Amangʼana Amajomu ga Yeesu Kiristu
kya ego gaangʼoorwa na
Ruuka
Obhukangati
Ekitabho kinu kyangʼoorwa na Ruuka. Ruuka yeendanga omuntu nyabhurebhe, unú yaabhirikirwanga Teofiro, amanye obhuheene eguru ya obhuhoru, emirimu na ebhika bhya Yeesu. Kiyo nkyo kyakora angʼoore ekitabho kyaye. Kweki, yaangʼoora ekitabho ekindi, kinú kirabhirikirwa ega, Amakorwa ga Abhatumwa bha Yeesu.
Tutaana amangʼana amaaru eguru ya Ruuka. Weeki yaaringa omureri, na eribhaga erindi yaagendanʼyanga hamwi na omutumwa Pauro, kumirimu gya okuraarika Amangʼana Amajomu eguru ya Omukuru Yeesu Kiristu (maaha mubhitabho bhya Abhakorosai 4:14; 2 Timoteo 4:11; Firimoni 1:24).
Ekitabho kinu kiina amangʼana amaaru ganú gataringi mubhitabho ebhindi bhya Eriragano Erihya, kya okwibhurwa na okuraarika kwa Yoana Omubhatiiji, okwibhurwa kwa Yeesu na amangʼana ga mubhwana bhwaye. Kweki Ruuka aroorokya obhuhanje bhwa Waryubha kya ego bhuringi kubhantu bha amanga amaaru. Yeesu aroorokya obhuhanje bhuyo kwa enjira ya okwihigirya abhantu kwa ebhirengyo, kya ekirengyo kya Omusamaria owa heene (ekiseku kya 10) na ekirengyo kya omwana unú yaabhura (ekiseku kya 15).
1Obhukangati
1Omusuukwa Teofiro, abhantu abhaaru bhakoreri ekituunyo kya okugangʼoora amangʼana garya gaakoreka gati yeetu. 2Bhaangʼoora amangʼana ganú twakeeribhwa na bhanú bheerorera amangʼana gayo kwa ameeso gaabho, okurwa kubhwambiro bhwa emirimu gya Yeesu. Bhayo mbo, bhaaringa bharanyaraganʼya amangʼana gayo eguru ya Yeesu. 3Oni nonse, neekomerye bhwaheene kya ego gaakoreka okurwa kubhwambiro. Naaruuji m-bujomu nkungʼoorere, naho 4uuwe wonse, obhe na obhuheene bhwa amangʼana ganú weehigiribhwa.
Obhurooti bhwa okwibhurwa kwa Yoana Omubhatiiji
5Eribhaga rinú Herode1:5a Herode. Maaha Herode Omukuru mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaaringa omukama wa ekyaro kya Yudea, yaaringa-ho omusyengeri1:5b Omusyengeri. Maaha Abhasyengeri mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. umwi, eriina ryaye yaabhirikirwanga Jakaria, wa omuganda gwa omusyengeri Abhia. Omukari waaye wonse, yaaringa wa oruganda ruyo rwa omusyengeri Harooni, eriina ryaye yaabhirikirwanga Jabheti. 6Bhabhiri bhayo bhaaringa abhaheene embere ya Omukuru Waryubha. Bhaaringa bharagwata amaragiriryo gaaye gonsego, bira amasoro. 7Bhataaringa bheebhwiri, kwa okubha omukari yaaringa omugumba, na bhaaringa bhariiri omuunyu mwaru.
8Orusiku rumwi, rwaringa orwiru rwa omuganda gwa Jakaria okusyengera embere ya Waryubha. 9Okuringʼaana na egimiira gya obhusyengeri, Jakaria akasorwa okusoha munyumba enkuru ya mwisyengerero rya Omukuru Waryubha,1:9 Munyumba enkuru ya mwisyengerero rya Omukuru Waryubha. Maaha Erisyengerero erikuru rya Waryubha mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. amutuutire-mo ekurusu. 10Jakaria hanú yaasoha okutuuta ekurusu, abhantu abhaaru bhaaringa bheekumeenʼye kibhara, bharasabha Waryubha.
11Rumwigo, Jakaria akeebhukirwa na maraika1:11 Maraika. Maaha Bhamaraika mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. wa Omukuru Waryubha. Maraika uyo, akeemirira orubhaara rwa obhuryo rwa ahasi ha okutuutira ekurusu. 12Jakaria hanú yaamurora, akeetakya, ee. Akoobhoha bhukongʼu.
13Nawe, maraika uyo, akamukeerya ega, “Uuwe Jakaria, tiga okoobhoha! Ganú waasabhanga Waryubha, yeegwiri. Mukaaho Jabheti arikwibhurira omwana wa ekisaaja, orimutoga Yoana. 14Omwana uyo, ngʼo arikora mubhe na obhujomerwa bhukongʼu na abhantu abhaaru bharijomererwa okwibhurwa kwaye. 15Aribha omukuru, embere ya Omukuru Waryubha. Atarinywa edivai1:15a Edivai. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kora amarwa agandi gogonse garya. Ariijuribhwa na Omutima Omurabhu,1:15b Omutima Omurabhu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kora akyari munda ya ngʼina waabho. 16Arihindya abhantu abhaaru bha Isiraeri ku Mukuru Waryubha waabho. 17Arimukangatira Omukuru, aseemye abhantu bhanú bhariija okumuturuungʼana, aryorokereribhwa na omutima na eginguru, kya egya Eriya.1:17 Eriya. M-murooti wa akare. Maaha mukitabho kya 1 Abhakama 17 okuhikira 2 Abhakama 2. Abhayahudi bhaaringa bhareesiga ega, omurooti Eriya ariija kweki, okuseemya okuuja kwa Kiristu. Maaha mukitabho kya Maraki 4:5-6. Aribheegwanʼya bhesewaabho na abhaana, na bhanú bhataana egintungwa ku Mukuru Waryubha, aribhakora bhabhe nagyo bhwaheene.”
18Jakaria akamubhuurya, “Ndeegwa, oni na mukaani turingi abhagotu! Eribha egaki twibhure omwana?”
19Maraika akagamba ega, “Nooni Gabhurieri, unú ndeemirira embere ya Waryubha. Yantumiri enú oringi, niije okukukeerya amangʼana amajomu gayo. 20Nawe, kwa okubha otakwikirirya amangʼana gaani, okwambira bhoono, orabha erimuumu. Okuhikira kwibhaga rinú amangʼana gayo garikoreka, otakutura okuhaira. M-buheene, garikoreka.”
21Mbe, abhantu bhanú bhaaringa bharaganyirira Jakaria ahuruke kibhara, bhakaruguura kwa okurora kya ego yaatigita muyo. 22Yaaja okurwa-mo, ataanagya kweki okugamba nabho, akaamba okubhoorokya na amabhoko. Rumwigo, bhakamanya aruuji obhurori munyumba enkuru ya mwisyengerero rya Waryubha. Wonse akagendererya okubha erimuumu.
23Na eribhaga yaaringa amariri eginsiku gyaye gya okusyengera munyumba enkuru ya mwisyengerero rya Waryubha, akagya iika. 24Eribhaga erindi, omukari waaye Jabheti akagega enda. Akamara emyeri etaanu yeebhisiri, akagamba ega, 25“Omukuru Waryubha ngʼo yankoreeri ego! Nonse yanhiitukiri, yanduusirye eginsoni kubhantu.”
Obhurooti bhwa okwibhurwa kwa Yeesu
26Enda iyo, hanú yaahikya emyeri esansabha, Waryubha akatuma maraika Gabhurieri kumugi gwa Najareeti mukyaro kya Gariraaya, 27ahike kumuhara umwi unú yaaringa atarataara na omusaaja, eriina ryaye yaabhirikirwanga Mariamu. Omuhara uyo yaaringa arombeerwe obhuko na omusaaja umwi, eriina ryaye yaabhirikirwanga Yusufu, wa oruganda rwa omukama Daudi.1:27 Daudi. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.28Maraika uyo, akagya owa Mariamu, akamukeerya ega, “Ndakukeeranʼya, uuwe waanonkwa bhukongʼu! Omukuru Waryubha aringi hamwi na uuwe.” 29Hanú Mariamu yeegwa amangʼana ga maraika uyo, enkoro yaaye ekeetanduka bhukongʼu, akeebhuurya, “Ni-nkeeranʼya-ki inu?”
30Nawe, maraika uyo, akamukeerya ega, “Uuwe Mariamu, tiga okoobhoha, waanonkwa ku Waryubha. 31Bhoono, oragega enda, wibhure omwana wa ekisaaja, omutoge Yeesu. 32Aribha omukuru, aribhirikirwa Omwana wa Waryubha1:32 Omwana wa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. wa eguru ya bhyonsego. Omukuru Waryubha arimuhaana kweki obhutungi bhwa omukama Daudi, jaaji waabho. 33Na aribha Omukuru wa abhantu bhonsego bha Isiraeri, koko. Obhukama bhwaye, bhutarihwa kweki.”
34Mariamu akamubhuurya maraika ega, “Eringʼana rinu riribha egaki, enu oni ntamanyiri omusaaja?” 35Maraika akakyukya ega, “Omutima Omurabhu arikuujira, na obhuturo bhwa Waryubha wa eguru ya bhyonsego, bhurikukundikirya. Kwa ego, omwana unú oriibhura, aribha omwahurwa na aribhirikirwa Omwana wa Waryubha. 36Na omuhiiri waaho Jabheti, unú bhaabhirikiranga omugumba, mubhugotu bhwaye bhuyo, yaagegeri enda, na omweri gunu n-gwa kasansabha. 37Yaagegeri enda, kwa okubha ku Waryubha, ritariho rinú ritakuturika.” 38Mariamu akakyukya, “Ndingi omugaya wa Omukuru Waryubha. Ebhe kuoni kya ego ogambiri.” Rumwigo, maraika uyo akagya.
Mariamu aragya okukeeranʼya Jabheti
39Kuginsiku giyogiyo, Mariamu akaseemya orugendo, akagya bhwangu owa Jabheti, kumugi gumwi gwa kuginkuku gya Yudea. 40Hanú yaasoha munyumba ya Jakaria, akakeeranʼya Jabheti. 41Jabheti hanú yeegwa okukeeranʼya kwa Mariamu, omwana unú yaaringa munda yaaye, akahooya. Hayohayo, Jabheti akeejuribhwa na Omutima Omurabhu. 42Akagamba kwa eriisi erinene ega, “Kubhakari bhonsego, uuwe nuuwe waanonkwa! Na omwana unú oriibhura, wonse yaanonkwa. 43Oni niwi, kora ngʼina waabho Omukuru weetu uujiri okunkeeranʼya? 44Hanú nigwiri okukeeranʼya kwaho, hayohayo omwana unú aringi munda yaani, yaahooya kwa obhujomerwa. 45Uuwe waanonkwa, kwa okubha wikiriirye amangʼana ganú Omukuru Waryubha yaakukeerya garikoreka!”
Eriimbo rya Mariamu
46Mariamu akagamba ega,
“Enkoro yaani, eramugungya Omukuru Waryubha,
47erajomererwa Waryubha, Omutuurya waani,
48kwa okubha, yanhiitukiri oni, omugaya waaye,
kora onyoora ndingi omuntu wa insi.
Okwambira bhoono, abhantu bha eginganda na eginganda,
bharaabhenga bharambirikira ega, owa enonkwe.
49Waryubha wa Obhuturo, yankoreeri ekika,
na eriina ryaye ritakuhunkanibhwa na eriina erindi.
50Aragendererya okwabhira abhantu bha eginganda na eginganda bhanú bharamwigwa.
51Akoreri amangʼana amakuru kwa eginguru gyaye,
anyarageenʼye abha emitwe emikongʼu.
52Yeetuumirye abhakuru kubhitumbi bhyabho bhya obhutungi,
abheesuuhya abheemukirye.
53Abha omweko abheegutirye bhujomu,
nawe, abhaniibhi abhakenyerye amabhoko masa.
54Abhabheereri Abhaisiraeri, abhagaya bhaaye,
kwa okuhiituka okubhaabhira.
55Yaakoreri gayo kya ego yaaringa arageeni na Abhurahamu na bhajaaji weetu,
kora kubhantu bhonsego bha oruganda rwaye, koko.”
56Bhoono, Mariamu akeekara owa Jabheti emyeri esatu, akamara akahunjuka owaaye.
Okwibhurwa kwa Yoana Omubhatiiji
57Orusiku rwa okwibhura kwa Jabheti rukahika, akeebhura omwana wa ekisaaja. 58Abhamenyani bhaaye na abhahiiri bhaaye, hanú bheegwa kya ego Omukuru Waryubha amwabhiiri, bhakajomerwa hamwi nawe.
59Omwana uyo, hanú yaahikya orusiku rwa munaane, bhakaaja okumusaara. Bhakeenda bhamuhaane eriina rya esewaabho, Jakaria. 60Kora ego ngʼina waabho akaanga, akagamba ega, “Tiigo-ha! Abhirikirwe Yoana.” 61Bhakakyukya ega, “Ndeegwa, atariho omuhiiri weenyu, unú arabhirikirwa eriina riyo!”
62Bhakabhuurya esewaabho, kwa okumoorokya na amabhoko, naho abhakeerye eriina rinú areenda okutoga omwana waaye. 63Akabhasabha ekibhaau, akakingʼoora ega, “Eriina ryaye ngʼo Yoana.” Bhonsego bhakaruguura.
64Rumwigo, omunwa gwaye na orurimi rwaye bhikanyoora obhuturo bhwa okuhaira kweki, akamukumya Waryubha. 65Abhamenyani bhonsego bhakaruguura bhukongʼu. Eringʼana riyo rikamanyikana bhukongʼu kumigi gyonsego ginú giringi kuginkuku gya Yudea. 66Bhonsego bhanú bheegwa, bhakabha bhareebhuurya, “Omwana uyo aribha omuntu wa egaki?” Bhaagamba ego, kwa okubha heene, Omukuru Waryubha yaaringa hamwi nawe.
Eriimbo rya Jakaria
67Jakaria esewaabho omwana uyo, akeejuribhwa na Omutima Omurabhu. Akaruusya obhurooti ega,
68“Omukuru Waryubha weetu wa Isiraeri agungibhwe,
kwa okubha yaajiri okututuurya bheetu, abhantu bhaaye.
69Atuheeri Omutuurya owa eginguru okurwa kuruganda rwa omugaya waaye Daudi,
70kya ego yaaringa amariri okugamba akare hayo, kwa enjira ya abharooti bhaaye abharabhu bha omutima.
71Yaatukeerya ega, akaatutuurirye okurwa kubhasigu bheetu
na mumabhoko ga bhanú bharatubhihirirwa.
72Akagamba ega, arihiituka eriragano1:72 Eriragano. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ryaye erirabhu rinú yaakora na bhajaaji weetu,
na aribhaserenʼya.
73Eriragano riyo, ndyo rirya yaateena kujaaji weetu Abhurahamu ega,
74atutuurye okurwa mumabhoko ga abhasigu bheetu,
naho tubhe turamusabha bira obhoobha.
75Kweki, tubhe abha egintungwa na abhaheene embere waaye, eginsiku gyetu gyonsego.
76Uuwe omwana waani, oribhanga orabhirikirwa omurooti wa Waryubha wa eguru ya bhyonsego.
Orimukangatira Omukuru Waryubha, anyoore omuseemeerye enjira.
77Orikeerya abhantu bhaaye ega, bharituuribhwa
kwa okwabhirwa obhusarya bhwabho,
78okuringʼaana na ekyabhira ekinene kya Waryubha weetu.
Obhutuurya bhuyo bhurituujira okurwa murwire kya endingaasi,
79na bhurimirikira bhanú bharingi mukisunte,1:79 Maaha mukitabho kya Isaaya 9:1-2.
bhanú bharingi munyanko na mungʼanga ya oruku.
Aritoorokererya, naho tugendenga kunjira ya omurembe.”
80Bhoono, omwana uyo Yoana, akakiina, akanyoora eginguru munkoro yaaye. Akagya okwikara kukibhara, okuhikira eribhaga rinú yeeyorokya ku Bhaisiraeri.
2Okwibhurwa kwa Yeesu
1Kuginsiku giyo, Kaisari2:1 Kaisari. Kiyo n-kyeo kya omutungi omukuru wa ekyaro kyonsego kya Abharuumi. Yaaringa omukama wa Abharuumi, kweki ngʼo yaatunga ekyaro kya Isiraeri kwibhaga rirya. Maaha Kaisari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Agosto, yaaragirirya ega, abhantu bhonsego bhanú bharingi mubhyaro bhya kubhutungi bhwaye, bhagye okungʼoorwa. 2Okungʼoorwa kuyo kwaringa kwa okwamba, kwaakoreka eribhaga rinú Kurenio yaaringa omutungi wa ekyaro kya Siria. 3Ego, abhantu bhonsego bhakagya, kira omuntu mumugi gwa oruganda rwabho.
4Yusufu wonse, akarwa mumugi gwa Najareeti, mukyaro kya Gariraaya. Akariina okugya mumugi gwa Bhetereheemu, mukyaro kya Yudea. Bhetereheemu ngo gwaringa omugi gwa omukama Daudi, na Yusufu yaaringa wa oruganda rwa Daudi. 5Yusufu akagya okwingʼoora hamwi na Mariamu, unú yaaringa arombeeri obhuko. Eribhaga riyo, Mariamu yaaringa na enda. 6Hanú bhaahika eyo, okwibhura kwaye kukahika. 7Akeebhura omwana wa ekisaaja omutangi, muriigo rya egintugo. Akamukundikirya emyenda gya ekyana, akamuraarya mwitubha rya okuriisya-mo egintugo. Yeebhurira muyo, kwa okubha bhataanyoora omweya gwa okuraara, muginyumba gya abhageni.
Abhariisya bhareebhukirwa na bhamaraika
8Bhaaringa-ho abhariisya bharaangararira egintugo gyabho kukibhara obhutiku. 9Rumwigo, bhakeebhukirwa na maraika wa Omukuru Waryubha, na endingaasi ya Omukuru Waryubha ekabhamirikira mbaara gyonsego, bhakabha na enkubhi enene bhukongʼu. 10Maraika uyo akabhakeerya ega, “Mutige okoobhoha, mbareeteeri eringʼana erijomu rinú rirajomera abhantu bhonsego. 11Reero inu, mumugi gwa Daudi, yeebhwirwe Omutuurya weenyu. Omutuurya uyo ngʼo Omukuru, kweki ngʼo Kiristu2:11 Kiristu. Ensonga ya eringʼana rinu niiga, m-muntu unú yaasorwa na Waryubha okutuurya abhantu okurwa munyanko. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. omwene. 12Ekimanyiiriryo kya okoorokya gayo niiga, mwakanyoore omwana ekijaare araariibhwe mwitubha rya okuriisirya egintugo, akundikiriibhwe emyenda gya ekyana.”
13Rumwigo, bhakaaja ebhiku na ebhiku bhya bhamaraika okurwa murwire, bhakabha bharamugungya Waryubha ega,
14“Waryubha wa murwire agungibhwe!
Na mukyaro, omurembe gubhe kubhantu bhanú arajomererwa nabho.”
15Bhamaraika bhayo hanú bhaamara, bhakahinda murwire. Mbe, abhariisya bhakagambana ega, “Tugende mumugi gwa Bhetereheemu, turore ganú geebhukiri eyo, kya ego Omukuru Waryubha atukeererye.” 16Bhakagya bhwangubhwangu. Hanú bhaahika, bhakanyoora Mariamu na Yusufu, na omwana ekijaare areeri mwitubha. 17Hanú bhaamara okumurora omwana uyo, bhakaraarika kubhantu amangʼana gonsego ganú maraika abhakeererye eguru yaaye. 18Bhonsego bhanú bheegwa amangʼana ganú bhaakeeribhwa na abhariisya, bhakaruguura bhukongʼu. 19Mariamu akabhiikanga gayo gonsego mumutima gwaye, akabha arageeganirirya.
20Abhariisya bhayo bhakahunjuka, enu bharamugungya Waryubha, kugonsego ganú bheegwa na okugarora. Kya ego bhaakeeribhwa na maraika, niigo gonsego gaakoreka.
21Omwana uyo, hanú yaahikya orusiku rwa munaane, bhakamusaara, bhakamutoga Yeesu. Riyo ndyo eriina rinú maraika yaaringa amariri okumuhaana, eribhaga ngʼina waabho yaaringa akyari okugega enda.
Yeesu aratuurwa embere ya Waryubha
22Yusufu na Mariamu bhakamara eginsiku gya okuraamwa kwabho, kya ego yeenderwanga mumaragiriryo ga Musa.2:22a Mumaragiriryo ga Musa. Ganu m-maragiriryo ganú Waryubha yaahaana Abhaisiraeri okuhitira kumurooti Musa. Maaha Musa mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Kweki maaha mukitabho kya Abharaawi 12:2-8 amaragiriryo ga okuraamwa eguru ya okwibhura. Nho, bhakahira Yeesu mumugi gwa Yerusaremu,2:22b Yerusaremu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. naho bhamutuure embere ya Omukuru Waryubha. 23Bhaakora ego, kya ego yaangʼoorwa mumaragiriryo ga Omukuru Waryubha ega, “Omwana omutangi wa ekisaaja, yaahurwe okubha embere ya Omukuru Waryubha.”2:23 Maaha mukitabho kya Okuhuruka 13:2, 13:12, 13:15.24Hamwi na gayo, bheendanga bhamuruusirye ekimwenso,2:24a Ekimwenso. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kya ego yaangʼoorwa mumaragiriryo ga Omukuru Waryubha ega, “Yeenderwanga bharuusye eginguuti ebhiri kasi amaana gabhiri ga enguuti.”2:24b Maaha mukitabho kya Abharaawi 12:6-8.
25Yaaringa-ho omuntu umwi Yerusaremu hayo, eriina ryaye Simeoni. Yaaringa omuntu wa obhuheene, omwigwa ku Waryubha. Yaaganyiriranga okurora okutuuribhwa kwa Isiraeri, kweki Omutima Omurabhu yaaringa hamwi nawe. 26Omutima Omurabhu yaaringa amukeererye ega, atarikwa akyari okurora Kiristu Omutuurya okurwa ku Mukuru Waryubha. 27Abheebhuri bha Yeesu hanú bhaamuhira mwisyengerero erikuru rya Waryubha, bhakakora kya ego bhaaragiriribhwa na amaragiriryo ga Waryubha. Simeoni wonse, Omutima Omurabhu akamoorokererya ega, asohe muyo. 28Akamutuura Mariamu omwana enu aramugungya Waryubha ega,
29“Omukuru, ndasabha unyikiririrye nkwe na omurembe,
kwa okubha nduuji endago yaaho,
kya ego waandaga oni omugaya waaho.
30Kweki, niroreeri obhutuurya bhunú oreeteri,
31bhunú waaseemerye, naho bhutuuke kubhantu bhonsego.
32Obhutuurya bhuyo ni-ndingaasi ya okoorokya enjira yaaho,
kubhantu bhanú bhataringi Abhayahudi.
Kora abhantu bhaaho bha Isiraeri bhonsego bharitogoonibhwa.”
33Amangʼana ganú Simeoni yaagamba eguru ya omwana uyo, gaabharuguuryanga abheebhuri bhaaye. 34Hayo, Simeoni akabhanonka, akamukeerya Mariamu, ngʼina waabho omwana uyo ega, “Omwana unu, asorerwe na Waryubha okusikya Abhaisiraeri abhaaru na okutuurya abhandi abhaaru. Aribha ekimanyiiriryo kya Waryubha, kinú kiryangwa na abhantu. 35Abhantu bhayo, amangʼana ganú geebhisanga muginkoro gyabho, garitubhuka kubhurabhu. Uuwe wonse oriigwa obhururu bhukongʼu, oribha kya unú obhitirwe na omuhyu omoogi.”
36Yaaringa-ho omurooti umwi omukungu bhukongʼu, eriina ryaye yaabhirikirwanga Ana, omuhara wa Fanueri, wa erikabhira rya Asheri. Yeekara emyaka muhungati egyenego na omusaaja waaye, okurwa hanú yaatetwa, omusaaja waaye akakwa. 37Akatigara omusino, akabha arasabha mwisyengerero erikuru rya Waryubha, omubhasu na obhutiku. Kwibhaga rya okusabha yeeyimanga ebhyakurya. Hanú Yeesu yaareetwa mwisyengerero erikuru rya Waryubha, Ana uyo yaaringa ahikirye emyaka mirongo munaane na ena (84). 38Eribhaga riyoriyo, Ana akeeyorokya, akaamba okumugungya Waryubha, akaraarika amangʼana ga omwana uyo, kubhantu bhonsego bhanú bhaaganyiriranga Waryubha atuurye omugi gwa Yerusaremu.
39Yusufu na Mariamu, hanú bhaamara okukora gonsego ganú amaragiriryo ga Omukuru Waryubha geendanga, bhakahunjuka owaabho mumugi gwa Najareeti, mukyaro kya Gariraaya. 40Omwana akakiina, akabha na eginguru, akeejuribhwa egintungwa, na yaaringa aranonkwa na Waryubha.
Omwana Yeesu mwisyengerero erikuru rya Waryubha
41Abheebhuri bhaaye, bhaariinanga okugya mumugi gwa Yerusaremu kira omwaka, munyangi ya Epasaka.2:41 Munyangi ya Epasaka. Ni-nyangi ya Abhaisiraeri eya okuhiituka kya ego Waryubha yaatungurya bhajaaji waabho okurwa mubhugaya, mukyaro kya Misiri. Obhutungurya bhuyo, bhwakoreka kwibhaga rya Musa. Maaha mukitabho kya Okuhuruka 12. Kweki maaha Epasaka mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.42Hanú Yeesu yaahikya emyaka ekumi na ebhiri, bhakagya nawe munyangi, okuringʼaana na egimiira gyabho. 43Eginsiku gya enyangi hanú gyahwa, abheebhuri bhaaye bhakahunjuka iika. Nawe, weeki akatama Yerusaremu. Abheebhuri bhaaye bhataamanya ego, 44kwa okubha bhaamanyanga ega, aringi hamwi na abharikyabho bhanú bhaahindanga iika hamwi. Hanú orusiku rumwi rwahwa bira okumurora, abheebhuri bhaaye bhakaamba okumutuna kubhahiiri bhaabho na abhasaani bhaabho. 45Hanú yaabhabhura, bhakahunjuka Yerusaremu, naho bhamutune eyo.
46Orusiku rwa kasatu, bhakamunyoora murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, yeekeeri gati ya abheehigirya, arabheetegeerera na arabhabhuurya amangʼana. 47Abhantu bhonsego bhanú bheegwa kya ego yaaringa aragamba, bhakaruguura bhukongʼu eguru ya obhumanyi bhwaye, na kya ego yaaringa arakyukya.
48Abheebhuri bhaaye, hanú bhaamurora, bhakaruguura bhukongʼu, haa! Ngʼina waabho akamubhuurya ega, “Uuwe omwana waani, kwaki otukoreeri ego? Oni na eseweenyu twaringa na obhoobha, twakutuniri bhukongʼu!” 49Akakyukya ega, “Kwaki mwaringa murantuna? Maheene mutamanyiri ega, ndeenderwa nikare munyumba ya Taata?” 50Nawe erikyukya riyo, abheebhuri bhaaye bhataarimanya.
51Amahairo gayo gaaja okuhwa, bhakahiringita nawe okugya iika owaabho mumugi gwa Najareeti, akabha arabheegwa. Gayo gonsego gaakoreka ngʼina waabho, akagabhiika mumutima gwaye. 52Yeesu akagendererya okukiina, akabha na egintungwa, akabha angʼariiri Waryubha na abhantu.
3Emirimu gya Yoana Omubhatiiji
(Mataayo 3:1-12; Mariko 1:1-8; Yoana 1:19-28)
1Gwaringa omwaka gwa ekumi na etaanu, gunú Kaisari Tibherio yaaringa aratunga ekyaro kyonsego kya Abharuumi. Ponsio Pirato yaaringa omwanangwa wa ekyaro kya Yudea. Herode Antipa3:1 Herode Antipa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaaringa omukama wa ekyaro kya Gariraaya. Firipo, omumura waabho Herode, yaaringa omukama wa ebhyaro bhya Iturea na Tarakoniti. Risania weeki yaaringa omukama wa ekyaro kya Abhireene. 2Eribhaga riyo, Anasi na Kayafa mbo bhaaringa abhasyengeri abhakuru.3:2 Abhasyengeri abhakuru. Maaha Abhasyengeri mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
Mbe, kwibhaga riyo, Yoana omwana wa Jakaria, yaaringa kukibhara. Hanú yaaringa eyo, akakeeribhwa eringʼana okurwa ku Waryubha. 3Akagya kukyaro kyonsego kinú kiringi embarika ya oruuji rwa Yorodani. Akabha araraarikira abhantu eringʼana riyo ega, “Mutige obhusarya bhwenyu, mumwihunjurire Waryubha, mubhatiijwe, naho abhaabhire obhusarya bhwenyu!” 4Amangʼana gayo gahikiibhwe, kya ego yaangʼoorwa mukitabho kya omurooti Isaaya ega,
“Omuntu aribhanga kukibhara araraarika kwa eriisi erinene ega,
‘Museemerye Omukuru Waryubha enjira,
mwimye kira ahasi hanú arihita!
5Amaruuma gonsego garibhwe,
eginkuku na ebhiswa bhinyaraganibhwe.
Eginjira ginú giikoonyeri giimibhwe,
na hanú haana amaruuma amake amake hanyaraganibhwe.
6Hayo nho, abhantu bhonsego bharirora kya ego Waryubha arituurya abhantu.’ ”3:4-6 Maaha mukitabho kya Isaaya 40:3-5.
7Mbe, emiganda gya abhantu gyamuujiranga Yoana, naho abhabhatiije. Akabha arabhakeerya ega, “Bheenyu orwibhuro rwa eginjoka! Mumanyiri ega, obhujibhu bhwa Waryubha bhuriija. Niwi yaabhakeerya ega, muriheenerya obhujibhu bhuyo, kwa okubhatiijwa okwenego? 8Mbe, moorokye kuginteemo gyenyu ega, mweehunjuriiri Waryubha okurwa mubhusarya bhwenyu! Muteeganirirya ega, muryabhirwa kwa okubha bheenyu m-beebhurwa bha ehamati ya Abhurahamu.3:8 Abhurahamu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Ndabhakeerya ega, Waryubha aratura okuhunjura amagina ganu, okubha abhaana bha Abhurahamu! 9Bhoono, Waryubha yeeseemerye okubhabhuturira ekiina, kya ekisiri kiringi kumiri gya omuti, kireenda okugugeeja! Na bhanú bhatakukora amangʼana ga obhuheene, bharibha kya emiti ginú gitaana emisumo ginú girageejwa na okweswa mumururo.”
10Omuganda gwa abhantu bhakabha bharamubhuurya ega, “Bhoono, tukore egaki?” 11Akabhakyukya ega, “Unú yaana emyenda ebhiri, ogumwi agabhire unú ataanago. Unú yaana ebhyakurya, agabhire unú yaana enjara.”
12Abhatobhya bha erigooti3:12 Abhatobhya bha erigooti. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhonse bhakaaja, naho abhabhatiije. Bhakamubhuurya ega, “Omwihigirya, na bheetu tukore egaki?” 13Wonse akabhakyukya ega, “Hanú muraatobhyenga, mutoongerya-ko okukira kya ego mwaragiriribhwa.”
14Abhasirikare bhonse bhakamubhuurya ega, “Na bheetu tukore egaki?” Wonse, akabhakyukya ega, “Mutaruusya omuntu ebhintu bhyaye kwa amanaga, kweki mutajongera omuntu kwa okumuhaamirirya amangʼana ga obhubheehi. Amariho ganú murahaanwa, mwiswe nago.”
15Mbe, abhantu hanú bhaaringa bharaganyirira kinú kiraakoreke, bhakabha bhareebhuurya ega, hamwi Yoana ngʼo Kiristu Omutuurya. 16Nawe Yoana, akabhakeerya bhonsego ega, “Oni ndabhabhatiija kwa amanji, nawe oundi ariija, omukuru okukira oni. Ntakwenderwa kora okubha omugaya waaye, wa okusibhura egingoye gya eginkeeto gyaye!3:16a Okusibhura egingoye gya eginkeeto gyaye. Kuginsiku girya, nyoore omugeni arasoha munyumba, omugaya wa insi bhukongʼu yaaringa aramusibhura eginkeeto na okoogya amaguru gaaye. Weeki aribhabhatiija kwa Omutima Omurabhu, na arisikya obhusarya bhwenyu kya ego omururo gurasikya ebhintu.3:16b Weeki aribhabhatiija kwa Omutima Omurabhu, na arisikya obhusarya bhwenyu kya ego omururo gurasikya ebhintu. Ekiyunani kiragamba ega, Weeki aribhabhatiija Omutima Omurabhu na kwa omururo.17Bhoono, weeki n-kya omuntu unú agwatiriri oruhungo mumabhoko gaaye. Ariirura eginkuunyu okurwa mubhuro. Nho, arigega obhuro na okubhutuura mukitara, na arisamba eginkuunyu mumururo gunú gutakusima.”
18Mbe, kwa amangʼana amaaru gayo, na agandi, Yoana yaaringa arabhakaanʼya abhantu bhayo, enu arabharaarikira Amangʼana Amajomu okurwa ku Waryubha.
19Eribhaga erindi, Yoana akamutoongʼanʼya omukama Herode Antipa ega, “Kwaki ogegeri Herodia, omukari wa omumura weenyu, omukoreri mukaaho?” Kweki, Yoana akamukaanʼya na obhusarya bhwaye obhundi. 20Nawe, Herode akoongerya obhusarya obhundi kweki, kwa okumubhoha Yoana mwigereja.
Yeesu arabhatiijwa
(Mataayo 3:13-17; Mariko 1:9-11)
21Eribhaga rinú Yoana yaaringa atarabhohwa mwigereja, abhantu abhaaru bhaaringa bharabhatiijwa, Yeesu wonse akaaja okubhatiijwa. Na hanú Yeesu yaaringa arasabha, orwire rukasiikuka, 22Omutima Omurabhu akeetuuma kya enguuti na okwikara eguru yaaye. Nho, eriisi rikarwa murwire riragamba ega, “Uuwe m-Mwana waani3:22 M-Mwana waani. Maaha Omwana wa Waryubha mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. omuhanje, nngʼariirwe na uuwe!”
Ehamati ya Yeesu Kiristu
23Eribhaga rinú Yeesu yaamba emirimu gyaye gya okuraarika eringʼana rya Waryubha, yaaringa na emyaka muna mirongo esatu. Abhantu bhaakanyanga ega, yaaringa omwana wa Yusufu.
Yusufu uyo, yeebhurwa na Heri.
24Heri yeebhurwa na Matati.
Matati yeebhurwa na Raawi.
Raawi yeebhurwa na Meriki.
Meriki yeebhurwa na Yaana.
Yaana yeebhurwa na Yusufu.
25Yusufu yeebhurwa na Matatia.
Matatia yeebhurwa na Amosi.
Amosi yeebhurwa na Nahumu.
Nahumu yeebhurwa na Esiri.
Esiri yeebhurwa na Nagai.
26Nagai yeebhurwa na Mati.
Mati yeebhurwa na Matatia.
Matatia yeebhurwa na Semei.
Semei yeebhurwa na Yoseki.
Yoseki yeebhurwa na Yoda.
27Yoda yeebhurwa na Yoana.
Yoana yeebhurwa na Resa.
Resa yeebhurwa na Jerubhabheri.
Jerubhabheri yeebhurwa na Sherateri.
Sherateri yeebhurwa na Neri.
28Neri yeebhurwa na Meriki.
Meriki yeebhurwa na Adi.
Adi yeebhurwa na Kosamu.
Kosamu yeebhurwa na Erimadamu.
Erimadamu yeebhurwa na Eri.
