1 KORENT

¹ Íñje Pool a Atambatun aruwe u naane t’ámaŋie du kaanuku íiyemi apotor ite Yesu Kiris, n’ati úne Sosuten írikiñjinuun fee. ² Uni bokondu ti kákiñjinuun aruun bakate ku Korent kéeyilene ku, aruun k’Atambatun akino ku. Aruwuunruw kaanuku áriihin t’afeeneŋ ni Yesu Kiris, aruun ni bakaaku fe keeemo ku tánotan, kiŋki karuw huruwu hite Anahaan ite úne Yesu Kiris, Anahaan ooniin n’Anahaan ite úne toko. ³ Atambatun Faaf úne, n’Anahaan u Yesu Kiris kaja kásoniyanuun, abe ni kawunuun káasuumaay. ⁴ Ko kireyi fe iŋ’eene Atambatun úuma eyeehen uŋu hoonuun hu, iŋ’ite kajaku koone k’áwufooruun ku ti Yesu Kiris. ⁵ Múniyo naane árihine i ne o t’afeeneŋ, arihoojaneehoojan bib n’ebaj yánoyan, áhaŋum yite kámeyi kite múniyo mu, ni kawaare kite te mo. ⁶ Iriseedaseede Kiris t’aruun, abe n’arijok te bo ni sembe-sembe. ⁷ Náami buroon b’Atambatun bamb’awun, bike bunooto toko b’aribajut, aruun keeemo ku ti kanahan kóyin k’Anahaan ite úne Yesu Kiris áŋaasin ku. ⁸ Humuumo káwutiyenuun sembe bija yooŋ tu hunak hiraanu hu, kaanuku an atum’abin abaj bike bite katinanuun hunak h’ábatikein hu te ho. ⁹ Atambatun áwasaariit báhamin b’asoke, akina eeruwuun u kaanuku áriihin t’afeeneŋ n’Añio Yesu Kiris Anahaan ite úne. ¹⁰ Kújakuwe, íñj’endu ti kalawuuun tu huruwu hite Anahaan ite úne Yesu Kiris: arijamoor, káwaajinoor itim kibaj t’etutuun. Arijokoor alit tip ariibaj búwejet bifeeneŋ ni biyinoor bifeeneŋ. ¹¹ Kújakuwe, múniyo bakaake ti keekine ku tu Kúlowe kasokamsok kaanuku aŋ’ariheñjeŋoor. ¹² Iihatuun báhamin bu: kaane huruw fe t’aruun aŋ’asok beewayee ni bite bu bakaaku. Bakaake iŋi kaane boko bakate ku Pool; bakaaku ni kaane boko bakate ku Apolos; bakaake ni kasooñ kaane boko bakate ku Piyeer; bakaaku ni kaane boko bakate ku Kiris. ¹³ Butum aŋ’ariyinoor n’ariene Kiris áwaajinooreewaajinoor? Bare me íñje Pool ikete fu t’ekuruwa i uŋu hoonuun hu? Tu huruwu húuma fíya t’aribostee fu? ¹⁴ Íñj’endu ti kaanu Atambatun eyeehen naane aamo i ibosteit mayet afeeneŋ t’aruun, kane arko taŋ Kirispus ni Gáyiyus. ¹⁵ Náami an fe t’aruun ayinaat kaanu abosteeboste tu huruwu húuma. ¹⁶ (Ániya! Ibostaboste yooŋ butoŋ bite Sitefanas, bare íyilenut kaanuku isooñasooña iboste ake away.) ¹⁷ Kiris áboñinootam kaboste: áboñinamboñin kawaare Hirim Heetoofe hu, abe káanukiiit iŋ’íhamin nu búwesinato bite húŋgowulan. Abe iyu if’íhin, ábuki ímaŋiit kákasinan sembe seeemo su t’eket yeene t’ekuruwa i. ¹⁸ Múniyo kawaare kite eket ite Kiris t’ekuruwa i, bakan keeemo ku tu bútowuto bu kajokajok ko naane beeñunut. Bare t’úne keeemo ku ti bítim bite kafaku ku, diyu sembe site Atambatun. ¹⁹ Míkiñjin mu meenaan: «Íñje kábuju búwesinato bite kéewesinatee ku, abe n’iŋ’ífiiten naane iya káwasi kite kéewasie ku.» ²⁰ Náami húwesina hu hondu diin? Eejaŋgee u ondu diin? Eetoofe u butum t’etaam ye ondu diin? Atambatun áwufoorawufoor kaanuku búwesinato bite kúŋgowulan ku buñunut! ²¹ Múniyo kúŋgowulan ku nu búwesinato booniin fe kámeyiit Atambatun, abe bondu Atambatun áhine fu bo nu búwesinato boone. Náami Atambatun áhabaneina fu kaanuku eefakan kéeyilene ku ni hirim hih’iriwaare heeemo hu naane heeñunut. ²² Esuwif i kaŋesaŋes kajuku beehaŋiin kikaw, beekuuriin kaanuku hirim hu t’Atambatun tu húnuutina fu; Egerek i ni kafin kaŋes bumbu búnuutin tu búwesinato bu. ²³ Uni bare iŋ’iriwaare kaanuku Afakana u atibeetib t’ekuruwa i: t’Esuwif i, an af’asok bondu n’aŋ’áami álafatina Atambatun, ti keenooto ku Esuwif, bondu buñunut. ²⁴ Bare ti bakan k’Atambatun aruwe ku, Esuwif i ni keenooto ku Esuwif, Kiris aamo fu sembe site Atambatun, nu búwesinato boone yooŋ. ²⁵ Ábuki bondu bite b’Atambatun bu kúŋgowulan ku kajoke bu naane beeñunut, bihaŋahaŋ káwasi búwesinato booniin, abe bi kajoke bu te o naane beebajut sembe, bihaŋahaŋ yooŋ sembe. ²⁶ Kújakuwe, arijondoman fee naane áriyemie i h’Atambatun aruwuun hu: bakan ku kúŋgowulan ku kiŋki kajuker ni kajok bakan kéewesinatee kahoojut t’aruun, bakate sembe su kahoojut yooŋ, ni bakan kómbokun ku. ²⁷ Bare keejokee ku naane bakan keeñunut, Atambatun ajifaniinjifan kaanuku eefuñatan kéewasinatee ku. Keejokee ku naane bakan keebajut sembe, Atambatun ajifaniinjifan kaanuku eefuñatan bakate sembe su. ²⁸ Bakan ku kúŋgowulan ku káwiiniane ku, ni kahuufiin, abe yooŋ kajokutiin doon fe, Atambatun ajifaniinjifan kaanuku éebuj keejokee ku bakan kómbokun. ²⁹ Iyu, an at’áyini kamaku hágila Atambatun. ³⁰ Atambatun áhinuunhin t’afeeneŋ ni Yesu Kiris, abe akina Kiris ákinineŋe fu n’úmeyi búwesinato béenuutina bu t’Atambatun. Akina ákinineŋe fu yooŋ Atambatun n’ajok úne bakan kéejube, n’ajifan úne núuyemi bakan koone, abe n’áhin úne núufak tu wuhoofoor wu, ³¹ naane bikiñjee i ti Míkiñjin mu. Meenaan: «An af’ámaŋi kamaku, amak tu buroon b’Atemit áhine bu barebare.»

¹ Kújakuwe, h’ibine hu t’aruun kaanuku iiwaareuun b’Atambatun ánuusaanie bu, iŋesut ariibin ariene ímoomi báhamin ihaban, man yooŋ íñje an eejaŋgee. ² Ábuki h’ibine hu t’aruun, íhabaneinohabanein kaanuku it’isok bike fe, kane arko bite bu Yesu Kiris eeyoolee u t’ekuruwa i. ³ Iŋ’ite ho h’ibine fu t’aruun ni kabajaate kúuma sembe, ti kábitu yooŋ ekoloowe yéekinineŋ. ⁴ B’isoke bu ni b’iwaare bu, íhinut bo ni kirim keetoofe kite búwesinato bite húŋgowulan. Bare Atambatun áwufooruunwufoor ni sembe site Búwejet boone kaanuku b’isoke bu bite toko. ⁵ Iŋ’ite ho aamo fu káyilen koonuun kúnuutinoot tu búwesinato bite húŋgowulan, bare ti sembe site Atambatun tu kúnuutina fu. ⁶ Bare keeemo ku káyilen kooniin kiyanayan, iŋ’iriwaareiin búwesinato bu. Búwesinato bite bíiit t’etaam ye, bite bíiit yooŋ bakan kómbokun ku bakate ku t’etaam ye keeemo ku bakate bútowuto. ⁷ Aaa, iŋ’iriwaare búwesinato b’Atambatun ánuusaanie bu, abe kúŋgowulan ku kánandinut bo. Atambatun afiyafiya afare búwesinato bondu t’etaam i éwuwanoorutee, bija ti kánikan kite k’úne. ⁸ Mayet afeeneŋ ti bakan kómbokun ku bakate ku t’etaam ye ámeyie búwesinato bondu. Kane kámeyi bo, man katib yéeni t’ekuruwa i Anahaan éenike u. ⁹ Bare Míkiñjin mu meenaan: «B’an ámusut bu kajuku, b’an yooŋ ámusut bu kajamu, ni b’an ámusut bu kayinoor, Atambatun afarafare bo bija ti bakan kéemaŋio ku.» ¹⁰ Abe úne k’Atambatun áwufoore fu bondu, áŋaasann bo tu Búwejet Beenabe bu. Múniyo Búwejet bu uŋu bujondoman tu doon areyi fe, bija yooŋ biyinoor bite Atambatun beehaŋe bu kásuli. ¹¹ Aañ ámeyie beeemo bu tu húŋgowulan, t’arkut búwejet boone akina humuumo? An yooŋ ayinaat kámeyi beeemo bu t’Atambatun, kane arko Búwejet bite Atambatun humuumo taŋ. ¹² Úne bare úmoomi buroon b’Atambatun awune bu úne, ábuki búwejetiit bite t’etaam ye b’úbaje fu, bare Búwejet béenuutina bu t’Atambatun. ¹³ Abe uŋ’úsok bo, káanukiiit man ni báhamin béenuutina tu búwesinato bite húŋgowulan, bare ni báhamin bu Búwejet bite Atambatun biliikene bu úne. Iyu uf’úkam buroon bite Atambatun keebaje ku Búwejet boone. ¹⁴ Bare húŋgowulan héeyekiit Búwejet bite Atambatun iŋi hiteñeko buroon bu Búwejet bondu bumbu buwun: te o bondu buñunut. Ayinaat kánandin bo, ábuki nu Búwejet Beenabe bu taŋ n’an ayino fu bo kánandin. ¹⁵ Húŋgowulan heebaje Búwejet bite Atambatun húnooni kánandin doon areyi fe, bare akina, an ayinaat kánandin boone bu. ¹⁶ Míkiñjin mu meenaan: «Aañ ámeyie biyinoor bite Atemit? Aañ áyinio karimu?» Úne bare biyinoor bite Kiris b’úbaje fu.

