, abe kéeyilene ku ni kaaniin kaja káasuumaay keebatuko ti kéeboñiniin ku. ³⁵ Pool ni Barnabas ni kariiko Antiyoos. Boko ni bakaake keehooje-hooj iŋi kaliiken abe ni kawaare hirim hite Atemit. ³⁶ Afiyo dikee, Pool n’aane Barnabas: ---Waabatuko nu waaaja waaajuk kéeyilene ku ti kikinu ku fe tu waawaare du hirim hite Atemit, nu waaajuk naane kaamo i. ³⁷ Barnabas n’ámaŋi yéeni kaanuku keeja ni Saaŋ ii kaane Mark; ³⁸ bare Pool n’aane kawarut bija ne o, ábuki awasiinwas Pamfili, abe abinut asooñ ariboor nu boko tu burok booniin. ³⁹ Ni kañakoor toko ásuf, kasooñen ni kawasoor. Barnabas n’aja ni Mark, abe ni kájufo t’esahar bija Siipur. ⁴⁰ Pool n’afin ajifan Silas, abe ni kaja, kéeyilene ku káanaŋiniin ti káasuumaay kite Atemit. ⁴¹ Ni kaja tu búsuk bite Siri ni Silisi, abe n’iŋi kayaŋganan kéeyilene ku kikaw.

¹ Hunuut toko, Pool n’aja Derib, ahaban n’aja Listir. Abajeebaj bo ake ániine éeyilene huruwu hoone Timote. Íñaayo Asuwif éeyilene, abe faafo Agerek. ² Bakate ku Listir kéeyilene ku, ni bakate ku Íkoñom iŋi kasok te o beejake kep. ³ Pool n’aane eeja ne o. Náami keeja, abe n’ateyano karam iŋ’ite Esuwif i keekine ku tu búsuk bite bu ne bo, ábuki kareyi fe kámoomi kaanuku faafo Agerek. ⁴ Hikinu-kinu fe hi kaje te ho, Pool ni Silas n’iŋi kasok kéeyilene ku b’epotor i ni sifaaf su kajamoore bu Serusalem, abe n’iŋi kaaniin kájeŋgin bo. ⁵ Kéeyilene ku n’iŋi kajok bítim bu alit tip, abe n’iŋi kahaŋ yooŋ kahooju húnakonak. ⁶ Búwejet Beenabe bu ni biteñeko kaanuku Pool ni Silas keewaare hirim hite Atambatun tu búsuk bite Asi; náami keekan Firisi ni Galasi. ⁷ Hi kalohene hu ésuk ite Misi, ni kaŋes bija Bitini, bare Búwejet bite Yesu buwunutiin bondu. ⁸ Náami keekan Misi, abe ni kaja Trowas. ⁹ Káajiim ku, bike ni bifeeñ Pool: n’ajuk ake ániine ite Maseduwan t’asiiŋee, abe n’aŋ’áwasiyano aano: «A̱bin Maseduwan man n’á̱yokunan uni!» ¹⁰ Hi bondu bifeeñe hu Pool ahaban kep, n’iriŋes kaanuku iriija Maseduwan, ábuki bukuurakuur uni kaanuku Atambatun aruwe fu uni aane irija bo iriiwaareiin Hirim Heetoofe hu. ¹¹ N’írijufo t’esahar Trowas, abe n’irijumban júl bija t’ekiŋk ite Samotiras. Tifiit, n’irija Neyapolis. ¹² Irinuut toko, n’irija Fílip, hike hikinu hómbokun t’ésuk ite Maseduwan, abe bakate ku Rom ni kákini ho. N’iririiko bo kunak keefamut. ¹³ H’erimaas ite Esuwif i ereeŋe hu, n’irinuut hikinu hu iriija ti kaayelu ku, ti kaanu man uni kajuku ne bo tike tiŋ tand’alawee. N’abaj bakaake haare keekuukanooree toko. N’iririiko, abe n’írihamin nu boko. ¹⁴ Ake ti haare hondu huruwu hoone Lidi, buroko kajoohenan bípiis beelaañe beeseere naane. Akina ite Tiyatiir, abe ájeŋginajeŋgin Atambatun. N’ajamatan, abe Anahaan u n’áfeŋgino búwejet kaanuku eenaŋ hikawo ti bu Pool áyemie bu ti kasoku ku. ¹⁵ H’aamo hu áyilena, n’abostee, akina ni bakate ku tu boko, abe n’alaw uni aane: ---Makamu arijukajuk kaanuku nu múniyo íyilenayilen t’Anahaan u, aribin kame ariiwanan t’íñje. N’anoŋkooran uni iriieno hee. ¹⁶ Hike hunak, n’íriyemi ti bija tindi kalaw, n’írifimboor n’ake ásuŋgute ásukateen. Ákooki erab eŋ’éhino aŋ’akisan. Aŋ’abaj te ko sírirem seefame, abe n’aŋ’asaan so kéekinio ku. ¹⁷ N’aŋ’ásein uni ti hiñaawu uni Pooliin, abe n’aŋ’ataŋk aane: ---Háyine hondu eroka bakate Atambatun eeemo u t’etiir-t’etiir! Kabinabin káwufooruun buŋ b’ariyino fu kafaku! ¹⁸ N’áhin bondu kunak keehooje. Hireeŋ toko, Pool n’átumb ayiŋat asooñen n’aweteko abe n’aane erab i: ---Íñje isok fee n’awe tu huruwu hite Yesu Kiris: a̱nuut t’ásuŋgute ondu! Toko-toko yooŋ, erab i n’enuut te o. ¹⁹ Hi kéekinie ku ásuŋgute u kajuke hu kaanuku eyakar yeeniin ite kabaju t’ásuŋgute u sírirem ébujaa, ni kajok Pool ni Silas kéehuuniin bija t’efiñjan i, kaja kasaan eseef i. ²⁰ Ni kasaaniin ejoonana i bakate ku Rom abe ni kaane: ---Bokonde Esuwif, abe bokondu ti kayeeñooran hikinu hite h’úne. ²¹ Kaŋesa káyoosanna diye ejoosan y’árimeyie kaanuku úne bakate ku Rom úwarut yo káhinu. ²² Hahooja hu ni hirito tu Pooliin ni Silas. Ejoonana i bakate ku Rom ni kaane kanuutaniin wañ wooniin, abe ni kámiñiin nu kunuk. ²³ Ni kámiñiin afiyo, abe ni kakuliin. Kahaban, ni kaane ajukara ite ekulu i ajukariin áwariee. ²⁴ H’ajukara ite ekulu i ajame hu bondu, n’akuliin t’anuuf áhindaa u, o káakobin wuwotiin tu wubiliŋgit. ²⁵ Nu huhuk hu, Pool ni Silas ni kalaw, abe n’iŋi kahooñ keesokoroor Atambatun. Keekulee ku bakaaku n’iŋi kajamataniin. ²⁶ Kaja kajuku, náami etaam i étumba eyoŋoŋanooro ni sembe, eyak eyoŋoŋan kiñaan kítiyar keejoke ku ekulu i. Wuruŋ wute ekulu i nu wuhaŋ wúfeŋgino wureyi fe, abe ñaasel ñeekobee ñu keekulee ku nu ñúkulino. ²⁷ Ajukara ite ekulu i n’ániyo; h’ajuke hu kaanuku wuruŋ wute ekulu i wúfeŋginafeŋgino, n’áruusin kábura koone kaanuku eeyooloolo, ábuki aŋ’aane man keekulee ku kareyi fe kateyatey. ²⁸ Bare Pool n’ataŋk ni sembe aane: ---Atum’á̱hinooro beejakut! Uni bokondu diye irireyi fe! ²⁹ Ajukara ite ekulu i n’aane asaanee ejaaŋana, abe n’amoken ayooso t’ekulu i. N’ájiŋgitan hágila Pool ni Silas ti kábitu kep. ³⁰ Ahaban, n’ánuutanniin, abe n’ákandijeniin aaniin: ---Kújakuwe, naŋ n’iware fu káhinu kaanuku iifak? ³¹ Ni kaano: ---Á̱yilen t’Anahaan u Yesu, abe n’aŋ’a̱fak, awe ni bakate ku t’awe. ³² Abe ni kasoko hirim hite Atemit, akina ni keekine ku t’enuuf te o fe. ³³ T’ewahatu yendu yite i nu huhuk hu, ajukara ite ekulu i n’aja nu boko, abe n’añaw busontaay booniin. N’ahaŋ abostee, akina nu butoŋo fe. ³⁴ N’aja nu Pool ni Silas t’enuuf te o, abe n’awuniin keeñoofo. Hikawo nu hutoof dómbokun, akina nu butoŋo fe naane áyilene i t’Atambatun. ³⁵ Hi tifiite hu, ejoonana i bakate ku Rom ni kaboñ esulaan t’ajukara ite ekulu i kaanuku aja aanee awasan háyine hondu. ³⁶ Ajukara ite ekulu i n’abin asok bo Pool. N’aano: ---Ejoonana i kaane iwasanuun ariija. Hahiyu árinooni kánuutina ariija ti káasuumaay. ³⁷ Bare Pool n’aane esulaan i: ---Káhinahin íriimiñee tu buhooŋu ésuk i ti kajoonanut uni, abe bare uni bakate yooŋ Rom! Kahaban, ni kajok uni kakul, abe hahiyu ni kámaŋi búnuuso keewasan uni? Aaa! Kabin boko kumuumiin keenuutan uni! ³⁸ Esulaan i ni kaja kasok bondu ejoonana i bakate ku Rom. Bokondu ni kákoleyi dómbokun hi kajame hu kaanuku Pooliin ni Silas bakate yooŋ Rom. ³⁹ Ni kabin kaaniin kaboŋketiin. Kahaban, ni kánuutanniin t’ekulu i, abe ni kalawiin kaaniin kanuut ti hikinu hu. ⁴⁰ Hi kánuutina hu t’ekulu i, Pool ni Silas ni kaja ti Lidi. Ni kajuk toko kéeyilene ku, abe ni kayaŋgananiin kikaw. Kahaban, ni kaja.