29Eri yeebhurwa na Yoshua.
Yoshua yeebhurwa na Eriejeri.
Eriejeri yeebhurwa na Yorimu.
Yorimu yeebhurwa na Matati.
Matati yeebhurwa na Raawi.
30Raawi yeebhurwa na Simeoni.
Simeoni yeebhurwa na Yuda.
Yuda yeebhurwa na Yusufu.
Yusufu yeebhurwa na Yonamu.
Yonamu yeebhurwa na Eriakimu.
31Eriakimu yeebhurwa na Merea.
Merea yeebhurwa na Mena.
Mena yeebhurwa na Matata.
Matata yeebhurwa na Natani.
Natani yeebhurwa na Daudi.
32Daudi yeebhurwa na Yeese.
Yeese yeebhurwa na Obhedi.
Obhedi yeebhurwa na Bhoaji.
Bhoaji yeebhurwa na Sarumoni.
Sarumoni yeebhurwa na Nashoni.
33Nashoni yeebhurwa na Aminadabhu.
Aminadabhu yeebhurwa na Adimini.3:33a Adimini. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, Aramu.
Adimini yeebhurwa na Arini.3:33b Arini. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani gataana eringʼana rinu.
Arini yeebhurwa na Hejironi.
Hejironi yeebhurwa na Peresi.
Peresi yeebhurwa na Yuda.
34Yuda yeebhurwa na Yakobho.
Yakobho yeebhurwa na Esaaka.
Esaaka yeebhurwa na Abhurahamu.
Abhurahamu yeebhurwa na Teera.
Teera yeebhurwa na Nahoori.
35Nahoori yeebhurwa na Serugi.
Serugi yeebhurwa na Rehu.
Rehu yeebhurwa na Peregi.
Peregi yeebhurwa na Ebheri.
Ebheri yeebhurwa na Shera.
36Shera, yeebhurwa na Kainani.
Kainani yeebhurwa na Arufakisadi.
Arufakisadi yeebhurwa na Shemu.
Shemu yeebhurwa na Nuhu.
Nuhu yeebhurwa na Rameki.
37Rameki yeebhurwa na Metuseera.
Metuseera yeebhurwa na Enoki.
Enoki yeebhurwa na Yaredi.
Yaredi yeebhurwa na Maharareri.
Maharareri yeebhurwa na Kainani.
38Kainani yeebhurwa na Enoshi.
Enoshi yeebhurwa na Seeti.
Seeti yeebhurwa na Adamu.
Na Adamu yaabhumbwa na Waryubha.
4Yeesu arasakibhwa na Erisambwa
(Mataayo 4:1-11; Mariko 1:12-13)
1Yeesu akarwa ahasi ha oruuji rwa Yorodani, enu yeejwiri Omutima Omurabhu. Omutima uyo akabhanga aramugendya kukibhara, eginsiku mirongo ena. 2Nho, Erisambwa4:2 Erisambwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. rikabhanga riramusakya eyo. Na eribhaga riyo ryonsego, ataaryanga ekintu kyokyonse. Hanú yaamara eginsiku giyo, akeegwa omweko bhukongʼu.
3Nho, Erisambwa rikamukeerya ega, “Nyoore maheene uuwe m-Mwana wa Waryubha, hunjura erigina rinu ribhe omukaate.” 4Yeesu akarikyukya ega, “Yaangʼoorwa mu Mangʼoore Amarabhu ega, ‘Omuntu atakubha na obhuhoru kwa okurya omukaate okwenego.’4:4 Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 8:3. ”
5Mbe, Erisambwa rikamuriinʼya kunkuku entambi bhukongʼu, rikamoorokya obhutungi bhwa ebhyaro bhyonsego kwa eribhaga erimwi. 6Rikamukeerya ega, “Ndakuhaana obhutungi bhwa bhinu bhyonsego, hamwi na eginkuma gyaye eginjomu, kwa okubha giringi mumabhoko gaani. Nooni naahaanwa na Waryubha, na ndatura okuhaana omuntu wowonse unú ndeenda. 7Kwa ego, uuwe hanú oraansyengere, ndakuhaana obhutungi bhwa gayo gonsego.” 8Yeesu akarikyukya ega, “Engʼoorerwe mu Mangʼoore Amarabhu ega, ‘Omusyengere Omukuru Waryubha waaho. Omukorere emirimu weeki omwenego.’ 4:8 Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 6:13.”
9Mbe, Erisambwa rikamuhira mumugi gwa Yerusaremu, rikamwimirirya eguru kukinsongyo kya erisyengerero erikuru rya Waryubha, rikamukeerya ega, “Nyoore maheene uuwe m-Mwana wa Waryubha, irekera hansi! 10Otakutura okunyahaarika, kwa okubha yaangʼoorwa mu Mangʼoore Amarabhu ega,
‘Waryubha arikutumira bhamaraika bhaaye, naho bhakwangararire.’
11Kweki ega,
‘Bharaakutuumire kwa amabhoko gaabho,
otaaja okwikuujura kwigina, onyahaarike amaguru gaaho.’4:10-11 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 91:11-12.”
12Yeesu akarikyukya ega, “Engʼoorerwe ega, ‘Otakaamusakya Omukuru, Waryubha waaho.’4:12 Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 6:16. ”
13Erisambwa hanú ryamara okumusakya Yeesu, rikamutiga, rikagya gyaye okuhikira eribhaga erindi.
Yeesu araangwa mumugi gwa Najareeti
(Mataayo 4:12-17, 13:53-58; Mariko 1:14-15, 6:1-6)
14Mbe, Yeesu akahunjuka mukyaro kya Gariraaya, enu yeejwiri eginguru gya Omutima Omurabhu. Amangʼana eguru ya Yeesu, gakanyaragana bhukongʼu mukyaro kiyo kyonsego. 15Akabha areehigirya abhantu kira ahasi mumasinagogi4:15 Mumasinagogi. Erisinagogi ryaringa enyumba ya Abhayahudi ya okusyengera Waryubha orusiku rwa Esabhato. Maaha Erisinagogi mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. gaabho. Abhantu bhonsego bhakabha bharamugungya.
16Eribhaga erindi, akahunjuka Najareeti mumugi gunú yaarererwa-mo. Orusiku rwa Esabhato,4:16 Orusiku rwa Esabhato. Ku Bhayahudi n-dusiku rwa okumusyengera Waryubha na okumuunya. Maaha Esabhato mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. akasoha mwisinagogi kya ego yaaringa anariri, akeemirira naho okusoma eringʼana rya Waryubha. 17Akahaanwa ekitabho kya omurooti Isaaya, akakiramburura, akasikana ahasi hangʼoorerwe ega,
18“Omutima wa Omukuru Waryubha aringi hamwi na oni.
Yansoreri okubharaarikira abhatobhu amangʼana amajomu.
Yantumiri okuraarikira abhabhohwa ega, bharisiikurirwa,
na okukeerya abhahoku ega, bhariribhurwa ameeso,
na bhanú bharanyankibhwa, mbatuurye.
19Yantumiri okubharaarikira abhantu, omwaka gwa obhutuurya,
gunú Omukuru Waryubha aryorokya eriruguto ryaye.”4:18-19 Maaha mukitabho kya Isaaya 61:1-2.
20Mbe, Yeesu hanú yaamara okusoma amangʼana gayo, akakundikirya ekitabho, akamuhunjukirya omukangatya wa obhusyengeri. Akeekara naho yeehigirye. Abhantu bhonsego bhanú bhaaringa mwisinagogi, bhakamumaahirira, bharaganyirira kinú areehigirye. 21Akaamba okubhakeerya ega, “Eringʼoore rinú mwigwiri reero, oni ndikuneenʼye embere yeenyu.” 22Hanú yaamara okwihigirya, bhonsego bhakagamba ega, “Agambiri obhugambi bhujomu!” Bhakaruguura amangʼana gaaye, ganú yaagamba eguru ya eriruguto. Kimwi, bhakabhuuranʼya ega, “Unu tu-mwana wa Yusufu?”
23Yeesu akabhakeerya ega, “Mmanyiri muraankeerye ekirengyo kinu, ‘Omuraguri, ihwenʼya uuwe omwene!’ Na muraankeerye ega, ‘Ganú twigwiri okoreri mumugi gwa Kaperinaumu, ogakore na mumugi gwaho hanu!’ ” 24Yeesu akagendererya okugamba ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, atariho omurooti unú areekiriribhwa mumugi gwa owaabho.
25“Nawe, mwitegeerere! M-maheene ega, kwibhaga rya omurooti Eriya, bhaaringa-ho abhasino abhaaru mukyaro kya Isiraeri. Eribhaga riyo embura etaatwa kwa eribhaga rya emyaka esatu na emyeri esansabha. Kwa ego, mukyaro kyonsego kya Isiraeri hakabha na enjara enduru. 26Kora ego, Eriya ataatumwa kora kuumwi waabho. Nawe, yaatumwa kumusino umwi wa mumugi gwa Serepita, mukyaro kya Sidoni, embarika ya Isiraeri!4:26 Maaha mukitabho kya 1 Abhakama 17:1-24.
27“Na kwibhaga rya omurooti Erisha, bhaaringa-ho abhagenge abhaaru mukyaro kya Isiraeri. Kora ego, ataahwenʼya kora oumwi waabho. Nawe, akahwenʼya Naamani omwenego, omuntu okurwa mukyaro kya Siria!”4:27 Maaha mukitabho kya 2 Abhakama 5:1-14.
28Abhantu bhonsego bhanú bhaaringa bheekumeenʼye mwisinagogi riyo, hanú bheegwa amangʼana ga Yeesu, bhakajima bhukongʼu. 29Bhakeemirira kwa enkoro, bhakagya, bhakamuruusya mumugi gwabho gunú gwaringa guhagaajirwe munkuku. Bhakamuhira okuhikira ahasi ha omuhiringito omuhaari kunkuku iyo, naho bhamurekere hansi. 30Nawe, akeekyukya, akahita gati yaabho, akagya gyaye.
Yeesu arakenyia ekihwi ekibhiibhi okurwa kumuntu
31Eribhaga erindi, Yeesu akagya mumugi gwa Kaperinaumu, mukyaro kya Gariraaya. Orusiku rwa Esabhato, akasoha mwisinagogi, akaamba okwihigirya abhantu. 32Abhantu bhayo bhakaruguura bhukongʼu eguru ya ameehigiryo gaaye, kwa okubha yaaringa areehigirya kwa obhutungi.
33Na mwisinagogi muyo, yaaringa-mo omuntu umwi unú ajuuriibhwe na ekihwi ekibhiibhi. Ekihwi kiyo, kikakuura na okujiirira kwa eriisi rya okuribhya amatwi, ega, 34“Uuwe, Yeesu wa Najareeti, otige okutunyankya bheetu! Bhoono, uujiri okutusikya? Nkumanyiri! Uuwe m-Murabhu wa Waryubha!”
35Yeesu akakikemera ekihwi kiyo ega, “Kira! Nuurwe kumuntu unu!” Rumwigo, ekihwi kiyo kikamugwisya hansi, embere ya abhantu bhayo bhonsego. Kimwi, kikamurwa-ko bira okumunyahaara kora ahake.
36Abhantu bhonsego bhakaruguura bhukongʼu, bhakabhuuranʼya ega, “M-mangʼana-ki ganu? Kwa okubha kwa obhutungi na obhuturo, arakenyia ebhihwi ebhibhiibhi bhirwe kubhantu, na bhirabharwa-ko!” 37Kwa ego, amangʼana eguru ya Yeesu, gakabha ganyarageeni bhukongʼu, mukyaro kyonsego.
Yeesu arahwenʼya abharweri abhaaru
(Mataayo 8:14-17; Mariko 1:29-34)
38Mbe, Yeesu akarwa mwisinagogi, akasoha munyumba ya omuntu umwi unú yaabhirikirwanga Simoni.4:38 Simoni. Simoni uyo eriina erindi yaabhirikirwanga Petero. Ngʼinabhyara waabho Simoni, yaaringa na ehooma enduru. Abhantu bhanú bhaaringa munyumba muyo, bhakamusabha Yeesu amuhwenʼye. 39Yeesu akasuntara akeemirira haangʼi nawe, akaikaanʼya ehooma iyo, rumwigo, omukari uyo akahwena. Nho, akeemuka, akaamba okubhakorera ebhyakurya.
40Eribhaga eryubha ryaringa rirasikira, orusiku rwa Esabhato rwaringa rurahwa. Abhantu bhakareetera Yeesu abharweri bhaabho bhonsego bha amarweri amanga amaaru. Yeesu akabhatuurira amabhoko gaaye kira oumwi, akabha arabhahwenʼya. 41Hamwi na gayo, Yeesu akakenyia ebhihwi ebhibhiibhi okurwa kubhantu abhandi abhaaru, bhyajiiriranga bhiragamba ega, “Uuwe m-Mwana wa Waryubha!” Nawe, Yeesu akabhikaanʼya na ataabhiikiririrya okugendererya okugamba ego, kwa okubha bhyaringa bhimanyiri ega, ngʼo Kiristu Omutuurya.
Yeesu araraarika mukyaro kya Yudea
42Hanú bhwakya, Yeesu akeemuka hayo, akagya kabhejyo okusabha. Omuganda gwa abhantu gukabha guramutuna. Hanú bhaamunyoora, bhakeenda okumukaanʼya atabhatiga. 43Nawe, Yeesu akabhakeerya ega, “Ndeenderwa ngye mumigi egindi kweki, mbenga ndaraarika amangʼana amajomu eguru ya obhukama bhwa Waryubha,4:43 Obhukama bhwa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kwa okubha, gayo ngo gaakora nkatumwa.”
44Nho, Yeesu akagendererya okuhitira mukyaro kya Yudea,4:44 Mukyaro kya Yudea. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, mukyaro kya Gariraaya. araraarikira abhantu amangʼana amajomu gayo mumasinagogi gaabho.
5Yeesu araamba okusora abheehigira bhaaye
(Mataayo 4:18-22; Mariko 1:16-20)
1Orusiku rumwi, Yeesu yaaringa yeemiriiri kumurambo gwa enyanja ya Genejareeti,5:1 Enyanja ya Genejareeti. Kwa eriina erindi erabhirikirwa enyanja ya Gariraaya. areehigirya omuganda gwa abhantu, eringʼana rya Waryubha. Abhantu bhayo bhakabha bharamwikumirira, okuhikira bhakamuhiga, naho bhamwitegeerere. 2Yeesu akarora amaato gabhiri, kumurambo gwa enyanja iyo. Abhategi bheekiri-mo, kwa okubha bhoogyanga emitego gyabho. 3Akariina mubhwato obhumwi, obhwa Simoni, akamukeerya ega, “Bhusuntarye hake munyanja.” Mbe, akeekara muyo, akagendererya okwihigirya abhantu.
4Hanú yaamara okubheehigirya, akakeerya Simoni, “Ruga obhwato tugende bhuribha, mwituumye emitego gyenyu, mutege, naho munyoore eginswi.” 5Simoni akamukyukya ega, “Uuwe Omukuru weetu, twakoreri emirimu kwa ekituunyo obhutiku okukya, bira okunyoora ekintu! Nawe, kwa okubha nuuwe ogambiri, ndagiituumya emitego mumanji.” 6Mbe, Simoni na abharikyaye bhakeetuumya emitego gyabho mumanji, bhakatega, bhakagwatya eginswi eginjaru bhukongʼu, okuhikira emitego gyabho gikaamba okutaamuka. 7Bhakanungira amabhoko abharikyabho bha obhwato obhundi, bhaaje okubhabheera. Hanú bhaaja, bhakeejurya amaato gonsego gabhiri eginswi, okuhikira gakeenda okusika.
8Simoni Petero hanú yaarora ego, akatema hansi ebhiru embere ya Yeesu, akamukeerya ega, “Omukuru, ntakwenderwa okubha hamwi na uuwe, ogende, kwa okubha oni m-muntu owa obhusarya!” 9Simoni yaagamba amangʼana gayo, kwa okubha weeki, hamwi na abharikyaye bhanú yaaringa nabho, bhaaringa bharuguuriri, eguru ya obhwaru bhwa eginswi ginú bhaaringa bhagwatirye. 10Mubhwato obhundi bhaaringa-mo Yakobho na Yoana, abhaana bha Jebhedayo, bhanú bhaaringa bhagwateeni na Simoni okukora ebhyasara. Bhonse bhakaruguura kuganú geebhuka. Yeesu akamukeerya Simoni, “Tiga okoobhoha! Okwambira bhoono, oraabhe omutegi wa abhantu.”5:10 Omutegi wa abhantu. Ensonga yaaye niiga, aruusye abhantu okurwa mubhusarya bhwabho na okubhakumanʼya hamwi mumuganda gwa abhantu bha Waryubha.11Mbe, Simoni na abharikyaye bhakahindya amaato kumurambo, bhakatiga obhuniibhi bhwabho bhonsego, bhakamusoorana Yeesu.
Yeesu arahwenʼya omugenge
(Mataayo 8:1-4; Mariko 1:40-45)
12Yeesu hanú yaaringa mumugi gumwi, rumwigo, akaaja-ho omuntu umwi. Omuntu uyo, yaaringa omugenge omubhiri omugima. Hanú yaarora Yeesu, akatema hansi ebhiru embere yaaye, akahiinya obhusu bhukahika hansi, akamukomererya ega, “Ee Omukuru, nyoore oreenda okunkuunʼya, oratura okunhwenʼya!” 13Yeesu akeenura okubhoko kwaye, akamukuunʼya, akamukeerya ega, “Ndeenda ohwene, iraama!” Hayohayo, akahwena obhugenge bhwaye.
14Yeesu akamukaanʼya ega, “Otamukeerya omuntu wowonse amangʼana ganu! Nawe, genda wiyorokye kumusyengeri,5:14 Kumusyengeri. Okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, omusyengeri ngʼo yaaringa areemiririra omuntu yeeraame obhugenge. Maaha mukitabho kya Abharaawi 14:1-32. oruusye ekimwenso kya ego amaragiriryo ga Musa garagamba, naho worokye abhantu ega, wiraamiri.”
15Kora ego, eringʼana eguru ya Yeesu, rikagendererya okunyaragana bhukongʼu. Abhantu abhaaru bhakabha bhareekumanʼya, naho bheetegeerere ameehigiryo gaaye, na okuhwenibhwa amarweri gaabho. 16Kora ego, Yeesu yaaringa arabhatiga, aragya kabhejyo, akabha arasabha Waryubha.
Yeesu arahwenʼya omurweri wa omujimu
(Mataayo 9:1-8; Mariko 2:1-12)
17Orusiku rumwi, Yeesu hanú yaaringa areehigirya abhantu munyumba, Abhafarisaayo5:17a Abhafarisaayo. Bhaaringa m-muganda gwa abhatungi bha edini ya Abhayahudi. Bhaaringa bharagwata bhukongʼu amaragiriryo ga Waryubha. Maaha Abhafarisaayo mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. hamwi na abheehigirya bha amaragiriryo5:17b Abheehigirya bha amaragiriryo. Bhaaringa abhasomi bhanú bhasomeeri amaragiriryo ga Waryubha, na mbo bhoonjooranga na okwihigirya abhantu amaragiriryo gayo, na egimiira gyabho. Maaha Abheehigirya bha amaragiriryo mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhaaringa-mo bheekeeri. Bhaaringa bhaajiri okurwa kira ekijiji kya mubhyaro bhya Gariraaya na Yudea, na kora okurwa mumugi gwa Yerusaremu. Yeesu yaaringa na obhuturo okurwa ku Mukuru Waryubha, naho ahwenʼye abhantu.
18Mbe, bhakaaja-ho abhasaaja, bhagegeri omurweri wa omujimu kwisayenge. Bhakasakya okumusohya munyumba, bhamutuure embere ya Yeesu. 19Nawe bhataanagya, kwa ekisigo kya omuganda omunene gwa abhantu bhanú bhaaringa bheekumeenʼye mukiseku harya. Nho bhakariina engaji okugya eguru kurusara rwa enyumba, bhamugegeri omurweri uyo kwisayenge ryaye.5:19 Bhakariina engaji okugya eguru kurusara rwa enyumba, bhamugegeri omurweri uyo kwisayenge ryaye. Kwibhaga rya Yeesu abhantu bhaahagaajanga eginyumba gyabho, bhararaarya egimbaau kwikindaasi kurusumo rwa okumuunyira-ko, bhaakoranga na egingaji gya okuriina-ko. Bhakahaanyura ahasi hakego kurusara, bhakamwituumya embere ya Yeesu, enu areeri kwisayenge ryaye, gati ya omuganda gwa abhantu. 20Hanú Yeesu yaarora ekikorwa kya abhantu bhayo, akamanya ega, bhaaringa na eimani, akamukeerya omurweri uyo ega, “Musaani, wabhiirwe obhusarya bhwaho!”
21Mbe, abheehigirya bha amaragiriryo na Abhafarisaayo bhayo, bhakaamba okubhuuranʼya ega, “Niwi unu? Ndeegwa aragamba amangʼana ga okumujabhura Waryubha? Atariho omuntu unú aratura okwabhira obhusarya, nawe Waryubha omwenego!”
22Yeesu akamanya ganú bhaaringa bhareeganirirya, akabhabhuurya ega, “Kwaki mureeganirirya ego, mumitima gyenyu? 23Erinyoohu n-diiha? Okumukeerya omurweri ega, ‘Wabhiirwe obhusarya bhwaho,’ kasi okumukeerya ega, ‘Imirira ogende’? 24Nawe, ndeenda mumanye ega, Omwana wa Adamu,5:24 Omwana wa Adamu. Kwa okutumira eriina riyo, Yeesu yaaringa areegamba omwene. Ensonga ya eriina riyo niiga, omuntu unú yaahaanwa obhuturo okurwa ku Waryubha. Maaha mukitabho kya Danyeri 7:13-14, kasi maaha Omwana wa Adamu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. weeki yaana obhuturo bhwa okwabhira obhusarya mukyaro hanu.” Hanú yaamara okugamba gayo, akamukeerya omurweri uyo ega, “Ndakukeerya ega, imuka! Witiike erisayenge ryaho, ogende iika owaaho.”
25Hayohayo, omuntu uyo akeemirira embere ya abhantu, akeetiika erisayenge ryaye, akagya iika enu aramugungya Waryubha. 26Abhantu bhonsego, bhakaruguura bhukongʼu na okugwatwa na obhoobha. Hamwi na gayo, bhakamugungya Waryubha, bharagamba ega, “Bhamure! Reero, turuuji ekika!”
Yeesu aramubhirikira Raawi amusoorane
(Mataayo 9:9-13; Mariko 2:13-17)
27Hanú gayo gaahwa, Yeesu akarwa munyumba, akarora omutobhya umwi wa erigooti, eriina ryaye Raawi, yeekeeri mukihuuna kyaye kya okutobherya erigooti. Hayo, Yeesu akamukeerya, “Nsoorana!” 28Rumwigo, Raawi akeemuka, akatiga kira ekintu, akabha aramusoorana Yeesu.
29Eribhaga erindi, Raawi akakorera Yeesu enyangi enene iika owaaye. Munyumba munu bhaaringa bheekumeenʼye-mo abhatobhya bha erigooti abhaaru, na abhantu abhandi bhakabha bhararya hamwi kumeja. 30Ekakora Abhafarisaayo, na abheehigirya bhaabho bha amaragiriryo, bhagye okwingʼeheerya kubheehigira bha Yeesu ega, “Ndeegwa, murarya na okunywa hamwi na abhatobhya bha erigooti5:30a Abhatobhya bha erigooti. Abhayahudi abhaaru bhaaringa bharabhajeera bhukongʼu abhatobhya bha erigooti, kwa okubha bhaabhandiriryanga abhantu okuriha erigooti okukira kya ego yeenderwanga. Kiyo nkyo kyakora abhantu bhakamaaha abhatobhya bha erigooti ega, m-basarya. Maaha Abhatobhya bha erigooti mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na abhakori bha obhusarya5:30b Abhakori bha obhusarya. Abhafarisaayo bhaaringa bharagwata bhukongʼu amaragiriryo ga Waryubha. Bhanú bhataaringa bharagagwata amaragiriryo na egimiira gyabho ginú bhoongerya, bhaabhabhirikiranga ega, abhakori bha obhusarya.?”
31Yeesu akabhakyukya ega, “Abhantu bhanú bhataringi abharweri bhatakwenda omureri, nawe abharweri mbo bharamwenda! 32Egoego, oni nonse ntaajiri okubhirikira abhantu bhanú bhareerora ega, m-baheene, nawe, niijiri okubhirikira abhasarya bhamwihunjurire Waryubha.”
Yeesu araringʼaanʼya ameehigiryo ga akare na amahya
(Mataayo 9:14-17; Mariko 2:18-22)
33Abhantu bhayo, bhakamukeerya Yeesu ega, “Abheehigira bha Yoana Omubhatiiji bhareeyima ebhyakurya kaaru, eribhaga oranyoora bharamusabha Waryubha. Kora abheehigira bha Abhafarisaayo bhonse, bharakoranga egoego. Nawe abhaaho, ndeegwa bhatakwiyima, bharagendererya okurya na okunywa!”
34Yeesu akabhakyukya ega, “Muratura egaki okubhakora abhageni bhanú bharaarikirwe mubhwenga bheeyime ebhyakurya hanú bharingi hamwi na omuteti? 35Nawe, eginsiku giriija, ginú omuteti ariruusibhwa gati ya abhageni bhaaye. Hayo nho, bhariiyima okurya ebhyakurya.”
36Yeesu akabhakeerya ekirengyo ekindi, ega, “Atariho omuntu unú arabhutura ekiraka okurwa kumwenda omuhya, naho akitumire kumwenda omugotu. Nyoore araakore ego, arabha ataamwiri omwenda gwaye omuhya. Hamwi na gayo, ekiraka kya omwenda omuhya kiyo, kitaahunkane na omwenda omugotu.
37“Na atariho omuntu unú aratuura edivai enhya muginsaho gya amaseero amagotu. Nyoore araakore ego, edivai enhya eraagibhimbye okuhikira gibhaaruke, edivai iitike, na eginsaho giyo ngiraasarike. 38Nawe edivai enhya, ereenderwa etuurwe muginsaho eginhya!
39“Omuntu unú anariri ebhintu bhya akare, oranyoora atakwenda ebhintu ebhihya. Aragamba ega, ‘Ebhya akare mbyo ebhijomu!’”5:39 Ensonga ya Yeesu niiga, abhantu abhandi bharyanga amangʼana gaaye amahya, kora bhakyari okumanya ensonga yaago. Bhariibhamba eimani yaabho eya akare na bhataryenda ekintu ekindi.
6Yeesu ngʼo Omukuru wa orusiku rwa Esabhato
(Mataayo 12:1-8; Mariko 2:23-28)
1Orusiku orumwi rwa Esabhato, Yeesu hamwi na abheehigira bhaaye, bhaaringa bharahita mumigunda gya egingano. Abheehigira bhaaye, bhaabhunanga ebhigara bhya egingano bhakakuuta kwa amabhoko bhakarya eginheke.
2Mbe, Abhafarisaayo abhandi bhakabhabhuurya ega, “Ndeegwa, murakora ganú gatakwikiriribhwa okukoreka orusiku rwa Esabhato!”6:2 Orusiku rwa Esabhato. Rwaringa n-dusiku rwa okumuunya na okumusyengera Waryubha. Eteekiriribhwa okukora emirimu gyogyonse. Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 20:8-11, 34:21; Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 5:12-15, 23:25, kasi maaha Esabhato mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
3Yeesu akabhakyukya ega, “Bhoono, bheenyu mutarasoma mu Mangʼoore Amarabhu kya ego Daudi yaakora, hanú weeki na abharikyaye bheegwa omweko.6:3 Maaha mukitabho kya 1 Samweri 21:1-6.4Weeki yaasoha munyumba ya Waryubha, akagega emikaate ginú gyaringa giteerwe embere ya Waryubha, akarya! Na akahaana-ko abharikyaye. Kora ego, yaangʼoorwa mumaragiriryo ganú Musa yaahaanwa okurwa ku Waryubha ega, abhantu bhanú bheekiririibhwe okurya emikaate gya ekabhira inu m-basyengeri abheenego.” 5Yeesu akoongerya okugamba ega, “Omwana wa Adamu ngʼo Omukuru wa Esabhato.”
Yeesu aramuhwenʼya omuntu orusiku rwa Esabhato
(Mataayo 12:9-14; Mariko 3:1-6)
6Orusiku orundi rwa Esabhato, Yeesu akasoha mwisinagogi, akaamba okwihigirya abhantu. Mwisinagogi muyo, yaaringa-mo omuntu umwi, unú okubhoko kwaye kwa obhuryo kwaringa na omujimu. 7Kweki, bhaaringa-mo abheehigirya bha amaragiriryo na Abhafarisaayo, bhaaringa bharamaahirira Yeesu, bharore nyoore Yeesu araamuhwenʼye omuntu, orusiku rwa Esabhato, naho bhanyoore omweya gwa okumujongera.
8Nawe, Yeesu akabha amanyiri ganú bhaaringa bhareeganirirya. Kwa ego, akamukeerya omuntu wa okubhoko kwa omujimu, “Njo, wimirire gatigati hanu.” Omuntu uyo akaaja, akeemirira gati yaabho.
9Nho, Yeesu akabhabhuurya abhantu bhayo, “Ndabhabhuurya bheenyu, okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, n-diiha erijomu orusiku rwa Esabhato, okukora amajomu kasi amabhiibhi? Okutuurya obhuhoru kasi okusikya?” 10Akabhamaahirira abhantu bhonsego egimbaara gyonsego. Hanú yaamara, akamukeerya omuntu uyo ega, “Imya okubhoko kwaho.” Omuntu uyo hanú yeemya okubhoko kwaye, rumwigo, kukahwena. 11Abhafarisaayo bhayo, bhakajima bhukongʼu. Bhakabhuuranʼya kya ego bharaamukorere Yeesu amabhiibhi.
Yeesu arasora abhatumwa ekumi na bhabhiri
(Mataayo 10:1-4; Mariko 3:13-19)
12Kuginsiku giyo, Yeesu akariina munkuku, okusabha Waryubha, akasabha obhutiku kyo. 13Na hanú bhwakya, akabhirikira abheehigira bhaaye. Gati yaabho akasora-mo ekumi na bhabhiri, akabhatoga abhatumwa.6:13 Abhatumwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Abhatumwa bhayo, m-banu,
14Simoni unú Yeesu yaamutoga Petero, Andurea omumura waabho Simoni, Yakobho, Yoana, Firipo, Bhatoromayo, 15Mataayo, Tomaso, Yakobho omumura wa Arifayo, Simoni oumwi wa ekyama kya Abhajeroote,6:15 Simoni oumwi wa ekyama kya Abhajeroote. Abhajeroote ni-riina rya Abhayahudi rinú bhaabhirikiranga omuntu unú yaaringa arwaniri eriihe rya okwiyagaara kwa ekyaro kyaye okurwa mubhutungi bhwa Abharuumi.16Yuda omumura wa Yakobho, na Yuda Esikariote unú yaamara akamuriira eniku Yeesu.
Yeesu arabhahwenʼya abharweri abhaaru
17Yeesu akeeka okurwa munkuku, hamwi na abheehigira bhaaye. Na hanú yaahika ahasi ha orwanjaare, akeemirira. Ahasi hayo bhaaringa bheekumeenʼye-ho abheehigira bhaaye abhaaru na omuganda gwa abhantu abhandi okurwa egimbaara gyonsego gya ekyaro kya Yudea na mumugi gwa Yerusaremu, na okurwa kumurambo gwa kumigi gya Tiro na Sidoni. Abhantu bhayo bhaaja hayo, okumwitegeerera Yeesu na okuhwenibhwa amarweri gaabho. 18Kora bhanú bhaaringa bharanyankibhwa na ebhihwi ebhibhiibhi, akabha arabhahwenʼya. 19Abhantu bhayo bhonsego, bhaaringa bhareenda okumukuunʼya, kwa okubha yaaringa na eginguru gya okubhahwenʼya.
Ameehigiryo eguru ya enonkwe na enyanko
20Yeesu akabhamaahirira abheehigira bhaaye bhayo, akabhakeerya ega,
“Nyakara bheenyu abhatobhu,
kwa okubha obhukama bhwa Waryubha m-bwenyu.
21Nyakara bheenyu, bhanú muuna enjara bhoonwego,
kwa okubha Waryubha aribheegutya.
Nyakara bheenyu, bhanú murakuura bhoonwego,
kwa okubha muriseka.
22Nyakara bheenyu, nyoore abhantu bharibhajimira, na okubhaahura,
nyoore bharibhatuka na okubhakeerya ega, bheenyu m-basarya,
kurusumo rwa Omwana wa Adamu.
23Hanú gayo garikoreka, orusiku ruyo, mujomerwe,
kya ego muratema engʼoma okubhina,
kwa okubha omutuho gwenyu murwire m-munene.
Kweki, bhajaaji bha abhantu bhayo, bhaaringa bharabhanyankya abharooti bha Waryubha egoego.
24Nawe, murikirora-ko bheenyu abhaniibhi,
kwa okubha mumariri okunyoora obhuniibhi bhwenyu.
25Murikirora-ko, bheenyu bhanú mureeguta bhoonwego,
kwa okubha muribhanga mureegwa omweko.
Murikirora-ko, bheenyu bhanú muraseka kwa okujomerwa bhoonwego,
kwa okubha murikuura na okufumba.
26Murikirora-ko, bheenyu nyoore abhantu bharabhagungya,
kwa okubha kora bhajaaji weenyu, niigo bhaaringa bharakorera abharooti bha obhubheehi.
Ameehigiryo eguru ya okuhanja abhasigu
27“Ndabhakeerya bheenyu bhanú muranyitegeerera ega, muhanje abhasigu bheenyu. Na abhantu bhanú bharabhajimira, bheenyu mubhaserenʼye. 28Na bhanú bharabheehiima na okubhanyankya, bheenyu mubhasabhire ku Waryubha, abhanonke.
29“Hanú omuntu araakuteme kumboto eimwi, omukyukirye na eindi. Na hanú omuntu araakuruusye ekabhuuti yaaho, omutigire agege na esyati. 30Wowonse unú araakusabhe ekintu, omuhaane. Na hanú omuntu araakuruusye ebhintu bhyaho, otamusabha akuhunjukirye. 31Mubhenga murakorera abhantu abhandi kya ego bheenyu bhonse mureenda bhabhakorere.
32“Nyoore muraahanje bhanú bhabhahanjiri bheenyu, murinyoora obhwera-ki? Kora abhasarya bharahanja bhanú bhabhahanjiri! 33Kweki, nyoore muraserenʼya bhanú bharabhaserenʼya abheenego, murinyoora obhwera-ki? Kora abhasarya bharakora ego! 34Kweki, hanú muraabhahaane esiiri bhanú mureeganirirya ega, bharibhahindirya abheenego, murinyoora obhwera-ki? Kora abhasarya bharahaana esiiri abharikyabho. Oranyoora bhareeganirirya ega, bhayo bharibhahindirya ebhintu bhyabho bhyonsego!
35“Nawe bheenyu, muhanje abhasigu bheenyu, na mubhaserenʼye. Mubhahaane esiiri, mutige okwiganirirya okuhindiribhwa. Waryubha aribhahaana omutuho omunene, na muribha abhaana bha heene kuweeki, Omukuru wa bhyonsego. Kwa okubha, Waryubha araserenʼya kora bhanú bhatakumugungya, na abhakori bha obhusarya.
36“Mubhe abhantu bhanú bharaabhira abhandi, kya ego Eseweenyu araabhira abhantu.