¹ Kújakuwe, múniyo h’íyemie hu t’aruun, iyinaatuun yéeni káhamin naane an aa áhamin ni bakan keebaje Búwejet bite Atambatun. Íhaminuunhamin naane an aa áhamin ni bakate ku t’etaam ye, naane bilekej ti bítim bite Kiris. ² Íjuwanuunjuwan, bare iñoofanutuun, ábuki man áriyini biñamuno. Bija yooŋ hahiye fe ariyinaat, ³ ábuki buroŋ boonuun búmoomi naane bite bu bakate ku t’etaam ye. Naane aamo i aŋ’arihiñanoor abe yooŋ aŋ’ariheñjeŋoor, eeman aamo fu árimoomi naane bakate ku t’etaam ye, máhinar moonuun yooŋ naane mite bakate ku t’etaam ye? ⁴ Ake t’aruun af’aane: «Íñje ite tu Pool», ake n’aane: «Íñje ite t’Apolos», aamo fíiit aŋ’árihin naane bakate ku t’etaam ye? ⁵ Náami aañ aamo fu Apolos, aañ yooŋ aamo fu Pool? Uni eroka yite Atambatun barebare taŋ, aruun ariŋaase t’uni áriiyilen. Iŋ’írihin huruw fe burok b’Atambatun asaano bu: ⁶ íñje inawanaw nunukanuk nu, Apolos n’aroose no, bare Atambatun áhine fu no neehaat. ⁷ Náami eenawe u n’eeroose u kanooto doon tus. Atambatun aamo fu doon areyi fe, ábuki akina áhine fu nunukanuk nu neehaat. ⁸ Eenawe u n’eeroose u karare, ábuki iŋi karok t’afeeneŋ bija t’Atambatun, abe o kasiibaniin huruw fe aliik tu burok boone. Aruun ariemo fu etool ite Atambatun. Aruun ariemo fu yooŋ báakinum bite Atambatun. ¹⁰ Naane t’Atambatun awunam du t’isiiŋane fu kiñaan kítiyar ku naane anuta éemeyie buroko. Hahiye ake ondu ti káhoojinan enuuf i. Bare huruw fe anaŋ toko hikawo ti naane aamo i ti káhoojinan ku. ¹¹ Ábuki kiñaan kítiyar ku kiheeka keesiiŋo, ko keemo fu Yesu Kiris, abe an ayinaat kasiiŋan kike. ¹² Ake áyinooni káhoojinan enuuf i n’éwurus, man yooŋ n’ehalis, man yooŋ nu bujuju beeseere, man yooŋ n’ásik búkuŋu, man yooŋ étuuru, man yooŋ yaŋej. ¹³ Tu hunak hite Kajoonan ku, burok bite ánoan fe kafeeñu, abe bo kámeyiee. Ábuki hunak hondu káyemi hite sineemak sómbokun, site káwufoor buŋ bu burok bite ánoan fe bunokoore fu. ¹⁴ Ake af’asiiŋan burok boone ti kiñaan kítiyar ku, abe sineemak su siyinaat te bo doon, an ondu kasiibanee. ¹⁵ Sineemak su ni sifin súsuf burok bite ake, o kábuuru hisiibanu hoone. Humuumo akina kafakanee, bare anokooreenokoor kite am áfakina ti sineemak. ¹⁶ Kame árimeyiit kaanuku aruun ariemo fu enuuf ite Atambatun, abe Búwejet bite Atambatun bikinakin t’aruun? ¹⁷ An af’ábuj enuuf ite Atambatun, Atambatun kábuju an ondu. Ábuki enuuf ite Atambatun enabanab, abe aruun ariemo fu enuuf yendu. ¹⁸ An atum’abuut hikawo: ake t’aruun af’aliik ti bakate ku t’etaam ye n’aane áwesinatawesinato, aja áyemi t’ésuk i naane an eewene, t’áami nu múniyo áwesinatawesinato. ¹⁹ Ábuki búwesinato bite bakate ku t’etaam ye, t’Atambatun diyu kaañunaate. Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «Atambatun aŋ’ajok kúwesina ku ti bífiir booniin bi kanoŋke bu keekuuj.» ²⁰ Nu musooñ meene: «Atemit ámoomi biyinoor bite kéewesinatee ku; ámoomi kaanuku bijarut doon tus.» ²¹ Náami ágila ite bítim, an atum’amako. Ábuki aruun arikino fu areyi fe: ²² íñje Pool, Apolos, Piyeer, etaam i, buroŋ bu, eket i, beebaje bu hahiye, ni beeyak bu bibin kabaju fe, aruun arikino bo. ²³ Ábuki aruun bakate Kiris, abe Kiris ite Atambatun.

¹ Náami ariwarawar kajoku uni naane eroka barebare bakate Kiris, bakan keesaanee kaanuku iŋi kawaare múniyo méenuusee mite m’Atambatun. ² Bimbi bíkandijenee húŋgowulan heesaanee bike beemo fu ajoŋoor ne bo. ³ Íñje bare, af’arijoonanam, man yooŋ bakaake ni kajoonanam, iti bíhinam doon. Íjoonanaariit hikawam tu bondu. ⁴ Iwatanooreit tu doon fe, bare hóiit heemo fu ikuurakuur tu buroon bireyi fe. Ajoonana úuma aamo fu Anahaan u. ⁵ Iŋ’ite ho aamo fu atum’arijoonan an tu hunak hu hireeŋoorut. Arinahan Anahaan u eebin: o kafeeñal ti meejaaŋe mu béenuusee bu t’ébaani i, abe n’áwufoor yooŋ biyinoor bite kúŋgowulan ku béenuusee bu. Abe huruw fe, Atambatun kaliiku ti b’áhine bu eesokorooro. ⁶ Kújakuwe, b’isoke bee bireyi fe, iliikaliik bo t’íñje n’Apolos kaanuku iiliikenuun man n’áriyini kánandin naane báhamin bonde bije i. Beenaan: «Bijakajak an n’araan ti beesokee bu ti Míkiñjin mu.» Káhinu iyu, an t’aruun man aŋ’asaŋg ti bísiiŋooreina n’ake kéesokum áwiyo. ⁷ Kame aañ áhinuun fu ariihaŋ bakaaku? Átambatuniit awunuun fu doon d’aribaje du fe? Makamu iyu i bije fu, iŋi naŋ n’af’arisaŋg nu doon d’aribaje du kite áruuniit ariwunee do? ⁸ Aŋ’ariyinoor n’ariene ariheeka ariibaj doon d’árimaŋie du fe! Ariheeka áriiyemi kusaanum ti bítim bite Kiris! Áriyemia bákayi, abe bare uni mayet! Ímaŋamaŋi áriiyemi bákayi bakate nu múniyo kaanuku man uni yooŋ n’íriyemi bákayi t’afeeneŋ n’aruun! ⁹ Bare anokooramnokoor kite uni epotor i, Atambatun áhinahin uni íriiyemi biraanu bite kúŋgowulan ku. T’ésuk i, írimoomi naane bakan keeware kayooliee ti sifiñjan su. Uni yooŋ naane boko, t’uni t’aduna i ereyi fe t’ef’éheelin, huta hu tu kúŋgowulan ku bija yooŋ t’emalaka i. ¹⁰ Ésuk i ejokajok uni bakan keewene iŋ’ite hu Kiris, bare aruun aŋ’ariene áriwesinatawesinato iŋ’ite hu Kiris! Irijokeejok bakan keebajut sembe, bare aruun aŋ’ariene aribajabaj sembe! Irihuufeehuuf, bare aruun arijokeejok nu sumoŋu súsuba! ¹¹ Bija t’ewahatu yende yooŋ irijoñjolatajoñjolat, búhujo bondu t’uni, abe iribajut wañ. Iŋ’írimiñee kep, abe iriyinaat biriiko yooŋ tand’afeeneŋ. ¹² Iŋ’írilaamool tu burok kaanuku íriikuumanooro. An af’álafatin uni, n’iŋ’irilaw beejake bija te o. An n’áhihinoor uni, n’iŋ’irituumen. ¹³ An af’asok t’uni beejakut, n’iŋ’írisafin atoofee. Bija t’úmiye yooŋ, ésuk i ejokajok uni naane kuhos kite aduna i, nu buruwat bite kúŋgowulan ku. ¹⁴ Káfuñatanuuniit k’iŋese fu h’íkiñjinuun hee, bare kaanuku iirimuun naane bakañiam k’ímaŋie. ¹⁵ Ábuki hutoof yooŋ aŋ’aribaj eliikenauun bítim bite Kiris kaamo súñjune sumoŋu, faaf afeeneŋ taŋ ariyino fu kabaju. Abe múniyo tu buroŋ boonuun aruun ni Yesu Kiris, íñj’eemo fu faafuun aŋarkeyi naane íñje ijabe fu iwaareuun Hirim Heetoofe hu. ¹⁶ Náami íñj’endu ti kaanuuun árihin naane íñje. ¹⁷ Bondu bíkinineŋe fu n’íboñinuun Timote eeemo u naane añiam i ímaŋie, abe n’ájub t’Anahaan u. O kábaŋinanuun buŋ bu buroŋ búuma ti bítim bite Kiris beemo fu ariike, abe buroŋ bondu b’if’iliiken ésuk i tánotan ti kéeyilene ku kareyi fe. ¹⁸ Bakaake t’aruun kayitoorayitooro, ti kaanu ku man it’ibinuun kajuku. ¹⁹ Bare Atemit af’aane hee, íñje bibin t’aruun memee. N’iŋ’ímeyi man bokondu kiŋki kayitooro iyu ti báhamin kabajabaj sembe site Atambatun, man yooŋ bayi! ²⁰ Ábuki Jáyi jite Atambatun jíteiit báhamin beetoofe barebare; jo jite sembe. ²¹ Naŋ n’árimaŋie fu? Ibin t’aruun nu hunuk, man yooŋ ibin íiwufooruun kámaŋi ku, ni káneeni ku yooŋ?

¹ Irijamajam tánotan fe kaanuku abajeebaj t’aruun bufurukato b’árimeyie kaanuku humuum hite kéeyilenut ku kánijaariit iyu: kaane ake t’aruun aŋ’aŋot n’anaare ite faafo! ² Abe aruun bokondu yooŋ ti biyitooro! Eeman ariwarawar yéeni kátaañian dómbokun, abe n’arinuutan t’aruun an u aa áhin ii bondu? ³ Íñje ikambuunkamb, bare ehelam yendu t’aruun. Iheeka iijoonan an éehine u bondu ni kite íñj’eemo t’aruun. ⁴ Af’aribin arikuukanooro tu huruwu hite Anahaan ite úne Yesu, abe sembe soone ni síyemi t’etutuun, ehelam n’eŋ’éyemi yooŋ n’aruun. ⁵ Kóŋkeyin, árisik ániine ondu arisaan Setani man enio n’ébujo, búwejeto béeyini kafaku hunak h’Anahaan u ábatikein hu te ho. ⁶ Biyitooro boonuun bondu bijakut! Árimeyiit kereŋ naane báhamin bonde bije i: «Élefir yeefamut ef’ékundufuloolan éfariŋ yeefame»? ⁷ Náami arinuutan t’etutuun kaahoofoor kondu keeemo ku naane élefir yéewuute man n’áriyemi bakan keekuure but. N’aŋ’áriyemi naane éfariŋ éyeni yeebajut élefir. Abe ariheekaheek áriiyemi bakan keekuure, ábuki Kiris aketaket bija t’aruun. O aamo fu ametek eesarahee u t’efeet ite Kánuutina ku Esipt. ⁸ Náami úhin efeet i, káanukiiit nu kumburu keebaje élefir yéewuute yite kaahoofoor ku ni bánafut bu, bare úfeet yo nu kumburu keebajut élefir, kite kakuuru ku, ni kite múniyo mu. ⁹ Isokuunsok t’eleetar y’ibine i íkiñjinuun eenuun atum’arikol ni bakan kiŋki kafurukato. ¹⁰ Ímaŋiit bare kágiilool toko bakate ku t’etaam ye kiŋki kafurukato, ni kiŋki kamero buroon bite bakaaku, ni kákuwat, man yooŋ n’iŋi kawaasen. Kaanuku ariiteyiin kareyi fe, aamo fu kame ariwarawar kanuutu t’etaam ye! ¹¹ B’ímaŋiuun bu yéeni kasoku beemo fu an af’aane akina Akarjen, abe bare akina yooŋ efuruka, ameraa buroon bite bakaaku, awaasena, asoka ti bakan, áwusana, man yooŋ ákuw, atum’arikol ne o. An naane ondu, áritumbut ariwar buñoofo ne o t’afeeneŋ. ¹² Íñje fíya iware fu kajoonan keenooto ku tu butoŋ bite Atambatun? Aaa, Atambatun aja fu kajoonaniin. Aruun bare, ariwarawar kajoonan k’ariemo ku ti bítim bifeeneŋ, naane Míkiñjin mu musoke i. Meenaan: «Árikutoor t’aruun an éenafute.»

