Jesúsdꞌebemata Lucaba bꞌʉdꞌa

1

Lucaba bꞌʉ diabuedꞌa Teófiloa

1Jesúsdꞌebema jara panʉrã bioba bꞌʉsidꞌa, maʉ̃ dazhirãne edꞌa wãrã zromata nʉmʉã. 2Maʉ̃ta dazhaa nebʉrʉdꞌapeadꞌabara jẽdeba ãzhi dabʉba ũdusidꞌa, aramaʉ̃ne duanesia maʉ̃ bedꞌeata jarabadata. 3Mʉmaãbidꞌa bia zesia maʉ̃ jõma jẽdeba bia widꞌikape bꞌʉpe bʉma diabueita bʉ zhi zromata bꞌʉma Teófilo. 4Aramaʉ̃ne bʉara bia kꞌawuaya maʉ̃ wãrãta bʉaa jaradꞌapeadꞌata.

Ángelba jaradꞌa Juan toita

5Judea druadꞌe Herode reyta bꞌasidꞌera, bꞌasia sacerdote Zacaría abadata, Zacaríara sacerdoterã Abíaba jʉre bꞌadꞌadꞌebema basia. Zhi kĩma Aarónneba urudꞌebema basia, zhi trʉ̃ Elisawe basia. 6Ũmewedꞌa biata panasia Daizeze kĩrãbita. Mawũẽ kꞌãrẽã jaradꞌai ne ẽã nimi basidꞌa jõma aribꞌae panʉba Daizezeba jara bꞌʉta. 7Mawũãmina wũãwũã ne ẽã panasia Elisawe tokꞌata bꞌasi baera, ãzhira ũmewedꞌa ya jipa zõrãrãta panasia.

8Ewari abꞌa Zacaríabara sacerdoteba kꞌãrẽ obarita onʉmasia Daizeze kĩrãbita, sacerdoterã izhi bawarabemaba obadata onʉmasia. 9Mawũẽ sacerdoterãba okꞌawa bꞌeta obʉdadꞌera Daizeze dedꞌa edꞌa wãĩbara zesia kera incienso badꞌe. 10Maʉ̃nerã kꞌabanata nʉmʉrã jõma ãĩ ewaradꞌe zhiwidꞌi duanasia kera incienso ba nʉmʉne. 11Maʉ̃ne zhi ũdubisia ángel Daizezedꞌeta, juwua araare edau nʉmasia altar maẽ kera incienso ba bada maẽ. 12Mawũã ũdui Zacaríara kꞌãbãẽã perasia.

13Mawũãmina ángelbara mawũãsia: Zacaría perarãrũã, bʉ zhiwidꞌi bꞌʉra Daizezebara ũrĩsia. Mawũẽ bʉ kĩma Elisawebara wũãwũã zhũmakĩrãta toya, maʉ̃ bʉara trʉ̃ga bꞌʉdua Juanta. 14Bʉra bʉsridꞌaya, sobiaya, zhãrã bio sobiadꞌaya izhi tobʉrʉ kꞌarea. 15Izhira Daizeze kĩrãbita zhi zromata bꞌaya. Dokꞌa baya ituata miã ne oregueata. Jawurebiaba bira bꞌaya zhi papa bꞌitaedꞌawedꞌa. 16Israel bꞌedꞌebema bioa wakusa pẽwãbigaya ãzhi Zhibari Daizezeta. 17Izhira dazhirã Nokꞌo nawedꞌa zebʉrʉta Jawurebiaba Elíata zarea bꞌadꞌa kĩrãkꞌa bꞌaya. Aramaʉ̃ne soidꞌu ibiadꞌe babigaya zezerãta ãzhi warrarã bawara, Daizeze bedꞌeata aribꞌae ẽã bꞌeara aribꞌaebigaya biata bꞌedꞌe kĩrãkꞌa. Aramaʉ̃ne dazhirã Nokꞌo bia edaita bꞌeabiya.

18Mawũãĩ Zacaríabara ángelea mawũãsia: ¿Maʉ̃ mʉãrã sãwũã bia kꞌawuaipe? Mʉrã zõrã, mʉ kĩmasidꞌa jipadꞌe zhõdra.

19Mawũãĩ ángelbara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉrã Gabriel Daizeze kĩrãbita bꞌʉta izha bʉ ũme bedꞌeadꞌe zokꞌasia naʉ̃ bedꞌea biata jaradꞌe. 20Mawũãmina mʉ bedꞌeata bʉa ĩjã ẽãneba bʉra bedꞌea ze ẽã bꞌeya, bʉra aramaʉ̃ne bedꞌea bꞌe ẽbaya maʉ̃ta arimeã berabꞌarii ewariedꞌa.

21Zhãrãbara Zacaríara jʉ̃ã bꞌeta krĩchasidꞌa kꞌãrẽba dããrãbata Daizeze dedꞌa kera ba bada maẽ. 22Ãĩ zebʉrʉdꞌera ãzhaa bedꞌea bꞌe ẽbasia, mawũẽ kꞌawuasidꞌa Daizezeba edꞌa ne ũdubibʉrʉta. Juwuaba ne jarakꞌasia, aramaʉ̃ne bedꞌea bꞌe ẽã bꞌesia. 23Izha kꞌãrẽ onʉmʉ ewarita aribꞌaebʉrʉdꞌera Zacaríara dedꞌaa wãsia.

24Maʉ̃ tẽã bꞌiogꞌoasia zhi kĩma Elisawe. Mawũẽ jedꞌekꞌo juesoma dedꞌa bꞌʉta mawũã bꞌasia: 25Mʉrã Daizezeba kꞌãwũã obʉrʉa, mʉrã tokꞌaba pera bꞌadꞌata adu-a bꞌidꞌapʉa zhãrãne edꞌa.

Ángelba jaradꞌa Jesús toita

26Elisawe bꞌiogꞌoa bꞌʉta jedꞌekꞌo seis babʉrʉdꞌera ángel Gabriel Daizezeba zokꞌasia Galilea druadꞌebema pʉwʉrʉidꞌu Nazaret abadaidꞌu. 27Zokꞌasia wũẽrã zhi aduagꞌaita bꞌʉma, José ũme zhi edaita bedꞌea panʉma, Joséra rey Davidꞌeba uruta bꞌasia. Wũẽrã zhi aduagꞌai trʉ̃rã María basia. 28Ángel izhi bꞌʉ maẽ edꞌa wãpe mawũãsia: ¡Kʉa, bʉra Daizezeba bia edabʉrʉa! Daizeze bʉ ũme bꞌʉa, bʉra bia edabʉrʉa wũẽrãrã bꞌedꞌebemata.

29Izha ũdubʉrʉdꞌera perasia mawũã jarabʉrʉba, mawũẽ krĩchasia kꞌãrẽã mawũã bedꞌeabʉrʉta. 30Mawũẽ ángelbara mawũãsia: María perarãrũã, bʉra Daizezeba bia edabʉrʉa. 31Kꞌõbebʉrʉ bʉra bꞌiogꞌoape zhũmakĩrãta toya. Maʉ̃ bʉara trʉ̃ga bꞌʉdua Jesústa. 32Izhira zhi zroma baya, izhira Ʉ̃trebema Warra adꞌaya. Daizezebara Reyta bꞌʉya David bꞌadꞌa kĩrãkꞌa, zõrã izhi uruta bꞌadꞌa kĩrãkꞌa. 33Jacobodꞌeba uruta bꞌe ʉ̃rʉ̃ jipa Reyta bꞌaya, mawũẽ izhita Reyta bꞌʉra jõ ẽbaya.

34Mawũãĩ Maríabara ángelea mawũãsia: ¿Sãwũã mawũãpe? Mʉrã wadꞌi zhũmakĩrã ũdukꞌawa ẽã.

35Mawũãĩ ángelbara panaʉ̃ mawũãsia: Jawurebiata bʉ ʉ̃rʉ̃ zebʉrʉba bʉra Ʉ̃trebema zareaba ãnabꞌariya, aramaʉ̃ne wũãwũã toira Daizezedꞌeba Daizeze Warra adꞌaya. 36Bʉ ʉre Elisawesidꞌa bꞌiogꞌoa bꞌʉa, tokꞌata bꞌʉa abadapeadꞌara zhõdramina zhũmakĩrãta abꞌʉta jedꞌekꞌo seis babʉrʉa. 37Kꞌãrẽ obꞌe ẽãrã ne ẽã Daizezeitara.

38Mawũãĩ Maríabara mawũãsia: Mʉrã nezokꞌa Daizezedꞌea, mʉrã izhikꞌawua mawũã oya bʉa jarabʉrʉ kĩrãkꞌa.

Mobebʉrʉ ángel wãsia izhi maẽbara.

Maríaba akʉdꞌe wãna Elisawe

39Maʉ̃ ewade María ĩñabasia kꞌatumaẽna wãsia pʉwʉrʉ Judá druadꞌe tabꞌʉma. 40Mobe Zacaría dedꞌa deidꞌu wãpe: Kʉa asia Elisawea. 41Maríaba: Kʉa abʉrʉta Elisaweba ũrĩbʉrʉdꞌera, izhi wũãwũã bꞌitaedꞌa pirasia, aramaʉ̃ne Elisawe birasia Jawurebiaba. 42Mawũẽ nemi jĩgua mawũãsia: Bʉra Daizezeba bia edabʉrʉa wũẽrãrã bꞌedꞌebemata, bia edabʉrʉa bʉzha abꞌʉsidꞌa bꞌitaedꞌa. 43¿Mʉtrʉ kꞌaipe kꞌãwũã mʉ Nokꞌo papaba mʉ akʉdꞌe zebʉrʉra? 44Bʉa: Kʉa abʉrʉta mʉã ũrĩbʉrʉdꞌera wũãwũã sobiaba pirabʉrʉa mʉ bꞌitaedꞌa. 45Sobiarua bʉara ĩjãbʉrʉba izha jaradꞌara aribꞌaeita Daizezebara.

46Maríabara mawũãsia:

Mʉĩtara zhi zroma Daizezera.

47Mʉrã sobia bꞌʉa Daizeze mʉ Ẽdrʉbi ũme.

48Mʉta akʉbʉrʉa mʉ izhi nezokꞌara zhi zroma ẽãta, mawũẽ idꞌidꞌeba mʉrã sobia bꞌʉa adꞌaya zhãrã jõmaʉ̃ba.

49Mawũã jaradꞌaya bia zromata obʉrʉba Daizeze zhi zromaba. Izhira biata bꞌʉa.

50Izhara ewariza sozuburia bꞌʉa izhi wawia bꞌera.

51Izhi zareaba kꞌãrẽ obꞌʉdꞌeba jãrãzoabisia sodꞌeba zhi zromata krĩcha bꞌera.

52Ãzhi buguedꞌeba ãĩ bꞌʉkuasia zhi zromata bꞌera, mobe zhi zromata bꞌʉkuasia zhi zromarã ẽãta.

53Jarra bꞌera ne biata dedꞌekasia, waya bara bꞌera buegasia kꞌãrẽ ne ẽã.

54Kꞌarebasia Israel bꞌe izhi nezokꞌarãta, aramaʉ̃ne bude basia izha sozuburiaita jaradꞌata.

55Mawũã sozuburiaita jarasia dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌata, Abrahamta, zhi warrarãta ewariza.

56María Elisawe ũme bꞌesia jedꞌekꞌo ũbea, maʉ̃ tẽã jẽrũya wãsia dedꞌaa.

Juan Burukꞌoemiã todꞌa

57Elisawe toi ewarita arabasidꞌera tosia zhũmakĩrãta. 58Maʉ̃ta ũrĩsidꞌa zhãrã izhi kꞌaita bꞌeba, dewara zhi mebẽrãba, mawũã Daizezeba kꞌãbãẽã sozuburiabʉrʉba sobiasidꞌa izhi bawara.

59Ewari ocho babʉrʉdꞌe zesidꞌa warra zakera kꞌakua eta kꞌõbidꞌaita. Maʉ̃ne zhi zeze trʉ̃ne trʉ̃ jara Zacaría asidꞌa. 60Mawũãmina zhi papaba mawũãsia: Mawũã ẽã, kꞌãʉ̃ trʉ̃ Juan baya.

61Mawũãĩ mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽã mawũã trʉ̃gaipe? Bʉ mebẽrã miõta ne ẽã trʉ̃ mawũã bꞌʉra.

62Mobebʉrʉ juwuaba widꞌisidꞌa zhi zezea, sãwũã trʉ̃ga krĩña bꞌʉta. 63Mawũẽ izhara tabla zaketa juwuaba widꞌipe bꞌʉbʉrʉta mawũãsia: Kꞌãʉ̃ trʉ̃ Juan baya. Mawũãĩ jõmaʉ̃ba bia akʉdruasidꞌa. 64Maʉ̃ daucha ogꞌadrʉsia izhi nemirã, enatʉsia izhi kĩrãmesidꞌa, mawũẽ bedꞌeasia Daizezeta ibia jara. 65Mawũẽ jõma perasidꞌa izhi kꞌaita bꞌera. Aramaʉ̃ne Judea druadꞌe kꞌatuma nʉme maẽ trʉ̃poasia maʉ̃ jõma. 66Zhi ũrĩbʉdabara jõmaʉ̃ba ãzhi sobitabaiba mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽ zhi zromata bꞌaipe maʉ̃ wũãwũã? Aramaʉ̃ne Daizeze zareara nʉmasia izhi ũme.

Daizeze ibia jaradꞌa Zacaríaba

67Wũãwũã zeze Zacaríara birasia Jawurebiaba, mawũẽ mawũãsia:

68Ibia jaradꞌaya Daizeze Israel bꞌedꞌera, ẽdrʉbigadꞌe zebʉrʉa izhidꞌerãta.

69Dazhirãĩta zhi zromata piradrʉbibʉrʉa zhãrã Ẽdrʉbita, izhi nezokꞌa rey Davidꞌeba uruta.

70Kꞌãwũã oita jarasia izha bedꞌeata jarabibarirã idꞌeba, maʉ̃rã nawedꞌa bꞌeadꞌadꞌeba.

71Kꞌarebakuaya asia dazhirã jura bꞌe juwuadꞌeba, dazhirã ũduama bꞌe juwuadꞌeba.

72Sozuburiaya asia dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌara, bude baya asia izha jaradꞌa aribꞌaeita.

73Maʉ̃ta jarasia Abrahanʉã dazhirã zezea.

74Dazhirã jura bꞌe juwuadꞌeba izha ẽdrʉbigabʉrʉdꞌera pera ẽã izha jara bꞌʉta odꞌaya asia.

75Jarasia kĩrãẽpa mawũã bꞌeabiita, zhãrã bawara sãwũã bꞌeai bꞌʉdꞌe bꞌeabiita, izhi kĩrãbita mawũã bꞌeabiita dazhi ewari jõma.

76Warra zake bʉra Ʉ̃trebemaba bedꞌeata jarabibaria adꞌaya. Bʉra dazhi Nokꞌo nawedꞌa nʉmaña bia ẽãrã ãmabʉdaba araa obʉdakꞌamarẽã izhi zei ota.

77Aramaʉ̃ne bʉara ẽdrʉdꞌaidꞌebemata kꞌawuabigaya izhidꞌeta bꞌea, izhara aramaʉ̃ne bedꞌea ne ẽã bꞌʉkuaya kꞌazhiruata biodꞌeba.

78Daizezebara zhãrã kꞌãbãẽã sozuburia bꞌʉba dazhirã Ẽdrʉbira ʉ̃treba zebiya ʉ̃madau ʉ̃na ʉ̃tʉ zebari kĩrãkꞌa.

79Aramaʉ̃ne pãrĩguadꞌe bꞌeta ʉ̃nabibʉrʉra ẽdrʉdꞌaita kꞌawuabigaya aduaita beuya bꞌea, dazhira aramaʉ̃ne erunʉmaña Daizeze ũme adu-a bꞌai odꞌe.

80Zacaría warra zarea warisia Jawurebiaba. Izhira drua drudrua tabꞌʉ maẽ bꞌasia miã ũrãgꞌaita zhi ũdubigadꞌa ewariidꞌu Israel bꞌea.

2

Jesús todꞌa

(Mateo 1:18-25)

1Jari ewadera rey Augusto Césarbara jarasia zhãrã jõma juachadꞌamarẽã. 2Mawũã juachadꞌakꞌata juachasidꞌadꞌera, Cirenio nokꞌota bꞌasia Siria druadꞌe. 3Mawũẽ zhi juachabidꞌaita jõma wãsidꞌa abꞌa abꞌakꞌa ãzhi todꞌa pʉwʉrʉedꞌa.

4Maʉ̃ba Joséra Galilea druadꞌeba Nazaret pʉwʉrʉdꞌeba wãrĩzesia Judea druaedꞌa. Rey David todꞌa pʉwʉrʉta Belén abadaidꞌu wãrĩzesia rey Davidꞌeba uruta bꞌasi baera. 5Izhira wãsia María zhi kĩma bayi ũme zhi juachabidꞌaita. Izhi ũme zhi edaita bedꞌea bꞌʉta maʉ̃ bꞌiogꞌoa bꞌasia. 6Maʉ̃ne ãzhi mama panʉne arabasia toi ewarita. 7Aramaʉ̃ne to edasia zhi wau ãwũẽrã wũãwũãta. Mobe wuaba burape bꞌarizhirusia nendʉwʉrʉ nekꞌobadadꞌe. Mawũã osia ãzhiitara bari nʉmʉ ẽãba ãĩba zebʉrʉ kꞌãĩbibada deta.

Ángelerã zhi ũdubidꞌapeadꞌa

8Oveja akʉbadata abꞌaʉ druadꞌe bꞌeta, diamase akʉ bꞌeasia ãzhi ovejata. 9Maʉ̃ne zhi ũdubisia ángel Daizezedꞌeta, mawũẽ Daizeze ʉ̃naba ãzhi pʉrra ʉ̃nasia, mawũẽ kꞌãbãẽã perasidꞌa. 10Mawũãmina ángelbara mawũãsia: Perarãũdua, kꞌãbãẽã sobiaidꞌebemata mʉã marãã bedꞌea biata jaraya zhãrã jõmaʉ̃ĩtabemata. 11Idꞌi rey David pʉwʉrʉdꞌe tosia zhãrã Ẽdrʉbita, izhira zhãrã ẽdrʉbita Nokꞌoa. 12Marãba sãwũã kꞌawuadꞌaita mʉã jaraya: Marãbara wũãwũã ũdudꞌaya wuaba bʉra bꞌarizhiruta, nendʉwʉrʉ nekꞌobadadꞌe bꞌarizhiruta.

13Maʉ̃ daucha ángel bawara ángelerã ʉ̃trebemata kꞌabana zhi ũdubisidꞌa, maʉ̃rãbara Daizeze ibia jara mawũãsidꞌa:

14¡Daizezera ibia jaraudua ʉ̃trera, druadꞌera adu-a bꞌeaya izha bia erunʉmʉta bꞌera!

15Ángelerã ãzhi maẽba ʉ̃taa wãbʉdadꞌera, oveja akʉbadabara ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: Belén pʉwʉrʉidꞌu wãdrʉ, mobe naʉ̃ kꞌãwũã berabꞌaribʉrʉta akʉdꞌaya Daizezeba dazhirãã jarabʉrʉta.

16Aramaʉ̃ta ĩñabasia zebʉdadꞌera María José ũme ũdusidꞌa, wũãwũãsidꞌa bꞌarizhirasia nendʉwʉrʉ nekꞌobadadꞌe. 17Mawũã ũdudꞌai nebʉrʉsidꞌa ángelba jaradꞌata wũãwũãnebemata. 18Jõma zhi ũrĩbʉdabara bia akʉdruasidꞌa oveja akʉbadaba maʉ̃ta jarabʉdadꞌera. 19Mawũãmina Maríabara maʉ̃ jõma kĩrãkuitasia izhi sobitabaiba.

20Oveja akʉbadara jẽrũya Daizezeta ibia jara wãsidꞌa, wũãwũãnebemata ũrĩbʉdaba ũdubʉdaba ángelba ãzhaa jaradꞌa kĩrãkꞌa.

Jesús ededꞌapeadꞌa Daizeze deidꞌu

21Todꞌata ewari ocho babʉrʉdꞌera warra zakera kꞌakua eta kꞌõsidꞌa, mobe Jesústa trʉ̃gasidꞌa ángelba jaradꞌa kĩrãkꞌa bꞌiogꞌoai nawedꞌa.

22Todꞌadꞌeba ãzhi zhi wuagꞌa panʉ ewarita Moisé ũrãgꞌadꞌe jara bꞌʉ kĩrãkꞌa aribꞌaebʉdadꞌera wũãwũã Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wesidꞌa bꞌʉdꞌaita Daizezeita. 23Maʉ̃ẽnabemata Daizeze ũrãgꞌa zhi bꞌʉmane mawũã bꞌʉa: Zhi togꞌaiba zhũmakĩrãta tobʉrʉdꞌera bꞌʉdꞌaidꞌe bꞌʉa Daizezeita. 24Maʉ̃nerã edesidꞌa Daizeze ũrãgꞌadꞌe edei jara bꞌʉta: Umata ũme o pusirã zakerãta ũme.

