Amangʼana Amajomu ga Yeesu Kiristu
kya ego gaangʼoorwa na
Mariko
Obhukangati
Ekitabho kinu kyangʼoorwa na Mariko. Mariko, unú eriina erindi yaabhirikirwanga ega, Yoana kasi Yoana Mariko, yaaringa oumwi wa Abhakiristu bha mbere (maaha mukitabho kya Amakorwa ga Abhatumwa 12:12). Yaaringa arasoorana na Pauro, Bharinabha na Petero, kumirimu gya okuraarika amangʼana eguru ya Yeesu (maaha mubhitabho bhya Amakorwa ga Abhatumwa 13:1-13, 15:36-41; 1 Petero 5:13).
Mukitabho kinu, Mariko yaaringa arabhangʼoorera Abhakiristu bha mumugi gwa Ruumi. Eribhaga riyo, omukama Nero ngʼo yaaringa Kaisari, na kwibhaga riyo, Abhakiristu bhaaringa bharanyankibhwa bhukongʼu, kurusumo rwa eimani yaabho. Mariko yeendanga okwimya Abhakiristu kuimani kwa okubhakeerya ega, ereenderwa Abhakiristu bhanyoore enyanko kya ego Kiristu yaanyankibhwa na okukwa.
Mariko aroorokya ameetegeerero ga okungʼoora ekitabho kinu, kumuchafwa gwa okwamba, “Amangʼana Amajomu ga Yeesu Kiristu, Omwana wa Waryubha.” Areenda abhantu bhanú bharasoma, bhamanye ega, Yeesu ngʼo Kiristu Omutuurya, unú Waryubha yaatuma kya ego yaaraga.
1Yoana ararooserya Yeesu enjira
(Mataayo 3:1-12; Ruuka 3:1-18; Yoana 1:19-28)
1Bhunu mbo obhwambiro bhwa Amangʼana Amajomu ga Yeesu Kiristu,1:1a Kiristu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Omwana wa Waryubha,1:1b Omwana wa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.2kya ego yaangʼoorwa mukitabho kya omurooti Isaaya, ega,
“Maaha, ndamutuma omuchaama waani akukangatire,
naho akuseemerye enjira.1:2 Maaha mukitabho kya Maraki 3:1.
3Omuchaama uyo, aribhanga kukibhara araraarika kwa eriisi erinene ega,
‘Museemerye Omukuru Waryubha enjira,
mwimye kira ahasi hanú arihita!’1:3 Maaha mukitabho kya Isaaya 40:3.”
4Omuchaama uyo, yaaringa arabhirikirwa ega, Yoana Omubhatiiji. Yaaringa kukibhara araraarikira abhantu ega, “Mutige obhusarya bhwenyu, mumwihunjurire Waryubha, mubhatiijwe, naho abhaabhire obhusarya bhwenyu!” 5Abhantu okurwa mukyaro kyonsego kya Yudea, na abhaaru okurwa mumugi gwa Yerusaremu,1:5 Yerusaremu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhakamuseeta muruuji rwa Yorodani. Abhantu bhayo bhakabha bharagamba obhusarya bhwabho embere ya abhantu na Yoana akabhabhatiija muruuji muyo.
6Yoana yaaringa yeebhoheri omwenda gunú gwaringa gukorerwe kwa obhunsinga bhwa engamia, na omuchipi gwa eriseero mubhukende.1:6 Omwenda gunú Yoana yaaringa areebhoha, gwaringa kya ogwa omurooti Eriya. Maaha mukitabho kya 2 Abhakama 1:8. Ebhyakurya bhyaye bhyaringa egingige na obhuuki bhwa mwisisi.
7Yoana yaaringa araraarika ega, “Ritaringi eribhaga eritambi, araaja omuntu oundi, omukuru okunkira oni. Ntakwenderwa kora okubha omugaya waaye, wa okusibhura egingoye gya eginkeeto gyaye!1:7 Okusibhura egingoye gya eginkeeto gyaye. Kuginsiku girya, nyoore omugeni arasoha munyumba, omugaya wa insi bhukongʼu yaaringa aramusibhura eginkeeto na okoogya amaguru gaaye.8Oni ndabhabhatiija kwa amanji, nawe weeki, aribhabhatiija kwa Omutima Omurabhu.1:8 Omutima Omurabhu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.”
Yeesu arabhatiijwa na okusakibhwa kukibhara
(Mataayo 3:13–4:11; Ruuka 3:21-22, 4:1-13)
9Mbe, eribhaga riyo, Yeesu akaaja okurwa mumugi gwa Najareeti mukyaro kya Gariraaya. Na Yoana akamubhatiija muruuji rwa Yorodani. 10Hanú Yeesu yaarwanga mumanji, rumwigo akarora orwire rurasiikuka, Omutima wa Waryubha1:10 Omutima wa Waryubha. Maaha Omutima Omurabhu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. areetuuma kya enguuti na okwikara eguru yaaye. 11Nho, eriisi rikarwa murwire riragamba ega, “Uuwe m-Mwana waani omuhanje, nngʼariirwe na uuwe.”
12Hayohayo Omutima Omurabhu akamoorokererya Yeesu okugya kukibhara. 13Akeekara eyo, eginsiku mirongo ena, arasakibhwa na Erisambwa.1:13a Erisambwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Yaabhanga eyo, hamwi na egintyenyi gya mwisisi, na bhamaraika1:13b Bhamaraika. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bha Waryubha bhaaringa bharamukorera emirimu.
Yeesu araamba okusora abheehigira bhaaye
(Mataayo 4:12-22; Ruuka 4:14-15, 5:1-11)
14Eribhaga erindi, Yoana akabhohwa mwigereja.1:14 Maaha mukitabho kya Mariko 6:14-29. Hanú yaaringa mwigereja, Yeesu akagya mukyaro kya Gariraaya, yaaringa araraarika Amangʼana Amajomu ga Waryubha. 15Yaaringa aragamba ega, “Eribhaga rinú ryarootwa, rihikiri. Kweki, obhukama bhwa Waryubha1:15 Obhukama bhwa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhuringi haangʼi! Mbe, mutige obhusarya bhwenyu, mumwihunjurire Waryubha na okwikirirya Amangʼana Amajomu gayo.”
16Orusiku orumwi, hanú Yeesu yaaringa aragenda embarika wa enyanja ya Gariraaya, akarora abhantu abhabhiri, Simoni na Andurea, omumura waabho. Bhaaringa bharatega eginswi kwa emitego, kwa okubha bhaaringa abhategi. 17Yeesu akabhakeerya ega, “Muuje, munsoorane! Oni ndibhakora mubhe abhategi bha abhantu.”1:17 Abhategi bha abhantu. Ensonga yaaye niiga, bharuusye abhantu okurwa mubhusarya bhwabho na okubhakumanʼya hamwi mumuganda gwa abhantu bha Waryubha.18Rumwigo, bhakatiga emitego gyabho, bhakamusoorana Yeesu.
19Hanú Yeesu yaasuntara embere hake, akabharora Yakobho na Yoana, omumura waabho, abhaana bha Jebhedayo. Bhayo bheeki, bhaaringa mubhwato bharasobhoora emitego gyabho. 20Hayohayo akabharaarika bhamusoorane, bhabhe abheehigira bhaaye. Bhakatiga esewaabho hamwi na abhakori bha emirimu bhaaye mubhwato, bhakamusoorana Yeesu.
Yeesu arakenyia ekihwi ekibhiibhi okurwa kumuntu
21Kimwi, Yeesu na abheehigira bhaaye abhane bhayo, bhakagya mumugi gwa Kaperinaumu. Hanú orusiku rwa Esabhato1:21a Orusiku rwa Esabhato. Ku Bhayahudi n-dusiku rwa okumusyengera Waryubha na okumuunya. Maaha Esabhato mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. rwahika, Yeesu akasoha mwisinagogi,1:21b Mwisinagogi. Erisinagogi ryaringa enyumba ya Abhayahudi ya okusyengera Waryubha orusiku rwa Esabhato. Maaha Erisinagogi mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. akaamba okwihigirya. 22Abhantu bhonsego bhanú bhaaringa muyo, bhakaruguura bhukongʼu eguru ya ameehigiryo gaaye, kwa okubha ataaringa areehigirya kya abheehigirya bha amaragiriryo,1:22 Abheehigirya bha amaragiriryo. Bhaaringa abhasomi bhanú bhasomeeri amaragiriryo ga Waryubha, na mbo bhoonjooranga na okwihigirya abhantu amaragiriryo gayo, na egimiira gyabho. Maaha Abheehigirya bha amaragiriryo mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. nawe, yeehigiryanga kya omuntu wa obhutungi.
23Na mwisinagogi muyo, yaaringa-mo omuntu umwi unú ajuuriibhwe na ekihwi ekibhiibhi. Ekihwi kiyo, kikakuura kwa eriisi erinene ega, 24“Ee, Yeesu wa Najareeti, otige okutunyankya bheetu! Bhoono uujiri okutusikya? Nkumanyiri! Uuwe m-Murabhu wa Waryubha!”
25Yeesu akakikemera ekihwi kiyo ega, “Kira! Nuurwe kumuntu unu!” 26Ekihwi kiyo, kikamukora agwe ekitwe, kikakuura kwa eriisi erinene na kikamurwa-ko. 27Abhantu bhonsego bhakaruguura bhukongʼu, bhakabhuuranʼya ega, “M-mangʼana-ki ganu? M-meehigiryo amahya, gaana obhuturo! Maaha, yaana eginguru gya okukemera kora ebhihwi ebhibhiibhi, bhyonse bhiramwigwa.” 28Kwa eribhaga ekego, amangʼana eguru ya Yeesu, gakabha ganyarageeni bhukongʼu mukyaro kyonsego kya Gariraaya.
Yeesu arahwenʼya abharweri abhaaru
(Mataayo 8:14-17; Ruuka 4:38-41)
29Yeesu na abheehigira bhaaye Simoni, Andurea, Yoana na Yakobho, hanú bhaarwa mwisinagogi, bhakagya kimwikimwi owa Simoni na Andurea. 30Hanú bhaahika ego, Yeesu akakeeribhwa ega, ngʼinabhyara waabho Simoni, aringi munyumba areeri kubhuriri, yaana ehooma enduru. 31Nho, Yeesu akamugya-ko akamugwata okubhoko, akamwinura. Eribhaga riyoriyo, ngʼinabhyara waabho Simoni akahwena ehooma, akaamba okubhakorera ebhyakurya.
32Hanú yaahika mugoroobha, eryubha rimariri okusikira, abhantu bha mumugi muyo, bhakareetera Yeesu abharweri abhaaru, na bhanú bhaaringa bhagwatirwe na ebhihwi ebhibhiibhi. 33Abhantu abhaaru okurwa mumugi guyo, bhakeekumanʼya mukiseku kya enyumba ya Simoni na Andurea. 34Yeesu akabhahwenʼya abhantu abhaaru, bhanú bhaaringa na amarweri amanga amaaru. Kweki, akakenyia ebhihwi ebhibhiibhi ebhyaru, nawe, ataabhiikiririryanga ebhihwi bhiyo bhihaire, kwa okubha bhyaringa bhimumanyiri ega, weeki m-Mwana wa Waryubha.
Yeesu araraarika mukyaro kya Gariraaya
35Hanú bhwakya nyenkyo juri, Yeesu akeemuka hayo, akagya kabhejyo okusabha. 36Kimwi, Simoni na abharikyaye, bhakagya okumutuna. 37Hanú bhaamunyoora, bhakamukeerya ega, “Abhantu abhaaru bhukongʼu bharingi eyo bharakutuna!”
38Nawe, Yeesu akabhakyukya ega, “Tugende mubhijiji ebhindi bhinú bhiringi haangʼi na hanu, naho ndaarike eyo honse, kwa okubha kiyo nkyo naaja okukora.” 39Nho, akagenda mukyaro kyonsego kya Gariraaya araraarika mumasinagogi gaabho, na okukenyia ebhihwi ebhibhiibhi.
Yeesu arahwenʼya omugenge
(Mataayo 8:1-4; Ruuka 5:12-16)
40Orusiku rumwi, omuntu oumwi omugenge akaaja ku Yeesu. Hanú yaahika, akamutemera ebhiru hansi, akamwisasaama ega, “Nyoore oreenda okunkuunʼya, oratura okunhwenʼya!” 41Yeesu akamumaahira ekyabhira, akeenura okubhoko kwaye, akamukuunʼya, akamukeerya ega, “Ndeenda ohwene, iraama!” 42Rumwigo, obhugenge bhukahwena. 43Yeesu akamuruusya-ho bhwangubhwangu, 44aramukomererya ega, “Yangararira, otakeerya omuntu wowonse eringʼana rinu. Nawe, genda wiyorokye kumusyengeri,1:44a Kumusyengeri. Okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, omusyengeri ngʼo yaaringa areemiririra omuntu yeeraame obhugenge. Maaha mukitabho kya Abharaawi 14:1-32. Kweki, maaha Abhasyengeri mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. oruusye ekimwenso1:44b Ekimwenso. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kya ego amaragiriryo ga Musa1:44c Amaragiriryo ga Musa. Ganu m-maragiriryo ganú Waryubha yaahaana Abhaisiraeri okuhitira kumurooti Musa. Maaha Musa mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. garagamba, naho worokye abhantu ega, wiraamiri.” 45Nawe, omuntu uyo, hanú yaarwa harya, akaamba okuraarika amangʼana eguru ya okuhwenibhwa kwaye, kira ahasi. Kwa ego, Yeesu akatamwa kya ego araasohe mumugi gogonse gurya harabhu.1:45 Yeesu akatamwa kya ego araasohe mumugi gogonse gurya harabhu. Abhantu abhaaru bhakaasangiri, naho abhahwenʼye. Akeekara kibhara wa omugi, ahasi hanú hataana abhantu, kora ego abhantu bhakabha bharamuseeta okurwa mbaara gyonsego.
2Yeesu arahwenʼya omurweri wa omujimu
(Mataayo 9:1-8; Ruuka 5:17-26)
1Mbe, hanú eginsiku nkego gyahita, Yeesu akahunjuka kweki mumugi gwa Kaperinaumu. Eribhaga ekego, abhantu bhakeegwa ega, aringi iika hayo. 2Abhantu abhaaru bhakeekumanʼya munyumba murya, kora mukiseku harya omweya gwa okuhita gukabhura. Yeesu yaaringa arabharaarikira abhantu eringʼana rya Waryubha. 3Hanú yaaringa araraarika, bhakaaja abhantu bhane, bhagegeri omurweri wa omujimu. 4Bhakatamwa okumuhikya hanú Yeesu yaaringa, kwa ekisigo kya omuganda omunene gwa abhantu bhanú bhaaringa bheekumeenʼye mukiseku harya. Kwa ego, bhakariina engaji okugya eguru kurusara rwa enyumba,2:4 Bhakariina engaji okugya eguru kurusara rwa enyumba. Kwibhaga rya Yeesu abhantu bhaahagaajanga eginyumba gyabho, bhararaarya egimbaau kwikindaasi kurusumo rwa okumuunyira-ko, bhaakoranga na egingaji gya okuriina-ko. bhamugegeri omurweri uyo kwisayenge ryaye. Bhakatobhora, bhakamwituumya omurweri aringi kwisayenge, bhakamuhikya hanú Yeesu yaaringa. 5Hanú Yeesu yaarora ekikorwa kya abhantu bhayo, akamanya ega, bhaaringa na eimani. Akamukeerya omurweri uyo ega, “Omwana waani, wabhiirwe obhusarya bhwaho.”
6Mbe, abheehigirya bha amaragiriryo abhandi bhaaringa bheekeeri hayo. Bhakeeganirirya mumitima gyabho ega, 7“Ndeegwa omuntu unu aragamba ego? Aramujabhura Waryubha! Atariho omuntu unú aratura okwabhira obhusarya, nawe, Waryubha omwenego!”
8Rumwigo, Yeesu akamanya ganú bhaaringa bhareeganirirya mumitima gyabho, akabhabhuurya ega, “Kwaki mureeganirirya ego mumitima gyenyu? 9Erinyoohu n-diiha, okumukeerya omurweri wa omujimu ega, ‘Wabhiirwe obhusarya bhwaho,’ kasi, ‘Imirira, witiike erisayenge ryaho, ogende’? 10Nawe, ndeenda mumanye ega, Omwana wa Adamu2:10 Omwana wa Adamu. Kwa okutumira eriina riyo, Yeesu yaaringa areegamba omwene. Ensonga ya eriina riyo niiga, omuntu unú yaahaanwa obhuturo okurwa ku Waryubha. Maaha mukitabho kya Danyeri 7:13-14, kasi maaha Omwana wa Adamu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaana obhuturo bhwa okwabhira obhusarya mukyaro hanu.” Hanú yaamara okugamba gayo, akamukeerya omurweri uyo ega, 11“Ndakukeerya ega, imirira, witiike erisayenge ryaho, ogende iika owaaho!” 12Hayohayo, omuntu uyo akeemirira embere ya abhantu bhonsego, akeetiika erisayenge ryaye, akahuruka kibhara. Abhantu bhonsego bhakaruguura na okumugungya Waryubha, bhakagamba ega, “Tutaakaruuji eringʼana kya rinu.”
Yeesu aramubhirikira Raawi amusoorane
(Mataayo 9:9-13; Ruuka 5:27-32)
13Yeesu akarwa harya, akagya kweki embarika wa enyanja ya Gariraaya. Omuganda gwa abhantu abhaaru gukamuseeta, akabheehigirya.
14Mbe, hanú Yeesu yaagendanga, akamurora Raawi omwana wa Arifayo, yeekeeri mukihuuna kyaye kya okutobherya erigooti. Yeesu akamukeerya ega, “Nsoorana.” Kimwi Raawi akeemirira, wonse akamusoorana.
15Orusiku orundi Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakagya okurya ebhyakurya iika owa Raawi. Abhatobhya bha erigooti2:15 Abhatobhya bha erigooti. Abhayahudi abhaaru bhaaringa bharabhajeera bhukongʼu abhatobhya bha erigooti, kwa okubha bhaabhandiriryanga abhantu okuriha erigooti okukira kya ego yeenderwanga. Kiyo nkyo kyakora abhantu bhakamaaha abhatobhya bha erigooti ega, m-basarya. Maaha Abhatobhya bha erigooti mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na abhakori bha obhusarya abhandi, mbo bhaaringa bhararya ebhyakurya hamwi na Yeesu na abheehigira bhaaye, kwa okubha abhantu abhaaru bha enteemo kya eya bhayo, mbo bhaaringa bharamusoorana. 16Mbe, abheehigirya bha amaragiriryo bhanú bhaaringa Abhafarisaayo,2:16 Abhafarisaayo. Bhaaringa m-muganda gwa abhatungi bha edini ya Abhayahudi. Bhaaringa bharagwata bhukongʼu amaragiriryo ga Waryubha. Bhanú bhataaringa bharagagwata amaragiriryo na egimiira gyabho ginú bhoongerya, bhaabhabhirikiranga ega, abhakori bha obhusarya. Maaha Abhafarisaayo mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. hanú bhaarora Yeesu ararya hamwi na abhatobhya bha erigooti na abhakori bha obhusarya abhandi, bhakabhabhuurya abheehigira bhaaye ega, “Ndeegwa ararya hamwi na abhatobhya bha erigooti na abhakori bha obhusarya?”
17Hanú Yeesu yeegwa amangʼana gayo, akabhakeerya ega, “Abhantu bhanú bhataringi abharweri bhatakwenda omureri, nawe, abharweri mbo bharamwenda. Oni nonse ntaajiri okubhirikira abhantu bhanú bhareerora ega, m-baheene, nawe, niijiri okubhirikira abhasarya bhamwihunjurire Waryubha.”
Yeesu araringʼaanʼya ameehigiryo ga akare na amahya
(Mataayo 9:14-17; Ruuka 5:33-39)
18Kwibhaga nyabhurebhe, abheehigira bha Yoana Omubhatiiji hamwi na Abhafarisaayo, bhaaringa bhareeyima ebhyakurya. Orusiku rumwi abhantu bhakagya ku Yeesu, bhakamubhuurya ega, “Ndeegwa abheehigira bha Yoana na abheehigira bha Abhafarisaayo bhareeyimanga ebhyakurya, nawe, abheehigira bhaaho, bhatakwiyima?” 19Yeesu akakyukya ega, “Bhoono, abhantu bhanú bharaarikirwe mubhwenga bharatura okwiyima okurya, enu bharingi hamwi na omuteti? Eribhaga ryonsego rinú bharingi hamwi na omuteti bhatakutura okwiyima okurya! 20Nawe, eginsiku giriija, ginú omuteti ariruusibhwa gati ya abhageni bhaaye. Hayo nho, bhariiyima okurya ebhyakurya.
21“Atariho omuntu unú aratuma ekiraka ekihya kumwenda gwaye omugotu. Nyoore arakora ego, ekiraka ekihya kirataamura omwenda guyo na hayo harataamuka bhukongʼu. 22Kweki, atariho omuntu unú aratuura edivai2:22 Edivai. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. enhya, muginsaho gya amaseero amagotu. Nyoore arakora ego, eginsaho giyo, girabhaaruka, na edivai ereetika na eginsaho gyonse girasarika. Nawe, oranyoora abhantu bharatuura edivai enhya muginsaho eginhya.”