¹ Pool ni Silas ni kaŋaas Amfipolis n’Apoloni, abe ni kareeŋ Tesalonik. Abajeebaj bo báalawum bite Esuwif. ² Pool n’aja toko naane aa afiy áhin tánotan fe t’aje. Ti sirimaas site Esuwif i síhaaji, Pool n’aŋ’ajeeŋoor ti Míkiñjin mu ni kiŋki káyemi toko. ³ N’aŋ’asokiin, abe n’áwufooriin ti Míkiñjin mu kaanuku Afakana u awarawar kajuku sílaam, abe n’arito t’eket i. N’aŋ’aaniin: ---Yesu ondu ii isokuun ii aamo fu Afakana u. ⁴ Bakaake tu boko ni káyilen kirim kondu, abe ni kaŋaabo Pooliin ni Silas. Egerek keehooje-hooj kéejeŋgine Atambatun, ni haare keehooje keejamee ni kaŋaabeiin yooŋ. ⁵ Bare Esuwif i bakaaku ni kabet. Ni kakuukan bike bísambaŋ béeyemie tu búhuhu bu, abe ni katiŋg bakan keehooje keerito ayak abin áami hikinu hu hirkaa hitik. Ni kaja t’enuuf ite Saason hiŋes Pool ni Silas kaanuku keeja nu boko ti hahooja hu. ⁶ H’aamo hu kajukutiin, ni kañak Saason ni bakaake kéeyilene keeja nu boko t’eseef ite hikinu hu, abe n’iŋi kataŋk kaane: ---Háyine honde kaamo fu ti kayeeñooran kite etaam i ereyi fe. Hahiyu káreeŋino beebe, ⁷ abe Saason arahaniin fu! Kareyi fe iŋi kateñeko káhinu b’áyi ómbokun eeemo u Rom asoke bu úne, ábuki iŋi kaane abajeebaj ake áyi iŋi kaano Yesu. ⁸ Kirim kondu nu kujok hahooja hu n’eseef i fe ti sini. ⁹ Ni káhin Saason ni bakaaku keejaam alamaan, abe ni katik kawasaniin keeja. ¹⁰ H’aamo hu tujona kep, kéeyilene ku ni káhin Pool ni Silas keeja Bere. Hi kareeŋe hu, ni kaja ti báalawum bite Esuwif i. ¹¹ Bakate ku bo kahaŋe Esuwif i bakate ku Tesalonik bíhandino, ábuki kajokajok hirim hite Atambatun káhabanein. Húnakonak fe, n’iŋi kajaŋga ti Míkiñjin mu keejuk man bu Pool bamb’asok bite toko. ¹² Bakan keehooje-hooj tu boko ni káyilen, abe t’Egerek i, haare úkaan keejamee ni háyine yooŋ keehooje ni káyilen. ¹³ Bare h’Esuwif ite Tesalonik kajame hu kaanuku Pool ondu Bere ti kawaare hirim hite Atambatun, ni kabin bo yooŋ keetiŋg ésuk i ayak abin áami arkee bo hitik. ¹⁴ Náami kéeyilene ku keemoken kéehin Pool eeja bija ti han hu. Bare Silas ni Timote ni kariiko Bere. ¹⁵ Keeje ku nu Pool ni kaja ne o bija Aten. Kahaban, ni kábatikein nu kuboñ kite Pool, kite kaanuku Silas ni Timote kanabano ahilee. ¹⁶ Hi Pool áyemie hu Aten ti kanahan kite Silasiin ni Timote, n’átumb fu átaañian dómbokun h’ajuke hu naane hikinu hu huhooje i ni kimiile. ¹⁷ Náami aŋ’ajeeŋoor n’Esuwif i ti báalawum booniin, bija ni keenooto ku Esuwif fe kéejeŋgine ku Atambatun, abe hunak heenee hunak, n’aŋ’ajeeŋoor t’efiñjan i ni kaŋk’aŋaabo toko. ¹⁸ N’abaj émuse, iŋi kaane bakaake Epikuriyeŋ, bakaaku Sutoyisiyeŋ n’iŋi kajeeŋoor yooŋ ne o. Bakaake iŋi kaane: ---Kame áhamina ondu, naŋ n’ámaŋie fu kasoku? Bakaaku keejame ku Pool ti kawaare bite bu Yesu, ni birito bite t’eket i ni kaane: ---Aŋ’a̱juk kite am aŋ’awaare etambatun k’úmeyiit. ¹⁹ Náami keejoko keeja ne o t’ejoonana i kiŋki kaanee Arewopaas. Ni kaano: ---Írinooni me kámeyi bíyeni bondu bamb’a̱liiken ii ésuk i beemo fu naŋ? ²⁰ Ábuki á̱hinahin uni iriijam báhamin b’írimusut kajamu, abe írimaŋamaŋi kámeyi buŋ bi bije fu. ²¹ (Abe múniyo bakate ku Aten kareyi fe, n’emoosoora i keekine ku bo, burokiin banaban, man yooŋ kajamatan bíyeni kep.) ²² Pool n’asiiŋo hágila Arewopaas i abe n’aane: ---Aruun bakate ku Aten, ijukajuk kaanuku arijokajok alitee t’etambatun yeenuun. ²³ Ábuki h’iñaahoore hu ti hikinu hoonuun, ijukajuk hike ti kimiile koonuun, abe bonde bikiñjee fu toko: «Bija t’ake atambatun éemeyiitee.» Bamb’árisukaay ii t’árimeyiit bo, bo b’ibine fee kasokuuun. ²⁴ Atambatun éewuwane u etaam i nu buroon beeemo bu te yo fe, akina aamo fu Atemit ite bufor bu n’etaam i, abe akinut tu sunuuf site kalawu su kúŋgowulan kanute. ²⁵ Asawuleit yooŋ atofotooree kite dike doon dondu toko d’abajut, ábuki akina humuumo af’awun kúŋgowulan ku fe buroŋ bu, ni síhiinu, ni beeŋeñene bu fe. ²⁶ Tu húŋgowulan hifeeneŋ t’aŋaase fu éewuwan siheet su fe kaanuku keekin t’aduna i ereyi fe. Ti káwuwanoorutee yooŋ, afinafin kunak kooniin, abe n’aliik siraju site ti kaware du kakinu. ²⁷ Atambatun n’áwuwaniin kaanuku keeŋeso, abe maske kalaalool n’iŋi kajuko, akina eeemo u múniyo akambut mayet afeeneŋ t’úne. ²⁸ Ábuki «Akina ákinineŋe fu n’úbaj buroŋ bu, n’uŋ’úñaah, abe n’úyemi bakan.» Iyu yooŋ i bakaake t’ekiñja yeenuun kasoke fu kaane: «Úne yooŋ bakañio.» ²⁹ Makamu úne bakañio, úwarut kayinoor n’úene Atambatun anokoore nu búwisenum beerokee n’éwurus, man yooŋ n’ehalis, man yooŋ nu bujuju, bu húŋgowulan anoŋke eeyinoor ti hikawo n’arok nu sumoŋio. ³⁰ Hítiyar hu, Atambatun aboŋketaboŋket bondu fe, ábuki ésuk i kámeyiit bimbi káhin. Bare hahiye áwufoora ésuk i fe bakate ku tánotan kaanuku kawarawar buwatanooro kinij kooniin keejakut ku. ³¹ Ábuki áfiitenafiiten hunak h’aja hu kajoonan te ho ésuk i ereyi fe ajoŋooree. Awasawas bondu tu sumoŋu site an a ajifane u. Áwufoorawufoor ésuk i ereyi fe an ondu aamo fu aañ, h’aritano hu t’eket i! ³² Hi kajame hu Pool n’áhamin ti karitan kite eket i, bakaake ni kásuwo, bakaaku ni kaane: ---Uni kajamatani tu bondu nimaama. ³³ Iyu i Pool awasiin fu toko eeja. ³⁴ Bakaake bare ni kaŋaaboo, abe ni káyilen. Abajeebaj ake tu boko huruwu hoone Denis, ite t’ejoonana yite Arewopaas i, n’ake anaare iŋi kaano Damaris, ni bakaake yooŋ.

¹ Hunuut toko, Pool n’anuut Aten eeja Korent. ² N’ajuk bo ake Asuwif huruwu hoone Akilas, eebukee t’ésuk ite Pont. Ániine ondu ti káreeŋinao akina n’anaar’o Pirisil, kánuutin Itali, ábuki Kúlod áyi ómbokun eeemo u Rom asokasok aane Esuwif i fe kanuut bo. Pool n’aja aŋaabeiin, ³ abe makamu burokiin bifeeneŋ, karoku kite bitant bu, n’ariiko tu boko iŋi karok t’afeeneŋ. ⁴ Erimaas fe yite Esuwif i, Pool n’aŋ’áhamin ti báalawum bu, abe n’aŋ’aŋes káhinu Esuwif i n’Egerek i kéeyilen báhamin boone. ⁵ Hi Silas ni Timote káreeŋina hu kéenuutin Maseduwan, Pool n’ajoŋoor kep ni kawaare ku. N’aŋ’áwufoor Esuwif i akuur but kaanuku Yesu aamo fu Afakana u. ⁶ Bare Esuwif i ni karito te o, abe ni kálafatino. Náami eehaŋkiin hafor hite wañ woone abe n’aaniin: ---Af’áritowuto, aruun ariŋese bo. Ikuura toko but. Áfiitin ti hahiye, íñje kawasuuun iija iwaare ti keenooto ku Esuwif. ⁷ N’anuut toko eeja t’ake ániine iŋi kaano Titiyus Sustus, éejeŋgine Atambatun. Enuuf yeene émoomi kaagoroor ni báalawum booniin. ⁸ Kirispus, aseef ite báalawum bu n’áyilen t’Anahaan u, akina nu butoŋo fe. Keehooje yooŋ ti bakate ku Korent ni káyilen hi kajame hu Pool, abe ni kabostee. ⁹ Hike hunak káajiim ku, Anahaan u n’afeeñ tu Pool abe n’aano: ---Atum’á̱koleyi, á̱hamin kep, atum’a̱koowan, ¹⁰ ábuki íñj’endu n’awe. An at’áyinii kajoku kaanuku éehihinoori, ábuki keehooje bokondu ti hikinu hondu bákuuma ku. ¹¹ Pool n’ariiko Korent emit ni kiim hutok ni hifeeneŋ, aŋ’aliiken bo ésuk i hirim hite Atambatun. ¹² Hi Galiyoŋ áyemie hu águwernoor ite Akayi, Esuwif i ni kásiiŋoorein keejok Pool, abe ni kaja ne o ti báajoonanum bu. ¹³ Kareeŋ ni katinano kaane: ---Áyin ondu aŋ’atiŋg ésuk i kéejeŋgin Atambatun awayo naane t’eluwa i esoke du. ¹⁴ Pool n’aja kaanuku éehamin, Galiyoŋ n’aane Esuwif i: ---Arijamatan, aruun Esuwif i. Arko yéeni am atine fu t’eluwa i, man yooŋ n’áhin bike bómbokun beejakut, n’iŋ’iriiko yéeni iijamatanuun. ¹⁵ Bare makamu aruun arijeeŋoore iŋi kirim, nu kuruwu, n’eluwa yeenuun, bondu boonuun. Ímaŋiit kákotin bondu! ¹⁶ Abe n’anuutaniin ti báajoonanum bu. ¹⁷ Náami kareyi fe keejok Sosuten, aseef ite báalawum bu, abe ni kámiño bímiñ hágila báajoonanum bu. Bare Galiyoŋ n’aŋ’áneenio kis. ¹⁸ Pool n’asooñ ariiko Korent afiyo dikee. Ahaban, n’awasoor ni kéeyilene ku, abe n’ájufo t’esahar eeja Siri, akina ni Pirisil n’Akilas. Bala ájufo, ayiselayiselo Saŋkire, ábuki abinabina awaat Atambatun bike. ¹⁹ Ni kareeŋ Efees, abe Pool n’awasoor bo ni Pirisil n’Akilas. N’ayooso ti báalawum bite Esuwif i, abe n’aŋ’ajeeŋoor toko nu boko. ²⁰ Ni kalawo kaanuku man n’ariiko bo afiyo dikee, bare n’ateñeko. ²¹ N’aaniin o ti bija bu: ---Atambatun af’aane hee, íñje kásooñina beebe. Abe n’ájufo t’esahar eenuut Efees. ²² H’awanee hu Sesare, n’aja Serusalem kaanuku eesaaf kéeyilene ku. Ahaban, n’aja Antiyoos. ²³ N’ariiko bo afiyo dikee, abe n’aja tu búsuk bite Galasi ni Firisi, aŋ’akaro ayaŋganan kéeyilene ku fe kikaw. ²⁴ N’abaj ake Asuwif eebukee Aleksandiri éereeŋina Efees, iŋi kaano Apolos. Ániine ondu ámoomi báhamin, ámoomi yooŋ Míkiñjin mu dómbokun. ²⁵ Áwufooreewufoor bítim bite Atemit, abe aŋ’aliiken ésuk i áhabanein bite bu Yesu ajoŋoor júl. Bare kaboste kite ku Saaŋ taŋ k’ámeyie fu. ²⁶ N’aŋ’áhamin ti báalawum bu hikawo káayaŋgin piŋ. Hi Pirisil n’Akilas kajamo hu, ni kaja ne o, abe ni kahaŋo káwuforoor bítim bite Atambatun. ²⁷ Ahaban, Apolos n’aane ámaŋamaŋi bija Akayi. Kéeyilene ku ni kahaŋo yooŋ katiŋgu, abe ni kakiñj eleetar bija ti bakate ku ne bo kéeyilene ku kaanuku keebin keejoko áwariee. H’areeŋe hu bo, n’abaj éñjeriŋ yómbokun ti keejoke ku bítim bu ti kajaku kite Atambatun. ²⁸ Ábuki aŋ’ajoŋoor n’Esuwif i hágila ésuk i eesokiin kaanuku kanooto ti bifeeneŋ, abe n’aŋ’áwufoor ti Míkiñjin mu kaanuku Yesu aamo fu Afakana u.