25Maʉ̃ne Jerusalénne bꞌasia Simeón abadata, biata bꞌʉta Daizeze kĩrãbita kĩrãẽpa bꞌasia, maʉ̃bara jʉ̃ã bꞌasia Israel ẽdrʉbigaidꞌebemata. Jawurebiara bꞌasia izhi ũme. 26Jawurebiaba zhi jarama basia izhira beu ẽãta izha ũdu ẽwedꞌara zhãrã Ẽdrʉbita Daizezedꞌeta. 27Mawũẽ Jawurebiaba zebibʉrʉba zesia Daizeze deidꞌu. Zhibarirãbara wũãwũã Jesús Daizeze deidꞌu wesidꞌa Moisé ũrãgꞌaba jara bꞌʉdꞌe odꞌaita. 28Maʉ̃ne Simeónbara juwuadꞌe edape Daizeze ibia jara mawũãsia:

29Kꞌõbebʉrʉ mʉ Zhibari, mʉ bʉzhi nezokꞌa adu-a beubirua, bʉa jaradꞌara bʉara aribꞌaea.

30Mʉzhi dabʉba ũdubʉrʉa bʉre zhãrã Ẽdrʉbira.

31Izhidꞌebema bʉara aribꞌaebʉrʉa jõmaʉ̃ daidꞌu.

32Izhira ʉ̃nata bꞌʉba ẽdrʉdꞌaita kꞌawuabigaya judíorã ẽãta bꞌea,

aramaʉ̃ne izhikꞌareuba bia trʉ̃poa nʉmaña Israel bʉreta bꞌera. (Isaías 42:6; 49:6)

33Josébara Jesús papa ũmeba bia akʉsidꞌa mawũã jarabʉrʉba Jesúsdꞌebemata. 34Mobebʉrʉ Simeónbara ibia jarakꞌape Jesús papa María mawũãsia: Naʉ̃ bꞌʉsidꞌa Israel bio aduaita, bio ẽdrʉita. Maʉ̃ dajadata Daizezedꞌeba nʉmʉ ẽã adꞌaya. 35Kuchota diaju nʉmʉ kĩrãkꞌa nʉmaña bʉ sopuara, maʉ̃nebara kꞌawuadꞌaya bio sãwũã krĩcha bꞌeta sodꞌeba.

36Dewara mama bꞌasia Ana Daizezeba bedꞌeata jarabibarita, Fanuel kꞌauta Aserdꞌeba uruta jipadꞌe zhõdrata bꞌasia. Zhi kĩma ũme siete año panasia zhi zakedꞌeuba. 37Pẽdrata bꞌʉta ochenta y cuatro año bata bꞌasia. Izhira Daizeze dedꞌa ewara maẽ wã tau ẽãta diamase ewaridꞌe Daizeze ibia jara bꞌidꞌa bazhia nekꞌo ẽã zhiwidꞌi. 38Maʉ̃sidꞌa Simeón kꞌobꞌʉdꞌe zepe zhibia jisia Daizezea, mobe wũãwũãnebemata jõmaʉ̃ã jarakꞌasia ãzhi ẽdrʉbigaita jʉ̃ã bꞌea Jerusalénne.

Jẽrũya wãnapeadꞌa Nazaret pʉwʉrʉedꞌa

39Daizeze ũrãgꞌa zhi bꞌʉmane jara bꞌʉta jõma aribꞌaebʉdadꞌera, jẽrũya wãsidꞌa Galilea druaedꞌa, ãzhi pʉwʉrʉ Nazareedꞌa. 40Wũãwũã zarea wari wãta krĩcha bara wãsia. Daizezebara bia erunʉmasia izhira.

Wũãwũã Jesús bꞌadꞌa Daizeze de maẽ

41Zhibarirã añoza Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wã panasia Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha fiesta obadadꞌe. 42Mawũẽ Jesús doce año babʉrʉdꞌe Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãrĩzesidꞌa mawũã wã kꞌawa panʉ baera fiestadꞌe. 43Fiesta jõbʉrʉdꞌe ãzhi jẽrũya zebʉdadꞌera wũãwũã Jesús Jerusalénne bꞌesia, kꞌawuadꞌa ẽãne Joséba miã zhi papaba. 44Kꞌabanane edꞌa nimita krĩchadꞌape odꞌe ewari abꞌa wãsidꞌa dakita zhi mebẽrãne edꞌa, ãzha ũdukꞌawuadꞌe edꞌa. 45Mawũãmina ũdudꞌa ẽãba jẽrũya wãsidꞌa Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa jʉrʉ.

46Aramaʉ̃ne ewari ũbeadꞌe Daizeze dedꞌa ewara maẽ ũdusidꞌa, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabada bawara jewedꞌa bꞌʉta bedꞌeata ũrĩ widꞌika bꞌasia. 47Izhi bedꞌeata ũrĩ nʉmebara bia akʉ duanasia krĩcha bara bꞌʉdꞌeba kꞌãrẽ bia panaʉ̃ bꞌʉba. 48Zhibarirãba ũdudꞌai kꞌawua ẽãsidꞌa. Zhi papabara mawũãsia: Wauzake, ¿bʉara daira kꞌãrẽã kꞌãwũã obʉrʉ? Bʉ zezeba mʉ ũmeba bʉra jʉrʉ panʉã sopua.

49Mawũãĩ izhara mawũãsia: ¿Mʉrã kꞌãrẽã jʉrʉ panʉ? ¿Marãbara kꞌawuadꞌa ẽka mʉ Zezedꞌebemane mʉ nʉmaĩ barara?

50Ãzhara ũrĩ bꞌedꞌa ẽbasia mawũã jarabʉrʉra.

51Mobebʉrʉ ãzhi kꞌaidꞌu jẽrũya Nazaret pʉwʉrʉedꞌa wãpe ãzha jarabʉrʉdꞌe bꞌesia. Zhi papabara maʉ̃ jõma kĩrãkuitasia izhi sobitabaiba.

52Jesús wari wãta krĩcha bara wari wãsia. Bia erunʉmasia Daizezeba dewara zhãrãba.

3

Juan Burukꞌoemiã miã ũrãgꞌadꞌa

(Mateo 3:1-12; Marcos 1:1-8; Juan 1:19-28)

1Tiberio César Romanebema reyta bꞌʉta quince año babʉrʉdꞌera nokꞌorã izhi edre bꞌeta Poncio Pilato nokꞌota bꞌasia Judea druadꞌe, Herode reyta bꞌasia Galilea druadꞌe, zhi mebea Felipe nokꞌota bꞌasia Iturea druadꞌe, dewara Traconite druadꞌe. Lisania nokꞌota bꞌasia Abilinia druadꞌe. 2Anás dewara Caifás sacerdoterã wagꞌaurãta panʉne, Juan Zacaría warraa Daizezeta bedꞌeasia drua drudrua tabꞌʉ maẽ. 3Mawũẽ Juan wãsia Jordán doya drua tabꞌe maẽ, jarakꞌa wãsia buru kꞌoebʉdaba kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã, bedꞌea ne ẽã duanebimarẽã kꞌazhiruata biodꞌeba. 4Maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata Isaía Daizezeba bedꞌeata jarabibari librodꞌe mawũã bꞌʉa:

Iabꞌa nemi jĩgua bedꞌeabʉrʉta drua drudrua tabꞌʉ maẽ mawũãña:

Bia ẽãrã ãmabʉdaba araa obʉdakꞌaudua Nokꞌo zei ota, jipa obʉdakꞌaudua izhi zei ota.

5Bia ẽãrã ãmabʉdaba jogꞌoara jõma daucha obʉdakꞌaudua. Kꞌatuma nʉmeta, kꞌatuma zake nʉmeta daucha obʉdakꞌaudua. Ota jũrẽã nʉmeta jipa obʉdakꞌaudua. Ota jogꞌoa nʉmeta daucha obʉdakꞌaudua.

6Aramaʉ̃ne jõmaʉ̃ba ũdudꞌaya Daizezeba zhãrã ẽdrʉbi bꞌʉta. (Isaías 40:3-5)

7Juanba buru kꞌoemarẽã kꞌabana zebʉsidꞌe izhara ʉ̃kʉrʉa mawũãsia: ¡Marã bia ẽãta bꞌea, mawũẽ dãmata neãrã bara bꞌe kĩrãkꞌa bꞌea! ¿Kꞌaiba marãã jarasi mawũã bꞌeta ẽdrʉdꞌaira kꞌãwũã Daizezeba kĩrũbiba pua kꞌawua okuaita kꞌaita badꞌera? 8Mawũẽ dajada kꞌazhiruara ãmape bꞌeta Daizezeta pẽwã bꞌeaudua. Mazhi sobitabaiba Daizezebara pua kꞌawua o ẽãta jarabʉdata Abrahamta mazhi zezeta erubꞌea arãũdua. Mʉã marãã jaraya, Daizezebara Abraham warrarã babi bꞌeya mongꞌara za tabꞌesidꞌa. 9Daizezedꞌera zagꞌara ya zhi aribꞌaema bakuru kꞌarradꞌe tukuaita. Mawũẽ bakuru bia zaudꞌa ẽãrã tukuape pepekuaya tebʉdꞌe. (Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa Daizezebara pua kꞌawua oya kꞌazhiruata obadara.)

10Mawũãĩ zhãrãbara widꞌi mawũãsidꞌa: Mobera daibara ¿kꞌãrẽta odꞌaipe?

11Mawũãnaĩ Juanbara panaʉ̃ mawũãsia: Wua ũme erubꞌʉbara ne ẽã bꞌʉa abꞌa diadua. Zhiko erubꞌʉbara ne ẽã bꞌʉa diadua.

12Rey Romanebemaĩta plata widꞌibadata ʉ̃kʉrʉ buru kꞌoebidꞌaita zedꞌape mawũãsidꞌa: Miã ũrãgꞌabari, daibara ¿kꞌãrẽta odꞌaipe?

13Mawũãnaĩ Juanbara mawũãsia: Plata audꞌu widꞌirãũdua marãã zhi jaramata nʉmʉnebara.

14Soldaorãbidꞌa ʉ̃kʉrʉba widꞌi mawũãsidꞌa: Kꞌõbe daibara ¿kꞌãrẽta odꞌaipe?

Mawũãnaĩ mawũãsia: Plata jãrĩnaĩ kꞌarea zhãrãta waragꞌarãũdua, plata kꞌarea zhãrãta sewa nebʉrʉ jirãũdua. Awuarabʉrʉ sobia duanadua mazhi pagꞌa panʉ plataba.

15Zhãrãbara sãwũã berabꞌarii kꞌawuaita kĩrãkuita bꞌeba ãzhi sobitabaiba mawũãsidꞌa: Baʉcha Juan zhãrã Ẽdrʉbia. 16Maʉ̃ne Juanbara jõmaʉ̃ã mawũãsia: Mʉãrã wãrãnebai marã baniãba buru kꞌoe bꞌʉa. Mawũãmina mʉ audre zhi zromata zeya, nezokꞌaba obari kĩrãkꞌara mʉãrã ẽnaĩne bꞌʉ ẽã maʉ̃ba jẽrũne jʉ̃ bꞌʉra. Marã izhara Jawurebiata diaya, mawũãmina izhidꞌebemata ĩjãna ẽbʉrʉ pua kꞌawua okuaya tebʉba. 17Trigo ezoabarira izhi juwuadꞌe erubꞌʉa, trigora ezoape zhi tara zhi wuagꞌabari maẽ wuagꞌaya, mawũãmina zhi kꞌãbʉra baya tebʉ kikꞌata nʉmʉne. (Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa izhidꞌebemata ĩjã bꞌera izhi maẽ bꞌʉkuaya, mawũãmina zhi ĩjãna ẽãrã pua kꞌawua okuaya.)

18Aramaʉ̃ne ĩjãnamarẽã ũrãgꞌata awuarabidꞌa bio jara nʉmʉba jarakꞌa bꞌasia bedꞌea biata zhãrã bꞌea. 19Juanbara rey Herodera kẽãsia zhi mebea Felipe kĩma Herodíata erubꞌʉ kꞌarea, dewara kẽãsia izha bia ẽãta odꞌa jõmaʉ̃ kꞌarea. 20Herodebara bia ẽãta bio obꞌʉdꞌe ãmaña bia ẽãta obʉrʉta Juan edꞌa bꞌʉsia cárceldꞌe.

Jesús buru kꞌoedꞌa

(Mateo 3:13-17; Marcos 1:9-11)

21Juanba zhãrã jõma buru kꞌoekua nʉmʉnerã Jesúsidꞌa buru kꞌoesia. Maʉ̃ne zhiwidꞌi kꞌobꞌʉdꞌe bãjã ewasia. 22Mawũẽ Jawurebiata izhi ʉ̃rʉ̃ zesia pusirã kĩrãkꞌa. Maʉ̃ne Daizezeta bãjãneba bedꞌeabʉrʉta mawũãsia: Bʉra mʉ Warra mʉãrã kʉãgꞌa, mʉrã bʉ kꞌarea sobia bꞌʉa.

Jesú nawedꞌa duaĩnabada

(Mateo 1:1-17)

23Jesús miã ũrãgꞌa jʉ̃drʉsidꞌera treinta año bꞌasi kĩrãkꞌa bꞌʉa. Zhãrãbara Jesúra, José warrabi duanasia. Joséra, Elí warra. 24Elí, Matat warra. Matat, Leví warra. Leví, Melqui warra. Melqui, Janai warra. Janai, José warra. 25José, Matatía warra. Matatía, Amós warra. Amós, Nahúm warra. Nahúm, Esli warra. Esli, Nagai warra. 26Nagai, Maat warra. Maat, Matatía warra. Matatía, Semei warra. Semei, José warra. José, Judá warra. 27Judá, Joana warra. Joana, Resa warra. Resa, Zorobabel warra. Zorobabel, Salatiel warra. Salatiel, Neri warra. 28Neri, Melqui warra. Melqui, Adi warra. Adi, Cosam warra. Cosam, Elmodam warra. Elmodam, Er warra. 29Er, Josué warra. Josué, Eliezer warra. Eliezer, Jorim warra. Jorim, Matat warra. 30Matat, Leví warra. Leví, Simeón warra. Simeón, Judá warra. Judá, José warra. José, Jonán warra. Jonán, Eliaquim warra. 31Eliaquim, Melea warra. Melea, Mainán warra. Mainán, Matata warra. Matata, Natán warra. 32Natán, David warra. David, Isaí warra. Isaí, Obed warra. Obed, Booz warra. Booz, Salmón warra. Salmón, Naasón warra. 33Naasón, Aminadab warra. Aminadab, Aram warra. Aram, Esrom warra. Esrom, Fare warra. Fare, Judá warra. 34Judá, Jacobo warra. Jacobo, Isaac warra. Isaac, Abraham warra. Abraham, Taré warra. Taré, Nacor warra. 35Nacor, Serug warra. Serug, Ragau warra. Ragau, Peleg warra. Peleg, Heber warra. Heber, Sala warra. 36Sala, Cainán warra. Cainán, Arfaxad warra. Arfaxad, Sem warra. Sem, Noé warra. Noé, Lamec warra. 37Lamec, Matusalén warra. Matusalén, Enoc warra. Enoc, Jared warra. Jared, Mahalaleel warra. Mahalaleel, Cainán warra. 38Cainán, Enós warra. Enós, Set warra. Set, Adán warra. Adán, Daizeze warra.

4

Ãtõmiãba Jesús wãẽãbiya nʉmana

(Mateo 4:1-11; Marcos 1:12-13)

1Jesús Jawurebiaba bira jẽrũya wãsia Jordán dodꞌeba. Maʉ̃nerã Jawurebiaba edesia drua drudrua tabꞌʉidꞌu. 2Mama bꞌasia ewari cuarenta, maʉ̃nerã wãẽãbiya bꞌasia ãtõmiãba. Miã kꞌãrẽta kꞌo ẽbasia maʉ̃ ewaridꞌera, mawũẽ maʉ̃ tẽãrã jarrasia. 3Maʉ̃ne ãtõmiãba mawũãsia: Bʉta Daizeze Warrabʉrʉ naʉ̃ mongꞌaraa jaradua pan bamarẽã.

4Mawũãĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa:

Zhãrã bari zhikoba bꞌa ẽã, awuarabʉrʉ Daizezeba jara bꞌʉta jõma aribꞌae bꞌʉba bꞌaya. (Deuteronomio 8:3)

5Mobebʉrʉ ãtõmiãbara edesia kꞌatuma ʉ̃tʉ nʉmʉĩnu, mobe bari aritia ũdubisia druadꞌe ẽjũã nʉmʉ jõma. 6Mobe ãtõmiãbara mawũãsia: Mʉãrã naʉ̃ jõma bʉaa diaya bʉa kꞌabꞌarimarẽã, ne kĩrãwãrẽãta edꞌa nʉmʉsidꞌa diaya. Mʉãã diasidꞌa baera mʉzha dia krĩñabʉrʉa diaya. 7Bʉta sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌepe mʉta ibia jarara jõma bʉre baya.

8Mawũãĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Ãtõmiã, mʉ maẽbara wãrũã, maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa:

Bʉ Nokꞌo Daizezetrʉ ibia jaradua, izhi bedꞌeatrʉ aribꞌaedua. (Deuteronomio 6:13)

9Mobebʉrʉ ãtõmiãbara edesia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa, mobe Daizeze deta audre ʉ̃tʉ nʉmʉĩnu edepe mawũãsia: Bʉta Daizeze Warrabʉrʉ namaʉ̃ba edꞌaa pinandrʉrua. 10Maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa:

Daizezebara izhi ángelerãta bʉma zokꞌakuaya bʉta kꞌarebadꞌamarẽã.

11Bʉra ãzhi juwuadꞌe edadꞌaya bʉ jẽrũta puo ẽbamarẽã mongꞌaraba.

12Mawũãĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Maʉ̃ẽnabemasidꞌa mawũã bꞌʉa:

Kꞌãrẽ orãrũã kꞌarebai kꞌawuaita bʉ Nokꞌo Daizezeba. (Deuteronomio 6:16)

13Aramaʉ̃ne ãtõmiãbara wãẽãbiya nʉmanata jõma jõbibʉrʉdꞌera, Jesús maẽbara ãĩ wãsia ewari tẽãẽna.

Jesús miã ũrãgꞌa jʉ̃drʉdꞌa

(Mateo 4:12-17; Marcos 1:14-15)

14Jesús jẽrũya Jawurebiaba zarea wãsia Galilea druaedꞌa. Mawũẽ izhira trʉ̃poasia maʉ̃ drua jõma. 15Miã ũrãgꞌa bꞌasia de zhi jʉrebadata nʉmeza, maʉ̃nerã izhira jõmaʉ̃ba ibia jara bꞌeasia.

Jesús wãna Nazaret pʉwʉrʉedꞌa

(Mateo 13:53-58; Marcos 6:1-6)

16Jesús wãsia Nazaret pʉwʉrʉedꞌa izhi waridꞌaidꞌu. Ẽnaʉ̃bada ewade de zhi jʉrebada maẽ edꞌa wãsia izhi kꞌawa bꞌʉ kĩrãkꞌa, mobe piradrʉsia Daizeze bedꞌeata leita. 17Librota diasidꞌa Daizezeba bedꞌeata jarabibaridꞌeta Isaíadꞌeta. Maʉ̃ libro ewabʉrʉdꞌera ũdusia zhi bꞌʉmata mawũã bʉta:

18Jawurebia Daizezedꞌera mʉne bꞌʉa, mʉrã jʉrʉsi baera bedꞌea biata jaramarẽã zuburia bꞌea. Mʉrã zokꞌasia sobia omarẽã sopua bꞌeta, ẽdrʉbiita jaramarẽã jida erubꞌeta, ne ũdubimarẽã daʉbꞌerrea bꞌeta, ẽdrʉbimarẽã zuburia obꞌeta.

19Jaramarẽã ewari biara arabasita Daizezeba ẽdrʉbigaira. (Isaías 61:1-2a)

20Mawũã lepe libro burape diasia zhi wuagꞌabaria, mobe jewedꞌasia. Maʉ̃nerã de zhi jʉrebada maẽrã izhira jõmaʉ̃ba akʉ duanasia. 21Mawũẽ mawũãsia: Mʉã zhãrã ẽdrʉbigaita mawũã zhi bꞌʉmata idꞌi arimaẽ berabꞌaria mazhi kĩrãbita.

22Izhi ʉ̃rʉ̃rã jõma bia bedꞌea duanasia, bia akʉdrua bꞌeta izhira bia miã ũrãgꞌa bꞌʉdꞌeba mawũã duanasia: ¿Naʉ̃ ẽka José warrara?