Ameehigiryo eguru ya okubhuturira ekiina abhandi
37“Mutabha murabhabhuturira ekiina abhandi, naho Waryubha atariija okubhabhuturira ekiina na bheenyu. Mutagamba ega, abhandi bhabhuturirwe ekiina, nho na bheenyu mutaribhuturirwa ekiina. Mwabhire abhantu bhanú bhabhasariirye, nho na bheenyu muryabhirwa. 38Muhaane abhantu kinú bhareenda, nho murihaanwa omutuho omunene, kya omuntu unú arahaanwa endengo inú iijwiri na okwigatirwa, esingisiibhwe ereetikirira. Kwa okubha, endengo iryairya murarengera abhandi, ngʼyo Waryubha aribharengera bheenyu.”
39Yeesu akabhakeerya ekirengyo ega, “Omuhoku aratura okoorokererya omuhoku omurikyaye? Ndamanya bhonsego bhabhiri bharaagwe mwituko!
40“Omwihigira atakumukira omwihigirya waaye. Nawe, omwihigira hanú arimara okwihigiribhwa, nho arihunkana na omwihigirya waaye.
41“Kwaki oramaaha ekingʼeningʼeni kinú kiringi muriiso rya omurikyaho, nawe, otakurora ensonko inú eringi muriiso ryaho? 42Kasi, oratura egaki okumukeerya omuhiiri waaho ega, ‘Omuhiiri waani, tiga nkuruusye ekingʼeningʼeni kinú kiringi muriiso ryaho,’ enu uuwe omwene otakurora ensonko inú eringi muriiso ryaho? Uuwe nyarwambe! Iruusya mbere ensonko inú eringi muriiso ryaho. Nho, oraature okurora bhujomu, na okuruusya ekingʼeningʼeni kinú kiringi muriiso rya omuhiiri waaho.
Abhantu bharamanyikana kwa amangʼana gaabho
43“Gutariho omuti omujomu gunú guraama emisumo emibhiibhi. Gutariho omuti omubhiibhi, gunú guraama emisumo emijomu. 44Abhantu bhatakugesa emisumo gya emitini kumiti gya amahwa, kasi bhatakugesa egijabhibhu kumiti gya emichongoma. Nawe kira omuti, guramanyikana kwa emisumo gyago.
45“Egoego, omuntu wa enkoro enjomu aragamba amangʼana amajomu, okurwa kumajomu ganú geejwiri mumutima gwaye. Nawe, omuntu omusarya aragamba amangʼana amabhiibhi, okurwa kumabhiibhi ganú geejwiri mumutima gwaye. Kira omuntu arahaira amangʼana ganú geejwiri mumutima gwaye.
Ekirengyo kya abhahagaaji bhabhiri
46“Kwaki murambirikira, ‘Omukuru, Omukuru,’ nawe, amangʼana ganú ndabhakeerya, mutakugakora? 47Omuntu wowonse unú araaja kuoni, areetegeerere amangʼana gaani na okugakora arahunkana na ekirengyo kinu. 48Arahunkana na omuhagaaji wa enyumba, unú yaasimba hansi akahika kwitare, akahagaaja obhurusa eguru ya eritare. Mbe, oruuji hanú rweejura, amanji gakaitematema enyumba. Kora ego, gataaisingisya, kwa okubha yaaringa ehagaajirwe bhujomu.
49“Nawe, wowonse unú areegwa amangʼana gaani, enu atakugagwata, uyo arahunkana na omuntu unú yaahagaaja enyumba yaaye eguru ya obhutoto obhwenego, bira obhurusa. Mbe, oruuji hanú rweejura, amanji gakatematema enyumba iyo, eribhaga ekego, ekabhaaruka, yonsego ekagwa hansi.”
7Eimani ya omukuru wa abhasirikare
1Yeesu, hanú yaamara okukeerya omuganda gwa abhantu amangʼana gayo gonsego, akasoha mumugi gwa Kaperinaumu. 2Mumugi guyo, yaaringa-mo omukuru wa abhasirikare bha Ekiruumi. Omukuru uyo, yaaringa na omukori wa emirimu waaye, na yaaringa amuhanjiri bhukongʼu. Nawe, omukori wa emirimu uyo, yaaringa omurweri omusingu.
3Mbe, omukuru uyo, hanú yeegwa amangʼana eguru ya Yeesu, akatuma abhakaruka bha Ekiyahudi ku Yeesu ega, “Mugende mumusabhe yaaje okuhwenʼya omukori wa emirimu waani.” 4Abhakaruka bhayo, hanú bhaahika ku Yeesu, bhakamukomererya bhukongʼu ega, “Omukuru uyo, areenderwa omutuurirye, 5kwa okubha ahanjiri ekyaro kyetu, na ngʼo yaatuhagaajira erisinagogi.”
6Mbe Yeesu, akeemuka hamwi na abhakaruka bhayo, okugya iika owa omukuru uyo. Hanú bhaahika haangʼi na enyumba yaaye, omukuru uyo akatuma abhasaani bhaaye ku Yeesu, bhamukeerye ega, “Uuwe Omukuru Yeesu, tiga okwinyankya. Ntakwenderwa uuwe osohe iika owaani. 7Na nkyo nduuji ega, ntaana obhwera kora niije kuuwe. Nawe, ogambe eringʼana rimwi ego, omukori wa emirimu waani ahwene. 8Kora oni ndingi insi ya abhakuru bhaani, na niina abhasirikare bhanú bharingi insi waani. Hanú ndaakeerye oumwi ega, ‘Genda,’ rumwigo aragya. Na hanú ndaakeerye oundi, ‘Njo,’ rumwigo araaja. Na omukori wa emirimu waani, ndaamukeerye ega, ‘Kora ekintu nyabhurebhe,’ niigo arakora.” 9Yeesu hanú yeegwa gayo, akaruguura bhukongʼu. Akeekyukirya omuganda gwa abhantu bhanú bhaaringa bharamuseeta, akagamba ega, “Ndabhakeerya ega, kora gati ya Abhaisiraeri bhonsego, nkyari okurora omuntu wowonse owa eimani enene kya unu!” 10Mbe, abhasaani bhayo, hanú bhaahinda iika owa omukuru uyo, bhakanyoora omukori wa emirimu ahweneri.
Yeesu arahyukya omumura unú akwiri
11Eribhaga erindi ekego, Yeesu akagya mumugi gwa Naini, aringi hamwi na abheehigira bhaaye, na abhantu abhandi abhaaru. 12Na hanú yaahika haangʼi mukiita kya omugi, akasikana na abhantu bhagegeri omuku wa ekisaaja. Omusaaja uyo, yaaringa omumwemwe, na ngʼina waabho, yaaringa omusino. Omukari uyo, hamwi na abhantu abhaaru bha mumugi guyo, bhaagyanga okumubhiika.
13Omukuru Yeesu, hanú yaamurora omusino uyo, akagwatwa ekyabhira, akamukeerya ega, “Tiga okukuura.” 14Akasuntarira erisayenge rinú omuku yaaringa-ko, akarikuunʼya. Na abhantu bhanú bhaaringa bharigegeri, bhakeemirira. Yeesu akagamba ega, “Mura, ndakukeerya ega, hyuka!” 15Rumwigo, omusaaja uyo, akahyuka akeekara, akaamba okuhaira kweki. Nho, Yeesu akamugwatya kungʼina waabho.
16Abhantu bhayo bhonsego, bhakaruguura bhukongʼu, bhakaamba okumugungya Waryubha, bharagamba, “Omurooti omukuru arwiriri gati yeetu!” Bhakagamba kweki ega, “Waryubha yaajiri okutuurya abhantu bhaaye!” 17Amangʼana gayo, gakamanyikana bhukongʼu kukyaro kya Yudea kyonsego, na kubhyaro ebhindi bhya haangʼi.
Yoana Omubhatiiji aratuma abheehigira bhaaye ku Yeesu
18Eribhaga Yeesu yaaringa arakora gonsego gayo, abheehigira bha Yoana Omubhatiiji, bhakareetera Yoana amangʼana gayo gonsego. 19Yoana wonse akabhabhirikira abhabhiri gati yaabho, akabhatuma bhagye okumubhuurya Omukuru Yeesu, ega, “Uuwe nuuwe unú ariija,7:19 Uuwe nuuwe unú ariija. Amangʼana ganu garamuhairira Masiha. Ni-ringʼana rya Ekiebhurania ensonga yaaye niiga, Kiristu. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kasi tuganyirire oundi?”
20Ego, hanú abhabhiri bhayo bhaamuhikiira, bhakamukeerya ega, “Yoana Omubhatiiji atutumiri kuuwe, tukubhuurye ega, ‘Uuwe nuuwe unú ariija, kasi tuganyirire oundi?’”
21Eribhaga riyoriyo, Yeesu yaaringa arahwenʼya abhantu abhaaru amarweri gaabho. Yaahwenʼyanga abhantu bhanú bhajuuriibhwe na ebhihwi ebhibhiibhi. Na akabha arabhabheera abhahoku abhaaru bharore.
22Nho, Yeesu akabhakyukya abheehigira bhayo ega, “Mugende mukeerye Yoana, gonsego ganú muruuji, na ganú mwigwiri. Abhahoku bhararora, abhabheeru bharagenda, abhagenge bharahwenibhwa, abharibhu bhareegwa, abhaku bharahyukibhwa, na abhatobhu bhararaarikirwa Amangʼana Amajomu ga Waryubha.7:22 Omurooti Isaaya yaaroota ega, Kiristu Omutuurya arakora emirimu giyo gyonsego. Maaha mukitabho kya Isaaya 35:5-6, 61:1.23Nyakara omuntu unú atakubhurya eimani yaaye kuoni.”
24Abhabhiri bhayo hanú bhaagya, Yeesu akaamba okubhuurya omuganda gwa abhantu eguru ya Yoana, ega, “Mwaringa muragya okumaaha-ki kukibhara? Obhunyanki bhunú bhurahuutwa na omuyaga? Tiigo-ha! 25Mbe, mwaringa muragya okumaaha-ki? Omuntu unú yeebhoheri emyenda emijomu gya obhuguri? Abhantu bhanú bhareebhoha emyenda emijomu gya obhuguri, na okwijomya kwa obhwaru bhwa ebhintu bhinú bhaanabhyo, oranyoora bhareekara muginyumba eginene gya ekikama.
26“Bhoono, mwagya okumaaha-ki? Mwagya okumumaaha omurooti? Obhuheene! Nawe, ndabhakeerya ega, Yoana m-mukuru okukira omurooti wowonse. 27Weeki ngʼo amangʼana eguru yaaye gaangʼoorwa mu Mangʼoore Amarabhu ega, ‘Maaha, ndamutuma omuchaama waani akukangatire, naho akuseemerye enjira.’7:27 Maaha mukitabho kya Maraki 3:1.”
28Yeesu akagamba kweki ega, “Oni ndabhakeerya ega, gati ya abhantu bhonsego, atariho omukuru okukira Yoana. Nawe, omuke okukira bhonsego mubhukama bhwa Waryubha, ngʼo omukuru okumukira Yoana Omubhatiiji.”
29Mbe, abhantu bhayo bhonsego, hamwi na abhatobhya bha erigooti, hanú bheegwa amangʼana gayo, bhakeekirirya ega, ekiina kya Waryubha kubheene kyaringa ekijomu. Abhantu bhayo mbo bhanú Yoana abhatiijiri. 30Nawe, Abhafarisaayo na abheehigirya bha amaragiriryo, bheeki, bhakaanga ganú Waryubha yeendanga, kwa okubha bhaangiri okubhatiijwa na Yoana.
31Yeesu akagamba kweki ega, “Bhoono, abhantu bha orwibhuro runu, mbahunkanʼye naki? M-bantu bha egaki? 32Bharahunkana na abhaana bhanú bhareekara mumudiira, bharabhirikira abharikyabho na okubhakeerya ega, ‘Twabhatemera ekironge, nawe, mutaabhina! Twabheembira ameembo ga okufumba, nawe, mutafumbiri!’
33“Ndagamba ego, kwa okubha, hanú Yoana Omubhatiiji yaaja, ataaringa ararya emikaate, kora okunywa edivai.7:33 Ataaringa ararya emikaate, kora okunywa edivai. Omukaate na edivai mbyo bhyaringa ebhyakurya bhya kira orusiku. Bheenyu muragamba ega, ‘Unu yaana ekihwi ekibhiibhi!’ 34Na hanú Omwana wa Adamu yaajiri, weeki ararya emikaate na okunywa edivai. Bhoono bheenyu muragamba ega, ‘Mumaahe! M-muhubhaaru, kweki m-mureebhi! Na m-musaani wa abhatobhya bha erigooti na abha obhusarya!’
35“Nawe, egintungwa gya Waryubha giroorokereribhwa ega, n-gya maheene kwa enjira ya amakorwa ga abhantu bhanú bharagigwata.”
Yeesu aramwabhira owa obhusarya
36Yaaringa-ho Omufarisaayo umwi, unú yaabhirikirwanga Simoni. Akaraarika Yeesu yaaje okurya iika owaaye. Nho, Yeesu akasoha munyumba ya omuntu uyo, akeekara okurya ebhyakurya kumeja.37Mumugi guyo, yaaringa-mo omukari umwi, unú yaaringa amanyikeeni ega, m-muntu omusarya.
Mbe, omukari uyo hanú yeegwa ega, Yeesu ararya owa Omufarisaayo, akasoha muyo na enchupa inú yaaringa na amaguta ga obhurange, aga obhuguri obhunene bhukongʼu. 38Akeemirira haangʼi na amaguru ga Yeesu. Akaamba okukuura, ameesori gaaye gaatoonyanga kumaguru ga Yeesu. Akabha arageehya na egintuukya gyaye, arabhusu amaguru ga Yeesu, na okugahaka obhurange.7:38 Omukari uyo, kinú yaaringa arakora kiroorokya kya ego yaaringa aramutogoonʼya Yeesu na okumusuuka. Ekimanyiiriryo kiyo, kweki kyaringa kiroorokya obhuhanje bhunú omukari uyo, yaaringa nabho ku Yeesu. Kubhutamaduni bhwa Abhayahudi, eringʼana rinú omukari uyo yaakoranga, ryaringa rya okuruguurya.
39Omufarisaayo uyo, hanú yaarora gayo, akeetegeerera munkoro yaaye ega, “Omuntu unu, akaabheeri omurooti, akaamanyiri ega, omukari unú aramukuunʼya m-muntu wa egaki. Akaamanyiri ega, weeki m-muntu omusarya!”
40Yeesu akamukeerya, “Simoni, niina eringʼana ndeenda okukukeerya.” Wonse akamukyukya ega, “Omwihigirya, nkeerya.” Yeesu akagamba ega, 41“Bhaaringa-ho abhantu abhabhiri, bhonsego bhaaringa bharatongwa egimbirya na unú yaaringa abhaheeri esiiri. Oumwi waabho, yaaringa aheerwe esiiri ya edinari magana gataanu.7:41 Edinari magana gataanu. Egimbirya giyo gyaringa m-mariho ga omuntu oumwi kwa omwaka omugima na emyeri munaane. Maaha Edinari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Omurikyaye wonse, akahaanwa esiiri ya edinari mirongo etaanu. 42Abhabhiri bhayo, hanú bhaabhurwa egimbirya gya okuriha egisiiri gyabho, unú yaabhahaana esiiri akabhaabhira, bhatige okumuriha. Mbe, gati ya abhabhiri bhayo, ngʼ-uuha yaamuhanja bhukongʼu okukira omurikyaye?” 43Simoni akamukyukya ega, “Ndamanya, ngʼo unú yaabhirwa esiiri enene.” Yeesu akagamba ega, “Okyukirye bhwaheene.”
44Yeesu akamwikyukirya omukari uyo, akamukeerya Simoni ega, “Orarora omukari unu? Hanú nsoheri munyumba yaaho, otaangenihirye kwa okungʼaana amanji ga okoogya amaguru gaani.7:44 Okungʼaana amanji ga okoogya amaguru gaani. Ku Bhayahudi, yaaringa egimiira okumuhaana omugeni amanji, yoogye amaguru gaaye. Nawe weeki, yoogerye amaguru gaani na ameesori gaaye, na okugeehya na egintuukya gyaye. 45Uuwe otankeereenʼye kwa okumbusu,7:45 Otankeereenʼye kwa okumbusu. Kugimiira gya Ekiyahudi okubhusu yaaringa ekintu kinú bhaaringa bhanariri kubhasaaja hanú bhakeeranʼyanga. nawe okwambira hanú nsoheri munu, weeki akyari okurosa okumbusu amaguru gaani. 46Otansuukiri kwa okuhaka omutwe gwani amaguta. Nawe weeki, ahakiri amaguru gaani amaguta ga obhurange! 47Kwa ego, ndakukeerya ega, obhuhanje bhwa omukari unu m-bwaru, kwa okubha obhusarya bhwaye obhwaru bhwabhiirwe. Nawe, wowonse unú yaabhiirwe obhusarya obhuke, uyo oranyoora yaana obhuhanje obhukego.” 48Yeesu akamukeerya omukari uyo ega, “Obhusarya bhwaho bhwabhiirwe.”
49Abhageni bhanú bhaaringa kumeja hamwi nawe, bhakaamba okwibhuurya ega, “Unu niwi araabhira kora obhusarya?”
50Hayo, Yeesu akamukeerya omukari uyo ega, “Eimani yaaho ekuhwenerye! Genda na omurembe.”
8Abhakari bhanú bhaagendanʼyanga na Yeesu
1Hanú gayo gaahwa, Yeesu akeemuka, akabha arahita mumigi na mubhijiji. Yaaringa araraarikira abhantu Amangʼana Amajomu eguru ya obhukama bhwa Waryubha mbaara gyonsego. Yaaringa arasoorana na abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri. 2Kweki, yaagyanga na abhakari abhandi. Gati yaabho, Yeesu yaaringa abharuusirye ebhihwi ebhibhiibhi, abhandi yaaringa abhahwenerye amarweri. Gati ya abhakari bhayo, yaaringa-mo Mariamu Magidarena, unú Yeesu yaaringa aruusirye ebhihwi ebhibhiibhi muhungati. 3Kweki yaaringa-mo Yoana, muka Kuja. Kuja uyo, ngʼo yaaringa omwimiririri omukuru wa emirimu gya omukama Herode Antipa. Kweki, yaaringa-mo Susana, na abhakari abhandi abhaaru, bhanú bhaaringa bharabhabheera Yeesu na abheehigira bhaaye, kwa okuruusya ebhintu bhyabho abheene.
Ekirengyo kya omubhusuri wa egimbusuro
(Mataayo 13:1-9; Mariko 4:1-9)
4Orusiku rumwi, abhantu abhaaru okurwa mumigi emyaru bhakamuujira Yeesu, bhakeekumanʼya omuganda omunene. Kimwi, Yeesu akabhakeerya ekirengyo ega, 5“Yaaringa-ho omubhusuri umwi. Omubhusuri uyo, yaagya okubhusura egimbusuro mumugunda gwaye. Hanú yaabhusuranga, egimbusuro egindi gikagwa kunjira. Abhahiti bhakagitaja, na ebhinyonyi bhikaaja bhikagirya. 6Egindi gikagwa mumagina. Hanú gyamera, gikabhurwa amanji, gikooma. 7Egindi gikagwa gati ya emiti gya amahwa. Hanú amahwa gayo gaakiina, gakagihiga egimbusuro giyo, gikakwa. 8Egindi gikagwa kwirobha erijomu, gikamera na gikaama emisumo egana rimwi.”
Yeesu hanú yaamara okugamba gayo, akagamba kwa eriisi erinene ega, “Unú yaana amatwi, yeegwe!”
Yeesu aroonjoora ekirengyo kya omubhusuri wa egimbusuro
(Mataayo 13:10-23; Mariko 4:10-20)
9Abheehigira bha Yeesu, bhakamubhuurya ega, “Ekirengyo kiyo ensonga yaakyo niki?” 10Wonse akabhakyukya ega, “Waryubha abhatubhuriiri bheenyu okumanya ekinyerera kya obhukama bhwaye. Nawe, abhandi oranyoora ndabhakeerya kwa ebhirengyo, kya ego omurooti Isaaya yaangʼoora ega,
‘Bharaamaahe bhatarora,
na bhareegwe bhatamanya.’8:10 Maaha mukitabho kya Isaaya 6:9.
11“Mbe, ensonga ya ekirengyo kiyo niiga, egimbusuro ni-ringʼana rya Waryubha. 12Na egimbusuro ginú gyagwira kunjira, girahunkana kya abhantu bhanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha. Hayohayo, Erisambwa riraaja rirariruusya mumitima gyabho, bhataaja okuriikirirya, naho bhatuuribhwe.
13“Na egimbusuro ginú gyagwira mumagina, girahunkana kya abhantu bhanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha, bharariikirirya kwa obhujomerwa. Nawe, kwa okubha bharahunkana na ekiimerya kinú kitaana emiri, bhareekara na eringʼana riyo, kwa eribhaga ekego. Hanú bharasakibhwa eguru ya eringʼana riyo, rumwigo bhararitiga.
14“Na egimbusuro ginú gyagwira mumahwa, girahunkana kya abhantu bhanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha, nawe, bharanyankira obhuhoru bhwabho, na orunamba rwa obhuniibhi, na okwijomya kubhuhoru bhwabho. Gayo ngo garahiga eringʼana rya Waryubha, ryonse ritakwibhura emisumo gyogyonse emijomu.
15“Na egimbusuro ginú gyagwira mwirobha erijomu, girahunkana kya abhantu bhanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha, bhararigwata kwa omutima gwa heene, na kwa egintungwa eribhaga ryonsego na bhararuusya emisumo kwa obhwikongʼererya.
Ekirengyo kya ekorobhoi
16“Atariho omuntu unú aragwatya ekorobhoi, kimwi aikundikirye na eridebhe, kasi aituure mwirungu rya obhuriri. Araituura kukisunga, naho abhantu bhanú bharasoha munyumba, bharore obhurabhu.
17“Egoego, ryoryonse rinú ribhisirwe, ribhisirwe naho ritubhurwe, kweki ryoryonse rinú rikundikiriibhwe, rikundikiriibhwe naho ritubhurwe. 18Ego, ganú mureegwa, mugeetegeerere bhujomu! Omuntu wowonse unú areetegeerera eringʼana rya Waryubha na okurimanya, Waryubha aramubheera na okumoongerya okurimanya bhukongʼu. Nawe, nyoore omuntu atakwitegeerera eringʼana rya Waryubha, kora amake ganú areeganirirya ega, amanyiri, Waryubha arimuruusya.”
Ngʼina waabho na abhaana bhaabho Yeesu
(Mataayo 12:46-50; Mariko 3:31-35)
19Eribhaga erindi, ngʼina waabho Yeesu na abhaana bhaabho, bhakaaja okumurora. Nawe bhataamuhikiira, kwa okubha abhantu abhaaru bhaaringa bhamwihundiriri. 20Abhantu abhandi bhakamukeerya Yeesu ega, “Ngʼina weenyu na abhaana bheenyu, bharingi kibhara, bhareenda okukurora.”
21Yeesu akabhakyukya ega, “Maayi na abhaana bheetu m-bonsego bhanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha na okurigwata.”
Yeesu aratendya omuyaga omuhaari munyanja
(Mataayo 8:23-27; Mariko 4:35-41)
22Orusiku rumwi, Yeesu akariina mubhwato, hamwi na abheehigira bhaaye. Akabhakeerya ega, “Twambuke enyanja tugye ngʼambu.” Mbe, bhakeemuka.
23Hanú bhaambukanga, Yeesu akaraara akeehiribhwa. Omuyaga omuhaari gukahuuta kunyanja, obhwato bhwabho bhukaamba okwijura amanji, bhakabha mungʼanga ya okusika.
24Abheehigira bhayo, bhakagya bhwangu okumubhuukya enu bharakora ekituri ega, “Omusuukwa weetu! Omusuukwa weetu! Turasika!” Kimwi, akabhuuka, akagukemera omuyaga na amabhooka, rumwigo, bhikatenda.
25Mbe, akabhabhuurya ega, “Eimani yeenyu eringi-ha?” Bhakaruguura na okoobhoha bhukongʼu. Bhakabhuuranʼya ega, “Omuntu unu ngʼ-wa egaki? Arakemera kora omuyaga omuhaari na amabhooka, bhiramwigwa!”
Yeesu arahwenʼya omuntu owa ebhihwi
(Mataayo 8:28-34; Mariko 5:1-20)
26Yeesu na abheehigira bhaaye, hanú bhaambuka enyanja ya Gariraaya, bhakahikirira mukyaro kya Abhagerasi, ngʼambu ya kabhiri ya ekyaro kya Gariraaya. 27Yeesu hanú yeetuuma okurwa mubhwato, akasikana na omuntu umwi wa mumugi gurya, unú yaaringa na ebhihwi ebhibhiibhi. Kwa eribhaga eritambi, omuntu uyo, ateebhohanga emyenda, kweki ateekaranga iika, nawe yeekaranga mugimbihira.8:27 Mugimbihira. Yaaringa emiira ya Abhayahudi okubhiika abhantu mumasana ganú gaaringa munkuku, agandi bhaaringa bharabhaaja abheene.
28-29Ebhihwi ebhibhiibhi bhiyo, bhyamusoheereranga kaaru. Abhantu bhaasakyanga okumwangararira, kwa okumubhoha na eminyororo na ebhirangʼani. Nawe, yaaringa arabhutura eminyororo arakenya okugya kukibhara.
Mbe, Yeesu akabhikemera ebhihwi bhiyo ega, “Mumuhaatire omuntu uyo!” Hanú yaatangirirenʼya na Yeesu, akakuura kwa eriisi. Akeeyesa bhwibhumbike embere ya Yeesu, akamukeerya kwa eriisi ega, “Uuwe Yeesu, Omwana wa Waryubha wa eguru ya bhyonsego, uuna enyanko-ki na oni? Ndakusabha ega, otannyankya!” 30Yeesu akamubhuurya ega, “Eriina ryaho nuuwe-wi?” Akagamba ega, “Eriina ryani, nooni Jeshi.” Yaagamba ego, kwa okubha yaaringa asoheererwe na ebhihwi ebhyaru bhukongʼu. 31Ebhihwi bhiyo, bhikaamba okumwisasaama Yeesu ega, atabhikenyia bhigye okusoha mukibhohe kya amasambwa.
32Haangʼi na embarika ya enkuku hayo, ryaringa-ho erihijo rya egimbiiji girariisya. Mbe, ebhihwi bhiyo bhikamwisasaama Yeesu ega, “Twikiririrye tugende okusoheerera egimbiiji giyo.” Yeesu akeekirirya. 33Mbe, ebhihwi ebhibhiibhi bhiyo bhikamurwa-ko omuntu urya, bhikasoha mugimbiiji. Kimwi erihijo ryonsego rikaharamuka kumuhiringito omuhaari okurwa kunkuku, rikasoha munyanja, rikakwa chwe.
34Mbe, abhariisya bha egimbiiji giyo, hanú bhaarora ganú gatuukiri, bhakakenya, bhakagya mumugi na mubhijiji, okuraarika ganú bharuuji. 35Abhantu bhakagya okwimaahira abheene, amangʼana ganú gatuukiri, bhakamuhikiira Yeesu.
Hanú bhaamuhikiira, bhakarora omuntu unú ebhihwi ebhibhiibhi bhyaringa bhimurwiri-ko, yeekeeri haangʼi na Yeesu, yeebhoheri emyenda, yaana obhungʼeeni bhonsego. Kimwi abhantu bhayo, bhakoobhoha. 36Abhantu bhanú bhaarora amangʼana ganú geebhuka, bhakatondera abhandi kya ego omuntu owa ebhihwi ebhibhiibhi uyo ahweniibhwe.
37Abhantu bhonsego mukyaro kya Abhagerasi bhanú bhaaringa bheekumeenʼye hayo, bhakamusabha Yeesu arwe mukyaro kyabho, kwa okubha bhaaringa bhoobhoheri bhukongʼu. Kwa ego, akariina mubhwato, naho yeemuke okurwa hayo.
38Omuntu unú yaaringa aruusiibhwe ebhihwi, akakomererya Yeesu ega, agye hamwi nawe. Nawe, Yeesu akaanga, akamukeerya ega, 39“Genda iika owaaho, obhakeerye abhantu amangʼana amarito ganú Waryubha akukoreeri.” Nho, omuntu uyo akarwa hayo, akagenda araraarika mbaara gyonsego gya mumugi, ganú Yeesu amukoreeri.
Yeesu arahwenʼya omukari na okuhyukya omuhara
(Mataayo 9:18-26; Mariko 5:21-43)
40Yeesu hanú yaahinda, akagenihibhwa na omuganda gwa abhantu bhanú bhaaringa bharamuganyirira.
41Hayo, akaaja-ho omuntu umwi, yaabhirikirwanga Yairo. Yairo uyo, ngʼo yaaringa omukuru wa erisinagogi. Akatema ebhiru embere ya Yeesu, akamwisasaama ega, yaaje iika owaaye, 42kwa okubha omuhara waaye omumwemwe wa emyaka ekumi na ebhiri, yaaringa asingiri.
Yeesu hanú yaaringa aragya iika owaaye, omuganda gwa abhantu gukagya hamwi nawe, bhakabha bharamwihundirira bhukongʼu. 43Mumuganda guyo, yaaringa-mo omukari unú yaaringa na obhurweri bhwa obhureegu, kwa eribhaga rya emyaka ekumi na ebhiri. [Yaaringa amariri ebhintu bhyaye bhyonsego kubhakumu,]8:43 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani. nawe ataaringa-ho kora oumwi unú yaatura okumuhwenʼya.
44Mbe, omukari uyo, akaaja enyuma ya Yeesu, akakuunʼya eripindo rya omwenda gwaye. Rumwigo, akahwena.
45Yeesu akabhuurya omuganda guyo ega, “Niwi yankuunirye?” Abhantu bhonsego hanú bhaahakaana, Petero akamukeerya ega, “Omusuukwa weetu, m-bantu abhaaru bhanú bhakwisinguuriri na okukwihundirira.” 46Nawe, Yeesu akagamba ega, “Mmanyiri ariho omuntu unú yankuunirye, kwa okubha ndeeyigwa nhwenerye omuntu kwa eginguru gyani.”
47Omukari uyo, hanú yaarora ega, atakutura okwibhisa akamuujira Yeesu, ararigita.8:47 Omukari uyo, hanú yaarora ega, atakutura okwibhisa akamuujira Yeesu, ararigita. Abhayahudi bhaahura omukari unú yaarwanga amanyinga ega, m-mukonu. Ateekiriribhwa na amaragiriryo okusanga hamwi na abhandi. Omuntu akaamukuunirye, wonse akaabheeri m-mukonu. Maaha mukitabho kya Abharaawi 15:25-33. Akatema ebhiru, akamukeerya embere ya abhantu bhayo bhonsego, ekisigo kya okumukuunʼya na kya ego yaahwenibhwa. 48Yeesu akamukeerya ega, “Omuhara, eimani yaaho ekuhwenerye. Genda na omurembe!”
49Hanú Yeesu yaaringa akyahaira, akaaja omuntu umwi okurwa iika owa Yairo omukuru uyo wa erisinagogi. Akamukeerya ega, “Omuhara waaho, guhweri-mo. Otamunyankya kweki omwihigirya.” 50Yeesu hanú yeegwa amangʼana gayo, akakeerya Yairo ega, “Otoobhoha! Obhe na eimani, na omuhara waaho arahwena.”
51Yeesu hanú yaahika iika owa Yairo, akakaanʼya abhantu abhandi okusoha hamwi nawe munyumba, akabheekiririrya Petero, Yoana, Yakobho, esewaabho na ngʼina waabho omuhara uyo.
52Abhantu bhonsego iika hayo, bhaaringa bharakuura na okufumba oruku rwa omuhara uyo. Nawe, Yeesu akabhakeerya ega, “Mutige okukuura! Unu atakwiri, yeehiriibhwe!” 53Nawe abhantu bhayo, bhakaamba okumuseka, kwa okubha bhaaringa bhamanyiri ega, yaaringa amariri okukwa.
54Yeesu akamugwata okubhoko, akamubhirikira, “Muhara, hyuka!” 55Rumwigo, omooyo gukaaja-mo, akeemirira. Yeesu akabhakeerya ega, “Mumuhaane ebhyakurya!”
56Abheebhuri bhaaye hanú bhaarora gayo, bhakaruguura bhukongʼu. Yeesu akabhakaanʼya ega, bhatakaakeerya omuntu wowonse ganú gatuukiri.
9Yeesu aratuma abheehigira bhaaye ekumi na bhabhiri
(Mataayo 10:5-15; Mariko 6:7-13)
1Yeesu akabhirikira abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri. Akabhahaana obhutungi na obhuturo bhwa okukenyia ebhihwi ebhibhiibhi bhyonsego okurwa kubhantu, na obhuturo bhwa okuhwenʼya amarweri. 2Kimwi, akabhatuma bhagye okuraarikira abhantu amangʼana amajomu eguru ya obhukama bhwa Waryubha, na okuhwenʼya abharweri.
3Akabhakeerya ega, “Mutakaagega ekintu kurugendo rwenyu, mutakaagega egingʼimbo, kasi eginsakwa, ebhyakurya, kasi egimbirya, kora emyenda gya okuswenʼya.
4“Ahasi hohonse hanú mwakasohe mumugi bhabhagenihye, mwikare muyomuyo, okuhikira hanú muriimuka ahasi hayo. 5Na nyoore abhantu hayo bhataribhagenihya, murwe hayo, murakungʼunta oruteeri kumaguru geenyu, naho okoorokya ega, Waryubha abhaangiri.”
6Mbe, bhakagya, bhakeenaara mubhijiji, bhararaarikira abhantu Amangʼana Amajomu ga Waryubha, na okuhwenʼya abharweri bha kira ahasi.
Herode Antipa aroobhoha
(Mataayo 14:1-12; Mariko 6:14-29)
7Omukama Herode Antipa akeegwa amangʼana gonsego ganú Yeesu yaaringa arakora. Akoobhoha bhukongʼu, kwa okubha, abhantu abhandi bhaaringa bharagamba ega, Yeesu ngʼo Yoana Omubhatiiji, ahyukiri okurwa mubhaku. 8Abhandi bhaaringa bharagamba ega, ngʼo omurooti Eriya yaajiri kweki. Na abhandi, bhaaringa bharagamba ega, oumwi wa abharooti bha Waryubha bha kare ngʼo ahyukiri. 9Nawe, Herode akagamba ega, “Yoana, naamubhutura omutwe! Bhoono, niwi unú ndeegwa amangʼana ga ebhika bhyaye?” Herode yaaringa na enamba ya okumurora Yeesu.
Yeesu arariisya abhantu okwambuka ebhiku bhitaanu
(Mataayo 14:13-21; Mariko 6:30-44; Yoana 6:1-14)
10Abhatumwa bha Yeesu bhayo, hanú bhaahinda ku Yeesu, bhakamukeerya amangʼana gonsego ganú bhaakora. Akabhagega abhatumwa bhayo, bhakeemuka okugya mumugi gunú gwabhirikirwanga Bhetisaida. 11Nawe, abhantu hanú bhaamanya enú agiiri, bhakamuseeta. Akabhagenihya, akaamba okubheehigirya amangʼana eguru ya obhukama bhwa Waryubha. Akabha arahwenʼya abharweri gati ya abhantu bhayo.
12Na hanú yaahika kumugoroobha, eryubha rireenda okusikira, abhatumwa bhayo ekumi na bhabhiri bhakamugya-ko, bhakamukeerya ega, “Hanu turingi mwisisi. Mbe, obharage abhantu bhanu, bhagye mubhijiji bhinú bhiringi haangʼi na hanu, naho bhanyoore ahasi ha okuraara na aha okurya.”
13Nawe, Yeesu akabhakeerya ega, “Bheenyu mubhahaane ebhyakurya!” Bhakamukyukya ega, “Bheetu tutaana ebhyakurya bhya okubheesa! Tuuna emikaate etaanu, na eginswi ebhiri egyenego. Oreenda tugende tubhagurire abhantu bhanu bhonsego ebhyakurya?” 14Na abhantu bhanú bhaaringa hayo, abhasaaja abheenego, bhaaringa muna ebhiku bhitaanu.