¹ H’Apolos áyemie hu Korent, Pool n’afin akan birij bu, abe n’areeŋ Efees. N’aŋaabo bo bakaake kéeyilene, ² abe n’ákandijeniin aaniin: ---H’ariyoosee hu bítim bite Kiris, Búwejet Beenabe bu búwaneinowanein t’aruun? Ni kaano: ---Írimusut kajamu kaanuku Búwejet Beenabe bibajabaj. ³ Pool n’aaniin: ---Kame náami kaboste koonuun, ko keemo fu kiin? Ni kaano: ---Kaboste ki Saaŋ kaŋk’áhin ésuk i. ⁴ N’aaniin: ---Saaŋ aŋ’aboste yéeni kiŋki kawatanooro kinij kooniin keejakut ku, abe n’aane bakate ku Israyel káyilen t’an eeroŋe u inde hiñaawio; o aamo fu Yesu. ⁵ Hi kajame hu bondu kahaban, ni káhin keebostee tu huruwu hite Anahaan u Yesu. ⁶ Pool n’ásit tu boko sumoŋio, abe Búwejet Beenabe bu nu búwanein tu boko. N’iŋi káhamin toko ti kíhaminiin kuway, abe n’iŋi kasok kirim k’Atambatun asaaniin ku. ⁷ Háyine hondu kareeŋareeŋ sumoŋu ni bákasuba. ⁸ Pool n’aŋ’aja ti báalawum bu, abe kiim kíhaaji n’aŋ’áhamin toko hikawo káayaŋgin piŋ. N’aŋ’áhamin toko bite Jáyi jite Atambatun, abe n’aŋ’aŋes káhinu kiŋki kajamatano kéeyileno. ⁹ Bare bakaake tu boko káfeŋginut ñúwejet ñooniin; kateñekateñeko káyilen, abe yooŋ n’iŋi kákojian Bítim bite Anahaan u tu buhooŋu ésuk i fe. Náami Pool eenuut tu boko, abe n’aja ni kéeyilene ku. N’aŋ’awaare húnakonak fe t’eleekool ite ake ániine huruwu hoone Tiiranus. ¹⁰ Bondu ni bibaj ayak areeŋ simit súsuba. Esuwif i, ni keenooto ku Esuwif fe keekine ku t’ésuk ite Asi kasooñen ni kajam hirim hite Atemit. ¹¹ Atambatun n’awun Pool aŋ’áhin buroon béewarie-wari, beehaŋe ésuk i kikaw. ¹² N’iŋi kayit kires keegore ku t’enio, man yooŋ ñusoor ñu, kaja kalaj ti kéesomute ku. Wúsomut wooniin uŋu wúkoyi, abe sirab su n’uŋu sunuut yooŋ tu boko. ¹³ N’abaj bakaake Esuwif iŋi kañaahoor ti kikinu ku kéekutoor sirab su t’ésuk i. Ni kaŋes yooŋ kásiku huruwu hite Anahaan u Yesu kéekutoor so. N’iŋi kaane: ---Uni irisok fee n’aruun tu huruwu hite Yesu i Pool aa awaare iye uŋu hoone hu: arinuut! ¹⁴ (Kiŋki káhin ii bondu kaamo hutok ni bákasuba; faafiin Asuwif, aseef t’esaraha i, iŋi kaano Seefa.) ¹⁵ Bare hike hunak eke erab n’eeniin: ---Ímoomi Yesu, ímoomi yooŋ aañ aamo fu Pool, bare aruun, aruun ariemo fu aañiin? ¹⁶ Náami ániine e erab i ejoke u álohumiin kareyi fe, abe n’akaleiin. N’átumb áhihinooriin ni sembe kasooñen ni kánuutin t’enuuf te o keetey fuufiiin tálaŋ, abe siniiin fe munuf. ¹⁷ Bakate ku Efees kareyi fe, Esuwif i ni keenooto ku Esuwif ni kajam bo. Ni kákoleyi naane, abe ni kahaŋ ti kasokoroor ku huruwu hite Anahaan u Yesu. ¹⁸ Keehooje ti keeyoosee ku bítim bite Kiris n’iŋi kabin keesok tu buhooŋu ésuk i wuhoofoor wi káhine wu. ¹⁹ Keehooje yooŋ ti kiŋki kálugus yéeni ni kabin nu wuwiit wooniin, abe ni kásuf wo tu buhooŋu ésuk i fe. Ni kafin kaanuku t’ajuk butumbuŋ bu wuware fu yéeni kajaru, ni kajuk kaanuku areeŋeereeŋ similiyoŋ úkaan. ²⁰ Iyu i hirim hite Atemit hihaŋe fu bijamo, abe ni hihaŋ yooŋ kabaju sembe. ²¹ Bondu buwas, Pool n’aane eeja Serusalem, eeŋaas Maseduwan, ajok Akayi. N’aane: ---If’ija bo ihaban, iwarawar yooŋ bija Rom. ²² N’aboñ Timoteiin n’Erasit, bákasuba t’ejokoora yeene Maseduwan, abe akina humuumo n’afin ariiko Asi afiyo dikee. ²³ Kóŋkeyin, n’átumb arko hitik iŋ’ite Bítim bite Anahaan u. ²⁴ N’abaj ake ániine huruwio Demetiriyus aŋ’atiban kikaŋk ni bimeŋk bite ehalis. Aŋ’arok yooŋ munuuf miŋgiŋgilis meenokoore n’enuuf i tindi kaja kalawu kite atambatun ooniin anaare u ii kaane Artemis. Náami iŋi kabaj toko sírirem seefame-fam, akina n’eroka yeene. ²⁵ Areeŋ hike hunak, n’aruw eroka yeene, ni bakaaku keeemo ku burokiin bifeeneŋ abe n’aaniin: ---Kújakuwe, árimoomi kaanuku burok bite b’úne buwune fu úne ebaj. ²⁶ Bare arijukajuk beebaje bu, man yooŋ arijamajam bo: áyin ondu Pool aane etambatun i yu kúŋgowulan ku karoke i kanooto etambatun, abe añaka bakan keehooje-hooj. Éfeesiit barebare t’áhine fu bo, bija yooŋ Asi ereyi fe. ²⁷ Ésuk i n’eŋ’ejendan kasoku beejakut tu burok bite b’úne. Abe iti biraan toko barebare. Huruwu hite enuuf i tund’úlaw Artemis ómbokun u, atambatun ite úne anaare u n’uŋu húbujo. Abe n’aŋ’áwiinianee, akina i bakate ku Asi ni bakate ku t’etaam i fe ii kalaw! ²⁸ Hi kajame hu bondu, ni kátumb kayiŋat kahooj bib, abe n’iŋi kataŋk kaane: ---Artemis ite u Efees ahahahah! ²⁹ Memee náami hikinu hu hireyi fe hútumba hirko hitik. Hahooja hu nu hujok Gáyiyus n’Aristarik, bákasuba bakate Maseduwan keeriboore ku nu Pool kátuki ku, abe ni kamoken keeñakiin bija t’éfimbooruma i tindi káhin eteyatar i. ³⁰ Pool n’ámaŋi yéeni bija kaanuku éehamin ni hahooja hu, bare kéeyilene ku kawasuto éehin bo. ³¹ Bakaake bakan kómbokun bakate Asi keeemo bákawiyo ni káboñin te o kaano atum’aja tindi káhin eteyatar i. ³² Náami bare hahooja hu hútumba huwetekooro nera naane. Bakaake ti kataŋku keesok bonde, bakaaku ti kataŋku keesok bike, abe keehooje tu boko kámeyiit iŋi naŋ ni kakuukanooree fu. ³³ Esuwif i ni katiŋg hágila ake ániine iŋi kaano Aleksandur. Bakaake ti hahooja hu ni kakamo naane bije i. N’ayit emoŋio kaanuku yéeni éehamin ni hahooja hu eeeniin bokondu ki kajoke kii katinut. ³⁴ Bare hi kajuke hu kaanuku akina Asuwif, ni kataŋk kareyi fe y’afeeneŋ keesok kirim ku koko areeŋ suwahatu súsuba. Iŋi kaane: ---Artemis ite u Efees ahahahah! ³⁵ Hireeŋ toko, ake t’eseef ite hikinu hu n’áhin hahooja hu heekoowan abe n’aane: ---Aruun bakate ku Efees, abajeebaj fíya an éemeyiit kaanuku Efees ékinie fu enuuf ite Artemis eehahe u, nu búnokoorum boone béeneyina bu tu bufor bu? ³⁶ An ayinaat bo kajeeŋoor. Náami ariwarawar kabebu, atum’árihin doon t’ariyinoorut. ³⁷ Aribina diye ni háyine hondu, abe bare kákuwatut tu sunuuf su tund’úlaw, kálafatinut yooŋ atambatun ite úne anaare u. ³⁸ Arko Demetiriyus n’eroka yeene kábajoorinobajoorin n’ake, abajeebaj kunak kite kajoonan, abajeebaj yooŋ ejoonana. N’iŋi kakalameiin toko! ³⁹ Arko aribajabaj yooŋ bike bite kasoku, n’uŋu búkotinee toko akuur but t’ésuk i hágila eseef i. ⁴⁰ Ábuki bakate ku Rom n’iŋi kajendan katinan úne tu bonde beebaje bee úmiye, kaane úne úrahanna, abe ut’úbaj bike bite kakamu tu bukuukanooro bonde. ⁴¹ H’asoke hu bondu ahaban, n’ayeetan hahooja hu.

¹ H’ésuk i eje hu ayak abin áami ebeba, Pool n’aboñ bite kéeyilene ku abe n’aaniin kajok alitee. Ahaban, ni kawasoor, abe n’aja tu búsuk bite Maseduwan. ² N’añaahoor kikinu kite ku bo, abe n’aŋ’áhamin ni kéeyilene ku afiyo aaniin kajok alitee. Ahaban, n’aja Geres, ³ abe n’ábajin bo kiim kíhaaji. Ondu ti kaanu ku eeja éejufo t’esahar bija Siri, n’ajam kaanuku Esuwif i kakuukoorakuukooro uŋu hoone hu. N’aane kame eesooñ eeŋaas Maseduwan. ⁴ Bakaake ni kariboor ne o. Boko kaamo fu: Sopater, añi ite Pirus ite u Bere, n’Aristarik ni Sekundus bakate Tesalonik, ni Gáyiyus ite u Derib, ni Tisik ni Tirofim bakate Asi, ni Timote. ⁵ Bokondu ni kágilan keeja keenahan uni Trowas. ⁶ Uni n’irifin írijufo Fílip t’esahar h’efeet ite Kumburu Kéehinaariitee ku Élefir ehabanee hu. N’iribaj ti han hu kunak hutok. N’iriŋaabeiin Trowas, abe n’iribaj bo erimaas. ⁷ Ti samdi i káajiim ku, n’irikuukanooro kaanuku iriiñoofo Éhijiima yite Anahaan u. Náami Pool éehamin afiyo n’ésuk i bija yooŋ nu huhuk hu, ábuki awarawar bija naane kuwaatu. ⁸ Sijaaŋana úkaan súmoomi toko t’enuuf etiira i t’irikuukanooree du. ⁹ Ake ahaawa huruwio Utikus ámoomi t’ariikee humuum ti kaajeŋgen ku. N’aŋot his Pool ti báhamin bu kep. Átumb aŋot asooñen n’áneyin huta hu t’enuuf éhaajiyan i t’etiir bibin yooŋ t’etaam. Ni kajoko kásaarin, kame náami ehunuŋ. ¹⁰ Pool n’awano, abe n’áruŋgunan t’añi u. N’aboofo tu sumoŋio abe n’aane: ---Siheluun sibeb, aroŋaroŋ! ¹¹ Ahaban, n’asooñ asiro. N’afiitar humburu hu abe ni kateŋ. N’asooñ áhamin toko afiyo ayak abin áami taanak tu túnuutino, abe n’aja. ¹² Ahaawa u, ni kafin kaja ne o káaroŋin jes, abe kareyi fe siheliin káarooŋein. ¹³ N’írigilan toko íriijufo t’esahar yeeja n’uni Asos t’iriware du bikaro Pool, ábuki aanaan eeja nitiira nu. ¹⁴ H’áŋaabeina hu uni Asos, n’írijufoo, abe n’irija Mitilen. ¹⁵ Irinuuta toko n’iriyuun. Tifiit, náami irijondoora ni Kiyo. Hunak héeseina hu, n’irireeŋ Samos. Tifiit, náami iriyaa Mile. ¹⁶ Múniyo Pool áhabaneinohabanein aane it’iriya Efees aŋarkeyi naane ámaŋiit bifiyo t’ésuk ite Asi. Ábuki amokenamoken kaanuku eereeŋ Serusalem tu hunak hite efeet ite Pantakot i. ¹⁷ H’irireeŋe hu Mile, Pool n’aboñ bite sifaaf site bakate ku Efees kéeyilene ku. ¹⁸ Hi káreeŋina hu, n’aaniin: ---Árimoomi buŋ b’íyemie fu n’aruun huta h’iŋ’ibin íreeŋin Asi. ¹⁹ Irokarok bija t’Atemit abe iyitooreit. Iyiyayiy abe yooŋ ílaamalaam, ábuki Esuwif i iŋi kakuukooro uŋu húuma hu. ²⁰ Árimoomi kaanuku ínuusutuun doon fe ti beewaruun bu káñjeriŋ: iŋ’iwaareuun, abe n’iliikenuun ti sifiñjan su, nu tu sunuuf soonuun. ²¹ Ilawalaw Esuwif i ni keenooto ku Esuwif eeniin kawas kinij kooniin keejakut ku kéejeŋgin Atambatun, abe ni káyilen t’Anahaan ite úne Yesu. ²² Abe hahiyu iwarawar kájeŋgin Búwejet Beenabe bu iija Serusalem, abe ímeyiit naŋ nija fu kabajiam bo. ²³ Bifeeneŋ taŋ b’ímeyie fu: bo beemo fu ti hikinu-kinu fe, Búwejet Beenabe bu uŋu busokam kaanuku ekulu yendu ti kanahanam, ni sílaam. ²⁴ Bare t’íñje, buroŋ búuma bijarut doon tus. Ímaŋamaŋi kep kareeŋan doon d’eemo du te do, nu burok b’Anahaan u Yesu asaanam bu: bo beemo fu kawaare kite Hirim Heetoofe hite kajaku kite Atambatun. ²⁵ «Hahiyu ímeyia kaanuku ariroŋut káheelin t’íñje, aruun arireyi fe k’ije ku t’aruun iŋ’iwaareuun Jáyi jite Atambatun. ²⁶ Iŋ’ite ho h’ítumb fu isok iye n’aruun úmiye: ake t’aruun af’átowuto, t’íñjeiit. ²⁷ Ábuki isokuunsok b’Atambatun aŋese bu fe, ínuusutuun doon. ²⁸ Áriwasiyoor kikawuun, abe n’arinaŋ ko yooŋ ti kaahaaw ku fe ku Búwejet Beenabe bu bisaanuun ku ariihaaw. Áriyemi ehaawa yite bakate ku Atambatun kéeyilene ku, k’aŋese ku ni halan hite Añi oone. ²⁹ Ímoomi kaanuku iŋ’iyak káwuŋgu iija, bakan keeemo naane bindaafaan béefetie búyooseinauun, abe utu buyubiyen kaahaaw ku. ³⁰ Abe bakaake t’aruun kumuumuun kasoku báhamin bite haajuus kaanuku keeñak kéeyilene ku. ³¹ Náami áriniyo, abe n’áribaŋino kaanuku simit síhaaji lám, kaajiŋgan ni káajiim, iŋ’irim huruw-ruw fe t’aruun iyak iŋ’iyiy. ³² «Hahiyu iiwasuun tu sumoŋu Atambatun, ni hirim hite kajaku koone. Ho híyiniuun fu káwutiyen sihel, abe nu huwunuun yooŋ t’ebaj y’anaŋe i bija ti bakan k’akino ku. ³³ Imereit sírirem, n’éwurus, ni kájufa kite an. ³⁴ Árimoomi aruun kumuumuun kaanuku íñje ísuwate fu iriibaj doon d’irisawulee du, íñje ni bakanam. ³⁵ Ti bireyi fe, íwufooruunwufoor kaanuku iyu u úware fu karoku núuyokunan keebajut ku, abe n’uŋ’úbaŋino kirim konde k’Anahaan u Yesu asoke ku akina humuumo. Aanaan: "Kawunu ni kasayi, ti kawunu ku ti katoofu kihaŋe fu."» ³⁶ Hi Pool áhamine hii ahaban, n’ájiŋgitan nu boko kareyi fe abe n’alaw. ³⁷ Ni kayiy kareyi fe, abe n’iŋi kákuluben Pool kaanuku kéefoono. ³⁸ Beehaŋiin bu kátaañi fe beemo fu naane aaniin i: «Ariroŋut káheelin t’íñje.» Náami kéesilimbano bija t’esahar i.