Yeesu ngʼo Omukuru wa orusiku rwa Esabhato
23Orusiku orumwi rwa Esabhato, Yeesu hamwi na abheehigira bhaaye, bhaaringa bharahita mumigunda gya egingano. Hanú bhaaringa bharagenda, abheehigira bhaaye bhakaamba okubhuna ebhigara bhya egingano na okurya eginheke. 24Hanú Abhafarisaayo bhaarora gayo, bhakamukeerya Yeesu ega, “Maaha, abheehigira bhaaho bharakora ganú gatakwikiriribhwa okukoreka orusiku rwa Esabhato!”2:24 Orusiku rwa Esabhato. Rwaringa n-dusiku rwa okumuunya na okumusyengera Waryubha. Eteekiriribhwa okukora emirimu gyogyonse. Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 20:8-11, 34:21; Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 5:12-15, 23:25, kasi maaha Esabhato mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
25Yeesu akabhakyukya ega, “Bhoono, bheenyu mutarasoma mu Mangʼoore Amarabhu kya ego Daudi2:25a Daudi. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaakora, hanú weeki na abharikyaye bheegwa omweko?2:25b Maaha mukitabho kya 1 Samweri 21:1-6.26Yaasoha munyumba ya Waryubha, akarya emikaate ginú gyaringa giteerwe embere ya Waryubha.2:26a Maaha mukitabho kya Abharaawi 24:5-9. Eringʼana rinu ryakoreka hanú Abhiataari yaaringa omusyengeri omukuru.2:26b Omusyengeri omukuru. Maaha Abhasyengeri mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, m-basyengeri abheenego mbo bhaaringa bheekiririibhwe okurya emikaate giyo. Nawe, Daudi yaarya, na akahaana-ko abharikyaye.” 27Yeesu akabhakeerya kweki ega, “Esabhato yaatuurwa kurusumo rwa abhantu. Etaringi ega, abhantu bhaabhumbwa kurusumo rwa Esabhato. 28Kwa ego, Omwana wa Adamu ngʼo Omukuru wa Esabhato.”
3Yeesu arahwenʼya omuntu orusiku rwa Esabhato
(Mataayo 12:9-14; Ruuka 6:6-11)
1Orusiku orundi rwa Esabhato, Yeesu akasoha kweki mwisinagogi, na muyo yaaringa-mo omuntu unú okubhoko kwaye kwaringa na omujimu. 2Abhafarisaayo bhaaringa bharamaahirira Yeesu, bharore nyoore Yeesu araamuhwenʼye omuntu uyo, orusiku rwa Esabhato, naho bhanyoore omweya gwa okumujongera. 3Yeesu akamukeerya omuntu wa okubhoko kwa omujimu ega, “Njo, wimirire gatigati hanu.” 4Nho, Yeesu akabhabhuurya ega, “Bhoono, okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, n-diiha erijomu orusiku rwa Esabhato, okukora amajomu kasi amabhiibhi, okuhwenʼya kasi okwita?” Bheeki bhakakira kiri.
5Yeesu akabhamogorera abhantu bhonsego kwa enkoro, akasurumbara kurusumo rwa obhukongʼu bhwa emitima gyabho. Nho, akamukeerya omuntu urya ega, “Imya okubhoko kwaho.” Wonse akeemya okubhoko kwaye, rumwigo, kukahwena! 6Kimwi Abhafarisaayo bharya, bhakahuruka kibhara kimwikimwi, bhakabhuuranʼya na abhabheeri bha omukama Herode Antipa,3:6 Abhabheeri bha omukama Herode Antipa. Ekiyunani kiragamba ega, Abhaherodi. Abhantu bhayo bheekirirya obhutungi bhwa Abharuumi mukyaro kyabho. Bhaaringa omuganda gwa Abhayahudi gunú gwaringa na eginguru. Bheeki na Abhafarisaayo bhataaringa bhahanjeeni. Nawe, bhonsego bhaaringa bharoobhoha okumanyikana ku Yeesu mukyaro kyonsego, nho, bhakeekiriranʼya, okutuna omweya gwa okumwita Yeesu. kya ego bharaamwite Yeesu.
Abhantu abhaaru bharamuseeta Yeesu
7-8Yeesu akeemuka hayo, akagya kunyanja ya Gariraaya, hamwi na abheehigira bhaaye. Omuganda omunene gwa abhantu gukabha guramuseeta, kwa okubha bhaaringa bheegwiri eguru ya ebhika bhinú yaaringa akoreri. Abhantu bhayo, bhaaringa bhararwa mumugi gwa Yerusaremu, na mubhyaro bhya Gariraaya, Yudea na Idumaya na ngʼambu ya oruuji rwa Yorodani na haangʼi na emigi gya Tiro na Sidoni. 9Kwa okubha omuganda gurya gwaringa omunene bhukongʼu, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, bhamuseemerye obhwato, hanú bhaakamuhige asohe mubhwato. 10Abharweri bhaaringa bharahigana, naho bhamukuunʼye, kwa okubha yaaringa ahwenerye abhantu abhaaru. 11Abhantu bhanú bhaaringa na ebhihwi ebhibhiibhi kira hanú bhaamuroranga, bhaagwanga embere yaaye na okukuura kwa eriisi erinene, enu bharagamba ega, “Uuwe m-Mwana wa Waryubha!” 12Weeki akabhikaanʼya kwa obhuhaari, bhitamutubhura kubhantu ega, weeki niwi.
Yeesu arasora abhatumwa ekumi na bhabhiri
(Mataayo 10:1-4; Ruuka 6:12-16)
13Yeesu akariina munkuku, akabhabhirikira abhantu bhanú yeendanga, bhakamugya-ko. 14Akasora-mo abhantu ekumi na bhabhiri, akabhabhirikira ega, abhatumwa.3:14 Akabhabhirikira ega, abhatumwa. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani gataana amangʼana ganu. Kwa amoonjooro eguru ya eringʼana Abhatumwa, maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Yaabhasora naho bhabhenga hamwi nawe, abhenga arabhatuma okuraarika. 15Na akabhahaana obhuturo bhwa okuruusya ebhihwi ebhibhiibhi kubhantu. 16Amariina ga abhatumwa ekumi na bhabhiri bhayo, n-ganu,
Simoni, unú Yeesu yaamutoga, Petero, 17Yakobho na Yoana, abhaana bha Jebhedayo, bhayo Yeesu yaabhatoga Bhoanerige, ensonga yaaye niiga, abhaana bha okubharuka, 18Andurea, Firipo, Bhatoromayo, Mataayo, Tomaso, Yakobho omumura wa Arifayo, Tadayo, Simoni Omukananaayo,3:18 Simoni Omukananaayo. Eriina ryaye erindi m-Mujeroote. Amariina gayo gonsego ensonga yaago niiga, omuntu unú yaaringa arwaniri eriihe rya okwiyagaara kwa ekyaro kyaye okurwa mubhutungi bhwa Abharuumi. Maaha mukitabho kya Ruuka 6:15.19na Yuda Esikariote, unú yaamara akamuriira eniku Yeesu.
Yeesu aragambwa ega, obhuturo bhwayebhurarwa ku Bherijebhuri
(Mataayo 12:22-32; Ruuka 11:14-23, 12:10)
Kimwi, Yeesu akahunjuka iika. 20Omuganda omunene gwa abhantu gukeekumanʼya hayo kweki, Yeesu na abheehigira bhaaye bhakabhurwa kora omweya gwa okurya ebhyakurya. 21Hanú abhahiiri bhaaye bheegwa amangʼana gayo, bhakagya okumugega, kwa okubha bhaaringa bharagamba ega, adangeeni.
22Abheehigirya bha amaragiriryo bhanú bhaarwa mumugi gwa Yerusaremu, bhonse bhakagamba ega, “Yaana Bherijebhuri!”3:22 Bherijebhuri. Ni-riina erindi rya Erisambwa. Kweki bhaaringa bharagamba ega, “Arakenyia ebhihwi kubhantu kwa obhuturo bhwa Bherijebhuri, omukuru wa ebhihwi.”
23Kimwi, Yeesu akabhabhirikira, akabhakeerya kwa ebhirengyo ega, “Erisambwa riratura egaki okukenyia Erisambwa? 24Na nyoore abhantu bha obhukama obhumwi bharaarwane abheene kwa abheene, obhukama bhuyo bhutakuguma. 25Kweki, abhantu bha enda eimwi nyoore bharaarwane abheene kwa abheene, bhatakuguma okwahukana. 26Nyoore Erisambwa rireehakaanʼye eryenego, obhukama bhwaryo bhuraahukana, kwa ego bhutakuguma, kora bhurigwa kimwi. 27Atariho omuntu unú aratura okusoha munyumba ya omuntu owa eginguru, naho amuruusye ebhintu bhyaye, bira okumubhoha mbere. Nawe, akaamubhoha, nho araagege ebhintu bhyaye.
28“Ndabhakeerya obhuheene ega, abhantu bharyabhirwa obhusarya bhwabho bhonsego na obhujabhuri bhwabho bhonsego. 29Nawe, omuntu unú arajabhura Omutima Omurabhu, ataryabhirwa koko, uyo aribha na erisoro rya obhusarya koko.” 30Yeesu yaabhakeerya ego, kwa okubha bheeki bhaaringa bharagamba ega, “Yaana ekihwi ekibhiibhi.”
Ngʼina waabho na abhaana bhaabho Yeesu
(Mataayo 12:46-50; Ruuka 8:19-21)
31Kimwi, ngʼina waabho Yeesu na abhaana bhaabho bhakahika, bhakeemirira kibhara ya enyumba inú yaaringa-mo. Bhakamutuma omuntu oumwi amubhirikire Yeesu yaaje, bhahaire nawe. 32Mbe, munyumba muyo omuganda omunene gwa abhantu gwaringa gwikeeri, gumwinaariri. Bhakamukeerya Yeesu ega, “Maaha, ngʼina weenyu na abhaana bheenyu bharingi kibhara, bharakutuna.”
33Yeesu akabhakyukya ega, “Maayi na abhaana bheetu m-bawi?” 34Akabhamaahirira abhantu bhanú bhaaringa bheekeeri bhamwinaariri, akagamba ega, “Mumaahe, bhanu mbo maayi, na abhaana bheetu. 35Omuntu wowonse unú arakora obhwendi bhwa Waryubha, uyo ngʼo omumura weetu, omuhara weetu na maayi.”
4Ekirengyo kya omubhusuri wa egimbusuro
1Yeesu akaamba okwihigirya kweki abhantu, embarika wa enyanja. Omuganda omunene bhukongʼu gwa abhantu, gukeekumanʼya hanú yaaringa, kwa ego, akariina mubhwato, akeekara-mo, naho bhatamuhiga. Abhantu bhayo bheeki, bhakatama kumurambo gwa enyanja. 2Akabheehigirya ameehigiryo amaaru kwa ebhirengyo. Mumeehigiryo gaaye muyo, akabhakeerya ega, 3“Mwitegeerere! Yaaringa-ho omubhusuri oumwi, unú yaagya mumugunda gwaye, okubhusura egimbusuro. 4Hanú yaaringa arabhusura, egimbusuro egindi gikagwa kunjira, ebhinyonyi bhikaaja, bhikagirya. 5Egindi gikagwa mumagina hanú hataana erirobha eryaru, gikamera bhwangu kwa okubha erirobha ryaringa ekego. 6Nawe, hanú omubhasu gwabhara, gikeebhabhiirira na okooma, kwa okubha emiri gyagyo gitaaringa gigiiri munsi bhukongʼu. 7Egindi gikagwa gatigati ya emiti gya amahwa. Hanú amahwa gayo gaakiina, gakagihiga egimbusuro giyo, gitaama emisumo. 8Nawe, egindi gikagwa kwirobha erijomu, gikamera gikakiina na gikaama emisumo. Eimwi ekaama emisumo mirongo esatu, eindi mirongo esansabha, na eindi egana rimwi!” 9Kimwi, Yeesu akabhakeerya ega, “Unú yaana amatwi, yeegwe!”
Ekisigo kya Yeesu okwihigirya kwa ebhirengyo
(Mataayo 13:10-17; Ruuka 8:9-10)
10Hanú omuganda gwa abhantu gweemuka, Yeesu akatama na abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri bharya, na abheehigira abhandi. Nho, bhakamubhuurya eguru ya ensonga ya ebhirengyo bhyaye.
11Wonse akabhakyukya ega, “Bheenyu mbo Waryubha abhatubhuriiri okumanya ekinyerera kya obhukama bhwaye. Nawe, abhantu bhanú bhatakunsoorana, ndabhakeerya gonsego kwa ebhirengyo, 12kya ego omurooti Isaaya yaangʼoora ega,
‘Okumaaha bharimaaha, nawe, bhatarimanya ekintu.
Okwitegeerera bhariitegeerera, nawe, bhatarimanya ekintu.
Nyoore etakaabheeri ego, bhakaanyihunjuriiri bhaabhirwe.’ 4:12 Maaha mukitabho kya Isaaya 6:9-10.”
Yeesu aroonjoora ekirengyo kya omubhusuri wa egimbusuro
(Mataayo 13:18-23; Ruuka 8:11-15)
13Kimwi, Yeesu akabhabhuurya ega, “Bhoono, nyoore mutamanyiri ekirengyo kinu, mbe, niibha egaki kubhirengyo ebhindi bhyonsego? 14Omubhusuri m-muntu unú araraarikira abhantu eringʼana rya Waryubha. 15Abhantu abhandi bharahunkana na egimbusuro gya kunjira. Hanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha, rumwigo, Erisambwa riraaja, na okuruusya eringʼana riyo, mumitima gyabho. 16Abhantu abhandi bharahunkana na egimbusuro gya mumagina. Hanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha, bhararigwata bhwangu kwa obhujomerwa. 17Nawe, kwa okubha bharahunkana na ekiimerya kinú kitaana emiri, bhareekara na eringʼana riyo, kwa eribhaga ekego, hanú enyanko kasi amakongʼu garaabhanyoore eguru ya eringʼana riyo, rumwigo bhararitiga. 18Abhantu abhandi bharahunkana na egimbusuro gya kumiti gya amahwa. Bhareegwa eringʼana rya Waryubha, 19nawe, bheeki bhareeganirirya bhukongʼu amangʼana ga ekyaro. Bhareenda okubha na ebhintu ebhyaru hamwi na okwigomba okutuna ebhintu ebhindi ebhijomu. Ebhintu bhiyo, bhirarihiga eringʼana rya Waryubha, ryonse riratamwa okwibhura emisumo. 20Na abhantu abhandi bharahunkana na egimbusuro ginú gyagwa kwirobha erijomu. Bhayo bheeki, bhareegwa eringʼana rya Waryubha na okurigwata, na bharaama emisumo, oumwi mirongo esatu, oundi mirongo esansabha na oundi egana rimwi.”
Ekirengyo kya ekorobhoi
21Yeesu akabhakeerya ega, “Bhoono, ariho omuntu unú aragwatya ekorobhoi na okuituura mwirungu, kasi okuikundikirya na ekibhiga? Atakuituura kukisunga, ebhe eramirika honsego? 22Egoego, ryoryonse rinú ribhisirwe, ribhisirwe naho ritubhurwe, kweki ryoryonse rinú rikundikiriibhwe, rikundikiriibhwe naho ritubhurwe. 23Unú yaana amatwi, yeegwe!”
24Nho Yeesu akagendererya okubhakeerya ega, “Mwitegeerere bhujomu! Kya ego oreeruusya okwitegeerera eringʼana, niigo ego Waryubha wonse arakukora orimanye, na okukoongerya okurimanya bhukongʼu. 25Omuntu wowonse unú areetegeerera eringʼana rya Waryubha na okurimanya, Waryubha aramubheera na okumoongerya okurimanya bhukongʼu. Nawe, nyoore omuntu atakwitegeerera eringʼana rya Waryubha, kora amake ganú amanyiri, Waryubha arimuruusya.”
Ekirengyo kya egimbusuro ginú giramera
26Yeesu akoongerya okubhakeerya ekirengyo ekindi ega, “Obhukama bhwa Waryubha, bhurahunkana na omuntu oumwi unú yaabhusura egimbusuro mumugunda gwaye. 27Obhutiku araraara na omubhasu arabhuuka, eribhaga riyo, egimbusuro girya, oranyoora giramera na okukiina, weeki atamanyiri kya ego girakiina. 28Erirobha ndyo rirakora egimbusuro giramera, na okwama. Egimbusuro giraamba okuhurukya eriisya, okusebhuka, okuruusya ebhigara, kubhuteero giraruusya eginheke. 29Ebhyakurya bhiyo hanú bhirakongʼa, hayo omurimi araamba okugesa.”
Ekirengyo kya akabhusuro akatuuya
(Mataayo 13:31-32, 13:34; Ruuka 13:18-19)
30Yeesu akagendererya okukeerya abhantu ega, “Bhoono, obhukama bhwa Waryubha tubhuhunkanʼye naki? Tubhuhunkanʼye na ekirengyo kiiha? 31Bhurahunkana na akabhusuro ka eharadari. Keeki n-kabhusuro akatuuya bhukongʼu, okukira egimbusuro egindi gyonsego, ginú girahambwa mumugunda. 32Nawe, hanú karamera, karakiina na okukira emikubhi gyonsego gya mumugunda. Gurabha omuti omunene na amasagi amanene na ebhinyonyi bhyonse bhirahagaaja amasu kumasagi gaago.”
33Yeesu yaagambanga nabho eringʼana rya Waryubha, kwa ebhirengyo ebhyaru kya bhiyo, okuringʼaana na kya ego bhaaturanga okumanya. 34Yaahairanga nabho amangʼana gonsego kwa ebhirengyo. Nawe, hanú yaaringa omwene na abheehigira bhaaye kabhejyo, yaabhoonjooreranga gonsego.
Yeesu aratendya omuyaga omuhaari munyanja
(Mataayo 8:23-27; Ruuka 8:22-25)
35Orusiku ruyo mugoroobha, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Twambuke enyanja, tugende ngʼambu.” 36Bhakatiga omuganda gwa abhantu, bhakasoha mubhwato munú Yeesu yaaringa, bhakeemuka hamwi nawe. Na amaato agandi, gakaroobhana nabho. 37Omuyaga omuhaari bhukongʼu, gukeebhuka kunyanja. Amabhooka gakatema obhwato, amanji gakaamba okusoha-mo bhukaamba okwijura.
38Eribhaga riyo, Yeesu yaaringa areeri enyuma mubhwato, yeesagwiri omutwe kumusago. Abheehigira bhaaye bhakamubhuukya, bhakamubhuurya ega, “Omwihigirya, etaringi ekintu kuuwe ega, turasika?”
39Nho, Yeesu akeemirira akakemera omuyaga gurya, akakeerya enyanja ega, “Tenda!” Rumwigo, omuyaga gukahwa na enyanja ekatenda. 40Kimwi Yeesu akabhabhuurya abheehigira bhaaye ega, “Ndeegwa muroobhoha? Okuhikira bhoono mutarabha na eimani?” 41Bheeki bhakoobhoha bhukongʼu, bhakabhuuranʼya ega, “Omuntu unu ngʼ-wa egaki, kora omuyaga na amabhooka, bhiramwigwa?”
5Yeesu arahwenʼya omuntu owa ebhihwi
(Mataayo 8:28-34; Ruuka 8:26-39)
1Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakahika ngʼambu ya enyanja ya Gariraaya, mukyaro kya Abhagerasi. 2Hanú Yeesu yeetuuma okurwa mubhwato ego, akasikana na omuntu unú yaaringa na ekihwi ekibhiibhi, ararwira mugimbihira.5:2 Mugimbihira. Yaaringa emiira ya Abhayahudi okubhiika abhantu mumasana ganú gaaringa munkuku, agandi bhaaringa bharabhaaja abheene. 3Omuntu uyo, yaaringa areekara mugimbihira. Ataaringa-ho omuntu wowonse unú yaaturanga okumubhoha kora kwa eminyororo. 4Yaaringa abhoherwe mara kaaru kwa ebhirangʼani na eminyororo, nawe, akabha arabhibhuturabhutura. Kweki ataaringa-ho omuntu wowonse unú yaamukiranga eginguru. 5Eribhaga ryonsego, obhutiku na omubhasu, yeekaranga mugimbihira na muginkuku, arajiirira na okwikebhakebha kwa amagina.
6Hanú omuntu uyo, yaamurora Yeesu kwa ahare, akamukenyerera, akahika akatema hansi ebhiru. 7-8Yeesu akakikemera ekihwi ekibhiibhi kiyo ega, “Uuwe ekihwi ekibhiibhi, nuurwe kumuntu unu!” Hayo omuntu uyo, akajiirira ega, “Yeesu, Omwana wa Waryubha wa eguru ya bhyonsego, uuna enyanko-ki na oni? Ndakuriisya emuuma ku Waryubha ega, otannyankya!”
9Yeesu akakibhuurya ega, “Eriina ryaho nuuwe-wi?” Kikamukyukya ega, “Eriina ryani nooni Jeshi, kwa okubha bheetu turingi abhaaru munsi munu.” 10Ekihwi kikamwisasaama Yeesu bhukongʼu ega, atabhikenyia mukyaro kiyo.
11Ahasi hayo, haaringa-ho na erihijo erinene rya egimbiiji, girariisya embarika wa enkuku. 12Mbe, ebhihwi bhiyo bhikamwisasaama Yeesu bhikagamba ega, “Otwikiririrye, tusohe mugimbiiji giyo.” 13Yeesu akabhiikiririrya. Mbe, ebhihwi ebhibhiibhi bhiyo bhikamurwa-ko omuntu urya, bhikasoha mugimbiiji. Kimwi erihijo ryonsego rya egimbiiji ebhiku ebhibhiri, rikaharamuka kumuhiringito omuhaari okurwa kunkuku, rikasoha munyanja, rikakwa chwe.
14Abhariisya bha egimbiiji giyo, bhakakenya bhakagya bhakaraarika eringʼana riyo, mumugi na mubhijiji. Abhantu bhakaaja okurora kinú kiibhukiri. 15Hanú bhaahika ku Yeesu, bhakamurora omuntu urya yaaringa na ebhihwi ebhibhiibhi ebhyaru, yeekeeri na yeebhoheri emyenda, na yaana obhungʼeeni bhonsego. Kimwi abhantu bhayo, bhakoobhoha. 16Abhantu bhanú bhaarora eringʼana rinú ryaringa rimunyooreri omuntu owa ebhihwi ebhibhiibhi uyo, hamwi na egimbiiji, bhakatondera abhandi eringʼana riyo. 17Kimwi abhantu bhayo, bhakaamba okumukomererya Yeesu arwe mukyaro kyabho.