¹ Arko ake t’aruun kajamoorut n’ake yooŋ ti kéeyilene ku, buŋ b’ayino fu bija ne o t’ejoonana kéeyilenut keejoonaniin, eefin eewas bija ne o ti bakan k’Atambatun akino ku? ² Árimeyiit kaanuku bakan k’Atambatun akino ku kaja fu kajoonan bakate ku t’etaam i? Abe arko aruun ariware fu kajoonan bakate ku t’etaam i, n’áriyiniaati fíya kajoonan beeŋaaŋut bu kabaju éñjeriŋ? ³ Árimeyiit me kaanuku úne kajoonan yooŋ humuum emalaka i? Náami buroon bite bu hahiye n’úyiniaati bo? ⁴ Abe arko árijamooraariit te bo, iŋi naŋ n’af’arija bija t’ejoonana k’árimeyie kaanuku kéeyilene ku kajokutiin doon fe? ⁵ Iisok bo, man at’arifuño? Butum átumbut abaj t’aruun mayet an éewasie éeyinie kákotin bákasuba kéeyilene keejamoorut? ⁶ Jeh! An éeyilene n’aja atinan áwiyo éeyilene, abe yooŋ ti kéeyilenut ku, bondu fíya buwarawar kabaju? ⁷ Bare kajamooraate koonuun ariyak aŋ’ariŋes ejoonana, kúwufoorawufoor kaanuku arineyaney tiis. An af’áhinuun meejakut, man yooŋ n’ákuwatuun, ho húkoyie n’ariwaso iyu. ⁸ Bare fu hahiye aruun af’árihin bakaaku meejakut, aruun af’árikuwatiin yooŋ, abe bakanuun kéeyilene ku k’af’arinij ii tu boko! ⁹ Árimeyiit kaanuku kiŋki káhin meejakut mu iti kamaat hikee ti Jáyi jite Atambatun? An atum’abuutuun: kiŋki kafurukato, n’ewaasena i, ni kiŋki kaŋot ni bakan ki kaseñeit ku, ni kiŋki kaŋot ániine n’ániine, ¹⁰ nu búkuw bu, ni kiŋki kamero buroon bite bakaaku, n’éwusana i, ni kiŋki kasok ti bakaaku, ni kéejubut ku, bokondu fe iti kamaat hikee ti Jáyi jite Atambatun. ¹¹ Iye i bakaake t’aruun káyemie fu hítiyar hu. Bare wuhoofoor woonuun wuñaweeñaw akuur but, árikajineekajin bija t’Atambatun, arijokeejok bakan kéejube hágila Atambatun tu huruwu hite Anahaan u Yesu Kiris, nu Búwejet bite Atambatun ite úne. ¹² Bakaake t’aruun iŋi kaane káyinooni káhinu beetoofiin bu. Nu múniyo, bare bíreyiiit bijake fu t’aruun. Íñje yooŋ íyinooni kaanu: «Íyinooni káhinu beetoofam bu», nu múniyo, bare it’iwas doon fe déekiniam. ¹³ Aŋ’ariene yooŋ: «Maanu wúhineehin bija ti har, abe har n’áhinee bija ti maanu.» Nu múniyo, bare hike hunak Atambatun kábuju muroon mondu t’ésuba te mo. Sini site s’úne bare síhinutee bija bufurukato: síhineehin bija t’Anahaan u, abe Anahaan u af’asaan so doon di sisawulee du. ¹⁴ Atambatun eeritane u Anahaan u t’eket i, o yooŋ karitan úne te yo ni sembe soone. ¹⁵ Árimeyiit me kaanuku ti Kiris ti sini soonuun sujokoore fu? Ajakeejak fíya an n’ásik eni yeene yi Kiris akino i eeja eesaan yo kiŋki kafurukato? Mayet fu! ¹⁶ Bare me árimeyiit kaanuku an af’aŋot n’anaare eefurukatee, káyemia t’ésubaiin eni efeeneŋ? Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Ániine af’aŋot n’anaare, káyemia halan hifeeneŋ taŋ.» ¹⁷ An bare af’ásik enio asaan Anahaan u, áhina ne o búwejet bifeeneŋ. ¹⁸ Aritey bufurukato bu! Ábuki kaahoofoor kondu kihaŋahaŋ waawu fe kabuusatan eni. An af’aŋot n’an i kaseñeit, ahoofoora humuum t’enio. ¹⁹ Árimeyiit kaanuku sini soonuun seemo fu enuuf ite Búwejet Beenabe bu, Búwejet beeemo bu t’aruun b’Atambatun awunuun bu? Árikiniit sini soonuun: ²⁰ Atambatun ajaamajaam ahahee kaanuku eejoohenuun. Náami ariwarawar kánikan Atambatun ni sini soonuun.

¹ Hahiyu iibin ti b’árikandijenam bu t’eleetar y’árikiñjinam i bite kaanuku «man kasaate ajakajak t’ániine.» ² Hee ajakeejak, bare kaanuku an u eetey huŋotu hu n’an i kaseñeit, ho húkoyie ániine-niine fe n’abaj anaar’o, anaare-naare yooŋ fe n’abaj áyino. ³ Ániine u awarut biteñeko kásiku hikawo asaan anaar’o, anaare u yooŋ awarut biteñeko kásiku hikawo asaan áyino. ⁴ Anaare u aŋkut ákini enio: yite i áyino. Ániine u yooŋ aŋkut ákini enio: yite i anaar’o. ⁵ An atum’ateñeko kasaan áwiyo hikawo, kane arko taŋ boko kajamoore ni kaane keefin keewas bondu dikee keejoŋoor ni kalawu ku. Bare bondu buwas, n’iŋi kabatuko ti biseño booniin. Káhinaate iyu, man káyini bújokumooro, abe Setani n’aŋ’abaj bítim eeneyaniin ti kaahoofoor. ⁶ Eenutuun áritumb árihin iyu, aaa. Eene bare af’árihin iyu, bijakajak. ⁷ Tu kúuma ku, ésuk i fe n’eŋ’éyemi biyeeŋat naane íñje. Bare huruw fe ni b’Atambatun awuno bu: an e nu bonde, aau nu bonda. ⁸ Bonde b’ija fu kasoku keebajut ku haare, ni haare hu ki bákayiniin kakete ku: bijakajak ni kariiko iyu naane íñje. ⁹ Bare arko kayinaat bújokumooro, háyine hu kasa, haare hu yooŋ kaseño. Ábuki bihaŋ kajaku ésuk i ni kaseño, bala hiŋes hite huŋotu hu ni bakaaku hihaŋiin sembe. ¹⁰ Keeseñee ku, báhamin bonde b’ija fu kasokiiin (káanukiiit t’íñje tu búnuutina, bare t’Anahaan u): anaare eeseñee awarut kanuutu t’áyino. ¹¹ Bare af’anuut, atum’aŋk’aseño; t’áyino taŋ t’aware fu bibatuko keebukan. Ániine yooŋ awarut kahooru anaar’o. ¹² Bakaaku, báhamin bonde b’ija fu kasokiiin íñje humuumam (Ánahaaniit asoke fu bo): an éeyilene af’abaj anaare éeyilenut, abe anaare u n’aane hee keeriiko t’afeeneŋ, atum’ahooro. ¹³ Anaare yooŋ éeyilene af’abaj ániine éeyilenut, abe ániine u n’aane hee keeriiko t’afeeneŋ, anaare u atum’aano kawasoor. ¹⁴ Ábuki ániine éeyilenut u áhinahin t’afeeneŋ ni kéeyilene ku iŋi naane aamo i n’anaar’o éeyilene u; anaare éeyilenut u yooŋ áhinahin t’afeeneŋ ni kéeyilene ku iŋi naane aamo i n’áyino éeyilene u. Káhinaate iyu, biñi booniin n’iŋi káyemi naane kéeyilenut ku, abe bare boko yooŋ káhinahin t’afeeneŋ ni kéeyilene ku. ¹⁵ Bare arko an éeyilenut u ámaŋamaŋi kaanuku biseño booniin beewiis, aja awiis bo. Ifi bija iyu, ániine éeyilene u man yooŋ anaare éeyilene u aŋkut akol n’áwiyo, ábuki Atambatun aruwuunruw kaanuku ariiroŋ ti káasuumaay. ¹⁶ Bare íikandijenuun bonde: awe anaare u, á̱moomi me man awe káyini kafakan áyini? Awe yooŋ ániine u, á̱moomi me man awe káyini kafakan anaarei? ¹⁷ Bondu buwas, íñj’endu ti kaanuuun huruw fe aja áhin buroŋ boone naane t’Anahaan u asaano du, naane t’afiye du áyemi h’Atambatun aruwo hu. Bondu b’if’isok kéeyilene ku kareyi fe. ¹⁸ Arko an u ateyatey karam h’Atambatun aruwo hu, aja ariiko iyu. Arko an u ateyit karam h’Atambatun aruwo hu, atum’atey karam. ¹⁹ Kateyi karam ni kateyaate karam, bondu bibajut éñjeriŋ t’Atambatun. Beebaje bu éñjeriŋ te o beemo fu kájeŋgin kite buluwa boone. ²⁰ Huruw fe aja áyemi naane t’afiye du áyemi h’Atambatun aruwo hu. ²¹ Kóyin k’Atambatun aruwi ku, eeman kereŋ awe ásukateen? Eheli eja ebeb. Bare af’a̱baj bítim bite kanuutu tu húsukateenaate hu, atum’a̱was bo beefaki. ²² Ábuki ásukateen a Anahaan u aruwe anuuta tu húsukateenaate hu, abe akina an ite Anahaan u. An yooŋ eenooto ásukateen abe Kiris n’aruwo, áyemia ásukateen ite Kiris. ²³ Atambatun ajaamajaam ahahee kaanuku eejoohenuun. Náami atum’áriyemi búsukateen bite kúŋgowulan. ²⁴ Kújakuwe, huruw fe aja áyemi hágila Atambatun naane t’afiye du áyemi h’Atambatun aruwo hu. ²⁵ Ti b’árikandijenam bu ti bite bakan keeseñeit ku, b’ija bu kasoku, ijamut bo t’Anahaan u. Bare iisokuun kaayinoor kúuma, íñje a Atemit ayubiyene u éehinam íiyemi an éewoore. ²⁶ Ni sílaam seehooje see hahiye, íñj’eenaan ahaŋ kajaku huruw fe n’ariiko naane aamo i. ²⁷ A̱sasa kereŋ? Atum’a̱ŋes kahooru anaarei. Bare me a̱seit? Atum’a̱ŋes kasayi ake. ²⁸ Afa bare a̱sa, á̱hinut kaahoofoor. Ásuŋgute yooŋ af’aseño, áhinut kaahoofoor. Bare keeseñee ku kajuku sílaam, abe bo b’ímaŋiuun fu káyihinan. ²⁹ Kújakuwe, bonde b’ímaŋie fu kasoku: kunak keeŋeñene ku kifamut. Áfiitin ti hahiye, keese ku káñiŋkaan keerok bija t’Atambatun ni kite bakan keeseit; ³⁰ kiŋki kayiy yooŋ káhin ni kite kanooto ti biyiy; kiŋki katoofan káhin ni kite kanooto ti katoofu; kiŋki kájoohenn buroon bu káhin ni kite kabajut buroon bi kájoohenna bu; ³¹ kiŋki kásik buroon bite t’etaam ye keerok béeñjeriŋiin káhin ni kite károkaariit ne bo. Ábuki aduna i naane eemo ee et’efiyo. ³² Ímaŋiit aribaj bike biyinoor. An eeseit anaare aŋ’anaŋ hikawo tu buroon bite Anahaan u, aŋ’aŋes káhinu doon fe deetoofe Anahaan u. ³³ Bare an eesee aŋ’anaŋ hikawo tu buroon bite aduna i, abe aŋ’aŋes katoofu anaar’o. ³⁴ Náami ñakola ñúsuba ñondu ñ’af’anaŋ ti hikawo. Anaare yooŋ eeroŋut ti biseño, man yooŋ ásuŋgute éemusut biseño, bokondu iŋi kanaŋ kikawiin tu buroon bite Anahaan u. Iŋi kámaŋi káyemi bokoone ku káhabanein. Bare eeseñee u aŋ’anaŋ hikawo tu buroon bite aduna i, abe aŋ’aŋes katoofu áyino. ³⁵ Iŋi káasuumaay koonuun h’isoke fee, káanukiiit íñj’eemo ti kasejanuun bike. Ímaŋamaŋi kep aribaj buroŋ beejake, ariijok alit tip t’Anahaan u unoono taŋ. ³⁶ Útif hahiyu ti keesibare ku: ahaawa af’ajuk kaanuku kajendana káhinu beejeit akina n’asibaro aŋarkeyi naane aŋkut áyini kajoku hikawo, af’ajuker n’aane kawarawar biseño, kaja kaseño naane ámaŋie i; áhinut kaahoofoor. ³⁷ Arko bare ahaawa u áhabaneinohabanein t’an atiŋguto aane at’asa, af’ajuk kaanuku áyinooni kajoku hikawo eeriiko iyu eyeeŋat, áhinahin yooŋ áwariee. ³⁸ Náami af’a̱sa asibari, á̱hinahin áwariee; afut’a̱sa asibari, awe a̱haŋe káhinu áwariee. ³⁹ Anaare eeseñee awarut káyemi n’ake ániine t’áyino aketut. Áyino bare af’aket, áyinooni biseño t’an eetoofo u, saama náami t’an éeyilene t’Anahaan u. ⁴⁰ O bare kahaŋu katoofan kane arko eeriiko iyu t’asooñut aseño. Diyu kaayinoor kúuma, abe eenaan íñje yooŋ ibajabaj Búwejet bite Atambatun.