¹ H’aamo hu iriwasoora nu boko irihaban, n’irijumban júl n’esahar i bija Kos. Tifiit, n’irireeŋ Rood. Irinuut toko, n’irija Patara. ² N’irijuk bo esahar yéeyemie ti bija Fenisi. Náami íriijufo te yo iriija. ³ Irijaja ayak abin áami iŋ’íriheelin t’ekiŋk ite Siipur, n’iriwas yo inde baamay uni íriijund inde Siri. N’iriya Tiir t’esahar i eware du kawanan buroon béejufe bu. ⁴ N’iriŋes ayak abin áami irijuka bo bakan kéeyilene, n’iriiko nu boko kunak hutok nu kúsuba. Búwejet Beenabe bu nu búwufooriin naŋ nija fu kabaju Pool Serusalem, náami keeeno atum’aja bo. ⁵ Bare h’erimaas yendu ehabanee hu, n’irija iriiyuun kátuki kite k’uni. Ni kásilimban uni kareyi fe, boko, ni haare hooniin, ni bakañiiin, ayak abin áami irinuuta hikinu hu. Irireeŋ ti katafa ku, n’írijiŋgitan iriilaw. ⁶ H’iriwasoore hu, n’írijufo t’esahar i, boko ni kafin kayeet. ⁷ N’irinuut Tiir t’esahar i iriija Tolemayis. N’irisaaf bo kéeyilene ku, abe n’iririiko nu boko hunak hifeeneŋ. ⁸ Tifiit, n’iriyuun bija Sesare. Irireeŋ, n’iriyooso t’enuuf ite Filip aa awaare Hirim Heetoofe hu, iriiwanan te o. Filip ondu, ake tu hutok ni bákasuba ku keebine ku kajifanee Serusalem. ⁹ Abajabaj búsuŋgute kaamo bakabaakiir kéemeyiit ániine, abe iŋi kayiŋan hirim h’Atambatun asaaniin hu. ¹⁰ H’aamo hu iribaja bo kunak, ake ayiŋana ite Atambatun huruwu hoone Agabus n’áreeŋin, ánuutin Súde. ¹¹ N’abin t’uni, abe n’ásik nibaŋ nite nu Pool eekobooro wuwot nu sumoŋu abe n’aane: ---Bonde bu Búwejet Beenabe bu busoke fu. Beene: «An eekino u nibaŋ nonde, iye e Esuwif i kaja fu kakobio Serusalem, abe ni kásiko kasaan keenooto ku Esuwif.» ¹² H’irijame hu bondu, uni ni bakate ku Sesare, n’íriwasiyan Pool irieno atum’aja Serusalem. ¹³ Bare n’aane uni: ---Baŋka b’ariyiy fu ariisooñ áribujam ehel? Ifaraa káanukiiit keekobam barebare, bare hutoof yooŋ ni kayoolam Serusalem iŋ’ite hu Anahaan u Yesu, ifaraa. ¹⁴ H’irijuke hu kaanuku it’íriyini te o doon, n’iriraan káwasiyan koone. N’irieno: ---Doon d’Anahaan u ámaŋie du dija dibaj! ¹⁵ N’iribaj toko kunak, n’irifare, abe n’irija Serusalem. ¹⁶ Bakaake bakate Sesare kéeyilene ni kásilimban uni. Ni kaja n’uni iriiwanan t’ake ániine ite Siipur huruwio Manason, abe afiyee naane aamo i ariboora. ¹⁷ H’irireeŋe hu Serusalem, kéeyilene ku ni kajok uni atoof naane. ¹⁸ Tifiit, n’iririboor nu Pool bija ti Saak. Sifaaf site kéeyilene ku kareyi fe kámoomi toko ti kakuukanooree. ¹⁹ Pool n’asaafiin, abe n’akamiin bireyi fe b’Atambatun áhine bu ti keenooto ku Esuwif, aŋ’asaan bo te o. ²⁰ Hi kajame hu bondu, ni kasokoroor Atambatun abe ni kaane Pool: ---Abuke, a̱jukajuk kaanuku Esuwif keereeŋe súñjune kayoosaa bítim bite Kiris, abe kajokajok Eluwa yite Moyis káhabanein. ²¹ Kajamajam kaanuku aŋ’a̱liiken Esuwif i keekine ku tu búsuk bu fe bite keenooto ku Esuwif a̱aniin kawas Eluwa yite Moyis, itim kateyan bakañiiin karam, itim kajok yooŋ ejoosan ite Esuwif i. ²² Hahiyu buŋ? Boko fu kajamu kaanuku aw’ondu beebe, bo bibajut kamanteer. ²³ Náami á̱hin b’irija bu kasoku kúuwe. Abajeebaj t’uni diye háyine bakabaakiir keewaate Atambatun bike. ²⁴ A̱ja nu boko bite kaasarah kite kakuuran kite sini su, abe n’a̱jaam wusarah wooniin kéeyini biyiselo. Káhinu iyu, ésuk i fe n’eŋ’émeyi kaanuku beesokee bu t’awe bíteiit nu múniyo, bare awe yooŋ á̱jeŋginajeŋgin Eluwa yite Moyis. ²⁵ Keenooto ku bare Esuwif abe ni kayooso bítim bite Kiris, irikiñjiinkiñj iriisokiin b’irijoke bu te bo: kawas kateŋu kite efuwa yeesarahee ti ñájiim, ni halan, n’éndakakureŋ yeemootutee, kawas yooŋ huŋotu hu ni bakan ki kaseñeit. ²⁶ Náami hi tifiite hu, Pool n’aja ni háyine hu bakabaakiir ku, abe ni káhin siniiin seekuuranee. Ahaban, n’ayooso t’Enuuf ite Atambatun, abe n’asok kaakaŋ nu kunak kite kakuuran kite sini sooniin kija fu bihabano; aamo fu kaakaŋ ni kaja fu káhinu kite kaasarah ku bija tu huruw fe tu boko. ²⁷ Kunak ku hutok nu kúsuba ku kulohena bihabano, Esuwif kéenuutina Asi ni kajuk Pool t’Enuuf ite Atambatun. Ni katiŋg hahooja hu heerito te o, abe ni kajoko. ²⁸ Iŋi kataŋk kaane: ---Aruun bakate ku Israyel, áriteyin! Ániine onde af’awaare tánotan ni t’ésuk i fe aŋ’asok t’úne Esuwif i, ni t’Eluwa yite Moyis, ni t’Enuuf yende yite i Atambatun. Abe hahiyu, aja ayak abin áami ayoosana bakan keenooto Esuwif t’Enuuf ite Atambatun, eebuubatan t’Anabe du! ²⁹ (Kasokasok bondu aŋarkeyi naane kajukajuk Pool ni Tirofim ite u Efees ti hikinu hu; n’iŋi kaane man ayoosanoyoosan t’Enuuf ite Atambatun.) ³⁰ Hikinu hu hireyi fe ni hirko hitik, abe hahooja hu n’iŋi híteyin, húnuutin tánotan. Ni kajok Pool, kañakoo kánuutann t’Enuuf ite Atambatun, abe ni kahaŋ kafeŋk wuruŋ wu. ³¹ H’aamo hu káyemia ti kaŋesu kaanuku keeyool Pool, aseef ite esulaan i bakate ku Rom n’ajam kaanuku Serusalem ereyi fe eritee fu. ³² N’ahaŋ akuukan toko-toko esulaan, n’eseef yeeniin, abe n’atey anaban hahooja hu. H’ésuk i kajuke hu aseef u n’esulaan yeene, ni karaan kámiñu kite Pool. ³³ Aseef ite esulaan i n’atof areeŋ Pool, n’ajoko, abe n’aane kakobo ni ñaasel ñúsuba. Ahaban, n’ákandijen ésuk i akina aamo fu aañ, ni naŋ n’áhine fu. ³⁴ Bare ti hahooja hu, bakaake iŋi kasok bonde, bakaaku ni kasok bike. H’aseef ite esulaan i ajuke hu kaanuku at’áyini kámeyi beekuure ni síheñjoor sondu, n’aane kaja nu Pool t’enuuf ite esulaan i. ³⁵ Hi Pool areeŋe hu ti kaasireey ku, esulaan i ni kátumb kayito iŋ’ite hahooja héeyemie hu ti kákikiroor ku, ³⁶ ábuki kareyi fe kasao fu ti hiñaawu iŋi kakaro kataŋk kaane: ---Úyoolo! ³⁷ H’aamo hu esulaan i bokondu ti bija kayoosan Pool t’enuuf yeeniin, Pool n’aane aseef ooniin: ---Íyinooni me kasokii bike? Aseef u n’aano: ---Kame a̱jamajam kigerekaay? ³⁸ Áweiit kereŋ a̱amo fu áyin ite u Esipt eetiŋge u ésuk i kéerahan t’uni afiyeitee, abe n’aja t’eramba i ni bakan kéenafute kaamo súñjune sibaakiir? ³⁹ Pool n’ásafino aano: ---Íñje Asuwif, iibukee Taris ite Silisi. Íñje ite ti hikinu heejamee. Waasi, íñje ilawi, a̱wunam íihamin n’ésuk i. ⁴⁰ Aseef ite esulaan i n’aano yooh. Pool n’asiiŋo ti kaasireey ku, abe n’ayit ésuk i emoŋu. Hi kakoowane hu, n’áhamin nu boko ti kiarameyeŋ, keeemo ku kíhaminiin kite Esuwif i. N’aaniin:

¹ ---Bakat’am ni sifaafam toko, arijamatan b’ija bu kasokuuun, íiwufooruun kaanuku itinut. ² Hi kajamo hu n’áhaminiin ti kiarameyeŋ, ni kahaŋ mi kakoowane. Pool n’aaniin: ³ ---Íñje Asuwif, iibukee Taris ite Silisi, bare beebe Serusalem b’íkuumanee fu. Gamaliyel áyemie fu ámuse úuma, abe áwufooramwufoor jak Eluwa yite sifaaf úne. Íhabaneinohabanein fe t’Atambatun naane aruun úmiye. ⁴ Íhihinoorahihinoor keejoke ku ti Bítim bite Anahaan u iyak iŋ’iyool. Ijokajok háyine ni haare iikobiin ni ñaasel, abe n’ija ífiiten t’ekulu i. ⁵ Asaraha ómbokun u, ni sifaaf site ejoonana i fe káyinooni biseede kaanuku bifeeneŋ b’if’isok iye. Boko kumuumiin kasaanam fu bileetar beekiñjee bija ti bakati úne Esuwif i bakate ku Damas. N’ija bo kaanuku iijok keejoke ku Bítim bite Anahaan u, abe n’ibin nu boko Serusalem kéehihinooree. ⁶ Pool n’asooñ aane: ---Kaajiŋgan ku far, h’ije hu ayak abin áami ilohena Damas, ijaja kajuku, náami meejaaŋe wililil múnuutino t’etiir, abe ni mijaaŋan t’íyemie du fe. ⁷ N’iney, abe n’ijam kaaji ni keenam: «Sóol, Sóol, iŋi naŋ n’á̱hihinoor fee n’íñje?» ⁸ N’íkandijen eene: «Awe a̱amo fu aañ Anahaan u?» Kaaji ku ni keene: «Íñj’eemo fu Yesu ite u Nasaret aa á̱hihinoor.» ⁹ K’iriboore ku nu boko kajukajuk meejaaŋe mu, bare kajamut kaaji kéehamine ku n’íñje. ¹⁰ Náami íikandijen eene: «Anahaan u, kame naŋ n’iware fu káhinu?» Anahaan u n’aanam: «A̱rito a̱aja Damas. N’iŋi kasoki bo naŋ n’a̱ware fu káhinu fe.» ¹¹ Náami makamu meejaaŋe mondu míhinamhin íifuum, bakanam ni kajokam t’emoŋu keeja n’íñje bija Damas. ¹² «Ake ániine éejube ámoomi bo iŋi kaano Anañas. Ajokajok