18Hanú Yeesu yaaringa arariina mubhwato, omuntu unú yaaringa aruusiibhwe ebhihwi akamwisasaama ega, agye hamwi nawe. 19Nawe, Yeesu ataamwikiririrya, akamukeerya ega, “Genda iika owaaho, kubhahiiri bhaaho, obhakeerye amangʼana amarito ganú Omukuru akukoreeri, na kya ego akumaahiiri ekyabhira.” 20Kimwi omuntu uyo akagya, akaamba okuraarikira mumigi gya Dekapori, amangʼana amarito ganú Yeesu yaaringa amukoreeri. Abhantu bhonsego bhakaruguura.
Yeesu arahwenʼya omukari na okuhyukya omuhara
(Mataayo 9:18-26; Ruuka 8:40-56)
21Yeesu na abheehigira bhaaye bhakaambuka enyanja kwa obhwato, okuhunjuka ngʼambu. Hanú bhaahika, omuganda omunene gwa abhantu, bhakamwikumanirya, wonse yaaringa embarika wa enyanja. 22Akaaja hayo omukuru oumwi wa erisinagogi, eriina ryaye yaabhirikirwanga Yairo. Hanú yaamurora Yeesu, akamutemera hansi ebhiru. 23Akamwisasaama bhukongʼu ega, “Omuhara waani omuke asingiri, areenda okukwa. Ndasabha tugende, omutuurire amabhoko gaaho kumubhiri gwaye, naho ahwene na okugendererya okubha omuhoru.” 24Kimwi, Yeesu akagya nawe owaaye.
Omuganda omunene gwa abhantu gwaringa guramusoorana, na abhantu bhaaringa bharamuhiga. 25Mumuganda guyo, yaaringa-mo omukari unú yaaringa na obhurweri bhwa obhureegu, kwa eribhaga rya emyaka ekumi na ebhiri. 26Omukari uyo, yaaringa anyankiri bhukongʼu okugya kubhakumu abhaaru. Yaaringa amariiri ebhintu bhyaye bhyonsego kubhakumu, nawe, yaaringa ataraabha bhwaheene. Na bhoono nho yaagendereryanga okwiyigwa obhubhiibhi bhukongʼu. 27-28Hanú omukari uyo, yeegwa amangʼana eguru ya Yeesu, akeegambira ega, “Nkaakuunʼya omwenda gwaye ego, ndahwena.” Kimwi akahita mumuganda gwa abhantu kwa enyuma, akakuunʼya omwenda gwa Yeesu. 29Hayohayo amanyinga gakatiga okurwa, akeeyigwa mumubhiri ega, ahweniibhwe obhurweri bhwaye.
30Rumwigo, Yeesu akamanya ega, eginguru gyaye gikoreri emirimu. Akeekyukya, akabhuurya omuganda gwa abhantu ega, “Niwi akuunirye emyenda gyani?” 31Abheehigira bhaaye bhakamukeerya ega, “Bhoono! Orarora omuganda gwa abhantu kya ego bharahigana kuuwe! Ndeegwa orabhuurya ega, ‘Niwi yankuunirye?’ ”
32Nawe, Yeesu akamaaha mbaara gyonsego, naho amurore unú amukuunirye. 33Nho, omukari urya akoobhoha,5:33 Omukari urya akoobhoha. Abhayahudi bhaahura omukari unú yaarwanga amanyinga ega, m-mukonu. Ateekiriribhwa na amaragiriryo okusanga hamwi na abhandi. Omuntu akaamukuunirye, wonse akaabheeri m-mukonu. Maaha mukitabho kya Abharaawi 15:25-33. akaaja akamutemera ebhiru Yeesu enu ararigita, kwa okubha yaaringa amanyiri kinú kikorekeri kumwene. Akamukeerya obhuheene kya ego ebheeri. 34Yeesu akamukeerya ega, “Omuhara, eimani yaaho ekuhwenerye. Gende na omurembe, ohweneri kimwi obhurweri bhwaho.”
35Hanú Yeesu yaaringa akyahaira, abhantu bhakaaja okurwa owa Yairo, omukuru wa erisinagogi urya. Bhakamukeerya Yairo ega, “Omuhara waaho guhweri-mo, kwaki oragendererya okumunyankya omwihigirya?”
36Nawe, hanú Yeesu yeegwa eringʼana riyo riragambwa, akamukeerya omukuru wa erisinagogi urya, ega, “Otoobhoha, obhe na eimani.” 37Yeesu ateekirirya abhantu abhandi bhagye nawe owa omukuru wa erisinagogi, nawe, Petero, Yakobho na Yoana, omumura waabho Yakobho.
38Hanú bhaahika owa Yairo, Yeesu akeegwa ekituri na abhantu bharakuura bhukongʼu na okufumba oruku. 39Akasoha munyumba, akabhakeerya abhantu ega, “Kwaki murakora ekituri na okukuura? Omuhara unu atarakwa, nareeri.” 40Bheeki bhakamusekerera, nawe, Yeesu akabhahurukya kibhara bhonsego. Akagega esewaabho na ngʼina waabho omuhara uyo, na abheehigira bhaaye abhasatu bharya, bhakagya mukinyumba kinú omuhara uyo, yaaringa-mo. 41Akamugwata omuhara uyo okubhoko, akamukeerya ega, “Tarita, ekumi!” Ensonga ya amangʼana gayo niiga, “Omuhara, ndakukeerya ega, imuka!” 42Hayohayo, omuhara uyo, akeemirira, akaamba okugenda. Weeki yaaringa na emyaka ekumi na ebhiri. Hayo, bhanú bhaaringa-ho bhakaruguura bhukongʼu. 43Yeesu akabhakaanʼya bhukongʼu ega, bhatakeerya omuntu wowonse, eguru ya amangʼana ganú geebhuka. Kimwi, akabhakeerya bhahaane omuhara uyo ebhyakurya.
6Yeesu araangwa mumugi gwa Najareeti
(Mataayo 13:53-58; Ruuka 4:16-30)
1Yeesu akarwa eyo, akahunjuka mumugi gwa owaabho ogwa Najareeti, hamwi na abheehigira bhaaye. 2Hanú orusiku rwa Esabhato rwahika, akaamba okwihigirya mwisinagogi. Abhantu abhaaru bhanú bheegwa, bhakaruguura bhukongʼu na okubhuuranʼya ega, “Omuntu unu anyooreri-ha ganu gonsego? Yaahaanwa egintungwa-ki ginu? Na anyooreri-ha eginguru gya okukora ebhika kya bhiyo? 3Omuntu unu tu-museremara urya, omwana wa Mariamu, na tu-mumura waabho Yakobho, Yose, Yuda na Simoni? Na abhahara bhaabho, tibho bhanú tumenyeri nabho hanu?” Bhakabhihirirwa bhakaanga okumwikirirya.
4Yeesu akabhakeerya ega, “Omurooti arasuukwa ahasi ahandi hohonse, nawe, atakusuukwa mumugi gwa owaabho, kubhahiiri bhaaye, na iika owaaye omwene.” 5Ego, Yeesu ataatura okukora ebhika ebhyaru eyo, yaatuurira amabhoko abharweri abhakego na okubhahwenʼya. 6Akaruguura bhukongʼu kwa okubha abhantu bha mumugi muyo, bhataaringa na eimani kora enke.
Yeesu aratuma abheehigira bhaaye ekumi na bhabhiri
(Mataayo 10:5-15; Ruuka 9:1-6)
Kimwi Yeesu akeenaara mubhijiji bhya haangʼi okubheehigirya abhantu. 7Akabhabhirikira abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri. Akabhahaana obhuturo bhwa okuruusya ebhihwi ebhibhiibhi, akamara akabhatuma bhabhiri bhabhiri. 8Akabhakaanʼya ega, “Mutagega ekintu kyokyonse kya okubhabheera kurugendo rwenyu, nawe, egingʼimbo egyenego. Mutagega ensakwa, ebhyakurya, egimbirya, 9kora emyenda gya okuswenʼya. Mwibhohe eginkeeto egyenego.” 10Kweki, akabhakeerya ega, “Ahasi hohonse hanú mwakasohe mumugi bhabhagenihye, mwikare muyomuyo, okuhikira hanú muriimuka ahasi hayo. 11Kweki, ahasi hohonse hanú bhataribhagenihya kasi okubheetegeerera, hanú muriimuka hayo, mukungʼunte oruteeri kumaguru geenyu, naho okoorokya ega, Waryubha abhaangiri.”
12Abhatumwa bharya bhakeemuka, bhakaamba okubharaarikira abhantu ega, bhatige obhusarya bhwabho, bhamwihunjurire Waryubha. 13Bhakaruusya ebhihwi ebhyaru kubhantu, bhakabhahaka amaguta abharweri abhaaru6:13 Bhakabhahaka amaguta abharweri abhaaru. Bhaakora ego, naho okoorokya ega, Waryubha ngʼo yaabhahwenʼya. na okubhahwenʼya.
Oruku rwa Yoana Omubhatiiji
(Mataayo 14:1-12; Ruuka 9:7-9)
14Mbe, eribhaga riyo, omukama Herode Antipa6:14 Herode Antipa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaaringa omutungi wa ekyaro kya Gariraaya. Akeegwa amangʼana gonsego eguru ya Yeesu, kwa okubha eginkuma gya Yeesu gyaringa ginyarageeni kira ahasi. Abhantu abhandi bhaaringa bharagamba ega, “N-Yoana Omubhatiiji, ahyukiri okurwa mubhaku, nkyo kirakora yaana eginguru gya okukora ebhika.” 15Abhandi bhaaringa bharagamba ega, “Ngʼ-Eriya.”6:15 Eriya. M-murooti wa akare. Maaha mukitabho kya 1 Abhakama 17 okuhikira 2 Abhakama 2. Na abhandi bhaaringa bharagamba ega, “Unu m-murooti wa Waryubha kya abharooti abhandi bha akare.” 16Hanú omukama Herode yeegwa amangʼana gayo, akagamba ega, “Uyo ngʼo Yoana Omubhatiiji, unú naabhutura omutwe, ahyukiri!”
17-20Herode yaaringa agegeri Herodia, unú yaaringa omukari wa Firipo omumura waabho. Nho, Yoana akabha aramukeerya ega, “M-mugiro okugega omukari wa omumura weenyu, enú omumura weenyu akyari-ho.” Amangʼana gayo, gakakora Herodia akamujimira Yoana, na akabha aratuna omweya okumwita, nawe, akatamwa. Kwa ego, kwa okumujomera Herodia, Herode akatuma abhasirikare bhamugwate Yoana, bhamubhohe mwigereja. Nawe, yaaringa aramwangararira, naho Herodia atariija okumwita, kwa okubha Herode yaamoobhoha Yoana na okumanya ega, Yoana m-muheene na omurabhu wa omutima. Omukama Herode yaaringa ahanjiri okumwitegeerera Yoana, nawe, hanú yaamaranga okumwitegeerera, yaasurumbaranga bhukongʼu mumutima gwaye.
21Mbe, orusiku rumwi, Herodia akanyoora omweya gwa okumwita Yoana. Orusiku ruyo, n-dunú rwaringa rwa enyangi ya okwibhurwa kwa omukama Herode. Weeki, akaraarika abhatungi bhaaye, abhakuru bha abhasirikare, na abhaanangwa bha mukyaro kya Gariraaya. 22Hanú abhageni bhaaringa bhamariri okwikara, omuhara wa Herodia akasoha, akabhina, omukama Herode na abhageni bhaaye bhayo, bhakajomerwa bhukongʼu. Nho omukama Herode, akakeerya omuhara uyo ega, “Nsabha kyokyonse kinú oreenda, oni ndaakuhaane.” 23Akarya emuuma ega, “Ndaakuhaane kyokyonse kinú oreenda, kora etuugati ya obhukama bhwani.”
24Kimwi, omuhara uyo, akagya akakeerya ngʼina waabho ega, “Maayi, nsabhe-ki?” Ngʼina waabho, akamukyukya ega, “Sabha omutwe gwa Yoana Omubhatiiji.” 25Nho, omuhara uyo, akahunjuka bhwangu kumukama, akamukeerya ega, “Ndeenda ungʼaane bhoonwego omutwe gwa Yoana Omubhatiiji kuruhungo.”
26Omukama akasurumbara bhukongʼu, nawe, kwa okubha yaaringa amariri okurya emuuma embere ya abhageni bhaaye, ataanga. 27Rumwigo akamutuma omusirikare, agye okumubhutura Yoana omutwe, amare amureetere. Omusirikare uyo, akagya mwigereja, akamubhutura Yoana omutwe. 28Akareeta omutwe guyo kuruhungo, akamuhaana omuhara urya, omuhara urya wonse, akaguhaana ngʼina waabho. 29Abheehigira bha Yoana hanú bheegwa gayo, bhakagya bhakagega omubhiri gwaye, bhakagubhiika mumbihira.
Yeesu arariisya abhantu okwambuka ebhiku bhitaanu
(Mataayo 14:13-21; Ruuka 9:10-17; Yoana 6:1-14)
30Hanú abhatumwa bha Yeesu bhaahunjuka, bhakeekumanʼya embere wa Yeesu, bhakamukeerya amangʼana gonsego ganú bhaaringa bhakoreri na ganú bhaaringa bheehigiirye. 31Abhantu bhaaringa abhaaru ahasi hayo, abhandi bhaaringa bharaaja, na abhandi bhaaringa bhareemuka. Okuringʼaana na eringʼana riyo, Yeesu na abheehigira bhaaye bhakabhurwa kora omweya gwa okurya. Kwa ego, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Muuje tugende bheetu abheenego kabhejyo mumuunye-ko hakego.” 32Bhakeemuka abheenego kwa obhwato, bhakagya kabhejyo.
33Nawe, hanú bheemuka, abhantu bhakabharora bharagya, abhantu abhaaru bhakabhamanya. Abhantu bhayo hamwi na abhandi okurwa mumigi gyonsego bhakabhakenyerera kwa amaguru, bhakabhakangatira okuhika enú bhaaringa bharagya. 34Hanú Yeesu yeetuuma okurwa mubhwato, akarora omuganda omunene gwa abhantu. Akabhamaahira ekyabhira, kwa okubha bhaaringa kya amangʼondi ganú gataana omuriisya. Akaamba okubheehigirya amangʼana amaaru.
35Hanú yaahika mugoroobha, abheehigira bhaaye bhakamugya-ko bhakamukeerya ega, “Hanu turingi m-mwisisi na eryubha rireenda okusikira. 36Obharage abhantu bhanu, bhagye mubhijiji bhinú bhiringi haangʼi, naho bheegurire ebhyakurya.” 37Nawe, Yeesu akabhakyukya ega, “Bheenyu mubhahaane ebhyakurya.” Bhakamubhuurya ega, “Bhoono! Tugende tugure emikaate gya edinari magana gabhiri,6:37 Edinari magana gabhiri. Egimbirya giyo gyaringa m-mariho ga omuntu oumwi kwa emyeri munaane. Maaha Edinari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. naho tubhahaane bharye?”
38Yeesu akabhabhuurya ega, “Muuna emikaate eringa? Mugende mugimaahe.” Bhakagya okugimaaha, bhakamara bhakahunjuka, bhakamukeerya ega, “Tuuna emikaate etaanu na eginswi ebhiri.”
39Yeesu akabhakomererya abheehigira bhaaye ega, bhabhakeerye abhantu bhonsego bheekare kubhunyanki, kumagari. 40Bhakeekara kumagari, amagari agandi gaaringa na abhantu egana rimwi, agandi gaaringa na abhantu mirongo etaanu. 41Yeesu akagega emikaate etaanu girya na eginswi ebhiri girya, akamaahirira eguru murwire, akamukumya Waryubha. Akasuunura emikaate girya, akamara akabhahaana abheehigira bhaaye, bhabhagabhire abhantu bharye. Akabhagabhira bhonsego na eginswi ebhiri girya. 42Abhantu bhonsego bhakarya, bhakeeguta. 43Kimwi abheehigira bhaaye, bhakakumanʼya amasaagyo ga emikaate na eginswi, bhakeejurya ebhikapo ekumi na bhibhiri. 44Bhanú bhaarya emikaate etaanu girya na eginswi ebhiri girya, abhasaaja abheenego, bhaaringa ebhiku bhitaanu.
Yeesu aragenda eguru ya amanji
(Mataayo 14:22-33; Yoana 6:15-21)
45Hayohayo, Yeesu akabhabhandirirya abheehigira bhaaye ega, bhariine mubhwato, bhamukangatire okwambuka enyanja okugya mumugi gwa Bhetisaida, eribhaga weeki yaaringa akyaragana na omuganda gwa abhantu. 46Hanú yaamara okuragana nabho, akariina munkuku okumusabha Waryubha.
47Hanú ekisunte kyasoha, abheehigira bhaaye bhanú bhaaringa mubhwato, bhakahika kubhuribha, na Yeesu yaaringa atamiri omwenego munkuku. 48Akabharora abheehigira bhaaye kya ego bhaaringa bharanyanka bhukongʼu okuruga egingai, kwa okubha omuyaga gwaringa gurabharibhira. Mbe, hanú yaahika muruguru, akabhaseeta aragenda kwa amaguru eguru ya amanji, akeenda okubhahitira. 49-50Hanú abheehigira bhaaye bhonsego bhaamurora aragenda eguru ya amanji, bhakakanya ega, n-kihwi. Ego, bhakoobhoha bhukongʼu, bhakahuhutya. Hayohayo, Yeesu akabhakeerya ega, “Mutereme, mutoobhoha! Nooni.” 51Kimwi Yeesu akariina mubhwato muyo, omuyaga gukatenda. Bhonse bhakaruguura bhukongʼu, 52kwa okubha bhataamanya ensonga ya ekika kya emikaate kirya. Emitima gyabho gyaringa emikongʼu.
Yeesu arahwenʼya abharweri bha Genejareeti
53Hanú Yeesu na abheehigira bhaaye bhaambuka enyanja, bhakahika mukyaro kya Genejareeti. Bhakarekera enanga ngʼambu harya. 54Hanú bheetuuma okurwa mubhwato, rumwigo abhantu bha hayo bhakamumanya ega, n-Yeesu. 55Mbe, bhakagya nkenyo, bhakanyaragana mukyaro kiyo kyonsego, bhakabha bharabhagega abharweri bhanú bhaaringa kubhuriri bhasimirwe, na okubhahira hohonse enú bheegwanga ega, Yeesu aringi. 56Hohonse hanú Yeesu yaagyanga, ebhe mubhijiji kasi mumigi, kasi ahasi ahandi hohonse harya, bhaaringa bharamureetera abharweri kumidiira. Bhakamwisasaama ega, abheekiririrye abharweri bhaabho, nyakara bhakuunʼye kora eripindo rya omwenda gwaye. Na bhonsego bhanú bhaarikuunʼya, bhakahwena amarweri gaabho.
7Yeesu araanga ameehigiryo ga Abhafarisaayo
1-4Kuginsiku girya, Abhafarisaayo na Abhayahudi abhandi, bhataaringa bhararya bira okwisaabha okuhikira kubhikokora. Bhaakoranga ego, okuhiituka egimiira gya abhakuru bhaabho kya ego gyaringa. Hanú bhaarwanga mumudiira, bheesaabhanga mbere amabhoko, kya ego yeenderwanga, nho bhararya. Kweki, bhaahiitukanga egimiira gyabho egindi eginjaru egya akare, kya okoogya ebhikombe, ebhifurira na ebhintu ebhindi.
Orusiku rumwi, Abhafarisaayo na abheehigirya nyabhurebhe bha amaragiriryo bhakaaja okurwa mumugi gwa Yerusaremu, bhakeekumanʼya hanú Yeesu yaaringa. Bhakarora abheehigira nyabhurebhe bha Yeesu, bhararya ebhyakurya bhateesaabhiri amabhoko, kya ego yaaringa ereenderwa kugimiira gyabho.7:1-4 Bhararya ebhyakurya bhateesaabhiri amabhoko, kya ego yaaringa ereenderwa kugimiira gyabho. Kugimiira gya Ekiyahudi omuntu akaarya ebhyakurya bira okwisaabha na okusabha, ebhyakurya bhirakona na bhiramukora abhe omukonu na abhandi bhanú bhararya bhonse bharakona.
5Mbe, Abhafarisaayo na abheehigirya bha amaragiriryo, bhakamubhuurya Yeesu ega, “Kwaki abheehigira bhaaho bhatakugwata egimiira gya abhakuru bheetu, bheeki bhararya ebhyakurya, bira okwisaabha amabhoko?”
6Yeesu akabhakyukya ega, “Bheenyu bhanyarwambe. Omurooti Isaaya yaaroota bhujomu eguru yeenyu, hanú yaangʼoora ega,
‘Abhantu bhanu bharansuuka kwa amangʼana ageenego,
nawe, emitima gyabho giringi ahare na oni.
7Bharansyengera bhusa,
kwa okubha ameehigiryo ganú bhareehigirya, muna ega, n-ga Waryubha,
m-maragiriryo ga abhantu.’7:6-7 Maaha mukitabho kya Isaaya 29:13.”
8Yeesu akagendererya okubhakeerya ega, “Bheenyu muratiga amaragiriryo ga Waryubha, muragwata egimiira gya abhantu.
9“Muuna enjira enjomu ya okwanga amaragiriryo ga Waryubha, naho mugwate egimiira gyenyu! 10Yaani Waryubha yaagamba okuhitira ku Musa ega, ‘Obhasuuke eseweenyu na ngʼina weenyu.’7:10a Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 20:12; Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 5:16. Kweki ega, ‘Omuntu wowonse unú aramutuka esewaabho kasi ngʼina waabho, ereenderwa yeetwe.’7:10b Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 21:17; Abharaawi 20:9.11Nawe bheenyu, mureehigirya ega, m-bujomu omuntu okukeerya esewaabho kasi ngʼina waabho ega, ‘Ebhintu bhinú nkaaturiri okukubheera, bhibheeri Koribhani,’ yaani bhibheeri omutuho ku Waryubha. 12Kwa ego, okurekana na ameehigiryo gayo, kurakora omuntu yaange okubheera esewaabho kasi ngʼina waabho, ekintu. 13Kwa okukora ego, murajeera amaragiriryo ga Waryubha, naho muture okuhiituka egimiira gyenyu abheene. Na murakora amangʼana amaaru ganú garahunkana kya gayo.”