¹ Hahiyu útif ti bite efuwa yeesarahee i ti ñájiim ñu. T’eleetar yeenuun arienaan arireyi fe árimoomi doon tu bondu. Nu múniyo, bare kámeyi af’ákinineŋ an n’ayitooro; kámaŋi n’afin ákinineŋ kéeyilene ku ni kahaŋ kayanu ti káyilen ku. ² An af’ayinoor n’aane ámoomi doon, ámeyioorut naane an aware i kámeyi. ³ Bare an éemaŋie u Atambatun, Atambatun ámoomio. ⁴ Náami úyinooni fíya kateŋu efuwa yeesarahee ti ñájiim ñu? Úmoomi kaanuku: «Bájiim dóoniit fe t’etaam ye», abe: «Atambatun afeeneŋ taŋ abaje fu.» ⁵ Múniyo abajeebaj t’etiir bufor bu ni t’etaam ye buroon úkaan b’ésuk i kajoke naane etambatun. ⁶ T’úne bare Atambatun afeeneŋ taŋ abaje fu: o aamo fu Faaf u éewuwane u doon areyi fe, abe bija te o h’úemo fee buroŋ. Anahaan yooŋ afeeneŋ taŋ abaje fu: o aamo fu Yesu Kiris, éekinineŋe u doon fe nu dúwuwin, abe n’ákinineŋ yooŋ n’úroŋ. ⁷ Bare ésuk íiit ereyi émeyie fu múniyo mondu. Bakaake kéeyilene ku kahaŋahaŋ kafunu ñájiim ñu kasooñen náami ifi kateŋ efuwa yeesarahee te ño, n’iŋi kaane esaraheesarah etambatun bakate nu múniyo. Káyilen kooniin kiyanut, abe ifi kateŋ yo, iŋi kayinoor ni kaane káhina doon deekuurut t’Atambatun. ⁸ Dóoniit bare dite káhinu ti har dija fu kákinineŋ n’úloh Atambatun: uf’úteŋ efuwa yendu, iti híkasinan úne te o doon, ufut’úteŋ yooŋ, utu húwutiyen úne te o doon. ⁹ Naane aamo i áriyinooni kateŋu doon deetoofuun fe, áriwasiyoor bare ti naane aa árihin, atum’aribin arineyan ti kaahoofoor keeemo ku káyilen kooniin kiyanut. ¹⁰ An eebajut káyilen keeyane af’ajuki ti kateŋu efuwa yeesarahee ti bájiim, awe éemeyie u kaanuku á̱yinooni káhinu iyu, bondu fíya man bitiŋgo akina yooŋ eeteŋ efuwa yeesarahee ti bájiim? ¹¹ Iyu i kámeyi k’a̱ane ku awe á̱meyie n’iŋi kíkinineŋ an ondu eebajut u káyilen keeyane n’átowuto, abe bare Kiris aketaket uŋu hoone hu! ¹² Af’arihoofoor naane iyu ti bakanuun kéeyilene ku, abe n’áribuj káyilen kooniin keeyanut ku, ti Kiris humuumo t’arihoofoore fii. ¹³ Iŋ’ite ho aamo fu efuwa y’iteŋe ef’ékinineŋ an éeyilene n’aney ti kaahoofoor, iroŋut hikee-kee kateŋu efuwa, kaanuku man itim’ibin ineyano ti kaahoofoor.

¹ Abajeebaj fíya doon déekiniam? Íñje ápotoriit? Ijukut Yesu Anahaan ite úne? Íñjeiit kereŋ ibine fu n’aruun ti bítim bite Anahaan u? ² Arko bakaake kateñekamteñeko kajoku naane apotor, t’aruun bare íñje apotor. Ábuki naane árihine i t’afeeneŋ ni Kiris húwufoorawufoor kaanuku nu múniyo íñje apotor. ³ Iye if’ísafin kiŋki katinanam: ⁴ iwarut fíya kabaju doon dite buñoofo nu doon dite búhujo bija tu burok bimb’íhin t’aruun? ⁵ Iyinaat fíya kabaju anaare éeyilene iŋ’ibin iriboor ne o tu wútuki wu naane bakaaku epotor ii káhin, ni bakati kite Anahaan u, ni Piyeer? ⁶ Bare me íñje ni Barnabas suwan uni taŋ iriware fu kásuwat íriikuumanooro? ⁷ Árimusa kajamu ni kaane asulaan ajaja saruwis, abe n’aŋ’anoŋk eejaamooro? Árimusa kajamu ni kaane ake áhinahin etool, abe awarut kariyu ti miriyaay mu? Man yooŋ ake buroko jíhaaw, abe awarut kásiku míis mite sunuk su? ⁸ Káanukiiit tu bu kúŋgowulan ku kanoŋke bu keesiiŋan barebare t’iliike fu b’isoke bee. Ábuki Eluwa yite Moyis bo yooŋ b’esoke fu. ⁹ Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «Atum’a̱kob butum bite húyond heeemo t’eyotok.» Atambatun ásikasik fíya ehelo anaŋ tu kúyond ku? ¹⁰ Aaa, iŋ’ite h’úne h’asoke fii. Bondu bikiñjeekiñj ábuki an eeemo tu buwañ awarawar kayakar kabaju húrub hoone, naane yooŋ an eeemo t’eyotok. ¹¹ Irinawanaw t’aruun hirim hite Atambatun; náami if’írihotukan t’ebaj yeenuun, uni fíya irihahane? ¹² Arko bakaake káyinooni kabaju t’aruun buroon bite kákuumaniin, úniiit fíya iriware fu kahaŋiiin kabaju bo? Bare írihinut iyu. Írimuñamuñ areyi fe kaanuku Hirim Heetoofe hu heesoke hu bite bu Kiris itim hifitee. ¹³ Árimoomi kaanuku kiŋki karok t’Enuuf ite Atambatun, tu buroon b’ésuk i bimbi kásikin toko t’ifi kákuumanooro; kiŋki káhin yooŋ wusarah wu ti bitaabul bu iŋi kabaj kifiit kooniin tu sunuk su sinsi sisarahee toko. ¹⁴ Iyu yooŋ a Anahaan u asoke fu ti kiŋki kawaare Hirim Heetoofe hu; aanaan te ho ti kaware fu búkuumanooro. ¹⁵ Íñje bare íhinut mayet bifeeneŋ tu bondu, abe h’ikiñj hee n’aruun, eenutuun ariwunam dike doon. Tu kúuma ku, ho húkoyie n’iket bala an abin anuutan t’íñje bondu bimb’isaŋgoor ne bo! ¹⁶ Iyakut kamaku iŋi naane ii iwaare Hirim Heetoofe hu. Diyu burok b’isejanee, abe at’ajakee bija t’íñje kane arko iwaareit ho. ¹⁷ Arko yéeni íñje inoŋke fu eeene íihin burok bondu, n’iŋ’ijaamee. Bare naane aamo i t’íñjeiit tu búnuutina, butum tu buwananooro doon d’Atambatun asejanam t’eemo fu, ¹⁸ bajaam búuma ni bíyemi naŋ? Bo beemo fu iwaare fuufu Hirim Heetoofe hu, t’iŋesut kabaju toko doon d’awaaraa Hirim Heetoofe hu aware du kabaju. ¹⁹ Inooto ásukateen ite an fe, bare íhinoorahinooro ásukateen ite ésuk i ereyi fe, kaanuku man n’íñakin bakan keehooje-hooj bibin ti Yesu Kiris. ²⁰ If’íyemi n’Esuwif i, iŋ’íhin naane boko kaanuku man n’íñakiniin. Eluwa yite Moyis ékiniitam, bare if’íyemi ni bakan k’ékinie ku, iŋ’íhin naane boko kaanuku man n’íñakiniin. ²¹ If’íyemi ni keenooto ku Esuwif, keebajut ku Eluwa yite Moyis, iŋ’íhin naane boko keebajut ku yo kaanuku man n’íñakiniin. Eenut íjeŋginut eluwa yite Atambatun, aaa, íjeŋginajeŋgin eluwa yite Kiris. ²² If’íyemi ni keeyanut ku ti káyilen ku ti Kiris, iŋ’íhin naane boko kaanuku man n’íñakiniin. Íhinoorahinooro buroon bu fe t’ésuk i ereyi kaanuku man n’ifakan bakaake. ²³ Abe bondu fe iŋ’íhin bo kaanuku man Hirim Heetoofe hu ni hijamo, iibin ibaj húrub t’ebaj ite te ho. ²⁴ Árimoomi kaanuku bakan ifi káyemi ti síheekoor ti kateyi, kareyi fe iŋi kateyi, bare eeheeke u taŋ af’ásik hisiibanu hu. Náami aritey man n’aribin árisik hisiibanu hu. ²⁵ Kiŋki káhin buroon bu naane kateyi ku bija ti síheekoor su, ajok étuum i, iŋi kajab kaliiken ásuf. Iŋi káhin bondu kaanuku man ni kabin kabaj hisiibanu héefiyaariit. Úne bare uŋ’úhin bo kaanuku man n’úbaj hisiibanu hite hiraanu. ²⁶ Iŋ’ite ho aamo fu if’íyemi ti kateyi, íteyaariit báamiim; if’íyemi t’étuum naane étuuma i, ílohumaariit yooŋ báamiim. ²⁷ Iŋ’ijoŋg eniam ásuf, abe n’ijok yo alit, kaanuku man itim’ibin iwaare bakaaku Hirim Heetoofe hu ihaban, Atambatun n’aanam n’íñjeiit.