Mbe, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Mubhakeerye abhantu bheekare kumagari, kira erigari ribhe na abhantu mirongo etaanu.” 15Bhakakora kya ego yaabharagirirya, bhakeekara bhonsego.
16Yeesu akagega emikaate etaanu giyo, na eginswi ebhiri. Akamaahirira eguru murwire, akakumya Waryubha, akagisuunura, akahaana abheehigira bhaaye, naho bheeki bhahaane abhantu. 17Bhonsego bhakarya, bhakeeguta. Hanú bhaamara okurya, abhatumwa bhakakumanʼya amasaagyo, gakeejurya ebhikapo ekumi na bhibhiri.
Petero areekirirya ega, Yeesu ngʼo Kiristu Omutuurya
(Mataayo 16:13-20; Mariko 8:27-30)
18Orusiku rumwi, Yeesu na abheehigira bhaaye, bhaaringa hamwi, kabhejyo. Yeesu yaaringa aramusabha Waryubha. Hanú yaamara, akabhabhuurya ega, “Abhantu bharagamba ega, nooni-wi?” 19Bhakamukyukya ega, “Abhandi bharagamba ega, uuwe nuuwe Yoana Omubhatiiji. Abhandi bharagamba ega, uuwe nuuwe omurooti Eriya. Na abhandi bharagamba ega, uuwe ngʼ-umwi wa abharooti abhandi bha akare bha Waryubha unú waahyukiri.”
20Yeesu akabhabhuurya ega, “Bhoono bheenyu, muragamba ega, nooni-wi?” Petero akamukyukya ega, “Uuwe nuuwe Kiristu Omutuurya.9:20 Kiristu Omutuurya. Ekiyunani kiragamba ega, Kiristu. Ensonga ya eringʼana rinu niiga, m-muntu unú yaasorwa na Waryubha okutuurya abhantu okurwa munyanko. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Uuwe waatumwa na Waryubha!”
Yeesu arahaira eguru ya okukwa na okuhyuka kwaye
(Mataayo 16:21-28; Mariko 8:31–9:1)
21Yeesu akabhakemera bhatakaakeerya omuntu wowonse eringʼana riyo. 22Akabhakeerya ega, “Omwana wa Adamu areenderwa anyankibhwe bhukongʼu. Yaangwe na abhakaruka bha Ekiyahudi, abhasyengeri abhakuru na abheehigirya bha amaragiriryo. Kubhuteero yeetwe, orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye, ahyuke.”
23Hanú yaamara, akakeerya bhonsego ega, “Omuntu wowonse unú areenda okunsoorana oni, areenderwa yeeyange omwene,9:23a Yeeyange omwene. Ensonga yaaye niiga, ateehanja omwene, nawe, amukorere Waryubha na okubhakorera abhandi amajomu. Maaha mukitabho kya Mariko 12:30-31. na okugega omusarabha gwaye9:23b Okugega omusarabha gwaye. Ensonga yaaye niiga, okumwikirirya Waryubha kwa omutima gonsego na okwiseemya kwa enyanko yonsego, kora onyoora n-kukwa kurusumo rwa Yeesu. kira orusiku, nho yansoorane. 24Omuntu wowonse unú areenda okuhonʼya obhuhoru bhwaye bhwa mukyaro munu, aribhubhurya obhuhoru bhwa koko. Nawe, omuntu unú araruusya obhuhoru bhwaye kurusumo rwani, arinyoora obhuhoru bhwa koko. 25Omuntu arinyoora obhwera-ki, nyoore araanyoore ebhintu bhyonsego bhya ekyaro kinu, nawe, abhurirye obhuhoru bhwa koko?
26“Wowonse unú arandorera eginsoni oni, na ameehigiryo gaani, uyo ngʼo oni Omwana wa Adamu wonse ndimurorera eginsoni, runú ndihunjuka okurwa murwire, na bhamaraika abharabhu, ndingi mubhukuru bhwani na mubhukuru bhwa Taata.
27“Ndabhakeerya obhuheene ega, gatigati yeenyu bhanú mwimiriiri hanu, bhariho bhanú bhatarikwa, okuhikira hanú bharirora obhukama bhwa Waryubha!”
Obhukuru bhwa Yeesu bhuramaahikana kunkuku
(Mataayo 17:1-8; Mariko 9:2-8)
28Eribhaga rya eginsiku munaane, Yeesu hanú yaamara okugamba amangʼana gayo, akabhagega Petero, Yoana, na Yakobho, akagya akariina munkuku hamwi nabho, naho asabhe Waryubha.
29Hanú yaahika munkuku, akaamba okumusabha Waryubha. Hanú yaasabhanga, obhusu bhwaye bhukeehunjura. Emyenda gyaye, gikabha emirabhu pee, gikangʼesangʼesa bhukongʼu.
30-31Hayohayo, bhakamwibhukira abhasaaja bhabhiri bharangʼesangʼesa kya endingaasi. Bhayo bhaaringa abharooti bha akare Musa9:30-31 Musa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na Eriya, bhaaringa bharahaira na Yeesu. Bhakahairira kya ego arimara emirimu gyaye mukyaro, kwa okukwira mumugi gwa Yerusaremu.
32Eribhaga riyo, Petero na abharikyaye, bhaaringa bheehiriibhwe bhukongʼu. Hanú bhaabhuuka, bhakamurora Yeesu arangʼesangʼesa kwa endingaasi yaaye. Bhakarora na abhasaaja abhabhiri bharya, bheemiriiri haangʼi nawe.
33Musa na Eriya hanú bhaaringa bharagya, Petero akamukeerya Yeesu ega, “Uuwe, Omusuukwa weetu! M-bujomu bheetu tubhe hanu. Tuhagaaje hanu ebhihuuna bhisatu, ekimwi ekyaho, ekindi ekya Musa, na ekindi ekya Eriya.” Nawe, Petero ataaringa amanyiri kinú aragamba.
34Petero hanú yaaringa akyagamba gayo, rikaaja erisaaru, rikabhakundikirya, bhakabha mukisunte. Abheehigira bhayo, hanú bhaakundikiribhwa na erisaaru riyo, bhakoobhoha bhukongʼu. 35Bhakeegwa eriisi okurwa mwisaaru riyo, riragamba ega, “Unu ngʼo Omwana waani omumwemwe, unú naasora! Mumwigwenga weeki!”
36Amangʼana gayo hanú gaahwa, abheehigira bhayo bhakarora Yeesu aringi omwenego. Gayo gonsego bhaarora hayo, bhataakeerya omuntu wowonse kuginsiku giyo.
Yeesu arahwenʼya omwana unú yaana ekihwi
(Mataayo 17:14-18; Mariko 9:14-27)
37Hanú bhwakya, Yeesu na abheehigira bhasatu bhayo, bhakeetuuma okurwa munkuku, bhakasikana na omuganda omunene gwa abhantu.
38Rumwigo, omuntu umwi gati ya abhantu bhayo, akagamba kwa eriisi erinene, ega, “Uuwe Omwihigirya, ndakusabha, unhwenerye omwana waani, kwa okubha weeki m-mwana waani omumwemwe. 39Ekihwi ekibhiibhi oranyoora kiramusoheerera, kiramukora arajiirira. Kweki, oranyoora kiramukora aragwa ekitwe, erihuro rirafukura mumunwa. Oranyoora kiramunyankya bhukongʼu, na kitakumutiga bhwangu. 40Naabhakomereerye abheehigira bhaaho bhakikenyie, nawe bhataanagirye.”
41Yeesu akagamba ega, “Bheenyu orwibhuro runú rutaana eimani, runú ruhabhiri! Ndiikara na bheenyu na okubheegumirirya okuhikira ruuha? Reeta omwana waaho hanu.”
42Omwana uyo, hanú yaaringa araaja ku Yeesu, rumwigo ekihwi kiyo ekibhiibhi kikamugwisya hansi, kikamwimukya ekitwe. Nawe Yeesu akakikemera, akamuhwenʼya omwana uyo, akamuhindya kwisewaabho.
43Abhantu bhonsego, hanú bhaarora obhuturo obhukuru bhwa Waryubha kya ego bhuringi, bhakaruguura bhukongʼu.
Yeesu arahaira kweki eguru ya okukwa kwaye
(Mataayo 17:22-23; Mariko 9:30-32)
Abhantu bhayo bhonsego, bhaaringa bhararuguura ebhika bhyonsego bhya Yeesu. Yeesu akakeerya abheehigira bhaaye ega, 44“Amangʼana ganú ndabhakeerya bhoonwego, mugeetegeerere bhujomu. Omwana wa Adamu aragya okutuurwa mumabhoko ga abhasarya.”
45Nawe, amangʼana ganú Yeesu yaabhakeerya, bhataagamanya, kwa okubha amangʼana gayo gaaringa geebhisiri kubheene, bhatakaaturiri okumanya ensonga yaaye. Na bhakoobhoha okumubhuurya eguru ya amangʼana gaaye.
Niwi omukuru okukira bhonsego?
(Mataayo 18:1-5; Mariko 9:33-37)
46Gati ya abheehigira bha Yeesu, gikabha-ho eginhaka ega, niwi omukuru okukira abharikyaye.
47Yeesu akamanya ameetegeerero gaabho. Kwa ego, akagega omwana omuke, akamwimirirya haangʼi nawe, 48akabhakeerya ega, “Omuntu unú araamugenihye omwana kya unu, kwa eriina ryani, arangenihya oni. Na omuntu wowonse unú arangenihya oni, aramugenihya Waryubha unú yaantuma. Kwa okubha, omuke gati yeenyu bhonsego, uyo ngʼo omukuru okukira bhonsego.”
Omuntu unú atakumwanga Yeesu aringi obhumwi nawe
49Yoana akakeerya Yeesu ega, “Uuwe Omusuukwa weetu, tumuruuji omuntu araruusya ebhihwi ebhibhiibhi kwa eriina ryaho. Tukamukaanʼya, kwa okubha weeki atakusoorana na bheetu.” 50Yeesu akamukyukya ega, “Mutige okumukaanʼya kweki, kwa okubha omuntu unú atakubhaanga bheenyu, aringi obhumwi na bheenyu.”
Yeesu araangwa Samaria
51Eribhaga rya Yeesu rya okuhinda murwire, ryaringa rihikiri haangʼi. Nho, yaamura okugya mumugi gwa Yerusaremu. 52Mbe, akatuma abhachaama bhaaye bhamukangatire. Bhakagya, bhakasoha mukijiji kimwi kya Abhasamaria, naho bhamuseemerye obhuraaro na ebhintu ebhindi. 53Nawe, abhantu bha hayo bhakaanga okumugenihya, kwa okubha yaaringa aragya Yerusaremu.9:53 Abhayahudi na Abhasamaria bhaaringa bharabhihirirana, kwa okubha bhaaringa bhatakwikiriranʼya eguru ya amangʼana amaaru ga edini. Abhasamaria bheekiriryanga ega, Waryubha areenderwa okusyengerwa munkuku ya Gerijimu na etaringi Yerusaremu. Maaha mukitabho kya Yoana 4:20.
54Abheehigira bhaaye, Yakobho na Yoana, hanú bhaarora gayo, bhakamubhuurya ega, “Uuwe Omukuru weetu, oreenda tusabhe omururo gwike okurwa murwire gubhasikye [kya ego omurooti Eriya wonse yaakora]9:54a Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.?”9:54b Maaha mukitabho kya 2 Abhakama 1:10-14.
55Nawe Yeesu, akabheekyukirya, akabhakaanʼya [ega, “Bheenyu mutamanyiri muringi abhantu bha egaki. 56Kwa okubha, Omwana wa Adamu ataajiri okusikya abhantu, nawe, okubhatuurya.”]9:55-56 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani. Bhakagya mukijiji ekindi.
Yeesu arahairira bhanú bhareenda okumusoorana
57Eribhaga rinú Yeesu na abheehigira bhaaye, bhaaringa bharagenda kunjira, omuntu umwi akamukeerya ega, “Hohonse hanú oraagye, ndakusoorana!”
58Yeesu wonse akamukyukya ega, “Ebhibhwe bhiina amasana na ebhinyonyi bhiina amasu, nawe, Omwana wa Adamu, ataana kora aha okuraarya omutwe gwaye!”
59Yeesu akakeerya omuntu oundi ega, “Nsoorana!” Omuntu uyo akamukyukya ega, “Ee Omukuru, unyikiririrye ngende mbere okumubhiika taata.”
60Nawe Yeesu akamukyukya ega, “Tiga abhaku bhabhiike abhaku bhaabho.9:60 Maaha mukitabho kya Abhaefeso 2:1. Nawe uuwe, genda oraarike eringʼana eguru ya obhukama bhwa Waryubha.”
61Na omuntu oundi akakeerya Yeesu ega, “Uuwe Omukuru, ndakusoorana. Nawe mbere, unyikiririrye ngende ndage abhantu bha iika.”
62Yeesu akamukeerya ega, “Omuntu wowonse araabhe kya omuntu unú yaambiri okugoomya, amare yeekyukye amaahirire enyuma, uyo atakwenderwa okubha omugaya kubhukama bhwa Waryubha.”
10Yeesu aratuma abheehigira mirongo muhungati na bhabhiri
1Mbe, hanú gayo gaahwa, Omukuru Yeesu akasora abheehigira abhandi mirongo muhungati na bhabhiri (72).10:1 Mirongo muhungati na bhabhiri. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, mirongo muhungati. Akabhatuma bhabhiri bhabhiri, bhamukangatire mumigi na kira ahasi, hanú yeendanga okuhika omwene.
2Akabhakeerya ega, “Omugeso m-mwaru, nawe, abhagesi m-bake.10:2 Omugeso m-mwaru, nawe, abhagesi m-bake. Ensonga yaaye niiga, abhantu abhaaru bhareenda okumwikirirya Yeesu, nawe m-bantu abhakego bhanú bharatura okubharaarikira amangʼana amajomu eguru yaaye. Kwa ego, mumusabhe Waryubha, omwene omugunda, atume abhagesi abhandi mumugunda gwaye, bhagese. 3Bheenyu mugende, nawe, mumanye ega, mbatumiri kya ebhimaanwa bhya amangʼondi bhinú bhiragya gati ya eginsuuji! 4Mutagega ensaho ya egimbirya, ensakwa, kora eginkeeto egindi. Mutabhurya eribhaga kunjira, kwa okukeeranʼya omuntu.
5“Hanú mwakasohe munyumba, mukeeranʼye abhantu bha muyo ega, ‘Bhaamunu, mubhe na omurembe!’ 6Na hanú araabhe-mo omuntu wa omurembe, enonkwe yeenyu ya omurembe inú mumunonkeri, eratigara kumwene. Nawe, araabhe atarimo omuntu wa omurembe muyo, enonkwe yeenyu ya omurembe iyo, etakubhanonka. 7Hanú muraagenihibhwe munyumba eimwi, mutige okungʼaanyira muginyumba egindi, nawe, mwikare muyomuyo musoheri. Murye ebhyakurya bhinú bharaabhahaane, kwa okubha omukori wa emirimu areenderwa okurihwa amariho gaaye.
8“Hanú mwakasohe mumugi gogonse, abheene omugi bhabhagenihye, murye ebhyakurya bhinú bharaabhenga bharabhahaana. 9Na abharweri bhanú bharingi mumugi guyo, mubhahwenʼye. Mubhakeerye abhantu bhonsego ega, ‘Obhukama bhwa Waryubha bhuringi haangʼi!’10:9 Bhuringi haangʼi. Kumuchafwa gunu na gwa 11 ensonga eindi eratura okubha ega, bhumariri okubhahikiira.
10“Nawe, hanú mwakasohe mumugi gogonse, na abheene omugi bhaange okubhagenihya, murwe-mo, mugende mubhitongoji bhyabho, muragamba ega, 11‘Kora oruteeri rwa omugi gwenyu runú ruringi kumaguru geetu turarukungʼunta, rubhe ekimanyiiriryo kya obhusarya bhwenyu. Kora ego, mumanye bhujomu ega, obhukama bhwa Waryubha bhuringi haangʼi!’ 12Ndabhakeerya ega, orusiku rwa okubhuturira ekiina, Waryubha arijibhya abhantu bha omugi guyo obhururu kora okukira kya ego arijibhya abhantu bha mumugi gwa Sodoma!10:12 Sodoma. M-mugi gunú Waryubha yaasikya kwa ekisigo kya obhusarya bhwa abhantu bhaago. Maaha mukitabho kya Obhwambiro 19:1-29.
Yeesu arakemera abhantu mumigi ginú bhamwangiri
13“Murikirora-ko bheenyu, abhantu bha mumugi gwa Korajini! Na bheenyu murikirora-ko, abhantu bha mumugi gwa Bhetisaida! Nyoore ebhika bhinú bhyakoreka kubheenyu hanu, bhikaakorekeri mumigi gya Tiro na Sidoni,10:13 Tiro na Sidoni. Abhantu bha mumigi gya Tiro na Sidoni bhataaringa Abhayahudi, bhaaringa abhapagaani. Kweki, Abhayahudi bhaaringa bhabhamanyiri ega, m-bantu bha obhusarya bhukongʼu. Maaha mubhitabho bhya Amosi 1:9-10; Joeri 3:4. singa bhaamara akare okumwihunjurira Waryubha okurwa mubhusarya bhwabho, kwa okwibhoha amagunira na okwihaka eriibhu. 14Kwa ego, orusiku rwa okubhuturira ekiina, Waryubha aribhajibhya bheenyu obhururu bhukongʼu, kora okukira kya ego arijibhya abhantu bha mumigi gya Tiro na Sidoni!
15“Na bheenyu, abhantu bha mumugi gwa Kaperinaumu, bhoono mureeganirirya ega, Waryubha aribhariinʼya okuhikira murwire? Muriituumibhwa okuhikira mumururo gunú gutakusima!”10:15 Mumururo gunú gutakusima. Ekiyunani kiragamba ega, kujimu.
16Nho, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Omuntu unú arabheetegeerera bheenyu, aranyitegeerera oni. Na omuntu unú arabhaanga bheenyu, kora oni aranyanga. Na unú aranyanga oni, araanga kora unú yaantuma.”
Abheehigira bha Yeesu bharahinda
17Eribhaga erindi, abheehigira bhayo mirongo muhungati na bhabhiri (72)10:17 Mirongo muhungati na bhabhiri. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, mirongo muhungati. bhakahinda, bhajomeerwe. Bhakamukeerya ega, “Omukuru weetu, kora ebhihwi ebhibhiibhi, hanú turabhikenyia kwa eriina ryaho, bhiratwigwa!”
18Yeesu akabhakeerya ega, “Nkarora Erisambwa riragwa hansi okurwa murwire kya orukubha. 19Mbe, mumanye ega, mmariri okubhahaana obhuturo bhwa okuhiga eginguru gyonsego gya omusigu uyo. Kwa obhuturo bhuyo, muraatajenga eginjoka na ebhitoromooni, na kitariho ekintu kyokyonse kinú kiribhanyahaara.
20“Kora ego, mutajomerwa kwa okubha ebhihwi ebhibhiibhi bhirabheegwa. Nawe, mujomererwe eringʼana rinu, ega, amariina geenyu gamariri okungʼoorwa murwire koko.”
Yeesu arajomerwa
21Eribhaga riyoriyo, Yeesu akajomerwa bhukongʼu, kwa obhuturo bhwa Omutima Omurabhu. Akagamba ega, “Ee Taata, Omukuru wa orwire na ekyaro, ndakukumya kwa okubha amangʼana ganú obhabhisiri abhangʼeeni na abhasomi, obhatubhuriiri abhantu bhanú bhaana eimani kya abhaana abhake. M-bwaheene, Taata, kwa okubha ego niigo yaakujomera.” 22Nawe, akagendererya okubhakeerya abhantu ega, “Taata amariri okungʼaana amangʼana gonsego. Na atariho unú amanyiri Omwana waaye, nawe Taata omwenego. Kora atariho unú amanyiri Taata, nawe, Omwana waaye omwenego, na omuntu wowonse unú Omwana areende okumutubhurira.”
23Rumwigo, Yeesu akabhamaahirira abheehigira bhaaye, akabhakeerya abheenego ega, “Bheenyu mwanonkwa, kwa okubha murarora amangʼana gayo na ameeso geenyu! 24Ndabhakeerya ega, abharooti na abhakama abhaaru, bheegombanga okurora ganú murarora, nawe bhataagarora. Kweki, bheegombanga okwigwa ganú bheenyu mureegwa, nawe bhataageegwa.”
Ekirengyo kya omuntu wa heene
25Orusiku rumwi, omwihigirya umwi wa amaragiriryo akeemirira, akamubhuurya Yeesu eringʼana kwa okumutega ega, “Omwihigirya, nkore egaki, naho nnyoore obhuhoru bhwa koko?”
26Yeesu akamukyukya ega, “Mumaragiriryo ga Waryubha yaangʼoorwa egaki? Ogamanyiri egaki?” 27Akamukyukya ega, “Gaangʼoorwa ega, ‘Omuhanje Omukuru Waryubha waaho, kwa omutima gwaho gonsego, kwa enkoro yaaho yonsego, kwa eginguru gyaho gyonsego, na kwa obhungʼeeni bhwaho bhonsego.’10:27a Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 6:5. Kweki, ‘Omuhanje omurikyaho, kya ego oreehanja uuwe omwene.’10:27b Maaha mukitabho kya Abharaawi 19:18.” 28Yeesu akamukeerya ega, “Okyukirye bhujomu! Kora ego, naho onyoore obhuhoru.”
29Nawe, omwihigirya uyo, yaaringa areenda okoorokya ega, m-muheene embere ya Waryubha. Nkyo kikakora akabhuurya Yeesu, “Omurikyani, niwi?”
30Yeesu akamukyukya kwa ekirengyo ega, “Yaaringa-ho omuntu umwi, unú yaarekanga Yerusaremu, aragya mumugi gwa Yeriko. Hanú yaaringa kunjira, akatumbarirwa na abheebhi. Abheebhi bhayo, bhakamuruusya emyenda, bhakamutema okuhikira bhakamwatya oruguma, bhakamutiga asingiri, bhakagya.
31“Mbe, obhujomu kunjira iyo, yaahitanga-ko omusyengeri umwi. Nawe omusyengeri uyo, hanú yaamurora omuntu uyo, akahita orubhaara orundi rwa enjira, akagya. 32Eribhaga erindi, Omuraawi10:32 Omuraawi. Abharaawi bhaaringa erikabhira rimwi mukyaro kya Isiraeri, bhaabheeranga abhasyengeri bha Waryubha, mwisyengerero erikuru rya Waryubha. Maaha mukitabho kya Okubhara 3:1-13. oumwi akahita hayo, wonse akakora egoego. Hanú yaamurora omuntu uyo, akahita orubhaara orundi rwa enjira.
33“Eribhaga erindi, akaaja Omusamaria10:33 Omusamaria. Abhayahudi bhaaringa bharabhajeera Abhasamaria, kwa okubha bhaarora ega, Abhasamaria bhaamusyengeranga Waryubha kwa enjira inú etaringi bhwaheene. Kwa ego, abhantu bha ebhyaro bhibhiri bhiyo, bhaaringa bharabhihirirana. oumwi, unú yaaringa kurugendo. Hanú yaamurora omuntu uyo, akamwabhira. 34Akamusuntarira, akamuragura ebhironda bhyaye kwa okubhihaka edivai na amaguta, akabhibhoha. Akamara, akamuriinʼya eguru ya entikiri yaaye, akamuhira munyumba ya okuraara abhageni, akamutuga.
35“Ejo wendeko, akaruusya egidinari ebhiri,10:35 Egidinari ebhiri. Edinari eimwi yaaringa eraringʼaana na amariho ga orusiku rumwi kwa omuntu oumwi. Maaha Edinari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. akahaana omwene enyumba ya abhageni, akamukeerya ega, ‘Tuga omuntu unu. Nyoore oryongerya egimbirya egindi kwa okumutuga, hanú ndihinda ndihitira hanu, nkurihe.’”
36Nho, Yeesu akamubhuurya omwihigirya uyo wa amaragiriryo ega, “Mbe, kubhwitegeereri bhwaho, ngʼ-uuha gati ya abhantu abhasatu bhayo, unú yaaringa omuhiiri waaye kwa okumukorera aga heene?” 37Wonse akamukyukya ega, “Ngʼo unú yaamumaahira ekyabhira.” Yeesu akamukeerya ega, “Genda, uuwe wonse obhe na enteemo iyoiyo!”
Yeesu munyumba ya Maarita na Mariamu
38Eribhaga erindi, Yeesu na abheehigira bhaaye, hanú bhaaringa kunjira, bhakasoha mukijiji kimwi. Na omukari umwi, eriina ryaye Maarita, akabhagenihya iika owaaye. 39Maarita uyo, yaaringa na omuhara waabho, eriina ryaye Mariamu. Eribhaga riyo, Mariamu akeekara haangʼi na amaguru ga Omukuru Yeesu, akabha aramwitegeerera.
40Nawe Maarita, yaaringa aranyanka na emirimu emyaru. Mbe, akagya akamukeerya Yeesu ega, “Omukuru weetu, otakurora ega, omuhara weetu yantigiiri emirimu gyonsego? Mukeerye yambeere emirimu!”
41Omukuru Yeesu akamukyukya ega, “Maarita, Maarita! Oranyanka eguru ya amangʼana amaaru. 42Nawe, ririho eringʼana rimwi ego erijomu, okukira gonsego. Eringʼana riyo n-kunyitegeerera. Mariamu ngʼo arisoreri. Tiigo-ha omuntu wowonse unú aratura okumuruusya eringʼana riyo.”
11Ameehigiryo eguru ya okumusabha Waryubha
1Orusiku rumwi, Yeesu yaaringa ahasi nyabhurebhe, aramusabha Waryubha. Hanú yaamara okusabha, oumwi wa abheehigira bhaaye akamukeerya ega, “Omukuru, otwihigirye kya ego turaabhenga turasabha Waryubha, kya ego Yoana Omubhatiiji yaabheehigirya abheehigira bhaaye.”
2Yeesu akabhakeerya ega, “Hanú muraabhenga murasabha Waryubha, mugambe ega,
‘Taata [weetu owa murwire],
eriina ryaho rigungibhwe,
obhukama bhwaho bhuuje,
[obhwendi bhwaho bhukoreke, mukyaro hanu,
kya ego murwire eyo].
3Otuhaane ebhyakurya bhya kira orusiku.
4Otwabhire obhusarya bhwetu,
kya ego na bheetu turabhaabhira bhanú bharatusarirya.
Otakaatutiga tusohe mumasakyo,
[nawe, otutuurye na omusarya urya Erisambwa].11:2-4 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.’”
5Mbe, hanú yaamara okubheehigirya, akabhakeerya ekirengyo ega, “Tugambe ega, oumwi weenyu nyoore akaagiiri kumusaani waaye obhutiku gati, amukeerye ega, ‘Musaani waani! Ndasabha emikaate esatu, 6kwa okubha omusaani waani ahikiri owaani okurwa murugendo, na ntaana ebhyakurya bhya okumuhaana.’ 7Nawe, omusaani uyo amukyukye ega, ‘Otannyankya! Mmariri okusiika ekiseku, ndeeri na abhaana bhaani. Ntakutura okubhuuka okukuhaana ekintu kyokyonse.’
8“Bhoono, ndabhakeerya ega, kora onyoora weeki m-musaani waaye ataabhuuke okumuhaana omukaate, nawe, kwa okubha omusaani uyo, aragendererya okusabha bira okukwa omutima, araabhuuke amuhaane kyokyonse kinú areenda.
9“Kwa ego, oni ndabhakeerya ega, mumusabhe Waryubha, bheenyu murihaanwa. Mutune, bheenyu murinyoora. Musiikurye, bheenyu murisiikurirwa. 10Kira omuntu unú aramusabha, arahaanwa. Na kira omuntu unú aratuna, aranyoora. Na kira omuntu unú arasiikurya ekiseku, arasiikurirwa.
11“Niwi kubheenyu bhataata, unú omwana waaye araasabhe omukaate, amuhaane erigina? Kasi araamusabhe enswi, amuhaane enjoka? 12Kasi araamusabhe eriigi, amuhaane ekitoromooni? 13Mbe, onyoora bheenyu m-basarya, nawe, mumanyiri okuhaana abhaana bheenyu ebhintu ebhijomu. Kwa ego, Eseweenyu owa murwire aribhakorera amajomu bhukongʼu, na aribhahaana Omutima Omurabhu11:13 Omutima Omurabhu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhanú bharamusabha!”
Yeesu aragambwa ega, obhuturo bhwayebhurarwa ku Bherijebhuri
(Mataayo 12:22-30; Mariko 3:22-27)
14Orusiku rumwi, Yeesu yaaringa arakenyia ekihwi ekibhiibhi kumuntu unú yaaringa abheeri erimuumu. Ekihwi kiyo hanú kyamuhaatira, akahaira kweki. Omuganda gwa abhantu bhakaruguura.
15Nawe, abhandi bhakagamba ega, “Arakenyia ebhihwi kwa obhuturo bhwa Bherijebhuri,11:15 Bherijebhuri. Ni-riina erindi rya Erisambwa. omukuru wa ebhihwi ebhibhiibhi!” 16Abhandi bheendanga okumusakya Yeesu, bhaaringa bharamusabha akore ekika kya okoorokya ega, arwiri ku Waryubha.
17Nawe, akamanya ameetegeerero gaabho, akabhakeerya ega, “Obhukama bhobhonse bhunú bhwahukeeni kumiganda na okuhakaananʼya, bhutakutura okuguma. Na abhantu bha enda eimwi hanú bharaarwane, bhatakuguma okwahukana. 18Egoego na Erisambwa nyoore rireehakaanʼye eryenego, obhukama bhwaryo mbuguma egaki?
“Ndagamba ego, kwa okubha bheenyu muragamba ega, ndakenyia ebhihwi kwa obhuturo bhwa Bherijebhuri. 19Mbe, nyoore m-buheene ega, oni ndakenyia ebhihwi kwa obhutungi bhwa Bherijebhuri, bhoono abheehigira bheenyu11:19 Abheehigira bheenyu. Ensonga eindi eratura okubha ega, Abhayahudi abharikyenyu. bharakenyia kwa obhutungi bhwawi? Kwa ekisigo kiyo, bheeki mbo bharibhabhuturira ekiina bheenyu. 20Nawe, nyoore oni ndakenyia ebhihwi kwa obhuturo bhwa Waryubha, mbe mumanye ega, obhukama bhwa Waryubha bhumariri okubhahikiira.
21“Mwitegeerere ekirengyo kinu! Omuntu unú yaana eginguru na araangararira ebhintu bhyaye kwa ebhigwato iika owaaye, ebhintu bhyaye bhyonsego bhitakukuunibhwa. 22Nawe, omuntu oundi unú yaana eginguru okumukira, hanú araaje amurwanʼye, amuhige, araamuruusye ebhigwato bhyaye bhyonsego bhinú yeesigiranga, kimwi agege ebhintu bhyonsego na okubhigabhanʼya kubhandi.
23“Omuntu wowonse unú ataringi hamwi na oni, aranyanga. Kweki, wowonse unú atakukumanʼya abhantu bha Waryubha hamwi na oni, arabhanyaraganʼya.”
Ameehigiryo eguru ya ebhihwi
24Yeesu akagendererya okugamba ega, “Hanú ekihwi ekibhiibhi kirarwa kumuntu, kiragya kukibhara na okutuna ahasi ha okumuunyira. Nawe, hanú kiraabhurwe, nho kiragamba ega, 25‘Ndahunjuka kumuntu waani unú naarwa-mo.’ 26Hanú kiraahunjuke kinyoore omuntu uyo aringi kya enyumba inú yeyereerwe erabhiri, na eseemiibhwe bhujomu, kweki, eringi bhusa. Hayo nho kiragya okureeta ebhihwi ebhindi muhungati ebhibhiibhi bhukongʼu okukikira. Bhyonsego bhirasoha na okwikara munsi ya omuntu uyo. Nho, obhuhoru bhwa omuntu uyo bhurabha obhubhiibhi okukira kya ego yaaringa obhwa mbere.”
Enonkwe ya obhuheene
27Yeesu hanú yaaringa aragamba gayo, omukari umwi akamukeerya kwa eriisi erinene ega, “Yaanonkwa omukari unú yaakwibhura na okukuneenʼya!”
28Nawe, Yeesu akagamba ega, “M-maheene! Nawe bhaanonkwa bhukongʼu bhanú bhareegwa eringʼana rya Waryubha, na okurigwata!”
Abhantu bharasabha Yeesu ekimanyiiriryo
(Mataayo 12:38-42; Mariko 8:12)
29Eribhaga rinú abhantu bhaaringa bharagendererya okwikumanʼya ku Yeesu, akabhakeerya ega, “Orwibhuro orubhiibhi, rureenda ekimanyiiriryo, kora ntaribhoorokya ekimanyiiriryo kyokyonse, nawe, kirya ekya omurooti Yoona ekyenego. 30Yoona yaaringa ekimanyiiriryo kya abhantu bha mumugi gwa Ninaawi, ego niigo Omwana wa Adamu, aribha ekimanyiiriryo kubhantu bha orwibhuro runu.
31“Kweki, kurusiku rwa okubhutura ekiina, omukama omukari wa ekyaro kya Sheebha ariimirira embere ya Waryubha na okubhabhuturira ekiina abhantu bha orwibhuro runu ega, m-basarya. Weeki yaarwa mubhyaro bhya ahare, naho yeetegeerere amangʼana ga egintungwa aga omukama Soromoni,11:31 Maaha mubhitabho bhya 1 Abhakama 10:1-10; 2 Amangʼana ga Eribhaga 9:1-12. nawe, hanu ariho oumwi unú aringi omukuru okukira Soromoni, nawe, mutakumwigwa.
32“Orusiku rwa okubhutura ekiina, abhantu bha mumugi gwa Ninaawi, bhariimirira embere ya Waryubha, na bharibhabhuturira ekiina abhantu bha orwibhuro runu ega, m-basarya. Eribha ego, kwa okubha bheeki bheehunjura obhusarya bhwabho, okurekana na obhuraariki bhwa Yoona,11:32 Maaha mukitabho kya Yoona 3. na hanu ariho omukuru okukira Yoona, nawe, mutakumwigwa.
Okumenya mubhurabhu kasi mukisunte
33“Atariho omuntu unú aragwatya ekorobhoi, kimwi araikundikirya kwa okwibhisa.11:33 Araikundikirya kwa okwibhisa. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, araikundikirya kwa okwibhisa kasi okuikundikirya mundoohu. Araituura eguru kukisunga, naho abhantu bhanú bharasoha munyumba bharore obhurabhu.
34“Ameeso ngo kya ekorobhoi kumubhiri. Nyoore m-mahoru, omubhiri gwaho gonse gurabha na obhurabhu. Nawe, ameeso gaaho garaabhe amasariku, omubhiri gwaho gonse gurabha na ekisunte. 35Kwa ego, wangararire obhurabhu bhunú bhuringi mumubhiri gwaho, gutariija okubha ekisunte. 36Kwa okubha, nyoore omubhiri gwaho gonsego guuna endingaasi bira ekisunte kyokyonse, guringʼara, kya ego ekorobhoi erakumirikira kwa obhurabhu bhwaye.”
Yeesu arabhakemera Abhafarisaayona abheehigirya bha amaragiriryo
(Mataayo 23:1-36; Mariko 12:38-40)
37Yeesu hanú yaamara okugamba gayo, Omufarisaayo umwi akamugenihya, agende iika owaaye okurya ebhyakurya. Akagya, akasoha munyumba, akeekara okurya ebhyakurya. 38Omufarisaayo uyo, akaruguura bhukongʼu hanú yaarora Yeesu ararya bira okwisaabha kya ego egimiira gyabho gyagambanga.11:38 Yeesu ararya bira okwisaabha kya ego egimiira gyabho gyagambanga. Kugimiira gya Ekiyahudi omuntu akaarya ebhyakurya bira okwisaabha na okusabha, ebhyakurya bhirakona na bhiramukora abhe omukonu na abhandi bhanú bhararya bhonse bharakona.