23Maʉ̃nerã Jesúsbara mawũãsia: Jarabadata marãbara mʉãã mawũãnaña: Zhãrã bꞌebibari, bʉzhikusa zhi bꞌebirua. Capernaúm pʉwʉrʉdꞌe ne bio odꞌata daiba ũrĩnapeadꞌata namabidꞌa odua bʉzhi druadꞌe.

24Mawũãpe mawũãsia: Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, Daizezeba bedꞌeata jarabibarira bia edadꞌa ẽã izhi druadꞌera. 25Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, Israel druadꞌera wũẽrãrã pẽdrarã bio bꞌeasia Elía bꞌasi ewadera. Maʉ̃nerã año ũbea ẽsadra kue ze ẽãba jarrabata bꞌaesia drua jõmaʉ̃ne. 26Mawũãmina Daizezebara maʉ̃rã miã iabꞌabidꞌa kꞌarebadꞌe zokꞌa ẽbasia Elíara. Awuarabʉrʉ kꞌarebadꞌe zokꞌasia wũẽrã pẽdra Sarepta pʉwʉrʉdꞌe bꞌʉta Sidón pʉwʉrʉ kꞌaita. 27Israel druadꞌera aidꞌaba kꞌaya bꞌesidꞌa bio bꞌeasia Daizezeba bedꞌeata jarabibari Eliseo bꞌasi ewadera. Mawũãmina maʉ̃rãnebema miõta nene ẽã bꞌe ẽbasia, awuarabʉrʉ nene ẽã bꞌesia Naamán Siria druadꞌebemata.

28Maʉ̃ta ũrĩbʉdadꞌera de zhi jʉrebada maẽ kꞌobꞌera jõma kꞌãbãẽã kĩrũsidꞌa. 29Mawũẽ piradrʉdꞌape pʉwʉrʉdꞌebara Jesús ãĩ jʉretabʉdata edesidꞌa kꞌatuma ãmiãĩnu, maʉ̃ kꞌatumane tabꞌasia ãzhi pʉwʉrʉra, mawũã edesidꞌa mamaʉ̃ba bʉretadꞌaita. 30Mawũãmina izhira ãzhi ẽsaubara ãĩ jʉ̃drʉpe wãsia.

Jaita abꞌadꞌa

(Marcos 1:21-28)

31Jesús wãsia Capernaúm pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ pʉwʉrʉra Galilea druadꞌebema. Mobe miã ũrãgꞌa bꞌasia ewari ẽnaʉ̃badaza. 32Maʉ̃nerã izhi miã ũrãgꞌabʉrʉdꞌera bia akʉdrua bꞌeasia izhira zarea bara bedꞌea bꞌʉba.

33Maʉ̃ne de zhi jʉrebada maẽ ũmakĩrãta bꞌasia jai abꞌʉta. Mawũẽ maʉ̃neba jaibara nemi jĩgua mawũãsia: 34Daira idaribirua. ¿Bʉra dai bawara kꞌãrẽta sãwũã bꞌʉ Jesús Nazaredꞌebema? ¿Bʉra zebʉrʉka dai ãrĩĩta? Bʉra kꞌaita mʉã kꞌawua bꞌʉa, bʉra Daizezedꞌea.

35Maʉ̃ne Jesúsbara kẽã mawũãsia: Chupearua, kꞌãʉ̃nebara ãĩ wãrũã.

Mawũãĩ jaibara ãzhi ẽsadra bꞌaebipe maʉ̃nebara ãĩ wãsia puo ẽã. 36Mawũẽ jõmaʉ̃ba bia akʉdrua ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: ¿Naʉ̃ bedꞌeara kꞌãrẽ zhi zromape? Jaira zarea bara jʉrekua bꞌʉba ãĩ wã nʉmeã.

37Aramaʉ̃ne izhira trʉ̃poasia maʉ̃ drua jõma.

Jesúsba bꞌebidꞌa Simón pakꞌõrẽta

(Mateo 8:14-15; Marcos 1:29-31)

38Mobebʉrʉ Jesús piradrʉpe de zhi jʉrebada maẽbara ãĩ wãpe wãsia Simón dedꞌa. Simón pakꞌõrẽ kꞌãbãẽã kʉwa nʉmʉba zuburia bedꞌeasidꞌa izhibari. 39Mawũẽ Jesús izhima bꞌarrupe kʉwamiã kẽãsia, mawũẽ kʉwamiãbara kenabꞌaribʉrʉba izhira audre ẽãne piradrʉpe ne jigasia.

Jesúsba bꞌebikuadꞌa kꞌayarãta bio

(Mateo 8:16-17; Marcos 1:32-34)

40Ʉ̃madau bꞌaebʉrʉdꞌera kꞌayata erubꞌeta ne kĩrãtõnoãba kꞌaya bꞌeta Jesúsma wesidꞌa. Mawũẽ izhara abꞌa abꞌakꞌa juwua ʉ̃rʉ̃ bꞌʉkua bꞌebikuasia. 41Jaisidꞌa zhãrã biodꞌeba ãĩ wãbʉdata nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Bʉra Daizeze Warra!

Mawũãmina izhara kẽãkuasia, aramaʉ̃ne bedꞌeabiga ẽbasia kꞌawua bꞌeba izhira zhãrã Ẽdrʉbita.

Jesús Galileadꞌe pʉrrʉa miã ũrãgꞌadꞌa

(Marcos 1:35-39)

42Ʉ̃nadrʉbʉrʉdꞌera pʉwʉrʉdꞌebara Jesús ãĩ wãsia miõ ne ẽã nʉmʉĩnu. Maʉ̃nerã zhãrãbara jʉrʉsidꞌa, aramaʉ̃ne izhi bꞌʉ maẽ jũẽkuape jarasidꞌa wã ẽbamarẽã ãzhi maẽbara. 43Mawũãmina izhara mawũãsia: Mʉãrã pʉwʉrʉ awʉrʉta tabꞌe maẽbidꞌa bedꞌea biata jarakꞌaibara Daizezeta Nokꞌodꞌebemata. Mʉrã izhara maʉ̃ kꞌarea zokꞌasia.

44Aramaʉ̃ne miã ũrãgꞌa wãsia de zhi jʉrebadata nʉmeza Galilea druadꞌe.

5

Bꞌeda bio jidadꞌapeadꞌa

(Mateo 4:18-22; Marcos 1:16-20)

1Ewari abꞌa Jesús bꞌʉta Genesaret dota jedꞌea õbꞌʉ doya bꞌʉdꞌe, izhira kꞌabanaba pẽũsua erubarabꞌesia Daizeze bedꞌeata ũrĩnaĩ kꞌarea. 2Maʉ̃ne izha ũdusia jãbata ũme doya õpanʉta. Bꞌeda beabadara jãbadꞌeba ãĩ wãnape ãzhi atarraya sʉgʉ duanasia. 3Mawũẽ maʉ̃ abꞌaʉdꞌe edꞌa bꞌaribʉrʉta Simón jãbadꞌe bꞌaripe jarasia doyauba wĩka nabuaedꞌa ededꞌamarẽã. Mobe jewedꞌape jãbadꞌeba ũrãgꞌasia kꞌabanata. 4Ma bedꞌeape Simoũã mawũãsia: Nabuaedꞌa wigui ededua, mobe mazhi atarraya doidꞌu bꞌaribueudua bꞌeda beaita.

5Mawũãĩ Simónbara panaʉ̃ mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, daira diamase dobꞌari ʉ̃nadrʉdꞌamina daibara miã kꞌãrẽta beadꞌa ẽbasia. Mawũãmina bʉ bedꞌeadꞌeba mʉãrã bꞌaribueya atarraya.

6Aramaʉ̃ne bꞌaribuebʉdadꞌera bꞌeda bio edꞌa bꞌaebʉrʉba zʉgʉaba atarraya tʉdꞌʉzoa bʉsadꞌewasia. 7Mawũẽ dewarau jãbadꞌe kꞌobꞌeta juwua tũẽ trʉ̃sidꞌa ãzhita kꞌarebadꞌe zedꞌamarẽã. Zebʉdadꞌera jãba ũmewedꞌa birabʉrʉba ta wãde basia. 8Maʉ̃ta Simón Pedroba ũdui Jesús kĩrãbita sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌepe mawũãsia: Nokꞌó, mʉ maẽbara ãĩ wãrũã, mʉrã kꞌazhirua omiãta bꞌʉa.

9Bꞌedata mawũã jidabʉdaba nitbia perasia izhi bawara kꞌobꞌe bawara. 10Abꞌarika Jacobo Juan ũme perasidꞌa Zebedeo warrarãta, bꞌeda kꞌaudꞌa panʉta Simón bawarabemata panasia. Jesúsbara Simoũã mawũãsia: Perarãrũã, mʉnebemata ĩjãnamarẽã idꞌidꞌeuba bʉra zhãrã ũrãgꞌabarita bꞌaya.

11Jãbara drua wedꞌape ne jõma idu ãmaẽnape wãsidꞌa Jesús kꞌaidꞌu.

Jesúsba bꞌebidꞌa aidꞌaba kꞌaya bꞌʉta

(Mateo 8:1-4; Marcos 1:40-45)

12Ewari abꞌa Jesús pʉwʉrʉdꞌe bꞌʉdꞌe ũmakĩrãta zesia aidꞌaba bira bꞌʉta. Maʉ̃bara Jesústa ũdui sãkꞌokꞌodꞌe kĩrã egoroma tʉ kꞌobꞌepe zuburia bedꞌea mawũãsia: Nokꞌó, bʉa krĩñabʉrʉ mʉrã nene ẽã bꞌebirua.

13Mawũãĩ Jesúsbara juwuaba tõbꞌari mawũãsia: Mʉãrã krĩña bꞌʉa, mawũẽ bʉra nene ẽã bꞌidꞌa.

Audre ẽãne aidꞌara nebasia. 14Mobebʉrʉ Jesúsbara mawũãsia: Bʉ kꞌãwũã bꞌebʉrʉta miõã jararãrũã, awuarabʉrʉ wãpe sacerdotea ũdubirua, mobe bʉzhi nene ẽã bꞌedꞌabari nendʉwʉrʉta babuedꞌamarẽã diadua, Moiséba jaradꞌa kĩrãkꞌa odua bʉ bꞌebʉrʉta ãzha kꞌawuadꞌamarẽã.

15Aramaʉ̃ne Jesús wuaabʉrʉ trʉ̃poa wãsia. Zhãrã bio bʉredrʉ toto nʉmasia izhi bedꞌeata ũrĩnaĩta, aramaʉ̃ne bꞌebikuamarẽã ãzhi kꞌaya bꞌeta. 16Mawũãmina izhira miõ ne ẽã maẽ wã bazhia zhiwidꞌiita.

Jesúsba bꞌebidꞌa kꞌakua pira ẽã kꞌaya bꞌʉta

(Mateo 9:1-8; Marcos 2:1-12)

17Ewari abꞌa Jesús miã ũrãgꞌa nʉmʉne jewedꞌa duanasia fariseorãta ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabada bawara. Ãzhira pʉwʉrʉ zaketa tabꞌe maẽba zekuasia Galilea druadꞌeba, Judea druadꞌeba, Jerusalénneba. Maʉ̃nerã Daizeze zareara Jesú ũme nʉmasia zhãrã bꞌebiita. 18Maʉ̃ne ũmakĩrãrã ʉ̃kʉrʉba ũmakĩrãta jirabꞌadꞌe wesidꞌa kꞌakua pira ẽã kꞌaya bꞌʉta, edꞌa ede krĩña panasia Jesús kĩrãbita bꞌʉdꞌaita. 19Mawũãmina kꞌabanata nʉmʉba bꞌedꞌa ẽbaera de ʉ̃rʉ̃ wãrĩzedꞌape ewadꞌape jirabꞌadꞌeba zhãrã ẽsadra ʉra bꞌaebisidꞌa Jesús kĩrãbita. 20Ãzhi soidꞌu kꞌobꞌeta Jesúsba ũdui kꞌakua pira ẽã kꞌaya bꞌʉa mawũãsia: Bʉra kꞌazhiruata biodꞌebara mʉãrã bedꞌea ne ẽã bꞌidꞌapʉa.

21Maʉ̃nerã ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadara fariseorã bawara krĩcha mawũãsidꞌa: ¿Naʉ̃ kꞌaipe mawũã Daizezema mitia bedꞌeaira? ¿Kꞌazhiruata biodꞌebara zhãrã kꞌaiba bedꞌea ne ẽã bꞌʉ bꞌeipe? Awuarabʉrʉ bꞌeya Daizezebʉrʉ.

22Jesúsbara ãzhi mawũã krĩcha kꞌobꞌeta kꞌawuape mawũãsia: ¿Kꞌãrẽta krĩcha kꞌobꞌe marã sodꞌera? 23¿Kꞌãrẽta audre borekea jaraidꞌe bꞌʉ: Kꞌazhiruata biodꞌebara bedꞌea ne ẽã bꞌidꞌapʉa aita, o piradrʉpe nimibarua aita? 24Kꞌawuaudua, mʉ Beubari Bape bꞌʉbara naʉ̃ druadꞌera zareata erubꞌʉa kꞌazhiruata biodꞌebara zhãrã bedꞌea ne ẽã bꞌʉita. Mobebʉrʉ kꞌakua pira ẽã kꞌaya bꞌʉa mawũãsia:

Mʉã bʉaa jaraya: Piradrʉrua, bʉzhi jirabꞌa jiraedarua, mobe dedꞌaa wãrũã.

25Audre ẽãne ãzhi kĩrãbita piradrʉpe jirabꞌa izhi tabꞌadꞌata jiraedape dedꞌaa wãsia Daizeze ibia jara. 26Mawũẽ jõmaʉ̃ba bia akʉdrua Daizeze ibia jarasidꞌa. Kꞌãbãẽã pera kꞌobꞌeidꞌu mawũãsidꞌa: Idꞌi ũdubʉda ne biata.

Jesúsba jʉrʉdꞌa Leví

(Mateo 9:9-13; Marcos 2:13-17)

27Maʉ̃ tẽã Jesús wãbʉrʉdꞌera ũdusia impuesto widꞌibarita Leví abadata, jewedꞌa bꞌʉta rey Romanebemaĩta impuesto diabada maẽ bꞌasia, maʉ̃ne mawũãsia: Mʉ kꞌaidꞌu bꞌadua.

28Mawũãĩ izhira ne jõma ãmaẽkua piradrʉpe kꞌaidꞌu wãsia.

29Mobebʉrʉ Levíbara Jesúita kꞌãbãẽã ne obigasia izhi dedꞌa. Maʉ̃nerã impuesto widꞌibadata bio kꞌobꞌedꞌe awʉrʉrãsidꞌa kꞌobꞌeasia ãzhi bawara nekꞌo. 30Mawũẽ ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadabara fariseorã bawarauba Jesúsba jʉrʉkuadꞌata jara mawũãsidꞌa: ¿Marã kꞌãrẽã nekꞌo duanu impuesto widꞌibada bawara, dewaraurã kꞌazhirua omiãrã bawara?

31Mawũãnaĩ Jesúsba panaʉ̃ mawũãsia: Bika bꞌebara nesidꞌa duanu ẽã zhãrã bꞌebi bꞌʉra, awuarabʉrʉ nesidꞌa bꞌea kꞌayarãbʉrʉ. 32Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa mʉãrã jʉrʉdꞌe ze ẽbasia ãzhikusa biata bꞌeta, awuarabʉrʉ ẽdrʉbigaita jʉrʉdꞌe zesia kꞌazhirua omiãrãta, kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã.

Widꞌidꞌapeadꞌa nekꞌo ẽã zhiwidꞌi bꞌedꞌebemata

(Mateo 9:14-17; Marcos 2:18-22)

33Mawũẽ ãzhara Jesúa mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽneba Juanba jʉrʉkuadꞌara biodꞌe nekꞌo ẽã zhiwidꞌi duanu, abꞌarika bꞌea fariseorãnesidꞌa, mawũãmina bʉrera nekꞌo kꞌãrẽ do duanu ẽka?

34Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: ¿Zhãrã juwua jida nʉmʉne duanurã marãbara nekꞌobidꞌa ẽã duanabidꞌaika zhũmakĩrãta wadꞌi bꞌʉdꞌera ãzhi bawara? 35Mawũãmina ewarita zeya zhũmakĩrã ãzhi maẽbara ededꞌaita, maʉ̃ ewadebʉrʉ nekꞌo ẽã zhiwidꞌi bꞌeaya. (Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa mʉta edebʉdadꞌebʉrʉ mʉã jʉrʉkuadꞌara nekꞌo ẽã zhiwidꞌi bꞌeaya.)

36Mawũãpe ne jarakꞌa mawũãsia: Miõba wua zhiwidꞌita kꞌõ edape remenda ẽã wua soreta. Mawũã ora bari zhiwidꞌita kꞌõã ẽã, awuarabʉrʉ zhiwidꞌita kꞌõ edabʉrʉra bi-ia kꞌobꞌe ẽã zhi soredꞌera. 37Miõba vino zhiwidꞌi oma tʉdꞌa ẽã ne e omata zhi sorerãnerã. Mawũã ora vino zhiwidꞌi omabara ne e oma kꞌõgꞌozoabʉrʉba wea wãña, aramaʉ̃ne ne e oma ãrĩkuaya. 38Mawũãmina vino zhiwidꞌi oma ne e omata zhiwidꞌirãnerã tʉsia bꞌʉa. Mawũãtrʉ abꞌarika bia nʉmaña. 39Miõba vino oreguea zhi zõrãta dobʉrʉbara zhiwidꞌira do krĩña ẽã. Awuarabʉrʉ mawũãbaria: Vino zhi zõrãta audre biga. (Maʉ̃bara Jesúsbara jara krĩñasia izhi ũrãgꞌara zõrãrãwedꞌabema krĩcha ũme ãba jara ẽãta ãrĩ ẽbaita.)

6

Trigota zhi kʉ̃mʉne ẽnapeadꞌa

(Mateo 12:1-8; Marcos 2:23-28)

1Ẽnaʉ̃bada ewade trigo u tabꞌʉ maẽ Jesús berabꞌari wãne, izha jʉrʉkuadꞌabara trigo zhi kʉ̃mʉne ẽnape juwuaba bogꞌachira epa kꞌosidꞌa. 2Mawũẽ fariseorã ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽã okꞌopanʉ oidꞌe bꞌʉ ẽãrã ẽnaʉ̃bada ewade?

3Mawũãnaĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: ¿Marãbara ledꞌakꞌa kĩrãkꞌa duanu ẽka rey Davidba odꞌara izhita izhi ũme duanu bawara jarrasidꞌadꞌe? 4Daizeze dedꞌa edꞌa wãpe jiraedasia pan Daizezeita bꞌʉbadata, maʉ̃ kꞌoidꞌe bꞌa ẽbasia, awuarabʉrʉ kꞌoidꞌe bꞌasia sacerdoterãbʉrʉ, maʉ̃ta kꞌosia, diasia izhi bawara bꞌeabidꞌa.

5Mawũãpe mawũãsia: Maʉ̃ẽnabema mʉ Beubari Bape bꞌʉra ewari ẽnaʉ̃bada Nokꞌoa.

Juwua bagu bꞌadꞌa

(Mateo 12:9-14; Marcos 3:1-6)

6Awʉrʉ ewade ẽnaʉ̃bada ewade de zhi jʉrebada maẽ Jesús edꞌa wãpe miã ũrãgꞌasia. Mama ũmakĩrãta bꞌasia juwua bagu bꞌʉta juwua arata. 7Maʉ̃ne ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadaba fariseorã bawarauba kĩrãkuitasidꞌa ẽnaʉ̃bada ewade bꞌebii kꞌawuaita, aramaʉ̃ne jidꞌaita. 8Mawũãmina izhara ãzhi mawũã krĩcha kꞌobꞌeta kꞌawuape juwua bagu bꞌʉa mawũãsia: Piradrʉpe ẽsadra nʉmedua.

Mawũãĩ izhira piradrʉpe edau nʉmesia. 9Mobebʉrʉ Jesúsbara mawũãsia: Mʉã marãã widꞌiya: ¿Ẽnaʉ̃bada ewadera biara osia bꞌʉka, o bia ẽãta osia bꞌʉ? ¿Zhãrã kꞌarebasia bꞌʉka, o beubiita bia bꞌʉ?

10Mawũãpe izhi bʉredrʉ nʉmʉta jõma akʉkuape juwua bagu bꞌʉa mawũãsia: Bʉzhi juwua jirabꞌaridua.

Mawũãĩ izhara jirabꞌarisia, aramaʉ̃ne izhi juwuara bikasia. 11Mawũẽ ãzhira kꞌãbãẽã kĩrũbʉdaba ãzhirãĩnu bedꞌeasidꞌa Jesús sãwũã odꞌaita.