¹ Kújakuwe, ímaŋamaŋi áribaŋino beebaje bu sifaaf úne kéeseina ku Moyis ti hiñaawu. H’aamo hu kánuutino Esipt, kaafor kígilaniin fu kareyi fe, abe kareyi fe kakane fu han Heelaañe hu. ² Náami anokooreenokoor kite kareyi fe kabosteeboste ti kaafor ku ni ti han hu kaanuku kéehin t’afeeneŋ nu Moyis. ³ Kareyi fe kañoofee fu buñoofo bifeeneŋ b’Atambatun asaaniin bu, ⁴ kareyi yooŋ káhujee fu búhujo bifeeneŋ b’asaaniin bu. Múniyo iŋi káhujo móhujo m’Atambatun áhine mu méenuutin t’elaaliñj yeeseiin i ti hiñaawu, abe elaaliñj yendu yeemo fu Kiris. ⁵ Keehaŋe bare kahooju tu boko katoofut Atambatun; ho híkinineŋe fu ni kaket t’eramba i. ⁶ Bondu beebaje bii sifaaf úne búwufoorawufoor úne kaanuku úwarut kanaŋu ti kikaw úne wúfaŋi weejakut wu naane boko yooŋ yéeni. ⁷ Atum’árijeŋgin ñájiim ñu naane bakaake tu boko káhine i. Míkiñjin mu meenaan: «Ésuk i kariikariiko keeñoofo abe ni káhujo. Kahaban, ni karito keeyokoñ toko tu búwisenum bu.» ⁸ Utum’úfurukato naane bakaake tu boko káhine i, Atambatun ayak ayool tu boko bakan kaamo súñjune butuman ni síhaaji tu hunak hifeeneŋ. ⁹ Utum’úŋes kajuku bija diin t’úyino fu kahoofoor bala Atemit atik ayiŋat eenij t’úne naane bakaake tu boko káhine i, Atambatun ayak áboñin ñuroon ñeejakut ñeetakeiin keeket. ¹⁰ Atum’áriŋuŋunoor naane bakaake tu boko káhine i, Atambatun ayak áboñin amalaka aa ayool eeyooliin. ¹¹ Bondu beebaje bii sifaaf úne búwufoorawufoor úne kaanuku úwarut káhinu naane boko. Bikiñjeekiñj ti Míkiñjin mu kaanuku núuyeegalee, úne keeemo kee buroŋ tu kunak kiraanu ku. ¹² Náami an af’ayinoor n’aane asiiŋasiiŋo ayanee, anaŋ toko hikawo atum’abin aney ti kaahoofoor. ¹³ Buroon bimbi biñakuun ariiney tu wuhoofoor buwayeit ni bimbi biñak yooŋ bakaaku tu wuhoofoor wu. Atambatun áwasaariit báhamin b’asoke, abe at’awas hikee bike beehaŋuun sembe beebajuun. Af’áriyemi ti kañakiee ti kaahoofoor kep, Atambatun kawunuuun sembe site kajoku alitee, aamo fu efehe yite kafaku ku. ¹⁴ Kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, iŋ’ite ho aamo fu aritey ñájiim ñu. ¹⁵ Íñj’endu ti káhamin n’aruun kéewasinatee ku; ariyinoor b’isoke bu aruun kumuumuun ariijuk man bite toko. ¹⁶ Uŋ’úene Atambatun eyeehen bija t’ekot ite kásoniyan ku. Uf’úyemi tu búhujo te yo, bondu búwufoorut kereŋ kaanuku uŋ’úmaat úreyi fe tu buroon beejake bite bu Kiris, halan hoone héekinineŋ? Abe humburu huh’úfiitar, uf’úyemi ti kateŋu ho, bondu búwufoorut kaanuku úhinahin t’afeeneŋ ni Kiris iŋ’ite eni yeene? ¹⁷ Makamu humburu hifeeneŋ h’úruboore fu, bondu búwufoorawufoor kaanuku úne keehooje ku úhina eni efeeneŋ. ¹⁸ Ariliik ti bakate ku Israyel ariijuk: kiŋki kateŋ efuwa yite sunuk seesarahee su t’ataabul u, bondu iŋi bíkinineŋ ni káhin t’afeeneŋ n’Atambatun. ¹⁹ Isokasok fíya eene ti bájiim t’Atambatun ite u nu múniyo t’aamo fu, man yooŋ efuwa yeesarahee te bo ékooki éñjeriŋ? ²⁰ Aaa, b’ímaŋie bu kasoku beemo fu wusarah wi kéeyilenut ku wiwi káhin, iŋi káhin wo bija ti sirab su, bare bíjaiit t’Atambatun. Abe ímaŋiit árihin t’afeeneŋ ni sirab su. ²¹ Ariyinaat búhujo t’ekot ite Anahaan u, arihaban, n’árihujo yooŋ t’ekot ite sirab su. Ariyinaat buñoofo t’efind ite Anahaan u, arihaban, n’ariñoofo t’efind ite sirab su. ²² Uf’úhin iyu bare, Anahaan u n’aŋ’áfiir. Butum uŋ’úene úhaŋohaŋ sembe? ²³ Bakaake t’aruun iŋi kaane: «Íriyinooni káhinu beetoofe bu uni.» Nu múniyo, bare bíreyiiit bijake fu t’úne. Iŋi kasok kaane: «Íriyinooni káhinu beetoofe bu uni.» Nu múniyo, bare bíreyiiit biyino fu kákinineŋ n’úhaŋ kayanu ti káyilen ku. ²⁴ An atum’ayinoor uŋu hoone hu, bare ayinoor iŋ’ite h’ésuk i. ²⁵ Áriyinooni kateŋu efuwa fe yéejoohennee marse. Ariyakut búbujooro sihel ti kákandijen diin t’énuutina fu, man yite kaasarah man yooŋ. ²⁶ Ábuki Míkiñjin mu meenaan: «Atemit akino fu etaam i, nu doon fe deeemo te yo.» ²⁷ An éeyilenut af’aruwuun buñoofo abe n’arija, ariñoofo doon fe di kayakuun kasaan. Atum’arija búbujooro sihel ti kákandijen diin tu doon dondu dúnuutina fu. ²⁸ Bare an af’aanuun: «Efuwa yendu ti kaasarah bájiim t’énuutina fu», atum’ariteŋ te yo iŋ’ite hu an eesokuun u bondu, man sihel su ni sibeb. ²⁹ Eenut siheluun, bare ehelo. Maske ake kaanu: «Iŋi naŋ n’ehel ite ake eja fu kákinineŋ n’iwas káhinu buroon b’íyinie bu káhinu? ³⁰ Arko eenaan Atambatun eyeehen íñje ti kateŋu dike doon, iŋi naŋ ni kayakam fu kasoku béekojie?» ³¹ Náami af’áriyemi tu buñoofo, man yooŋ tu búhujo, man yooŋ doon fe d’ariyak káyemi te do, árihin do man Atambatun n’ánikanee. ³² Manoŋkar moonuun itim mineyan ti kaahoofoor Esuwif i, ni keenooto ku Esuwif, ni kéeyilene ku yooŋ ti Kiris. ³³ Árihin naane íñje ii iŋes katoofu ésuk i ereyi tu buroon bu fe bimb’íhin. Iŋesut beejake bu bija t’íñje, bare beejake bu bija t’ésuk i ereyi b’iŋese fu kaanuku man ni kafak.

¹ Arineefan t’íñje naane íñje yooŋ ii ineefan ti Kiris. ² Íñj’endu ti kasokorooruun iŋi naane aa áribaŋinaam tu doon areyi fe, ni naane aa arijok nu sumoŋu súsuba b’iliikenuun bu. ³ Bare ímaŋamaŋi árimeyi bonde: Kiris aamo fu aseef ite ániine-niine fe, ániine n’áyemi aseef ite anaare, abe Atambatun n’áyemi aseef ite Kiris. ⁴ Ániine af’áyemi ti kalawu, man yooŋ ti kayiŋan bike tu huruwu hite Atambatun, abe n’asol dike doon ti hikawo, an ondu áwiinianawiinian Kiris eeemo u hikawo. ⁵ Anaare n’afin áyemi ti kalawu, man yooŋ ti kayiŋan bike tu huruwu hite Atambatun, abe ásooreit doon, anaare ondu áwiinianawiinian áyino eeemo u hikawo. Anokooreenokoor kite akina anaare u ayiselayiselo. ⁶ Anaare af’aŋ’ateñeko kákumbalool hikawo, awarawar kame iŋi biyiselo! Bare makamu áfuñinanieefuñinani anaare n’ayiselo, man yooŋ n’amuñ tu wan woone, awarawar kame kákumbalool hikawo. ⁷ Ániine awarut iŋi kákumbalool hikawo akina ti kalawu, ábuki áwuwaneewuwan éeyemi naane Atambatun, akina yooŋ aamo fu búnokoorum bite kániku koone. Bare anaare aamo fu búnokoorum bite kániku kite ániine. ⁸ Múniyo t’éniiit ite anaare t’Atambatun ásike fu éewuwan ániine, bare t’ániine t’ásike fu éewuwan anaare. ⁹ Abe ániine áwuwanutee bija t’anaare, bare anaare áwuwanee fu bija t’ániine. ¹⁰ Iŋ’ite ho aamo fu anaare awarawar iŋi búsooro éewufoor kaanuku ájeŋginajeŋgin áyino, emalaka i kéekinineŋ. ¹¹ Bare úne kéehine ku buroŋ bite b’úne t’afeeneŋ n’Anahaan u, anaare awarut kákini hikawo, ondu ti kaaŋen ániine u. Ániine yooŋ awarut kákini hikawo, ondu ti kaaŋen anaare u. ¹² Ábuki fu anaare, naane aamo i t’eni yite ániine t’Atambatun ásike fu éewuwano, iyu yooŋ aamo fu ániine, anaare af’áyihinoo. Bare bireyi fe t’Atambatun t’ufu búnuutin. ¹³ Ariyinoor bo fee aruun kumuumuun ariijuk: bijakajak fíya anaare n’alaw Atambatun t’ákumbaloolut hikawo? ¹⁴ Uf’újondoman naane buroon bu beemo i, n’uŋ’újuk kaanuku áfuñinanieefuñinani ániine n’awas wan woone weekamb, ¹⁵ abe bare anaare, wan weekambe uŋu wúnikano. Múniyo anaare awuneewun wan weekambe kaanuku uŋu wubin wúkumbalooloo hikaw. ¹⁶ An af’asooñ ámaŋi síjeeŋoor tu bondu, ámeyi bonde: iyu if’írihin, uni ni bakate ku Atambatun kéeyilene ku. ¹⁷ B’ibin bee te bo, iyinaatuun kasokoroor te bo, ábuki hah’arikuukanooro kaanuku ariilaw Atambatun, híhinaariituun n’arihaŋ bija hágila ti bítim bu; iŋi híhinuun n’arihaŋ biñako. ¹⁸ Bítiyar bu beemo fu kaanamyen af’arikuukanooro áriiyemi ti kalawu Atambatun, aŋ’áriwaajinoor, abe ijaja bo káyilen. ¹⁹ (Abe káwaajinoor kuwarawar kabaju t’aruun man kéejube ku nu múniyo ni káyiniee kakeetan.) ²⁰ Af’arikuukanooro, ariyinaat kaanu Éhijiima yite Anahaan u y’af’ariñoofo. ²¹ Ábuki af’aririiko buñoofo bu kep, huruw fe aŋ’amoken tu woone wu, bakaake nere t’éwusan, bakaaku nera káajoñjolatin. ²² Kame aribajut sunuuf kaanuku áriiñoofein, abe n’árihujein toko? Bare me aruun áritumbe arihuuf bakate ku Atambatun kéeyilene ku ariyak aŋ’ariifuñatan ii keebajut ku doon? Hahiyu naŋ n’árimaŋie fu isokuun? Isokorooruun, bare me? Aaa, it’ítumb isokorooruun mayet tu bondu! ²³ Bonde bi kaliikenam fu béenuutina bu t’Anahaan u, abe íwufooruunwufoor bo yooŋ: Anahaan u Yesu, káajiim ki kajooheno ku, ayitayit humburu ²⁴ abe n’aane Atambatun eyeehen. Ahaban, n’afiitar ho abe n’aane: «Diye eniam y’ísike i isaan bija t’aruun. Aŋ’árihin iye kaanuku áriibaŋinaam.» ²⁵ H’aamo hu yooŋ kañoofaa éhijiima i kahaban, n’ásik ekot ite ébiñ i abe n’aane: «Diye ekot yéewufoore i kaajamoor kíyeni ku keeja ku kabaju t’etut Atambatun ni bakan koone, halan húuma heeja hu búyuuso héekinineŋ. Híhinin fe h’árihujee te yo, árihin bo kaanuku áriibaŋinaam.» ²⁶ Ábuki híhinin fe h’ariteŋe humburu honde, abe n’árihujo t’ekot yende, áriwufoora kaanuku Anahaan u aketaket, abe bondu bija yooŋ kóyin k’ábatikein ku. ²⁷ Iŋ’ite ho aamo fu an af’ateŋ tu humburu hu mateŋar mite kafuñatan Anahaan u, man yooŋ n’áhujo t’ekot i mo mifeeneŋ mu, atina t’eni yite Anahaan u, ni halan hoone yooŋ. ²⁸ Huruw fe ajab ajuker hikawo jak, ahaban n’ateŋ tu humburu hu, abe n’áhujo t’ekot i. ²⁹ Ábuki an af’ateŋ tu humburu hu, n’áhujo yooŋ t’ekot i, abe ayinoorut eni yite Anahaan u, an ondu anoŋka éehin Atambatun eekufoo. ³⁰ Bondu bíkinineŋe fu keehooje t’aruun n’iŋi kásomut, kábajaariit sembe, bakaake kayak yooŋ iŋi kaket. ³¹ Uf’újab újuker kikaw úne, Anahaan u man ajoonan úne. ³² Bare aŋ’ajoonan úne, abe n’ajoŋooran úne kaanuku utum’úbin útinanee ni bakate ku t’etaam ye. ³³ Náami kújakuwe, af’arikuukanooro kaanuku ariiñoofo t’afeeneŋ, arinahananoor. ³⁴ An af’ajoñjolat, ajab ájifin te o bala abin, kaanuku atum’abin áhin Atambatun eekufouun kane aŋ’arikuukanooro. Baabu b’árikandijenam bu, if’ija ibin, n’iŋ’ísafinuun te bo.