Amangʼana ganú garamukonʼya omuntu
14Yeesu akabhirikira omuganda gwa abhantu kweki, akabhakeerya ega, “Bhonsego munyitegeerere, mumanye kinú ndagamba. 15Kitariho ekintu kinú kiraasohe kumuntu, kimukore abhe omukonu embere ya Waryubha, nawe bhinú bhirarwa mumutima gwa omuntu, mbyo bhiramukora abhe omukonu. [16Unú yaana amatwi yeegwe!]7:16 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.”
17Hanú yaatigana na omuganda gwa abhantu guyo, akasoha munyumba, nho, abheehigira bhaaye, bhakamubhuurya eguru ya ekirengyo kiyo. 18Akabhakeerya ega, “Bhoono, kora bheenyu bhonse, mutarangʼeeniha? Mutaramanya ega, kitariho ekintu kinú kiraasohe kumuntu, kiramukora abhe omukonu embere ya Waryubha? 19Ekintu kinú kirasoha kumuntu, kitakusoha mumutima, nawe kirasoha munda, na kiramara kireeswa muchoroni.” Kwa okugamba ego, yaabhiraama ebhyakurya bhyonsego bhibhenga bhirariibhwa.7:19 Ebhyakurya bhyonsego bhibhenga bhirariibhwa. Mumaragiriryo ga Musa, Abhayahudi bhateekiriribhwanga okurya ebhyakurya ebhindi kya egimbiiji na ekituuju. Maaha mukitabho kya Abharaawi 11.20Akagendererya okugamba ega, “Kinú kirarwa mumutima gwa omuntu, nkyo kiramukora abhe omukonu. 21Ndagamba ego, kwa okubha mumitima gya abhantu, mmo gararwa ameetegeerero amabhiibhi, obhusuunu, obhwibhi, obhwiti, 22obhusimbe, orunamba rwa ebhintu, obhubhiibhi, obhubheehi, obhwingʼahirya, amatuki, orwango, ekisiraani na obhutengʼo. 23Amabhiibhi gayo gonsego, gararwa mumutima, na ngo garamukora omuntu abhe omukonu.”
Eimani ya omukari oumwi unú ataringi Omuyahudi
24Mbe, Yeesu akarwa mukyaro kya Gariraaya, akagya kurutunga rwa emigi gya Tiro na Sidoni. Eyo, akeekara munyumba nyabhurebhe, ateendanga omuntu wowonse amanye hanú aringi. Nawe, akamanyikana. 25-26Eyo, yaaringa-yo omukari oumwi, unú ataaringa Omuyahudi. Omukari uyo, yaaringa arwiriri Foinike mukyaro kya Siria. Omuhara waaye, yaaringa na ekihwi ekibhiibhi. Hanú omukari uyo, yeegwa ega, Yeesu aringi haangʼi, rumwigo akamuseeta, akatema ebhiru mumaguru gaaye. Akamwisasaama amuruusye omwana waaye ekihwi.
27Yeesu akamukyukya ega, “Etaringi bhujomu okugega ebhyakurya bhya abhaana na okwesera egimbwa. Mbere abhaana bheegute.”7:27 Etaringi bhujomu okugega ebhyakurya bhya abhaana na okwesera egimbwa. Mbere abhaana bheegute. Obhugambi bhuyo, ensonga yaabho niiga, obhutuurya bhwaringa kurusumo rwa Abhayahudi mbere, hayo nho abhantu bhanú bhataringi Abhayahudi bharatura okunyoora obhutuurya bhuyo.28Omukari uyo, akamukyukya ega, “Niigo eringi Omukuru, nawe, kora egimbwa ginú giringi hansi wa emeja, girarya amasaagyo ga abhaana.”
29Yeesu akamukyukya ega, “Okurekana na eringʼana riyo ogambiri, imuka ogende, ekihwi kirwiri kumuhara waaho.” 30Kimwi, omukari uyo, akagya iika owaaye, hanú yaahika, akanyoora omwana waaye yeerambikiri kubhuriri, na ekihwi kimurwiri-ko.
Yeesu arahwenʼya omuribhu wa amatwi
31Kimwi Yeesu akeemuka kurutunga rwa Tiro, akahita gatigati ya Sidoni, akagya kunyanja ya Gariraaya, gati ya orutunga rwa Dekapori. 32Eyo yaaringa-ho omuntu oumwi, unú yaaringa omuribhu wa amatwi na kweki yaaringa na eritatura. Abhantu nyabhurebhe bhakamureeta ku Yeesu, bhakamwisasaama Yeesu amutuurire amabhoko, amuhwenʼye. 33Yeesu akagya nawe kabhejyo okurwa mumuganda gwa abhantu harya, akamutuurira ebhyara mumatwi. Akatuuja amate kukyara kyaye, akamuhaka kururimi. 34Akamaaha murwire, akeekya ekikohe, akamukeerya ega, “Efata,” ensonga yaaye niiga, “Ribhuka.” 35Hayohayo, omuntu urya amatwi gakaribhuka na orurimi rwaye, akaamba okuhaira bhujomu.
36Yeesu akakemera omuganda gwa abhantu bharya ega, bhatakaakeerya omuntu wowonse ganú akoreri. Nawe, kya ego yaagendereryanga okubhakemera, niigo bhaagendererya okuraarika amangʼana gayo bhukongʼu. 37Bhakaruguura bhukongʼu, bhakagamba ega, “Akoreri amangʼana gonsego bhujomu, kora abharibhu bha amatwi bheegwe na abhamuumu bhahaire!”
8Yeesu arariisya abhantu ebhiku bhina
1Kwibhaga riyo, kweki omuganda omunene gwa abhantu gukasanga, na bhataaringa na ebhyakurya. Yeesu akabhabhirikira abheehigira bhaaye, akabhakeerya ega, 2“Ndabhamaahira ekyabhira abhantu bhanu, kwa okubha bharingi hamwi na oni kwa eginsiku esatu na bhataana ebhyakurya. 3Hanú ndaabharage bhagye iika owaabho enu bhaana omweko, bharaahyutukire kunjira, kwa okubha abhandi gati yaabho bhaarwiri ahare.”
4Abheehigira bhaaye, bhakamukyukya ega, “Hanu turingi m-mwisisi, atariho omuntu unú aratura okunyoora ebhyakurya bhya okwigutya abhantu bhanu bhonsego.” 5Yeesu akabhabhuurya ega, “Muuna emikaate eringa?” Bhakamukyukya ega, “Tuuna emikaate muhungati.”
6Yeesu akabhakeerya abhantu bhonsego bheekare hansi. Akagega emikaate muhungati girya, akamukumya Waryubha, akagisuunura. Akabhahaana abheehigira bhaaye, bhabhagabhire abhantu, bhonse bhakabhagabhira. 7Kweki bhaaringa na eginswi egintuuya nkego. Yeesu akamukumya Waryubha akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, bhabhagabhire bhiyo bhyonse.
8Abhantu bhonsego bhakarya, bhakeeguta. Kimwi, abheehigira bhakakumanʼya amasaagyo, bhakeejurya ebhikapo muhungati. 9Abhantu bhanú bhaarya, bhaaringa muna ebhiku bhina. Kimwi, Yeesu akabharaga bhagye owaabho. 10Rumwigo akariina mubhwato hamwi na abheehigira bhaaye, bhakagya mukyaro kya Darimanuta.
Abhafarisaayo bhareenda ekika okurwa ku Yeesu
11Hanú Yeesu na abheehigira bhaaye bhaahika Darimanuta, Abhafarisaayo bhakamuseeta. Bhakaamba okuhakaananʼya nawe, naho bhamusakye. Bhaaringa bhareenda abhoorokye ekika okurwa murwire, ekya okoorokya ega, arwiri ku Waryubha.
12Yeesu akasurumbara mumutima gwaye. Akabhakeerya ega, “Kwaki orwibhuro runu mureenda okurora ekimanyiiriryo? Ndabhakeerya obhuheene ega, orwibhuro runu rutaryorokibhwa ekimanyiiriryo kyokyonse.” 13Kimwi Yeesu akabhatiga, akariina kweki mubhwato na abheehigira bhaaye. Bhakaambuka ngʼambu ya enyanja.
Obhusiigirirya bhwa Abhafarisaayo na Herode Antipa
14Abheehigira bha Yeesu, bhaaringa bharabhiirwe okugega emikaate emyaru. Bhaaringa na omukaate gumwi ego, mubhwato. 15Yeesu akabhakemera ega, “Mwiyangararire na ekimera kya Abhafarisaayo na ekimera kya omukama Herode Antipa.”8:15 Mwiyangararire na ekimera kya Abhafarisaayo na ekimera kya omukama Herode Antipa. Yeesu araringʼaanʼya ekimera kiyo na obhusiigirirya obhubhiibhi bhunú Abhafarisaayo na Herode Antipa bhaaringa bharakora kubhantu. Obhusiigirirya bhwa Abhafarisaayo bhwaringa bhwa ameehigiryo ga obhubheehi. Herode Antipa yaaringa omusiigirirya wa enjira embiibhi.
16Abheehigira bhaaye, bhakaamba okubhuuranʼya abheene kwa abheene ega, “Aragamba ego, kwa okubha tutagegeri emikaate.” 17Yeesu akamanya gonsego ganú bhaaringa bharahaira, akabhabhuurya ega, “Ndeegwa murabhuuranʼya ega, mutaana emikaate? Mukyari okumanya kora mutarangʼamura ekintu? Ndeegwa emitima gyenyu gibheeri emikongʼu? 18Muuna ameeso, nawe, mutakurora? Muuna amatwi, nawe, mutakwigwa? Bhoono, kora mutakuhiituka? 19Hanú naasuunura emikaate etaanu girya, na okubhahaana abhantu ebhiku bhitaanu bharya, mwakumanʼya amasaagyo ebhikapo bhiringa?” Bhakamukyukya ega, “Twakumanʼya ebhikapo ekumi na bhibhiri.” 20Yeesu akabhabhuurya kweki ega, “Na hanú naasuunura emikaate muhungati girya, na okubhahaana abhantu ebhiku bhina bharya, mwakumanʼya amasaagyo ebhikapo bhiringa?” Bhakamukyukya ega, “Twakumanʼya ebhikapo muhungati.”
21Kimwi akabhabhuurya ega, “Kora na bhoono mutaramanya?”
Yeesu arahwenʼya omuhoku
22Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakahika mukijiji kya Bhetisaida. Abhantu bhakareeta omuhoku oumwi. Bhakamwisasaama Yeesu ega, amukuunʼye na okumuhwenʼya. 23Yeesu akamugwata omuhoku urya okubhoko, akamuruusya mukijiji kirya. Akamutuujira amate mumeeso, akamutuurira amabhoko kumeeso, akamubhuurya ega, “Orarora ekintu kyokyonse?” 24Omuntu urya, akamaaha, akagamba ega, “Ndarora abhantu, nawe, bharamaahikana kya emiti giragenda.”
25Nho Yeesu akamutuurira amabhoko kweki kumeeso, omuntu urya, akamaaha bhwaheene, akahwena. Akarora ebhintu bhyonsego bhujomu. 26Yeesu akamukeerya ega, “Genda iika owaaho, kora otasoha mukijiji.”
Petero areekirirya ega, Yeesu ngʼo Kiristu Omutuurya
(Mataayo 16:13-20; Ruuka 9:18-21)
27Yeesu na abheehigira bhaaye bhakeemuka Bhetisaida, bhakagya mubhijiji bhya Kaisaria-Firipi. Hanú bhaaringa kunjira bharagenda, Yeesu akabhabhuurya ega, “Abhantu bharagamba nooni-wi?” 28Bhakamukyukya ega, “Abhandi bharagamba ega, uuwe nuuwe Yoana Omubhatiiji, abhandi bharagamba ega, uuwe nuuwe Eriya na abhandi bharagamba ega, uuwe ngʼ-umwi gati ya abharooti abhandi bha akare bha Waryubha.”
29Yeesu akabhabhuurya ega, “Na bheenyu muragamba ega, nooni-wi?” Petero akamukyukya ega, “Uuwe nuuwe Kiristu Omutuurya.”8:29 Kiristu Omutuurya. Ekiyunani kiragamba ega, Kiristu. Ensonga ya eringʼana rinu niiga, m-muntu unú yaasorwa na Waryubha okutuurya abhantu okurwa munyanko. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.30Yeesu akabhakemera ega, bhatakaakeerya omuntu wowonse ega, weeki niwi.
Yeesu arahaira eguru ya okukwa na okuhyuka kwaye
(Mataayo 16:21-28; Ruuka 9:22-27)
31Kimwi Yeesu akaamba okubheehigirya abheehigira bhaaye ega, Omwana wa Adamu areenderwa okunyoora eginyanko eginjaru. Kweki, abhakaruka bha Ekiyahudi, abhasyengeri abhakuru8:31 Abhasyengeri abhakuru. Maaha Abhasyengeri mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na abheehigirya bha amaragiriryo bharimwanga na yeetwe. Nawe, orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye, arihyuka. 32Yeesu yaaringa arabhakeerya abheehigira bhaaye eringʼana riyo harabhu. Nawe, Petero akamuhira kabhejyo, akaamba okumukemera. 33Yeesu akeekyukya, akamaahirira abheehigira bhaaye. Akamukemera Petero ega, “Nuurwe embere yaani, Erisambwa! Ndagamba ego, kwa okubha otakwiganirirya aga Waryubha, nureeganirirya aga abhantu.”
34Kimwi Yeesu akabhirikira omuganda gwa abhantu hamwi na abheehigira bhaaye, akabhakeerya ega, “Omuntu wowonse unú areenda okunsoorana, areenderwa yeeyange omwene8:34a Yeeyange omwene. Ensonga yaaye niiga, ateehanja omwene, nawe, amukorere Waryubha na okubhakorera abhandi amajomu. Maaha mukitabho kya Mariko 12:30-31. na agege omusarabha gwaye,8:34b Agege omusarabha gwaye. Ensonga ya okugega omusarabha niiga, okwikirirya enyanko yoyonse irya kasi kora okukwa okurekana na okugwatana na Yeesu. yansoorane. 35Ndagamba ego, kwa okubha, omuntu unú areenda okuhonʼya obhuhoru bhwaye bhwa mukyaro munu, aribhubhurya obhuhoru bhwa koko. Nawe, omuntu unú araruusya obhuhoru bhwaye kurusumo rwani na kurusumo rwa Amangʼana Amajomu, arinyoora obhuhoru bhwa koko. 36Omuntu arinyoora obhwera-ki, nyoore araanyoore ebhintu bhyonsego bhya ekyaro kinu, nawe, abhurirye obhuhoru bhwa koko? 37Bhoono, omuntu aratura okuruusya ekintu-ki, anyoore obhuhoru bhwa koko? 38Hanú oni, Omwana wa Adamu ndihunjuka okurwa murwire na bhamaraika bhaani abharabhu, mubhukuru bhwa Taata, ndimumaahira eginsoni omuntu unú arammaahira eginsoni oni na ameehigiryo gaani, kwibhaga rinu, erya orwibhuro rwa obhusimbe na obhusarya.”
91Yeesu akagendererya okubhakeerya ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, gatigati yeenyu bhanú mwimiriiri hanu, bhariho bhanú bhatarikwa okuhikira hanú bharirora obhukama bhwa Waryubha bhuraaja kwa eginguru.”
Obhukuru bhwa Yeesu bhuramaahikana kunkuku
(Mataayo 17:1-13; Ruuka 9:28-36)
2Mbe, hanú gyahita eginsiku esansabha, Yeesu akabhagega Petero, Yakobho na Yoana, akagya akariina nabho hamwi kabhejyo munkuku entambi. Hanú bhaaringa eyo, Yeesu akeehunjura ekisusa kyaye embere yaabho. 3Emyenda gyaye gikangʼesangʼesa bhukongʼu. Gikabha emirabhu pee, kora atariho omufuri wowonse mukyaro unú akaaturiri okugifura girabhe kya ego. 4Hayohayo, bhakeebhukirwa na abharooti bha akare Eriya na Musa,9:4 Musa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhaaringa bharahaira na Yeesu.
5Petero akamukeerya Yeesu ega, “Rabhi,9:5 Rabhi. Ensonga ya eringʼana rinu niiga, Omwihigirya. Rabhi kyaringa n-kyeo kya omwihigirya wa edini ya Ekiyahudi. m-bujomu bheetu okubha hanu. Tuhagaaje ebhihuuna bhisatu, ekimwi kyaho, ekimwi kya Musa na ekindi kya Eriya.” 6Petero ataamanya kinú araagambe, kwa okubha weeki na abharikyaye bhaaringa bhoobhoheri bhukongʼu.
7Mbe, erisaaru rikaaja rikabhakundikirya. Kimwi bhakeegwa eriisi okurwa mwisaaru muyo riragamba ega, “Unu ngʼo Omwana waani omuhanje. Mumwigwenga weeki!” 8Rumwigo abheehigira bharya bhakamagamaga enu na enu, bhataarora omuntu oundi, nawe, Yeesu omwene.
9Hanú bhaaringa bhareetuuma okurwa munkuku eyo, Yeesu akabhakemera ega, bhatamukeerya omuntu wowonse ganú bharuuji, okuhikira hanú Omwana wa Adamu arihyuka okurwa mubhaku. 10Abheehigira bharya bhakarigwata eringʼana riyo, nawe, bhakabha bharabhuuranʼya abheene kwa abheene ega, “Okuhyuka kwaye okurwa mubhaku, ensonga yaaye niki?”
11Bhakamubhuurya Yeesu ega, “Kwaki abheehigirya bha amaragiriryo bharagamba ega, ereenderwa Eriya akangate okuuja, Kiristu Omutuurya ataraaja?”9:11 Maaha mukitabho kya Maraki 4:5-6.12Yeesu akabhakyukya ega, “M-maheene Eriya arikangata okuuja aseemye amangʼana gonsego. Nawe, hamwi na gayo, n-kwaki engʼoorerwe mu Mangʼoore Amarabhu ega, Omwana wa Adamu, arinyankibhwa bhukongʼu na okujeerwa? 13Nawe, ndabhakeerya ega, Eriya9:13 Eriya. Yeesu araringʼaanʼya Eriya na Yoana Omubhatiiji. Yoana yaamukorera Yeesu enjira, emirimu ginú Abhayahudi bhaaringa bhareesigira ega, Eriya arakora. Maaha mubhitabho bhya Mataayo 11:13-14; Mariko 1:2-4. yaamara okuuja, nawe, abhantu bhaamukorera amabhiibhi gonsego, ganú bhaaringa bhareenda, kya ego yaangʼoorwa eguru yaaye.”
Yeesu arahwenʼya omwana unú yaana ekihwi
(Mataayo 17:14-21; Ruuka 9:37-43)
14Yeesu na abheehigira abhasatu bharya, hanú bhaahunjuka okurwa munkuku, bhakamaaha omuganda omunene gwa abhantu gubheenaariri abheehigira abhandi bhanú bhaaringa bhatamiri. Abheehigirya bha amaragiriryo bhaaringa bharahakaananʼya na abheehigira bhayo. 15Hanú omuganda guyo gwamurora, gonsego gukaruguura bhukongʼu. Rumwigo bhakamukenyerera, bhakamukeeranʼya.
16Yeesu akabhabhuurya ega, “Murahakaananʼya nabho-ki?”
17Omuntu oumwi mumuganda gurya akamukeerya ega, “Omwihigirya, ndeeteri omwana waani kuuwe, yaana ekihwi kinú kiramukora abhe erimuumu. 18Kira hanú kiramugwata, kiramugwisya hansi, arafukura erihuro mumunwa, na okusya ameeno na arahangarara omubhiri gonsego. Naabhakomereerye abheehigira bhaaho ega, bhamuruusye ekihwi kiyo, nawe, bhataanagirye.”
19Yeesu akabhakeerya ega, “Bheenyu orwibhuro runú rutaana eimani, ndiikara na bheenyu okuhikira ruuha? Ndibheegumirirya bheenyu okuhikira ruuha? Mumureete hanu omwana uyo.”
20Bhakamureeta ku Yeesu. Nawe, hanú ekihwi kyamurora Yeesu, hayohayo kikamwimukirya omwana urya ekitwe. Akagwa hansi, akasambagana na okufukura erihuro mumunwa. 21Yeesu akamubhuurya esewaabho omwana uyo ega, “Enyanko inu yaamwamba okwambira ruuha?” Esewaabho akakyukya ega, “Okwambira mubhwana bhwaye. 22Mara kaaru ekihwi kiyo kiramugwisyanga mumururo na mumanji, naho kimwite. Nawe, nyoore okaatura okukora ryoryonse, otumaahire ekyabhira, otubheere.”
23Yeesu akamukyukya ega, “Kwaki oragamba ega, ‘Nyoore okaatura’? Gonsego garaturikana kumuntu unú aramwikirirya Waryubha.” 24Rumwigo esewaabho omwana urya akagamba kwa eriisi erinene ega, “Ndeekirirya! Nawe, eimani yaani ni-nke, mbeera mbe na eimani enene.”
25Hanú Yeesu yaarora omuganda gwa abhantu guraaruha bhukongʼu, akakikemera ekihwi ekibhiibhi kirya ega, “Uuwe ekihwi! Orakora omwana unu okubha erimuumu na omuribhu wa amatwi. Bhoono, ndakukeerya ega, nuurwe kumwana unu, na otamuhinda-ko kweki.” 26Nho, ekihwi kirya, kikatema ekituri bhukongʼu, kikamukora omwana urya agwe ekitwe, kimwi kikamurwa-ko, akabha muna akwiri! Abhantu abhaaru bhakagamba ega, “Akwiri!” 27Nawe, Yeesu akamugwata okubhoko, akamwinura, wonse akeemirira.