39Nawe, Omukuru Yeesu akamukeerya ega, “Bheenyu Abhafarisaayo, muroogya ekikombe na ekitubha kwa kibhara, enu mumitima gyenyu, mwijwiri obhwibhi na obhusarya. 40Bheenyu abhatengʼo! Unú yaabhumba omubhiri ngʼo yaabhumba omutima. 41Mubheerenga abhatobhu kwa emitima gyenyu gyonsego, nho bhyonsego bhiraabhe bhyogiibhwe kurusumo rwenyu.
42“Murikirora-ko, bheenyu Abhafarisaayo! Kwa okubha muragwata amaragiriryo ga okuruusya ejaaka kora kwa ebhintu bhya obhwera obhuke bhukongʼu, kya egimbusuro gya emyungu, ebhitunguru, omuchicha, na emikubhi egindi enu muratiga okukorera abhandi amangʼana ga obhuheene na okumuhanja Waryubha. Gayo mureenderwa okugakora, hamwi na okumuruusirya egijaaka giyo.
43“Murikirora-ko, bheenyu Abhafarisaayo! Kwa okubha muhanjiri okwikara kubhitumbi ebhya embere ebhya abhasuukwa mumasinagogi, muhanjiri okukeeranibhwa kwa obhusuuku mumidiira. 44Murikirora-ko! Kwa okubha bheenyu n-kya abhaku bhanú bhaagunda mugimbihira ginú gitakumaahwa, na abhantu bharahita bharagitaja bira okumanya ega, m-mugiro.”
45Rumwigo, omwihigirya umwi wa amaragiriryo akamukeerya Yeesu ega, “Omwihigirya, hanú oragamba amangʼana gayo, oratujabhura na bheetu abheehigirya bha amaragiriryo.”
46Yeesu akamukyukya ega, “Na bheenyu abheehigirya bha amaragiriryo, murikirora-ko! Kwa okubha mureetiikya abhantu omujigo omurito gwa amaragiriryo, gunú bhatakutura okugukora. Nawe, bheenyu abheene mutakwenda okwinura kora ekyara, naho bhagugege. 47Murikirora-ko! Kwa okubha murahagaaja egimbihira eginjomu gya abharooti bha Waryubha, nawe abhantu bhanú bheeta abharooti bhayo, m-bajaaji weenyu! 48Kwa ego, muroorokya ega, mureekirirya ganú bhajaaji weenyu bhaakora, kwa okubha murahagaaja egimbihira gya abharooti bhayo, enu murajeera amangʼana gaabho.
49“Nkyo kyakora Waryubha yaagamba kwa egintungwa gyaye ega, ‘Ndabhatumira abharooti na abhatumwa. Nawe, abhandi gati yaabho bharibheeta, na abhandi bharibhanyankya.’ 50Kwa ego, Waryubha aribhabhuturira ekiina abhantu bha orwibhuro runu, kwa ekisigo kya okwita abharooti bhonsego, okurwa kubhwambiro bhwa ekyaro, 51hanú Abheri yeetwa, okuhikira Jakaria, unú yeetirwa mwisyengerero erikuru rya Waryubha, gati ya ahasi ha okumwensera na enyumba enkuru ya okusyengerera.11:51 Maaha mubhitabho bhya Obhwambiro 4:8; 2 Amangʼana ga Eribhaga 24:20-22. Kweki maaha Erisyengerero erikuru rya Waryubha mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Ndabhakeerya obhuheene ega, abhantu bha orwibhuro runu bharibhuturirwa ekiina kugayo gonsego.
52“Murikirora-ko, bheenyu abheehigirya bha amaragiriryo! Kwa okubha mubhisiri orufunguro rwa okusiikurira ekiseku kinú abhantu bhakaahitiiri bhamumanye Waryubha. Bheenyu abheene mutaasoha, na bhanú bhaaringa bhareenda okusoha, mukabhakaanʼya.”
53Eribhaga rinú Yeesu yaarwa hayo, Abhafarisaayo na abheehigirya bha amaragiriryo, bhakaamba okubha abharuru bhukongʼu kuweeki. Bhaaringa bharamubhuuririrya amangʼana amaaru, 54naho bhamugwatye kwa amangʼana gaaye.
12Yeesu arakaanʼya abhantu kwa orwambe rwa Abhafarisaayo
1Eribhaga riyo, abhantu abhaaru bhaaringa bhareekumanʼya, okuhikira bhakabha bharatajana.
Yeesu akaamba okubhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Mwiyangararire na orwambe rwa Abhafarisaayo, kwa okubha orwambe ruyo ruranyaragana kya ekimera. 2Kira kinú kikundikiriibhwe, kirikundukurwa, na kira kinú kibhisirwe, kirimaahikana. 3Amangʼana ganú muragambanga kwa ekinyerera, abhantu bharigeegwa. Na kira kinú mwaringa murajamirirana, muringi mubhinyumba bhya munsi, kiriraarikwa kibhara wa eginyumba.
Moobhohe Waryubha omwenego
4“Ndabhakeerya bheenyu abhasaani bhaani, mutige okoobhoha abhantu bhanú bharabheeta omubhiri. Kwa okubha hanú bharamara okubheeta, bhataana ekintu ekindi kweki kinú bharakora. 5Nawe, ndabhoorokya unú mureenderwa okumoobhoha. Moobhohe Waryubha, kwa okubha araamare okwita omuntu, yaana obhuturo bhwa okumwesa mumururo gunú gutakusima.12:5 Mumururo gunú gutakusima. Ekiyunani kiragamba ega, Jehanamu. Mmo Waryubha arijibhirya abhasarya. Mbe, mumoobhohe weeki omwenego!
6“Ebhisanje bhitaanu bhiraguribhwa kwa obhuguri obhuke bhukongʼu. Kora ego, Waryubha atakurabhirwa kora kimwi kyabhyo. 7Nawe bheenyu, Waryubha amanyiri kora erisaabhu rya egintuukya gya emitwe gyenyu. Kwa ego, mutoobhoha, kwa okubha bheenyu muuna obhwera okukira erihijo rya ebhisanje ebhyaru.
Moorokye eimani yeenyu embere ya abhantu
(Mataayo 10:32-33, 12:32, 10:19-20)
8“Ndabhakeerya ega, kira omuntu unú aranyikirirya embere ya abhantu, oni nonse, Omwana wa Adamu, ndimwikirirya embere ya bhamaraika12:8 Bhamaraika. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bha Waryubha. 9Nawe, kira omuntu unú aranyanga embere ya abhantu, oni nonse ndimwanga embere ya bhamaraika bha Waryubha. 10Kira omuntu unú aragamba amangʼana amabhiibhi ga okuhakaanʼya Omwana wa Adamu, Waryubha arimwabhira. Nawe, kira omuntu unú aragamba amangʼana ga okujabhura Omutima Omurabhu, uyo Waryubha atarimwabhira.
11“Hanú murihirwa mumasinagogi, na embere ya abhakuru, na embere ya abhatungi, mutariija okubha na enkubhi eguru ya amangʼana ganú murigamba, kasi kya ego murikyukya. 12Kwa okubha, eribhaga riyo, Omutima Omurabhu aribheehigirya amangʼana ganú murigamba.”
Ekirengyo kya omuniibhi omukangi
13Mbe, omuntu umwi wa mumuganda guyo, akamukeerya Yeesu ega, “Omwihigirya, okeerye omuhiiri waani, yangabhire-ko engabho inú taata yaatutigira.”
14Yeesu akamukyukya ega, “Niwi yaantuura mbe omubhuturi wa ekiina gati yeenyu?” 15Kweki, akabhakeerya abhantu bhayo ega, “Mwiyangararire na orunamba rwa ebhintu, kwa okubha, obhuhoru bhwa omuntu bhutakurekana na obhwaru bhwa ebhintu bhyaye.”
16Kimwi, Yeesu akabhakeerya ekirengyo ega, “Yaaringa-ho omuniibhi umwi, unú omugunda gwaye gwaringa gwibhwiri ebhyakurya ebhyaru. 17Omuniibhi uyo, akeebhuurya ega, ‘Bhoono, nkore egaki? Ntaana ahasi hanú ndaatuure ebhyakurya bhyani!’ 18Kimwi, akagamba ega, ‘Ndahaanyura ebhitara bhyani, na okuhagaaja ebhindi ebhinene bhukongʼu. Ndatuura muyo obhuro bhwani bhonsego, na ebhintu bhyani ebhindi. 19Nho, ndaature okugamba ega, “Bhoono, nituuriiri ekibhumbiko kya ebhintu ebhyaru ebhijomu. Bhiranyisa kwa emyaka emyaru! Mbe, mmuunye, ndye na okunywa, njomerwe!”’
20“Nawe, Waryubha akamukeerya ega, ‘Uuwe omukangi! Obhutiku bhunu orakwa! Na ebhintu bhyonsego bhinú wikumiiri, bhiribha bhyawi?’”
21Yeesu, akamariisya kwa okugamba ega, “Ego niigo eribha, kumuntu unú areekumira ebhintu ebhyaru kurusumo rwaye omwene, nawe, obhuniibhi bhwaye bhutaana obhwera embere ya Waryubha.”
Ameehigiryo eguru ya okwinyankira
22Kweki, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Kwa ego, mutanyankira obhuhoru bhwenyu ega, murirya-ki, kora mutanyankira emibhiri gyenyu ega, muriibhoha-ki. 23Kwa okubha, obhuhoru bhurakira ebhyakurya, na omubhiri gurakira emyenda!
24“Mwitegeerere ekirengyo kinu. Nyamuko gitakuhamba, gitakugesa, kora gitaana ebhitara, nawe Waryubha aragiriisya. Mbe, bheenyu m-ba obhwera obhunene okukira ebhinyonyi bhiyo! 25Kwa okwinyankira, niwi gati yeenyu, aratura okwiyongerererya obhuhoru bhwaye kora kwa ensa eimwi?12:25 Okwiyongerererya obhuhoru bhwaye kora kwa ensa eimwi. Ensonga eindi eratura okubha ega, okwiyongerererya omubhiri gwaye kora okubhoko okumwi.26Mbe! Nyoore mutakutura okukora kora eringʼana eriike riyo, kwaki muranyanka eguru ya agandi?
27“Mumaahe amauwa, kya ego garamera. Gatakukora emirimu na gatakutuma emyenda. Nawe, oni ndabhakeerya ega, kora omukama Soromoni kwa obhuniibhi bhwaye bhonsego, ataajomibhwa bhwaheene kya eriuwa erimwi gati ya gayo! 28Bhoono, nyoore Waryubha areebhohya ego obhunyanki bhwa mwisisi, bhunú reero bhuriho na ejo bhureeswa mumururo, mbe bhoono, Waryubha ataritura okubheebhohya bheenyu abhantu bha eimani enke!
29“Mbe, bheenyu mutige okunyanka ega, murarya-ki, kasi muranywa-ki. Mutige okoobhoha! 30Abhantu bhanú bhatamanyiri Waryubha, mbo bharanyankira ebhintu bhiyo. Nawe bheenyu, Eseweenyu wa murwire amanyiri bhujomu ega, murabhyenda! 31Kwa ego, mutune embere obhukama bhwa Waryubha. Hayo nho, muryongeribhwa agandi gayo gonsego.
Obhuniibhi bhwa murwire
32“Bheenyu omuganda omuke, mutige okoobhoha, kwa okubha Eseweenyu ahanjiri okubhahaana obhukama bhwaye. 33Mugurye ebhintu bhyenyu, muhaane abhatobhu egimbirya gya ebhintu bhiyo. Mwikorere eginsaho ginú gitakugota, na okwituurira ekibhumbiko murwire enú kitarisuuha. Eyo, omwibhi atakwibha, kora ebhibhungi bhitarikisarya. 34Mukore ego, kwa okubha hanú ekibhumbiko kyenyu kiringi, nho na omutima gwenyu gonse guribha.
Abhantu bheeseemye okuuja kwa Omukuru Yeesu
35“Mubhe mwiseemerye okunkorera emirimu, na egikorobhoi gyenyu, gibhe girooka. 36Mubhe kya abhakori bha emirimu bhanú bharaganyirira omukuru waabho ahinde okurwa mubhwenga. Hanú araaje asiikurye, bhamusiikurire ekiseku bhwangu. 37Bhaanonkwa abhakori bha emirimu bhanú omukuru waabho ariija anyoore bharamuganyirira. Ndabhakeerya obhuheene ega, ariiseemya, na aribheekarya kubhyakurya na okubhakorera emirimu! 38Kora nyoore omukuru waabho arihinda obhutiku gati, kasi nyenkyo juri, na okubhanyoora bheeseemerye, abhakori bha emirimu bhayo bhaanonkwa!
39“Bhoono, mumanye bhujomu eringʼana rinu ega, nyoore omwene enyumba akaamanyiri eribhaga rinú omwibhi araaja, akeeseemerye, na omwibhi atakaasoheri munyumba yaaye. 40Kwa ego, na bheenyu mwiseemye eribhaga ryonsego, kwa okubha Omwana wa Adamu ariija kwibhaga rinú mutakwiganirirya.”
Ekirengyo kya omukori wa emirimu omuheene
41Mbe, Petero akamubhuurya Yeesu ega, “Omukuru, ekirengyo kiyo otukeererye, n-kurusumo rwetu abheenego, kasi n-kurusumo rwa abhantu bhonsego?”
42Omukuru Yeesu akamukyukya ega, “Omukori wa emirimu omuheene na wa egintungwa, ngʼ-unú omukuru waaye amuteeri okubha omwimiririri wa abhakori bha emirimu abhandi munyumba yaaye, naho abhe arabhahaana ebhyakurya kwibhaga rinú rireenderwa. 43Arinonkwa omukori wa emirimu unú omukuru waaye, hanú arihunjuka okurwa kurugendo, amunyoore arakora kya ego yaamuragirirya. 44Ndabhakeerya obhuheene ega, omukuru waaye arimukora okubha omwimiririri wa ebhintu bhyaye bhyonsego!
45“Nawe, nyoore omukori wa emirimu uyo, areeganirirye mumutima gwaye ega, ‘Omukuru waani araatigite bhukongʼu okuhinda,’ nho yaambe okutema abhakori bha emirimu abharikyaye, abhasaaja kwa abhakari, yaambe okurya na okunywa, okuhikira ararehwa. 46Mbe, omukuru waaye arihunjuka okurwa kurugendo, orusiku runú omukori wa emirimu uyo atakwiganirirya okumuturuungʼana, na ensa inú atamanyiri. Nho, omukuru waaye arimujibhya bhururu, na okumutuura ahasi hamwi na abhantu bhanú bhataringi abhaheene.12:46 Abhantu bhanú bhataringi abhaheene. Ensonga eindi eratura okubha ega, abhantu bhanú bhatakwikirirya Waryubha.
47“Omukori wa emirimu unú yaamanya obhwendi bhwa omukuru waaye, nawe ateeseemya okumuturuungʼana, kora ataagwata amaragiriryo gaaye, aritemwa ebhisaamuri ebhyaru. 48Nawe, omukori wa emirimu unú atamanyiri obhwendi bhwa omukuru waaye, araakore eringʼana rinú rireenderwa obhujibhu bira okumanya, uyo arijibhibhwa hakego. Omuntu unú yaahaanwa ebhyaru, aririhibhwa ebhyaru, na omuntu unú aheerwe okukora emirimu emyaru bhukongʼu, omukuru waaye arimutonga ebhyaru.
Yeesu araahukanʼya abhantu
49“Oni, naaja mukyaro hanu, naho nkoome omururo gwa okwahukanʼya abhantu. Na ndeenda ndore omururo guyo gukoomerwe! 50Kora oni omwene, niina enyanko inú ndeenderwa okunyoora, na ndagendererya okunyanka mumutima gwani, okuhikira gakoreke. 51Muramanya ega, niijiri mukyaro okureeta omurembe? Ndabhakeerya ega, etari ego! Niijiri okwahukanʼya abhantu. 52Okwambira bhoono, munyumba ya abhantu bhataanu, abhasatu bharyahukana na abhabhiri. Abhabhiri bhonse, bharyahukana na abhasatu bhayo. 53Taata aryahukana na omumura waaye, na omumura wonse, aryahukana na esewaabho. Maayi aryahukana na omuhara waaye, na omuhara wonse aryahukana na ngʼina waabho. Mabhyara, aryahukana na omukamwana waaye, na omukamwana uyo wonse, aryahukana na ngʼinabhyara waabho.”
Okumanya eribhaga rya Yeesu
54Kweki, Yeesu akakeerya omuganda gwa abhantu bhayo ega, “Hanú murarora amasaaru gararwa orubhaara rwa bhusikirira-ryubha, muragamba ega, ‘Embura eringi haangʼi okutwa,’ heene eratwa. 55Na hanú murarora omuyaga gurahuuta okurwa orubhaara rwa taragweta, muragamba ega, ‘Kuraabhe na eribhiriira,’ na niigo erabha. 56Bheenyu bhanyarwambe! Mumanyiri bhujomu ebhimanyiiriryo bhya mukyaro na ebhya murwire. Bhoono, erabha egaki muratamwa okumanya ensonga ya amangʼana ganú garatuuka kuginsiku ginu?
Ameehigiryo eguru ya okubhutura ekiina kunú kuraaja
57“Ndeegwa bheenyu abheene, kwa emitima gyenyu, mutakwamura okukora ganú gareenderwa? 58Hanú oraagende hamwi na omuntu unú arakujongera mwibharaja, kora ekituunyo okwikiririnʼya nawe, mukyari kunjira. Nyoore otaakore ego, araakuhikye embere ya omubhuturi wa ekiina. Na omubhuturi wa ekiina araakuhire kumukuru wa abhasirikare, naho omukuru uyo, akusohye mwigereja kwa eginguru. 59Ndakukeerya obhuheene ega, otarirwa muyo, okuhikira hanú orimara okuriha esiiri yonsego!”
13Yeesu arakomererya abhantu bhamwihunjurire Waryubha
1Eribhaga riyoriyo, abhantu abhandi bhakaaja bhakamukeerya Yeesu ega, “Omwanangwa Pirato yeeta Abhagariraaya abhandi, hanú bhaaringa bharagooga egintugo gya ekimwenso. Amanyinga gaabho gakeesanganʼya na amanyinga ga ekimwenso kinú bhaaringa bharamuruusirya Waryubha.”
2Yeesu akabhakeerya ega, “Muramanya ega, Abhagariraaya bhayo, bhaakwa oruku ruyo kwa okubha bheeki bhaaringa na obhusarya obhwaru okukira Abhagariraaya abhandi bhonsego? 3Ndabhakeerya ega, tiigo-ha! Nawe, hanú muraange okumwihunjurira Waryubha okurwa mubhusarya bhwenyu, bheenyu bhonsego, murisika egoego! 4Kasi muhiituke abhantu bharya ekumi na munaane, bhanú bhaagwirwa na ekinsongyo Siroamu eyo, kikabheeta. Muramanya ega, bheeki bhaaringa na obhusarya obhwaru okukira abhantu bhonsego bhanú bhamenyeri Yerusaremu?13:4 Yerusaremu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.5Ndabhakeerya ega, tiigo-ha! Nawe, hanú muraange okumwihunjurira Waryubha, bheenyu bhonsego, murisika egoego!”
Ekirengyo kya omuti gunú gutakwama emisumo
6Kimwi, Yeesu akakeerya abhantu bhayo, ekirengyo ega, “Yaaringa-ho omuntu umwi unú yaahamba omuti gunú gurabhirikirwa omutini, mumugunda gwaye gwa emijabhibhu. Eribhaga erindi, akagya okutuna-ko emisumo, nawe ataanyoora ekintu. 7Mbe, akakeerya omukori wa emirimu waaye wa mumugunda guyo ega, ‘Rora! Kwa eribhaga rya emyaka esatu bhoono, naabheeri ndaaja okutuna emisumo kumuti gunu, nawe ntakunyoora-ko ekintu! Ngugeeje, naho gutige okugendererya okusarya erirobha rinu bhusa!’
8“Nawe, omukori wa emirimu uyo, akamukyukya ega, ‘Omukuru, gutige omwaka gunu, nguseejere na ngutuurire emborea. 9Nyoore guryama emisumo, m-bwaheene. Nawe nyoore gutaryama, ogugeeje.’”
Yeesu aramuhwenʼya omukari orusiku rwa Esabhato
10Orusiku rumwi rwa Esabhato, Yeesu yaaringa mwisinagogi13:10 Mwisinagogi. Maaha Erisinagogi mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. areehigirya abhantu. 11Mwisinagogi muyo, yaaringa-mo omukari umwi, unú yaaringa agwatirwe na ekihwi ekibhiibhi kwa eribhaga rya emyaka ekumi na munaane. Ekihwi kiyo, kyaringa kimukumbiri omugongo, ataaringa aratura okwinamuka.
12Yeesu hanú yaamurora, akamubhirikira. Akamukeerya ega, “Maayi, ohweneri, bhoono oreeyagaara!” 13Yeesu akamutuurira amabhoko, rumwigo, akeenamuka, akaamba okumugungya Waryubha.
14Omukuru wa erisinagogi riyo, akajima bhukongʼu, kwa okubha orusiku runú Yeesu yaahwenʼya omuntu uyo, rwaringa orusiku rwa Esabhato. Akakeerya abhantu ega, “Kira obhutuuro, eginsiku gya okukora emirimu ni-sansabha. Mbe, muuje muhwenibhwe kuginsiku giyo, nawe, mutige okuuja okuhwenibhwa orusiku rwa Esabhato!”
15Nawe, Omukuru Yeesu akamukyukya ega, “Bheenyu bhanyarwambe! Niwi gati yeenyu atakusiikurira engʼombe yaaye kasi entikiri yaaye okurwa muriigo aihire okuinywensya, orusiku rwa Esabhato? 16Ndeegwa, omukari unu, ngʼo wa oruganda rwa Abhurahamu, amariri emyaka ekumi na munaane, abhoherwe na Erisambwa.13:16 Erisambwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Mbe, uyo wonse, atakwenderwa ahwenibhwe obhurweri, orusiku rwa Esabhato?”
17Yeesu hanú yaagamba gayo, bhonsego bhanú bhaaringa bharahakaananʼya nawe, bhakasuuka. Nawe, abhandi bhonsego, bhakajomerwa bhukongʼu, kwa ekisigo kya amangʼana ga ebhika ganú yaaringa arakora.
Ekirengyo kya akabhusuro akatuuya
(Mataayo 13:31-32; Mariko 4:30-32)
18Kimwi, Yeesu akabhuurya abhantu bhonsego ega, “Obhukama bhwa Waryubha13:18 Obhukama bhwa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhuhunkeeni egaki? Mbuhunkanʼye naki? 19Bhurahunkana na akabhusuro akatuuya aka eharadari, kanú omuntu yaagega akahamba mumugunda gwaye. Akabhusuro kakamera, gukabha omuti omunene, ebhinyonyi bhikaaja, bhikahagaaja amasu gaabhyo kumasagi ga omuti guyo.”
Ekirengyo kya ekimera
20Yeesu akabhuurya kweki orwa kabhiri, ega, “Obhukama bhwa Waryubha, mbuhunkanʼye naki? 21Bhurahunkana na ekimera kinú omukari yaagega, akasanganʼya mumadebhe gasatu ga obhusye bhwa engano, kikabhimbya obhusye bhuyo bhonsego.”
Yeesu atariikirirya abhasarya bhasohemubhukama bhwa Waryubha
22Yeesu hanú yaaringa kurugendo rwa okugya Yerusaremu, yaaringa areehigirya abhantu mumigi na mubhijiji bhinú yaahitanga-mo. 23Orusiku rumwi, omuntu umwi yaamubhuurya ega, “Omukuru, abhantu bhanú bharituuribhwa, bharibha abhakego?”
Yeesu akabhakeerya ega, 24“Okusoha mubhukama bhwa Waryubha, n-kya ego orasoha mukiseku ekinyintu. Ndabhakeerya ega, m-baaru bhanú bharyenda okusoha, nawe bhatarinagya. Mbe bheenyu, mukore ekituunyo okusoha-mo! 25Omwene enyumba hanú arisiika-ho ekiseku, bheenyu muriimirira kibhara, muratema ekiseku, muribhanga muragamba ega, ‘Omukuru, tusiikurire!’ Nawe, aribhakyukya ega, ‘Ntabhamanyiri, na ntamanyiri enú murwiriri!’
26“Bheenyu murimukeerya ega, ‘Bheetu m-banú twaryanga na okunywa hamwi na uuwe! Na uuwe weehigiryanga mubhitongoji bhyetu!’ 27Nawe, weeki aribhakyukya ega, ‘Mmariri okubhakeerya ega, “Ntabhamanyiri, na ntamanyiri enú murwiriri! Murwe owaani hanu, bheenyu abhakori bha obhusarya!”’
28“Nho, murikuura na okusya ameeno, kwa okubha murimurora Abhurahamu, Esaaka, na Yakobho, na abharooti bhonsego bharingi mubhukama bhwa Waryubha, nawe bheenyu muribha mutigirwe kibhara! 29Abhantu bhariija okurwa mbaara gyonsego gya ekyaro. Bhariikara okurya ebhyakurya munyangi ya obhukama bhwa Waryubha.
30“Mwitegeerere! Abhantu abhandi bhanú bharamaahikana ega, m-ba eguru bhoonwego, bharibha abha insi. Na abhandi bhanú bharamaahikana ega, m-ba insi bhoonwego, mbo bharibha abha eguru.”
Yeesu arasurumbara eguru ya Yerusaremu
31Eribhaga riyoriyo, Abhafarisaayo abhandi bhakaaja ku Yeesu, bhakamukeerya ega, “Reka hanu, ogende ahasi ahandi, kwa okubha omukama Herode Antipa13:31 Herode Antipa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. areenda okukwita.”
32Yeesu akabhakyukya ega, “Mugende, mukeerye nyamubhwe omuhaari uyo ega, ‘Ndakenyia ebhihwi okurwa kubhantu, na okuhwenʼya abharweri, reero na ejo, orusiku rwa kasatu, ndamara emirimu gyani.’ 33Kora ego, ndeenderwa ngendererye na orugendo rwani rwa okugya Yerusaremu reero, ejo na bhasiirya, kwa okubha ereenderwa kira omurooti akwire Yerusaremu, etari ahasi ahandi.
34“Bheenyu abhantu bha Yerusaremu! Abhantu bha Yerusaremu! Mureeta abharooti na okubhatema na amagina abhantu bhanú Waryubha yaabhatuma kubheenyu. Mara kaaru naatuna okubhakumanʼya bheenyu kya ego enkoko erakumanʼya ebhijuuju bhyayo mumabhabha, nawe, muteenda! 35Maaha, Waryubha aritiga omugi gwenyu gubhe eritongo. Oni ndabhakeerya ega, mutarindora kweki, okuhikira eribhaga rinú murigamba ega, ‘Anonkerwe unú araaja kwa eriina rya Omukuru Waryubha.’13:35 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 118:26.”
14Yeesu aramuhwenʼya omurweri orusiku rwa Esabhato
1Orusiku rumwi rwa Esabhato, Yeesu akagya akasoha munyumba ya omukuru umwi wa Abhafarisaayo okurya ebhyakurya. Na hanú yaaringa muyo, Abhafarisaayo na abhantu abhandi, bhakabha bharamwikomya bhukongʼu.
2Embere waaye, yaaringa-ho omuntu umwi, unú yaaringa na obhurweri bhwa okubhimba omubhiri. 3Yeesu akabhabhuurya Abhafarisaayo na abheehigirya bha amaragiriryo ega, “Amaragiriryo ga Waryubha garatwikiririrya okuhwenʼya abhantu orusiku rwa Esabhato,14:3 Esabhato. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kasi-ha?” 4Nawe, bhonsego bhakakira. Mbe, Yeesu akamukuunʼya omurweri uyo, akamuhwenʼya, akamutiga agye gyaye.
5Nho, Yeesu akabhabhuurya ega, “Niwi gati yeenyu unú, engʼombe yaaye kasi entikiri yaaye14:5 Entikiri yaaye. Amangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani garagamba ega, omwana waaye wa ekimura. hanú eraagwe mukisima orusiku rwa Esabhato, atakuiruusya-mo?” 6Abhantu bhayo, bhataanagya okumukyukya eringʼana riyo.
Ameehigiryo eguru ya okwikorya abhakuru
7Yeesu yaaringa ararora abhageni bhanú bhaaringa bharaarikirwe munyangi iyo, kya ego bhaaringa bhareesorera ebhitumbi bhya abhageni abhakuru. Nho, akabhakeerya ekirengyo ega, 8“Hanú oraaraarikwe mubhwenga, otige okwikangatirirya okwikara ahasi ha abhageni abhakuru, kwa okubha oriko okunyoora araarikirwe oundi omukuru okukira uuwe. 9Na unú yaabharaarika bheenyu bhabhiri, araaje akukeerye ega, ‘Ndasabha omuteere unu ekitumbi kiyo.’ Hayo, orisuuka bhukongʼu, kwa okubha origya okwikara enyuma kukitumbi kya omuntu wa insi bhukongʼu. 10Nawe, hanú oraaraarikwe munyangi, ogende wikare kumweya gwa enyuma, naho hanú araaje unú yaakuraarika, akukeerye ega, ‘Musaani waani, njo embere hanu! Nho ahajomu bhukongʼu.’ Ego oraabhe oheerwe obhukuru embere ya abhageni bhonsego. 11Kwa okubha kira omuntu unú areeriinʼya omwene, Waryubha arimwituumya. Na unú areeyituumya omwene, Waryubha arimuriinʼya.”
12Hayo, Yeesu akamukeerya omuntu unú yaaringa amuraarikiri ega, “Hanú oraaseemerye abhantu enyangi ya ebhyakurya bhya mubhasu kasi mugoroobha, otaraarika abhasaani bhaaho, abhahiiri bhaaho, abhamenyani bhaaho na abhaniibhi. Hanú oraakore ego, bheeki bhonse bharikuraarika owaabho. Ego, orinyoora orihirwe kwa okubha waabharaarika. 13Nawe, hanú oraaseemye enyangi, oraarike abhatobhu, abharema, abhabheeru, na abhahoku. 14Nho orinonkwa, kwa okubha bhayo bhataana obhuturo bhwa okukuriha. Kwa ego, Waryubha arikuriha eribhaga rinú arihyukya abhantu abhaheene.”
Ekirengyo kya enyangi enene
15Mbe, omugeni umwi unú yaaringa yeekeeri hamwi na Yeesu kubhyakurya, hanú yeegwa amangʼana gayo, akagamba ega, “Yaanonkwa omuntu unú arirya enyangi, mubhukama bhwa Waryubha!”
16Yeesu akamukyukya kwa ekirengyo ega, “Yaaringa-ho omuntu umwi, unú yaaseemya enyangi enene, akaraarika abhantu abhaaru. 17Ensa ya okurya yaaja okuhika, akamutuma omukori wa emirimu waaye kubhonsego bhanú yaaringa araarikiri, abhakeerye ega, ‘Muuje! Ebhintu bhyonsego bhibheeri!’
18“Nawe, bhonsego bhanú yaaringa araarikiri, umwi umwi bhakabha bharamusabha abhaabhire. Wa okwamba, akagamba ega, ‘Nguriri omugunda, ndeenderwa ngende ngumaahe. Ndakusabha unyabhire.’ 19Oundi akagamba ega, ‘Nguriri egingʼombe ekumi gya okurimira, bhoonwego ndagya okugisakya. Ndakusabha unyabhire.’ 20Na oundi akagamba ega, ‘Naateteri omukari bhwangu hanu, kwa ego, ntaaje.’
21“Omukori wa emirimu uyo, hanú yaahunjuka, akamukeerya omukuru waaye gayo gonsego. Mbe, omukuru uyo, akajima, akamukeerya ega, ‘Genda bhwangu kunjira ya nyamansaana na mubhinyerero bhya omugi gunu, obhareete hanu abhatobhu, abhahoku, abharema, na abhabheeru.’
22“Eribhaga erindi, omukori wa emirimu hanú yaahunjuka, akamukeerya ega, ‘Omukuru, ganú waari untumiri, gabheeri. Kora ego, omweya gukyari-ho kubhantu abhandi.’
23“Omukuru akamukeerya ega, ‘Mbe, genda kwibharabhara erikuru na kugintunga gya omugi gunu. Obhangʼeenererye abhantu bhasohe munyumba yaani okuhikira iijure. 24Nawe, ndabhakeerya ega, bhonsego bhanú naaringa ndaarikiri kubhwambiro, atariho kora umwi waabho, unú arirabha enyangi yaani!’”
Ganú gareenderwa okubha omwihigira wa Yeesu
(Mataayo 5:13, 10:37-38; Mariko 9:50)
25Yeesu yaaringa aragenda na omuganda omunene gwa abhantu. Mbe, akeekyukya, akabhakeerya ega, 26“Omuntu wowonse unú aransoorana arabha omwihigira waani heene hanú araanhanje oni, okukira esewaabho, ngʼina waabho, omukari waaye na abhaana bhaaye, abhahiiri bhaaye bha ekisaaja na bha ekikari, na obhuhoru bhwaye omwene. 27Omuntu wowonse unú atakugega omusarabha gwaye,14:27 Atakugega omusarabha gwaye. Ensonga ya okugega omusarabha niiga, okwikirirya enyanko yoyonse irya kasi kora okukwa okurekana na okugwatana na Yeesu. kurusumo rwani, uyo atakutura okubha omwihigira waani.
28“Tiga mbaragirirye. Niwi gati yeenyu areende okuhagaaja ekinsongyo, ateekare okwamba akore amasaabhu ga obhuhagaaji, arore nyoore yaana egimbirya gya okumarira obhuhagaaji. 29Bira okukora ego, aratura okuhagaaja obhurusa, amare atamwe okugendererya okuhagaaja ekinsongyo. Abhahiti bha kunjira bharaabhenga bharamujeera. 30Bharaagambenga ega, ‘Rora omuntu unu! Yaamba okuhagaaja, nawe ataana obhuturo bhwa okurimariisya erikindaasi rinu!’
31“Kasi ekirengyo ekindi ega, m-mukama-ki, unú areende okugya okurwana eriihe na omukama oundi, ateekare okwamba yeetegeerere nyoore weeki na abhasirikare bhaaye ebhiku ekumi, aratura okurwana na omurikyaye wa abhasirikare ebhiku mirongo ebhiri. 32Nyoore araarore ega, atakutura okuhiga, rumwigo, aratuma amangʼana ga okusabha, bheekiriranʼye kwa omurembe akyari hare.
33“Egoego na bheenyu, unú atakutiga bhyonsego bhinú yaanabhyo, atakutura okubha omwihigira waani.
34“Omuunyu n-kintu ekijomu. Nawe guraabhe gusarikiri, gutakutura okubha na omuta gwa omuunyu kweki.14:34 Nawe guraabhe gusarikiri, gutakutura okubha na omuta gwa omuunyu kweki. Omuunyu gunú gutaana obhwera, gureemiririra omwihigira unú atakwenda okutiga bhyonsego bhinú yaanabhyo kurusumo rwa Yeesu.35Omuunyu gwa ekabhira inu, gutakujoma okutuura mwirobha, kora okuikora emborea, abhantu bharagwesa. Unú yaana amatwi, yeegwe!”
15Ekirengyo kya eringʼondi rinú ryabhura
1Eribhaga riyo, abhatobhya bha erigooti15:1 Abhatobhya bha erigooti. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na abhasarya abhandi, bhaaringa bharamuujira Yeesu, naho bhamwitegeerere. 2Mbe, ekakora Abhafarisaayo15:2a Abhafarisaayo. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na abheehigirya bha amaragiriryo,15:2b Abheehigirya bha amaragiriryo. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bheengʼeheerye ega, “Omuntu unu, ndeegwa arabhagenihya abhantu abha obhusarya! Kweki ararya nabho!”