¹ Kújakuwe, úja hahiyu tu buroon bu Búwejet Beenabe bu bumbu buwun. Ímaŋamaŋi árimeyi bifeeneŋ bu tu buroon bondu. ² Árimoomi kaanuku hítiyar hu, aruun t’ariyoosoorut bítim bite Kiris, aŋ’ariwas yéeni bakaaku keeñakuun ti ñájiim ñéehaminaariit ñu, abe áriyiniaariit biteñeko. ³ Iŋ’ite ho h’ímaŋie fu áriimeyi bonde: an af’aane: «Yesu aja áwuumee!», Búwejet bíteiit Atambatun bitiŋgo fu eesok bo. Abe yooŋ an ayinaat kaanu: «Yesu aamo fu Anahaan u!», tu Búwejet Beenabe bu bitiŋguto. ⁴ Buroon bu Búwejet bu bumbu buwun buwayawayo, bare Búwejet bifeeneŋ bu ufu buwun bo. ⁵ Ñurok ñu bija t’Atambatun ñuwayawayo, bare Anahaan afeeneŋ u uf’úrok bija te o. ⁶ Bifehe bu yooŋ buwayawayo, bare Atambatun afeeneŋ u áhine fu bo bireyi fe bija t’úne úreyi. ⁷ Búwejet bu buwunawun huruw fe t’úne bike bite káyokunan kéeyilene ku fe. ⁸ Búwejet bu uŋu buwun ake káwasi ti báhamin; bo Búwejet bifeeneŋ bu nu buwun ake kámeyi báhamin. ⁹ Bo Búwejet bondu bifeeneŋ bu nu buwun ake eebaj káyilen kómbokun, nu buwun ake sembe site karitan bakan kéesomute. ¹⁰ Búwejet bu uŋu buwun ake sembe site káhinu buroon beehaŋe ésuk i kikaw, nu buwun ake sembe site kayiŋan báhamin bite Atambatun, nu buwun ake sembe site kakeetan bumbu búnuutin tu ñúwejet ñeejakut ñu, nu bumbu búnuutin tu Búwejet bite bu nu múniyo. Nu buwun ake sembe site káhamin ti kíhaminiin kuway, nu buwun ake sembe site káhandin kíhaminiin kondu. ¹¹ Búwejet bifeeneŋ bu ifi bíhin ii bondu fe: huruw fe n’uŋu buwuno beewayee, naane tu hutoofe du bo. ¹² Úmoomi kaanuku eni yite húŋgowulan efeeneŋ, abe bare ebajabaj buroon beehooje. Buroon bondu naane buhooje i fe, bujokoorajokoor béehin eni efeeneŋ. Iyu yooŋ i Kiris aamo fu. ¹³ Bakaake t’úne Esuwif, bakaaku kanooto Esuwif, bakaake búsukateen, bakaaku kanooto búsukateen, bare úreyi fe úbostee fu tu Búwejet Beenabe bu bifeeneŋ bu kaanuku núuhin eni efeeneŋ. Abe Búwejet Beenabe bu bifeeneŋ bu bibine fu t’úne úreyi fe. ¹⁴ Eni i, dóoniit difeeneŋ d’ebaje fu, ebajabaj buroon beehooje. ¹⁵ Kuwot ifi keene: «Makamu inooto emoŋu, íñje íteiit t’eni i», bíkinineŋut náami kunuutanooraa t’eni i. ¹⁶ Káakondin ni kifin keene: «Makamu inooto díkin, íñje íteiit t’eni i», bíkinineŋut náami kunuutanooraa t’eni i. ¹⁷ Kane eni i ereyi fe éyemi díkin, buŋ fíya b’eja fu káhinu eŋ’ejam? Arko yo ereyi fe éyemie fu káakondin, buŋ fíya b’eja fu káhinu eŋ’ejam haaw? ¹⁸ Náami Atambatun asiiŋanasiiŋan t’eni i buroon bu fe naane ámaŋie i. ¹⁹ Arko eni i fe éhineehin nu doon difeeneŋ taŋ, man eenee eni! ²⁰ Bare buroon beehooje bibaje fu, n’eni efeeneŋ. ²¹ Díkin ayinaat kaanu emoŋu: «Isawuleiti!» Hikaw hu yooŋ hiyinaat kaanu wuwot wu: «Isawuleituun!» ²² Bondu biyinaat kabaju, ábuki buroon bite bu t’eni i b’újoke bu naane beehaŋe bu kábajaati sembe fe bibajabaj éñjeriŋ yómbokun. ²³ B’újokut bu doon fe, bo b’uf’úhaŋ katofotoor. Béeruwaariitee bu, bo b’uf’úhaŋ kásutural, ²⁴ abe béenuusaariitee bu bisawuleit úsutural bo. Iyu a Atambatun áhine fu eni i, abe n’áhin béeruwaariitee bu ni bihaŋee kajoku áwariee, ²⁵ kaanuku káwaajinoor itim kíyemi t’eni i. Buroon beeemo bu te yo fe uŋu búyokunanoor. ²⁶ Doon difeeneŋ dite t’eni i ifi dibaj káseñji, baabu buroon fe n’aŋ’áseñji yooŋ te bo. Doon difeeneŋ nu dúmuuree, baabu buroon fe n’uŋu butoofan ne do. ²⁷ Náami aruun arireyi fe árihinahin eni efeeneŋ, yeeemo i yite i Kiris, abe huruw fe t’aruun ajokoorajokoor te yo. ²⁸ Iye a Atambatun asiiŋane fu kéeyilene ku: epotor i kaamo fu étiyar i; eyiŋana yite Atambatun ni káyemi ésooboriyan i; kiŋki kaliiken ésuk i mite m’Atambatun ni káyemi éhaajiyan i; kiŋki káhin beehaŋe bu ésuk i kikaw ni kásein; kanuut toko náami keebaje ku sembe site karitan bakan kéesomute; kahaban náami kiŋki káyokunan ésuk i; kanuut toko náami kiŋki káwuforoor bakaaku buroon bi kaware bu káhinu, abe n’atik áami kiŋki káhamin ti kíhaminiin kuway. ²⁹ Ésuk íiit ereyi eemo fu epotor, man yooŋ eyiŋana yite Atambatun, man yooŋ eliikena ésuk i. Káreyiiit káyinie fu káhinu beehaŋe ésuk i kikaw, ³⁰ man yooŋ karitan bakan kéesomute. Káreyiiit káyinie fu káhamin ti kíhaminiin kuway, man yooŋ káhandin ko. ³¹ Arijab ariŋes man Búwejet Beenabe bu nu buwunuun beehaŋe bu kabaju éñjeriŋ. Abe hahiyu íiwufooruun bítim beehaŋe bu ñaañu fe.

¹ If’iŋ’íhamin kíhaminiin kite kúŋgowulan ku, ni kite emalaka i, abe bare kámaŋi an kunooto t’eholam, anokooreenokoor kite íñje éyifu yeeemo ti kafiiŋan, man yooŋ ejiliŋ. ² If’iŋ’iyiŋan báhamin bite Atambatun, n’ínandin béenuusee bu, n’ímeyi doon areyi fe, n’ibaj káyilen keefame k’íyinie katofan ne ko kirij, abe bare kámaŋi an kunooto t’eholam, inooto doon tus. ³ If’iŋ’ísik ebaj íima fe íruboor keebajut ku, abe n’ísik yooŋ eniam isaan yéesufee, abe bare kámaŋi an kunooto t’eholam, bondu iti bíñjeriŋam. ⁴ An af’ámaŋi an, an ondu ámuña, ajakajak dómbokun, áhiñanaariit, ámakaariit, áyitooraariit; ⁵ áhinaariit doon déefuñinanie, áyinooraariit uŋu hoone hu barebare, áyiŋataariit, ájokaariit an t’eholo. ⁶ An af’ámaŋi an, hikawo hútoofaariit ti meejakut mu, bare uŋu hutoof tu múniyo mu. ⁷ Kámaŋi an aŋ’áhin an u n’ámuñ tu doon areyi fe, n’áyilen abe n’ayakar ko kireyi fe, abe n’ájokumooro tu doon areyi fe. ⁸ Kámaŋi áhabanaariit hikee. Kayiŋan ku tu huruwu hite Atambatun bibin kawasu, káhamin ku ti kíhaminiin kuway bibin yooŋ kawasu, káwufoor kite ésuk i kámeyi kite buroon bite Atambatun bibin karaan yooŋ. ⁹ Múniyo hahiye úmeyiit buroon bireyi, abe báhamin bite Atambatun bíreyiiit b’úyiŋane fu. ¹⁰ Bare béelile bu ifi bibin, béelilut bu n’uŋu bútowuto. ¹¹ Íñje añi u, iŋ’íhamin naane añi, n’iyinoor naane añi, n’ínandin yooŋ naane añi. Bare h’ibine hu íhin faaf, iwasawas buroon bite hiñiaate hu. ¹² Hahiye uŋ’újuk Atambatun naane ti kaajukooreey keejaaŋut, bare bibin birko, úne kajukio féet. Hahiye ímeyiit Atambatun ihaban, bare bibin birko, íñje kámeyio ihaban, naane akina humuumo ámeyiam i. ¹³ Náami muroon míhaaji monde mibaa káyemi: káyilen ku, n’eyakar i, ni kámaŋi ku. Bare doon deehaŋe du tu muroon mondu deemo fu kámaŋi ku.