Eluwa yite Moyis dómbokun, abe Esuwif i bakate ku Damas fe iŋi kasok te o beejake. ¹³ N’abin eejukam. N’asiiŋo kaagoroor n’íñje abe n’aanam: "Átoom Sóol, ñíkini ñusooñ ñujuk!" Toko-toko yooŋ, náami isooña ijuk, abe n’ijuko. ¹⁴ Anañas n’áwutiyen aane: "Atambatun ite sifaaf úne ajifanijifan kaanuku á̱ameyi b’ámaŋie bu, a̱ajuk yooŋ afeeneŋ Éejube u, abe n’a̱jam kaaji koone. ¹⁵ Ábuki a̱warawar káyemi aseede oone, abe n’a̱sok hágila ésuk i fe b’a̱juke bu ni b’a̱jame bu. ¹⁶ Hahiyu naŋ n’a̱nahan fu? A̱rito, a̱bostee, wuhoofoor wúuwe weeñawee, awe ti karuwu huruwu hoone."» ¹⁷ Pool n’asooñ aane: ---H’ibatikee hu Serusalem, n’íyemi ti kalawu t’Enuuf ite Atambatun, bike ni bifeeñam. ¹⁸ N’ijuk Anahaan u ti kaaniam: «A̱moken a̱anuut Serusalem, ábuki bakate hikinu hu iti káyilen bamb’a̱waare t’íñje.» ¹⁹ N’ísafin eene: «Anahaan u, jeh, boko kumuumiin kámoomi kaanuku iŋ’íjaani ti ñáalawum ñooniin, iŋ’ijok kéeyilene ku t’awe ífiiten tu bukulu bu, abe n’íhin kéemiñee. ²⁰ Abe hi káyemie hu ti kayoolu kite aseede úuwe Eejen, ímoomi yooŋ toko. Eenaan hee naane kayoolo i, abe íñje yooŋ ijukariin fu wañ wooniin.» ²¹ Bare Anahaan u n’aanam: «A̱ja, ábuki íñje kaboñii t’akambe, ti keenooto ku Esuwif.» ²² Hahooja hu ni hijamatan Pool ayak abin áami ásokino bite keenooto ku Esuwif, ni kataŋk t’etiir kaane: ---Árihin áyin ondu eenuut t’etaam ye! Awarut karoŋu! ²³ N’iŋi kakileen, iŋi káfiiten wañ wooniin t’etiir, abe n’iŋi kaliyan baaliisiw. ²⁴ Aseef ite esulaan i n’aane kayoosan Pool t’enuuf ite esulaan i, abe ni kámiño ni hikarawas kaanuku man n’áhamin, éeyini kámeyi iŋi naŋ ni hahooja hu ifi hitaŋk ii te o. ²⁵ H’aamo hu kakobo kahaban kaanuku kéemiño, Pool n’aane faaf ite esulaan i éeyemie u toko: ---An a á̱meyie kaanuku akina ite yooŋ Rom, eluwa i ewunuunwun bítim kaanuku áriimiño t’ajoonanutee? ²⁶ Hi faaf ite esulaan i ajame hu bondu, n’aja asok aseef u. N’aano: ---Buŋ b’a̱ja fu? Ániine ondu fu ite yooŋ Rom! ²⁷ Aseef ite esulaan i n’abin tu Pool, abe n’ákandijeno aano: ---A̱sokam fee, a̱ane awe an ite yooŋ Rom? Pool n’aano: ---Hee. ²⁸ Náami aseef u eeeno: ---Íñje fu ijaamajaam sírirem seefame-fam kaanuku íiyemi an ite yooŋ Rom. Pool n’aano: ---N’afin áami íñje, iyu i ibukee fu. ²⁹ Keewaro ku yéeni kámiñu kéehino éehamin ni kahaŋ kakambo. H’aseef ite esulaan i humuumo ajuke hu kaanuku Pool an ite yooŋ Rom, n’áhin kákoleyi naane aboñe i keekobo ni ñaasel. ³⁰ Aseef ite esulaan i n’ámaŋi kámeyi beekuuro iŋi naŋ n’Esuwif i katinane fu Pool. Ho hi tifiite fu, n’aane kájendino ñaasel ñu, abe n’aboñ bite eseef ite esaraha i, ni sifaaf site ejoonana i fe kaanuku keekuukanooro. Ahaban, n’abin nu Pool, abe n’asiiŋano hágilaiin.

¹ Pool n’ajondoman ti sifaaf site ejoonana i abe n’aane: ---Kújakuwe, buroŋ búuma bukuurakuur but t’Atambatun bija yooŋ tu hunak hite úmiye. Eholam ebebabeb tu bondu. ² Bare Anañas, asaraha ómbokun u n’aane keesiiŋee ku kaagoroor nu Pool kámiño tu butum. ³ Náami Pool eeeno: ---Atambatun aja fu kámiñu kúuwe, a̱jukee kite hiñaan heefañje! A̱riikaa diye kaanuku a̱ajoonanam naane t’eluwa i esoke du, n’a̱sooñ a̱was eluwa i a̱ane kámiñam? ⁴ Kéeyemie ku kaagoroor nu Pool ni kaano: ---Asaraha ómbokun u, eeemo u an ite Atambatun a á̱lafatine fii! ⁵ Pool n’ásafin aane: ---Kújakuwe, ímeyiit yéeni kaanuku akina aamo fu asaraha ómbokun u. Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «A̱warut kasoku beejakut t’aseef ite ésuk íiwe.» ⁶ Pool ámoomi kaanuku ti sifaaf site ejoonana i, bakaake Esaduseyeŋ, bakaaku Efarisiyeŋ. Náami eetaŋk toko t’etutiin aane: ---Kújakuwe, íñje Afarisiyeŋ, añi ite Afarisiyeŋ. Aŋarkeyi naane iyakarayakar ti bíriteina bite t’eket i híkinineŋe fu kajoonan kúuma. ⁷ H’asoke hu bondu ahaban, síjeeŋoor ni sibaj toko t’etut Efarisiyeŋ i n’Esaduseyeŋ i kayak káwaajinoor. ⁸ (Ábuki Esaduseyeŋ i iŋi kaane keekete ku karoŋut bíriteina, emalaka i yooŋ kabajut, bija emal i fe; n’afin áami Efarisiyeŋ i káyilenayilen bondu bireyi fe.) ⁹ Náami wuji wu wuhaŋa birito. Bakaake t’émuse yite Eluwa yite Moyis keeemo ku n’Efarisiyeŋ i ni karito kéerahan toko ayan kaane: ---Irijukut t’ániine ondu beejakut. Man amal áhamine ne o, man yooŋ amalaka? ¹⁰ Síjeeŋoor su nu sútumb siyan, aseef ite esulaan i asooñen n’ákoleyi aane man boko katoosoor Pool. N’aane esulaan yeene kawano ti hahooja hu keeja kéenuutann toko Pool, abe ni kaja ne o t’enuuf yeeniin. ¹¹ Hunak hondu káajiim ku, Anahaan u n’áŋaasin tu Pool abe n’aano: ---A̱jok alitee! Naane aseedaam i Serusalem, iyu yooŋ a a̱ware fu kaseedaam Rom. ¹² Tifiit naane kuwaatu nu bújom bu, bakaake Esuwif ni kakuukooro kéehamin: ni kawaat kaane iti káhin doon fe ti kariin, iti káhujo yooŋ ajendan káyemi kayoola Pool. ¹³ Keekuukooree ku kéehamin bondu kahaŋahaŋ bakan bákasuba. ¹⁴ Ni kaja kajuk eseef ite esaraha i, ni sifaaf su abe ni kaaniin: ---Iriwaatawaat kaanuku it’írihin doon fe ti kar uni ajendan káyemi iriyoola Pool. ¹⁵ Hahiyu aruun ni sifaaf site ejoonana i arija ariilaw aseef ite esulaan i eebinuun ne o; arieno uŋu hoone hu h’aririikee fu kaanuku ariihaŋ kajuku áwariee. Uni irifaraa kaanuku iriiyoolo t’áreeŋinoorut diye. ¹⁶ Bare ahaawa ite ániin ite Pool n’ajam bondu bi kakuukooree bu kéehamin. N’aja t’enuuf ite esulaan i, n’ayooso, abe n’asok bo Pool. ¹⁷ Náami Pool eeruw ake ti sifaaf site esulaan i abe n’aano: ---A̱ja n’ahaawa onde t’aseef u, ábuki ákooki bike bite kasokio. ¹⁸ Faaf ite esulaan i n’aja ne o t’aseef u abe n’aane: ---Pool eekulee u aruwamruw, abe n’aanam ibini n’ahaawa onde, ábuki ákooki bike bite kasokii. ¹⁹ Aseef ite esulaan i n’ajok ahaawa u t’emoŋu kéekajino unooniin, abe n’ákandijeno aano: ---Naŋ n’á̱maŋie fu kasokiam? ²⁰ Ahaawa u n’aane: ---Esuwif i kajamoorajamoor kaanuku keelawi a̱ajeiin nu Pool kuwaatu bija ti sifaaf site ejoonana i, kaane keehaŋ kajuku hoone hu áwariee. ²¹ Bare atum’á̱yileniin! Ábuki keehaŋe bakan bákasuba tu boko kaane kéewufoo keebin keejoko. Kawaatawaat kaane iti káhin doon fe ti kariin, iti káhujo yooŋ ti kayooluto. Kafaraa fe, awe taŋ i kanahan fu kaanuku á̱asafiniin. ²² Aseef ite esulaan i n’aane ahaawa u: ---Atum’a̱sok an fe kaanuku a̱sokamsok bondu. Ahaban, n’awaso eeja. ²³ Hunuut toko, aseef ite esulaan i n’aruw bákasuba ti kéeseina ku te o abe n’aaniin: ---Arikuukan esulaan kaamo síteemeer súsuba, ni kaamo bakan bákahaaji nu sumoŋu keebaje bifaliñj, ni kaamo síteemeer súsuba bakate wutaf, abe n’arifare ariija Sesare kane tíbaani. ²⁴ Arifare yooŋ bifaliñj bija tu Pool, abe n’arija ne o ti káasuumaay ti Felikis águwernoor u. ²⁵ Ahaban, n’akiñjo eleetar yende: ²⁶ «Íñje Kúlod Lisiyas, íñj’endu ti kasaafii, awe an ómbokun u eeemo u Felikis águwernoor u. ²⁷ Esuwif i kajokajok ániine ondu kaanuku keeyoolo, n’ihaŋ ijam kaanuku akina an ite yooŋ Rom. N’ija n’esulaan íima iriija iriiramo. ²⁸ N’ija ne o ti báajoonanum bite Esuwif i, ábuki ímaŋamaŋi kámeyi te naŋ t’atine fu tu boko. ²⁹ N’ijuk kaanuku bi katinano bu te bo bite t’eluwa yeeniin, bare kasejanuto bike beeware kákinineŋ n’ayoolee man yooŋ n’akulee. ³⁰ Hunuut toko, n’ijam kaanuku Esuwif i kakuukoorakuukooro kaanuku keebin keerito te o. N’ihaŋ íboñinio, abe n’eene keetinano ku kabin keekalamoo t’awe.» ³¹ Esulaan i ni káhin naane kasokee i. Ni kajok Pool, abe ni kaja ne o káajiim kondu bija Antipatiris. ³² Tifiit, esulaan i keeje ku nu wuwot ni kabatuko keeja t’enuuf yeeniin, keewas bakate bifaliñj bu keeyuun nu Pool. ³³ H’esulaan i bakate bifaliñj bu kareeŋe hu Sesare, ni kañuuran águwernoor u eleetar i, abe ni kasaano Pool. ³⁴ Águwernoor u n’ajaŋga eleetar i, abe n’ákandijen Pool akina ite ti yiin ésuk. H’ajame hu kaanuku ite Silisi, ³⁵ n’aano: ---Keekalamei ku ifi káreeŋin, n’aŋ’a̱kam. Abe n’asok aane kaja nu Pool t’enuuf ite Erod keejukaro toko.