28Mbe, hanú Yeesu yaasoha munyumba, abheehigira bhaaye bhakamubhuurya kabhejyo ega, “Kwaki bheetu twatamwa okumuruusya ekihwi?” 29Yeesu akabhakyukya ega, “Ekihwi kya kiyo kitakutura okuruusibhwa kwa eringʼana ryoryonse, nawe, kwa amasabho.”9:29 Amasabho. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, amasabho na okwiyima okurya.
Yeesu arahairira kweki eguru ya okukwa na okuhyuka kwaye
(Mataayo 17:22-23; Ruuka 9:43-45)
30Yeesu na abheehigira bhaaye bhakeemuka eyo, bhakahita gatigati ya ekyaro kya Gariraaya. Yeesu ateenda abhantu bhamanye ega, aringi eyo, 31kwa okubha yaaringa areehigirya abheehigira bhaaye ega, “Omwana wa Adamu aragya okutuurwa mumabhoko ga abhasarya, bhonse bharimwita, nawe, orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye arihyuka.” 32Abheehigira bhaaye bhataamanya rinú yaaringa aragamba, nawe, bhakoobhoha okumubhuurya.
Niwi omukuru kubhonsego?
(Mataayo 18:1-5; Ruuka 9:46-48)
33Yeesu na abheehigira bhaaye bhakahika mumugi gwa Kaperinaumu. Hanú bhaasoha munyumba, Yeesu akabhabhuurya ega, “Mwari murahakaananʼya-ki kunjira?” 34Bheeki bhakakira, kwa okubha kunjira bhaaringa bharahakaananʼya abheene kwa abheene ega, “Gati yeetu niwi omukuru?” 35Yeesu akeekara hansi, akabhabhirikira abheehigira ekumi na bhabhiri bhayo bhamusuntarire. Akabhakeerya ega, “Omuntu wowonse unú areenda okubha omukuru, areenderwa yeekore owa insi na abhe omukori wa emirimu wa bhonsego.”
36Kimwi, Yeesu akagega omwana omuke, akamwimirirya gatigati yaabho. Akamuhumbata, akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, 37“Omuntu wowonse unú araamugenihye omwana kya unu, kwa eriina ryani, arangenihya oni. Na omuntu unú arangenihya oni, atakungenihya oni omwenego, aramugenihya Waryubha unú yantumiri oni.”
Omuntu unú atakumwanga Yeesu aringi obhumwi nawe
38Yoana akamukeerya Yeesu ega, “Omwihigirya, twaruuji omuntu unú araruusya ebhihwi kwa eriina ryaho. Tukamukaanʼya, kwa okubha weeki atakusoorana na bheetu.” 39Nawe, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Mutamukaanʼya omuntu kya uyo, kwa okubha atariho omuntu unú arakora ekika kwa eriina ryani, amare yaangambe bhubhiibhi. 40Omuntu unú atakutwanga, aringi obhumwi na bheetu. 41Ndabhakeerya obhuheene ega, omuntu wowonse akaabhahaana kora ekikombe kya amanji ga okunywa, kwa okubha bheenyu m-bantu bha Kiristu Omutuurya, uyo arinyoora omutuho gwaye.”
Obhukemeri eguru ya okukora amabhiibhi
(Mataayo 18:6-9; Ruuka 17:1-2)
42Yeesu akagendererya okugamba ega, “Na omuntu wowonse akaamuhabhya oumwi gati ya abhake bhanú bharanyikirirya, ajeeme na okukora obhusarya, nyakara abhoherwe ensyo mwigoti na okweswa gatigati wa enyanja. 43Na okubhoko kwaho kukaakukora okore obhusarya, okubhuture. Nyakara osohe mubhuhoru bhwa koko uuna okubhoko okumwi ego, okukira okubha na amabhoko gabhiri na okugya mumururo gunú gutakusima.9:43 Mumururo gunú gutakusima. Ekiyunani kiragamba ega, Jehanamu. Mmo Waryubha arijibhirya abhasarya. [44Eyo ngʼyo eginyende gitakukwa, kora omururo gutakusima.]9:44 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.45Na okuguru kwaho kukaakukora okore obhusarya, okubhuture. Nyakara osohe mubhuhoru bhwa koko uuna okuguru okumwi ego, okukira okubha na amaguru gabhiri na okweswa mumururo gunú gutakusima. [46Eyo ngʼyo eginyende gitakukwa, kora omururo gutakusima.]9:46 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.47Na eriiso ryaho rikaakukora okore obhusarya, oriihe na okuryesa ahare. Nyakara osohe mubhukama bhwa Waryubha uuna ensonko, okukira okubha na ameeso gabhiri, na okweswa mumururo gunú gutakusima. 48Eyo ngʼyo eginyende gitakukwa, kora omururo gutakusima.
49“Kira omuntu arihitibhwa munyanko inú erahunkana na omururo, naho araamwe, kya ego abhantu bharahaka omuunyu munyama ya ekimwenso inú ekyari okusikibhwa, kurusumo rwa okuiraama.9:49 Kira omuntu arihitibhwa munyanko inú erahunkana na omururo, naho araamwe, kya ego abhantu bharahaka omuunyu munyama ya ekimwenso inú ekyari okusikibhwa, kurusumo rwa okuiraama. Ekiyunani kiragamba ega, Kira omuntu arihakwa omuunyu kwa omururo. Abhayahudi bhaahakanga enyama omuunyu kurusumo rwa okuiraama, nho bhaisikye. Maaha mubhitabho bhya Abharaawi 2:13; Ejekieri 43:24.50Omuunyu m-mujomu, nawe, gukaabhurya omuta gwago, mmutuura-mo-ki, naho gubhe na omuta? Na bheenyu mubhe kya omuunyu, mwikare kwa omurembe abheene kwa abheene.”
10Yeesu areehigirya eguru ya okutetana na okutigana
(Mataayo 19:1-12; Ruuka 16:18)
1Nho, Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakeemuka Kaperinaumu erya, bhakagya mukyaro kya Yudea. Bhakaambuka okugya ngʼambu ya oruuji rwa Yorodani. Emiganda gya abhantu abhaaru, bhakabha bharamwinaara kweki, akabha arabheehigirya kya ego yaaringa anariri.
2Orusiku rumwi, Abhafarisaayo10:2 Abhafarisaayo. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhakamuseeta naho bhamusakye. Bhakamubhuurya ega, “Ereekiriribhwa omusaaja okumutiga omukari waaye?” 3Yeesu akabhakyukya ega, “Musa yaabharagirirya eriragiriryo-ki?” 4Bhakagamba ega, “Musa yeekirirya ega, omusaaja amungʼoorere omukari waaye enyarubha ya okumutiga.”10:4 Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 24:1.
5Yeesu akabhakeerya ega, “Musa yaabhangʼoorera eriragiriryo riyo, okurekana na obhukongʼu bhwa emitima gyenyu. 6Nawe, okurwa kubhwambiro bhwa okubhumbwa kwa ekyaro, Waryubha yaabhumba omusaaja na omukari,10:6 Maaha mukitabho kya Obhwambiro 1:27.7‘Kwa ekisigo kiyo, omusaaja aribhatiga esewaabho na ngʼina waabho, aribha hamwi na omukari waaye. 8Na abhabhiri bhayo, bharibha omubhiri gumwi.’10:7-8 Maaha mukitabho kya Obhwambiro 2:24. Kwa ego, bhataribha bhabhiri kweki, nawe bharibha omubhiri gumwi. 9Bhoono mbe, bhanú Waryubha agwateenʼye, omuntu atabhaahukanʼya.”
10Hanú bhaasoha kweki munyumba, abheehigira bhaaye bhakamubhuurya eguru ya eringʼana riyo. 11Yeesu akabhakeerya ega, “Omuntu wowonse unú araamutige omukari waaye na amare atete oundi, arakora obhusarya bhwa okukora ameega kibhara. 12Na omukari unú araamutige omusaaja waaye, amare atetwe na oundi, arakora obhusimbe.”
Yeesu aranonka abhaana abhake
(Mataayo 19:13-15; Ruuka 18:15-17)
13Abhantu bhaaringa bharareetera Yeesu abhaana abhake, naho abhatuurire amabhoko gaaye abhanonke. Nawe, abheehigira bhaaye, bhakabhakemera abhantu bhayo. 14Hanú Yeesu yaarora ego, akajima bhukongʼu. Akabhakeerya ega, “Mubhatige abhaana abhake bhaaje kuoni, mutabhakaanʼya, kwa okubha obhukama bhwa Waryubha, m-bwa abhantu kya abhaana bhanu. 15Ndabhakeerya obhuheene ega, omuntu wowonse unú atakwikirirya obhukama bhwa Waryubha, kya omwana omuke,10:15 Omuntu wowonse unú atakwikirirya obhukama bhwa Waryubha, kya omwana omuke. Ensonga yaaye eratura okubha ega, omuntu wowonse unú atakumuhanja Waryubha, kya ego omwana omuke arahanja abheebhuri bhaaye. uyo atakutura okusoha mubhukama bhuyo.” 16Akamara akabhahumbata abhaana bhayo, akabhatuurira amabhoko, akabhanonka.
M-bukongʼu kumuniibhi okusoha mubhukama bhwa Waryubha
(Mataayo 19:16-30; Ruuka 18:18-30)
17Hanú Yeesu na abheehigira bhaaye bhaamba orugendo, omuntu oumwi akamukenyerera kunjira, akatema ebhiru hansi embere yaaye, akamubhuurya ega, “Omwihigirya owa heene, nkore egaki naho nnyoore obhuhoru bhwa koko?” 18Yeesu akamukyukya ega, “Kwaki orambirikira owa heene? Atariho owa heene, nawe, Waryubha omwenego.10:18 Kwaki orambirikira owa heene? Atariho owa heene, nawe, Waryubha omwenego. Hanu, Yeesu atakugamba ega, weeki ataringi omuheene, nawe areenda abhantu bheeganirirye ega, weeki niwi.19Omanyiri emigiro gya Waryubha ginú giragamba ega, ‘Oteeta, otakora ameega kibhara, oteebha, otagamba obhwimiririri bhwa obhubheehi, otangʼeena, obhasuuke eseweenyu na ngʼina weenyu.’10:19 Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 20:12-16; Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 5:16-20. ” 20Omuntu uyo, akamukyukya ega, “Omwihigirya, giyo gyonsego naagigwata okurwa obhwana bhwani.”
21Yeesu akamumogorera, akamuhanja, akamukeerya ega, “Osuuhiirwe na ekintu ekimwi. Genda ogurye ebhintu bhyonsego bhinú uunabhyo, egimbirya obhahaane abhatobhu. Nyoore oraakore ego, orabha wituuriiri ekibhumbiko murwire. Hanú orimara, uuje unsoorane.” 22Nawe, weeki hanú yeegwa ego, akakunya obhusu. Akeemuka akagya enu asurumbeeri bhukongʼu, kwa okubha yaaringa na ebhintu ebhyaru bhukongʼu.
23Yeesu akamaaha mbaara gyonsego, akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Eribha bhukongʼu kubhaniibhi, okusoha mubhukama bhwa Waryubha.”10:23 Mubhukama bhwa Waryubha. Maaha Obhukama bhwa Waryubha mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.24Abheehigira bhaaye, bhakaruguura kwa amangʼana gaaye. Yeesu akabhakeerya kweki ega, “Abhaana bhaani, mumaahe kya ego m-bukongʼu okusoha mubhukama bhwa Waryubha.10:24 M-bukongʼu okusoha mubhukama bhwa Waryubha. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, m-bukongʼu kubhantu bhanú bhareesigira obhuniibhi bhwabho, okusoha mubhukama bhwa Waryubha.25M-bunyoohu kungamia okuhita muryoobho rya esindani, okukira omuniibhi okusoha mubhukama bhwa Waryubha.”
26Abheehigira bhaaye, bhakagendererya okuruguura bhukongʼu, bhakabhuuranʼya abheene kwa abheene ega, “Bhoono, nyoore niigo eringi, niwi aratura okutuuribhwa?” 27Yeesu akabhamogorera akagamba ega, “Kubhantu amangʼana gayo gatakuturikana, nawe, ku Waryubha garaturikana, kwa okubha ku Waryubha gonsego garaturikana.”
28Petero akamukeerya ega, “Maaha, bheetu twatiga ebhintu bhyetu bhyonsego, tukakusoorana.” 29Nho, Yeesu akagamba ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, omuntu unú yaatigiri enyumba yaaye, kasi abhamura bhaabho, kasi abhahara bhaabho, kasi ngʼina waabho, kasi esewaabho, kasi abhaana bhaaye, kasi emigunda gyaye, kurusumo rwani na kurusumo rwa Amangʼana Amajomu, 30Waryubha arimuhaana ebhyaru bhukongʼu, okukira bhirya. Arinyoora mukyaro kya bhoonwego eginyumba, abhamura bhaabho, abhahara bhaabho, bhangʼina waabho, abhaana na emigunda. Hamwi na gayo gonsego, arinyoora enyanko. Na kwibhaga rinú ririija, arinyoora obhuhoru bhwa koko. 31Nawe, abhaaru bhanú bharamaahikana ega, m-ba eguru bhoonwego, bharibha abha insi. Na bhanú bharamaahikana ega, m-ba insi bhoonwego, mbo bharibha abha eguru.”
Yeesu arahairira orwa kasatu eguru ya okukwana okuhyuka kwaye
(Mataayo 20:17-19; Ruuka 18:31-34)
32Hanú Yeesu na abhatumwa10:32a Abhatumwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhaaye, bhaaringa kunjira bharagya mumugi gwa Yerusaremu, Yeesu yaaringa abhakangatiiri. Abhatumwa bhaaye bhakaruguura na abhantu abhandi bhanú bhaaringa bharamusoorana bhakoobhoha.10:32b Bhakoobhoha. Bhaaringa bhamanyiri ega, Yeesu arinyanka na okukwa Yerusaremu. Yeesu akabhabhirikira kweki kabhejyo abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri bhayo, akaamba okubhakeerya ganú gaakamunyoore. 33Akagamba ega, “Mwitegeerere, turagya Yerusaremu. Eyo Omwana wa Adamu arituurwa mumabhoko ga abhasyengeri abhakuru na abheehigirya bha amaragiriryo. Bhonse bharimubhuturira ekiina okukwa. Kweki, bharimutuura mumabhoko ga abhantu bhanú bhataringi Abhayahudi. 34Abhantu bhayo, bharimujabhura na okumutuujira amate. Bharimutema emijariti na okumwita. Nawe, orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye, arihyuka.”
Omukuru abhakorere emirimu bhanú aratunga
35Yakobho na Yoana, abhaana bha Jebhedayo, bhakamusuntarira Yeesu, bhakamukeerya ega, “Omwihigirya, turasabha otukorere ryoryonse rinú turaakusabhe.” 36Wonse akabhabhuurya ega, “Mureenda mbakorere-ki?” 37Bhakamukeerya ega, “Bheetu turakusabha twikare hamwi na uuwe mubhukuru bhwaho, kumweya gwa embere, oumwi orubhaara rwaho rwa obhuryo, oundi rwa obhumosi.”
38Yeesu akabhakeerya ega, “Mutamanyiri kinú murasabha. Bhoono, muratura okunywera ekikombe kya enyanko kinú ndinywera,10:38 Muratura okunywera ekikombe kya enyanko kinú ndinywera. Ensonga yaaye niiga, muratura okunyanka kya ego oni ndinyanka? kasi muratura okubhatiijwa obhubhatiijo bhwa oruku bhunú ndibhatiijwa?” 39Bhakamukyukya ega, “Turatura.” Yeesu akabhakeerya ega, “Ekikombe kya enyanko kinú oni ndinywera, na bheenyu murikinywera. Kweki obhubhatiijo bhwa oruku bhunú oni ndibhatiijwa, na bheenyu muribhubhatiijwa. 40Nawe, eguru ya okwikara orubhaara rwani rwa obhuryo kasi rwa obhumosi, gitaringi emirimu gyani okwamura. Nawe, omweya guyo, n-gwa bhanú bhaamara okuseemiribhwa na Waryubha.”
41Hanú abhatumwa abhandi ekumi bharya, bheegwa gayo, bhakaamba okubhajimira Yakobho na Yoana. 42Nho, Yeesu akabhabhirikira bhonsego hamwi, akabhakeerya ega, “Mumanyiri ega, bhanú bharagegerwa ega, m-batungi bha ebhyaro ebhindi, bharatunga abhantu bhaabho kwa eginguru, na abhakuru bhaabho, bharabhabhandirirya okukora emirimu. 43Nawe, kubheenyu etabha ego. Omuntu wowonse unú areenda okubha omukuru gati yeenyu, areenderwa abhe omukori wa emirimu weenyu. 44Kweki, omuntu wowonse unú areenda okubha owa mbere gati yeenyu, areenderwa abhe omugaya weenyu. 45Kora Omwana wa Adamu, ataaja okukorerwa emirimu, nawe, yaaja okubhakorera abhantu emirimu na okuruusya obhuhoru bhwaye, naho atungurye abhantu abhaaru.”
Yeesu arahwenʼya omuhoku
(Mataayo 20:29-34; Ruuka 18:35-43)
46Mbe, Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakahika mumugi gwa Yeriko. Hanú bheeki na omuganda omunene gwa abhantu, bheemuka okurwa Yeriko, bhakasikana na omuntu oumwi eriina ryaye Bharitimayo, omwana wa Timayo. Omuntu uyo, yaaringa omuhoku na omusabhiirirya. Yaaringa areekara embarika wa enjira arasabhiirirya. 47Hanú yeegwa ega, Yeesu wa Najareeti arahita harya, akaamba okukunga kwa eriisi erinene ega, “Yeesu, Omuhiiri Daudi,10:47 Omuhiiri Daudi. Abhayahudi bhaaringa bhareesiga ega, Masiha arirwa muhamati ya omukama Daudi. Maaha mubhitabho bhya Egijabhuri 89:3-37; Jeremia 23:5-6; Ejekieri 34:23-24. Maaha Daudi na Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ndakwisasaama ummaahire ekyabhira!” 48Abhantu abhaaru bhakamukemera ega, akire. Nawe, weeki akagendererya okukunga kwa eriisi erinene ega, “Omuhiiri Daudi, ndakwisasaama ummaahire ekyabhira!”
49Nho, Yeesu akeemirira akagamba ega, “Mumubhirikire yaaje hanu.” Bhakamubhirikira omuhoku urya, bhakamukeerya ega, “Wigumirirye, imirira! Arakubhirikira.” 50Wonse akeesa ekabhuuti yaaye hansi, akeemirira bhwangu, akagya ku Yeesu.
51Yeesu akamubhuurya ega, “Oreenda nkukorere-ki?” Omuhoku urya akamukyukya ega, “Omwihigirya, ndeenda ndore kweki.”
52Yeesu akamukeerya ega, “Eimani yaaho ekuhwenerye. Genda iika.” Hayohayo, omuntu uyo akaamba okurora kweki, akamusoorana Yeesu.
11Abhantu bharamuturuungʼana Yeesukwa obhujomerwa Yerusaremu
(Mataayo 21:1-11; Ruuka 19:28-40; Yoana 12:12-19)
1Hanú Yeesu na abheehigira bhaaye, bhaahika haangʼi na omugi gwa Yerusaremu,11:1 Yerusaremu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. haangʼi na ebhijiji bhya Bhetifage na Bhetania, kunkuku ya Emijeituni, Yeesu akabhatuma bhabhiri gati yaabho. 2Akabhakeerya ega, “Mugende mukijiji kirya kiringi embere yeenyu. Hanú mwakasohe muyo, mwakanyoore ekimoori kya entikiri, kinú kitareekarwa-ko na omuntu wowonse kibhoherwe, mukisibhure mukindeetere. 3Nyoore omuntu wowonse yaakabhabhuurye ega, ‘Kwaki murakora ego?’ mumukeerye ega, ‘Omukuru arakyenda, na araakihunjukye hanu bhwangu.’”11:3 Maaha mukitabho kya Jakaria 9:9.
4Mbe, bhakagya bhakanyoora ekimoori kya entikiri kibhoherwe kibhara wa ekiita, kunjira enkuru, bhakakisibhura. 5Abhantu nyabhurebhe gati ya bhanú bhaaringa bheemiriiri harya, bhakabhabhuurya ega, “Kwaki murasibhura ekimoori kya entikiri kiyo?” 6Bhonse bhakabhakyukya kya ego Yeesu yaaringa abharagiriirye. Kimwi abhantu bhayo, bhakabheekiririrya. 7Bhakamuhirira Yeesu ekimoori kya entikiri kirya, bhakabharya emyenda gyabho eguru yaakyo, Yeesu akariina-ko, akeekara.11:7 Yeesu akariina-ko, akeekara. Abhakama bha eribhaga riyo, bhaagenderanga kugifaraasi gya eriihe. Kwa ego, Yeesu okugendera kukimoori kya entikiri hanú yaaringa arasoha Yerusaremu, yaaringa aroorokya ega, weeki araaja kwa obhunyoohu.8Abhantu abhaaru, bhakabharya emyenda gyabho kunjira, na abhandi bhakatabhura amasagi ga emiti mumigunda gyabho, bhakagabharya kunjira. 9Abhantu bhanú bhaaringa bhakangatiri na bhanú bhaamurwanga enyuma, bhaaringa bharagamba kwa eriisi erinene ega,
“Hosana!11:9a Hosana. Ensonga yaaye niiga, Ee Omukuru otutuurye.
Anonkerwe unú araaja kwa eriina rya Omukuru Waryubha!11:9b Maaha mukitabho kya Egijabhuri 118:25-26.
10Turamugungya Omukama wa obhukama bhwa jaaji weetu Daudi, bhunú bhuraaja!
Hosana, Waryubha unú aringi murwire!”