¹ Arijab ariŋes man n’árimaŋi bakaaku. Ariŋes yooŋ buroon bu Búwejet Beenabe bu bumbu buwun, áhaŋum kayiŋan kite báhamin bite Atambatun. ² An af’aŋ’áhamin ti kíhaminiin kuway, n’Atambatun n’áhamine fu, bare nu kúŋgowulan kíiit, ábuki an ájamaariit naŋ n’af’asok. Búwejet Beenabe bu ifi bitiŋgo, bare béenuusee bu bamb’asok biniŋaniŋ ésuk i. ³ An af’aŋ’ayiŋan báhamin bite Atambatun, nu kúŋgowulan ku n’af’áhamin, abe aŋ’ayaŋgananiin kikaw, n’abeetooriin, abe n’áhiniin keehaŋ kayanu ti káyilen ku. ⁴ An af’aŋ’áhamin ti kíhaminiin kuway, káyilen koone taŋ k’af’áhin keehaŋ kayanu. An aŋ’afin ayiŋan báhamin bite Atambatun, káyilen kite kéeyilene ku fe k’af’áhin keehaŋ kayanu. ⁵ Ímaŋamaŋi aruun arireyi fe n’árihamin ti kíhaminiin kuway, bare b’ihaŋe bu kámaŋi beemo fu aŋ’ariyiŋan báhamin bite Atambatun. An aa ayiŋan báhamin bite Atambatun ahaŋahaŋ éñjeriŋ an aa áhamin ti kíhaminiin kuway, kane arko taŋ ake áhandine b’asoke bu, man kéeyilene ku kareyi fe ni kahaŋ kayanu ti káyilen ku. ⁶ Kújakuwe, arko íñje ibine fee t’aruun, abe n’íhaminuun ti kíhaminiin kuway, n’iŋi fíya íñjeriŋuun? Aaa, kane arko fu taŋ íñje isokuun akuur but bike b’Atambatun áwufooram, man yooŋ n’íhinuun áriimeyi múniyo mu, man yooŋ n’iyiŋanuun báhamin bite Atambatun, man yooŋ n’iliikenuun bike. ⁷ Ariliik fee tu buroon bu bimbi bíyifee te bo naane éyifu, n’ekondiŋ: ake af’áyemi ti káyifu, abe n’aŋ’átukulool, buŋ b’an aja fu kámeyi naŋ n’aamo fu ti káyifu ku? ⁸ Arko káabiinu ku kusokut akuuree kane hitiik hibaj, aañ n’arito eeja bite te ho? ⁹ Iyu yooŋ a ariemo fu: af’árihamin ti kíhaminiin kuway, buŋ b’ésuk i eja fu kajoku naŋ n’arisoke fu? Diyu káfiiten hiyam! ¹⁰ Kíhaminiin ku kuhoojahooj faa t’etaam i, abe abajut hike heeemo toko hi bakate te ho kájamooraariit báhamin. ¹¹ Ifit’ijam bare kíhaminiin k’an áhamine n’íñje, an ondu káyemi t’íñje amoosoora, n’íyemi te o yooŋ amoosoora. ¹² Iyu yooŋ a ariemo fu: makamu árimaŋamaŋi dómbokun buroon bu Búwejet bite Atambatun bumbu buwun, ariŋes man n’arihaŋ kabaju bimbi búyokunan kéeyilene ku keehaŋ kayanu ti káyilen ku. ¹³ Iŋ’ite ho aamo fu an aa áhamin ti kíhaminiin kuway, awarawar kalawu Atambatun eewuno aŋ’abin áhandin bo ti kike k’ésuk i ejame. ¹⁴ Ábuki if’ilaw ti kíhaminiin kuway, ehelam eŋ’éyemi ti kalawu ku, bare ímeyiaariit naŋ n’if’isok. ¹⁵ Náami buŋ b’ija fu? Íñje kalawu n’ehelam ti kíhaminiin kuway, abe n’ilaw yooŋ ti báhamin b’ijame; íñje kahooñu Atambatun n’ehelam ti kíhaminiin kuway, abe n’ihooño yooŋ ti báhamin b’ijame. ¹⁶ Af’a̱law Atambatun ti kíhaminiin kuway kaanuku a̱aano eyeehen, abe bakan kéemusut kajamu báhamin naane bondu ni káyemi toko ti kéeyilene ku, kámeyiit yooŋ naŋ n’a̱soke fu, buŋ bi kaja fu kaanu «Amiin» ti kalawu kúuwe? ¹⁷ Arko yooŋ kalawu kúuwe kutoofatoof naane fíya naŋ, iti kíhiniin keehaŋ kayanu ti káyilen ku. ¹⁸ Íñj’endu ti kaanu Atambatun eyeehen naane ihaŋuun i arireyi fe káhamin ti kíhaminiin kuway. ¹⁹ Bare kéeyilene ku ifi kakuukanooro, iŋ’ihaŋ kámaŋi kasoku kirim keemo hutok k’ésuk i kajame man n’iliikeniin ne ko, bala isok kirim keemo súñjune sumoŋu ti kíhaminiin kuway. ²⁰ Kújakuwe, atum’aŋ’ariyinoor naane biñi. Ti káhinu kite meejakut mu, áriyemi naane bilekej; bare ti biyinoor bu, áriyemi naane sifaaf. ²¹ Iyu i Míkiñjin mu musoke fu: «Atemit aane: íñje kaboñu bakan bakate kíhaminiin kuway, bakan keeemo emoosoora, keeja kéehaminam bakan kúuma, abe bare bakan kúuma iti kajamatanam.» ²² Náami káhamin ku ti kíhaminiin kuway, diyu ékeetanuma bija ti kéeyilenut ku, káanukiiit ti kéeyilene ku. N’afin áami kayiŋan ku báhamin bite Atambatun, diyu ékeetanuma ti kéeyilene ku, káanukiiit ti kéeyilenut ku. ²³ Ariliik fee kane arko naane kéeyilene ku kareyi fe kakuukanooree fee, abe arireyi fe n’áriyemi ti báhamin ti kíhaminiin kuway, bakan kéeyilenut man yooŋ kéemeyiit bítim bu esaan-saan ni káyoosein toko, man kaane fíya ariwenawen? ²⁴ Bare arko arireyi fe áriyemie fu ti kayiŋan báhamin bite Atambatun, abe an éeyilenut man yooŋ éemeyiit bítim bu esaan-saan n’áyoosein toko, af’ajam báhamin bu kep, n’uŋu bukuuro kaanuku akina ahoofoora. Báhamin b’ajame bu kagorio t’ehel. ²⁵ O kasoku tu buhooŋuuun béenuusee bu t’ehel yeene fe. O kayayu buhooŋio t’etaam, abe n’asokoroor Atambatun ti kaanu: «Múniyo Atambatun ondu n’aruun!» ²⁶ Náami hahiyu buŋ kújakuwe? Af’arikuukanooro, ake n’aŋ’ahooñ Atambatun, ake n’aliiken ésuk i bike, ake n’asok bike b’Atambatun áwufooro, ake n’áhamin ti kíhaminiin kuway, ake n’áhandin bo ésuk i. Bondu fe buwarawar káyokunan kéeyilene ku keehaŋ kayanu ti káyilen ku. ²⁷ Arko bakaake kámoomi toko kéemaŋie káhamin ti kíhaminiin kuway, bákasuba kasawoor kéehin bo, man yooŋ kahaŋ kahooju, bákahaaji, abe ake awarawar káhandin bi kasoke bu. ²⁸ Arko abajut an ite káhandin ésuk i báhamin bu, kaja kakoowan ti hahooja hu; káhamin n’Atambatun ti siheliin ti kíhaminiin kuway. ²⁹ Kiŋki kayiŋan báhamin bite Atambatun, bákasuba barebare man yooŋ bákahaaji kaja káhamin, abe bakaaku ni kajamatan jak keejuk man bite toko man yooŋ. ³⁰ Arko ake ámoomi toko eebaje toko-toko bike b’Atambatun áwufooro, éeyemie u ti báhamin bu n’aŋ’afit. ³¹ Arireyi fe árinooni kasawoor ariiyiŋan báhamin bite Atambatun, kaanuku man huruw fe n’aliikenee, abe n’ayaŋgananee hikaw. ³² Kiŋki kayiŋan báhamin bite Atambatun, siheliin siheekutiin, ³³ ábuki Atambatun anooto Atambatun ite kalas-kalas; akina Atambatun ite káasuumaay. Ariwarawar káhinu naane bakan kite Atambatun fe kéeyilene ku ii káhin: ³⁴ ifi kakuukanooro, haare hu kawarawar kakoowan. Kátumbut kawar káhamin toko. Kawarawar kajamu ti háyine hooniin naane busokee i t’Eluwa yite Moyis. ³⁵ Ifi kámaŋi kákandijen bike, n’iŋi kákandijen bo bákayiniin t’enuuf tu boko. Búwariit anaare n’áhamin kane kéeyilene ku kakuukanooro. ³⁶ Kame aŋ’ariene man t’aruun ti Hirim hite Atambatun húnuutina fu? Bare me aŋ’ariene unoonuun arijame fu ho? ³⁷ Ake af’ayinoor n’aane Búwejet Beenabe bu bondu te o, man yooŋ akina ayiŋana ite Atambatun, n’aŋ’ámeyi kaanuku b’íkiñjinuun bee, Anahaan u asoke fu bo. ³⁸ Bare arko eeteñeko bondu, aruun yooŋ ariteñekoo. ³⁹ Náami kújakuwe, arijab ariŋes man n’aŋ’ariyiŋan báhamin bite Atambatun, abe atum’ariteñeko an n’áhamin ti kíhaminiin kuway. ⁴⁰ Bare árihin bondu fe bujoŋoor, atum’árihin bo kítakanoor.