3Hayo, Yeesu akabhakeerya ekirengyo, ega, 4“Tugambe oumwi weenyu yaana amangʼondi egana rimwi. Hanú araamanye ega, erimwi ryago ribhuriri, araakore egaki? Araagatige garya mirongo kenda na kenda (99) mukiriisyo, agye okutuna rinú ribhuriri okuhikira arinyoore. 5Na hanú araarinyoore, araarigegere kwiriko kwa obhujomerwa. 6Hanú araahike iika, araabhirikire abhasaani na abhamenyani bhaaye, abhakeerye ega, ‘Tujomerwe hamwi, kwa okubha eringʼondi ryani, rinú ryaringa ribhuriri, ndinyooreri!’
7“Ndabhakeerya ega, egoego, haribha na obhujomerwa obhwaru murwire, nyoore omusarya umwi arimwihunjurira Waryubha okurwa mubhusarya bhwaye. Obhujomerwa eguru ya omuntu umwi unú yaaringa abhuriri na akamwihunjurira Waryubha, bhuribha obhunene okukira obhwa eguru ya abhantu mirongo kenda na kenda abhaheene, bhanú bhataabhura.”
Ekirengyo kya egimbirya gya obhwera ginú gyabhura
8Yeesu kweki, akabhakeerya ekirengyo ekindi ega, “Tugambe omukari umwi yaana egimbirya ekumi.15:8 Egimbirya ekumi. Ekiyunani kiragamba ega, darakima ekumi. Darakima eimwi yaaringa amariho ga omukori wa emirimu kwa orusiku rumwi. Nyoore eimwi eraabhure, ataagwatye ekorobhoi, na okweyerera enyumba yonsego, aitune okuhikira ainyoore? 9Hanú araainyoore, araabhabhirikire abhasaani na abhamenyani bhaaye, abhakeerye ega, ‘Tujomerwe hamwi, kwa okubha embirya inú yaaringa ebhuriri, ngʼinyooreri!’
10“Ndabhakeerya ega, egoego niigo Waryubha arajomerwa embere ya bhamaraika,15:10 Waryubha arajomerwa embere ya bhamaraika. Ensonga eindi eratura okubha ega, bhuriho obhujomerwa embere ya bhamaraika bha Waryubha. hanú omusarya umwi araamwihunjurire okurwa mubhusarya bhwaye.”
Ekirengyo kya omwana unú yaabhura
11Yeesu akagendererya okubhakeerya ekirengyo ekindi ega, “Yaaringa-ho omuntu umwi. Omuntu uyo, yaaringa na abhaana bhabhiri bha ekimura. 12Omuke, akamukeerya esewaabho ega, ‘Taata, ngʼaana engabho yaani!’ Mbe, esewaabho uyo, akabhagabhanʼya ebhintu bhyaye.
13“Eribhaga rya eginsiku nkego, omwana uyo, akakumanʼya ebhintu bhyaye bhyonsego, bhinú esewaabho yaaringa amuheeri, akabhigurya, akagya mukyaro kya hare. Hanú yaahika eyo, akarya egimbirya bhuyagayaga, akamara chwe. 14Hanú yaamara egimbirya gyonsego, mukyaro kiyo ekabha-mo enjara enduru bhukongʼu. Kwa okubha ataaringa na ekintu kyokyonse kya okurya, 15akagya kumuntu umwi wa mukyaro kiyo, akamusabha emirimu. Omuntu uyo, akamutuma mumigunda okumuriisirya egimbiiji15:15 Egimbiiji. Abhayahudi bhaajeeranga bhukongʼu egimbiiji. gyaye. 16Omwana uyo, akeegwa omweko, okuhikira akagwatwa na enamba ya okurya amakanda ganú egimbiiji gyaringa girarya! Nawe, ataatuuka omuntu unú yaamuhaana ekintu kyokyonse kya okurya.
17“Kubhuteero, obhungʼeeni bhwaye bhukaamba okumuhindira, akeegambira omwene ega, ‘Abhakori bha emirimu bha taata, bhaana ebhyakurya ebhyaru, bhararya bhiratama! Nawe oni hanu, ndaraambuka. 18Ndaahunjuke kutaata, mmukeerye ega, “Taata, mmusariirye Waryubha, na nkusariirye uuwe wonse. 19Ntakwenderwa kweki okubhirikirwa omwana waaho. Kwa ego, ndakusabha unkore kya oumwi wa abhakori bha emirimu bhaaho.”’
20“Mbe, akaamba orugendo, okuhunjuka kwisewaabho. Hanú yaaringa akyari hare, esewaabho akamurora, akagwatwa na ekyabhira. Akamukenyerera omwana waaye, akamuhumbata. 21Omwana uyo, akamukeerya esewaabho ega, ‘Taata, mmusariirye Waryubha, na nkusariirye uuwe wonse. Ego, ntakwenderwa kweki okubhirikirwa omwana waaho.’
22“Nawe, esewaabho akakeerya abhakori bha emirimu bhaaye ega, ‘Mureete omwenda omujomu bhwangu, mumwibhohye. Mumwibhohye epete kukyara kyaye, mumwibhohye na eginkeeto kumaguru. 23Hanú muraamare, mugiire engʼombe enure inú twaringa tuseemerye kurusumo rwa enyangi. Muigooge, museemye enyangi enene, turye, tujomerwe, 24kwa okubha, omwana waani yaaringa muna akwiri, bhoonwego, ahyukiri. Yaaringa arobheeri, bhoonwego, atuukiri kweki!’ Mbe, bhonsego bhakaamba okujomerwa hamwi.
25“Eribhaga riyo, omumura omutangi wa omuntu uyo, yaaringa agiiri kumugunda. Hanú yaahika haangʼi na iika owaabho, eribhaga yaahunjukanga okurwa kumugunda, akeegwa omubhari gurareetya na abhantu bharabhina. 26Akabhirikira omukori wa emirimu umwi, akamubhuurya ega, ‘Niki kituukiri iika hayo?’ 27Omukori wa emirimu uyo, akamukyukya ega, ‘Omuke waaho yaajiri, na eseweenyu amugoogeeri engʼombe enure irya, kwa okubha ahunjukiri omuhoru kweki.’ 28Omumura omutangi uyo, akajima bhukongʼu, akaanga kora okusoha munyumba. Kimwi, esewaabho akahuruka kibhara, akamukomererya asohe. 29Omumura waaye uyo, akamukeerya ega, ‘Itegeerera! M-myaka eringa ginú naabha ndakukorera emirimu, ntaakatigiri okugwata amaragiriryo gaaho! Nawe, otaakangʼeeri kora ekimaanwa kya emburi, nkore enyangi hamwi na abhasaani bhaani. 30Nawe, omwana waaho unú yaarya ebhintu bhyaho na abhasimbe bhuyagayaga, weeki ahikiri ego, oramugoogera engʼombe enure!’
31“Esewaabho akamukeerya ega, ‘Omwana waani, uuwe weekara hamwi na oni eginsiku gyonsego, na ebhintu bhyani bhyonsego, m-byaho. 32Nawe omuke waaho, yeendeerwe tumukorere enyangi na okujomerwa hamwi. Kwa okubha yaaringa muna akwiri, bhoonwego, ahyukiri. Yaaringa arobheeri, bhoonwego, atuukiri kweki!’”
16Ekirengyo kya omwimiririri wa ebhintu
1Kweki, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ekirengyo ega, “Yaaringa-ho omuniibhi umwi. Omuniibhi uyo, yaaringa na omwimiririri wa ebhintu bhyaye. Omwimiririri uyo, yaajongerwa ega, yaaringa arasarya bhuyagayaga ebhintu bhya omukuru waaye. 2Mbe, omuniibhi uyo, akamubhirikira omwimiririri waaye, akamubhuurya ega, ‘Neegwiri amangʼana amabhiibhi eguru yaaho, m-mangʼana-ki? Nyorokya amasaabhu ga ebhintu bhyani, kwa okubha otakutura okugendererya na emirimu kweki!’
3“Omwimiririri uyo, akeebhuurya ega, ‘Omukuru waani areenda okunkenyia emirimu. Bhoono, nkore egaki? Ntaana eginguru gya okurima, na okusabhiirirya ndasuuka. 4Bhoono, mmanyiri kya ego ndaakore, naho hanú ndaakenyibhwe emirimu, abhantu bhabhenga bharangenihya iika owaabho.’
5“Mbe, omwimiririri uyo, akabhabhirikira umwi umwi, abhantu bhanú bhaaringa na egisiiri kumukuru waaye. Akamubhuurya wa okwamba ega, ‘Esiiri yaaho kumukuru waani ni-ringa?’ 6Wonse akamukyukya ega, ‘Esiiri yaani, m-maduramu egana rimwi ga amaguta ga emijeituni.’ Kimwi, omwimiririri uyo, akamukeerya ega, ‘Gega eritarataasi rya esiiri yaaho inu, ikara, oikyukye bhwangu, ongʼoore mirongo etaanu.’ 7Hanú yaamara, akabhuurya owa kabhiri ega, ‘Na uuwe, esiiri yaaho ni eringa?’ Wonse akamukyukya ega, ‘Esiiri yaani m-magunira egana rimwi ga egingano.’ Omwimiririri uyo, akamukeerya ega, ‘Gega eritarataasi rya esiiri yaaho inu, ongʼoore mirongo munaane.’
8“Mbe, omuniibhi uyo, hanú yaamanya amangʼana gayo, akamugungya omwimiririri uyo, kwa obhungʼeeni bhwaye bhunú yaakora.
“Mbakeererye ekirengyo kiyo, kwa okubha, abhantu bhanú bharanyankira ekyaro kinu, bhaana obhungʼeeni bhukongʼu hanú bharabheerana na abharikyabho, okukira abhantu bhanú bharagwata amangʼana ga Waryubha. 9Kweki, ndabhakeerya ega, obhuniibhi bhwa ekyaro kinu, bhurihwa. Bhoono, mutumire obhuniibhi bhuyo, kwa okubheera abhandi, nho murinyoora abhasaani. Hanú muraakore ego, Waryubha aribhagenihya mubhumenyi bhwa koko.
10“Omuntu wa heene kumangʼana amake, ngʼo wa heene kora kumangʼana amanene. Egoego, omuntu unú ataringi wa heene kumangʼana amake, atakubha wa heene kora kumangʼana amanene. 11Nyoore mutabheeri abhaheene kubhuniibhi bhwa mukyaro hanu, niwi aribheekirirya mubhuniibhi bhwa obhuheene bhwa murwire? 12Nyoore mutaabha abhaheene kubhintu bhya abhandi, niwi aribhahaana obhuniibhi bhunú bhuribha bhwenyu abheene?
13“Atariho omugaya unú aratura okukorera emirimu abhakuru bhabhiri kwa eribhaga rimwi, kwa okubha araamujimire oumwi na okumuhanja oundi. Kasi okugwatana na oumwi na okumujeera oundi. Ego na bheenyu, mutakunagya okumukorera Waryubha na ebhintu kwa eribhaga rimwi!”
14Mbe, Abhafarisaayo, hanú bheegwa amangʼana ga Yeesu gayo, bhakamujeera, kwa okubha bhaaringa bhahanjiri egimbirya bhukongʼu. 15Kwa ego, Yeesu akabhakeerya ega, “Bheenyu, mureekorya m-baheene embere ya abhantu. Nawe, Waryubha amanyiri amangʼana ganú garingi mumitima gyenyu. Kwa okubha, amangʼana ganú abhantu bhararora m-majomu bhukongʼu, gayo garamujimya Waryubha bhukongʼu!
Amaragiriryo na obhukama bhwa Waryubha
(Mataayo 11:12-13, 5:31-32; Mariko 10:11-12)
16“Amaragiriryo ga Musa, na amangʼoore ga abharooti, gaaringa garagwatwa na abhantu okuhikira eribhaga rya Yoana Omubhatiiji. Okurwa kwibhaga riyo, amangʼana amajomu eguru ya obhukama bhwa Waryubha, gaabha gararaarikwa, na abhantu bhonsego bhaabha bharakomereribhwa okugagwata.16:16 Abhantu bhonsego bhaabha bharakomereribhwa okugagwata. Ensonga eindi eratura okubha ega, abhantu bhonsego bhareenderwa bhasohe kwa eginguru.17M-bunyoohu bhukongʼu, orwire na ekyaro okurwa-ho, okukira enyuguta eimwi enke ya amaragiriryo ga Waryubha okubhura obhwera.
18“Hanú omusaaja araatigane na omukari waaye, amare atete omukari oundi, oranyoora omusaaja uyo, akoreri obhusarya bhwa okukora ameega kibhara. Na hanú omusaaja araatete omukari unú atigeeni na omusaaja waaye, oranyoora omukari uyo, akoreri obhusarya bhwa okukora ameega kibhara.”
Ekirengyo kya omuniibhi na omutobhu
19Yeesu akagendererya okubhakeerya ekirengyo ega, “Yaaringa-ho omuniibhi umwi. Omuniibhi uyo, yeebhohanga emyenda emijomu gya obhuguri obhunene gya erangi ya jambaraawe. Kira orusiku, yaaryanga bhuyagayaga. 20Kweki, yaaringa-ho omutobhu umwi, eriina ryaye Rajaaro. Rajaaro uyo, yaaringa na ebhironda omubhiri omugima. Kira orusiku, yaaraaribhwanga mukiita kya omuniibhi urya. 21Rajaaro akabha aragwatwa na enamba ya okurya kora amasaagyo ga ebhyakurya, ganú gaaringa garagwa okurwa kumeja ya omuniibhi urya. Kora egimbwa gikabha giraaja giramumeena ebhironda bhyaye.
22“Mbe, omutobhu Rajaaro hanú yaakwa, bhamaraika bhakamugega bhakamuhira murwire, haangʼi na Abhurahamu. Omuniibhi urya, wonse akakwa, akabhiikwa. 23Mbe, omuniibhi uyo, hanú yaaringa aranyanka bhukongʼu mumururo gunú gutakusima,16:23 Mumururo gunú gutakusima. Ekiyunani kiragamba ega, kujimu. akatiirura ameeso gaaye eguru, akamurora Abhurahamu kwa hare, na Rajaaro aringi haangʼi nawe. 24Akabhirikira Abhurahamu kwa eriisi ega, ‘Taata Abhurahamu, unyabhire! Ndanyanka bhukongʼu mumururo gunu. Omutume Rajaaro yaaje hanu, atobheke kora orusonga rwa ekyara kyaye mumanji, atoonyie kururimi rwani, arumititye.’
25“Abhurahamu akamukyukya ega, ‘Omwana waani, hiituka ega, hanú waaringa mukyaro, uuwe waanyoora amangʼana amajomu, nawe Rajaaro, yaanyoora enyanko. Bhoonwego, weeki wonse arahorisibhwa, enu uuwe wonse oranyanka. 26Hamwi na gayo, gati yeetu bheetu enu na bheenyu eyo, rituurirwe-ho eriruuma erinene bhukongʼu. Ensonga ya eriruuma riyo niiga, hanú omuntu areende okurwa enu okuuja kubheenyu eyo, atanagya okuryambuka. Na unú areenda okurwa eyo okuuja kubheetu enu, atanagya okuryambuka.’
27-28“Omuniibhi uyo, akamukeerya ega, ‘Mbe, taata Abhurahamu, ndakusabha omutume Rajaaro agende iika oweetu kutaata, abhakaanʼye abhahiiri bhaani bhataanu, bheeyangararire na obhusarya. Akore ego, naho bhonse hanú bharikwa, bhatariija okureetwa munyanko enduru inu.’ 29Abhurahamu akamukyukya ega, ‘Abhahiiri bhaaho, bhaana amangʼoore ganú gaangʼoorwa na Musa na abharooti. Bheetegeerere gayo!’
30“Omuniibhi uyo akamukyukya ega, ‘Tiigo-ha! Taata Abhurahamu, hanú omuntu okurwa mubhaku araagye, bharimwihunjurira Waryubha okurwa mubhusarya bhwabho.’ 31Abhurahamu akamukyukya ega, ‘Nyoore abhahiiri bhaaho bhayo, bhatakwigwa ganú gaangʼoorwa na Musa na abharooti, bhatarimwigwa omuntu kora akaahyuka okurwa mubhaku.’”
17Ameehigiryo eguru ya amasakyo na okwabhirana
(Mataayo 18:6-7, 18:21-22; Mariko 9:42)
1Mbe, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Amasakyo ganú garakora abhantu bhajeeme na okukora obhusarya, garaabhe-ho koko. Nawe, omuntu unú araakore amasakyo gayo gabhe-ho, arikirora-ko. 2Nyakara omuntu uyo, akaabhoheerwe ensyo mwigoti na okweswa gatigati wa enyanja, okukira okukora oumwi wa abhake bhanú bharanyikirirya, ajeeme na okukora obhusarya! 3Kwa ego, mwiyangararirenga mutariija okukora obhusarya!17:3 Mwiyangararirenga mutariija okukora obhusarya. Ensonga eindi eratura okubha ega, mwiyangararirenga mutariija okukora omuntu akore obhusarya.
“Nyoore omuhiiri waaho araakusarirye, omukaanʼye. Hanú araakusabhe okumwabhira, mwabhire. 4Nyoore kira eribhaga araabhe arahunjuka kuuwe, arakukeerya ega, ‘Unyabhire,’ mwabhire! Kora nyoore araakusarirye mara muhungati kurusiku rumwi, mwabhire!”
Eginguru gya eimani
5Nho, abhatumwa17:5 Abhatumwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bha Yeesu bhakamukeerya ega, “Omukuru, otukongʼye eimani!” 6Wonse akabhakyukya ega, “Kora mukaabheeri na eimani enke, kya akabhusuro ka eharadari, mukaagukeererye omuti omunene gwa omukuyu ega, ‘Ihika hanu, ogende, wihambe munyanja!’ gukaabheegwiri.
Ameehigiryo eguru ya obhukori bhwa emirimu
7“Tugambe oumwi gati yeenyu yaana omukori wa emirimu, unú aragoomya kasi arariisya amangʼondi. Omukori wa emirimu uyo, hanú araahinde iika okurwa eyo, omukuru waaye aratura okumukeerya rumwigo, ‘Ikara, orye ebhyakurya’? 8Tiigo-ha. Oraamukeerye ega, ‘Nseemerya ebhyakurya, wiseemye okunkorera emirimu, hanú nakabhe ndarya na okunywa. Hanú nakamare, nho uuwe wonse wakarye na okunywa.’ 9Kora otakumugungya omukori wa emirimu uyo, kwa okubha akoreri ganú akeeriibhwe okukora.
10“Egoego na bheenyu, hanú murimara okukora gonsego ganú mwakeeribhwa na Waryubha, mugambe ega, ‘Bheetu m-bakori bha emirimu ego. Tukoreri ganú tureenderwa okukora.’”
Yeesu arahwenʼya abhagenge ekumi
11Yeesu, hanú yaaringa aragya mumugi gwa Yerusaremu, akahitira kurutunga rwa ekyaro kya Samaria na Gariraaya. 12Hanú yaasoha mukijiji kimwi, akasikana na abhagenge ekumi. Abhagenge bhayo, bhakeemirira hare nawe, 13bhakagamba kwa eriisi erinene ega, “Omusuukwa Yeesu, otwabhire!”
14Yeesu hanú yaabharora, akabhakeerya ega, “Mugende mwiyorokye kubhasyengeri ega, muhweneri.”17:14 Maaha mukitabho kya Abharaawi 14:1-32. Hanú bhaaringa bharagya, bhakeeraama.
15Oumwi waabho, hanú yaarora ega, amariri okuhwenibhwa, akahunjuka ku Yeesu, aramutogoonʼya Waryubha kwa eriisi erinene. 16Hanú yaahika, akatema hansi ebhiru embere yaaye, akahiinya obhusu bhukahika hansi, enu aramugungya. Omuntu uyo, yaaringa Omusamaria.
17Yeesu akagamba ega, “M-bantu ekumi bhanú bharaamirwe. Bhoono, abhandi kenda bharingi-ha? 18Atahunjukiri kora omuntu oundi okumutogoonʼya Waryubha, m-mugeni unu omwenego?” 19Nawe, Yeesu akamukeerya ega, “Imirira, ogende gyaho! Eimani yaaho ekuhwenerye.”
Ganú garituuka hanú Omwana wa Adamu ariija
20Mbe, Abhafarisaayo bhakamubhuurya Yeesu ega, “Obhukama bhwa Waryubha, bhuriija ruuha?” Yeesu akabhakyukya ega, “Okuuja kwa obhukama bhwa Waryubha, kutaringi kya ekimanyiiriryo kinú kiratura okumaahikana. 21Abhantu bhataritura okugamba ega, ‘M-bunu hanu!’ kasi ‘M-burya harya!’ Mwitegeerere mwigwe! Obhukama bhwa Waryubha muunabho.”
22Kimwi, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ega, “Kuginsiku ginú giriija, muribha na enamba ya okurora kora orusiku rumwi runú Omwana wa Adamu17:22 Omwana wa Adamu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. aritunga ekyaro, nawe mutarirurora. 23Abhantu bharibhakeerya ega, ‘Mumaahe! Ngʼ-urya harya!’ kasi ‘Mumaahe! Ngʼ-unu hanu!’ Nawe, abhantu bhayo, mutabhakenyerera. 24Mumanye ega, Omwana wa Adamu hanú arihunjuka, ariija kya ego orukubha ruramesya, rumwigo na okungʼarabha egimbaara gyonsego gya orwire. 25Nawe okwamba, Omwana wa Adamu, ereenderwa anyoore enyanko enene, yaangwe na abhantu bha orwibhuro runu.
26“Kya ego yaaringa kwibhaga rya Nuhu,17:26 Maaha mukitabho kya Obhwambiro 6–7. niigo eribha eginsiku gya okuhunjuka kwa Omwana wa Adamu. 27Eribhaga rya Nuhu, abhantu bhaaringa bhararya na okunywa, bhaaringa bharateta na okutetwa, okuhikira orusiku runú Nuhu na abhantu bhaaye, bhaasoha muryato erinene. Hanú bhaamara okusoha ego, embura enjaru ya obhusiki ekatwa, amanji gakeejura mukyaro kyonsego, gakabhasikya abhandi bhonsego.
28“Kora kwibhaga rya Ruutu,17:28 Maaha mukitabho kya Obhwambiro 18–19. amangʼana gaaringa egoego. Abhantu bhaaringa bhararya na okunywa, bhaaringa bharagura na okugurya, bhaaringa bharagoomya na okuhamba egimbusuro, na bhaaringa bharahagaaja. 29Nawe, runú Ruutu na abhaana bhaaye bhaarwa mumugi gwa Sodoma, omururo omuhaari gukeeka okurwa murwire kya embura, gukabhasikya abhandi bhonsego.
30“Ego niigo eribha, orusiku runú Omwana wa Adamu arihunjuka mukyaro hanu, Waryubha arimukundukura. 31Orusiku ruyo, omuntu unú orinyoora atiriiri kurusara, ateetuuma okugega ebhintu bhyaye munyumba, weeki angʼose.17:31 Omuntu unú orinyoora atiriiri kurusara, ateetuuma okugega ebhintu bhyaye munyumba, weeki angʼose. Kwibhaga rya Yeesu abhantu bhaahagaajanga eginyumba gyabho, bhararaarya egimbaau kwikindaasi kurusumo rwa okumuunyira-ko, bhaakoranga na egingaji gya okuriina-ko. Egoego, na omuntu unú orinyoora aringi mumugunda, atahunjuka iika okugega kyokyonse, weeki angʼose. 32Muhiituke kinú kyamunyoora omukari wa Ruutu!17:32 Omukari wa Ruutu. Waryubha yaamujibhya omukari wa Ruutu obhururu, kwa okubha omukari uyo, yaagwatwa na orunamba rwa okuhunjuka Sodoma, mumugi gunú Waryubha yaaringa ajibhirye na okusikya. Maaha mukitabho kya Obhwambiro 19:26.33Omuntu wowonse unú areenda okuhonʼya obhuhoru bhwaye bhwa mukyaro munu, aribhubhurya obhuhoru bhwaye koko. Nawe, omuntu unú ariruusya obhuhoru bhwaye kurusumo rwani, arinyoora obhuhoru bhwa koko.
34“Ndabhakeerya ega, obhutiku bhwa ruyo, abhantu abhabhiri bhanú orinyoora bhareeri kubhuriri bhumwi, oumwi arigegwa, oundi aritigwa. 35Nyoore abhakari abhabhiri bharibha bharasya hamwi, oumwi arigegwa, oundi aritigwa. 36[Abhasaaja abhabhiri, bharaabhe bharakora emirimu mumugunda, oumwi arigegwa, oundi aritigwa.]17:36 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.”
37Abheehigira bhakamubhuurya ega, “Omukuru, amangʼana gayo garikoreka-ha?” Akabhakyukya ega, “Hanú haana ekigundo, nho amatoonyi gareekumanʼya. Kwa ego, amangʼana gayo garyorokya ega, obhuteero bhwa ekyaro bhuringi haangʼi.”
18Ekirengyo kya okumusabha Waryubha
1Mbe, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ekirengyo, naho okubhoorokya ega, bhareenderwa okugendererya okusabha eribhaga ryonsego, bhatakwa omutima. 2Akagamba ega, “Yaaringa-ho omubhuturi wa ekiina umwi, mumugi nyabhurebhe. Omubhuturi wa ekiina uyo, ataamwigwanga Waryubha, kora ataamanyanga omuntu wowonse. 3Mbe, mumugi guyo, yaaringa-mo omusino umwi. Uyo, akabha aramusyembera omubhuturi wa ekiina uyo, aramukomererya ega, ‘Ndasabha unyimiririre, naho nnyoore obhuheene bhwani, gati yaani na omusigu waani.’
4“Kwa eribhaga eritambi, omubhuturi wa ekiina uyo, yaaringa araanga okumwimiririra omusino uyo. Nawe kubhuteero, akeebhuurya ega, ‘Onyoora oni ntakumwigwa Waryubha, kora ntakumanya omuntu wowonse, 5ndaamwimiririre omusino unu, naho anyoore obhuheene bhwaye bhwangu. Nyoore tiigo, araagendererye okunseeta, kubhuteero araanjimye.’”
6Mbe, Omukuru Yeesu, akagendererya okugamba ega, “Mwitegeerere amangʼana ganú omubhuturi wa ekiina wa obhusarya uyo, yaagamba! 7Nko okugamba ega, Waryubha atakwimiririra abhasorwa bhaaye? Hanú bharimukuurira obhutiku na omubhasu, aritigita okubheetegeerera? 8Ndabhakeerya ega, aribhareetera obhuheene bhwabho bhwangu. Nawe oni, Omwana wa Adamu, hanú ndihunjuka mukyaro, ndinyoora abhantu bhakyanyikirirya?”
Ekirengyo kya Omufarisaayo na omutobhya wa erigooti
9Kweki, Yeesu akabhakeerya ekirengyo ekindi, kurusumo rwa abhantu bhanú bhareerora ega, mbo abhaheene embere ya Waryubha, enu bharajeera abhantu abhandi. Akagamba ega, 10“Orusiku rumwi, abhantu bhabhiri bhaariina okugya mwisyengerero erikuru okumusabha Waryubha. Oumwi yaaringa Omufarisaayo, na oundi yaaringa omutobhya wa erigooti.
11“Hanú bhaahika, Omufarisaayo akeemirira omwene hagari, akasabha ega, ‘Ndakugungya Waryubha, kwa okubha oni ntaringi omusarya kya abhantu abhandi, abheebhi, abha obhusarya, abhasuunu, kora ntaringi kya omutobhya wa erigooti uyo. 12Ndeeyimanga ebhyakurya kabhiri kubhutuuro, na kya ego ndanyoora ebhintu, niigo ndakuruusiryanga ejaaka.’
13“Nawe, omutobhya wa erigooti weeki, yaaringa yeemiriiri kwa hare, kora ataasakya okwinura ameeso gaaye murwire,18:13 Okwinura ameeso gaaye murwire. Abhayahudi hanú bhaamusabhanga Waryubha, bheemiriranga bharamaahirira eguru. Nawe, omutobhya wa erigooti yaaringa m-munyoohu. Kwa ekisigo, yaasuukanga na okusurumbara kwa obhusarya bhunú yaakoranga, ataarora yaana obhwera bhobhonse okumaahirira eguru. akabha areetematema kukikubha kwa okusurumbara, aragamba ega, ‘Waryubha, unyabhire, oni m-mukori wa obhusarya!’”
14Kweki, Yeesu akoongerya okugamba ega, “Ndabhakeerya ega, omutobhya wa erigooti uyo, hanú yaahiringita okuhunjuka iika, yaaringa abheeri omuheene embere ya Waryubha. Nawe, omurikyaye ataabhiirwa. Kwa okubha, unú areeriinʼya omwene, Waryubha arimwituumya. Na unú areeyituumya omwene, Waryubha arimuriinʼya.”
Yeesu aranonka abhaana abhake
(Mataayo 19:13-15; Mariko 10:13-16)
15Eribhaga erindi, abhantu bhakareetera Yeesu abhaana kora ebhijaare, naho abhatuurire amabhoko gaaye abhanonke. Nawe, abheehigira bhaaye hanú bhaarora ego, bhakakemera abhantu bhayo. 16Nawe, Yeesu akabhirikira abhaana bhayo, akabhakeerya ega, “Mutige abhaana abhake bhaaje kuoni, mutabhakaanʼya, kwa okubha, obhukama bhwa Waryubha m-bwa abhantu kya abhaana bhanu. 17Ndabhakeerya obhuheene ega, omuntu wowonse unú atakwikirirya obhukama bhwa Waryubha, kya omwana omuke,18:17 Omuntu wowonse unú atakwikirirya obhukama bhwa Waryubha, kya omwana omuke. Ensonga yaaye eratura okubha ega, omuntu wowonse unú atakumuhanja Waryubha, kya ego omwana omuke arahanja abheebhuri bhaaye. uyo atakutura okusoha mubhukama bhuyo.”
M-bukongʼu kumuniibhi okusoha mubhukama bhwa Waryubha
(Mataayo 19:16-30; Mariko 10:17-31)
18Yaaringa-ho omutungi umwi. Omutungi uyo, akamubhuurya Yeesu ega, “Omwihigirya owa heene, nkore egaki, naho nnyoore obhuhoru bhwa koko?”
19Yeesu akamukyukya ega, “Kwaki orambirikira owa heene? Atariho owa heene, nawe, Waryubha omwenego.18:19 Kwaki orambirikira owa heene? Atariho owa heene, nawe, Waryubha omwenego. Hanu, Yeesu atakugamba ega, weeki ataringi omuheene, nawe areenda abhantu bheeganirirye ega, weeki niwi.20Omanyiri emigiro gya Waryubha ginú giragamba ega, ‘Otakora ameega kibhara, oteeta, oteebha, otagamba obhwimiririri bhwa obhubheehi, obhasuuke eseweenyu na ngʼina weenyu.’18:20 Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 20:12-16; Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 5:16-20.” 21Kimwi, omutungi uyo, akamukyukya ega, “Emigiro giyo gyonsego, naagigwata okurwa mubhwana bhwani.” 22Yeesu hanú yeegwa ego, akamukeerya ega, “Okyasuuhirwa na eringʼana rimwi ego. Genda ogurye ebhintu bhyaho bhyonsego. Egimbirya ginú oraanyoore, ogabhire abhatobhu. Nyoore oraakore ego, orabha wituuriiri ekibhumbiko murwire. Hanú orimara, uuje unsoorane.” 23Omutungi uyo, hanú yeegwa gayo, akasurumbara bhukongʼu, kwa okubha yaaringa omuniibhi bhukongʼu.
24Yeesu, hanú yaamurora kya ego asurumbeeri bhukongʼu, akagamba ega, “M-bukongʼu kubhaniibhi, okusoha mubhukama bhwa Waryubha! 25M-bunyoohu kungamia okuhita muryoobho rya esindani okukira abhaniibhi okusoha mubhukama bhwa Waryubha!”
26Abhantu bhanú bheegwa gayo, bhakagamba ega, “Bhoono niwi aratura okutuuribhwa?” 27Yeesu akabhakeerya ega, “Amangʼana ganú gatakuturikana kubhantu, ku Waryubha garaturikana.”
28Kimwi Petero akamukyukya ega, “Maaha! Bheetu twatiga ebhintu bhyetu bhyonsego, tukakusoorana!” 29Yeesu akagamba ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, omuntu wowonse unú yaatiga enyumba yaaye, kasi omukari waaye, abhamura bhaabho, abheebhuri bhaaye, kasi abhaana bhaaye, kurusumo rwa obhukama bhwa Waryubha, 30uyo arinyoora ebhintu ebhyaru bhukongʼu akyari mukyaro hanu, okukira bhinú yaatiga. Kweki, eribhaga rinú ririija, arinyoora obhuhoru bhwa koko.”
Yeesu arahaira orwa kasatu eguru ya okukwana okuhyuka kwaye
(Mataayo 20:17-19; Mariko 10:32-34)
31Yeesu akabhabhirikira abhatumwa bhaaye ekumi na bhabhiri kabhejyo, akabhakeerya ega, “Mwitegeerere! Turagya mumugi gwa Yerusaremu. Na eyo gonsego ganú gaangʼoorwa na abharooti eguru ya Omwana wa Adamu, garikunaana. 32Arituurwa mumabhoko ga abhantu bhanú bhataringi Abhayahudi. Bheeki bharimujabhura, bharimutuka, na bharimutuujira amate. 33Kweki, bharimutema emijariti na bharimwita. Nawe, orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye, arihyuka.”
34Amangʼana ganú Yeesu yaabhakeerya, bhataagangʼamura, kwa okubha bhaaringa bhabhisirwe ensonga yaago. Bhataamanya arahairira-ki.
Yeesu aramuhwenʼya omuhoku
(Mataayo 20:29-34; Mariko 10:46-52)
35Yeesu yaaringa ahikiri haangʼi na mumugi gwa Yeriko. Embarika wa enjira yaaringa-ho omuhoku umwi, yeekeeri arasabhiirirya. 36Hanú yeegwa omuganda gwa abhantu bharahita hayo, akabhabhuurya ega, “Niki kiringi eyo?” 37Bhakamukyukya ega, “Yeesu wa Najareeti arahita.”
38Rumwigo, omuhoku uyo, akajiirira bhukongʼu ega, “Yeesu, Omuhiiri Daudi,18:38 Omuhiiri Daudi. Abhayahudi bhaaringa bhareesiga ega, Masiha arirwa muhamati ya omukama Daudi. Maaha mubhitabho bhya Egijabhuri 89:3-37; Jeremia 23:5-6; Ejekieri 34:23-24. Maaha Daudi na Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ndakwisasaama ummaahire ekyabhira!” 39Nawe, abhantu bhanú bhaaringa kurugendo ruyo, bhakabha bharamukemera ega, “Kira!” Nawe, weeki akagendererya okukunga kwa eriisi erinene ega, “Omuhiiri Daudi, ndakwisasaama ummaahire ekyabhira!” 40Yeesu akeemirira, akabhakeerya bhamureete omuhoku uyo embere yaaye. Mbe, omuhoku uyo, hanú yaahika haangʼi na Yeesu, Yeesu akamubhuurya ega, 41“Oreenda nkukorere egaki?” Wonse akakyukya ega, “Omukuru, ndeenda ndore kweki.” 42Yeesu akamukeerya ega, “Rora kweki! Eimani yaaho ekuhwenerye.” 43Rumwigo, akarora kweki, akabha aramusoorana Yeesu, enu aramugungya Waryubha. Abhantu bhonsego bhanú bhaarora gayo, bhakabha bharamugungya Waryubha.