Docera jʉrʉkuape zokꞌakuadꞌa

(Mateo 10:1-4; Marcos 3:13-19)

12Jari ewadera Jesús wãsia kꞌatumaĩnu zhiwidꞌidꞌe, maʉ̃nerã zhiwidꞌi ʉ̃nadrʉsia Daizezea. 13Ãsabai izhi pẽwã bꞌeta trʉ̃kuape ãzhidꞌebemata doce jʉrʉkuasia, maʉ̃rã trʉ̃gasia zokꞌakuadꞌa. 14Ãzhira naʉ̃rãã: Simón, Pedrota trʉ̃gadꞌata, zhi mebea Andrésta. Jacobo, Juan, Felipe, Bartolomé, 15Mateo, Tomás, Jacobo Alfeo warrata, Simón Zelote abadata. 16Juda Jacobo mebeata, dewarabema Juda Iscariote tẽãne Jesús chupea jidabidꞌata.

Jesúsba ũrãgꞌadꞌa kꞌabanata

(Mateo 4:23-25)

17Mawũã izha jʉrʉkuadꞌa bawara Jesús kꞌatumaneba yedꞌaa zepe kꞌoriwidꞌe bꞌesia. Maʉ̃nerã izhi pẽwã bꞌebara kꞌabana bawarauba bʉredrʉsidꞌa. Maʉ̃rã zekuasia Judea druadꞌeba, Jerusalén pʉwʉrʉdꞌeba, pusa doya Tiro pʉwʉrʉ tabꞌʉ maẽba, Sidón pʉwʉrʉdꞌeba, zekuasia izhi bedꞌeata ũrĩnaĩta, aramaʉ̃ne bꞌekuaita ãzhi kꞌaya bꞌeta. 18Jaiba wawa bꞌera bꞌekuasia. 19Mawũẽ jõmaʉ̃ba tõbꞌari krĩña bꞌeasia Daizeze zareadꞌeba jõma bꞌebikua nʉmaẽrã.

Sobiadꞌaidꞌebema sopuadꞌaidꞌebema

(Mateo 5:1-12)

20Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌata akʉ mawũãsia:

Marã sobiaudua Daizezedꞌebemata kꞌawuai kꞌarea zuburia bꞌera, marã mawũãrã Daizezeta Nokꞌodꞌebema.

21Sobiaudua Daizezedꞌebema kꞌarea jarra bꞌera, mawũãrã maʉ̃ne nʉmabigaya. Sobiaudua jẽga bꞌera, mawũã bꞌera ipidꞌabigaya.

22Sobiaudua zhãrãba marã ũduama edabʉdadꞌera, ãzhi maẽba jʉretabʉdadꞌera, ikꞌazhirua jarabʉdadꞌera, marã bia ẽkĩrãkꞌa seribidꞌa ẽãnerã mʉ Beubari Bape bꞌʉ kꞌarea.

23Maʉ̃ ewadera bꞌʉsridꞌaudua, sobiaudua, aramaʉ̃nerã Daizezebara ʉ̃tre ne biata waibꞌʉa dedꞌekaya. Marã zhibarirã bꞌeadꞌabara mawũã bĩ ẽã obazhidꞌa Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã bꞌeadꞌara.

24Mawũãmina, ¡zuburiadꞌaya zhãrã bara bꞌera! Ya erubꞌeba ãzhi sobiara.

25¡Zuburiadꞌaya zhãrã idꞌidꞌe jãwũã bꞌera! Mawũã bꞌera jarra bꞌeaya. ¡Zuburiadꞌaya zhãrã idꞌidꞌe ipidꞌa bꞌera! Mawũã bꞌera sopua jẽgadꞌaya.

26¡Marã zuburiadꞌaya zhãrã jõmaʉ̃ba bia jaradꞌara marã sewa kꞌaudꞌa bꞌeta! Mawũã bꞌebara zhibarirãbidꞌa bia jara bꞌea bazhia sewata Daizezeba bedꞌeata jarabibaridꞌe bꞌeadꞌata.

Dazhi jura bꞌeta kʉãgꞌaidꞌebema

(Mateo 5:38-48; 7:12)

27Marã mʉ bedꞌeata ũrĩ kꞌobꞌea mʉã marãã jaraya: Kʉãgꞌaudua marã jura bꞌera, bia oudua marã ũduama bꞌera. 28Ibia jaraudua marã ikꞌazhirua jara bꞌera, zhiwidꞌiudua marã bĩ ẽã obꞌebarira. 29Iabꞌaʉba bʉta kĩrãma tachira yawedꞌa tachibirua. Iabꞌaʉba bʉa wua ãnebꞌari bꞌʉta jãrĩrã, bʉzhi camisasidꞌa idu edebirua. 30Bariduba kꞌãrẽ widꞌibʉrʉdꞌera diadua. Iabꞌaʉba kꞌãrẽ bʉreta jãrĩbʉrʉdꞌera widꞌirãrũã wakusa diamarẽã. 31Zhãrãba marã sãwũã odꞌaita krĩña bꞌedꞌe marãba ãzhita mawũã oudua.

32Marã kʉãgꞌa bꞌetrʉ kʉãgꞌadꞌara, ¿kꞌãrẽ biata odꞌaipe? Kꞌazhirua omiãrãbidꞌa ãzhi kʉãgꞌa bꞌetrʉ kʉãgꞌabada. 33Marã bia obꞌetrʉ bia odꞌara, ¿kꞌãrẽ biata odꞌaipe? Kꞌazhirua omiãrãbidꞌa abꞌarika obꞌea. 34Jẽrũya dia bꞌeita bꞌeabʉrʉ ne prestadꞌara, ¿kꞌãrẽ biata odꞌaipe? Kꞌazhirua omiãrãbidꞌa kꞌazhirua omiãta bꞌea ne prestabada abꞌariza diadꞌamarẽã. 35Maʉ̃ba kʉãgꞌaudua marã jura bꞌera, bia oudua, ne prestaudua, mawũãmina jẽrũya diamarẽã bꞌearãũdua. Mawũãrã Daizezebara marãã kꞌãrẽ waibꞌʉa dedꞌekaya, aramaʉ̃nerã Ʉ̃trebema warrarãta bꞌeaya. Izhara sozuburia bꞌʉa izhaa zhibia jidakꞌata, bia ẽãta bꞌeta. 36Mawũẽ zhãrã sozuburia bꞌeaudua, marã Zezeta zhãrã sozuburia bꞌʉ kĩrãkꞌa.

Zhãrãta kꞌawua o ẽbaidꞌebema

(Mateo 7:1-5)

37Zhãrãta kꞌawua orãũdua, mobedꞌeba Daizezeba marã maʉ̃ kꞌarea kꞌawua o ẽã. Zhãrãta bedꞌea bara bꞌʉa arãũdua, mobedꞌeba Daizezeba marã bedꞌea bara bꞌea a ẽã. Marã bĩ ẽã obʉdara bedꞌea ne ẽãne edaudua, mawũãrã Daizezeba marã bedꞌea ne ẽã bꞌʉkuaya. 38Zhãrã kꞌãrẽ diaudua, mawũãrã Daizezeba marã kꞌãrẽ diaya. Kꞌãrẽ bia zabʉdata ure jõãsu kuguzoa diaudua mazhi ne zabaridꞌe. Daizezebara diaya mawũã zabʉda zadꞌe.

39Ne jarakꞌa dewara mawũãsia: ¿Daʉbꞌerrea bꞌʉbara erbꞌari edesia bꞌʉka awʉrʉ daʉbꞌerrea bꞌʉra? ¿Ũmewedꞌa bꞌaedꞌa ẽka zobꞌeadꞌe? 40Ne kꞌawa bꞌʉra audre bꞌʉ ẽã izhi ne jaradia nʉmʉ kꞌãñabara. Mawũãmina izha kꞌawa nʉmʉ jõma kꞌawatrʉ izhi ne jaradia nʉmʉ kĩrãkꞌa bꞌeya.

41¿Kꞌãrẽã bʉ mebea dabʉdꞌe ne jarra kꞌobꞌʉtrʉ akʉpe bʉ dabʉdꞌe bakuru pẽũ nʉmʉrã akʉ ẽpe? 42¿Mawũãrã bʉara bʉ mebea mawũãĩne bꞌʉka: Mebea, ne jarra bʉ dabʉdꞌe kꞌobꞌʉta mʉãã aubꞌaribirua aidꞌe bꞌʉka, bʉara akʉ ẽãta bʉ dabʉdꞌe bakuru pẽũ nʉmʉrã? ¡Sewa bibaʉta bꞌarãrũã! Bakuru bʉ dabʉdꞌe pẽũ nʉmʉta naara ãĩ bꞌʉdua, mawũãtrʉ bia ũduya bʉ mebea dabʉdꞌe ne jarra kꞌobꞌʉta aubꞌariita. (Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa bʉa kꞌazhirua obꞌʉta naara idu bꞌʉdua, mobedꞌeba zhãrã kꞌareba bꞌeya.)

Kꞌãrẽ obꞌedꞌeba ũdukꞌawadꞌaya

(Mateo 7:17-20; 12:34-35)

43Bakuru biabara zau ẽã zhi tara bia ẽãta, miã bakuru bia ẽãbara zau ẽã zhi tara biata. 44Bakurura abꞌa abꞌakꞌa ũdukꞌawa panʉã zhi tadꞌeba. Igojõ bꞌʉadꞌakꞌa ʉrʉba zaudꞌata, miã jũẽchichiba zaudꞌata bꞌʉadꞌakꞌa uvara. 45Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa biata bꞌʉbara biata sodꞌe erubꞌʉta biata jara bꞌʉa. Bia ẽãta bꞌʉbara bia ẽãta sodꞌe erubꞌʉta bia ẽãta jara bꞌʉa. Kꞌãrẽ sodꞌe nʉmʉkꞌãrĩta jara bedꞌea bꞌʉa ira.

De ũmenebema

(Mateo 7:24-27)

46¿Mʉrã kꞌãrẽã Nokꞌó abada mʉã jara bꞌʉra odꞌa ẽãta? 47Mʉma zebʉrʉba mʉ bedꞌeata ũrĩpe aribꞌae bꞌʉra mʉã marãã jaraya kꞌai ũme abꞌarika bꞌʉta. 48Ũmakĩrã de odꞌa ũme abꞌarika bꞌʉa, maʉ̃bara egoro eidꞌu kꞌorupe drʉ̃daura peña ʉ̃rʉ̃ joukuasia. Do zebʉrʉdꞌera dora maʉ̃ dema zarea jiradrʉsia, mawũãmina pʉkatʉ ẽbasia pãrã nʉmʉba peña ʉ̃rʉ̃. 49Mawũãmina mʉ bedꞌeata ũrĩpe aribꞌae ẽãrã ũmakĩrãba izhi dera bari egoro ʉ̃rʉ̃ odꞌa kĩrãkꞌa bꞌʉa. Maʉ̃ dema dora zarea jiradrʉbʉrʉba tega wãsia, mawũẽ jipa teguezoasia maʉ̃ dera.

7

Jesúsba bꞌebidꞌa nezokꞌata soldaorã nokꞌodꞌeta

(Mateo 8:5-13)

1Izhi bedꞌeata ũrĩ kꞌobꞌea ma bedꞌeabʉrʉdꞌera Jesús wãsia Capernaúm pʉwʉrʉedꞌa. 2Maʉ̃ne soldaorã nokꞌodꞌe nezokꞌata izha bio kʉãgꞌata kꞌayata beubodꞌo basia.

3Soldaorã nokꞌoba Jesús jarabʉdata ũrĩbʉrʉdꞌera, ʉ̃kʉrʉ izhima zokꞌakuasia nokꞌorã judíorãta, aramaʉ̃ne zuburia bedꞌeasia zepe bꞌebimarẽã izhi nezokꞌata. 4Mawũẽ ãzhira Jesúsma zekuape zuburia bedꞌea mawũãsidꞌa: Bʉara soldaorã nokꞌora kꞌarebaidꞌe bꞌʉa. 5Izhara dazhirã judíorã kʉãgꞌa bꞌʉba daiita pãrãsia de zhi jʉrebadata.

6Mawũãnaĩ Jesús wãsia ãzhi bawara. Mawũãmina de kꞌaita babʉdadꞌera soldaorã nokꞌobara izhi bawara zhibiata ʉ̃kʉrʉ izhima zokꞌabʉrʉta jarabuesia mawũãnamarẽã: Nokꞌó, mʉrã biata bꞌʉ ẽã bʉ mʉ dedꞌa deidꞌu zeira. 7Maʉ̃ba mʉrã bʉma wã ẽbasia. Mawũãmina bꞌei bedꞌeata jaradua, mawũãrã mʉ nezokꞌara bꞌeya. 8Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa mʉãrã aribꞌae bꞌʉa nokꞌoba jarabʉrʉta. Mʉãbidꞌa soldaorãta jʉre bꞌʉa mʉã jarabʉrʉdꞌe bꞌeta. Mʉã iabꞌaʉa wãrũã abʉrʉdꞌera wãbaria. Iabꞌaʉa zerua abʉrʉdꞌera zebaria. Mʉ nezokꞌaa naʉ̃ta odua abʉrʉdꞌera obaria.

9Maʉ̃ta ũrĩbʉrʉdꞌera Jesús izhi kꞌarea sobiape izhi kꞌaidꞌu erjiranuta akʉ mawũãsia: Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, mʉãrã miã Israel bꞌedꞌebema ũdu ẽã kꞌãwũã soidꞌu kꞌobꞌʉra.

10Zokꞌakuadꞌata jẽrũya dedꞌaa zebʉdadꞌera nezokꞌara zhi bꞌemata ũdusidꞌa kꞌaya nʉmanata.

Jesúsba piradrʉbidꞌa pẽdra wauta

11Maʉ̃ tẽã Naín abada pʉwʉrʉedꞌa Jesús wãbʉrʉdꞌera, izha jʉrʉkuadꞌata bio wãne dewara wãsidꞌa kꞌabanata. 12Pʉwʉrʉdꞌe edꞌa wãbada kꞌaita zebʉrʉdꞌera, joudꞌe akꞌopanasia beuwãrãta, zhi papadꞌera wau maʉ̃trʉ abꞌabai bꞌasia, izhira pẽdra basia. Izhi bawara zhãrã bio kꞌopanasia pʉwʉrʉdꞌebemata. 13Nokꞌo Jesúsba ũdui sozuburiape mawũãsia: Jẽgarãrũã.

14Mobe orrape barkuata tõbꞌaribʉrʉdꞌera zhi akꞌopanʉ pi kꞌopanesia. Mawũẽ mawũãsia: ¡Kũrã, mʉã bʉaa jaraya, piradrʉrua!

15Beudꞌara aramaʉ̃ta piradrʉpe bedꞌeasia. Aramaʉ̃ne Jesúsbara diasia zhi papaa. 16Mawũẽ jõma peradꞌape Daizeze ibia jara mawũãsidꞌa: Naʉ̃ Jesús Daizezeba bedꞌeata jarabibarita zhi zromata piradrʉbʉrʉa dazhirãne edꞌa.

Daizezera zebʉrʉa izhidꞌerãta kꞌarebadꞌe.

17Jesúsba mawũã obʉrʉta trʉ̃poasia Judea drua jõma, drua kꞌaita tabꞌe jõma.

Juan Burukꞌoemiãba zokꞌakuadꞌa

(Mateo 11:2-19)

18Juanba jʉrʉkuadꞌabara Jesúsba mawũã onʉmʉta jõma jarasidꞌa. Mawũẽ Juanbara ũme trʉ̃sia izha jʉrʉkuadꞌadꞌebemata. 19Mobe Jesúsma zokꞌakuasia widꞌi mawũãnamarẽã: ¿Bʉka zhãrã Ẽdrʉbiita zeita bꞌadꞌara, o daibara wadꞌi awʉrʉta jʉ̃ãnaĩ? 20Aramaʉ̃ne maʉ̃rã Jesúsma zedꞌape mawũãsidꞌa:

Daira Juan Burukꞌoemiãba bʉma zokꞌakuasia widꞌi mawũãnamarẽã: ¿Bʉka zhãrã Ẽdrʉbiita zeita bꞌadꞌara, o daibara wadꞌi awʉrʉta jʉ̃ãnaĩ?

21Maʉ̃nerã bio bꞌebikuasia kꞌaya bꞌeta, pua bꞌeta, jaiba wawa bꞌeta, daʉbꞌerrea bꞌeta bio ne ũdubikuasia. 22Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Wãũdua, mobe Juanʉã kꞌawuabiudua mazha ũrĩbʉdata mazha ũdubʉdata. Daʉbꞌerrea bꞌera ne ũdu tupudꞌea audua, wã bꞌe ẽã bꞌera wã tupudꞌea, aidꞌaba kꞌaya bꞌera nene ẽã tupudꞌea, ne ũrĩ ẽã bꞌera ne ũrĩ tupudꞌea, beudꞌapeadꞌara piradrʉ tupudꞌea, zuburia bꞌea jara bara bꞌʉa ẽdrʉdꞌaidꞌebemata bedꞌea biata. 23Sobia bꞌaya mʉnebemata ĩjã ẽã nʉmʉ ẽãrã.

24Juanba zokꞌakuadꞌata wãbʉdadꞌera Jesúsbara Juan jarabʉrʉta zhãrã kꞌobꞌea mawũãsia: ¿Drua drudrua tabꞌʉidꞌura marãbara kꞌãrẽta akʉdꞌe jũẽsidꞌa? ¿Bariduta bꞌʉta akʉdꞌe jũẽsidꞌakꞌa? 25¿O kꞌãrẽta akʉdꞌe jũẽsidꞌa? ¿Ũmakĩrã wua biaba zho bꞌʉta akʉdꞌe jũẽsidꞌakꞌa? Wua biaba zho ne biata erubꞌera reyrã dedꞌabʉrʉ bꞌea. 26¿Kꞌãrẽta akʉdꞌe jũẽsidꞌa? ¿Daizezeba bedꞌeata jarabibarita akʉdꞌe jũẽsidꞌakꞌa? Izhia, mʉã marãã jaraya, kꞌãʉ̃ Daizezeba bedꞌeata jarabibarita audre zhi zroma. 27Kꞌãʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa:

Mʉ bedꞌeata jarabarita mʉã bʉ na zokꞌaya, bia ẽãrã ãmabʉdaba maʉ̃bara bʉ zei ota araa obʉrʉkaya bʉ na. (Malaquías 3:1)

28Mʉã marãã jaraya, wũẽrãba tobʉdara Daizezeba bedꞌeata jarabibarira audre zhi zroma ne ẽã Juan Burukꞌoemiã kꞌãñabara. Mawũãmina Daizezeta Nokꞌodꞌebemata zhi zroma ẽãta bꞌʉra zhi zroma izhi kꞌãñabara.

29Maʉ̃ jarabʉrʉta zhãrã jõmaʉ̃ba ũrĩbʉdadꞌera, rey Romanebemaĩta plata widꞌibadabidꞌa ũrĩbʉdadꞌera jarasidꞌa Daizezeba Juanneba ũrãgꞌa nʉmʉrã bigata, ãzhira aramaʉ̃ne zhi buru kꞌoema basia Juanba. 30Mawũãmina fariseorãbara, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadabara seribidꞌa ẽbasia Daizezeba ãzhibari biata okrĩña bꞌʉra, ãzhira aramaʉ̃ne zhi buru kꞌoema ẽbasia Juanba.

31Jesúsbara mawũãsia: ¿Zhãrã idꞌi ewadebema mʉã kꞌãrẽ ũme abꞌarika jaraipe kꞌãrẽ ũme abꞌarika bꞌe? 32Pʉwʉrʉdꞌe warrarã jẽmene jewedꞌabada kĩrãkꞌa bꞌea, ãzhirãĩnu nemi jĩgua mawũãbada: Daiba chiruta zabʉdadꞌera marã bairadꞌa ẽbasia, dai miã sopua trʉ̃ãbʉdadꞌera marã jẽgadꞌa ẽbasia. 33Marã aramaʉ̃ kĩrãkꞌa bꞌeta Juan Burukꞌoemiã zedꞌara nekꞌo ẽã, vino do ẽã bꞌʉ baera jaita erubꞌʉa abꞌea. 34Waya mʉ Beubari Bape bꞌʉta zedꞌara nekꞌo, vino do bꞌʉ baera nekꞌomiã, vino domiã abꞌea. Aramaʉ̃ne jara bꞌea zhibiata bꞌʉta rey Romanebemaĩta plata widꞌibada bawara dewaraurã kꞌazhirua omiãrã bawara. 35Mawũãmina Daizeze krĩchara bigata kꞌawua bꞌea izhidꞌebemata ĩjã bꞌeta bia nʉmeba.