¹ Abaj kunak hutok, Anañas asaraha ómbokun u n’áreeŋin Sesare, akina ni sifaaf su, n’ake ániine iŋi kaano Tertulus, buroko kákotin báhamin, man yooŋ bísiiŋooreina ni keekulee ku. Ni kakalame Pool ti Felikis águwernoor u. ² Pool n’áruwinee, abe Tertulus n’akalamoo aane: ---Awe Felikis éegilane u hikinu hu, awe á̱kinineŋe fu káasuumaay ni kibaj t’ésuk yende. Nu búwesinato búuwe n’á̱yokunane fu uni á̱ahin hikinu he heesooñ huwayo. ³ Uni bokondu ti kaanii eyeehen uŋu buroon bimb’iribaj t’awe ko kireyi fe tánotan. ⁴ Bare it’ikamban báhamin búuma, iisooñ ijoki afiyee. Iŋ’ite ho h’ímaŋie fu waasi, ti kajaku kúuwe, a̱jamatan uni jak diŋgilis kep. ⁵ Irijukajuk kaanuku áyin ondu húŋgowulaniit. Ayeeñoorana Esuwif i bakate ku t’etaam ye fe, abe akina aamo fu aseef ite Enasareyeŋ i. ⁶ Aŋesaŋes yooŋ kabuusatan Enuuf ite Atambatun yeenabe i, náami iriijoko. Af’á̱kandijeno awe humuumi, n’aŋ’á̱yini kajuku kaanuku b’iritinano bu te bo bite nu múniyo. ⁹ Esuwif i ni kalitan bo yooŋ kaane nu múniyo. ¹⁰ Águwernoor u n’asaan Pool hirim hu. Pool n’aane: ---Ímoomi kaanuku abajee simit seehooje, awe af’á̱kotin múniyo mu t’ésuk yende. Náami hikawam hiyaŋgayaŋg naane isiiŋee ee hágilai kaanuku iiramooro. ¹¹ Á̱yinooni kayuufu bonde a̱ajuk: abajoorut kunak keefaasee sumoŋu nu kúsuba, ijaja Serusalem kaanuku iilaw Atambatun. ¹² An ajukutam t’Enuuf ite Atambatun ti síjeeŋoor n’an; an yooŋ ajukutam ti ñáalawum ñu, man yooŋ ti hikinu hu ti katiŋgu ésuk i kaanuku kéerahan. ¹³ Abe bokonde kayinaat káwufoori kaanuku bonde bi katinanam bee te bo bite toko. ¹⁴ Bonde bare bite nu múniyo b’ija bee kasoku hágilai: íñj’endu tu burok bija t’Atambatun ite sifaaf uni, ti Bítim bite Anahaan u. Boko iŋi kaane bítim bondu bíteiit nu múniyo, bare íyilenayilen beekiñjee bu fe t’Eluwa yite Moyis, nu tu wuwiit wute eyiŋana yite Atambatun. ¹⁵ Íkooki eyakar yendu t’Atambatun naane háyine hondu, yite kaanuku kéejube ku ni kéejubut ku fe bíriteina t’eket i. ¹⁶ Iŋ’ite ho h’if’íñiŋkaan ko kireyi fe kaanuku man buroŋ búuma ni bíyemi beekuure hágila Atambatun nu kúŋgowulan ku. ¹⁷ «Naane aamo i abajeebaj simit ijeit Serusalem, n’ibatuko bo kaanuku íiyokunan bakanam ti sírirem, abe n’íhin wusarah bija t’Atambatun. ¹⁸ Tu bondu t’íyemie fu hi kajukam hu t’Enuuf ite Atambatun. Íhinahin kaasarah kite kakuuran kite sini su ihaban fe. Iriboorut ni hahooja, abe yooŋ báhamin bibajut toko. ¹⁹ Bare bakaake Esuwif bakate Asi kámoomi toko, abe boko kawaram fu yéeni kakalame, ti kabaje bike t’íñje. ²⁰ Bokonde keeemo ku diye kasoki biin bi kajuke fu beejakut b’íhine hi kaje hu n’íñje ti sifaaf site ejoonana i. Bokonde keeemo ku diye kasoki bo! ²¹ Kane arko fíya bonde b’iritee bu iisiiŋo isok bo t’etiir hágilaiin eene: "Aŋarkeyi naane iyakarayakar ti bíriteina bite t’eket i híkinineŋe fu n’ijoonanee úmiye tu buhooŋuuun!"» ²² Felikis, éemeyie u bite Bítim bite Anahaan u akuur but n’atofanan kajoonan ku. N’aaniin: ---Lisiyas, aseef ite esulaan i af’áreeŋin, n’iŋ’íkotinuun. ²³ N’aane faaf ite esulaan i aa ajukar Pool akulo, bare n’awaso aŋ’áhin beetoofo bu, abe n’awas bákawiyo iŋi katofotooro. ²⁴ Abaj kunak, Felikis n’abin n’anaar’o Durusil; anaar’o Asuwif. N’aboñ bite Pool, abe n’aŋ’ajamatano éehamin ti káyilen ku ti Yesu Kiris. ²⁵ Bare hu Pool áhamine hu tu buroŋ beejoŋoore bu, ni naane húŋgowulan aware i kajoku hikawo, ni kajoonan keeware ku bibin, Felikis n’ákoleyi abe n’aane: ---Hahiyu a̱ja. If’ibin ibaj ejot, n’iŋ’isooñ iruwi. ²⁶ Ayakarayakar yéeni kaanuku Pool kawunio sírirem. Iŋ’ite ho h’af’afand kaboñu boone kaanuku iŋi káhamin. ²⁷ T’iyu, t’iyu, ayak abin áami abajee simit súsuba, Felikis n’anuut, Porsiyus Festus eesao. Náami makamu Felikis ámaŋamaŋi Esuwif i kikawiin keetoof te o, n’awas Pool t’ekulu i.

¹ Hi Festus áreeŋina hu Sesare abaj kunak kíhaaji, n’anuut bo eeja Serusalem. ² Areeŋ, eseef ite esaraha i, n’Esuwif i keeemo ku kikaw kite hikinu hu ni kakalame Pool te o. Ni káwasiyanooro ³ kaano waasi, áyokunaniin eebin nu Pool Serusalem. Kámaŋamaŋi káhinu iyu, ábuki kajamoorajamoor kaanuku keebin kéewufoo ti bítim bu keeyoolo. ⁴ Bare Festus n’aaniin: ---Pool ondu Sesare t’ekulu i, abe íñje humuumam memee n’iŋ’ibatuko. ⁵ Eseef yeenuun káriboorin n’íñje bija bo, abe arko ániine ondu áhinahin bike beejakut, n’iŋi kakalamoo bo. ⁶ Festus n’abaj tu boko kunak hutok ni kíhaaji man yooŋ sumoŋu, abe n’abatuko Sesare. Tifiit, n’ariiko ti báajoonanum bu, abe n’aboñ bite Pool. ⁷ Hi Pool áreeŋina hu, Esuwif i kéenuutina ku Serusalem ni kákuuto, abe ni kasok kaanuku áhinahin buroon beehooje beejakut, bare kayinaat káwufoor múniyo mite te bo. ⁸ Pool n’áhamin kaanuku eeramooro. N’aane: ---Itinut mayet t’Eluwa yite Esuwif i, íhinut beejakut t’Enuuf ite Atambatun, isokut yooŋ t’áyi ómbokun eeemo u Rom. ⁹ Festus ámaŋamaŋi káhinu Esuwif i kikawiin keetoof te o. Náami eeene Pool: ---Kaanuku a̱aja Serusalem a̱ajoonanee bo tu buhooŋiam iŋ’ite hu bonde, n’aŋ’a̱ane hee? ¹⁰ Pool n’aano: ---Íñj’endu ti báajoonanum bite áyi ómbokun eeemo u Rom; toko t’iware fu kajoonanee. Awe humuumi á̱moomi akuur but kaanuku itinut t’Esuwif i. ¹¹ Arko itinatin, íhinahin bike beejare n’iyoolee, iteñekeit eket i. Bare arko bimbi katinanam ii te bo bíteiit toko, an awarutam kásiku asaaniin. Ímaŋamaŋi áyi ómbokun eeemo u Rom ajoonanam. ¹² Festus n’ajab áhamin n’erima yeene, ahaban n’ásafin aane: ---A̱ane á̱maŋamaŋi áyi ómbokun eeemo u Rom ajoonani? Kame awe bija t’áyi ómbokun eeemo u Rom. ¹³ Abaj kunak, áyi u Agiripa ni Berenis ni káreeŋin Sesare, bibin káhamin ni Festus. ¹⁴ Náami makamu boko bifiyo bo, Festus n’asok áyi u bite bu Pool. N’aano: ---Abajeebaj diye ake ániine i Felikis akule. ¹⁵ H’ije hu Serusalem, eseef ite esaraha i, ni sifaaf site Esuwif i ni kakalamoo t’íñje, kaane ineyano. ¹⁶ N’isokiin kaanuku bakate ku Rom kásikaariit an eetinanee kasaan bakan, t’ajabut asiiŋo hágila keekalamoo ku eekam, eeramooro ti bi kasejano bu. ¹⁷ Ni káriboorin n’íñje bibin beebe. Íkurioorut yooŋ: hi tifiite hu, n’iriiko ti báajoonanum bu, abe n’iboñ bite ániine u. ¹⁸ Keekalamoo ku ni kasiiŋo, abe kasejanuto mayet bifeeneŋ béekojie ti b’ifooge bu yéeni. ¹⁹ Bi kabajoore bu ne o bite ti bítim booniin taŋ, ni bite yooŋ ake ániine eekete iŋi kaano Yesu, abe Pool n’aŋ’aane ondu tu buroŋ. ²⁰ Ímeyiit yooŋ naane iware i káhinu íikotin báhamin naane bondu. Náami íikandijen Pool man aanaan hee eeja Serusalem kaanuku man n’ajoonanee bo iŋi báhamin bondu. ²¹ Bare Pool n’alaw aane áyi ómbokun eeemo u Rom eebin eejoonano. N’isok eene akulee bija kóyin k’ija ku káyini kaboñio áyi ómbokun eeemo u Rom. ²² Agiripa n’aane Festus: ---Íñje humuumam yooŋ ímaŋamaŋi kajamatan ániine ondu. Festus n’aano: ---Kuwaatu awe kajamatano. ²³ Náami hi tifiite hu, Agiripa ni Berenis ni kabin ánik, abe ni kayooso t’enuuf i tindi kakuukanooro, boko n’eseef ite esulaan i, ni bakan kómbokun ku bakate hikinu hu. Festus n’aboñ keebin nu Pool. ²⁴ Ahaban n’aane: ---Maan Agiripa, n’aruun fe keeemo ku diye, ániine u ondu, Esuwif i kareyi fe kabinabin t’íñje Serusalem ni beebe keekalamoo, iŋi kayiy-yiy kaane awarut karoŋu. ²⁵ Íñje bare ijukut b’áhine beejakut beejare n’ayoolee. Bare makamu aanaan ámaŋamaŋi áyi ómbokun eeemo u Rom ajoonano, n’eene kame íñje kaboñioo. ²⁶ Ibajut te o bike beekuure b’iware kakiñju áyi ómbokun eeemo u Rom. Iŋ’ite ho h’isooñe fu ibin ne o tu buhooŋuuun, áhaŋum t’awe maan Agiripa, kaanuku man af’ákandijenee ahaban, n’ibaj b’iware bu kakiñju. ²⁷ Ijukajuk kaanuku nu múniyo ajeitee an eekulee n’aboñee ake, ti béekinineŋe bu n’akalamee busokutee bukuur.