19Yeesu aragya owa omusarya Jakaayo
1Yeesu hanú yaasoha mumugi gwa Yeriko, akabha arahita gati wa omugi guyo. 2Mumugi guyo, yaaringa-mo omuniibhi umwi, eriina ryaye yaabhirikirwanga Jakaayo. Jakaayo uyo, ngʼo yaaringa omukuru wa abhatobhya bha erigooti. 3Weeki yaaringa areenda okumurora Yeesu, ega, m-muntu wa egaki. Nawe, ataatura kwa ekisigo kya omuganda omunene gwa abhantu, na kwa okubha yaaringa omwengʼi bhukongʼu. 4Kwa ego, akakenya, akakangata embere, akariina kumukuyu, naho amurore Yeesu, arahita kunjira iyo.
5Mbe, Yeesu hanú yaahika kumukuyu harya, akamaaha eguru kumukuyu, akagamba ega, “Jakaayo, ituuma bhwangu! Reero ndeenderwa okubha omugeni iika owaaho.” 6Rumwigo, Jakaayo akeetuuma bhwangu, akamugenihya Yeesu iika owaaye kwa obhujomerwa.
7Abhantu bhonsego, hanú bhaarora gayo, bhakaamba okujujuuma ega, “Agiiri okugeniha owa obhusarya!”19:7 Agiiri okugeniha owa obhusarya! Abhayahudi bhaaringa bhamanyiri ega, abhatobhya bha erigooti m-basarya bhukongʼu. Maaha Abhatobhya bha erigooti mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.8Nawe, Jakaayo akeemirira, akamukeerya Omukuru Yeesu ega, “Omukuru, itegeerera! Bhoono, etuugati rya ebhintu bhyani, ndabhagabhira abhatobhu. Na nyoore naaruusya omuntu wowonse ekintu kwa okumwihonera, ndamuhunjukirya mara kane ya kinú naamuruusya.”
9Yeesu akamukeerya ega, “Reero inu, obhutuurya bhubhahikiiri abhantu bha enyumba inu, kwa okubha omuntu unu wonse yeeyorokerye omwene ega, m-mwana wa oruganda rwa Abhurahamu.19:9 Abhurahamu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.10Kwa okubha, Omwana wa Adamu yaajiri okutuna na okutuurya abhantu bhanú bhaabhura.”
Abhakori bha emirimu abhaheene nabhanú bhataringi abhaheene
11Abhantu hanú bhaaringa bhakyeetegeerera amangʼana gayo, Yeesu akoongerya okubhakeerya ekirengyo ekimwi. Abhantu bhayo bhaakanyanga ega, eginsiku gya obhukama bhwa Waryubha girahika kwibhaga riyoriyo, kwa okubha Yeesu yaaringa ahikiri haangʼi mumugi gwa Yerusaremu.19:11 Abhayahudi bhaamanyanga ega, Kiristu Omutuurya obhukama bhwaye bhuryambira mumugi gwa Yerusaremu, gunú gwaringa omugi gwa omukama Daudi.12Ego, akagamba ega, “Yaaringa-ho omuntu umwi wa obhutungi obhukuru. Omuntu uyo, akeemuka okugya orugendo mukyaro kya hare, naho anyoore obhukama, amare ahinde okutunga ekyaro kyaye.
13“Hanú yaaringa ataraamba orugendo, akabhabhirikira abhakori bha emirimu bhaaye ekumi, akabhahaana egimbirya eginjaru19:13 Akabhahaana egimbirya eginjaru. Ekiyunani kiragamba ega, akabhahaana kira oumwi mina. Mina eimwi yaaringa amariho ga emyeri esatu kumukori wa emirimu umwi. kira oumwi, akabhakeerya ega, ‘Mukore ebhyasara okuhikira hanú ndihunjuka.’ 14Nawe omuntu uyo, abhantu bha ekyaro kyaye, bhaaringa bhamusokeri bhukongʼu. Ego, bhakatuma abhachaama bhamuseete, bhagambe ega, ‘Tutakwenda omuntu unu, abhe omukama weetu!’ 15Nawe omuntu uyo, akahaanwa obhukama, akahunjuka mukyaro kyaye. Hanú yaahunjuka, akabhirikira abhakori bha emirimu bhaaye bhanú yaaringa atigiiri egimbirya eginjaru, naho amanye obhwera bhunú kira oumwi yaanyoora.
16“Omukori wa emirimu wa mbere akaaja, akagamba ega, ‘Omukuru, naanyoora obhwera bhwa egimbirya ekumi okurwa kuirya waaringa untigiiri.’ 17Omukama uyo, akamukeerya ega, ‘Okoreri bhwaheene, omukori wa emirimu wa heene! Kwa okubha obheeri wa heene kuringʼana eriike, oraabhenga oratunga emigi ekumi.’
18“Omukori wa emirimu wa kabhiri wonse akaaja, akagamba ega, ‘Omukuru, naanyoora obhwera bhwa egimbirya etaanu okurwa kuirya waaringa untigiiri.’ 19Omukama uyo, akamukeerya ega, ‘Na uuwe, oraabhenga oratunga emigi etaanu.’
20“Omukori wa emirimu oundi akaaja, akagamba ega, ‘Omukuru, embirya yaaho n-ginu hanu. Naaringa ngʼibhisiri mukitambaara, naho etabhura. 21Naakora ego, kwa okubha naakoobhoha. Uuwe m-mururu, oragega hanú otaatuura ekintu, na oragesa hanú otaahamba.’ 22Omukama uyo, akamukeerya ega, ‘Uuwe omukori wa emirimu omubhiibhi. Bhoono ndakubhuturira ekiina okuringʼaana na obhugambi bhwaho omwene. Ogambiri ega, omanyiri oni m-mururu, ndagega hanú ntaatuura ekintu, na ndagesa hanú ntaahamba ekintu. 23Nyoore niigo ndingi, kwaki otaatuura embirya yaani mubhenki, naho, hanú nkaahunjukiri, ngʼigege hamwi na obhwera?’
24“Kimwi omukama uyo, akabhakeerya abhantu bhanú bhaaringa bheemiriiri haangʼi hayo ega, ‘Mumuruusye egimbirya giyo, muhaane unú yaanyoora obhwera mara ekumi.’ 25Bhakamukeerya ega, ‘Nawe omukuru, unu amariri okunyoora obhwera bhwa ekumi egindi.’
26“Wonse akabhakeerya ega, ‘Omuntu wowonse unú aratumira bhujomu enonkwe inú Waryubha amuheeri, arigendererya okunonkwa bhukongʼu. Nawe, omuntu unú atakutumira enonkwe inú Waryubha amuheeri, kora inú yaanayo yonse ariruusibhwa. 27Bhoono, abhasigu bhaani bhanú bhateendanga oni mbe omukama waabho, mubhareete embere waani hanu, mubheete!’”
Abhantu bharamuturuungʼana Yeesukwa obhujomerwa Yerusaremu
(Mataayo 21:1-11; Mariko 11:1-11; Yoana 12:12-19)
28Yeesu hanú yaamara okugamba gayo, akagendererya na orugendo rwaye rwa okuriina okugya mumugi gwa Yerusaremu. 29Mbe, hanú yaaringa ahikiri haangʼi na ebhijiji bhya Bhetifage na Bhetania, munkuku ya Emijeituni, akabhatuma bhabhiri gati ya abheehigira bhaaye, 30akabhakeerya ega, “Mugende mukijiji kinú kiringi embere yeenyu. Hanú mwakasohe muyo, mwakanyoore ekimoori kya entikiri, kinú kitareekarwa-ko na omuntu wowonse kibhoherwe, mukisibhure mukindeetere. 31Nyoore omuntu yaakabhabhuurye ega, ‘Kwaki murakisibhura?’ mumukeerye ega, ‘Omukuru weetu arakyenda.’”
32Mbe, abheehigira bhayo bhakagya, bhakanyoora ekimoori kya entikiri kya ego Yeesu yaabhakeerya. 33Hanú bhaaringa bharakisibhura, abheene ekimoori kiyo, bhakabhabhuurya ega, “Kwaki murasibhura ekimoori kiyo?” 34Bhakabhakyukya ega, “Omukuru weetu arakyenda.” 35Kimwi, bhakakireeta ekimoori kiyo ku Yeesu, bhakabharya-ko emyenda gyabho, bhakamara, bhakamuriinʼya-ko Yeesu.19:35 Bhakamuriinʼya-ko Yeesu. Abhakama bha eribhaga riyo, bhaagenderanga kugifaraasi gya eriihe. Kwa ego, Yeesu okugendera kukimoori kya entikiri hanú yaaringa arasoha Yerusaremu, yaaringa aroorokya ega, weeki araaja kwa obhunyoohu.
36Hanú Yeesu yaaringa aragya, abheehigira bhaaye, bhaabharyanga emyenda gyabho kunjira. 37Hanú yaahika haangʼi kumuhiringito gwa enkuku ya Emijeituni, omuganda gonsego gwa abheehigira bhaaye, bhakaamba okukiririrya kwa obhujomerwa, bharamutogoonʼya Waryubha kurusumo rwa ebhika bhyonsego bhinú bhaarora. 38Bhakagamba ega,
“Anonkerwe omukama unú araaja kwa eriina rya Omukuru Waryubha.19:38 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 118:26.
Habhe na omurembe gati ya Waryubha na abhantu bhaaye.
Na agungibhwe Waryubha wa eguru ya bhyonsego.”
39Mumuganda guyo, bhaaringa-mo Abhafarisaayo. Mbe, bhakamukeerya Yeesu ega, “Omwihigirya, obhakaanʼye abheehigira bhaaho, bhatige okugamba ego!” 40Yeesu akabhakyukya ega, “Ndabhakeerya ega, nyoore bhayo bharaakire, kora amagina garaajiirire!”
Yeesu aragukuurira omugi gwa Yerusaremu
41Yeesu hanú yaarora omugi gwa Yerusaremu, akaamba okugukuurira. 42Akagamba eguru ya abhantu bha mumugi guyo, ega, “Naari ndeenda kora reero inu, mutune enjira ya omurembe. Nawe bhoono, mumariri okutigita, omurembe gwibhisiri, mutakutura okugurora. 43M-buheene ega, kuginsiku ginú giraaja, abhasigu bheenyu bharihagaaja ekintu kya okubharwanirya-ko, bharibheenarya omugi omugima na bharibharwanʼya mbaara gyonsego. 44Bharihaanyurira hansi omugi gonsego na bharisikya abhantu bhonsego. Abhasigu bhayo, bhataritiga kora erigina rimwi riikarireeni na erindi kugingito gya omugi, kwa ekisigo mutaamanya eribhaga rinú Waryubha yaaja okubhatuurya.”
Yeesu arakenyia abhakori bha ebhyasarabharwe mwisyengerero rya Waryubha
(Mataayo 21:12-17; Mariko 11:15-19; Yoana 2:13-22)
45Kimwi, Yeesu akasoha murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, akaamba okukenyia abhantu bhanú bhaaringa bharagurya ebhintu muyo.19:45 Abhantu bhanú bhaaringa bharagurya ebhintu muyo. Abhantu bhaaringa bharagurirya abhantu ebhintu murubhanja rwa erisyengerero kurusumo rwa okuruusya ekimwenso.46Akabhakeerya ega, “Engʼoorerwe mu Mangʼoore Amarabhu ega, ‘Erisyengerero ryani erikuru riribha enyumba ya amasabho.’19:46a Maaha mukitabho kya Isaaya 56:7. Nawe bheenyu, muikoreri okubha erisana rya abheebhi!”19:46b Maaha mukitabho kya Jeremia 7:11.
47Yeesu yaaringa areehigirya abhantu murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, kira orusiku. Abhasyengeri abhakuru, hamwi na abheehigirya bha amaragiriryo na abhakuru bha abhayahudi, bhakabha bharatuna omweya gwa okumwita. 48Nawe, bhataanyoora omweya, kwa okubha abhantu bhonsego bhaaringa bharamwitegeerera bhujomu bhukongʼu.
20Obhutungi bhwa Yeesu bhureekomibhwa
(Mataayo 21:23-27; Mariko 11:27-33)
1Orusiku rumwi, Yeesu yaaringa murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha areehigirya abhantu, na okubharaarikira Amangʼana Amajomu ga Waryubha. Abhasyengeri abhakuru, abheehigirya bha amaragiriryo hamwi na abhakaruka bha Ekiyahudi bhakamuujira. 2Bhakamubhuurya ega, “Tukeerye! Amangʼana ganú orakora, oragakora kwa obhutungi bhwawi? Niwi unú akuheeri obhutungi bhuyo?”
3Yeesu akabhakeerya ega, “Oni nonse ndabhabhuurya eringʼana rimwi ego. 4Bhoono, obhutungi bhwa Yoana obhwa okubhatiija abhantu, bhwarwa-ha? Bhwarwa ku Waryubha kasi kubhantu?” 5Hayo, bhakaamba okubhuuranʼya abheene ega, “Turaagambe ega, bhwarwa ku Waryubha, araagambe ega, ‘Bhoono ndeegwa, mutaamwikirirya?’ 6Na turaagambe ega, bhwarwa kubhantu, abhantu bhonsego bhanú bharingi hanu, bhaakatuteme na amagina, kwa okubha bhareekirirya ega, Yoana yaaringa omurooti wa Waryubha.” 7Ego, bhakamukeerya ega, “Tutamanyiri.” 8Mbe, Yeesu akabhakyukya ega, “Kora oni nonse, ntaabhakeerye ndakora ganu kwa obhutungi bhwawi.”
Yeesu arahunkanʼya abhatungi na abharimi abhasarya
(Mataayo 21:33-46; Mariko 12:1-12)
9Nho, Yeesu akagendererya okukeerya abhantu ekirengyo ekindi ega, “Yaaringa-ho omuntu umwi. Omuntu uyo, yaahamba emijabhibhu mumugunda gwaye, akagukodisya kubharimi abhandi. Kimwi, akagya orugendo mukyaro kya hare, akamara-yo eribhaga eritambi. 10Eribhaga rya okugesa hanú ryahika, akamutuma omukori wa emirimu waaye kubharimi bhayo, naho bhamugabhire-ko omugabho gwaye gwa egijabhibhu. Nawe, abharimi bhayo, bhakamutema omukori wa emirimu uyo, kimwi bhakamukenyia amabhoko masa.
11“Kweki, omwene omugunda uyo, akamutuma omukori wa emirimu waaye oundi. Wonse bhakamutema na okumusuukya, kimwi bhakamukenyia amabhoko masa. 12Kweki, akamutuma omukori wa emirimu wa kasatu. Uyo wonse bhakamutema, bhakamunyahaara bhukongʼu, bhakamurekera kibhara wa omugunda.
13“Mbe, omwene omugunda uyo, akeeganirirya ega, ‘Bhoono nkore egaki? Tiga mmutume omwana waani omuhanje! Ndamanya ega, bharaamusuuke.’ 14Nawe, abharimi bhayo, hanú bhaamurora, bhakabhuuranʼya ega, ‘Unu ngʼo arigabha omugunda gunu. Tumwite, engabho yaaye inu ebhe yeetu.’ 15Mbe, bhakamuruusya mumugunda, bhakamwita.”
Kimwi, Yeesu akabhabhuurya ega, “Bhoono, omwene omugunda uyo, hanú ariija, aribhakora egaki abharimi bhayo? 16Ariija abheete bhonsego, amare agukodisye kubharimi abhandi!” Abhantu bhanú bheegwa amangʼana gayo, bhakagamba ega, “Gayo gatatuuka koko!” 17Kimwi, Yeesu akabhamaahirira, akabhabhuurya ega, “Mbe, ensonga ya amangʼoore ganu niki?
‘Erigina rinú abhahagaaji bhaangiri,
ndyo ryabheeri erigina erikuru rya obhurusa.’20:17 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 118:22.
18Omuntu wowonse unú arigwa kwigina riyo, aribhunikabhunika, na omuntu wowonse unú erigina riyo ririmugwira, ririmubhondorabhondora.”20:18 Maaha mubhitabho bhya Isaaya 8:14-15; Danyeri 2:31-45.
19Abheehigirya bha amaragiriryo na abhasyengeri abhakuru, bhakamanya ega, ekirengyo kiyo kirabhatunʼya bheeki. Ego, bhakeenda okumugwata hayohayo, nawe bhakoobhoha abhantu.
Abhantu bharamuteganʼya Yeesueguru ya obhurihi bhwa erigooti
(Mataayo 22:15-22; Mariko 12:13-17)
20Kwa ego, abhakuru bhayo, bhakabha bharamuteganʼya Yeesu bhamugwate. Mbe, bhakatuma abhantu bhagye okumwinogorya. Abhantu bhayo, bhakeekorya ega, m-bantu abhaheene. Nawe, bheendanga omweya gwa okumugwata Yeesu kwa amangʼana gaaye, naho bhagye okumujongera kumwanangwa wa Ekiruumi.
21Mbe, abhantu bhayo bhakamubhuurya ega, “Omwihigirya, tumanyiri ega, oragamba na okwihigirya amangʼana ga obhuheene. Uuwe otakwahura abhantu, oreehigirya obhuheene eguru ya amangʼana ga Waryubha. 22Bhoono tukeerye, okuringʼaana na amaragiriryo ga Waryubha, tureekiriribhwa okumuruusirya Kaisari20:22 Kaisari. Kiyo n-kyeo kya omutungi omukuru wa ekyaro kyonsego kya Abharuumi. Yaaringa omukama wa Abharuumi, kweki ngʼo yaatunga ekyaro kya Isiraeri kwibhaga rirya. Maaha Kaisari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. erigooti, kasi-ha?” 23Nawe, Yeesu akamanya ekiina kyabho, akabhakeerya ega, 24“Munyorokye edinari.20:24 Edinari. Gyaringa ni-gimbirya gya Ekiruumi, ginú abhantu bhaarihanga erigooti. Maaha Edinari mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Epicha inu na amangʼoore ganú gangʼoorerwe kudinari inu, m-byawi?” Bhakamukyukya ega, “M-bya Kaisari.” 25Kimwi Yeesu akabhakeerya ega, “Mumuhaane Kaisari ebhya Kaisari, na mumuhaane Waryubha ebhya Waryubha.”
26Erikyukya rya Yeesu riyo, rikabharuguurya bhukongʼu, bhakakira kiri. Bhataanyoora eringʼana ryoryonse rinú rikaakoreri bhamugwate okurwa kumangʼana ganú yaagamba embere ya abhantu.
Yeesu arakyukya amabhuuryo eguru ya obhuhyuki
(Mataayo 22:23-33; Mariko 12:18-27)
27Mbe, bhaaringa-ho abhantu abhandi bhanú bhaabhirikirwanga Abhasadukaayo.20:27 Abhasadukaayo. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Bhayo bhaagambanga ega, obhuhyuki bhwa abhaku bhutariho. Bhakamuujira Yeesu, bhakamubhuurya ega, 28“Omwihigirya, Musa20:28a Musa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaatungʼoorera mumaragiriryo ega, nyoore omuntu araakwe, akyari okwibhura na omukari waaye, omumura waabho omuke amugabhe omusino uyo, amwibhurire abhaana.20:28b Maaha mukitabho kya Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 25:5-6.29Bhoono tugambe ega, bhaaringa-ho abhamura muhungati bha enda eimwi. Mbe, omutangi akateta omukari, kimwi omutangi uyo, akakwa ateebhwiri nawe. 30Omumura waabho wa kabhiri, [akamugabha omusino uyo, wonse akakwa ateebhwiri nawe.]20:30 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.31Eribhaga erindi, wa kasatu akamugabha, wonse akakwa ateebhwiri. Ekabha egoego kubhonsego muhungati, bhakamugabha omukari uyo, bhakakwa bhonsego bhateebhwiri nawe. 32Kubhuteero, omukari uyo, wonse akakwa. 33Mbe bhoono, nyoore obhuhyuki bhuriho, orusiku runú abhaku bharihyukibhwa, omukari uyo aribha mukaawi? Kwa okubha yaaringa omukari wa bharya muhungati bhonsego, tiigo!”
34Yeesu akabhakeerya ega, “Abhantu bha eribhaga rinu bharateta na okutetwa. 35Nawe, bhanú Waryubha aruuji bhareenderwa okuhyukibhwa okurwa mubhaku na okumenya mukyaro ekihya, bhayo bhatariteta kora okutetwa 36na bhatarikwa kweki. Bharibha abhahoru kya bhamaraika,20:36 Bhamaraika. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na bharibha m-baana bha Waryubha, kwa okubha bharihyukibhwa okurwa mubhaku.
37“Kora Musa yaangʼoora ega, abhaku bharihyuka. Hanú yaahairanga na Waryubha, kukisaka kinú kyookanga omururo, yaagamba ega, Omukuru Waryubha ‘ngʼo Waryubha wa Abhurahamu, Esaaka, na Yakobho.’20:37 Maaha mukitabho kya Okuhuruka 3:6.38Ku Waryubha bhonsego abhaku na abhahoru, m-bahoru. Kwa ego, weeki ataringi Waryubha wa abhaku, ngʼo wa abhahoru.”
39Mbe, abheehigirya bha amaragiriryo abhandi bhakagamba ega, “Omwihigirya, okyukirye bhwaheene!” 40Okwambira eribhaga riyo, bhataasakya kweki okumubhuurya amangʼana agandi.
Kiristu Omutuurya ngʼo omuhiiri Daudina Omukuru wa bhonsego
(Mataayo 22:41-46; Mariko 12:35-37)
41Kimwi, Yeesu akabhabhuurya abhantu bhanú bhaaringa hayo ega, “Kwaki abhantu bharagamba ega, Kiristu Omutuurya m-muhiiri Daudi? 42Nawe, Daudi omwene, yaangʼoora mukitabho kya Egijabhuri ega,
‘Omukuru Waryubha yaamukeerya Omukuru waani20:42 Omukuru waani. Hanu erahairira Masiha, yaani Kiristu Omutuurya. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. ega,
“Ikara orubhaara rwani rwa obhuryo,
43okuhikira hanú ndituura abhasigu bhaaho hansi ya amaguru gaaho,
bhabhe kya ekitumbi kyaho kya okutaja-ko amaguru.”’20:43 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 110:1.
44Bhoono, nyoore Daudi aramubhirikira Kiristu ega, ‘Omukuru,’ Kiristu aratura egaki kweki okubha omuhiiri waaye?”20:44 Omuhiiri waaye. Yeesu yeebhurwa okurwa muruganda rwa Daudi, nkyo kyakora bhaamubhirikiranga Omuhiiri Daudi. Nawe, yaaringa murwire okwambira akare. Omukama Daudi yaamubhirikiranga Omukuru, kwa okubha Kiristu yaaringa Waryubha. Maaha mukitabho kya Egijabhuri 110. Kweki, maaha Daudi na Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
Yeesu arakaanʼya abheehigira bhaaye
(Mataayo 23:1-36; Mariko 12:38-40; Ruuka 11:37-54)
45Eribhaga omuganda gwa abhantu bhaaringa bharamwitegeerera, Yeesu akakeerya abheehigira bhaaye ega, 46“Mwiyangararire na abheehigirya bha amaragiriryo. Bheeki bhahanjiri okugenda bheebhoheri eginkanju egintambi. Bhahanjiri okukeeranibhwa kwa okusuukwa mumidiira, bhahanjiri okwikara kubhitumbi bhya embere mumasinagogi, na muginyangi bhahanjiri okwikara kubhitumbi ebhya embere ebhya abhasuukwa. 47Bharabharuusya abhasino eginyumba gyabho. Kweki bhareekorya ega, m-bantu bhanú bhataana amasoro kwa okusabha amasabho amatambi embere ya abhantu. Kurusiku rwa okubhuturirwa ekiina, abhantu bhayo bharijibhibhwa bhururu bhukongʼu.”
21Egisadaaka gya abhaniibhi na omusino omutobhu
1Yeesu hanú yaaringa akyari murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, akarora abhaniibhi bharatuura emituho gyabho mwisandiko rya okuruusirya-mo egisadaaka. 2Akarora na omusino umwi omutobhu, aratuura-mo egimbirya ebhiri egyenego.21:2 Egimbirya ebhiri egyenego. Ekiyunani kiragamba ega, eminyaraga ebhiri. Egimbirya giyo, gyaringa na obhwera obhukego.
3Mbe, Yeesu akagamba ega, “Ndabhakeerya obhuheene ega, omusino omutobhu unu, ngʼo ateeri egimbirya eginjaru mwisandiko, okukira abhandi bhayo bhonsego. 4Ndagamba ego, kwa okubha abhandi bhayo bhonsego, bharuusirye amasaagyo okurwa kubhintu ebhyaru bhinú bhaanabhyo. Nawe, omusino omutobhu unu, aruusirye ebhintu bhyaye bhyonsego!”
Yeesu arahairira eguru ya enyanko enduru inú eraaja
(Mataayo 24:1-14; Mariko 13:1-13)
5Abheehigira abhandi bha Yeesu, bhaaringa bharahairira erisyengerero erikuru rya Waryubha,21:5 Erisyengerero erikuru rya Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kya ego ryaringa rikonerwe kwa amagina amajomu, hamwi na emituho ginú abhantu bhaaruusiryanga Waryubha. Kimwi, Yeesu akagamba ega, 6“Eribhaga ririija, rinú amangʼana gonsego ganú murarora bhoonwego, garihaanyurirwa hansi, kora erigina rimwi ritaritama eguru ya erindi!”
7Mbe, abheehigira bhayo, bhakamubhuurya ega, “Omwihigirya, amangʼana gayo gariibhuka ruuha? Na n-kimanyiiriryo-ki, kinú kiryorokya ega, garingi haangʼi okwibhuka?”
8Yeesu akabhakyukya ega, “Mwiyangararire, mutariija okungʼeenereribhwa. Abhantu abhaaru bhariija kwa eriina ryani, bharigamba ega, ‘Oni nooni Kiristu!’ Kweki, bharigamba ega, ‘Obhuteero bhwa ekyaro bhuringi haangʼi!’ Abhantu bhayo, mutabhasoorana. 9Kweki, hanú muriigwa amangʼana ga eriihe, na eritoongʼana, mutoobhoha! Gayo gareenderwa geebhuke mbere, nawe, obhuteero bhwa ekyaro bhuribha bhukyari okuhika.”
10Yeesu akagendererya okubhakeerya ega, “Ekyaro ekimwi, kirirwana na ekindi, na obhukama obhumwi, bhurirwana na obhukama obhundi. 11Kira ahasi haribha na ebhirigiti bhya erirobha ebhinene, enjara enduru, na amarweri amabhiibhi bhukongʼu. Na okurwa murwire, kuribha-ho ebhimanyiiriryo ebhinene. Abhantu bharirora amangʼana amarito ganú garibhakanga bhukongʼu.
12“Nawe, eribhaga gayo gonsego gataratuuka, abhantu bharibhahira kubhakuru bha amasinagogi, naho mubhohwe mwigereja enu muranyankibhwa. Na abhandi murihirwa okubhuturirwa ekiina kubhakama na abhaanangwa kurusumo rwani. 13Hayo nho, murinyoora omweya gwa okubha abheemiririri bhaani embere yaabho.
14“Kwa ego, mwamure mumitima gyenyu ega, mutige okuseemya ganú murigamba, okwibhagirira mukiina. 15Oni omwene, ndibhahaana egintungwa, na amangʼana ganú murigamba, abhasigu bheenyu bhatarigaanga kora bhatarigahakaana.
16“Murikorerwa eniku kora na abheebhuri bheenyu, abhamura bheenyu, abhahiiri bheenyu na abhasaani bheenyu. Gati yeenyu, abhandi muriitwa. 17Abhantu bhonsego bharibhajimira kurusumo rwa eriina ryani. 18Nawe, amangʼana gayo, gataribhanyahaara, kora orutuukya orumwi kumitwe gyenyu rutaribhura. 19Obhuhoru bhwenyu bhurituuribhwa, hanú muriikongʼererya.
Waryubha aribhuturira ekiinaabhantu bha ekyaro kya Isiraeri
(Mataayo 24:15-21; Mariko 13:14-19)
20“Nawe, hanú murirora ega, omugi gwa Yerusaremu21:20 Yerusaremu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. gwinaarirwe na abhasirikare, mbe mumanye ega, eribhaga rya okugusarya rihikiri. 21Hayo, bhanú orinyoora bharingi mukyaro kya Yudea, bhakenyere muginkuku. Bhanú orinyoora bharingi Yerusaremu muyo, bharwe-mo bhwangu. Na bhanú orinyoora bharingi mumigunda, bhatahunjuka mumugi muyo. 22Ndagamba ego, kwa okubha, eginsiku giyo, ngyo gya okuriha ekisiiyomba, naho amangʼana gonsego ganú gaangʼoorwa, gahikire obhuteero bhwago. 23Kuginsiku giyo, ndabhamaahira ekyabhira abhakari bha eginda na bhanú orinyoora bharaneenʼya! Ndabhamaahira ekyabhira, kwa okubha kuribha na enyanko enene bhukongʼu mukyaro kya Isiraeri. Kweki, Waryubha arijibhya bhururu abhantu bha mukyaro kiyo. 24Abhantu abhandi bhariitwa kwa amapanga. Abhandi bharigwatwa na okuhirwa mubhyaro ebhindi. Omugi gwa Yerusaremu guritungwa na abhantu okurwa kubhyaro ebhindi, bhanú bhataringi Abhayahudi. Gayo garikoreka okuhikira eribhaga ryabho rya okutunga hanú ririhwa.
Yeesu arahairira okuhunjuka kwaye
(Mataayo 24:29-31; Mariko 13:24-27)
25“Kuribha na ebhimanyiiriryo kuryubha, omweri, na eginjota. Na mukyaro hanu, eginyanja giribha na amabhooka amaaru garahirira. Abhantu bhanú bhataringi Abhayahudi, bharibha na enyanko na obhoobha. 26Mbe, gayo gonsego hanú garituuka mukyaro, abhantu bharyobhoha bhukongʼu. Bharigwa erihiku kwa ekisigo kya okukangwa, enu bharaganyirira amangʼana amabhiibhi bhukongʼu, ganú garaatuuke mukyaro. Na eginguru gya kurwire gyonsego girisingisibhwa.21:26 Maaha mubhitabho bhya Isaaya 13:10, 34:4; Joeri 2:10.
27“Hayo nho, abhantu bhonsego bharimurora Omwana wa Adamu araaja kumasaaru kwa eginguru na obhukuru obhwaru. 28Mbe, amangʼana gayo, hanú garyamba okukoreka, mwikongʼererye, okuterema kwa okubha eribhaga rya okutuuribhwa kwenyu, orinyoora riringi haangʼi!”
Ekirengyo kya omuti gwa omutini
(Mataayo 24:32-35; Mariko 13:28-31)
29Kweki, Yeesu akabhakeerya abheehigira bhaaye ekirengyo ega, “Mumaahe omutini, na emiti egindi gyonsego. 30Hanú murarora ega, omuti gwambiri okusebhuka, rumwigo muramanya ega, eribhaga rya embura riringi haangʼi.
31“Egoego, na bheenyu hanú murirora amangʼana ganu garakoreka, mumanye ega, obhukama bhwa Waryubha bhuringi haangʼi. 32Ndabhakeerya obhuheene ega, abhantu bha orwibhuro runu, bhatarihita, gayo gonsego gakyari okwibhuka. 33Ekyaro na orwire bhirihita, nawe amangʼana gaani gariguma koko!
Orusiku rwa obhuteero ruriija rumwigo
34“Mwiyangararire! Emitima gyenyu gitariija okugwatwa na orunamba rwa okukora amangʼana ga mukyaro bhuyagayaga, okurehwa, na obhoobha bhwa obhuhoru. Nyoore tiigo, orusiku rwa okuhunjuka Omwana wa Adamu, ruribhaajira mutamanyiri. 35Orusiku ruyo ruribhaajira rumwigo abhantu bhonsego bha mukyaro. 36Kwa ego, mubhe mwiseemerye eribhaga ryonsego! Mugendererye okumusabha Waryubha, naho abhabheere okwambuka gonsego ganú garituuka, na okwimirira embere ya Omwana wa Adamu.”
37Mbe, kuginsiku giyo, Yeesu yaaringa areehigirya abhantu murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha. Obhutiku, yaagyanga okuraara munkuku ya Emijeituni. 38Abhantu abhaaru bhaamwenjanga nyenkyo juri, okugya murubhanja rwa erisyengerero, naho bhamwitegeerere.
22Yuda Esikariote areekirirya okumuriira Yeesu eniku
(Mataayo 26:1-5, 26:14-16; Mariko 14:1-2, 14:10-11; Yoana 11:45-53)
1Enyangi ya emikaate ginú gitakutuurwa-mo ekimera22:1a Enyangi ya emikaate ginú gitakutuurwa-mo ekimera. Maaha Epasaka mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. yaaringa ehikiri haangʼi. Enyangi iyo yaabhirikirwanga Epasaka.22:1b Enyangi iyo yaabhirikirwanga Epasaka. Maaha Epasaka mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.2Abhasyengeri abhakuru hamwi na abheehigirya bha amaragiriryo, bhaaringa bharatuna omweya gwa okwita Yeesu. Nawe, bhoobhohanga abhantu bhataaja okukora eriihe.22:2 Maaha mukitabho kya Ruuka 19:47-48.
3Mbe, Erisambwa22:3 Erisambwa. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. rikamusoheerera Yuda Esikariote, unú yaaringa oumwi wa abheehigira bha Yeesu ekumi na bhabhiri. 4Nho, Yuda akagya kubhasyengeri abhakuru na abhakuru bha abharindi bha mwisyengerero erikuru rya Waryubha. Hanú yaahika, akeekiriranʼya nabho kya ego yaakamuriire Yeesu eniku kubheeki. 5Bhakajomerwa bhukongʼu, bhakeekiriranʼya okumuhaana egimbirya. 6Yuda akeekirirya, akaamba okutuna omweya gwa okumukorera Yeesu eniku, eribhaga rinú abhantu abhaaru bhatariho.
Yeesu ararya ebhyakurya bhya Epasakahamwi na abheehigira bhaaye
(Mataayo 26:17-30; Mariko 14:12-26; Yoana 13:21-30)
7Orusiku rwa enyangi ya emikaate ginú gitakutuurwa-mo ekimera rukahika. Ruyo ndo rwaringa orusiku rwa okugooga omwana wa eringʼondi wa Epasaka.22:7 Maaha mukitabho kya Okuhuruka 12:3-6.8Yeesu akatuma Petero hamwi na Yoana, akabhakeerya ega, “Mugende mutuseemerye ebhyakurya bhya enyangi ya Epasaka, naho tuuje turye hamwi.” 9Bhakamubhuurya ega, “Oreenda tuseemerye-ha?” 10Akabhakyukya ega, “Hanú muraasohe mumugi gwa Yerusaremu, muraasikane na omusaaja umwi agegeri ensengo ya amanji, mumuseete okuhikira munyumba inú araasohe. 11Mubhuurye omwene enyumba iyo ega, ‘Omwihigirya weetu arabhuurya ega, “Kiringi-ha ekinyumba kya abhageni kinú nakariire-mo ebhyakurya bhya Epasaka, hamwi na abheehigira bhaani?”’ 12Wonse araabhoorokye ekinyumba ekinene munyumba ginú giikarireeni, muraanyoore-mo kira ekintu. Museemerye muyo.”
13Mbe, abheehigira bhayo, bhakagya, bhakanyoora gonsego garingi kya ego Yeesu yaaringa abhakeererye, bhakaseemya ebhyakurya bhya enyangi ya Epasaka.
14Eribhaga rya okurya hanú ryahika, Yeesu akeekara okurya ebhyakurya hamwi na abhatumwa bhaaye. 15Akabhakeerya ega, “Naaringa nhanjiri bhukongʼu okurya ebhyakurya bhya Epasaka hamwi na bheenyu, nkyari okunyankibhwa! 16Bhoono, ndabhakeerya ega, ntakyarya kweki ebhyakurya bhya Epasaka okuhikira ensonga ya Epasaka hanú orinyoora ebheeri mubhukama bhwa Waryubha.”