Jesús jũẽna Simón fariseo maẽ

36Fariseorãnebema abꞌaʉba Jesúa jarasia izhi ũme nekꞌomarẽã. Mawũẽ fariseo dedꞌa wãpe nekꞌo bꞌesia. 37Maʉ̃ne wũẽrã pʉwʉrʉdꞌebemata kꞌazhirua omiãba, Jesús mawũã fariseo dedꞌa nekꞌo bꞌʉta kꞌawuai botelladꞌe wesia kerata. 38Mobe izhi jẽrũ kꞌaita bꞌepe jẽrũ daubꞌaba surruabipe põãsã jaresia izhi budꞌaba. Mobe jẽrũ nigape ʉ̃rʉ̃ weasia kerata. 39Fariseo Jesús trʉ̃naba maʉ̃ta ũdui izhikusa mawũãsia: Naʉ̃ta Daizezeba bedꞌeata jarabibarita bꞌʉbʉrʉ kꞌawua kꞌausia wũẽrã sãwũã bꞌʉba izhi tõbꞌari kꞌobꞌʉta, kꞌazhirua omiãta bꞌʉta. 40Maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: Simón, mʉã bʉaa ne jaraya.

Mawũãĩ izhara mawũãsia: Jaradua Miã Ũrãgꞌabari.

41Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Plata prestabariba erubꞌasia ũme debe panʉta. Trabajodꞌera abꞌa ewari quiniento deweta dewe basia denario quiniento, dewarabemata cincuenta. 42Ãzhara kꞌãrẽba pagꞌaita ne ẽãba ãzhi ũmewedꞌa bedꞌea ne ẽã panʉsia deweta panʉta. ¿Kꞌõbe bʉa mʉãã jaradua, plata prestadꞌara ãzhidꞌebemabara sãʉ̃ba audre kʉãgꞌaipe?

43Mawũãĩ Simónbara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉmaãrã audre diaita bꞌadꞌaba.

Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Bʉa arimaẽ jarabʉrʉa.

44Mobebʉrʉ wũẽrãta akʉpe Simoũã mawũãsia: ¿Bʉara akʉ kꞌobꞌʉ ẽka naʉ̃ wũẽrã? Mʉ bʉ dedꞌa deidꞌu zebʉrʉdꞌera bʉara mʉãã baniã dia ẽbasia mʉ jẽrũĩtara. Mawũãmina naʉ̃ wũẽrãbara mʉ jẽrũrã daubꞌaba surruabipe põãsã jarebʉrʉa izhi budꞌaba. 45Bʉara mʉrã kĩrãma niga ẽbasia. Maʉ̃ne naʉ̃ wũẽrãbara mʉ deidꞌu zedꞌadꞌebemata niga tau ẽã mʉ jẽrũrã.

46Bʉara mʉ burura nendragꞌabara chiratʉ ẽbasia. Maʉ̃ne naʉ̃ wũẽrãbara kerata weabʉrʉa mʉ jẽrũne. 47Mawũẽ mʉã bʉaa jaraya, kꞌazhirua biodꞌebara mʉãrã bedꞌea ne ẽã bꞌidꞌapʉa, mawũẽ mʉrã bio kʉãgꞌa. Mawũãmina iabꞌa izhima kꞌazhirua bio ne ẽãta bedꞌea ne ẽã bꞌʉra maʉ̃bara bio kʉãgꞌa ẽã.

48Mobe wũẽrãã mawũãsia: Bʉra kꞌazhiruata biodꞌebara mʉãrã bedꞌea ne ẽã bꞌidꞌapʉa.

49Mawũãĩ ãba nekꞌo kꞌobꞌebara ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: ¿Naʉ̃ kꞌaipe mawũã kꞌazhiruata biodꞌeba zhãrã bedꞌea ne ẽã bꞌʉira?

50Maʉ̃ne Jesúsbara wũẽrãã mawũãsia: Bʉzhi soidꞌu kꞌobꞌʉba ẽdrʉbʉrʉa, wãrũã adu-a.

8

Wũẽrãrã Jesús kꞌareba bꞌeadꞌa

1Maʉ̃ tẽã Jesús wãsia pʉwʉrʉ zromaza, pʉwʉrʉ zakeza, bedꞌea biata jarakꞌa wãsia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata. Kꞌaidꞌu bꞌeasia izha jʉrʉkuadꞌata docera. 2Wũẽrãrã ʉ̃kʉrʉ kꞌaidꞌu bꞌeasia bꞌekuadꞌata jai abꞌeta, kꞌaya bꞌeta. Abꞌa María Magdalena abazhidꞌa, maʉ̃nebara ẽzoasia jai siete. 3Dewara bꞌasia Juana Chuza kĩmata, Chuzabara erunʉmasia rey Herodeba ne nʉmʉkꞌãrĩta. Dewara bꞌasia Susanata, dewara wũẽrãrã bio bꞌeasia Jesús kꞌareba bꞌeta ãzha ne erubꞌeba.

Ne pobaridꞌebema

(Mateo 13:1-23; Marcos 4:1-20)

4Kꞌabanata bʉredrʉ bʉsita pʉwʉrʉzabemata izhima zebʉsidꞌe ne jarakꞌa mawũãsia:

5Ne ubarita wãsia izhi ne ta podꞌe, pobʉrʉdꞌera ʉ̃kʉrʉ odꞌe bꞌaebʉrʉba biradigasidꞌa, mawũẽ ibanaba misidꞌa. 6Ʉ̃kʉrʉ mongꞌara ʉ̃rʉ̃ bꞌaepe waribʉrʉba bagusia surruata ne ẽãba. 7Ʉ̃kʉrʉ bꞌaesia ʉrʉdꞌe, mawũẽ ʉrʉ ãba waribʉrʉba ãnatʉ beasia. 8Ʉ̃kʉrʉ egoro biadꞌe bꞌaepe waribʉrʉba zausia ta cienne abꞌa abꞌakꞌa.

Jesúsbara maʉ̃ta jarape nemi jĩgua mawũãsia: Ne ũrĩ bꞌʉbara maʉ̃ta kĩrãkuita ũrĩdua. 9Maʉ̃nerã izha jʉrʉkuadꞌabara widꞌi mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽta jara krĩña bꞌʉ mawũã ne jarakꞌabʉrʉbara?

10Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: Daizezebara marãã kꞌawuabi nʉmʉã izhita Nokꞌodꞌebema kꞌawuabi ẽã bꞌadꞌata, mawũãmina awʉrʉrã izhidꞌebema ĩjã ẽã bꞌeara ne biodꞌeba jaraibara. Akʉ bꞌeidꞌu sãwũãta kꞌawua ẽã akʉ bꞌeamarẽã, ũrĩ bꞌeidꞌu sãwũãta kꞌawua ẽã ũrĩ bꞌeamarẽã.

11Mʉã ne jarakꞌabʉrʉta sãwũãnebema naʉ̃ã: Ne tara Daizeze bedꞌea. 12Ne ta pobʉrʉdꞌe odꞌe bꞌaedꞌara zhi ũrĩbadata maʉ̃ã. Mawũãmina ãtõmiãta zepe bedꞌeata ãzha ũrĩnata ãĩ eda bꞌʉa ãzhi sodꞌeba, ĩjãbʉdaba ẽdrʉdꞌa ẽbamarẽã. 13Ne ta pobʉrʉdꞌe mongꞌaradꞌe bꞌaedꞌara Daizeze bedꞌeata ũrĩbʉdadꞌera sobia ũrĩbadata maʉ̃ã. Mawũãmina bia kꞌarra jidadꞌa ẽã, mawũẽ ĩjã bꞌeta dããrã ẽãne zuburiabʉdadꞌera ĩjã ẽã kenabꞌaribada. 14Ne ta pobʉrʉdꞌe ʉrʉdꞌe bꞌaedꞌara Daizeze bedꞌeata ũrĩbadata maʉ̃ã. Mawũãmina sãwũã ne bio erubꞌeaita sãwũã bꞌʉsridꞌa bꞌeaita krĩcha nʉmeba kenabꞌari panʉã, mawũẽ zau eabadꞌa ẽã. 15Mawũãmina ne ta pobʉrʉdꞌe egoro biadꞌe bꞌaedꞌara sobiadꞌe kĩrãẽpa Daizeze bedꞌeata ãzha ũrĩnane bꞌeta maʉ̃ã, aramaʉ̃ne eaba duane bꞌʉa baridua.

Ne jaradꞌa ĩbĩrãneba

(Marcos 4:21-25)

16Miõba ĩbĩrã kꞌoadꞌakꞌa ãna nʉmʉĩ kꞌarea, miã kꞌãĩbari maẽ edre bꞌʉdꞌakꞌa. Awuarabʉrʉ ʉ̃tʉ bꞌʉbada deidꞌu zebʉdaba ʉ̃na ũdudꞌamarẽã. 17Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa Daizezedꞌebema kꞌawuadꞌa ẽã nʉmʉrã kꞌawuadꞌa ẽã nʉma ẽã, miã chupea nʉmʉrã kꞌawuadꞌa ẽã nʉma ẽã.

18Mʉã jara bꞌʉta kĩrãkuita ũrĩũdua, zhi bude erubꞌʉaara audre kꞌawuabiya, mawũãmina zhi bude erubꞌʉ ẽãrã wĩka erubꞌʉta krĩcha bꞌʉsidꞌa jãrĩña.

Kꞌobꞌeadꞌa Jesús papata zhi mebẽrãta

(Mateo 12:46-50; Marcos 3:31-35)

19Zhi papata, zhi mebẽrãta Jesúsma zesidꞌa, mawũãmina izhi bꞌʉidꞌura wã bꞌedꞌa ẽbasia kꞌabanaba. 20Maʉ̃ne jara mawũãsidꞌa: Bʉ papata bʉ mebẽrãta ewaradꞌe kꞌopanʉã, bʉta ũdu krĩña panʉã.

21Mawũãnaĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉ papata, mʉ mebẽrãta bꞌea Daizeze bedꞌeata ũrĩ aribꞌae bꞌeta.

Jesúsba taʉbidꞌa nanguta do bomatʉta

(Mateo 8:23-27; Marcos 4:35-41)

22Ewari abꞌa Jesús izha jʉrʉkuadꞌa bawara jãbadꞌe bꞌaripe mawũãsia: Chãnadrʉ do jedꞌea õbꞌʉ kĩrãrẽ.

Aramaʉ̃ne wãsidꞌa. 23Chã wãnane Jesús kꞌãĩsia. Maʉ̃ne nanguba do jedꞌea õbꞌʉra bomatʉbʉrʉba jãbara nabiru menajacha bʉsadꞌewasia. 24Mawũẽ Jesúsma zedꞌape ʉ̃rʉ̃ma mawũãsidꞌa: ¡Miã Ũrãgꞌabari, dazhirã tabodꞌoa!

Mawũãnaĩ Jesús ʉ̃rʉ̃mape kẽãsia nanguta do bomatʉta, mawũẽ taukua nʉmaẽdasia.

25Mobebʉrʉ ãzhaa mawũãsia: ¿Marã sãwũãbʉda soidꞌu kꞌopanaĩ kꞌaudꞌe?

Ãzhara pera bia akʉdrua ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: ¿Naʉ̃ kꞌaipe kꞌãwũã nanguta dota kẽãbʉrʉdꞌe izhi bedꞌeata aribꞌaebʉdara?

Kĩrãnema bꞌadꞌa Gadara bidꞌata

(Mateo 8:28-34; Marcos 5:1-20)

26Jũẽkuasia Gadara bidꞌarã druaidꞌu, maʉ̃ druara Galilea kĩrãbita kĩrãrã tabꞌʉa. 27Jesús drua jʉ̃drʉdꞌera ũmakĩrãta izhima zesia pʉwʉrʉdꞌebemata, kĩrãnema bꞌʉta ewari dããrã bata bꞌasia, wua jʉ̃ ẽã bꞌʉta dedꞌa bꞌa ẽbasia, awuarabʉrʉ bꞌasia peña zobꞌeata beuwãrã wuagꞌabadata nʉme maẽ. 28Jesústa ũdui kꞌãbãẽã bꞌiasia, mobe Jesús jẽrũ kꞌaita ju kꞌobꞌepe nemi jĩgua mawũãsia: ¿Bʉra mʉ ũme kꞌãrẽta sãwũã bꞌʉ Jesús Daizeze Ʉ̃trebema Warra? Mʉ biata odua mʉta zuburia orãrũã.

29Mawũã bedꞌeasia Jesúsbara jaira ãĩ wãmarẽã jara kꞌobꞌʉba maʉ̃nebara, ewari dããrã basia jaibara zuburia erunʉmʉta. Izhira cadenaba jʉ̃ bazhidꞌa jẽrũta juwuata, mawũãmina cadena tʉdꞌʉzoabipe jaibara wãbi bꞌasia drua drudrua tabꞌeidꞌu. 30Jesúsbara widꞌi mawũãsia: ¿Bʉ trʉ̃rã kꞌaipe?

Mawũãĩ jaibara mawũãsia: Mʉ trʉ̃rã Kꞌabana.

Mawũãsia jaira bio edꞌa wãnape bꞌeba maʉ̃ne edꞌa. 31Jesúa zuburia bedꞌeasidꞌa zokꞌakua ẽbamarẽã edꞌaa tebʉedꞌa. 32Maʉ̃ne mama chĩnata bio nekꞌo duanasia kꞌatumane. Mawũẽ zuburia bedꞌeasidꞌa idu edꞌa wãbigamarẽã maʉ̃rãne edꞌa. Mawũẽ Jesúsbara idaribigasia. 33Aramaʉ̃ta jaira ũmakĩrãnebara ẽzoape chĩnarãne edꞌa wãsidꞌa. Mawũẽ chĩna peñane edꞌaa doidꞌu bʉrʉgʉzoa jogꞌakuasia.

34Mawũẽ chĩna akʉ bꞌebara mawũã berabꞌaribʉrʉta ũdudꞌai wãẽbasidꞌa, mobe jarakꞌasidꞌa pʉwʉrʉdꞌebidꞌa meãbidꞌa. 35Mawũẽ akʉdꞌe erbuesia mawũã berabꞌaribʉrʉta. Jesúidꞌu zebʉdadꞌera jai bio abꞌadꞌara ũdusidꞌa, Jesús jẽrũ kꞌaita jewedꞌa bꞌʉta wua jʉ̃ bꞌasia kĩrãbape, mawũẽ perakuasia. 36Zhi ũdudꞌapeadꞌabara nebʉrʉsidꞌa sãwũã ẽdrʉpe bꞌidꞌata kĩrãnema bꞌadꞌara. 37Mobebʉrʉ kꞌabanata Gadara druadꞌebemarã Jesúa zuburia bedꞌeasidꞌa wãmarẽã ãzhi maẽbara, ãzhira kꞌãbãẽã pera kꞌobꞌeasia. Mawũẽ Jesús jãbadꞌe bꞌaripe wãsia. 38Maʉ̃ne jai bio abꞌadꞌara Jesúa zuburia bedꞌeasia bꞌabimarẽã izhi ũme. Mawũãmina Jesúsbara wãmarẽã jara mawũãsia: 39Wakusa dedꞌaa wãrũã, mobe jaradua Daizezeba bia zromata obʉrʉta bʉ bꞌebibʉrʉta.

Mawũãĩ izhira wãbʉrʉta pʉwʉrʉdꞌe jõmaʉ̃ã jarakꞌa wãsia bia zromata obʉrʉta Jesúsba izhi ũme.

Jairo kꞌaudꞌebema

(Mateo 9:18-26; Marcos 5:21-43)

40Kĩrãrẽba Jesús wakusa zebʉrʉdꞌera kꞌabanabara sobia bia edasidꞌa jõmaʉ̃ba jʉ̃ã duanasi baera. 41Maʉ̃ne zesia Jairo abadata de zhi jʉrebada maẽ nokꞌota. Mobe Jesús jẽrũ kꞌaita ju kꞌobꞌepe zuburia bedꞌeasia deidꞌu wãmarẽã izhi dedꞌa. 42Izhara kꞌauta abꞌa erubꞌʉta doce año bꞌʉta beubodꞌo basia.

Jesús wãbʉrʉdꞌera kꞌabanaba pẽũsua wãbisidꞌa.

43Maʉ̃ne wũẽrã abꞌa waba kꞌaya bꞌʉta doce año bata bꞌasia. Bibadꞌamarẽã zhãrã jʉrʉkua bꞌʉdꞌe izha erubꞌadꞌara jõma gastasiidꞌu miõba bibadꞌa ẽbasia. 44Ãbʉdeba orrape tõbꞌarisia Jesús wua ita. Aramaʉ̃ta poasia wa ze nʉmʉrã. 45Maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: ¿Mʉrã kꞌaiba tõbꞌarisi?

Jõmaʉ̃ba tõbꞌaridꞌa ẽãta jarasidꞌa, maʉ̃ne izhi ũme kꞌopanʉ bawarauba Pedroba mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, kꞌabanaba bʉra pẽũsua wãbidꞌata, ¿mʉrã kꞌaiba tõbꞌarisi abʉrʉka?

46Mawũãmina Jesúsbara mawũãsia: Mʉrã iabꞌaʉba tõbꞌarisia, mʉã kꞌawuabʉrʉa zhãrã bꞌeidꞌebema zareata ãĩ wãbʉrʉta mʉ maẽba.

47Aramaʉ̃ne wũẽrãbara kꞌawuasia kꞌawuabʉrʉta, mawũẽ pidꞌidꞌia zepe Jesús jẽrũ kꞌaita ju kꞌobꞌepe jõmaʉ̃ kĩrãbita jarasia kꞌãrẽã tõbꞌaridꞌata, sãwũã audre ẽãne bꞌedꞌata. 48Mawũẽ Jesúsbara mawũãsia: Wũẽrã, bʉra soidꞌu kꞌobꞌʉdꞌeba ẽdrʉbʉrʉa, wãrũã adu-a.

49Wadꞌi bedꞌea kꞌobꞌʉdꞌe de zhi jʉrebada maẽ nokꞌo dedꞌauba iabꞌa zepe mawũãsia: Bʉ kꞌaura beudogꞌoa. Mawũẽ miãsẽã bedꞌea nʉmarãrũã Miã Ũrãgꞌabaria.

50Maʉ̃ta ũrĩpe Jesúsba panaʉ̃ Jairoa mawũãsia: Sopuarãrũã, awuarabʉrʉ soidꞌu kꞌobꞌadua mawũãrã bʉ kꞌaura beudꞌata piradrʉya.

51Deidꞌu wãbʉrʉdꞌera izhi bawara miõta edꞌa wãbiga ẽbasia. Awuarabʉrʉ edꞌa wãbigasia Pedrota, Jacobota, Juanta, dewara wũẽrã zake zezeta zhi papata. 52Jõma aubꞌari jẽga duanasia wũẽrã zake kꞌarea. Maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: Jẽgarãũdua, beu ẽã, awuarabʉrʉ kꞌãĩ bꞌʉa.

53Mawũãĩ sewakꞌau bꞌʉa asidꞌa kꞌawua kꞌobꞌeba beusita. 54Mawũãmina Jesúsbara juwuadꞌe jidape nemi jĩgua mawũãsia: ¡Wũẽrã zake, piradrʉrua!

55Mawũãbʉrʉdꞌera zhi jawurera zesia wakusa, mawũẽ aramaʉ̃ta piradrʉsia. Jesúsbara jarasia zhiko diadꞌamarẽã. 56Zhibarirãbara bia akʉ kꞌopanasia. Maʉ̃ne Jesúsbara jarasia miõã jaradꞌa ẽbamarẽã mawũã berabꞌaribʉrʉra.

9

Kꞌãrẽ obigadꞌa doce jʉrʉkuadꞌata

(Mateo 10:5-15; Marcos 6:7-13)

1Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌa doceta ãba jʉrepe zareata dedꞌekasia jai jõmaʉ̃ ʉ̃rʉ̃, aramaʉ̃ne bꞌebidꞌamarẽã kꞌayarãsidꞌa. 2Mobebʉrʉ jaradꞌe zokꞌakuasia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata, aramaʉ̃ne bꞌebidꞌamarẽã kꞌayarãsidꞌa. 3Maʉ̃nerã mawũãsia: Odꞌera miã kꞌãrẽta ederãũdua, miã barrata, miã talegota, miã zhikota, miã platata, miã wua trokꞌa jʉ̃ĩta. 4Baridu maẽ deidꞌu wãbʉdadꞌera mama duanedua mamaʉ̃ba wãnañeẽna. 5Baridu maẽ marãta bia edadꞌa ẽbʉrʉ maʉ̃ pʉwʉrʉdꞌebara ãĩ wãbʉdata egoro jarra marã jẽrũnebema niãweudua. Aramaʉ̃ne kꞌawuabidꞌaya ãzhira Daizezebara pua kꞌawua oita.

6Ãzhi wãbʉrʉdꞌera pʉwʉrʉ zake tabꞌeza berabꞌari wãnata bedꞌea biata jarakꞌa kꞌayarãta bꞌebikua wãsidꞌa baridu maẽ.

Juan Burukꞌoemiã beabidꞌadꞌebema

(Mateo 14:1-12; Marcos 6:14-29)

7Rey Herodebara jõma ũrĩsia Jesúsba onʉmʉta, mawũẽ kꞌawua ẽã krĩcha bꞌasia. Ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: Juan beudꞌata piradrʉsia. 8Waya ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: Elíata ibꞌaria. Ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: Daizezeba bedꞌeata jarabibari bꞌeadꞌata beudꞌata iabꞌa piradrʉbʉrʉa. 9Mawũẽ Herodebara mawũãsia: Juan mʉãrã otatubisia. ¿Mawũẽ maʉ̃ kꞌaipe maʉ̃nebemata mʉã ũrĩ nʉmʉrã?