11Yeesu akasoha Yerusaremu, akagya kimwikimwi akasoha murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha.11:11 Erisyengerero erikuru rya Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Hanú yaamara okumaaha bhwaheene ebhintu bhyonsego bhinú bhyaringa-mo, akarwa-mo, kwa okubha yaaringa mugoroobha. Akagya na abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri bharya, mukijiji kya Bhetania.
Yeesu areehiima omuti gunú gutaana emisumo
12Ejo wendeko, Yeesu na abheehigira bhaaye, hanú bhaarwanga Bhetania okuhunjuka Yerusaremu, Yeesu akeegwa omweko. 13Akarora kwa ahare omuti gunú gwabhirikirwanga ega, omutini, guuna amasya amaaru. Akagusuntarira naho arore hamwi nyoore guuna emisumo. Nawe, hanú yaaguhikiira, akanyoora gutaana emisumo, nawe amasya ageenego, kwa okubha eribhaga rya okwama emisumo ryaringa ritarahika. 14Mbe, Yeesu akakeerya omuti gurya ega, “Okurwa reero kora koko, omuntu atakyarya emisumo gyaho.”11:14 Yeesu yeehiima omuti gwa omutini, okoorokya kya ego Waryubha aribhabhuturira ekiina Abhayahudi, kwa okubha bhataaringa na emisumo gya eginteemo eginjomu. Abheehigira bhaaye, bhakeegwa eringʼana riyo.
Yeesu arakenyia abhakori bha ebhyasarabharwe mwisyengerero rya Waryubha
(Mataayo 21:12-17; Ruuka 19:45-48; Yoana 2:13-22)
15Hanú bhaahika Yerusaremu, Yeesu akasoha murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha. Akanyoora abhantu bharagurya na okugura ebhintu muyo, akaamba okubhakenyia. Akahenura egimeja gya bhanú bhaaringa bharaswenʼya egimbirya gya okutumira mwisyengerero11:15a Bharaswenʼya egimbirya gya okutumira mwisyengerero. Etaaringa kira egimbirya gyeenderwanga okutumira mwisyengerero, nawe, ginú gyatumirwanga, ni-gimbirya gya Ekiyahudi egyenego. na okugwisya ebhitumbi bhya bhanú bhaaringa bharagurirya abhantu eginguuti kurusumo rwa okuruusya ekimwenso.11:15b Ekimwenso. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.16Kora, ataamwikiririrya omuntu wowonse wa okugega ekintu kyokyonse kya okugurya, okuhita kurubhanja rwa erisyengerero.
17Kimwi Yeesu akabheehigirya, ega, “Bhoono, etaangʼoorwa mu Mangʼoore Amarabhu ega, ‘Erisyengerero ryani erikuru riribha enyumba eya amasabho, ga abhantu bha ebhyaro bhyonsego’?11:17a Maaha mukitabho kya Isaaya 56:7. Nawe bheenyu, muikoreri okubha erisana rya abheebhi!”11:17b Maaha mukitabho kya Jeremia 7:11.
18Hanú abhasyengeri abhakuru na abheehigirya bha amaragiriryo bheegwa gayo, bhakaamba okutuna omweya gwa okumwita. Nawe, bhaaringa bharamoobhoha, kwa okubha abhantu bhonsego bhaaringa bhararuguuribhwa na ameehigiryo gaaye. 19Hanú yaahika mugoroobha, Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakeemuka mumugi muyo.
Okusabha Waryubha kwa eimani
20Nyenkyo wendeko, hanú bhaaringa bharahunjuka mumugi gwa Yerusaremu, bhakarora omutini gurya goomeri gonsego kora na emiri gyago. 21Petero akahiituka eringʼana rinú Yeesu yaagamba, akamukeerya ega, “Rabhi, maaha! Omutini gunú weehiimiri, goomeri!”
22Yeesu akabhakeerya ega, “Mumwikirirye Waryubha. 23Ndabhakeerya obhuheene ega, omuntu wowonse unú araakeerye enkuku inu ega, ‘Ihika wiyese munyanja,’ bira okubha na enkubhi mumutima gwaye, nawe, abhe areekirirya ega, eringʼana rinú aragamba rirakoreka, maheene rirakoreka. 24Kwa ekisigo kiyo, ndabhakeerya ega, kyokyonse kinú murasabha hanú muringi kumasabho, mubhe na eimani ega, muranyoora, na hayo nho muraakinyoore. 25Na kira hanú murasabha, mumwabhire omuntu wowonse unú abhasariirye. Nho, kora Eseweenyu wa murwire aribhaabhira obhusarya bhwenyu. [26Nawe, nyoore bheenyu mutakwabhira abhandi, kora Eseweenyu wa murwire ataribhaabhira obhusarya bhwenyu.]11:26 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.”
Obhutungi bhwa Yeesu bhureekomibhwa
(Mataayo 21:23-27; Ruuka 20:1-8)
27Yeesu na abheehigira bhaaye, bhakahika kweki Yerusaremu. Hanú Yeesu yaaringa aragenda murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, abhasyengeri abhakuru, abheehigirya bha amaragiriryo na abhakaruka bha Ekiyahudi bhakamuseeta. 28Bhakamubhuurya ega, “Amangʼana ganú orakora, oragakora kwa obhutungi bhwawi? Niwi akuheeri obhutungi bhwa okukora gayo?”
29Yeesu akabhakeerya ega, “Ndabhabhuurya eringʼana rimwi ego. Mbe, nyoore muraakyukye riyo, na oni ndabhakeerya n-kwa obhutungi bhwawi ndakora ganu. 30Bhoono, obhutungi bhwa Yoana obhwa okubhatiija abhantu, bhwarwa-ha? Bhwarwa ku Waryubha kasi bhwarwa kubhantu? Munkyukye!”
31Bhakaamba okubhuuranʼya abheene kwa abheene ega, “Nyoore turaagambe ega, bhwarwa ku Waryubha, araatubhuurye ega, ‘Bhoono, ndeegwa mutaamwikirirya?’ 32Na nyoore turaagambe ega, bhwarwa kubhantu, abhantu bharaatujimire.” Bhaaringa bharoobhoha abhantu, kwa okubha abhantu bhonsego bhaamwikiriryanga Yoana ega, yaaringa omurooti wa maheene. 33Mbe, bhakamukyukya ega, “Tutamanyiri.” Yeesu wonse akabhakeerya ega, “Na oni nonse ntakubhakeerya ndakora ganu kwa obhutungi bhwawi.”
12Yeesu arahunkanʼya abhatungi na abharimi abhasarya
(Mataayo 21:33-46; Ruuka 20:9-19)
1Yeesu akaamba okuhaira na abhatungi bha Ekiyahudi kwa ebhirengyo ega, “Yaaringa-ho omuntu oumwi. Omuntu uyo, yaahamba emijabhibhu mumugunda gwaye. Akagugitira orubhago, akasimba-mo erituko rya okumitira-mo egijabhibhu. Akahagaaja-mo obhutara obhutambi bhwa okurindira-ko. Akamara akabhakodisirya abharimi nyabhurebhe omugunda guyo, akagya orugendo. 2Hanú eribhaga rya okugesa ryahika, akamutuma oumwi wa abhakori bha emirimu bhaaye, kubharimi bharya, naho agende amugegere omugabho gwaye gwa egijabhibhu. 3Nawe, hanú omukori wa emirimu urya yaahika mumugunda murya, abharimi bharya, bhakamugwata bhakamutema na bhakamuhunjukya amabhoko masa. 4Kweki omwene omugunda uyo, akamutuma omukori wa emirimu oundi, kubharimi bharya. Uyo wonse, bhakamutema bhukongʼu bhakamwatya eginguma kumutwe, bhakamunyahaara bhubhiibhi. 5Kweki akamutuma omukori wa emirimu oundi, uyo weeki abharimi bharya bhakamwita. Yaabhatuma abhakori bha emirimu bhaaye abhandi abhaaru. Abharimi bharya bhakabhatema, na abhandi bhakabheeta. 6Akabha atamiri na oumwi wa okumutuma, omwana waaye omuhanje. Kubhuteero akamutuma uyo wonse, kubharimi bharya, akeeganirirya ega, ‘Unu m-mwana waani, weeki bharaamusuuke.’
7“Nawe, hanú uyo wonse yaahika, abharimi bharya bhakagambana ega, ‘Unu ngʼo omugabhi wa omugunda gunu. Bhoono, tumwite, engabho yaaye inu ebhe yeetu.’ 8Mbe, bhakamugwata, bhakamwita, bhakamuruusya mumugunda murya.
9“Mbe bhoono, omwene omugunda uyo araakore egaki? Hanú ariija, aribheeta abharimi bharya, na omugunda guyo, arikodisirya abhantu abhandi. 10Bhoono, mutarasoma Amangʼoore Amarabhu ganú garagamba ega,
‘Erigina rinú abhahagaaji bhaangiri,
ndyo ryabheeri erigina erikuru rya obhurusa.
11Omukuru Waryubha ngʼo akoreri eringʼana riyo,
ryonse n-kiruguuro kubheetu.’ 12:11 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 118:22-23.”
12Hanú abhasyengeri abhakuru, abheehigirya bha amaragiriryo na abhakaruka bha Ekiyahudi, bhaamanya ega, ekirengyo kirya kirabhahairira bheeki, bhakeenda okumugwata. Nawe, bhakoobhoha omuganda gwa abhantu, bhakamutiga bhakagya.
Abhantu bharamuteganʼya Yeesueguru ya obhurihi bhwa erigooti
(Mataayo 22:15-22; Ruuka 20:20-26)
13Nho, abhatungi bha Ekiyahudi bhakabhatuma Abhafarisaayo nyabhurebhe, na abhabheeri bha omukama Herode Antipa, bhamugwatye Yeesu okurekana na obhugambi bhwaye. 14Bhakagya bhakamukeerya ega, “Ee Omwihigirya, tumanyiri ega, uuwe m-muntu wa heene na ega, otakoobhoha omuntu wowonse, kora akaabha omutungi wa eguru. Uuwe oreehigirya obhuheene eguru ya amangʼana ga Waryubha. Bhoono, okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, tureekiriribhwa okutobha erigooti ku Kaisari,12:14 Kaisari. Kiyo n-kyeo kya omutungi omukuru wa ekyaro kyonsego kya Abharuumi. Yaaringa omukama wa Abharuumi, kweki ngʼo yaatunga ekyaro kya Isiraeri kwibhaga rirya. Maaha Kaisari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kasi-ha?”
15Nawe, Yeesu akamanya orwambe rwabho, akabhakeerya ega, “Kwaki muransakya okuntega? Mundeetere edinari12:15 Edinari. Gyaringa ni-gimbirya gya Ekiruumi, ginú abhantu bhaarihanga erigooti. Maaha Edinari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ngʼirore.” 16Nho, bhakamuhirira edinari, wonse akabhabhuurya ega, “Epicha inu na amangʼoore ganú gangʼoorerwe kudinari inu, m-byawi?” Bhakamukyukya ega, “M-bya Kaisari.” 17Yeesu akabhakyukya ega, “Mumuhaane Kaisari ebhya Kaisari, na mumuhaane Waryubha ebhya Waryubha.” Bhonsego bhakaruguura bhukongʼu.
Yeesu arakyukya amabhuuryo eguru ya obhuhyuki
(Mataayo 22:23-33; Ruuka 20:27-40)
18Gwaringa-ho omuganda ogumwi gwa Abhayahudi gunú gwabhirikirwanga ega, Abhasadukaayo.12:18 Abhasadukaayo. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Bheeki bhaaringa bhareehigirya ega, obhuhyuki bhwa abhaku bhutariho. Orusiku orumwi, abhandi gati yaabho bhakamuseeta Yeesu, bhakamubhuurya ega, 19“Omwihigirya, Musa yaaturagirirya mumaragiriryo gaaye ega, nyoore omuntu araakwe, atareebhura na omukari waaye, omumura waabho oundi amugabhe omusino uyo, amwibhurire omumura waabho abhaana.12:19 Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 25:5-6.20Bhoono tugambe ega, bhaaringa-ho abhamura muhungati abha enda eimwi. Omutangi akateta omukari, akamara akakwa atareebhura nawe. 21Omumura waabho owa kabhiri akamugabha omusino uyo, nawe wonse akakwa, atareebhura nawe. Na owa kasatu wonse ekabha ego. 22Bhonsego muhungati bhakakwa bhateebhwiri na omusino uyo. Kubhuteero, omusino uyo wonse, akakwa. 23Bhoono otukeerye, nyoore obhuhyuki bhwa abhaku bhuriho, orusiku runú abhaku bharihyuka, omukari uyo, aribha omukari wawi gati ya abhamura muhungati bhayo? Kwa okubha bhonsego muhungati bhaaringa bhamuteteri.”
24Yeesu akabhakyukya ega, “Bheenyu murabhura bhukongʼu, kwa okubha mutamanyiri ganú gaangʼoorwa mu Mangʼoore Amarabhu, kweki mutamanyiri obhuturo bhwa Waryubha kya ego bhuringi. 25Hanú abhaku bharihyuka, bhatariteta kora okutetwa. Bharibha kya bhamaraika12:25 Bhamaraika. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bha murwire, bheeki bhatakuteta kora okutetwa. 26Na eguru ya okuhyukibhwa kwa abhaku, mutarasoma mukitabho kya Musa, kya ego Waryubha yaagamba kukisaka kinú kyookanga omururo? Waryubha yaakeerya Musa ega, ‘Oni ngʼ-Waryubha wa Abhurahamu, wa Esaaka na wa Yakobho.’12:26 Maaha mukitabho kya Okuhuruka 3:6.” 27Yeesu akagendererya okugamba ega, “Mbe, Waryubha ataringi Waryubha wa abhaku, nawe ngʼ-Waryubha wa abhahoru,12:27 Mbe, Waryubha ataringi Waryubha wa abhaku, nawe ngʼ-Waryubha wa abhahoru. Obhugambi bhuyo ensonga yaaye niiga, Abhurahamu, Esaaka na Yakobho m-bahoru, bharingi hamwi na Waryubha murwire. kwa ego murabhura bhukongʼu!”
Eriragiriryo erikuru okukira gonsego
(Mataayo 22:34-40; Ruuka 10:25-28)
28Hanú Yeesu yaaringa arahakaananʼya na Abhasadukaayo, omwihigirya wa amaragiriryo oumwi akahika, akeegwa kinú bharahakaananʼya. Hanú yeegwa ega, Yeesu akyukirye bhujomu, akamubhuurya ega, “Kumaragiriryo gonsego ga Waryubha, n-diiha eriragiriryo erikuru okukira agandi?”
29Yeesu akamukyukya ega, “Erikuru n-dinu, ‘Mwitegeerere bheenyu Abhaisiraeri! Omukuru Waryubha weetu, ngʼo Omukuru omwenego. 30Omuhanje Omukuru Waryubha waaho, kwa omutima gwaho gonsego, kwa enkoro yaaho yonsego, kwa obhungʼeeni bhwaho bhonsego na kwa eginguru gyaho gyonsego.’12:30 Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 6:4-5.31Na eriragiriryo rya kabhiri erikuru n-dinu, ‘Omuhanje omurikyaho, kya ego oreehanja uuwe omwene.’12:31 Maaha mukitabho kya Abharaawi 19:18. Ritariho eriragiriryo erindi erikuru okukira agabhiri gayo.”
32Omwihigirya wa amaragiriryo urya akamukeerya Yeesu ega, “Omwihigirya, ogambiri bhwaheene ega, Waryubha ngʼ-umwi ego, atariho oundi, nawe, weeki omwene. 33Kweki mmanyiri ega, ereenderwa okumuhanja Waryubha kwa omutima gonsego, kwa obhungʼeeni bhonsego na kwa eginguru gyonsego, na okumuhanja omurikyaho, kya ego oreehanja uuwe omwene. Gayo ngo amaragiriryo amakuru bhukongʼu, okukira okuruusya ebhimwenso bhya okusikibhwa na ebhimwenso ebhindi bhyonsego.”
34Yeesu hanú yaarora ega, omuntu uyo akyukirye kwa egintungwa, akamukeerya ega, “Uuwe otaringi hare okusoha mubhukama bhwa Waryubha.” Okwambira orusiku ruyo, atariho wowonse unú yaasakya kweki okumubhuurya Yeesu amabhuuryo agandi.
Kiristu Omutuurya ngʼo omuhiiri Daudina Omukuru wa bhonsego
(Mataayo 22:41-46; Ruuka 20:41-44)
35Yeesu hanú yaaringa arabheehigirya abhantu murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, akabhabhuurya ega, “Kwaki abheehigirya bha amaragiriryo12:35 Abheehigirya bha amaragiriryo. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bharagamba ega, Kiristu Omutuurya m-muhiiri Daudi? 36Daudi omwene enu aroorokereribhwa na Omutima Omurabhu, yaagamba ega,
‘Omukuru Waryubha yaamukeerya Omukuru waani12:36a Omukuru waani. Hanu erahairira Masiha, yaani Kiristu Omutuurya. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ega,
“Ikara orubhaara rwani rwa obhuryo,
okuhikira hanú ndituura abhasigu bhaaho hansi ya amaguru gaaho.”’12:36b Maaha mukitabho kya Egijabhuri 110:1.
37“Daudi omwene aramubhirikira Kiristu ega, ‘Omukuru’. Mbe bhoono, Kiristu aratura egaki okubha omuhiiri waaye?”12:37 Omuhiiri waaye. Yeesu yeebhurwa okurwa muruganda rwa Daudi, nkyo kyakora bhaamubhirikiranga Omuhiiri Daudi. Nawe, yaaringa murwire okwambira akare. Omukama Daudi yaamubhirikiranga Omukuru, kwa okubha Kiristu yaaringa Waryubha. Maaha mukitabho kya Egijabhuri 110. Kweki, maaha Daudi na Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Omuganda omunene gwa abhantu gwaringa guramwitegeerera Yeesu kwa obhujomerwa.
Yeesu arakeerya abhantu bheeyangararirena abheehigirya bha amaragiriryo
(Mataayo 23:1-36; Ruuka 20:45-47)
38Hanú Yeesu yaaringa areehigirya abhantu, akabhakeerya ega, “Mwiyangararire na abheehigirya bha amaragiriryo. Bheeki bhahanjiri okugenda bheebhoheri eginkanju egintambi, na okukeeranibhwa kwa obhusuuku mumidiira. 39Kweki mumasinagogi12:39 Mumasinagogi. Maaha Erisinagogi mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhahanjiri okwikara embere, na muginyangi bhahanjiri okwikara kubhitumbi ebhya embere ebhya abhasuukwa. 40Bharabharuusya abhasino eginyumba gyabho. Kweki bhareekorya ega, m-bantu bhanú bhataana amasoro kwa okusabha amasabho amatambi embere ya abhantu. Kurusiku rwa okubhuturirwa ekiina, abhantu bhayo bharijibhibhwa bhururu bhukongʼu.”
Egisadaaka gya abhaniibhi na omusino omutobhu
41Yeesu yaaringa yeekeeri murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, abhatiri orubhaara rwa erisandiko rya okuruusirya-mo egisadaaka. Akamaaha kya ego abhantu bharatuura egisadaaka gyabho mwisandiko murya. Abhaniibhi abhaaru bhaaringa bhararuusya egimbirya eginjaru. 42Mbe, akaaja omukari oumwi omusino omutobhu, weeki akaruusya omunyaraga gwa egimbirya ebhiri egyenego. 43Hanú Yeesu yaarora gayo, akabhabhirikira abheehigira bhaaye, akabhakeerya ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, omukari omusino omutobhu uyo, ateeri egimbirya eginjaru mwisandiko rya egisadaaka, okukira bhonsego bhanú bharuusirye. 44Ndagamba ego, kwa okubha abhantu abhandi bhonsego, bharuusirye amasaagyo okurwa kubhintu ebhyaru bhinú bhaanabhyo. Nawe, omukari unu, na obhutobhu bhwaye, aruusirye bhyonsego bhinú yaanabhyo mubhuhoru bhwaye.”
13Yeesu arahairira eguru ya enyanko enduru inú eraaja
(Mataayo 24:1-14; Ruuka 21:5-19)
1Hanú Yeesu yaaringa ararwa murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, oumwi wa abheehigira bhaaye, akamukeerya ega, “Omwihigirya, maaha amagina amanene ganu na eginyumba eginene ginu, kya ego giraruguurya!” 2Yeesu akamukyukya ega, “Oraruguura okurora eginyumba eginene ginu? Ritariho erigina rinú riritama eguru ya erindi, gonsego garihaanyurwa!”
3Hanú Yeesu yaaringa yeekeeri munkuku ya Emijeituni, amaahiriiri orubhaara rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, Petero, Yakobho, Yoana na Andurea, bhakamubhuurya kabhejyo ega, 4“Turasabha otukeerye, amangʼana ganú oragamba, gariibhuka ruuha? N-kimanyiiriryo-ki, kinú kiryorokya ega, gayo gonsego garingi haangʼi okwibhuka?”
5Nho, Yeesu akaamba okubhakeerya ega, “Mwiyangararire, omuntu wowonse atariija okubhangʼeena! 6Abhantu abhaaru bhariija kwa eriina ryani, bharigambanga ega, ‘Oni nooni Kiristu.’ Abhantu bhayo, bharibhanga bharangʼeena abhantu abhaaru. 7Na bheenyu hanú muriigwa amangʼana ga eriihe na emijuujumo gya eriihe, mutoobhoha. Gayo gareenderwa geebhuke, nawe, obhuteero bhwa ekyaro bhuribha bhukyari okuhika. 8Ekyaro ekimwi kirirwana na ekyaro ekindi, na obhukama obhumwi bhurirwana na obhukama obhundi. Haribha-ho na ebhirigiti bhya erirobha ahasi ahaaru, na ahasi ahandi haribha na enjara. Gayo gonsego garibha kya omukari okwamba okurumwa obhusungu hanú areenda okwibhura.