17Akagega ekikombe kya edivai,22:17 Edivai. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. akamukumya Waryubha, akamara akabhakeerya ega, “Mugege, muguse bhonsego! 18Ndabhakeerya ega, ndaamare okurya hanu, ntakyanywa kweki edivai, okuhikira obhukama bhwa Waryubha hanú bhuriija.”
19Akamara akagega omukaate, akamukumya Waryubha, akagusuunura, akabhahaana abhatumwa bhaaye, akabhakeerya ega, [“Gunu ngo omubhiri gwani gunú gwakaruusibhwe kurusumo rwenyu. Mukorenga ego, kwa okunhiituka oni!”
20Egoego, hanú bhaamara okurya ebhyakurya, akagega ekikombe kya edivai, akagamba ega, “Ekikombe kinu kireemiririra eriragano22:20 Eriragano. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. erihya rinú rirakoreka okuhitira amanyinga gaani. Amanyinga ganu gakeetike kurusumo rwenyu.]22:19-20 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.
21“Nawe mumanye ega, unú yaakankorere eniku, nikeeri nawe hamwi kumeja. 22Omwana wa Adamu aragya okwitwa kya ego yaaringa eseemiibhwe. Nawe, arikirora-ko omuntu unú arimuriira eniku!”
23Mbe, abhatumwa bhaaye bhakaamba okubhuuranʼya ega, niwi gati yaabho yaakakore eringʼana riyo.
Ameehigiryo eguru ya obhukuru
24Gikabha-ho eginhaka gati ya abhatumwa bha Yeesu, ega, niwi gati yaabho arabharwa ega, ngʼo omukuru okukira abharikyaye. 25Eginhaka giyo, gikakora Yeesu abhakeerye ega, “Abhakama bha ebhyaro, bharabhandirirya abhantu bhaabho, enu bhareegungya ega, m-baserenʼya. 26Nawe bheenyu, mutige okubha ego. Gati yeenyu omukuru okukira abhandi, ngʼo abhe omuke kubhonsego. Na kya ego aratunga, abhe muna ngʼo omukori wa emirimu. 27Mbe! Niwi omukuru? Unú areekara kumeja okurya ebhyakurya, kasi unú arareeta ebhyakurya? Ndamanya ngʼo unú areekara okurya ebhyakurya. Nawe, oni ndingi gati weenyu hanu kya omukori wa emirimu weenyu.22:27 Maaha mukitabho kya Yoana 13:1-20.
28“Bheenyu mbo mwasanga hamwi na oni munyanko yaani. 29Kya ego Taata yaangabhya obhukama, oni nonse ndabhagabhya obhukama. 30Murirya na okunywa kunyangi ya obhukama bhwani, na okwikara kubhitumbi bhya ekikama, enu muribhuturira ekiina amakabhira ekumi na gabhiri ga Isiraeri.”22:30 Amakabhira ekumi na gabhiri ga Isiraeri. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
Yeesu araruusya obhurooti ega, Simoni Petero yaakamwange
(Mataayo 26:31-35; Mariko 14:27-31; Yoana 13:36-38)
31Yeesu akagamba ega, “Simoni, Simoni, itegeerera! Omanye ega, Erisambwa ryeendanga okubhaahura kya omuntu unú areerura obhuro. 32Nawe nkusabhiiri ku Waryubha, naho eimani yaaho etasuuha. Na hanú orinhindira, wimye abharikyaho.” 33Simoni akamukyukya ega, “Omukuru weetu, hanú oranyoora ndingi hamwi na uuwe, ndatura okugya okubhohwa mwigereja, kora okukwa hamwi na uuwe!” 34Yeesu akakyukya ega, “Uuwe Simoni Petero! Ndakukeerya ega, reero eribhaga ensarigoko ekyari okuragura, wakabhe unyangiri mara kasatu ega, otammanyiri.”
Okwiseemya eribhaga rya engʼanga
35Yeesu akabhuurya abheehigira bhaaye ega, “Hanú naabhatuma bira ensaho ya egimbirya kora ensakwa, na bira eginkeeto, mwasuuhirwa ekintu kyokyonse?” Bhakakyukya ega, “Tutaasuuhirwa.”22:35 Maaha mukitabho kya Ruuka 9:3, 10:4.
36Akabhakeerya ega, “Nawe okwambira bhoono, omuntu unú yaana ensaho ya egimbirya kasi ensakwa, abhigege. Na unú ataana empanga, agurye ekabhuuti yaaye, agure empanga. 37Kwa okubha yaangʼoorwa ega, ‘Yaabharwa hamwi na abha obhusarya.’22:37 Maaha mukitabho kya Isaaya 53:12. Amangʼana ganu gaangʼoorwa eguru yaani. Ndabhakeerya ega, ereenderwa nkorerwe.”
38Bhonse bhakamukeerya ega, “Omukuru weetu, rora! Hanú giriho egimpanga ebhiri.” Wonse akabhakyukya ega, “Tutige gayo!”
Yeesu arasabha Waryubha munkuku ya Emijeituni
(Mataayo 26:36-46; Mariko 14:32-42)
39Nho, Yeesu akarwa hayo, akagya munkuku ya Emijeituni, kya ego yaaringa anariri. Abheehigira bhaaye bhakamuseeta. 40Hanú yaahika munkuku, akabhakeerya ega, “Musabhe Waryubha, naho mutaaja okusoha mumasakyo.”
41Omwene akeeyahura hayo, akasuntara embere hake. Akeegama hansi, akasabha Waryubha ega, 42“Taata, nyoore oreenda unduusirye-ho ekikombe kya enyanko kinu. Nawe, otakora kya ego oni ndeenda, okore kya ego uuwe oreenda.” 43[Rumwigo, maraika okurwa murwire akamuujira, akamwijurya eginguru. 44Wonse akagendererya okusabha Waryubha, kwa okubha yaaringa na obhururu obhwaru. Ebhigeri bhyaye bhikabha bhiratoonya hansi kya amatoonyekera ga amanyinga.]22:43-44 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.
45Hanú yaamara okusabha Waryubha, akeemirira, akabhahindira abheehigira bhaaye, akanyoora bheehiriibhwe, kwa okubha bhaaringa bhasurumbeeri. 46Akabhabhuurya ega, “Ndeegwa mureeri? Mubhuuke! Musabhe Waryubha, mutaaja okusoha mumasakyo.”
Yeesu aragwatwa
(Mataayo 26:47-56; Mariko 14:43-50; Yoana 18:3-11)
47Mbe, hanú Yeesu yaaringa akyagamba gayo, akaajirwa na omuganda gwa abhantu abhaaru. Na urya yaabhirikirwanga Yuda, oumwi wa abheehigira bhaaye ekumi na bhabhiri, yaaringa embere ya abhantu bhayo. Yuda akamusuntarira, akamuhumbata. 48Yeesu akamubhuurya ega, “Uuwe Yuda! Oramukorera eniku Omwana wa Adamu kwa okumuhumbata?” 49Abheehigira bhaaye, hanú bhaarora ganú garaakoreke, bhakamubhuurya ega, “Omukuru weetu, tubhageeje na egimpanga?” 50Rumwigo, oumwi waabho akamutema omukori wa emirimu wa omusyengeri omukuru, akamungʼasura okutwi kwa obhuryo. 51Yeesu akagamba ega, “Mutige! Eringʼana rinu rireesa!” Akakuunʼya okutwi kwa omuntu uyo, akamuhwenʼya.
52Gati ya bhanú bhaaja okumugwata, bhaaringa-mo abhasyengeri abhakuru, na abhakuru bha abharindi bha mwisyengerero erikuru rya Waryubha, hamwi na abhakaruka bha Ekiyahudi. Yeesu akabhakeerya ega, “Bheenyu! Kwaki munseeteri na emihyu na egimuga, muna mooherye omwibhi? 53Ndeegwa, eginsiku gyonsego twagosoryanga hamwi murubhanja rwa erisyengerero erikuru rya Waryubha, mutaankuunʼya! Nawe bhoono, eribhaga ryenyu rya obhutungi bhwa abhasarya, ndyo rinu.”
Petero aramwanga Yeesu
(Mataayo 26:57-58, 26:69-75; Mariko 14:53-54, 14:66-72; Yoana 18:12-18, 18:25-27)
54Rumwigo, abhantu bhayo bhakamuhurumukira, bhakamugwata, bhakamuhira okuhikira iika owa omusyengeri omukuru.22:54 Omusyengeri omukuru. Maaha Abhasyengeri mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Petero akabharwa enyuma kwa hare. 55Hanú bhaahika kubhoori bhwa enyumba, bhakaamba okukooma ekyoto, bhakeekara hamwi. Petero wonse, akeekara hamwi nabho. 56Omukori wa emirimu oumwi wa ekikari, akamurora yeekeeri kubhurabhu bhwa omururo, akamwikomya, akagamba ega, “Omuntu unu, yaaringa hamwi na Yeesu!” 57Nawe Petero akaanga, “Uuwe omukari, oni ntamumanyiri!” 58Hakego, omuntu oundi akamurora Petero, akamubhuurya ega, “Uuwe wonse ngʼ-umwi waabho!” Nawe Petero akakyukya ega, “Mura uuwe! Ntaringi oni!” 59Eribhaga rikahita muna ensa eimwi, omuntu oundi akakomererya ega, “M-maheene, omuntu unu yaaringa hamwi nawe, kwa okubha wonse m-Mugariraaya!” 60Nawe Petero akakyukya ega, “Mura uuwe! Gayo oragamba, oni ntagamanyiri!” Atarahikya omunwa guyo ego, ensarigoko ekaragura. 61Omukuru Yeesu akamwikyukirya, akamumaahirira Petero mumeeso. Rumwigo, Petero akahiituka amangʼana ganú Omukuru Yeesu yaaringa amariri okumukeerya ega, “Ensarigoko etaakaragure reero, okyari okunyanga mara kasatu ega, otamanyiri.” 62Kimwi, Petero akahuruka kibhara, akakuura kwa obhururu bhukongʼu.
Abharindi bharamujabhura Yeesu
(Mataayo 26:67-68; Mariko 14:65)
63Abhasaaja bhanú bhaaringa bharaangararira Yeesu, bhakabha bharamujabhura na okumutema. 64Bhakamuribha ameeso bhakamukeerya ega, “Rengererya niwi unú akutemeri? ” 65Bhakagendererya okumutuka amatuki amaaru.
Yeesu arajongerwa embere ya eribharaja rya Abhayahudi
(Mataayo 26:59-66; Mariko 14:55-64; Yoana 18:19-24)
66Hanú bhwakya, ekiikaro kya abhakaruka bha Ekiyahudi, hamwi na abhasyengeri abhakuru na abheehigirya bha amaragiriryo, kikeekumanʼya hamwi. Bhakamuhira Yeesu mwibharaja ryabho erikuru,22:66 Mwibharaja ryabho erikuru. Maaha Eribharaja erikuru rya Abhayahudi mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhakamubhuurya ega, 67“Nyoore uuwe nuuwe Kiristu Omutuurya,22:67 Kiristu Omutuurya. Maaha Kiristu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. otukeerye!” Yeesu akakyukya ega, “Kora nkaabhakeerya, muteekirirye. 68Na ndaabhabhuurye eringʼana, mutaakyukye. 69Nawe okurwa bhoono, Omwana wa Adamu aribha yeekeeri orubhaara rwa obhuryo rwa Waryubha owa eginguru gyonsego.”22:69 Maaha mukitabho kya Egijabhuri 110:1.70Bhonsego, bhakamubhuurya Yeesu kweki ega, “Nko okugamba uuwe m-Mwana wa Waryubha?”22:70 M-Mwana wa Waryubha. Maaha Omwana wa Waryubha mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. Yeesu akakyukya ega, “M-beenyu muragamba ega, nooni.” 71Bhakagamba ega, “M-bwimiririri-ki bhunú turatuna kweki? Ndeegwa twigwiri bheetu abheene okurwa mumunwa gwaye.”
23Yeesu arajongerwa embere ya Pirato
(Mataayo 27:1-2, 27:11-14; Mariko 15:1-5; Yoana 18:28-38)
1Nho, abhakuru bhayo bhonsego bhakeemirira, bhakamuhira Yeesu ku Pirato, omwanangwa wa ekyaro kya Yudea. 2Bhakaamba okumujongera kwa obhuhaari, bharagamba ega, “Omuntu unu tumunyooreri arahabhya abhantu bha ekyaro kyetu, kwa okubha arabhakaanʼya bhatatobha erigooti ku Kaisari,23:2 Kaisari. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. na aragamba ega, weeki ngʼo Kiristu Omutuurya, Omukama weetu.”
3Nho, Pirato akamubhuurya ega, “Uuwe nuuwe Omukama wa Abhayahudi?” Yeesu akamukyukya ega, “Nuuwe ogambiri.”
4Pirato akabhakeerya abhasyengeri abhakuru, hamwi na omuganda gwa abhantu ega, “Omuntu unu ataana obhusarya bhobhonse.”
5Nawe abhantu bhayo, bhakakomererya ega, “Arasiigirirya abhantu, kwa obhwihigirya bhwaye kukyaro kyonsego kya Abhayahudi, yaambira Gariraaya, na bhoono yaahikiri Yudea.”
6Pirato hanú yeegwa gayo, akabhabhuurya nyoore Yeesu m-Mugariraaya. 7Hanú yaamanya ega, m-Mugariraaya wa obhutungi bhwa Herode Antipa,23:7 Maaha mukitabho kya Ruuka 3:1. Kweki, maaha Herode Antipa mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. akamuhira kuweeki, kwa okubha eginsiku giyo, Herode yaaringa Yerusaremu hayo.
Yeesu arahirwa ku Herode Antipa
8Herode Antipa hanú yaamurora Yeesu, akajomerwa bhukongʼu, kwa okubha yaaringa yeegwiri amangʼana gaaye. Yeegombanga okumurora kwa eribhaga eritambi, naho omwene arore ebhika bhinú arakora. 9Herode akamubhuuririrya amangʼana amaaru, nawe, Yeesu ataakyukya eringʼana. 10Abhasyengeri abhakuru na abheehigirya bha amaragiriryo bhaaringa-ho, bharamujongera kwa obhuhaari bhukongʼu. 11Herode wonse, na abhasirikare bhaaye, bhakaamba okumujeera, bhakamusekerera, bhakamwibhohya omwenda gwa ekikama. Nho, Herode akamuhindya ku Pirato. 12Herode na Pirato bhaaringa abhasigu, okwambira hayo, bhakabha abhasaani.
Pirato arabhuturira ekiina Yeesu yeetwe
(Mataayo 27:15-26; Mariko 15:6-15; Yoana 18:38–19:16)
13Eribhaga erindi, Pirato akakumanʼya abhasyengeri abhakuru, na abhatungi bha Abhayahudi, hamwi na abhantu bha mumugi. 14Akagamba ega, “Mundeeteeri omuntu unu, muragamba ega, yaaringa arahabhya abhantu. Bhoono mwitegeerere mwigwe. Neekomerye bhwaheene okujongera kwenyu kwonsego, bhutariho obhusarya bhobhonse bhunú naaruuji. 15Kora Herode wonse, ataruuji obhusarya bhobhonse bhurya, nkyo kikoreri amuhunjukirye kuoni. Mumanye ega, omuntu unu ataakora eringʼana eribhiibhi rinú riraakore yeetwe! 16Kwa ego, ndamutema ebhibhoko, ndamara ndamuhaatira.” 17[Kira hanú enyangi ya Epasaka yaahikanga, yeenderwanga Pirato okumuhaatira omubhohwa oumwi.]23:17 Amangʼana mumabhano ganu […] gataringi mumangʼoore agandi ga akare aga Ekiyunani.
18Nawe, abhantu bhayo bhonsego bhakajiirira kwa hamwi ega, “Muruusye-ho omuntu uyo! Otusiikurire Bharaabha!” 19Bharaabha uyo, yaaringa abhoherwe mwigereja, kwa okubha yaaringa akoreri ekisiiyomba mumugi, na yaaringa yeetiri omuntu. 20Pirato akeenda okuhaatira Yeesu. Ego, akagamba nabho kweki. 21Nawe, bheeki bhakagendererya okutema ekituri, “Mubhambe kumusarabha! Mubhambe kumusarabha!”
22Akabhakeerya kweki orwa kasatu ega, “Akoreri obhusarya-ki? Ndeegwa, ntakurora obhusarya bhobhonse bhunú bhuraakore yeetwe. Kwa ego, ndamutema ebhibhoko, ndamara ndamuhaatira.” 23Nawe, abhantu bhayo bhakagendererya okutema ekituri bhukongʼu ega, Yeesu abhambwe kumusarabha. Kubhuteero, ekituri kyabho kikamuhiga.
24Mbe, Pirato akabhahaatirirya Abhayahudi bhayo, okukora kya ego bhareenda. 25Akabhasiikurira Bharaabha okurwa mwigereja, yaaringa abhoherwe kwa okukora ekisiiyomba na obhwiti. Akabhahaana Yeesu, naho bhamukore kya ego bhareenda.
Yeesu arabhambwa kumusarabha
(Mataayo 27:32-44; Mariko 15:21-32; Yoana 19:17-27)
26Hanú abhasirikare bhaaringa bharamuhira Yeesu okumubhamba kumusarabha, bhakasikana na omuntu umwi, eriina ryaye Simoni wa mumugi gwa Kirene. Eribhaga riyo, yaasohanga mumugi gwa Yerusaremu. Bhakamugwata, bhakamwitiikya omusarabha gunú Yeesu yaaringa yeetiikiri, akabha aragenda enyuma ya Yeesu.
27Abhantu emiganda na emiganda, bhakamuseeta Yeesu. Gati yaabho bhaaringa-mo abhakari bhanú bhaamukuuriranga na okuruguura. 28Yeesu akabheekyukirya, akabhakeerya ega, “Bheenyu, abhakari bha Yerusaremu! Mutige okunkuurira oni! Mwikuurire bheenyu abheene, na mukuurire abhaana bheenyu! 29Mumanye bhujomu ega, eginsiku giriija, ginú abhantu bharigamba ega, nyakara abhagumba bhanú bhataakeebhwiri na egimbeere gyabho gitaakaneenerye abhaana. 30Eribhaga riyo, abhantu bharikeerya eginkuku ega, ‘Mutugwire!’ na ebhiswa ega, ‘Mutukundikirirye!’23:30 Maaha mukitabho kya Hosia 10:8.31Ndagamba ego, kwa okubha nyoore bharankora ego oni, omuti omubhisi, eribha enyanko bhukongʼu kubheenyu, omuti omomu.”23:31 Ensonga ya omuchafwa gunu niiga, nyoore bharamunyankya Yeesu unú ataana obhusarya, abhasarya bharinyankibhwa okukira Yeesu.
32Abhasirikare bhakamuhira Yeesu hamwi na abhasarya bhabhiri, naho bheetwe hamwi. 33Hanú bhaahika ahasi hanú harabhirikirwa Ekihuuri kya Omuntu, nho bhakamubhamba kumusarabha. Bhakamubhamba hamwi na abhasarya bhabhiri bhayo, oumwi orubhaara rwaye rwa obhuryo, na oundi orubhaara rwaye rwa obhumosi.
34Yeesu akagamba ega, “Taata! Obhaabhire, kwa okubha bhatamanyiri kinú bharakora.”
Abhasirikare bhayo hanú bhaamara, bhakagabhana emyenda gyaye kwa okugitemera ekuura.23:34 Kwa okugitemera ekuura. Bhaatuuranga mukintu, ebhiti bhinú bhiina ebhimanyiiriryo kasi amagina ga amariina, naho kira oumwi agege omwenda gunú guraagwire kukimanyiiriryo kyaye. Maaha mukitabho kya Egijabhuri 22:18.35Abhantu bhaaringa bheemiriiri hayo, bharamaahirira ganú garakoreka. Abhakuru bha Abhayahudi, bhakamujeera bharagamba ega, “Ndeegwa yaatuuryanga abhandi! Mbe, bhoono yeetuurye omwene, nyoore ngʼo Kiristu Omutuurya, omusorwa wa Waryubha.” 36Abhasirikare bhonse bhakamujeera, bhakamusuntarira, bhakamuhaana omusuka gwa edivai. 37Bhakamukeerya ega, “Nyoore heene uuwe m-Mukama wa Abhayahudi, ituurya uuwe omwene!”
38Eguru kumusarabha gunú yaaringa abhambirwe-ko, bhaatuura-ko amangʼoore ganu, “unu ngʼo omukama wa abhayahudi.”
39Oumwi gati ya bha obhusarya abhabhiri bhanú bhaaringa bhabhambirwe kumusarabha hamwi, akamutuka Yeesu ega, “M-buheene ega, uuwe nuuwe Kiristu Omutuurya? Mbe, ituurya uuwe omwene! Otutuurye na bheetu bhonse!”
40Nawe, owa obhusarya oundi akamukemera omurikyaye ega, “Uuwe otakoobhoha Waryubha? Uuwe wonse onyooreri obhubhuturi bhwa ekiina bhuyobhuyo. 41Bheetu tubhuturiirwe ekiina kwa obhuheene, ganu ngo endihi ya ganú twakora. Nawe omuntu unu, ataakora obhusarya bhobhonse.”
42Hanú yaamara okukemera omurikyaye, akagamba ega, “Yeesu, unhiituke oni, hanú wakasohe mubhukama bhwaho.” 43Yeesu akakyukya ega, “Ndakukeerya obhuheene ega, reero wakabhe hamwi na oni murwire.”
Yeesu arakwa
(Mataayo 27:45-56; Mariko 15:33-41; Yoana 19:28-30)
44-45Hanú gyahika ensa esansabha gya omubhasu, eryubha rikasima, ekisunte kikakurya mukyaro kyonsego, okuhikira ensa kenda. Eshuuka enene inú yaaringa eturungajiibhwe munyumba enkuru ya mwisyengerero erikuru rya Waryubha,23:44-45 Eshuuka enene inú yaaringa eturungajiibhwe munyumba enkuru ya mwisyengerero erikuru rya Waryubha. Yaaringa eraahukanʼya abhantu bhatasoha Aharabhu ha Aharabhu, hanú obhukuru bhwa Waryubha bhwaringa. Eshuuka iyo yaaringa kya eshuuka ya eribhuru erijomu rinú riroorokya okubha-ho kwa Waryubha mukitabho kya Okuhuruka 26:31-33. Kweki, maaha mukitabho kya Abhaebhurania 6:19, 9:3, 10:19-22. ekabhaaruka amabhaara gabhiri.
46Yeesu akakuura kwa eriisi erinene ega, “Taata! Omutima gwani ndagutuura mumabhoko gaaho!” Hanú yaamara okugamba gayo, gukahwa-mo.
47Omukuru wa abhasirikare hanú yaarora ganú gakorekeri, akamugungya Waryubha aragamba ega, “M-buheene ega, omuntu unu yaaringa wa heene!”
48Abhantu bhonsego bhanú bhaaringa bheekumeenʼye okumaaha amangʼana gayo, hanú bhaarora ganú gakorekeri, bhakahunjuka iika owaabho, bhareetematema kubhikubha bhyabho kwa okusurumbara. 49Nawe, bhanú bhaaringa bhamumanyiri bhakeemirira hare, bharamaahirira ganú garakoreka. Gati yaabho, bhaaringa-ho abhakari bhanú bhaamusoorananga okurwa mukyaro kya Gariraaya.
Yeesu arabhiikwa
(Mataayo 27:57-61; Mariko 15:42-47; Yoana 19:38-42)
50-51Yaaringa-ho omuntu umwi, eriina ryaye Yusufu, wa mumugi gwa Arimataya, gunú gwaringa mukyaro kya Yudea. Yaaringa omuntu wa heene embere ya Waryubha, na yaaganyiriranga obhukama bhwa Waryubha23:50-51 Obhukama bhwa Waryubha. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. bhuuje. Onyoora yaaringa umwi wa eribharaja erikuru rya Abhayahudi, ateekiriranʼya na abharikyaye kuringʼana riyo rya okwita Yeesu. 52Mbe, akagya ku Pirato, akasabha omubhiri gwa Yeesu. 53Pirato hanú yeekirirya, Yusufu akagwikya okurwa kumusarabha, akagukundikirya ensanda. Akagutuura mumbihira inú yaaringa ebhaajirwe kwitare, inú yaaringa ekyari okubhiikwa-mo omuku oundi. 54Orusiku ruyo rwaringa orwa kataanu, na ndo rwaringa orusiku rwa okwiseemya kwa Esabhato. Orusiku rwa Esabhato rwaringa rwambiri.23:54 Orusiku rwa Esabhato rwaringa rwambiri. Orusiku rwa Esabhato rwaambanga eribhaga eryubha rirasikira orusiku rwa kasansabha, okwimukira orusiku rwa muhungati. Amaragiriryo ga Abhayahudi gateekiriryanga okubhiika omuntu orusiku rwa Esabhato. Maaha Esabhato mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu.
55Mbe, abhakari bhanú bhaaja hamwi na Yeesu okurwa Gariraaya, bhakamuseeta Yusufu mumbihira, bhakamaaha kya ego omubhiri gwa Yeesu guteerwe-mo. 56Nho, bhakahunjuka iika, bhakaseemya amaguta na obhurange bhwa okuhaka omubhiri gwa Yeesu. Bhakamuunya orusiku rwa Esabhato, kya ego yaaringa eragiririibhwe na amaragiriryo ga Waryubha.23:56 Maaha mubhitabho bhya Okuhuruka 20:8-11; Obhuhiituki bhwa Amaragiriryo 5:12-15.
24Yeesu arahyuka
(Mataayo 28:1-10; Mariko 16:1-8; Yoana 20:1-10)
1Orusiku rwa okwamba rwa obhutuuro nyenkyo juri, abhakari bhayo bhakagya kumbihira bhagegeri obhurange bhunú bhaaringa bhaseemerye. 2Hanú bhaahika, bhakanyoora erigina rinú ryaringa riteerwe kumunwa gwa embihira, rihiringitiibhwe. 3Bhakasoha munsi, nawe bhataagurora omubhiri gwa Omukuru Yeesu.
4Hanú bhaaringa bhakyaruguura eguru ya eringʼana riyo, rumwigo bhamaraika bhabhiri, bhanú bhaaringa bheebhoheri emyenda ginú girangʼesangʼesa egindabhu pee, bhakeemirira haangʼi nabho. 5Kimwi, abhakari bhayo bhakagwatwa na enkubhi, bhakahiinya obhusu bhwabho bhukahika hansi. Nho, abhantu bhayo bhakabhakeerya ega, “Kwaki muratuna omuhoru gati ya abhaku? 6Atariho hanu, ahyukiri! Muhiituke ganú yaabhakeerya bheenyu hanú mwaringa mukyaro kya Gariraaya, 7ega, ‘Omwana wa Adamu yeenderwanga atuurwe mumabhoko ga abhasarya, abhambwe kumusarabha, yeetwe, na orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye, ahyuke!’24:7 Maaha mukitabho kya Ruuka 9:22.” 8Nho, abhakari bhayo bhakagahiituka amangʼana ga Yeesu.
9Kwa ego, bhakahinda okurwa mumbihira, bhakaraarika amangʼana gayo gonsego kubhatumwa bha Yeesu ekumi na umwi, hamwi na abhandi bhonsego. 10Bhanú bhaagamba amangʼana gayo kubhatumwa bha Yeesu, m-ba Mariamu Magidarena, Yoana na Mariamu ngʼina waabho Yakobho, hamwi na abhakari abhandi bhanú bhaaringa hamwi nabho.
11Nawe, abhatumwa bha Yeesu hanú bheegwa amangʼana gayo, bhakabheehya abhakari bhayo, bhataabheekirirya.
12Nawe Petero akeemuka, akakenya okugya kumbihira. Hanú yeehiinya okusoomererya munsi, akarora emyenda egyene ginú Yeesu yaaringa abhiikiirwe, akahinda enu araruguura eguru ya gayo gatuukiri.
Yeesu kurugendo rwa okugya mukijiji kya Emau
13Orusiku ruyoruyo rwa obhooyo, abheehigira bhabhiri bha Yeesu bhaaringa kurugendo rwa okugya mukijiji kinú kyabhirikirwanga Emau. Ekijiji kiyo kyaringa muna egikirometa ekumi na eimwi okurwa Yerusaremu. 14Bhaagendanga bharahairira eguru ya amangʼana ganú gatuukiri. 15Hanú bhaaringa bhakyahaira na okubhuuranʼya, Yeesu omwene akabhaajira, akagenda hamwi nabho. 16Bhakamurora kwa ameeso gaabho, nawe Waryubha akakora bhatige okumumanya.
17Akabhabhuurya ega, “Murahairira-ki enu muragenda kunjira?” Bhakeemirira bhukiri, obhusu bhwabho bhukoorokya okusurumbara. 18Oumwi waabho, eriina ryaye Kiriopa, akakyukya ega, “Uuwe omwene nuuwe omugeni Yerusaremu hanu, unú otamanyiri ganú gatuukiri eginsiku ginu?” 19Wonse akabhabhuurya ega, “M-mangʼana-ki gayo?” Bhakakyukya ega, “Bheetu turahairira amangʼana ganú gaakoreka eguru ya Yeesu wa Najareeti. Abhantu bhonsego, kora Waryubha, bhaarora ega, weeki m-murooti wa obhuturo, kwa okubha amangʼana gaaye na obhwihigirya bhwaye bhwaringa na eginguru bhukongʼu. 20Abhasyengeri abhakuru na abhatungi bheetu, bhakeekirirya abhuturirwe ekiina okukwa. Akabhambwa kumusarabha. 21Nawe bheetu, tweesiganga ega, weeki ngʼo akaatuurirye Isiraeri. Na okurwa amangʼana gayo gakoreke, reero n-dusiku rwa kasatu. 22Kweki, abhakari bha mumuganda gwetu, bhanú bhagiiri kumbihira nyenkyo juri, bhatutakirye kwa okutukeerya ega, 23bhatanyooreri omubhiri gwaye mumbihira, na ega, bheebhukirwa na bhamaraika. Bhamaraika bhayo, bhabhakeererye ega, Yeesu m-muhoru. 24Hanú bhamariri okutukeerya ego, abharikyetu bhagiiri kumbihira, bhanyooreri gonsego kya ego abhakari bhayo bhatukeererye. Nawe Yeesu omwene bhatamuruuji.”
25Yeesu akabhakeerya ega, “Bheenyu abhakangi! Kwaki muringi abhakongʼu okwikirirya amangʼana ganú gaagambwa na abharooti? 26Kasi eteenderwanga Kiristu Omutuurya ahitire enyanko iyo, na asohe ahasi hanú aritogoonibhwa?” 27Nho, Yeesu akabhatubhurira amangʼana gonsego ganú gaangʼoorwa eguru yaaye, okwambira amangʼoore ga Musa, na amangʼoore ga abharooti bhonsego.
28Bhaaringa haangʼi okuhika mukijiji kinú bhaagyanga-mo, Yeesu akeekorya muna arahitiranʼya. 29Nawe, bhakamwisasaama bhukongʼu, bhakamukeerya ega, “Wikare hamwi na bheetu hanu! Kwa okubha bhoonwego, m-mugoroobha na ekisunte kireenda okusoha.”
Nho, Yeesu akasoha munyumba okubha nabho hamwi. 30Na hanú bheekara hamwi kumeja okurya ebhyakurya, Yeesu akagega omukaate, akakumya Waryubha, akagusuunura, akabhahaana. 31Rumwigo, ameeso gaabho gakarimburirwa na bhakamumanya ega, unu n-Yeesu. Hayohayo, akabhabhura-ko. 32Mbe, bhakabhuuranʼya ega, “Hanú yaahaira na bheetu kunjira, enu araturagirirya Amangʼoore Amarabhu ga Waryubha, emitima gyetu gyajomerwa bhukongʼu, tiigo?”
33Eribhaga riyoriyo, bhakeemuka, bhakahunjuka Yerusaremu. Bhakanyoora abheehigira ekumi na umwi, na abhandi bheekumeenʼye hamwi. 34Bhanú bhaaringa bheekumeenʼye, bhakabhakeerya ega, “M-buheene, Omukuru weetu ahyukiri! Amwibhukiiri Simoni!” 35Nho, abheehigira abhabhiri bhayo, bhakabhakeerya abharikyabho ganú gaabharwira kunjira, na kya ego bhaamumanya Yeesu hanú yaasuunura omukaate.
Yeesu arabheebhukira abheehigira bhaaye
(Mataayo 28:16-20; Mariko 16:14-18; Yoana 20:19-23; Amakorwa ga Abhatumwa 1:6-8)
36Hanú bhaaringa bhakyahairira amangʼana gayo, rumwigo, Yeesu omwene akeemirira gati yaabho, akabhakeerya ega, “Omurembe gubhe na bheenyu!” 37Bhakeetakya na bhakoobhoha bhukongʼu, kwa okubha bhaamanyanga ega, bharuuji ekihwi. 38Nawe, Yeesu akabhabhuurya ega, “Ndeegwa, muuna enkubhi mumitima gyenyu? 39Mumaahe amabhoko gaani na amaguru gaani, naho mumanye ega, nooni omwene! Mumbabhaate! Murore, kwa okubha ekihwi kitaana eminoku na amaguha kya ego murandora oni niinabhyo.” 40Hanú Yeesu yaamara okubhakeerya gayo, akabhoorokya amabhoko na amaguru gaaye. 41Mbe, abheehigira bhaaye bhateekirirya obhuheene bhuyo, kwa okubha bhaajomerwa bhukongʼu na bhaaringa bhararuguura. Nho, Yeesu akabhabhuurya ega, “Muuna ebhyakurya bhyobhyonse hanu?” 42Bhakamuhaana orubhaara rwa enswi inú ekarirwe, 43akagega, akarya embere yaabho.
44Hanú yaamara, akabhakeerya ega, “Ganu ngo naabhakeeryanga hanú naaringa hamwi na bheenyu. Naagamba ega, gonsego ganú gaangʼoorwa eguru yaani, gareenderwa gakoreke, ganú garingi mumaragiriryo ga Musa na mumangʼoore ga abharooti na mumangʼoore ga Egijabhuri.”
45Nho, akabharibhurira obhungʼeeni bhwabho, naho bhamanye Amangʼoore Amarabhu ga Waryubha. 46Kweki, akabhakeerya, “Yaangʼoorwa ega, Kiristu Omutuurya ariitwa, na orusiku rwa kasatu okurwa okukwa kwaye, arihyuka okurwa mubhaku. 47Na abhantu bha ebhyaro bhyonsego, okwambira Yerusaremu, bhariraarikirwa kwa eriina ryaye ega, nyoore bharimwihunjurira Waryubha, bharyabhirwa obhusarya bhwabho. 48Na bheenyu mbo abheemiririri bha amangʼana gayo.
49“Bhoono, ndibhatumira Omutima Omurabhu,24:49 Omutima Omurabhu. Maaha eringʼana rinu mu Moonjooro eguru ya Amangʼana Amakongʼu. kya ego Taata yaaringa abharagiri. Nawe, mwikare mumugi gwa Yerusaremu, okuhikira muhaanwe obhuturo okurwa murwire.”
Yeesu areenurwa okugya murwire
(Mariko 16:19-20; Amakorwa ga Abhatumwa 1:9-11)
50Hanú yaamara, akabhahira haangʼi na ekijiji kya Bhetania. Hanú bhaahika, akeenura amabhoko gaaye eguru, akabhanonka. 51Na hanú yaaringa akyabhanonka, rumwigo, akabhatiga, akeenurwa okugya murwire.
52Bhakamusyengera, bhakamara bhakahunjuka Yerusaremu, bhajomeerwe bhukongʼu. 53Mbe, bhakabha bhareekara mwisyengerero erikuru rya Waryubha, enu bharamugungya.