Aramaʉ̃ne ũdu krĩña bꞌasia.

Nekꞌobigadꞌa cinco mil

(Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Juan 6:1-14)

10Jesúsba zokꞌakuadꞌata wakusa zebʉdadꞌera jõma nebʉrʉsidꞌa ãzha odꞌapeadꞌata. Maʉ̃nerã bari ãzhitrʉ jʉre edesia miõ ne ẽã maẽ Betsaida pʉwʉrʉ kꞌaita. 11Zhãrãbara kꞌawuadꞌape kꞌaidꞌu wãsidꞌa. Mawũẽ izhara bia edabʉrʉta jarakꞌasia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata, bꞌebikuasia zhi bꞌei bara bꞌera.

12Maʉ̃ne ewari keudꞌe izha jʉrʉkuadꞌata docebara orradꞌape mawũãsidꞌa: Zhãrã kꞌobꞌera wãbigarua wãnamarẽã pʉwʉrʉ zake tabꞌema, meã arakꞌaita bꞌema, maʉ̃za kꞌãĩguebʉdaba ũdudꞌamarẽã zhikota. Dazhirã namarã kꞌobꞌea kꞌãrẽ ne ẽã maẽ.

13Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: Marãba nekꞌobigaudua.

Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Daibara eruduanuã pan juesoma, bꞌeda ũme, daita wãbʉda ẽbʉrʉ zhiko edadꞌe naʉ̃ jõmaʉ̃ kꞌabanaĩta.

14Maʉ̃nerã zhũmakĩrãrãta nʉmasia cinco mil. Mawũẽ izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: Awuara awuarakꞌa jewedꞌabigaudua cincuentadꞌe.

15Mawũãĩ mawũã jewedꞌabisidꞌa jõma. 16Mobebʉrʉ jirakua edasia pan juesomata, bꞌeda ũmeta, mobe ʉ̃taa akʉ maʉ̃bari zhiwidꞌipe bꞌʉekuape diasia izha jʉrʉkuadꞌaa, jedꞌekadꞌamarẽã zhãrã kꞌobꞌea. 17Jõma jãwũã nekꞌosidꞌa. Adꞌubadꞌapeadꞌata jamara doce jʉrepesidꞌa zhi bꞌʉgʉzoamata.

Jesús zhãrã Ẽdrʉbita jaradꞌa Pedroba

(Mateo 16:13-19; Marcos 8:27-29)

18Ewari abꞌa Jesús zhãrã maẽbara ãĩ zhiwidꞌi bꞌʉdꞌe, izha jʉrʉkuadꞌata izhi bawara kꞌopanʉne widꞌi mawũãsia: ¿Zhãrãbara mʉrã kꞌaita jara panʉ?

19Mawũãĩ ãzhara panaʉ̃ mawũãsidꞌa: Ʉ̃kʉrʉbara jarabada bʉra Juan Burukꞌoemiãta. Ʉ̃kʉrʉbara jarabada bʉra Elíata. Ʉ̃kʉrʉbara jarabada bʉra Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã bꞌeadꞌata beudꞌata iabꞌa piradrʉsita.

20Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: ¿Kꞌõbe marãma mʉrã kꞌaipe?

Mawũãĩ Pedroba panaʉ̃ mawũãsia: Bʉra zhãrã Ẽdrʉbita Daizezedꞌea.

Jesúsba jaradꞌa izhi beadꞌaita

(Mateo 16:20-28; Marcos 8:30–9:1)

21Jesúsbara maʉ̃ta miõã jaradꞌa ẽbamarẽã zarea jarakꞌabʉrʉta, 22mawũãsia: Mʉ Beubari Bape bꞌʉra ne biodꞌe zuburiaya, seribidꞌa ẽbaya nokꞌorãba, sacerdoterã nokꞌorãba, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadaba. Aramaʉ̃ne beabʉdadꞌera piradrʉya ewari ũbeadꞌe.

23Mawũãpe jõmaʉ̃ã mawũãsia: Iabꞌaʉba mʉta pẽwã krĩña bꞌʉbʉrʉ bʉzha krĩñata aribꞌaerãrũã, awuarabʉrʉ bebudꞌe basiidꞌu ewariza mʉrã pẽwãdua. 24Mʉ kꞌarea beu krĩña ẽãrã aduaya, mawũãmina mʉ kꞌarea beubʉrʉra ẽdrʉya. 25¿Zhãrãĩtara kꞌãrẽ biata bꞌaipe ẽjũãne nʉmʉta jõma izhidꞌeta nʉmʉbʉrʉdꞌe izhi jawureta aduara? 26Iabꞌa mʉ kꞌarea mʉ bedꞌea kꞌarea pera bꞌaibʉrʉ, maʉ̃ mʉãrã mʉrẽ ẽã aya mʉ Beubari Bape bꞌadꞌata zarea bara zebʉrʉdꞌera mʉ Zeze zareaedꞌa ángelerã zareaedꞌa. 27Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, ʉ̃kʉrʉ nama kꞌobꞌebara beudꞌai nawedꞌa ũdudꞌaya Daizezeta Nokꞌodꞌebemata.

Jesús awuaradꞌa

(Mateo 17:1-8; Marcos 9:2-8)

28Maʉ̃ta jaradꞌa tẽã ewari ocho babʉrʉdꞌe Jesúsbara jʉre edesia Pedrota, Juanta, Jacobota, aramaʉ̃ne kꞌatumaĩnu wãrĩzesia zhiwidꞌidꞌe. 29Zhiwidꞌi nʉmʉne kĩrã awuarasia, izhi wuara totroa ʉ̃nasia. 30Maʉ̃ne ũmakĩrã ũme izhi ũme bedꞌea kꞌopanasia Moiséta, Elíata. 31Maʉ̃rã zhi ũdubisidꞌa ʉ̃na kĩrãwãrẽã. Jara kꞌopanasia izhi beuidꞌebema Jesúsbara aribꞌaeita Jerusalénne. 32Maʉ̃ẽna Pedrora izhi bawara kꞌopanʉ bawara kꞌãbãẽã dapea kꞌopanasia. Mawũãmina ʉ̃rʉ̃ma kꞌopanebʉdaba ũdusidꞌa Jesús ʉ̃na kĩrãwãrẽã nʉmʉta, ũdusidꞌa ũmakĩrã ũme kꞌopanʉta izhi bawara. 33Maʉ̃rãta Jesús maẽba ãĩ wãbʉdadꞌera Pedrobara Jesúa mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, biga dazhirã nama kꞌobꞌera. De kꞌãĩdeta ũbea odꞌaya abꞌa bʉita, abꞌa Moiséita, abꞌa Elíaita.

Pedrobara sãwũãta kꞌawua ẽãta mawũã bedꞌeasia. 34Mawũã bedꞌea kꞌobꞌʉdꞌe jãrãrã zebʉrʉba ãnabꞌarikuasia. Mawũẽ ãzhira perasidꞌa jãrãrãne edꞌa dogꞌoba. 35Maʉ̃ne Daizezeta jãrãrãneba bedꞌeabʉrʉta mawũãsia: Naʉ̃ mʉ Warra mʉãrã kʉãgꞌa, izhi bedꞌeara ũrĩũdua.

36Mawũã bedꞌea chũbʉrʉdꞌera Jesús kꞌobꞌasia abꞌa. Ãzhira chupeasidꞌa, maʉ̃ ewadera miõã jaradꞌa ẽbasia ãzha ũdudꞌapeadꞌara.

Jesúsba bꞌebidꞌa kũrã wawa bꞌʉta

(Mateo 17:14-21; Marcos 9:14-29)

37Nrũẽma kꞌatumaneba zebʉdadꞌera daucha zesia kꞌabanata. 38Maʉ̃ne ũmakĩrã abꞌaʉba kꞌabananeba nemi jĩgua mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, mʉ biata odua mʉ warrata akʉdua mʉã abꞌabai erubꞌʉta. 39Jaiba jidabʉrʉdꞌera kꞌawua ẽãne jʉrabibaria, abꞌaedꞌa wawabibaria, mobe ibꞌa kꞌopepea zebibaria, aramaʉ̃ne puo bꞌʉra kenabꞌari ẽã. 40Mʉrã bʉa jʉrʉkuadꞌaa zuburia bedꞌeasia ãĩ jʉretadꞌamarẽã, mawũãmina bꞌeda ẽbasia.

41Mawũãĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: ¡Marã soidꞌu duanu ẽãta bia ẽãta bꞌea! ¿Mʉrã sõmbeedꞌa marã bawara bꞌaipe, mʉãrã sõmbeedꞌa zrogꞌa nʉmaĩpe? Naĩnu wedua bʉzhi warra.

42Kũrãta urudꞌera jaibara bꞌaebipe abꞌaedꞌa wawabisia. Mawũãmina Jesúsbara jaira kẽãsia, aramaʉ̃ne kũrã bꞌebipe diasia zhi zezea. 43Jõmaʉ̃ba bia akʉdruasidꞌa zhi zroma baera Daizezera.

Jesúsba wakusa jaradꞌa izhi beadꞌaita

(Mateo 17:22-23; Marcos 9:30-32)

Ne jõma obꞌʉ kꞌarea bia akʉdrua nʉmene Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: 44Bude badꞌaita mʉã jaraita bia ũrĩũdua. Mʉ Beubari Bape bꞌʉra chãbꞌaridꞌaya zhãrã juwuadꞌe.

45Maʉ̃ta jarabʉrʉra ãzhara sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbasia sãwũãta kꞌawuabiga ẽãba. Perasidꞌa maʉ̃ bedꞌeata widꞌidꞌaira.

¿Kꞌaita audre zhi zromape?

(Mateo 18:1-5; Marcos 9:33-37)

46Mawũẽ izha jʉrʉkuadꞌara bĩ ẽã bedꞌeasidꞌa ãzhirãnebema kꞌaita audre zhi zroma ʉ̃rʉ̃. 47Jesúsbara sodꞌeba sãwũã krĩcha kꞌobꞌeta kꞌawuape wũãwũãta jidape izhi kꞌaita kꞌobꞌʉpe, 48mawũãsia: Mʉnebema ĩjã bꞌʉdꞌeba bariduba wũãwũã kꞌãwũã bꞌʉta bia edara mʉta bia edabʉrʉa. Mʉta bia edabʉrʉra bia edabʉrʉa mʉ zokꞌadꞌata. Marã jõmaʉ̃nebema zhi zroma ẽãne bꞌʉta maʉ̃ta audre zhi zroma.

Dazhirãta jura ẽãrã dazhirã bawarabema

(Marcos 9:38-40)

49Juanbara mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, daibara iabꞌa ũdusidꞌa jai ãĩ jʉrekua nʉmʉta bʉ trʉ̃neba. Daibara maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌa ẽbamarẽã jarasidꞌa dazhirã bawara bꞌʉ ẽbaera.

50Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌa ẽbamarẽã jararãũdua, dazhirãta jura ẽãrã dazhirã bawarabema.

Jesúsba kẽãna Jacobota Juanta

51Jesús ʉ̃taa wãĩta ewarita arababʉrʉdꞌera wãnigua wãsia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 52Maʉ̃nerã izhi naa ʉ̃kʉrʉ zokꞌakuasia. Mawũẽ maʉ̃rã wãpe pʉwʉrʉ zake Samariabidꞌarãne maẽ edꞌa wãsidꞌa de jʉrʉdꞌape kꞌãĩbidꞌaita. 53Mawũãmina bꞌaribidꞌa ẽbasia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãta kꞌawuadꞌape.

54Maʉ̃ta ũdudꞌai Jacobo Juan izha jʉrʉkuadꞌaba mawũãsidꞌa: Nokꞌó, ¿bʉma bigabʉrʉ bãjãneba tebʉta bꞌaemarẽã jaradꞌaika Elíaba odꞌa kĩrãkꞌa obʉdaba ãzhi ba wãmarẽã?

55Mawũãnaĩ Jesús pʉrʉwape ãzhi kẽã mawũãsia: Marãbara kꞌawuadꞌa ẽã marã kꞌãrẽ Jawurebiadꞌeta bꞌera. 56Mʉ Beubari Bape bꞌʉra ze ẽbasia zhãrã jawure aduabiita, awuarabʉrʉ zesia ẽdrʉbigaita.

Aramaʉ̃ne wãsidꞌa pʉwʉrʉ zake awʉrʉedꞌa.

Jesús pẽwã krĩñanapeadꞌa

(Mateo 8:19-22)

57Odꞌe wãnane abꞌaʉba Jesúa mawũãsia: Nokꞌó, mʉã bʉra pẽwãña bʉ wãbʉrʉma.

58Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Usa pã de bara bꞌʉa, ibanasidꞌa de bara bꞌʉa, mawũãmina mʉ Beubari Bape bꞌʉra ne ẽã sãma kꞌãĩ bꞌaira.

59Maʉ̃nerã awʉrʉa mawũãsia: Mʉ kꞌaidꞌu bꞌadua.

Mawũãĩ maʉ̃bara mawũãsia: Nokꞌó, mʉrã naara idu wãbirua mʉ zeze joudꞌe.

60Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Aduaita beuya bꞌea idu joubigarua ãzhirãta beubʉdara. Mawũãmina bʉara jaradꞌe wãrũã Daizezeta Nokꞌodꞌebemata.

61Maʉ̃nerã awʉrʉba mawũãsia: Nokꞌó, mʉã bʉra pẽwãña, mawũãmina mʉ wãta naara jaradꞌe wãbirua mʉ dedꞌa bꞌea.

62Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Iabꞌaʉba trabajo jidabʉrʉta jipa ede ẽã jẽrũya akʉra, seri ẽã Daizezeta Nokꞌodꞌebemaĩtara.

10

Jesúsba zokꞌakuadꞌa setenta

1Maʉ̃ tẽã Jesúsbara dewara awʉrʉrãta setenta jʉrʉkuape izhi naa ũme ũmekꞌa zokꞌakuasia pʉwʉrʉza izhi wãĩ maẽ. 2Maʉ̃nerã mawũãsia: Wãrãnebai mʉ ũrãgꞌa ĩjãnaĩrã bioa, mawũãmina miã ũrãgꞌadꞌaira bio ẽã. Maʉ̃ba widꞌiudua Daizeze zhãrã Zhibaria, miã ũrãgꞌabadata zokꞌamarẽã izhidꞌebema ĩjãĩta bꞌema. 3Wãũdua, mʉã marã oveja zakerã kĩrãkꞌa zokꞌabʉrʉa usa pãta bꞌedꞌe edꞌa. 4Zũbira ederãũdua, miã talegota, miã sandalia trokꞌa jʉ̃ĩta. Odꞌera zhãrã bawara dããrã bedꞌearãũdua. 5Baridu maẽ marã deidꞌu wãbʉdadꞌera naara mawũãũdua: Daizezedꞌeba marã adu-a bꞌeaya. 6Iabꞌa adu-a bꞌaidꞌe bꞌʉta mama bꞌʉbʉrʉ, marãba adu-a bꞌaidꞌebema jarabʉdara izhima wãña. Mawũã bꞌaidꞌe bꞌʉ ẽbʉrʉ maʉ̃ adu-a bꞌaidꞌebema mazhima zeya. 7Abꞌaʉ dedꞌa kꞌopane duanadua, kꞌoudua, doudua marãã diabʉdata, traja bꞌʉra kꞌãrẽ diadꞌaidꞌe bꞌʉa. Deza kꞌãĩrãũdua. 8Baridu pʉwʉrʉedꞌa jũẽbʉdadꞌe marãta bia edadꞌara kꞌoudua marãã diabʉdata. 9Kꞌayata mama bꞌera bꞌebiudua, mobe mawũãũdua: Marã kꞌaita basia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata. 10Mawũãmina baridu pʉwʉrʉdꞌe edꞌa wãbʉdadꞌe marãta bia edadꞌa ẽbʉrʉ oidꞌu wãnape mawũãũdua: 11Egoro jarra marã pʉwʉrʉdꞌebema dai jẽrũma kꞌaradꞌara daibara niãwedꞌaya marã Daizezeba pua kꞌawua oidꞌebemata. Mawũãmina kꞌawuaudua, Daizezeta Nokꞌodꞌebema marã kꞌaita basia. 12Mʉã marãã jaraya, Daizezeba kꞌawua obʉrʉ ewadera Sodoma pʉwʉrʉdꞌe bꞌeadꞌara yarebai zuburia nʉmabigaya maʉ̃ pʉwʉrʉdꞌe bꞌe kꞌãñabara.

Pʉwʉrʉ tabꞌe maẽ ĩjãna ẽbadꞌapeadꞌa

(Mateo 11:20-24)

13¡Daizezebara pua kꞌawua oya Corazín pʉwʉrʉdꞌe bꞌera! ¡Pua kꞌawua oya Betsaida pʉwʉrʉdꞌe bꞌera! Tiro pʉwʉrʉdꞌe, Sidón pʉwʉrʉdꞌe ũdudꞌakꞌata obʉrʉta mʉã marã maẽ odꞌata osibʉrʉ, dããrãbʉrʉta sopuaba wua paima jʉ̃ jewedꞌadꞌape, sopuaba burudꞌe itarra podꞌape, kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãkꞌausidꞌa. 14Mawũẽ Daizezeba kꞌawua obʉrʉdꞌera Tiro pʉwʉrʉdꞌe, Sidón pʉwʉrʉdꞌe bꞌeadꞌara yarebai zuburia bꞌeabiya marã kꞌãñabara. 15Capernaúm pʉwʉrʉdꞌe bꞌera ʉ̃taa wãĩta krĩcha bꞌedꞌe Daizezebara pepekuaya beudꞌapeadꞌata zuburia bꞌeabiima.

16Marã mʉnebemata bꞌe bedꞌeata ũrĩnarã mʉ bedꞌeata ũrĩnaña, marãta seribidꞌa ẽbʉrʉ mʉta seribidꞌa ẽã, mʉta seribidꞌa ẽãrã mʉ zokꞌadꞌata seribidꞌa ẽã.

Jẽrũya zekuadꞌa setenta zokꞌakuadꞌata

17Setenta zokꞌakuadꞌara jẽrũya sobia zebʉdata Jesúa mawũãsidꞌa: Nokꞌó, jaira dai edre nʉmeã bʉ trʉ̃neba.

18Mawũãnaĩ mawũãsia: Mʉã ũdusia ãtõmiã ʉ̃treba bꞌaeta ba erudru kĩrãkꞌa. 19Mʉã marãã zareata diasia dãmata, drusũrẽta nebʉdara eubꞌari ẽbamarẽã, ãtõmiã zarea jõmaʉ̃ ʉ̃rʉ̃ diasia, mawũẽ marã miã kꞌãrẽba sãwũã ẽã. 20Mawũãmina sobiarãũdua jaita marã edre nʉme kꞌarea. Awuarabʉrʉ sobiaudua marã trʉ̃ta zhi bꞌʉma kꞌarea ʉ̃tre.

Jesús sobiadꞌa

(Mateo 11:25-27; 13:16-17)

21Maʉ̃ ewadera Jesús Jawurebiadꞌeba sobia mawũãsia: Zeze, mʉã bʉra ibia jaraya, bʉra ʉ̃trebema Nokꞌoa, drua Nokꞌoa, bʉ mawũã Nokꞌodꞌebema bʉara kꞌawuabi ẽbasia ãzhikusa krĩcha banata bꞌeara, awuarabʉrʉ kꞌawuabisia krĩcha bana ẽãta bꞌea. Zeze, bʉma mawũã biga basia.

22Izhidꞌebemata jõma mʉãã kꞌawuabisia mʉ Zezebara. Miõba kꞌawua ẽã mʉ zhi Warradꞌebema, awuarabʉrʉ kꞌawua bꞌʉa mʉ Zezebʉrʉ. Miõba kꞌawua ẽã mʉ Zezedꞌebema, awuarabʉrʉ kꞌawua bꞌʉa mʉ zhi Warrabʉrʉ. Mawũẽ mʉ zhi Warraba kꞌawuabi krĩñabʉrʉara kꞌawuabiya.

23Mobebʉrʉ izha jʉrʉkuadꞌama pʉrʉwape dobꞌaʉdꞌe mawũãsia: Sobia bꞌeaya marãba ũdu bꞌeta ũdu bꞌera. 24Mʉã marãã jaraya, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã bioba, reyrã bioba ũdu krĩña bꞌeasia mʉã obꞌʉta marãba ũdu bꞌeta, mawũãmina ũdudꞌa ẽbasia. Ũrĩ krĩña bꞌeasia marãba ũrĩ bꞌeta, mawũãmina ũrĩna ẽbasia.

Biata bꞌadꞌa Samariadꞌebemata

25Ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabarita piradrʉpe wãẽãbiita Jesúa mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, ¿mʉã kꞌãrẽ obʉrʉba jidaipe Daizeze ũme bꞌai jõ ẽãrã?