9“Nawe, bheenyu mwiyangararire bhukongʼu. Abhantu bharibhahira mumabharaja, na okubhatema bhururu mumasinagogi gaabho. Bharibhahira kubhaanangwa na kubhakama, kurusumo rwani. Muryenderwa okubha abheemiririri bhaani embere yaabho. 10Amangʼana Amajomu gareenderwa okuraarikwa mbere, kubhantu bha ebhyaro bhyonsego, eribhaga obhuteero bhutarahika. 11Hanú abhantu bhayo bharibhagwata, na okubhahira mumabharaja, mutariija okubha na enkubhi eguru ya amangʼana ganú murigamba, nawe, ryoryonse rinú murihaanwa ensa irya, murigambe, kwa okubha mutaringi bheenyu bhanú murigamba, nawe, m-Mutima Omurabhu.13:11 Mutima Omurabhu. Maaha Omutima Omurabhu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
12“Kwibhaga riyo, abhantu bharibhariira eniku abhamura bhaabho, naho bheetwe. Kweki, bhataata bharibhariira eniku abhaana bhaabho, naho bheetwe. Abhaana bhonse bharibharwanʼya abheebhuri bhaabho na okubheeta. 13Abhantu bhonsego bharibhajimira kurusumo rwa eriina ryani. Nawe, wowonse unú ariigumirirya okuhikira kubhuteero, ngʼo Waryubha arimutuurya.”
Eginyanko egindi eginene ginú giriija
(Mataayo 24:15-35; Ruuka 21:20-33)
14Omuntu unú arasoma amangʼoore ganu, amanye ensonga ya obhukemeri bhwa Yeesu bhunu, “Eribhaga riyo, murimurora omusarya unú arareeta obhukonu 13:14 Omusarya unú arareeta obhukonu. Ensonga eindi eratura okubha ega, obhusarya bhunú bhurareeta obhukonu. Maaha mukitabho kya Danyeri 9:27, 11:31, 12:11. yeemiriiri ahasi aharabhu hanú atakwenderwa abhe. Nho, abhantu bhanú orinyoora bharingi mukyaro kya Yudea, bhangʼosere muginkuku! 15Na omuntu unú aribha atiriiri kurusara rwa enyumba,13:15 Omuntu unú aribha atiriiri kurusara rwa enyumba. Kwibhaga rya Yeesu abhantu bhaahagaajanga eginyumba gyabho, bhararaarya egimbaau kwikindaasi kurusumo rwa okumuunyira-ko, bhaakoranga na egingaji gya okuriina-ko. Maaha mukitabho kya Mariko 2:4. ateetuuma okusoha munyumba, okugega ebhintu bhyaye, weeki angʼose. 16Egoego, na omuntu unú orinyoora aringi mumugunda, atahunjuka iika okugega emyenda gyaye, weeki angʼose! 17Kuginsiku giyo, ndabhamaahira ekyabhira abhakari bhanú orinyoora bharingi enda na bhanú orinyoora bharaneenʼya! 18Mumusabhe Waryubha ega, gayo gatariija okwibhuka kwibhaga rya embeho, 19kwa okubha kuginsiku giyo, abhantu bharinyoora enyanko enene bhukongʼu. Enyanko kya iyo etaakeebhukiri okwambira hanú Waryubha yaabhumba ekyaro nawanyareero, na etariibhuka kweki. 20Na nyoore Omukuru Waryubha atakaasuuhirye eginsiku gya enyanko iyo, mbe, atariho omuntu unú akaatuurikiri. Nawe, Waryubha asuuhirye eginsiku giyo, kurusumo rwa abhasorwa bhaaye.
21“Mbe, kwibhaga riyo, nyoore abhantu bharibhakeerya ega, ‘Mumaahe, Kiristu Omutuurya aringi hanu!’ kasi ‘Aringi erya!’, muteekirirya, 22kwa okubha bhariibhuka abharooti bha obhubheehi na abhantu bhanú bharibhanga bhareebhirikira ega, mbo Kiristu Omutuurya. Bharibha bharakora ebhimanyiiriryo na ebhiruguuryo, naho bhature okungʼeena, kora abhasorwa bha Waryubha. 23Mbe, bheenyu mwiyangararire, kwa okubha mmariri okubhakemera, eribhaga gayo gonsego gatareebhuka.
24“Mbe, hanú eginsiku gya enyanko giyo girihwa, eryubha riribha ekisunte, omweri gutariruusya obhurabhu bhwago, 25na eginjota gyonse, girigwa hansi okurwa kurwire. Na eginguru gya kurwire gyonsego girisingisibhwa.13:24-25 Maaha mubhitabho bhya Isaaya 13:10, 34:4; Joeri 2:10.
26“Hayo nho, abhantu bhonsego bharimurora Omwana wa Adamu13:26a Omwana wa Adamu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. araaja kumasaaru kwa eginguru eginjaru na obhukuru.13:26b Maaha mubhitabho bhya Danyeri 7:13; Obhukundukuri 1:7.27Nho, aribhatuma bhamaraika bhaaye, bhakumanʼye abhasorwa bhaaye, okurwa mbaara gyonsego gya ekyaro, okwambira kubhwambiro bhwa ekyaro, okuhikira kubhuteero bhwa orwire.”
28Yeesu akagendererya okubhakeerya ega, “Mwihigire ekirengyo okurwa kumuti gwa omutini. Hanú amasagi gaago garasebhuka na okunyeregeta, nho, muramanya ega, eribhaga rya embura riringi haangʼi. 29Egoego, na bheenyu hanú murirora eginyanko giyo gyambiri okwibhuka, mumanye ega, Omwana wa Adamu aringi haangʼi okuuja. 30Ndabhakeerya obhuheene ega, abhantu bha orwibhuro runu bhatarihita gayo gonsego gakyari okwibhuka. 31Ekyaro na orwire bhirihita, nawe, amangʼana gaani gariguma koko.
Waryubha ngʼo amanyiri orusiku rwa okuhunjuka kwa Yeesu
32“Nawe, atariho omuntu unú amanyiri orusiku, kora ensa inú Omwana wa Adamu arihunjuka. Kora bhamaraika bha murwire na Omwana wa Waryubha bhatabhimanyiri, nawe, Taata Waryubha omwenego ngʼo abhimanyiri. 33Mwiyangararire! Mutengeeje, [musabhe,]13:33 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani. kwa okubha mutamanyiri ega, eribhaga riyo ririhika ruuha.
34“Okuuja kwa Omwana wa Adamu, kurahunkanibhwa na omuntu unú aragya orugendo okurwa iika owaaye. Akatiga abhakori bha emirimu bhaaye, bhagumye omugi gwaye. Bhonsego akabhagabhira emirimu gya okukora. Omwangarariri wa kukiita akamuragirirya ega, atengeeje.”
35Yeesu akagendererya okubhakeerya ega, “Bheenyu bhonse mutengeeje, kwa okubha mutamanyiri ega, omwene omugi arihunjuka ruuha. Mutamanyiri ega, arihunjuka mugoroobha, kasi mubhutiku gati, kasi muruguru, na kasi nyenkyo. 36Mutengeeje, mutariija okutaka ego arahika, arabhanyoora mureeri. 37Na amangʼana ganú ndabhakeerya bheenyu, ndakeerya abhantu bhonsego ega, ‘Mutengeeje.’”
14Abhatungi bha Abhayahudi bharatunaenjira ya okumwita Yeesu
(Mataayo 26:1-5; Ruuka 22:1-2; Yoana 11:45-53)
1Gyaringa gitamiri eginsiku ebhiri ego, ebhe enyangi ya Epasaka14:1a Enyangi ya Epasaka. Ni-nyangi ya Abhaisiraeri eya okuhiituka kya ego Waryubha yaatungurya bhajaaji waabho okurwa mubhugaya, mukyaro kya Misiri. Obhutungurya bhuyo, bhwakoreka kwibhaga rya Musa. Maaha mukitabho kya Okuhuruka 12. Kweki maaha Epasaka mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na emikaate ginú gitakutuurwa-mo ekimera.14:1b Emikaate ginú gitakutuurwa-mo ekimera. Maaha Epasaka mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Abhasyengeri abhakuru na abheehigirya bha amaragiriryo, bhaaringa bharatuna enjira ya okumugwata Yeesu, kwa ekinyerera, naho bhamubhuturire ekiina na okumwita. 2Nawe, bhakagamba ega, “Etabha kwibhaga rya enyangi, naho abhantu bhatakaaja okwibhukya eriihe.”
Omukari aramuhumirira Yeesu amaguta
(Mataayo 26:6-13; Yoana 12:1-8)
3Kwibhaga riyo Yeesu yaaringa mukijiji kya Bhetania, akeekara munyumba ya Simoni unú akare yaaringa omugenge. Hanú Yeesu yaaringa yeekeeri kumeja okurya, akaaja omukari oumwi kumwene. Omukari uyo, yaaringa na enchupa inú yaaringa na amaguta ga obhurange, aga obhuguri obhunene bhukongʼu, ganú gaabhirikirwanga ega, narido. Omukari uyo, akaatya omunwa gwa enchupa iyo, akamuhumirira Yeesu amaguta gayo kumutwe, okoorokya obhusuuku. 4Abhandi gati ya bhanú bhaaringa munyumba muyo, bhakajima. Bhakaamba okuhaira abheene kwa abheene ega, “Bhamure, kwaki omukari unu arasarya amaguta ga obhuguri obhunene ego? 5Amaguta ganu gakaaturiri okuguribhwa kwa egidinari magana gasatu14:5 Egidinari magana gasatu. Egimbirya giyo gyaringa m-mariho ga omuntu oumwi kwa omwaka omugima. Maaha Edinari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na okukira hayo, na egimbirya giyo gikaaheerwe abhatobhu.” Bhakamukemera bhururu omukari urya.
6Nawe, Yeesu akabhakeerya ega, “Mumutige. Kwaki muramunyankya? Omukari unu yankoreeri eringʼana erijomu bhukongʼu. 7Abhatobhu bharingi hamwi na bheenyu eginsiku gyonsego. Muratura okubhabheera kwibhaga ryoryonse rinú mureenda, nawe, oni ntaribha hamwi na bheenyu eginsiku gyonsego. 8Omukari unu akoreri rinú aratura. Yeeraabhiri okuhaka omubhiri gwani amaguta ga obhurange ganu, okuguseemya kurusumo rwa okubhiikwa kwani.14:8 Yeeraabhiri okuhaka omubhiri gwani amaguta ga obhurange ganu, okuguseemya kurusumo rwa okubhiikwa kwani. Gyaringa egimiira ku Bhayahudi okuhaka amaguta omuku. Maaha mukitabho kya Mariko 16:1.9Ndabhakeerya obhuheene ega, hohonse mukyaro kyonsego, hanú abhantu bharibhanga bhararaarika Amangʼana Amajomu eguru yaani, eringʼana rinú omukari unu akoreri, ryonse riribhanga riragambwa kwa okumuhiituka.”
Yuda Esikariote areekirirya okumuriira eniku Yeesu
(Mataayo 26:14-16; Ruuka 22:3-6)
10Kimwi, Yuda Esikariote, oumwi wa abheehigira bha Yeesu ekumi na bhabhiri bharya, akagya kubhasyengeri abhakuru, naho okuseemya okumuriira eniku Yeesu kubheene. 11Hanú bheegwa eringʼana riyo, bhakajomerwa bhukongʼu. Bhakamuraga okumuhaana egimbirya. Nho, Yuda akaamba okutuna omweya omujomu gwa okumuriira eniku Yeesu.
Yeesu ararya ebhyakurya bhya Epasakahamwi na abheehigira bhaaye
(Mataayo 26:17-30; Ruuka 22:7-23; Yoana 13:21-30; 1 Abhakorinto 11:23-25)
12Rwaringa orusiku rwa okwamba rwa enyangi ya emikaate ginú gitakutuurwa-mo ekimera. Orusiku ruyo ndo abhantu bhaaringa bharagooga omwana wa eringʼondi wa Epasaka.14:12 Maaha mukitabho kya Okuhuruka 12:3-6. Abheehigira bhaaye bhakamubhuurya Yeesu ega, “Oreenda tugende tukuseemerye-ha ebhyakurya bhya enyangi ya Epasaka?”
13Nho, Yeesu akabhatuma bhabhiri gati ya abheehigira bhaaye bharya, akabhakeerya ega, “Mugende mumugi gwa Yerusaremu, na muyo mwakasikane na omusaaja oumwi agegeri ensengo ya amanji, mumuseete, 14okuhikira munyumba munú yaakasohe. Mumukeerye omwene enyumba iyo ega, ‘Omwihigirya weetu arabhuurya ega, “Kiringi-ha ekinyumba kya abhageni kinú nakariire-mo ebhyakurya bhya enyangi ya Epasaka, hamwi na abheehigira bhaani?”’ 15Omwene enyumba yaakabhoorokye ekinyumba ekinene muginyumba ginú giikarireeni, kimariri okuseemibhwa. Muyo mmo mutuseemerye ebhyakurya bhya enyangi ya Epasaka.” 16Bhonse bhakeemuka, bhakagya mumugi gwa Yerusaremu. Bhakanyoora gonsego garingi kya ego Yeesu yaaringa abhakeererye, bhakaseemya ebhyakurya bhya enyangi ya Epasaka.
17Mbe, hanú yaahika mugoroobha, Yeesu akahika munyumba irya, hamwi na abheehigira bhaaye ekumi na bhabhiri bharya. 18Hanú bhaaringa bhararya, Yeesu akagamba ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, oumwi gati yeenyu unú ararya hamwi na oni hanu, yaakandiire eniku.” 19Kimwi abheehigira bhaaye bhakaamba okusurumbara. Bhakamubhuurya Yeesu kiumwiumwi ega, “Maheene otakugamba ega, nooni nakakuriire eniku, tiigo?”
20Yeesu akabhakyukya ega, “Oumwi gati yeenyu ekumi na bhabhiri, unú aratongya mukibhakuri hamwi na oni, ngʼo yaakandiire eniku. 21Omwana wa Adamu yaakeetwe kya ego engʼoorerwe mu Mangʼoore Amarabhu. Nawe, arikirora-ko omuntu unú yaakamuriire eniku. Nyakara omuntu uyo, atakeebhwirwe!”
22Mbe, hanú bhaaryanga, Yeesu akagega omukaate, akamukumya Waryubha. Akagusuunura, akabhahaana abheehigira bhaaye, akagamba ega, “Mugege, murye, gunu ngo omubhiri gwani.” 23Akamara akagega ekikombe kya edivai,14:23 Edivai. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kweki akamukumya Waryubha, akabhahaana abheehigira bhaaye, bhonsego bhakanywera mukikombe muyo. 24Akabhakeerya ega, “Edivai inu ngʼyo amanyinga gaani, na okuhitira amanyinga gayo, eriragano14:24 Eriragano. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. rirakoreka. Amanyinga gaani gareetike kurusumo rwa abhantu abhaaru. 25Ndabhakeerya obhuheene ega, ntakyanywa kweki edivai, okuhikira orusiku runú ndinywa edivai enhya mubhukama bhwa Waryubha.” 26Kimwi bhakeemba eriimbo rya okumukumya Waryubha. Hanú bhaamara okwimba, bhakahuruka kibhara bhakagya munkuku ya Emijeituni.
Yeesu araruusya obhurooti ega, Petero yaakamwange
(Mataayo 26:31-35; Ruuka 22:31-34; Yoana 13:36-38)
27Hanú bhaaringa kunjira, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Obhutiku bhwa reero, bheenyu bhonsego mwakanngʼose na okuntiga, kwa okubha engʼoorerwe mu Mangʼoore Amarabhu ega,
‘Ndimwita omuriisya wa amangʼondi,
na amangʼondi gaaye gonse garinyaragana.’14:27 Maaha mukitabho kya Jakaria 13:7.”
28Yeesu akagendererya okugamba ega, “Nawe, hanú ndihyuka, ndibhakangatira okugya Gariraaya.”
29Kimwi, Petero akamukeerya ega, “Kora nyoore abhandi bhonsego bhaakakungʼose, nawe, oni ntaakakungʼose.” 30Yeesu akamukeerya ega, “Ndakukeerya obhuheene ega, obhutiku bhwa reero, eribhaga ensarigoko etararagura orwa kabhiri, wakabhe unyangiri mara kasatu.” 31Nawe, Petero akakomererya bhukongʼu ega, “Nyoore ereenderwa nkwe hamwi na uuwe, oni ntarikwanga kora orusiku rumwi!” Abheehigira abhandi bhonsego, bhonse bhakagamba egoego.
Yeesu aramusabha Waryubha mumugunda gwa Getisemane
(Mataayo 26:36-46; Ruuka 22:39-46)
32Kimwi bhakahika mumugunda gunú gwabhirikirwanga ega, Getisemane. Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Mwikare hanu, oni tiga ngye okusabha.” 33Akabhagega Petero, Yakobho na Yoana, akagya nabho. Kimwi akaamba okusurumbara na okunyahaarika bhukongʼu mumutima gwaye. 34Akabhakeerya ega, “Omutima gwani gusurumbeeri bhukongʼu, okuhikira okukwa. Mwikare hanu, mutengeeje.”
35Akasuntara embere hakego, akeeyesa bhwibhumbike. Akasabha ega, “Nyoore eraturikana, ntige okuhitira kwibhaga rya enyanko rinu.” 36Akagamba ega, “Taata, kuuwe gonsego garaturikana. Ndakusabha unduusirye-ho ekikombe kya enyanko kinu. Nawe, otakora kya ego oni ndeenda, okore kya ego uuwe oreenda.”
37Mbe, Yeesu hanú yaahinda kubheehigira bhaaye abhasatu bharya, akabhanyoora bhareeri. Akamubhuurya Simoni Petero ega, “Simoni, oreeri? Otamirwe okutengeeja kora kwa ensa eimwi ego?” 38Kimwi, akabhakeerya ega, “Mutengeeje na okumusabha Waryubha, mutakaaja okusoha mumasakyo. Omutima gureenda okwigumirirya amasakyo, nawe, mutakutura okwigumirirya okurekana na obhunyooheeru bhwenyu.”
39Yeesu akabhatiga hayo kweki, akagya kabhejyo okusabha, akahunjukira okusabha amangʼana garyagarya. 40Hanú yaahunjuka, akabhanyoora abheehigira bhaaye kweki bhareeri, kwa okubha bhaaringa na egintiro eginjaru, kora bhataamanya erya okumukyukya.
41Yeesu akagya kweki okusabha orwa kasatu. Hanú yaahunjuka, akabhakeerya ega, “Ndeegwa mukyareeri na okumuunya? Eribhaga riyo risiri. Maaha, eribhaga rya enyanko rihikiri, Omwana wa Adamu atuurwe mumabhoko ga abhasarya. 42Mwimuke, tugende. Maaha, omuntu unú arandiira eniku aringi haangʼi.”
Yeesu aragwatwa
(Mataayo 26:47-56; Ruuka 22:47-53; Yoana 18:3-12)
43Hanú Yeesu yaaringa akyahaira amangʼana gayo, rumwigo, Yuda, oumwi wa abheehigira bhaaye ekumi na bhabhiri, akaaja hamwi na omuganda gwa abhantu, bhaana emihyu na egimuga. Omuganda guyo, gwaringa gutumirwe na abhasyengeri abhakuru, abheehigirya bha amaragiriryo na abhakaruka bha Ekiyahudi.14:43 Abhasyengeri abhakuru, abheehigirya bha amaragiriryo na abhakaruka bha Ekiyahudi. Bhaaringa abhantu bha eribharaja erikuru rya Abhayahudi. Maaha Eribharaja erikuru rya Abhayahudi mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.44Yuda unú yaamuriira eniku, yaaringa amariri okubhahaana ekimanyiiriryo ega, “Unú nakakeeranʼye kwa okumuhumbata, mumanye ega, ngʼo uyo. Mumugwate na okwimuka nawe, mumwangararire bhujomu.”
45Mbe, hanú Yuda yaahika harya, rumwigo akagya ku Yeesu, akagamba ega, “Rabhi!” Akamuhumbata. 46Abhantu bharya bhakamugwata Yeesu na okumubhoha. 47Nho, oumwi gati ya bhanú bhaaringa hamwi na Yeesu, akasomora omuhyu gwaye, akakebha okutwi omukori wa emirimu wa omusyengeri omukuru.
48Yeesu akabhakeerya abhantu bharya ega, “Ndora muujiri okungwata muuna emihyu na egimuga, muna ega, mooherye omwibhi? 49Ndeegwa eginsiku gyonsego naaringa hamwi na bheenyu, ndeehigirya murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, nawe, mutaangwata? Nawe, ganu gonsego gakorekeri naho Amangʼoore Amarabhu gakunaane.”14:49 Maaha mubhitabho bhya Jakaria 13:7; Mariko 14:27.
50Nho, abheehigira bhaaye bhonsego bhakamutiga hayo, bhakangʼosa.
51Yaaringa-ho omumura oumwi, unú yaaringa yeebhoheri eshuuka eyenego, weeki yaaringa aramusingirira Yeesu. Wonse bhakasakya okumugwata, 52nawe, weeki akasurutuka mumabhoko, akatiga eshuuka yaaye, akakenya kinaabhi.
Yeesu arajongerwa embere ya eribharaja rya Abhayahudi
(Mataayo 26:57-68; Ruuka 22:54-55, 22:63-71; Yoana 18:13-14, 18:19-24)
53Kimwi, abhantu bharya bhakamuhira Yeesu kumusyengeri omukuru. Abhasyengeri abhakuru bhonsego bhakeekumanʼya hayo, hamwi na abhakaruka bha Ekiyahudi na abheehigirya bha amaragiriryo. 54Petero wonse akabha aramuseeta Yeesu kwa ahare, okuhikira murubhago rwa enyumba ya omusyengeri omukuru. Akeekara muyo hamwi na abharindi bha omusyengeri omukuru, akabha aroota omururo.