¹ Agiripa n’aane Pool: ---Á̱yinooni káhamin a̱aramooro. Náami Pool eeyit emoŋio, abe n’akam kaanuku eeramooro. N’aane: ² ---Maan Agiripa, hikawam hutoofa úmiye dómbokun naane isiiŋee ee hágilai iikami bite biramooro búuma, ti b’Esuwif i kasejanam bu fe. ³ Ábuki á̱moomi akuur but ejoosan ite Esuwif i fe, ni bimbi bíkinineŋ ni kábajoorin. Íñj’endu ti kalawii, waasi, a̱beben tíŋ a̱ajamatanam. ⁴ «Esuwif i kareyi fe kámoomi hunoŋk húuma huta hu íñje añi. Kámoomi naane iriikee i ni bakan kúuma, ni Serusalem yooŋ huta hu ti kájabina ku. ⁵ Kámoomiam afiyee, abe káyinooni biseede tu hutoofiin kaanuku íñje, uni iriemo fu n’Efarisiyeŋ i, abe bítim bondu bihaŋe fu kaniŋu t’uni. ⁶ Abe hahiye, íñj’endu ti kajoonanee aŋarkeyi naane iyakarayakar ti bike báhamin b’Atambatun abine asok sifaaf uni. ⁷ Sunuuf su sumoŋu nu súsuba site s’Israyel sondu ti kalawu Atambatun kaajiŋgan ni káajiim, ti kayakar kaanuku so kajuku bo. Maan, eyakar yendu ékinineŋe fu Esuwif i ni katinanam! ⁸ Atambatun aŋ’aritan keekete ku. Iŋi naŋ n’aruun Esuwif i af’ariene biyinaat kabaju? ⁹ «Íñje humuumam ijabajaba iyinoor n’eene íihin wáhowah íisokum huruwu hite Yesu ite u Nasaret. ¹⁰ Bo b’íhine fu Serusalem. Eseef ite esaraha i kawunamwun sembe, abe n’ijok bakan keehooje bakate Atambatun ikul. Abe ifi kaane kawareewar kayoolu, n’iŋ’eene yooŋ hee toko. ¹¹ Iŋ’ifand káhinu kéehihinooree ti ñáalawum ñu, kaanuku man ni kawas káyilen kooniin. Hiiŋam hihaŋahaŋ kásufu tu boko isooñen n’iŋ’iŋ’inabaniin ti kikinu keekambe-kamb.» ¹² Pool n’asooñ aane áyi u: ---Iyu i ísitine fu kaanuku iija Damas. Eseef ite esaraha i kaboñamboñ bo, abe hikawam hiyaŋgayaŋg ti sembe si kawunam su. ¹³ Maan, ímoomi ti bija bu areeŋ kaajiŋgan ku, n’ihaŋ ijuk meejaaŋe méenuutina t’etiir bufor bu, meehaŋe mite taanak tu. Ni mijaaŋanam, íñje ni bakanam k’iririboore ku. ¹⁴ N’iriney irireyi fe, abe n’ijam kaaji ni kíhamin n’íñje ti kiarameyeŋ keene: «Sóol, Sóol, iŋi naŋ n’á̱hihinoor fee n’íñje? Awe aŋ’a̱tandarisan fuufu, naane enuk yeefaye egol ite ate te yo.» ¹⁵ N’íkandijen eene: «Kame awe a̱amo fu aañ, Anahaan u?» Anahaan u n’ásafin aane: «Íñj’eemo fu Yesu aa á̱hihinoor. ¹⁶ Bare a̱rito a̱asiiŋo, ábuki ifeeñafeeñ t’awe kaanuku íihini á̱ayemi aroka úuma. Awe káyemi aseede úuma, aŋ’a̱bin a̱sok bakaaku buŋ b’a̱jukam fu úmiye ariike, ni b’ija bu kasooñu íwufoori. ¹⁷ Íñje karamii t’Esuwif i, ni ti baabu biheet t’ija du kaboñii. ¹⁸ Iiboñi a̱aja á̱feŋgin ñíkiniin, abe n’á̱nuutanniin t’ébaani i keebin ti meejaaŋe mu. Boko kánuutina ti sembe site Setani keebin t’Atambatun. Ifi káyilen t’íñje, wuhoofoor wooniin n’uŋu wuboŋketee, abe n’iŋi káyini kareyi ti bakan kite Atambatun.» ¹⁹ Pool n’asooñ aane: ---Maan Agiripa, náami bondu beefeeñam bii béenuutina bu t’etiir bufor bu, iŋesut biteñeko káhinu naane busokam i. ²⁰ Ijabajaba iwaare bakate ku Damas, ni bakate ku Serusalem, ni bakate ti kikinu kite Súde fe, nu tu búsuk bite yooŋ kéemeyiit ku Atambatun, iŋ’eeniin kawatanooro wuhoofoor wooniin kéewuŋgan inde Atambatun, abe ni kanij ajakee kéewufoor kaanuku kawayaa. ²¹ Bondu bíkinineŋe fu Esuwif i ni kajokam íñje t’Enuuf ite Atambatun, abe ni kaŋesam kayoolu. ²² Bare Atambatun ondiam ti karamu bija tu hunak hite úmiye, abe íñj’ende yooŋ kep ti kaseedoo t’ésuk i fe, ti bakan kómbokun ku bibin yooŋ t’eraan i. Isokut bike beewayee ni b’eyiŋana yite Atambatun, nu Moyis kasoke bu kaane bo kabaju: ²³ kaanaan Afakana u kajuku sílaam, o yooŋ aja fu káyemi átiyar u ti bíriteina bu t’eket i, abe o káwufoor Esuwif i ni baabu biheet meejaaŋe mite káasuumaay ku. ²⁴ Pool ondu ti báhamin bu kaanuku eeramooro, Festus n’ataŋk aane: ---A̱wenawen fu Pool! A̱haŋahaŋ kajaŋga a̱sooñen n’a̱wen! ²⁵ Bare Pool n’aano: ---Maan, iwenut. Kirim k’isoke ku kite nu múniyo, abe keejoŋoore. ²⁶ Áyi u Agiripa ajamajam bonde; iŋ’ite ho i hikawam hiyaŋge fu, íiyini káhamin ne o. Bukuuramkuur kaanuku ajamajam bo bireyi fe, ábuki t’álooseit ti bibaje fu. ²⁷ Maan Agiripa, á̱yilenayilen b’eyiŋana yite Atambatun kasoke bu? Ímoomi kaanuku á̱yilenayilen bo! ²⁸ Agiripa n’aane Pool: ---Butum á̱maŋamaŋi káhiniam íiyemi Akarjen ahil iye? ²⁹ Pool n’aano: ---Ahil iye man yooŋ n’afiyee, íñj’endu ti kalawu Atambatun, isokut kaanuku bija t’awe unooni, bare bija yooŋ ti keejamatan kee úmiye t’íñje fe, man n’áriyemi naane íñje, abin aŋeñen ti ñaasel ñonde! ³⁰ Náami áyi u, n’águwernoor u, ni Berenis, ni bakaaku kéeyemie ku toko fe ni karito. ³¹ Hi kanuute hu kahaban, n’iŋi kaanoor: ---Ániine ondu áhinut beejakut beeware kákinineŋ n’ayoolee, man yooŋ n’akulee. ³² Abe Agiripa n’aane Festus: ---Arko yéeni am aanut fu ámaŋamaŋi áyi ómbokun eeemo u Rom ajoonano, n’aŋ’awasanee.

¹ H’aamo hu ajamooree kaanuku t’esahar t’írijufo fu iriija Itali, Festus n’ásik Pool ni bakaake keekulee asaan Suliyus, ake t’eseef ite esulaan i bakate ku Rom, ite t’eja yiyi kaane «eja yite áyi ómbokun eeemo u Rom». ² N’írijufo t’eke esahar ite Adiramit yeeware bisiiŋo tu wúsik wute Asi, abe n’írisitin. Aristarik ite u Tesalonik yite i Maseduwan ámoomi n’uni. ³ Tifiit, n’iriya Sidon. Suliyus ajokajok Pool áwari aa; n’awaso eeja éejukin bákawiyo, kéeyokunano tu buroon b’asawulee bu. ⁴ H’irinuute hu toko iriija, n’irikot katafa kite ekiŋk ite Siipur kaanuku íriinuuso eyam i, ábuki ésokumasokum uni. ⁵ N’irikan han heejondoore hu ni Silisi ni Pamfili, abe n’irireeŋ Mira t’ésuk ite Lisi. ⁶ H’iriwanee hu bo, aseef ite esulaan i n’ajuk esahar yéenuutina Aleksandiri yeeware bija Itali. N’ájuf uni te yo. ⁷ N’iribaj kunak, esahar i n’eŋ’esaaho yeetey kep, abe írilaamalaam dómbokun bala irijondoor ni hikinu hihi kaane Kinid. Bare makamu eyam i eteñekateñeko rakas kaanuku iriiyuun ajoŋooree, n’iriŋaas Salimone iriikototoor ekiŋk ite Kiret yéenuus uni eyam i, ⁸ ti katofu ni sílaam sómbokun. N’irireeŋ tike tiŋ iŋi kaane toko Wúsik Weejake, kaagoroor ni hikinu hihi kaane Lase. ⁹ N’írikurioor bo naane, abe han hu nu husooñ hihaŋ kariyu kaanuku esahar yeeja toko. Múniyo hunak h’Esuwif i hihi kafeet te ho kaboŋket kite wuhoofoor wu káaheekin heenuut. Iŋ’ite ho hu Pool aaniin fu: ¹⁰ ---Kújakuwe, ijuka kaanuku bija bite b’úne kátaañi. Eenutuun esahar i búbujo nu buroon béejufe bu barebare, bare kumuum úne n’uŋ’újendan yooŋ kaketu. ¹¹ Bare aseef ite esulaan i ite u Rom n’awas báhamin bite bu Pool éejeŋgin bite ateyana u, n’ate esahar i. ¹² Kásik kondu kíjakaariit ni haajam. Iŋ’ite ho i keehaŋe kahooju ti háyine hu kéeyemie ku t’esahar i káhabaneina fu kaane kanuut bo keeja. Kámaŋamaŋi kaanuku ti bíyinie kabaju, ni kareeŋ Fenikis, kike kásik kite Kiret, keejondoore ni káasiŋ ki taanak tu tundu túlumo. Kámaŋamaŋi biriiko bo haajam hu heehabano. ¹³ Eyam i n’ésiiŋein uni ni baamay, abe n’eŋ’esaaho yeetib. N’iŋi kaane man bi kayinoore bu, bo kabaju. Ni kañak hilaŋgaar hu, abe ni kaja, iŋi kakototoor katafa kite Kiret. ¹⁴ Bare diŋgilis kep, náami eke eyam yómbombokun étibino, énuutin ti birij bite ekiŋk i. Iŋi kaane yo «erakiloŋ». ¹⁵ N’eja n’esahar i. Esahar i étumbut éyini kajoŋoor n’eyam i. Náami iriibeben yeeja n’uni. ¹⁶ Abin arko náami akiŋk ii kaane Koda ondu inde baatos uni. O ánuuse fu uni eyam i. N’íritaañioor tu busoona bite biramooro bu ayak abin áami íriñakino bo. ¹⁷ H’aamo hu bakate esahar i kasirana bo, ni kakob esahar i fe ñúruuk. Abe ni káfiiten hilaŋgaar hu hihi hirand, ábuki kákolakoleyi kaanuku n’iŋi kabin kataal ti bifaah beeemo bu inde Libi. Náami keewas eyam i yeeja n’uni. ¹⁸ Tifiit, eyam i ti katibu ni sembe kep t’esahar i, kasooñen n’iŋi káfiiten ti han hu buroon béejufee bu. ¹⁹ Hunak héeseina hu, bakate esahar i kumuumiin ni káfiiten wañ wooniin wute burok bu. ²⁰ Kunak keehooje, íriheelinut ti taanak tu, nu búloofiiloof bu yooŋ, abe eyam i ti katibu ni sembe kep. Hireeŋ toko, iŋkut yooŋ iribin iriyakar kaanuku uni kafaku. ²¹ Kéeyemie ku t’esahar i kañoofeit kunak. Náami Pool eesiiŋo hágilaiin abe n’aaniin: ---Kújakuwe, tiŋkan yéeni árijeŋginam fu, utum’únuutin yéeni Kiret. Buroon béebujee