¹ Kújakuwe, íñj’endu ti kábaŋinanuun Hirim Heetoofe h’ibine hu isokuun, n’áriyilen ho, abe n’arijok ho yooŋ alit tip. ² Te ho t’Atambatun aja fu kaŋaasu eefakanuun, kane arko ariijok ho naane t’ibine du isokuun ho. Káhinaate iyu, n’aŋ’áami áriiyilen fuufu. ³ Bítiyar bu ti b’iliikenuun bu fe beemo fu bonde bi kaliikenam bu yooŋ: Kiris aketaket bija tu wuhoofoor wute w’úne naane ti Míkiñjin mu mifiye du musok. ⁴ Ahokeehok, abe n’aritanee t’eket i hunak híhaajiyan hu, naane yooŋ ti Míkiñjin mu mifiye du musok. ⁵ N’áŋaasin ti Piyeer, ahaban n’áŋaasin t’epotor i bakaaku. ⁶ Hunuut toko, n’áŋaasin t’eriboorao keehaŋe síteemeer hutok ti hífeeñin hifeeneŋ. Keehaŋe kahooju tu boko bokondu tu buroŋ, bakaaku bare kaketa. ⁷ Ahaban, n’áŋaasin ti Saak, abe n’áŋaasin t’epotor i kareyi fe. ⁸ Ahaban tu boko kareyi fe, n’áŋaasin yooŋ t’íñje, íñj’eeemo u naane alekej eebukee ti kiim koone kireeŋoorut. ⁹ Múniyo íñj’eemo fu biraanu bite epotor i fe, abe iwarutee yéeni kaanu apotor, ábuki íhihinoorahihinoor kéeyilene ku. ¹⁰ Bare Atambatun áwufooramwufoor kajaku koone éehinam íiyemi an u eemo ee, abe naane áwufooram i kajaku koone, áfiitenut: irokarok ihaŋ bakaaku epotor fe. Múniyo íñjeiit humuumam if’irok iyu, bare kajaku k’Atambatun áwufooram ku keeemo ku t’íñje ufu kurok iyu. ¹¹ Náami arko íñje if’iwaare, man yooŋ bakaaku epotor, Hirim Heetoofe hu h’if’iriwaare, abe ho h’áriyilene fu. ¹² Naane aamo i iŋ’iriwaare iriene Kiris aritaneeritan t’eket i, iŋi naŋ ni bakaake t’aruun ifi kaane keekete ku iti káritein? ¹³ Arko múniyo keekete ku iti káritein, kame Kiris yooŋ áriteinoot t’eket i. ¹⁴ Abe arko Kiris áriteinoot t’eket i, n’aŋ’áami kame kawaare kite k’uni káfiiten, káyilen koonuun yooŋ káfiiten. ¹⁵ N’aŋ’áami yooŋ kame bimb’irisok t’Atambatun bite haajuus, ábuki irienaan aritanaritan Kiris t’eket i. Abe kame áhinut bo, kane arko múniyo keekete ku iti káritein t’eket i. ¹⁶ Arko keekete ku iti káritein t’eket i, kame Kiris yooŋ áriteinoot t’eket i. ¹⁷ Abe arko Kiris áriteinoot t’eket i, káyilen koonuun kame káfiiten, abe n’aŋ’áami ariroŋa ti bisejo bite wuhoofoor woonuun. ¹⁸ Arko iyu, n’aŋ’áami keekete ku boko ti káyilen ku ti Kiris, bokondu bakan kéetowutee. ¹⁹ Arko eyakar ite úne ti Kiris t’etaam ye t’eraane fu barebare, úne kame úhaŋe fu káyubinani kúŋgowulan ku fe. ²⁰ Bare nu múniyo Kiris aritaneeritan t’eket i átiyar u. Abe bondu búwufoorawufoor kaanuku keekete ku yooŋ bíriteina. ²¹ Ábuki naane aamo i ániine afeeneŋ ákinineŋe fu eket i n’ebaj t’etaam ye, birito bite t’eket i yooŋ, ániine afeeneŋ ákinineŋe fu ni bibaj. ²² Naane aamo i kúŋgowulan ku fe iŋi kaket iŋi naane káhine i t’afeeneŋ n’Adam, boko yooŋ bíriteina t’eket i iŋi naane káhine i t’afeeneŋ ni Kiris. ²³ Bare huruw fe ni hífinooru hoone: Kiris aamo fu átiyar u dók ti birito bu t’eket i. Abe h’aŋa h’ayak bíbatikeina, bakan k’akino ku n’iŋi kafin karito. ²⁴ Abe n’aŋ’áami kamoosen ku: Kiris kábuju sembe sánosan fe seejakut, n’eseef yeeniin, nu ñúwejet ñeejakut ñu fe, ahaban n’aŋ’abatikan Atambatun Faaf u híyiaate hu. ²⁵ Ábuki Kiris awarawar káyemi áyi bija kóyin k’Atambatun aja ku bikalo enatoora yeene kareyi fe. ²⁶ Anatoora eeja u kábujiee araan u aamo fu eket i. ²⁷ Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «Atambatun áhinahin Kiris éeyemi áyi tu doon areyi fe.» Bare naane meene i «areyi fe», mujoloŋanut toko Atambatun eewune u Kiris sembe tu doon areyi fe. ²⁸ Abe Kiris af’abin awunee sembe tu doon areyi fe, n’aŋ’afin asaanooro Atambatun eewuno u sembe sondu. Náami Atambatun n’aŋ’áyemi áyi tu doon areyi fe. ²⁹ Abajeebaj bakaake iŋi kabostee bija ti keekete ku. Bondu fíya káñjeriŋiin naŋ? Iŋi naŋ n’ifi kabostee bija ti keekete ku kane arko múniyo keekete ku iti káritein? ³⁰ Iŋi naŋ n’if’irisoñeneno eket i ko kireyi? ³¹ Kújakuwe, húnakonak fe eket i yendu ti kaŋoloolam. Iisokuun bo aŋarkeyi naane iŋ’isaŋgoor n’aruun iŋi naane árihine i t’afeeneŋ n’Anahaan ite úne Yesu Kiris. ³² Arko elob y’ibine i ilob Efees ni bíndakakureŋ bu abe n’aane kúŋgowulan, ilobalob yo ni biyinoor bite an ite t’etaam ye, yo fíya káñjeriŋam? Arko múniyo keekete ku iti káritein, kame úhin naane busokee i ti Míkiñjin mu. Meenaan: «Úñoofo abe n’úhujo, ábuki kuwaatu úne kaketu.» ³³ Atum’aribuut kikawuun: «Kariboor ni bakan keejakut kúnooni kábuju an eejake.» ³⁴ Áribatikann siheluun, abe n’ariwas wuhoofoor wu. Bakaake t’aruun kátumbut kámeyi Atambatun. Iisok bo, man at’arifuño? ³⁵ Maske ake kákandijen aane: «Buŋ bi keekete ku kaja fu bíriteina? Sini saŋka si kabin fu ne so?» ³⁶ An ondu asoŋotaa teereŋ! An af’áfiiten sinawaay, sijendan kaketu ni sitik súlooñin. ³⁷ Abe an af’ámaŋi kanawu nunukanuk, man yooŋ dike doon naane iyu, t’ekoŋk i t’af’ajab, yeetik ebin élooñin yéehin himiim. ³⁸ Abe Atambatun n’aŋ’afin áhin yo yéelooñin naane ámaŋie i, ekoŋk-koŋk fe ni manokoorar mite te yo. ³⁹ Kihaay kite buroon béeyekie bu síhiinu kóiit kifeeneŋ ku: kúŋgowulan ku nu kooniin ku, bíndakakureŋ bu yooŋ, bija bilele bu, ajok bisaan bu fe. ⁴⁰ N’abaj yooŋ buroon beeemo bu t’etiir, nu buroon beeemo bu t’etaam. Máwariar mite buroon bite bu t’etiir muwayawayo ni máwariar mite buroon bite bu t’etaam. ⁴¹ Taanak tu tibajabaj máwariar mite te to, hiim hu ni máwariar mite te ho, búloofiiloof bu yooŋ ni máwariar mite te bo. Humuum tu búloofiiloof bu máwariar mu muwayawayo. ⁴² Iyu yooŋ i bija fu káyemi kane keekete ku káritein. Ehunuŋ ef’ehokee, yo búbujo; eni ef’eritanee t’eket i, eroŋut hikee-kee búbujo. ⁴³ Ehunuŋ eŋ’ehokee t’énikut, t’ebajut yooŋ sembe; eni n’eritanee t’eket i, yo káanikin, abe yooŋ yo ni sembe. ⁴⁴ Ehunuŋ eŋ’ehokee, yo kihaay nu kujoj; eni n’eritanee, yo búwejet. Makamu eni yite kihaay abajabaj, kame yooŋ eni yite búwejet abajabaj. ⁴⁵ Múniyo Míkiñjin mu meenaan: «Adam álokow átiyar u n’áyemi húŋgowulan heeroŋe.» Adam araan u n’áyemi búwejet bumbu buwun buroŋ bu. ⁴⁶ Éniiit ite búwejet bu eemo fu étiyar i; yite kihaay ku eemo fu étiyar i, yite búwejet bu ésein. ⁴⁷ Álokow átiyar u Adam eerokee u ni baaliisiw, o ite t’etaam. Bare Adam ásooboriyan u, o t’etiir t’ánuutina. ⁴⁸ Bakate ku t’etaam i kanokooranokoor n’an eerokee u ni baaliisiw bu. Bakate ku t’etiir ni kanokoor n’an éenuutina u t’etiir. ⁴⁹ Abe naane únokoore i n’an eerokee u ni baaliisiw bu, iyu yooŋ u úja fu kanokoor n’an éenuutina u t’etiir. ⁵⁰ Kújakuwe, b’ímaŋie bu kasoku beemo fu bonde: doon dite kihaay ni halan diyinaat kamaatu ti Jáyi jite Atambatun, abe doon dite búbujo diyinaat kamaatu tu buroŋ béehabanaariit bu. ⁵¹ Arijamatan íihandinuun bonde béenuusee bee: úreyiiit úja fu kaketu, bare úreyi fe úne kahosanee. ⁵² Bondu kabaju ahil-hil naane díkin, kane káabiinu kiraanu ku kusok. Ábuki ufu kusok kep, keekete ku bíriteina keebaj buroŋ béehabanaariit, abe úne keeyak ku káyemi buroŋ n’uŋ’úhosanee yooŋ. ⁵³ Múniyo doon deeemo uŋu dúbujo duwareewar kahosan déeyemi doon déebujaariit, abe doon deeemo iŋi diket duwareewar kahosan déeyemi doon déeketaariit. ⁵⁴ Doon deeemo uŋu dúbujo ifi dibin duhosanee déeyemi doon déebujaariit, abe doon deeemo iŋi diket nu duhosanee déeyemi doon déeketaariit, hirim honde heesokee hu ti Míkiñjin mu n’iŋi hihaŋ hibaj. Heenaan: «Eket eroŋut, eriiŋaneeriiŋan akuur but!» ⁵⁵ «Awe eket i, kame búriiŋan búuwe bondu diin? Awe eket i, kame kaabetu kúuwe kondu diin?» ⁵⁶ Kaahoofoor ku keemo fu kaabetu kiŋki kibin n’eket i, abe kaahoofoor ku kibajabaj sembe, ábuki Eluwa yite Moyis éwufoore fu naŋ neemo fu kaahoofoor. ⁵⁷ Bare úene Atambatun eyeehen, akina eeŋaase u t’Anahaan ite úne Yesu Kiris éehin úne núuriiŋan eket i! ⁵⁸ Náami kújakuwe, aruun k’ímaŋie-maŋie ku, arijok alitee, abe n’arisiiŋo ayan faŋ. Áriñiŋkaan ko kireyi fe áriihin burok bite b’Anahaan u, ábuki árimoomi kaanuku burok bamb’arirok bija te o, búrokiit káfiiten.

¹ Útif hahiyu ti bite sírirem su sunsu sukuukanee bija ti bakan kite Atambatun bakate ku Serusalem. Isokasok bakate ku Galasi kéeyilene ku buŋ bi kaware fu káhinu. Aruun yooŋ, iyu a ariware fu káhinu. ² Erimaas-rimaas fe, huruw fe t’aruun aliik tu doon d’abaje du, n’aŋ’anuutan sírirem anaŋ t’enuuf te o. Iyu, if’ija ibin, man aŋk’arisawulo bija bateg. ³ Abe if’íreeŋin, n’iŋ’iboñ Serusalem bakan k’ariyak ku kajifan keeja ni sírirem s’aritege su, ni bileetar yooŋ b’ija bu kaboñiiin. ⁴ Arko bijarajar íñje yooŋ n’ija, kame n’iŋ’iriboor. ⁵ Íñje bibin t’aruun kane ikan Maseduwan (ábuki íñje kaŋaasu tu búsuk bite bo). ⁶ Mánoman íñje bifiyo t’aruun dikee, maske yooŋ haajam hu hireyi. N’aŋ’áriyiniam káyokunan iiyuun t’iware du bija. ⁷ Honde, ímaŋiituun kajuku iye kep abe n’iyuun. Aaa, ímaŋamaŋi biriiko t’aruun afiyo dikee t’Anahaan u aane hee. ⁸ Bare íñje biriiko beebe Efees bija t’efeet ite Pantakot, ⁹ ábuki ibaja bítim beejake-jak bite káhinu burok bómbokun bija t’Atambatun. Enatoora i bare kahoojahooj beebe. ¹⁰ Timote af’áreeŋin, árihin wáhowah ariijoko áwariee man hikawo nu hutoof, ábuki aŋ’áhin yooŋ burok bite Anahaan u naane íñje. ¹¹ An atum’áwiiniano. Áriyokunano kep man n’áyini bíbatikeina ti káasuumaay, ábuki íñj’endio ti kanahan ni kéeyilene ku. ¹² Útif hahiyu t’ati úne Apolos. Ilawolaw abe n’isooñoor kaanuku man n’abin t’aruun akina ni kéeyilene ku, bare átumbut ámaŋi bibin hahiye. O bibin kane bítimo biŋaas. ¹³ Áriniyo, abe n’arisiiŋo ayan faŋ ti káyilen ku. Atum’aŋ’árikoleyi, bare aribaj sembe. ¹⁴ Árihin doon fe ni kámaŋi. ¹⁵ Kújakuwe, árimoomi kaanuku Sitefanas nu butoŋo kaamo fu Ekarjen étiyar i t’ésuk ite Akayi, abe káhabaneinohabanein tu burok bu bija ti bakan k’Atambatun akino ku. Náami iilawuun bonde: ¹⁶ árijeŋgin bakan naane bokondu, ni kiŋki karok nu boko káhabanein. ¹⁷ Hikawam hutoofatoof dómbokun naane Sitefanas, nu Forutunatus, n’Akayikus kabinam i kajuku. Anokooreenokoor kite aruun kumuumuun ariemo fee diye. ¹⁸ Káhinahin ehelam yeerooŋo naane káhine i yooŋ soonuun su seerooŋo. Bakan naane bokondu, arijokiin nu sumoŋu súsuba. ¹⁹ Bakate ku Asi kéeyilene ku kasaafuun. Akilas ni Pirisil, ni kéeyilene ku fe kiŋki kakuukanooro tu boko kasaafuun dómbokun tu huruwu hite Anahaan u. ²⁰ Kéeyilene ku keeemo ku beebe fe kasaafuun. Arisaafoor ti káfoonoor kite baatiaay. ²¹ Íñje Pool isaafuun. N’emoŋiam n’inoŋke fu iikiñj kasaafu konde. ²² An afut’ámaŋi Anahaan u, Atambatun aja áwuumoo! A̱bin, awe Anahaan ite uni! ²³ Anahaan u Yesu aja ásoniyanuun. ²⁴ Ímaŋiuunmaŋi arireyi fe ti naane úhine i t’afeeneŋ ni Yesu Kiris.