26Mawũãĩ izhara mawũãsia: ¿Kꞌãrẽta jara bꞌʉ tabꞌʉ Daizeze ũrãgꞌadꞌera? ¿Bʉa kꞌãrẽta lebari?

27Mawũãĩ izhara panaʉ̃ mawũãsia: Nokꞌo Daizezera soidꞌu kʉãgꞌarua, bʉzhi jawureidꞌuba, bʉzhi zareaidꞌuba, bʉzhi krĩchaidꞌuba. Bʉzhi zhãrã kʉãgꞌarua bʉzhi kĩrãkꞌa.

28Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Bʉara bia panaʉ̃bʉrʉa. Maʉ̃ta odua, mawũãrã Daizeze ũme bꞌai jõ ẽã bꞌaya.

29Mawũãĩ izhara sewa bia widꞌi krĩñape Jesúa mawũãsia: ¿Kꞌaipe mʉ zhãrã?

30Mawũãĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Ũmakĩrãta wãsia Jerusalénneba Jericó pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ne nezrʉgamiãrãba jidadꞌape zrʉgasidꞌa ne erubꞌadꞌata, wuata. Nitbia puodꞌape wãsidꞌa, aramaʉ̃ne beudea tabꞌʉesidꞌa. 31Maʉ̃ne sacerdoteta maʉ̃ odꞌe zebʉrʉdꞌera akʉ jipa berabꞌarisia. 32Abꞌarika Levidꞌebemata arakꞌaita zebʉrʉdꞌera akʉ jipa berabꞌarisia. 33Mawũãmina Samariadꞌebemata odꞌe wãta izhi kꞌaita zebʉrʉdꞌe ũdui sozuburiasia. 34Mawũẽ orrape zhara kꞌõgꞌozoadꞌata wuaba pãrĩkuasia, maʉ̃nerã vinoba sʉgʉpe olivo dragꞌaba soasia. Mobe izhi burrodꞌe kꞌobꞌʉpe edesia odꞌe wã nʉmʉta kꞌãĩbadaidꞌu, aramaʉ̃ne akʉsia. 35Nrũẽma izhi wãba plata ewari ũme erbꞌaribʉrʉta denario ũme erbꞌaripe de zhibaria diabʉrʉta mawũãsia: Naʉ̃ta akʉdua. Jõma bʉa audre gastabʉrʉra mʉã pagꞌaya mʉ wakusa zebʉrʉdꞌe. 36¿Maʉ̃rã ũbeadꞌebemabara bʉma sãʉ̃ba ãzhi zhãrãta bꞌasi nezrʉgamiãrãba jidadꞌapeadꞌara?

37Mawũãĩ izhara mawũãsia: Zhi sozuburiadꞌaba.

Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Wãpe bʉabidꞌa abꞌarika odua.

Jesúsba akʉdꞌe wãna Marta María ũme

38Jesús odꞌe wãne pʉwʉrʉ zakedꞌe edꞌa wãsia, maʉ̃ne wũẽrã Marta abadaba izhi dedꞌa bia edasia. 39Martara mebea bara bꞌasia María abadata. Maʉ̃ Maríara Jesús jẽrũ kꞌaita jewedꞌa bꞌepe ũrĩ bꞌesia izhi bedꞌeata. 40Mawũãmina Marta ĩñabasia nʉmʉta kꞌãrẽ oita bioba Jesús orrape mawũãsia: Nokꞌó, ¿bʉara kĩrãkuita ẽka mʉ mebeaba mʉ abꞌa ne aribꞌaebi nʉmʉrã? Jaradua mʉ kꞌarebamarẽã.

41Mawũãĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Marta, bʉra kꞌawua ẽã ĩñabasia nʉmʉã kꞌãrẽ oita bioba. 42Mawũãmina Daizeze bedꞌeata ũrĩnaĩ barata bꞌʉa. Maríabara maʉ̃ta biata jidabʉrʉa, mawũẽ miõba ãĩ tʉdꞌa ẽã.

11

Jesúsba jaradiadꞌa zhiwidꞌiita

(Mateo 6:9-15; 7:7-11)

1Ewari abꞌa Jesús zhiwidꞌi nʉmape zhiwidꞌi berabꞌaribʉrʉdꞌera izha jʉrʉkuadꞌaba abꞌaʉba mawũãsia: Nokꞌó, daia jaradedꞌekarua zhiwidꞌiita, Juanba jaradedꞌekadꞌa kĩrãkꞌa izha jʉrʉkuadꞌaa. 2Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Marã zhiwidꞌibʉdadꞌera mawũãũdua:

Bʉra Daizezeta ʉ̃tre bꞌʉa, bʉra wawiadꞌaidꞌe bꞌʉa. Dai Nokꞌota nʉmadua. Bʉa krĩñata odꞌaidꞌe bꞌʉa ʉ̃tre obꞌe kĩrãkꞌa, mawũã odꞌaidꞌe bꞌʉa druadꞌebidꞌa.

3Zhiko ewarizabema daia diadua idꞌira.

4Daiba kꞌazhiruata odꞌadꞌebara daira bedꞌea ne ẽã duanebirua, daibidꞌa bedꞌea ne ẽãne edabada dai bĩ ẽã obʉdata jõma. Daita idu wãẽãbirãrũã, awuarabʉrʉ daira kꞌarebarua ãtõmiã bia ẽãnebara.

5Dewara mawũãsia: ¿Marãnebemaba izhi ũme zhibiata erubꞌʉdꞌera ewari ẽsadra izhima wãpe mawũãĩ ẽka: Bʉra mʉ ũme zhibiata bꞌʉa mʉãã prestadua pan ũbea ai ẽka? 6¿Mʉ ũme zhibiata odꞌe wãta mʉ maẽ deidꞌu zesia, maʉ̃ne mʉãrã kꞌãrẽ diaira ne ẽã ai ẽka? 7¿Mawũãĩ jaribara edꞌauba panaʉ̃ mawũãĩbʉka: Miãsẽã nʉmarãrũã, puertara ya serra nʉmʉã, mʉ warrarãsidꞌa mʉ bawara kꞌãĩgue nʉmʉã, maʉ̃ba mʉrã piradrʉ bꞌe ẽã maʉ̃ diaira aibʉka? 8Mʉã marãã jaraya, izhi ũme zhibiaba maʉ̃ diaita piradrʉbʉrʉ ẽãsidꞌa pi widꞌi nʉmebʉrʉba piradrʉpe diaya jõma izha nesidꞌa bꞌʉra. 9Mawũẽ mʉã marãã jaraya: Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa Daizezea ne widꞌiudua, mawũãrã marãã diaya. Ne widꞌi bꞌeba jʉrʉudua, mawũãrã ũdudꞌaya. Ne widꞌi bꞌeba trʉ̃ũdua, mawũãrã jigaita puerta ewaya. 10Daizezea ne widꞌi bꞌʉbara jidaya. Ne widꞌi bꞌʉba jʉrʉ bꞌʉbara ũduya. Ne widꞌi bꞌʉba trʉ̃ bꞌʉaara diaita puerta ewaya.

11¿Zezeta marãnebemabara zhi warraba panta widꞌira mongꞌarata diaita bꞌʉka? ¿O bꞌedata widꞌira bꞌeda dia ẽã dãmata diaita bꞌʉka? 12¿O nemʉta widꞌira drusũrẽta diaita bꞌʉka? 13Marã bia ẽãta bꞌeba mazhi warrarãã ne biata dia kꞌawua bꞌebʉrʉ, ¿marã Zeze ʉ̃trebemabara audrebai Jawurebiata diai ẽka zhi widꞌibʉdaara?

Mebẽrãta ãzhirãĩnu zhõ duanerã jõña

(Mateo 12:22-30; Marcos 3:20-27)

14Jesúsbara jaira ãĩ jʉretasia zhãrã nemi zebi ẽãta, aramaʉ̃ne jai ãĩ wãbʉrʉdꞌera nemi ze ẽã bꞌadꞌara bedꞌeabʉrʉba zhãrã kꞌobꞌebara bia akʉdruasidꞌa. 15Mawũãmina ãzhirãnebema ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: Beelzebú jai duanu nokꞌo zareadꞌeba jaira ãĩ jʉrekua bꞌʉa.

16Ʉ̃kʉrʉbara wãẽãbidꞌaita ũdudꞌakꞌata ũdubimarẽã jarasidꞌa Daizezedꞌeba nʉmʉbʉrʉ.

17Mawũãmina Jesúsbara ãzhi sãwũã krĩcha kꞌobꞌeta kꞌawuape mawũãsia: Abꞌaʉ druadꞌebemata ãzhirãĩnu zhõ duanerã jõña. Abꞌaʉ dedꞌabemata ãzhirãĩnu zhõ duanerã jõña. 18Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa ãtõmiãta jai izha jʉre nʉmʉ bawara zhõ nʉmerã, ¿sãwũã ari nokꞌota nʉmaĩpe? Maʉ̃ta marãbara jarabʉda Beelzebú zareadꞌeba mʉã jaira ãĩ jʉrekua bꞌʉta. 19Marãma mʉã Beelzebú zareadꞌeba jaita ãĩ jʉrekua bꞌʉbʉrʉ, ¿marã pẽwã bꞌebara kꞌai zareadꞌeba ãĩ jʉrekua bꞌe? Widꞌidꞌara marãba jarabʉdara ãzhara jaradꞌaya mawũã ẽãta. 20Daizeze zareadꞌeba mʉã jaira ãĩ jʉrekua bꞌʉa, mawũẽ wãrãne Daizezeta Nokꞌodꞌebemata marãma zea.

21Ũmakĩrã mesẽrãba ne izhi zhõbarita erubꞌʉba izhi deta akʉ bꞌʉra, bia nʉmʉã izha ne erubꞌʉra. 22Mawũãmina izhi audre mesẽrãta zebʉrʉdꞌera izhira edre bꞌaebipe ne izhi zhõbarira jõma jãrĩña maʉ̃ba zarea bꞌʉta, mobe awʉrʉ bawarauba draya.

23Mʉ ũme nʉmʉ ẽãbara mʉrã jura bꞌʉa. Mʉ bawarauba zhãrãta mʉma zebi ẽãbara zhadiga bꞌʉa.

Jaita wakusa zebaridꞌebema

(Mateo 12:43-45)

24Jaita zhãrãneba ẽdrʉbʉrʉdꞌera drua drudrua tabꞌʉ maẽ põãsãne nimi baebaria, sãma bꞌaita jʉrʉbʉrʉdꞌe ũdu ẽbai mawũãbaria: Mʉrã wakusa mʉzhi dedꞌaa wãña mʉzhi ẽdrʉdꞌama. 25Aramaʉ̃ne zebʉrʉdꞌera ũdubaria barre bi-ia nʉmʉta. 26Mawũẽ wãpe jai awʉrʉta siete jʉrebaria izhi audre bia ẽãta, mobe edꞌa wãnape mama duanebaria. Mawũẽ zhãrã maʉ̃ audre zuburia bꞌebaria izhi naara bꞌadꞌa kꞌãñabara.

Wãrãne sobiadꞌaidꞌebema

27Jesúsba maʉ̃ta jara nʉmʉne wũẽrãba kꞌabanane edꞌauba nemi jĩgua mawũãsia: Sobia bꞌaidꞌe bꞌʉa bʉ tope ju dawuadꞌara.

28Mawũãĩ izhara mawũãsia: Audrera sobia bꞌeaidꞌe bꞌʉa Daizeze bedꞌeata ũrĩpe aribꞌae bꞌeta.

Ũdudꞌakꞌata ũdubimarẽã jaradꞌapeadꞌa

(Mateo 12:38-42; Marcos 8:12)

29Kꞌabana bʉredrʉ bʉsidꞌe Jesúsbara mawũãsia: Zhãrã idꞌi ewadebema bia ẽãta bꞌea. Mʉta Daizezedꞌeba nʉmʉbʉrʉ ũdudꞌakꞌata ũdubimarẽã jara bꞌea. Mawũãmina mʉãrã ũdudꞌakꞌara ũdubiga ẽã, awuarabʉrʉ ũdubigaya Jonás berabꞌaridꞌa kĩrãkꞌabʉrʉ. 30Jonás berabꞌaridꞌa kĩrãkꞌabara Daizezedꞌeba nʉmʉta kꞌawuabigasia Nínive pʉwʉrʉdꞌe bꞌea. Mʉ Beubari Bape bꞌʉbidꞌa mawũã kꞌawuabigaya zhãrã idꞌi ewade bꞌea. 31Daizezeba zhãrã kꞌawua obʉrʉdꞌera Sabá druadꞌe reina bꞌidꞌabadara beudꞌata piradrʉya zhãrã idꞌi ewade bꞌe bawara, maʉ̃bara marã aduabimarẽã jaraya, maʉ̃ẽnabema izhira drua wawaraidꞌuba zesia rey Salomón krĩchata ũrĩne. Maʉ̃ne mʉ nama bꞌʉra audre zhi zroma Salomón kꞌãñabara. 32Daizezeba zhãrã kꞌawua obʉrʉdꞌera Nínive pʉwʉrʉdꞌe zhãrã bꞌeadꞌara beudꞌata piradrʉdꞌaya zhãrã idꞌi ewade bꞌe bawara, maʉ̃rãbara marã aduabimarẽã jaradꞌaya, maʉ̃ẽnabema Jonásba Daizeze bedꞌeata jarabʉrʉba ãzhara kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãsidꞌa. Maʉ̃ne mʉ nama bꞌʉra audre zhi zroma Jonás kꞌãñabara.

Ĩbĩrã kꞌakuadꞌebema

(Mateo 5:15; 6:22-23)

33Miõba ĩbĩrã kꞌoape merãkꞌa, miã ãna nʉmʉka. Awuarabʉrʉ ʉ̃tʉ bꞌʉbaria deidꞌu zebʉdaba ʉ̃na ũdudꞌamarẽã. 34Ĩbĩrã kꞌakuadꞌebema dabʉa. Bʉ dabʉta bigabʉrʉ bʉ kꞌakuara jõma ʉ̃na bꞌʉa. Mawũãmina bʉ dabʉta biga ẽbʉrʉ bʉ kꞌakuara pãrĩguadꞌe bꞌʉa. 35Mawũẽ kĩrãkuitarua bʉa obꞌʉta bʉma bigata bia ẽãneba pãrĩguata bꞌa ẽbamarẽã. 36Bʉ kꞌakuata jõma ʉ̃na bꞌʉta parĩguadꞌebema ne ẽã bꞌʉbʉrʉ jõma ʉ̃na bꞌaya, ĩbĩrãba bʉta zhi ʉ̃naba ʉ̃nabari kĩrãkꞌa bꞌaya.

Jesúsba jaradꞌa fariseorãnebemata

(Mateo 23:1-36; Marcos 12:38-40; Lucas 20:45-47)

37Jesús ma bedꞌeabʉrʉdꞌera fariseo abꞌaʉba jarasia izhi maẽ nekꞌomarẽã.

Mawũẽ Jesús deidꞌu wãpe jewedꞌasia nekꞌoita. 38Fariseoba maʉ̃ta ũdui bĩ ẽãsia ãzha obꞌe kĩrãkꞌa mitia ne ẽã obʉrʉta juwua surrua o ẽãba nekꞌoi nawedꞌa. 39Maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: Marã fariseorãta bꞌera vasota, epedꞌekꞌota, ʉ̃rʉ̃bʉrʉ zhi sʉgʉma kĩrãkꞌa bꞌea, mawũãmina marã edꞌara bia ẽãba bira bꞌea, nezrʉga bia ẽãta obꞌeba. 40Marã krĩcha ne ẽã bꞌea, ¿ʉ̃rʉ̃bemata odꞌabara o ẽbasika edꞌabemasidꞌa? 41Zuburia bꞌea diaudua mazha ne erubꞌedꞌebemata, mobedꞌeba marã jipadꞌe mitia ne ẽã bꞌeaya.

42¡Daizezebara pua kꞌawua oya marã fariseorãta bꞌera! Marãbara menta kiduata, ruda kiduata, ne udꞌebema kiduata diez bꞌʉabʉdaza abꞌa Daizezea diabada. Mawũãmina zhãrã kĩrãẽpa bia edadꞌa ẽã, miã Daizezera kʉãgꞌadꞌa ẽã. Maʉ̃ne maʉ̃trʉ aribꞌaedꞌaidꞌe bꞌʉa, ne wuaabema kenabꞌari ẽã aribꞌae bꞌedꞌe.

43¡Daizezebara pua kꞌawua oya marã fariseorãta bꞌera! Nokꞌorãta jewedꞌabari maẽ jewedꞌa krĩñadea de zhi jʉrebada nʉme maẽrã, marã wawia saludꞌaita krĩñadea pʉwʉrʉdꞌe kꞌabana maẽrã.

44¡Daizezebara pua kꞌawua oya marã ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata bꞌera, fariseorãta bꞌera, marã sewa bibaʉta bꞌea! Mawũẽ beuwãrã jou nʉmeta ũdudꞌa ẽkĩrãkꞌa bꞌea, mitiata ʉ̃rʉ̃ nebʉdata zhãrãba kꞌawuadꞌa ẽkĩrãkꞌa bꞌea.

45Mawũãĩ ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabariba panaʉ̃ mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, bʉa maʉ̃ta jarabʉrʉbara bĩ ẽã jarabʉrʉa daisidꞌa.

46Mawũãĩ izhara mawũãsia: ¡Daizezebara pua kꞌawua oya marã ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata bꞌesidꞌa! Marãbara zhãrãã aribꞌaebibada miõba bꞌe ẽãta, mawũãmina mazhara aribꞌaedꞌa ẽã.

47¡Marã Daizezebara kꞌawua oya! Marãbara Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã joudꞌapeadꞌa nʉmema ne pãrãbada, maʉ̃rã beakuasidꞌa marã zhibarirã bꞌeadꞌaba. 48Aramaʉ̃nerã marã krĩcha abꞌarika bꞌea mazhi zhibarirãba odꞌapeadꞌadꞌera. Ãzhara wãrãne beakuasidꞌa, waya marãbara maʉ̃rã joudꞌapeadꞌa nʉmema ne pãrãbada.

49Maʉ̃ba arimaẽ kꞌawua Daizezebara mawũãsia: Mʉãrã marãma zokꞌaya mʉã bedꞌeata jarabibarirãta, mʉ bedꞌeata jara wãbadata. Maʉ̃rãnebema ʉ̃kʉrʉ beakuadꞌaya, ʉ̃kʉrʉra zuburia odꞌaya pẽwã. 50Idꞌi ewade bꞌera Daizezebara kꞌawua oya izha bedꞌeata jarabibarirã bebu jõmaʉ̃ kꞌarea, bea uda ẽjũã osidꞌadꞌeba ʉ̃taa. 51Maʉ̃ta Abel bebudꞌeba Zacaría bebu bitabai nʉmʉã, Zacaríara beasidꞌa altar maẽ Daizeze dedꞌa. Mʉã marãã jaraya, maʉ̃rã jõmaʉ̃ kꞌarea Daizezebara kꞌawua oya idꞌi ewade bꞌeta.

52¡Daizezebara pua kꞌawua oya marã ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata bꞌera! Marãbara idaribidꞌa ẽã Daizezedꞌebema kꞌawuadꞌaira. Miã mazhabidꞌa kꞌawuadꞌa ẽã, zhi kꞌawua krĩñabʉdaara idaribidꞌa ẽã.

53Jesúsba maʉ̃ta jarabʉrʉdꞌera ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadara fariseorã bawara kꞌãbãẽã bĩ ẽãsidꞌa, mawũẽ bedꞌeata widꞌisidꞌa ne bio jara bedꞌeamarẽã. 54Aramaʉ̃ne wãẽãbidꞌape izhi bedꞌeadꞌeba jidꞌaita.

12

Ne oreguea fariseorãne

1Maʉ̃ne kꞌabana bʉredrʉ bʉsiba ãzhirãĩnu zhiya biradiga kꞌobꞌedꞌe Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌaa naara mawũãsia: Kĩrãkuita bꞌeaudua ne oreguea fariseorãne kꞌarea, ãzhi sewa bibaʉta bꞌeta maʉ̃ã. 2Kꞌãrẽ chũwẽã nʉmʉta kꞌawuadꞌa ẽã nʉmaĩrã ne ẽã, miã kꞌãrẽ merã bꞌʉta kꞌawuadꞌa ẽã nʉmaĩrã ne ẽã. 3Mawũẽ jõma marãba pãrĩguadꞌe chupea jarabʉdara ewaridꞌe ũrĩnaña. Marãba dedꞌa kʉwʉrʉ kꞌawa jarabʉdara jĩgua jaradꞌaya de ʉ̃rʉ̃ba.