bee man bibaj yéeni, bija béetowutee bu fe. ²² Bare hahiyu íñj’endu ti kaanuuun arijok alitee, ábuki mayet afeeneŋ t’aruun at’aket; esahar i barebare eja fu bútowuto. ²³ Ímoomi bondu ábuki káajiim ku, amalaka áŋaasinoŋaasin t’íñje, ánuutin t’Atambatun éekiniam u, abe n’iŋ’irok bija te o. ²⁴ N’aanam: «Pool, atum’á̱koleyi! A̱warawar kajoonanee hágila áyi ómbokun eeemo u Rom. Abe awe á̱kinineŋe fu Atambatun n’afakan síhiinu site bakani keeemo ku n’awe t’esahar i.» ²⁵ Náami arijok alitee kújakuwe, ábuki hikawam hiyaŋgayaŋg t’Atambatun: naane asokam i, iyu yooŋ i bija fu kabaju. ²⁶ Úne bare kataalu t’eke ekiŋk. ²⁷ Káajiim kondu kíhin hahiyu sumoŋu ni kibaakiir, eyam i ti bija n’uni kep ti han hu hihi kaane Mediterane. Nu huhuk hu, kiŋki karok t’esahar i n’iŋi kaane man irilohena etaam. ²⁸ Ni kakob elaaliñj tu núruuk, abe ni káfiiten ti han hu kaanuku keeliik kásuli ku. Ni kajuk kaanuku areeŋeereeŋ simeetar seemo butuman nu sumoŋu nu hutok nu súsuba. N’iritof diŋgilis, n’iŋki kasooñ káfiiten no. Náami keejuk kaanuku ásulieesuli areeŋ simeetar seemo butuman nu hutok ni síhaaji. ²⁹ Ni kákoleyi kaane man esahar i n’eŋ’ebin ébiŋan ti bilaaliñj. Náami kéefiiten kilaŋgaar kibaakiir inde hiñaawu esahar i, ti kañaanu kaanuku teefiit ahilee. ³⁰ Kiŋki karok t’esahar i ni kaŋes kaanuku keenuut te yo keetey. Ni kawanan busoona bite biramooro bu, abe kanoŋk ii ni kaane keeja káfiiten kilaŋgaar kite hágila. ³¹ Bare Pool n’aane esulaan i n’aseef ooniin: ---Bokondu ifit fi kariiko t’esahar i, at’áriyini kafaku. ³² Náami esulaan i keefaran ñúruuk ñeekobe ñu busoona bu, abe ni kawas bo beeja. ³³ Boko ti kanahan ku kaanuku teefiit, Pool n’asokiin kareyi fe aaniin kañoofo. N’aaniin: ---Abajee úmiye kunak sumoŋu ni kibaakiir aruun bokondu ti kanahan, abe árihinut doon fe ti karuun. ³⁴ Íñj’endu ti kaanuuun hahiyu ariñoofo, ábuki iyu a ariware fu káhinu kaanuku ariiroŋ. Abe mayet kaawan kifeeneŋ utu kútowuto t’ake t’aruun. ³⁵ Hi Pool asoke hii ahaban, n’ayit humburu, abe n’alaw Atambatun aano eyeehen hágilaiin kareyi fe. Ahaban, n’afiitar ho, abe n’ateŋ. ³⁶ Náami kareyi fe kikawiin kiyaŋga, abe ni kateŋ yooŋ. ³⁷ Iriemo t’esahar i síteemeer súsuba ni bakan bákahaaji nu sumoŋu nu hutok n’afeeneŋ. ³⁸ Hi kateŋe hu kabir, ni káfiiten bajal beeŋeñene bu ti han hu kaanuku esahar i yéewiini. ³⁹ Hi tifiite hu, kiŋki karok t’esahar i kakeetanut t’íriyemie du, bare kaŋandanaŋandan katafa, abe han hu huyoosayooso etaam i. Ni káhabanein kaane ti káyinie, n’iŋi kaya bo esahar i. ⁴⁰ Ni kájendin kilaŋgaar ku, abe ni kawas ko ti han hu. T’ewahatu yendu yooŋ ni kájendin ñúruuk ñite hibaar hu. Kahaban, ni kasiiŋan karafa kite ku hágila esahar i kaanuku eyam i yeeja n’uni, abe n’írijund inde katafa ku. ⁴¹ Bare irireeŋa tike tiŋ, esahar i n’étiis toko t’efaah. Hikaw hite esahar i nu huluuho, eŋkut yooŋ éyini katofu. Kúsuw ku n’iŋi kiney ni sembe kiyak kuwelej sibat su. ⁴² Esulaan i ni kaane yéeni keeyool keekulee ku kaanuku an tu boko atum’abin aley eefak. ⁴³ Bare aseef ite esulaan i ámaŋamaŋi kafakan Pool. Awasutiin kéehin bi kayinoore bu. N’aane kéeyinie ku kaleyi kajab kátuuso man ni káyini kareeŋu etaam i. ⁴⁴ Bakaaku n’iŋi kafin kajok tu wubiliŋgit wu, man yooŋ tu buroon béebujee bu t’esahar i keeseiin ti hiñaawu. Iyu e ésuk i fe ebine fu ereeŋ t’etaam i ti káasuumaay.

¹ H’aamo hu irireeŋa etaam i, n’irijam kaanuku ekiŋk i iŋi kaane yo Malt. ² Keekine ku bo ni kajok uni atoof dómbokun. Ni kátifan kaañen kómbokun, abe ni karuw uni, ábuki etiir i émoomi ti kanubu, abe aŋ’ajokokan naane. ³ Pool n’aher mirir kaanuku éenib mo ti sineemak su. Náami ésunduk ehaŋa énuutin te mo iŋi hásufa hu, abe n’elajo t’emoŋio. ⁴ Hi keekine ku t’ekiŋk i kajuke hu naane ésunduk i ee eleŋkoloolo t’emoŋio, ni kaanoor: ---Mánoman áyin ondu ayoola bakan. Naane afake i ti han hu fe, atambatun eejoŋoore u ajukerajuker n’aane at’awaso eeroŋ. ⁵ Bare Pool n’alas emoŋio, doon du deeney ti sineemak su, abe doon fe durkuto. ⁶ Bakaaku n’iŋi kaane man akina kanaayu, man yooŋ n’aket toko-toko. Bare ni kanahan afiyo, abe hi kajuke hu kaanuku doon fe dunooto ti kabajio, ni kawas bi kayinoore bu keesooñ keeene áyin ondu kame fu atambatun. ⁷ Abajeebaj kaagoroor toko etaam ite aseef ite ekiŋk i, huruwu hoone Pubiliyus. N’ajok uni atoof, abe n’awanan uni te o kunak kíhaaji. ⁸ Faafo ámoomi t’ahurusee ábuki enio éhinahin kásufu, haro yooŋ hiteyatey. Pool n’aja ajuko; n’alaw, abe n’ásit te o sumoŋio, n’áhino éekoyi. ⁹ Hunuut toko, bakaaku kéesomute ku fe keekine ku t’ekiŋk i ni kabin keejuk Pool; n’áhiniin yooŋ kéekoyi. ¹⁰ Ni káwufoor uni toko buhooŋu béewarie naane, abe h’abine hu áami bija bite b’uni bireeŋa, ni kawun uni buroon b’irisawulee bu fe. ¹¹ Írihina Malt kiim kíhaaji, n’iritik írijufo t’eke esahar ite Aleksandiri, iŋi kaane yo «Etambatun i básumbeel bu.» T’ekiŋk i t’éhine fu haajam hu. ¹² N’iriya ti hikinu hihi kaane Sirakuus, abe n’iribaj bo kunak kíhaaji. ¹³ Irinuut toko, n’irikototoor katafa ku ayak abin áami irireeŋa ti hikinu hihi kaane Resiyo. Tifiit, eyam n’ésiiŋein uni inde hiñaawu, abe kunak kúsuba kep, n’irireeŋ Pusol. ¹⁴ N’irijuk bo bakan kéeyilene, abe ni kalaw uni kaane iririiko nu boko erimaas. T’iyu, t’iyu, bija naane irireeŋe i Rom. ¹⁵ Bakate ku bo kéeyilene ku kajamajam mite m’uni. Bakaake ni kabin íriifimboor tindi kaane «Emarse yite Apiyus», bakaaku tindi kaane «Suwotel síhaaji su». Hi Pool ajukiin hu, n’aane Atambatun eyeehen, abe hikawo ni hiyaŋg. ¹⁶ H’irireeŋe hu Rom, ni kawas Pool eekin t’eke enuuf, asulaan aŋ’ajukaro. ¹⁷ Abaj kunak kíhaaji, Pool n’aruw eseef ite Esuwif i bakate ku Rom. Hi kakuukanooree hu, n’aaniin: ---Kújakuwe, naane itinut i fe ti bakan úne, íjuumut yooŋ tu joosan ite sifaaf úne, Esuwif i bakate ku Serusalem ni kajokam, abe ni kásikam kasaan bakate ku Rom. ¹⁸ Bakate ku Rom ni kákandijenam, kahaban ni kaane yéeni keewasanam, ábuki kajukut b’íhine beejakut beejare n’iyoolee. ¹⁹ Bare Esuwif i ni kateñeko, isooñen n’eene ímaŋamaŋi áyi ómbokun eeemo u Rom ajoonanam. Ibajut bare tu boko bike bite kakalameiin. ²⁰ Iŋ’ite ho h’íboñina fu boonuun kaanuku iijukuun núuhamin. Múniyo iŋ’ite an u i Israyel kayakare u te o hi kakobam fu baasel bonde. ²¹ Ni kaano: ---Irijukut mayet eleetar yéenuutina Súde yeesoke múuwe mu, abe abajut an éenuutina bo eekame uni, man yooŋ eesoke beejakut t’awe. ²² Bare írimaŋamaŋi a̱akam uni awe humuumi b’a̱yinoore bu, ábuki írimoomi kaanuku tánotan fe, ésuk i iŋi kateñeko bítim b’a̱amo bu te bo. ²³ Ni káfiiten hunak hi kaware hu káfimboor nu Pool. H’aamo hu hireeŋa, ni kabin kahaŋ kahooju t’enuuf i tu Pool áyemie du. Huta hu nu bújom bu bija yooŋ kaanendan ku, Pool n’aŋ’aliikeniin kep: n’aŋ’asokiin bite Jáyi jite Atambatun, abe n’aŋ’ájokin t’Eluwa yite Moyis, nu wuwiit w’eyiŋana yite Atambatun kakiñje wu, eekamiin bite bu Yesu kaanuku man ni káyilen. ²⁴ Bakaake ni káyilen b’asoke bu, bare bakaaku ni kateñeko káyilen. ²⁵ Naane aamo i kanooto ti kajamoor boko kumuumiin, abe yooŋ bokondu ti bija biyeetu, Pool n’áwutiyen aane: ---Búwejet Beenabe bu bukooŋakooŋ fu naane ti kirim konde ki bíhine ku Esayi ayiŋana ite Atambatun eesok sifaafuun kómbokun! ²⁶ Beenaan: «A̱ja a̱juk eheet yendu abe n’a̱aniin: "Bakate ku hahiye kajamu jak, bare iti kajok; boko káheelin féet, bare iti kajuk. ²⁷ Ábuki kayaŋgayaŋg aa kikaw, iŋ’ite ho hu ñúwejet ñooniin ñínandinaariit fu; kalofalof wúkondiniin, kaanuku utum’uŋu wujam; kaŋotaŋot ñíkiniin, kaanuku itim’iŋi ñijuk. Káhinahin ii kaanuku itim kabin káwuŋgan inde íñje, íihiniin kéekoyi, íñje Atambatun."» ²⁸ Pool n’áwutiyen aane: ---Árimeyi bonde: Atambatun aboñaboñ bija ti keenooto ku Esuwif, keesokee buŋ b’aja fu kafakaniin ariike. Boko kajamatan hirim hoone! ³⁰ Pool n’abaj simit súsuba t’enuuf y’ásike i aŋ’ajaam yo, aŋ’ajok áwariee kiŋki kabin kajuku koone kareyi fe. ³¹ Aŋ’awaare Jáyi jite Atambatun, abe n’aŋ’aliiken ésuk i bite b’Anahaan u Yesu Kiris ni hikaw heeyaŋge piŋ, abe an ákolenaariito.