55Abhasyengeri abhakuru na eribharaja erikuru rya Abhayahudi14:55 Eribharaja erikuru rya Abhayahudi. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ryonsego, bhakatuna obhwimiririri bhwa okumujongera Yeesu, naho bhamubhuturire ekiina na okumwita. Nawe, bhakabhurwa obhwimiririri bhobhonse bhunú bhaaringa bhareenda. 56Abhantu abhaaru bhakaruusya obhwimiririri bhwa obhubheehi, okumujongera Yeesu, nawe, obhwimiririri bhwabho bhukahabhana. 57Nho, abhandi bhakeemirira, bhakaruusya obhwimiririri bhwa obhubheehi, bhakagamba ega, 58“Twamwigwa omuntu unu aragamba ega, ‘Oni ndihaanyura erisyengerero erikuru rya Waryubha rinu. Ryeki ryahagaajwa kwa amabhoko ga abhantu. Na kwa eginsiku esatu, ndihagaaja erindi rinú ritakuhagaajwa kwa amabhoko ga abhantu.’ ” 59Nawe, bhayo bhonse, obhwimiririri bhwabho bhukahabhana.
60Kimwi omusyengeri omukuru akeemirira embere ya eribharaja. Akamubhuurya Yeesu ega, “Bhoono, otakukyukya kora eringʼana ryoryonse kuganú abhantu bhanu bharakujongera?” 61Nawe, Yeesu akakira kiri, kora ataakyukya eringʼana ryoryonse. Omusyengeri omukuru akamubhuurya kweki ega, “Uuwe nuuwe Kiristu Omutuurya, Omwana wa Waryubha14:61 Omwana wa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. unú aragungibhwa?” 62Yeesu akakyukya ega, “Oni nooni. Na bheenyu murimurora Omwana wa Adamu, yeekeeri orubhaara rwa obhuryo rwa Waryubha owa eginguru gyonsego.14:62a Maaha mukitabho kya Egijabhuri 110:1. Kweki murimurora hanú ariijira gatigati ya amasaaru okurwa murwire.”14:62b Maaha mukitabho kya Danyeri 7:13.
63Nho, omusyengeri omukuru akataamura enkanju yaaye, akagamba ega, “M-bwimiririri-ki bhunú turatuna kweki? 64Mwigwiri bheenyu abheene kya ego aramujabhura Waryubha! Bhoono bheenyu, murarora egaki?” Eribharaja ryonsego rikaamura ega, “Areenderwa okwitwa!”
65Nho, abhandi bhakaamba okumutuujira amate, bhakamuribha obhusu na okumutema eginkundi. Bhakamukeerya ega, “Rengererya niwi unú akutemeri!” Kora abharindi bhanú bhaaringa harya, bhakamugega, bhakamutema amakoofi.
Petero aramwanga Yeesu
(Mataayo 26:69-75; Ruuka 22:56-62; Yoana 18:15-18, 18:25-27)
66Eribhaga riyo ryonsego, Petero yaaringa murubhago murya, haangʼi na ekinyumba kinú Yeesu yaaringa-mo. Akaaja oumwi gati ya abhakori bha emirimu bha ekikari bha omusyengeri omukuru. 67Akamurora Petero aroota omururo, akamumogorera. Akamukeerya ega, “Uuwe wonse waaringa hamwi na Omunajareeti urya Yeesu.” 68Nawe, Petero akaanga bhururu ega, “Ganú oragamba, oni ntagamanyiri kora hake!” Nho, akarwa hayo akabhata kukiita. Kwibhaga riyoriyo, ensarigoko ekaragura.
69Omukori wa emirimu wa ekikari urya, akamurora Petero kweki, akakeerya kweki abhantu bhanú bhaaringa bheemiriiri harya ega, “Omuntu unu wonse ngʼ-umwi wa abhantu bhanú bhaaringa hamwi na Yeesu.” 70Nawe, Petero akaanga kweki.
Hanú ryahita eribhaga ekego, abhantu bhanú bhaaringa bheemiriiri harya, bhakamukeerya Petero kweki ega, “Maheene uuwe ngʼ-umwi wa abhantu bhanú bhaaringa hamwi na Yeesu, kwa okubha na uuwe wonse m-Mugariraaya.” 71Nawe, Petero akaamba okwiyihiimirirya na okuteena ega, “Maheene omuntu uyo muragamba, ntamumanyiri!” 72Hayohayo, ensarigoko ekaragura orwa kabhiri. Nho, Petero akahiituka amangʼana ganú Yeesu yaamukeerya ega, “Eribhaga ensarigoko etararagura orwa kabhiri, wakabhe unyangiri mara kasatu.” Hanú Petero yeeganirirya eringʼana riyo, akakuura.
15Yeesu arajongerwa embere ya Pirato
(Mataayo 27:1-2, 27:11-14; Ruuka 23:1-5; Yoana 18:28-38)
1Niigo bhwakya ego, abhasyengeri abhakuru, bhakeekara ekiikaro hamwi na abhakaruka bha Ekiyahudi, abheehigirya bha amaragiriryo na abhandi bhonsego bha eribharaja erikuru rya Abhayahudi. Bhakamubhoha Yeesu, bhakamuhira ku Pirato, unú yaaringa omwanangwa wa Ekiruumi wa ekyaro kya Yudea.
2Pirato akamubhuurya ega, “Bhoono, uuwe nuuwe Omukama wa Abhayahudi?” Yeesu akamukyukya ega, “Nuuwe ogambiri.”
3Abhasyengeri abhakuru bhaaringa bharamujongera Yeesu ega, akoreri amangʼana amaaru amabhiibhi. 4Pirato akamubhuurya kweki ega, “Otakukyukya eringʼana ryoryonse? Maaha, m-mangʼana garinga ganú bharakujongera?” 5Nawe, Yeesu ataamukyukya eringʼana ryoryonse. Kora Pirato akaruguura.
Pirato arabhuturira ekiina Yeesu yeetwe
(Mataayo 27:15-26; Ruuka 23:13-25; Yoana 18:39–19:16)
6Kira omwaka hanú enyangi ya Epasaka yaahikanga, Pirato yaabhahaatiriranga omubhohwa oumwi, unú bheendanga ahaatirwe. 7Mbe, kwibhaga riyo, mwigereja bhaaringa-mo abhantu bhanú bhaaringa bhakoreri obhujeemi, na obhwiti okurekana na obhujeemi bhuyo. Oumwi waabho yaabhirikirwanga ega, Bharaabha. 8Omuganda omunene gwa abhantu bhakamuseeta Pirato, bhakamusabha abhahaatirire omubhohwa oumwi, kya ego yaaringa anariri.
9Pirato akabhabhuurya ega, “Mureenda mbahaatirire Omukama wa Abhayahudi?” 10Yaagamba ego, kwa okubha yaaringa amanyiri ega, abhasyengeri abhakuru bhaamuhira Yeesu kuweeki, kurusumo rwa orwango rwabho. 11Nawe, abhasyengeri abhakuru bhakasiigirirya omuganda gwa abhantu gurya ega, nyakara abhahaatirire Bharaabha. 12Pirato akabhabhuurya kweki ega, “Bhoono, mureenda mmukore egaki, omuntu unú muragamba ega, m-Mukama wa Abhayahudi?” 13Abhantu bhonsego bhakatema ekituri ega, “Mubhambe kumusarabha!”
14Pirato akabhabhuurya kweki ega, “Akoreri obhusarya-ki, bhunú bhuraakore abhambwe kumusarabha?” Nawe, bheeki bhakagendererya okutema ekituri ega, “Mubhambe kumusarabha!”
15Pirato kwa okwenda okujomerya omuganda gwa abhantu, akabhahaatirira Bharaabha. Akamara akaragirirya abhasirikare bhaaye ega, bhamuteme Yeesu emijariti, bhamare bhamubhambe kumusarabha.
Abhasirikare bharamujabhura Yeesu
(Mataayo 27:27-31; Yoana 19:2-3)
16Abhasirikare bhakamugega Yeesu, bhakamuhira murubhanja rwa emenyo enkuru ya omwanangwa Pirato, inú yaabhirikirwanga ega, Praitorio. Omuganda gonsego gwa abhasirikare, bhakeekumanʼya muyo. 17Bhakamwibhohya Yeesu enkanju ya jambaraawe eya ekikama. Bhakakora eritaaji rya amahwa, bhakamwibhohya kumutwe. 18Bhakaamba okumukeeranʼya kwa enjeero, ega, “Turakukeeranʼya, Omukama wa Abhayahudi!” 19Kimwi bhakamutema na omwanji kumutwe, bhakamutuujira amate, bhakabha bharamutemera hansi ebhiru bhareekorya okumusyengera. 20Hanú bhaamara okumusekerera, bhakamuruusya enkanju irya, na okumwibhohya kweki emyenda gyaye. Bhakamuhurukya kibhara wa omugi, okumubhamba kumusarabha.
Yeesu arabhambwa kumusarabha
(Mataayo 27:32-44; Ruuka 23:26-43; Yoana 19:17-27)
21Hanú abhasirikare hamwi na Yeesu bhaaringa kunjira bharagenda, bhakasikana na omuntu umwi unú yaabhirikirwanga ega, Simoni. Simoni uyo, yaarwanga mumugi gwa Kirene. Weeki yaaringa arahita okurwa mukijiji. Omuntu uyo, yaaringa esewaabho Arekisaanda na Rufo. Mbe, abhasirikare bhakamubhandirirya, agege omusarabha gwa Yeesu. 22Bhakamuhira Yeesu okuhikira ahasi hanú haabhirikirwanga ega, Gorigota, ensonga yaaye niiga, Ekihuuri kya Omuntu. 23Bhakahaana Yeesu edivai inú esanganiibhwe-mo manemane,15:23 Manemane. Ryaringa eryogo nyabhurebhe rinú ryabheeranga omuntu ateegwa obhururu bhukongʼu. nawe, weeki akayanga ataayinywa. 24Bhakamubhamba kumusarabha, bhakamara bhakagabhana emyenda gyaye, kwa okugitemera ekuura.15:24 Kwa okugitemera ekuura. Bhaatuuranga mukintu, ebhiti bhinú bhiina ebhimanyiiriryo kasi amagina ga amariina, naho kira oumwi agege omwenda gunú guraagwire kukimanyiiriryo kyaye. Maaha mukitabho kya Egijabhuri 22:18.25Eribhaga rinú bhaamubhamba kumusarabha yaaringa ensa esatu nyenkyo.
26Bhaatuura kumusarabha amangʼoore ga okujongerwa kwaye, ganú gaaringa garagamba ega, “omukama wa abhayahudi.”27Yaabhambwa kumusarabha hamwi na abheebhi bhabhiri, oumwi orubhaara rwaye rwa obhuryo, na oundi orwa obhumosi. [28Nho, Amangʼoore Amarabhu gakakunaana ganú garagamba ega, “Yaabharwa hamwi na abha obhusarya.”15:28a Maaha mukitabho kya Isaaya 53:12.]15:28b Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.
29Abhantu bhanú bhaaringa bharahita kunjira hayo, bhaaringa bharamutuka enu bharasingisya emitwe gyabho, na enu bharagamba ega, “Ehee! Uuwe otaagambanga ega, oratura okuhaanyura erisyengerero erikuru rya Waryubha, na okurihagaaja kweki kwa eginsiku esatu? 30Bhoono turore, ituurya uuwe omwene, ituuma okurwa kumusarabha!”
31Egoego abhasyengeri abhakuru, hamwi na abheehigirya bha amaragiriryo, bhakamusekerera, ega, “Yaaringa aratuurya abhandi, bhoono ndeegwa atakutura okwituurya omwene! 32Nyoore maheene ngʼo Kiristu Omutuurya,15:32 Kiristu Omutuurya. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Omukama wa Abhaisiraeri, bhoono mbe, yeetuume okurwa kumusarabha, nho turaarore na okwikirirya!” Kora bhanú bhaabhambwa hamwi nawe kumusarabha, bhonse bhakamutuka.
Yeesu arakwa
(Mataayo 27:45-56; Ruuka 23:44-49; Yoana 19:28-30)
33Mbe, hanú gyahika ensa esansabha gya omubhasu, ekisunte kikakurya mukyaro kyonsego, okuhikira ensa kenda. 34Hanú yaahika ensa kenda, Yeesu akakuura kwa eriisi erinene ega, “Eroi! Eroi! Rama sabhakitani?” Ensonga yaaye niiga, “Waryubha waani! Waryubha waani! Ndora untigiri?”15:34 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 22:1.
35Abhantu abhandi gati ya bhanú bhaaringa hayo, hanú bheegwa amangʼana gayo, bhakagamba ega, “Mwitegeerere, aramubhirikira omurooti Eriya.”15:35 Aramubhirikira omurooti Eriya. Eriya agambirwe hanu, kwa okubha Waryubha yaamugega mukyaro, hanú yaaringa omuhoru, na okugya nawe murwire. Abhayahudi bhaaringa bhareesiga ega, Eriya ariija kweki mukyaro. Maaha mubhitabho bhya 2 Abhakama 2:11; Maraki 4:5.36Omuntu oumwi gati yaabho akakenya bhwangu, akatobheka amakaafu mumusuka gwa edivai, akagabhoha kumwanji omutambi, akamunywensya aragamba ega, “Tiga tumaahe nyoore Eriya araaje okumwituumya okurwa kumusarabha!”
37Hayo, Yeesu akakuura kwa eriisi erinene, kimwi gukahwa-mo. 38Nho, eshuuka enene inú yaaringa eturungajiibhwe munyumba enkuru ya mwisyengerero erikuru rya Waryubha,15:38 Eshuuka enene inú yaaringa eturungajiibhwe munyumba enkuru ya mwisyengerero erikuru rya Waryubha. Yaaringa eraahukanʼya abhantu bhatasoha Aharabhu ha Aharabhu, hanú obhukuru bhwa Waryubha bhwaringa. Eshuuka iyo yaaringa kya eshuuka ya eribhuru erijomu rinú riroorokya okubha-ho kwa Waryubha mukitabho kya Okuhuruka 26:31-33. Maaha mukitabho kya Abhaebhurania 9:3, 10:19-22, kweki maaha Erisyengerero erikuru rya Waryubha mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ekabhaaruka amabhaara gabhiri okurwa eguru okuhikira insi. 39Mbe, omukuru wa abhasirikare unú yaaringa yeemiriiri embere ya Yeesu, hanú yaarora kya ego Yeesu gurahwa-mo, akagamba ega, “Maheene, omuntu unu yaaringa Omwana wa Waryubha!”
40Bhaaringa-ho abhakari bhanú bhaaringa bharamaahirira kwa ahare. Gati ya abhakari bhayo, yaaringa-mo Mariamu Magidarena, Sarome na Mariamu ngʼina waabho Yakobho omuke wa Yose. 41Abhakari bhayo, bhaamusoorananga na okumukorera emirimu Yeesu, hanú yaaringa mukyaro kya Gariraaya. Bhaaringa-ho na abhakari abhandi abhaaru, bhanú bhaagya hamwi nawe Yerusaremu.
Yeesu arabhiikwa
(Mataayo 27:57-61; Ruuka 23:50-56; Yoana 19:38-42)
42Hanú yaahika mugoroobha, kwa okubha orusiku ruyo rwaringa orusiku rwa okwiseemya kwa Esabhato,15:42 Esabhato. Orusiku rwa Esabhato rwaambanga eribhaga eryubha rirasikira orusiku rwa kasansabha, okwimukira orusiku rwa muhungati. Amaragiriryo ga Abhayahudi gateekiriryanga okubhiika omuntu orusiku rwa Esabhato. Maaha Esabhato mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.43akaaja omuntu oumwi okurwa mumugi gwa Arimataya. Eriina ryaye yaabhirikirwanga Yusufu. Weeki yaaringa oumwi wa eribharaja erikuru rya Abhayahudi na yaasuukwanga bhukongʼu. Yaaringa araganyirira okuuja kwa obhukama bhwa Waryubha. Omuntu uyo, akagya kwa obhuteremu ku Pirato, akamusabha omubhiri gwa Yeesu.
44Hanú Pirato yeegwa ega, Yeesu akwiri bhwangu ego, akaruguura. Akamubhirikira omukuru wa abhasirikare urya, akamubhuurya nyoore Yeesu akwiri kabhaga. 45Hanú yaamanya obhuheene okurwa kumukuru wa abhasirikare urya ega, Yeesu amariri okukwa, akamuhaana Yusufu omubhiri gwa Yeesu guyo. 46Nho, Yusufu akagura ensanda. Akagya kumusarabha harya, akeetuumya hansi omubhiri gwa Yeesu, akagukundikirya ensanda. Akabhiika omubhiri guyo, mumbihira inú yaaringa ebhaajirwe kwitare, akahiringitya erigina erinene na okuribha kumunwa gwa embihira. 47Mariamu Magidarena na Mariamu ngʼina waabho Yakobho omuke wa Yose, bhakaharora hanú yaaringa abhiikirwe.
16Yeesu arahyuka
(Mataayo 28:1-8; Ruuka 24:1-12; Yoana 20:1-10)
1Hanú orusiku rwa Esabhato rwahwa, Mariamu Magidarena, Sarome na Mariamu ngʼina waabho Yakobho omuke wa Yose, bhakagura amaguta ganú gararangasira bhujomu, bhagye okuhaka omubhiri gwa Yeesu. 2Orusiku rwa okwamba rwa obhutuuro nyenkyo, hanú eryubha ryaringa riratura, bhakagya kumbihira ya Yeesu. 3Hanú bhaaringa kunjira, bhakaamba okwibhuurya ega, “Bhoono, niwi unú yaakatuhiringitirye erigina rirya, okurwa kumbihira?” 4Nawe, hanú bhaahika, bhakarora erigina rirya rihiringitiibhwe, riringi embarika, na ryaringa erinene bhukongʼu.
5Hanú bhaasoha mumbihira, bhakarora omumura oumwi. Omumura uyo, yaaringa yeebhoheri enkanju endabhu pee, yeekeeri orubhaara rwa obhuryo mumbihira. Abhakari bharya, bhakeetakya bhukongʼu. 6Weeki akabhakeerya ega, “Muteetakya. Mmanyiri ega, muujiri okumutuna Yeesu wa Najareeti, unú yaabhambwa kumusarabha. Ahyukiri, atariho hanu! Mumaahe hanú bhaaringa bhamuteeri. 7Bhoono, mugende mukeerye abheehigira bhaaye, ekinene Petero, ega, Yeesu arabhakangatira okugya Gariraaya. Eyo ngʼyo murimurora kya ego yaaringa abhakeererye.”16:7 Maaha mukitabho kya Mariko 14:28.8Hanú bheegwa ego, bhakaamba okurigita kwa obhoobha na okuruguura. Bhakarwa mumbihira, bhakakenya. Kora bhataakeerya omuntu wowonse eringʼana ryoryonse, kwa okubha bhaaringa na obhoobha bhukongʼu.
Yeesu aramwibhukira Mariamu Magidarena
(Mataayo 28:9-10; Yoana 20:11-18)
[9Hanú Yeesu yaahyuka nyenkyo juri, orusiku rwa okwamba rwa obhutuuro, akamwibhukira mbere Mariamu Magidarena unú yaaringa amuruusirye ebhihwi muhungati. 10Mariamu Magidarena, akagya akabhakeerya bhanú bhaaringa hamwi na Yeesu, na kwibhaga riyo, bhaaringa bharakuura na okufumba. 11Nawe, hanú bheegwa okurwa ku Mariamu Magidarena ega, amuruuji Yeesu m-muhoru, bhateekirirya.
Yeesu arabheebhukira abheehigira bhabhiri
12Orusiku ruyoruyo, Yeesu akabheebhukira abheehigira bhabhiri, gati ya abheehigira bhaaye. Abheehigira bhayo, bhaaringa kunjira bharagya mukijiji. Bheeki bhataamumanya kwa okubha yaaringa atuubheeni bhundi. 13Na hanú bhaamumanya, bhakagya bhakabhakeerya abharikyabho, nawe, abharikyabho bhateekirirya.
Yeesu arabheebhukira abheehigira bhaaye
(Mataayo 28:16-20; Ruuka 24:36-49; Yoana 20:19-23; Amakorwa ga Abhatumwa 1:6-8)
14Kubhuteero, Yeesu akabheebhukira abheehigira bhaaye ekumi na oumwi, hanú bhaaringa bhararya ebhyakurya. Akabhakemera kwa obhukongʼu bhwa emitima gyabho, kwa okubha bhateekirirya amangʼana ga abharikyabho, bhanú bhaaringa bhamariri okumurora Yeesu, hanú yaaringa ahyukiri okurwa mubhaku. 15Nho, akabhakeerya ega, “Mugende mubhyaro bhyonsego, muraarike Amangʼana Amajomu eguru yaani, kubhantu bhonsego. 16Omuntu wowonse unú areekirirya na okubhatiijwa, arituuribhwa. Nawe, unú atakwikirirya, arijibhibhwa. 17Na abhantu bhanú bhareekirirya, bharikora ebhimanyiiriryo bhinu, bhariruusyanga ebhihwi ebhibhiibhi kubhantu kwa eriina ryani na bharigambanga kwa ebhigambo ebhihya. 18Kora nyoore bharigwata enjoka kwa amabhoko, kasi bharinywa esumu, bhitaribhanyahaara. Bharibhanga bharatuura amabhoko gaabho kubharweri, bharahwena.”
Yeesu areenurwa okugya murwire
(Ruuka 24:50-53; Amakorwa ga Abhatumwa 1:9-11)
19Hanú Omukuru Yeesu yaamara okuhaira nabho, akeenurwa okugya murwire. Akeekara orubhaara rwa obhuryo rwa Waryubha. 20Abheehigira bhaaye bharya, bhakarwa harya. Bhakagya okuraarika Amangʼana Amajomu eguru ya Yeesu, kira ahasi. Omukuru Yeesu yaaringa arabhahaana eginguru gya okukora ebhimanyiiriryo. Niigo yaaringa aroorokya ega, amangʼana gayo, n-ga maheene.]16:9-20 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.