Kꞌaita wawiaita barape

(Mateo 10:26-31)

4Marã mʉ bawara zhibiata bꞌea mʉã jaraya: Wawiarãũdua kꞌakua bea bꞌeta, maʉ̃rãbara ãmañarã kꞌãrẽ obꞌedꞌa ẽã. 5Mawũãmina kꞌaitrʉ wawiadꞌaita mʉã marãã jaraya: Daizezetrʉ wawiaudua, zhãrã beubipe jawure tebʉdꞌe bꞌaribuei zareata erubꞌʉa. Mʉã marãã jaraya, izhitrʉ wawiaudua.

6¿Ibana zakerã juesomata plata wĩkaubari nendobada ẽka? Maʉ̃ta Daizezebara miã abꞌabidꞌa kĩrãdua ẽã wuagꞌa jʉre bꞌʉa. 7Marãẽnabema mazhi budꞌaidꞌu jõma juacha erubꞌʉa. Maʉ̃ba perarãũdua, Daizezema marã audre vale bꞌea ibana zaketa bio kꞌãñabara.

Mʉ pẽwã bꞌʉa abʉrʉdꞌebema

(Mateo 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8Mʉã marãã jaraya, iabꞌaʉba zhãrã kĩrãbita mʉ pẽwã bꞌʉa ara, mʉ Beubari Bape bꞌadꞌabidꞌa mʉ pẽwã bꞌʉa aya ángelerã Daizezedꞌe kĩrãbita. 9Mawũãmina iabꞌaʉba zhãrã kĩrãbita mʉ pẽwã bꞌʉ ẽã ara, mʉãbidꞌa mʉ pẽwã bꞌʉ ẽã aya ángelerã Daizezedꞌe kĩrãbita.

10Mʉ Beubari Bape bꞌʉta bĩ ẽã jaradꞌata zuburia bedꞌeara Daizezebara bedꞌea ne ẽã bꞌʉya. Mawũãmina Jawurebiama mitia bedꞌeabʉrʉra bedꞌea ne ẽã bꞌʉ ẽã.

11De zhi jʉrebada nʉmeza marã webʉdata nokꞌorã bedꞌea araa obada kĩrãbita webʉdadꞌera, perarãũdua sãwũã panaʉ̃naĩ kꞌareara, o kꞌãrẽ jaradꞌai kꞌareara. 12Maʉ̃nerã Jawurebiaba marãã jaraya marãba kꞌãrẽ jaraira.

Bara bꞌʉta krĩcha ne ẽã bꞌadꞌa

13Kꞌabana maẽba abꞌaʉba Jesúa mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, mʉ mebea jaradua mʉãã dra diamarẽã mʉ zezeba ne ãmaẽnata.

14Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: ¿Mʉrã kꞌaiba marã ʉ̃rʉ̃ bꞌʉsidꞌa mawũã bedꞌea marãnebemata araa oira o ne draira?

15Mawũãpe mawũãsia: Kĩrãkuita bꞌeaudua, ne wuaabʉrʉ krĩña bꞌearãũdua, beubarira bꞌʉ ẽã ne bio erubꞌʉba.

16Ne jarakꞌa dewara mawũãsia: Bara bꞌʉba ne udꞌata biodꞌe bia zausia. 17Mawũẽ izhikusa krĩcha mawũãsia: ¿Mʉã kꞌãrẽta oipe? Mʉã sãma wuagꞌaira ne ẽã mʉrẽ ne zaudꞌara. 18Mawũãpe mawũãsia: Mʉã ya kꞌawuabʉrʉa kꞌãrẽ oira: Mʉrẽ ne kuabari nʉmeta teguekuape audre zhi zromata okuape mama wuagꞌaya jõma mʉrẽ ne zaudꞌata, jõma mʉã ne erubꞌʉta. 19Mobe mʉzhikusa mawũãña: Bʉra ne bio wuagꞌa erubꞌʉa año bioedꞌa, mawũẽ ẽnaʉ̃rũã, nekꞌorua, baniã dorua, sobiarua. 20Maʉ̃ne Daizezebara mawũãsia: Bʉra krĩcha ne ẽã, bʉra naʉ̃ diamase beuya. Mawũẽ bʉa wuagꞌabʉrʉra ¿kꞌaidꞌe baipe? 21Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa bꞌʉa izhikusaita ne bio eababi bꞌʉta, aramaʉ̃nerã bara bꞌʉ ẽã Daizezeitara.

Sopua nʉma ẽbaidꞌebema

(Mateo 6:25-34)

22Maʉ̃ tẽã Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: Maʉ̃neba mʉã marãã jaraya: Sopuarãũdua mazhi bꞌaidꞌebema kꞌarea, kꞌãrẽta kꞌoidꞌe, miã kꞌakuaita kꞌãrẽta jʉ̃ĩne. 23Dazhi bꞌʉra audre vale bꞌʉa zhiko kꞌãñabara, kꞌakuara audre vale bꞌʉa wua kꞌãñabara. 24Ibanata akaudua, ne udꞌa ẽã, miã ne ewadꞌa ẽã, miã ne wuagꞌabari maẽ ne kuadꞌa ẽã. Maʉ̃ta Daizezebara ne dedꞌeka bꞌʉa. ¿Marã audre vale duanu ẽka ibana bꞌe kꞌãñabara? 25¿Marãnebemabara kꞌaiba izhi sopua nʉmʉba izhira ewari wueta bꞌabi bꞌeipe? 26Mawũã ne wĩkata bꞌedꞌa ẽãta, ¿kꞌãrẽã sopuadꞌaipe ne awʉrʉ kꞌarea?

27Krĩchaudua nepono sãwũã wari bꞌeta. Trajadꞌa ẽã, miã wua kꞌasudꞌa ẽã. Mawũãmina mʉã marãã jaraya, rey Salomón kĩrãwãrẽã zho bꞌasimina kĩrãwãrẽã zho bꞌa ẽbasia nepono abꞌaʉdꞌebema kĩrãkꞌabidꞌa. 28Daizezebara chiruata mawũã zhobi bꞌʉra, idꞌi meã takeradꞌata nunebai tebʉdꞌe babuebadata mawũã obꞌʉra, ¿marã audre zhobigai ẽka, awuarabʉrʉ soidꞌu bꞌeaita wãẽã duanu ẽka? 29Maʉ̃ba marã sopua bꞌearãũdua kꞌãrẽ kꞌoi kꞌarea, kꞌãrẽ doi kꞌarea, miã sãwũãĩ kꞌawua ẽã bꞌearãũdua. 30Maʉ̃ jõmaʉ̃ kꞌarea sopua bꞌea Daizezedꞌebema ẽãta ẽjũãne bꞌera. Mawũãmina marã Zezebara kꞌawua bꞌʉa marãbara maʉ̃ jõma nesidꞌa bꞌeta. 31Maʉ̃ba izha jara bꞌʉta obʉrʉba jʉrʉdua Daizezeta Nokꞌodꞌebemata, mobedꞌeba izhara maʉ̃ jõma marãã diaya.

Ne biata ʉ̃tre tʉdꞌaidꞌebema

(Mateo 6:19-21)

32Marã kꞌabana ẽmina perarãũdua, Daizezebara krĩñasia marãã diaita izhita Nokꞌodꞌebemata. 33Mazha ne erubꞌera nendodꞌape zuburia bꞌea diaudua. Mawũãrã zũbi soreakꞌadꞌe ne biata ʉ̃tre tʉdꞌaya jõkꞌata. Maĩnurã nezrʉgamiã jũẽ ẽã, miã zhi muĩba ãrĩ ẽã. 34Mawũã ne biata marãneta bꞌʉ maẽ nʉmaña marã sora.

Nezokꞌa kĩrãkuitaidꞌebema

35Marãbara kĩrãkuita jʉ̃ã bꞌeba ĩbĩrã kꞌoape bꞌe kĩrãkꞌa bꞌeaudua. 36Aramaʉ̃ne nezokꞌarãta bꞌeabari kĩrãkꞌa bꞌeaudua, jʉ̃ãbada ãzhi nokꞌo juwua jida nʉmanata jẽrũya zeyeedꞌa, zepe trʉ̃bʉrʉdꞌera aramaʉ̃ta ewadꞌaita. 37Nezokꞌarã maʉ̃rã sobiadꞌaya ãzhi nokꞌo zebʉrʉdꞌe mawũã jʉ̃ã bꞌeta ũdu zera. Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, mawũãrã jewedꞌabigape izhabʉrʉ ne jigaya. 38Ewari ẽsadra o ʉ̃nadrʉ bodꞌodꞌe zebʉrʉdꞌe mawũã ũdu zera sobiadꞌaya maʉ̃rã nezokꞌarãta bꞌera. 39Naʉ̃ta kꞌawuaudua, nezrʉgamiã kꞌãrẽ ʉ̃madaudꞌe zeita zhidekʉba kꞌawuara daukꞌãrã bꞌeya, aramaʉ̃ne nezrʉgabi ẽbaya izhi dedꞌara. 40Marãsidꞌa aramaʉ̃ kĩrãkꞌa kĩrãkuita bꞌeaudua, marãbara zeita krĩchadꞌa ẽãne zei baera mʉ Beubari Bape bꞌadꞌara.

Nezokꞌaba ne aribꞌae ẽãnebema

(Mateo 24:45-51)

41Mobebʉrʉ Pedroba mawũãsia: Nokꞌó, ¿bʉa maʉ̃ jarabʉrʉra bari daia jarabʉrʉka, o jarabʉrʉ jõmaʉ̃ã?

42Mawũãĩ Nokꞌo Jesúsbara mawũãsia: ¿Nezokꞌata ne aribꞌae krĩcha bara bꞌʉra izhi nokꞌobara izhi dedꞌa bꞌe ʉ̃rʉ̃ bꞌʉi ẽka nekꞌobada ʉ̃madaudꞌe ne dedꞌekamarẽã? 43Nezokꞌa maʉ̃ sobiaya izhi nokꞌo zebʉrʉdꞌe maʉ̃ta aribꞌae nʉmʉta ũdu zera. 44Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, mawũã bꞌʉra nebia izhidꞌeta nʉmʉ jõmaʉ̃ ʉ̃rʉ̃ bꞌʉya. 45Mawũãmina nezokꞌa maʉ̃ba izhi sobitabaiba mʉ nokꞌo zeira dããrã baya ape zhũmakĩrãrã, wũẽrãrã abꞌarika nezokꞌarãta puokua, nekꞌo, itua do beu nʉmaĩbʉrʉ, 46maʉ̃ nezokꞌa nokꞌora zeya izha jʉ̃ã bꞌʉ ẽã ewade, izha kꞌawua ẽã ʉ̃madaudꞌe, mobe abꞌaedꞌa puoya, mobe bꞌʉya ne aribꞌae duanu ẽã bawara.

47Maʉ̃ nezokꞌabara izhi nokꞌoba kꞌãrẽ krĩñata kꞌawua bꞌʉta kĩrãkuita ẽãba izha krĩñata o ẽbadꞌara bio uya. 48Mawũãmina iabꞌaʉba kꞌawua ẽãba uidꞌebemata ora bio u ẽã. Daizezeba iabꞌaʉa kꞌãrẽ bio diabʉrʉdꞌera kꞌãrẽ bio aribꞌae nʉmabiya. Aramaʉ̃ne iabꞌaʉa kꞌãrẽ bio chãbꞌaribʉrʉdꞌera kꞌãrẽ audre aribꞌae nʉmabiya.

Jesúsdꞌebemata juradꞌaidꞌebema

(Mateo 10:34-36)

49Mʉrã zhãrã kꞌawua oita zesia, aramaʉ̃ne tebʉta pureabibʉrʉkaya naʉ̃ druadꞌe. ¡Mʉãrã krĩña bꞌʉa yabidꞌa purea nʉmeĩta! 50Mʉrã zuburia beuya. ¡Mʉrã maʉ̃ba sopua bꞌʉa maʉ̃ta arimaẽ berabꞌariyeedꞌa! 51¿Marãbara krĩcha duanuka mʉrã zesita druadꞌe zhãrã adu-a bꞌeabiita? Mʉã marãã jaraya, mawũã ẽã, awuarabʉrʉ zhi juradꞌaya. 52Naneba ʉ̃taara abꞌaʉ dedꞌa juesoma bꞌeta dra duanaña. Mʉ kꞌarea ũbeaba juradꞌaya ũmeta, ũmeba juradꞌaya ũbeata. 53Zezeba juraya zhi warrata, warraba juraya zhi zezeta. Papaba juraya zhi kꞌauta, kꞌauba juraya zhi papata. Pakꞌõrẽba juraya zhi ãĩguta, ãĩguba juraya zhi pakꞌõrẽta.

¿Ũdudꞌakꞌata mʉã onʉmʉ ẽka idꞌidꞌera?

(Mateo 16:1-4; Marcos 8:11-13)

54Kꞌabanata kꞌobꞌea Jesúsbara mawũãsia: Marãba jãrãrãta pusaare ũdubʉdadꞌe kueta zeya abʉdadꞌera zebaria. 55Pʉ̃ãdrʉta druaareba pʉ̃ãdrʉbʉrʉdꞌe jʉ̃wʉ̃rʉ̃ baya abʉdadꞌera jʉ̃wʉ̃rʉ̃ã nʉmebaria. 56¡Sewakꞌau bꞌea! Marãbara sãwũãta kꞌawua bꞌea bãjãnebemata, druadꞌebemata, ¿maʉ̃ta kꞌãrẽneba sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽpe ũdudꞌakꞌata mʉã onʉmʉrã idꞌidꞌe?

Bʉ jura ũme ibiadꞌe barua

(Mateo 5:25-26)

57¿Kꞌãrẽã mazhikusaubara kꞌawuadꞌa ẽpe kꞌãrẽ bia oira? 58Nokꞌo zhãrã kꞌawua obarima bʉ jura ũme wãbʉdadꞌera, izhi ũme ibiadꞌe baudua odꞌewedꞌa. Mawũã o ẽbʉrʉ bʉra nokꞌoma edeya, waya nokꞌoba policia chãbꞌariya edꞌa bꞌʉmarẽã cárceldꞌe. 59Mʉã bʉaa jaraya, bʉra mamaʉ̃bara ẽdrʉ ẽã nokꞌoba plata sõmbe diaita jaradꞌata jõma dia ẽbʉrʉ.

13

Kꞌazhiruata ãmana ẽbʉrʉ aduadꞌaya

1Maʉ̃ ewadera ʉ̃kʉrʉ mama kꞌopanʉbara Jesúa nebʉrʉsidꞌa Galilea bidꞌarã sãwũã berabꞌaridꞌata, Pilatoba beabigasia, mawũẽ maʉ̃rã wara poerasia ãzha nendʉwʉrʉ Daizezeita ba kꞌobꞌe wa ũme. 2Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: ¿Marãbara krĩcha duanuka Galilea bidꞌarã mawũã berabꞌaridꞌaba audre kꞌazhirua omiãta bꞌeasita Galilea bidꞌarã jõmaʉ̃ kꞌãñabara? 3Mʉã marãã jaraya, mawũã ẽã, awuarabʉrʉ marãba kꞌazhiruata ãmape Daizezeta pẽwãna ẽbʉrʉ jõma aduadꞌaya abꞌarika. 4Jari dieciochota Siloédꞌe de drasoa nʉmanata ʉ̃rʉ̃ bꞌaebʉrʉba beakuadꞌara, ¿marãbara krĩcha duanuka maʉ̃rãtrʉ audre bedꞌea bara bꞌeasita zhãrã bꞌe kꞌãñabara Jerusalénne? 5Mʉã marãã jaraya, mawũã ẽã, awuarabʉrʉ marãba kꞌazhiruata ãmape Daizezeta pẽwãna ẽbʉrʉ jõma aduadꞌaya abꞌarika.

Ne jaradꞌa higuera zaukꞌadꞌeba

6Dewara Jesúsbara ne jara mawũãsia: Ũmakĩrãba bakuru higuerata u erubꞌasia izhi uva maẽ, mawũẽ zhi ta jʉrʉdꞌe zebʉrʉdꞌera ũdu ẽbasia. 7Mawũẽ uva akʉbaria mawũãsia: Año ũbea babʉrʉa mʉ naʉ̃ higuera ta jʉrʉdꞌe ze bꞌʉta, mawũãmina ũdukꞌa, mawũẽ tubuedua. ¿Kꞌãrẽã bari egoro jʉ̃ã nʉmaĩpe? 8Mawũãĩ maʉ̃bara panaʉ̃ mawũãsia: Nokꞌó, naʉ̃ añonerã wadꞌi idu nʉmʉdua, mʉã zhi kꞌarra kꞌaita bogꞌajupe egoro paimata kuaya. 9Mawũã obʉrʉba baʉcha zaura biga, zau ẽbʉrʉ tubuedua.

Jesúsba wũẽrãta bꞌebidꞌa ẽnaʉ̃bada ewade

10De zhi jʉrebada maẽ Jesús miã ũrãgꞌa nʉmasia ẽnaʉ̃bada ewade. 11Maʉ̃ne wũẽrãta mama bꞌasia dieciocho año bata jaiba kꞌaya bꞌʉta, mawũẽ ejũrẽã nimita jipa jĩrũ bꞌe ẽbasia. 12Jesúsba ũdui trʉ̃pe mawũãsia: Wũẽrã, bʉ kꞌaya bꞌʉra ẽdrʉpe bꞌidꞌa.

13Mawũãpe juwua izhi ʉ̃rʉ̃ bꞌʉbʉrʉba jipa jĩrũsia. Mawũẽ ibia jarasia Daizezera. 14Mawũãmina de zhi jʉrebada maẽ nokꞌota kĩrũbʉrʉba Jesúsba mawũã ẽnaʉ̃bada ewade bꞌebibʉrʉba zhãrã kꞌobꞌea mawũãsia: Trajaira ewari seis bꞌʉa, maʉ̃nebʉrʉ bꞌekuaita zeudua, zerãũdua kꞌãwũã ẽnaʉ̃bada ewade.

15Mawũãĩ Nokꞌo Jesúsba panaʉ̃ mawũãsia: Sewa bibaʉta bꞌarãrũã, ¿marãbara mazhi pakꞌa, mazhi burro kꞌorradꞌe bꞌeta ẽnape edebada ẽka baniã dobidꞌe ẽnaʉ̃bada ewade? 16Naʉ̃ wũẽrã Abrahamneba uruta, ãtõmiãba jʉ̃ erubꞌʉta dieciocho año bara, ¿kꞌãwũã ẽnaĩne bꞌasi ẽka ẽnaʉ̃bada ewade?

17Jesúsba mawũãĩ jõma perasidꞌa izhi jura kꞌobꞌera. Mawũãmina zhãrã kꞌobꞌera jõma sobiasidꞌa izha mawũã biata onʉmʉ jõmaʉ̃ kꞌarea.

Ne jaradꞌa mostaza tadꞌeba

(Mateo 13:31-32; Marcos 4:30-32)

18Jesúsbara mawũãsia: ¿Kꞌãrẽ kĩrãkꞌa bꞌʉ Daizezeta Nokꞌodꞌebemata wari bꞌʉra, mʉã kꞌãrẽ ũme abꞌarika jaraipe? 19Mostaza tadꞌebema kĩrãkꞌa bꞌʉa, ũmakĩrãba jiraedape usia izhi ne u maẽ, waripe bakuru zromata nʉmesia, mawũẽ ibanata de okuasidꞌa zhi taeza.

Ne jaradꞌa pan ẽsãbaridꞌeba

(Mateo 13:33)

20Wakusa mawũãsia: ¿Mʉã kꞌãrẽ ũme abꞌarika jaraipe Daizezeta Nokꞌodꞌebemata wari bꞌʉra? 21Ne oreguea pan ẽsãbari kĩrãkꞌa bꞌʉa; wũẽrãba wĩka jiraedape harina kꞌãbãẽã nʉmʉne poerape nʉmʉsia jõma ẽsãyeedꞌa.

Puerta pẽũsuadꞌebema

(Mateo 7:13-14; 21:23)

22Jesús pʉwʉrʉ zromaza, pʉwʉrʉ zakeza, berabꞌari wãne miã ũrãgꞌa wãsia wãta Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 23Maʉ̃ne iabꞌaʉba mawũãsia: Nokꞌó, ¿zhãrã wĩkabai ẽdrʉdꞌaika?

Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: 24Pẽwãsu edꞌa wãũdua puerta pẽũsuadꞌe, mʉã marãã jaraya, bio maʉ̃ne edꞌa wã krĩñanaĩmina bꞌedꞌa ẽbaya. 25De zhibarita piradrʉpe puerta serrabʉrʉdꞌe marãta ewaradꞌe duanerã marãbara puerta kꞌaita trʉ̃ mawũãnaña: Nokꞌó, daira ewadua. Mawũãnaĩ izhara panaʉ̃ mawũãña: Mʉãrã kꞌawua ẽã marã sãmabemata. 26Mawũãĩ marãbara mawũãnaña:

Daira bʉ bawara nekꞌosidꞌa, baniã dosidꞌa, bʉra dai pʉwʉrʉdꞌe miã ũrãgꞌasia. 27Maʉ̃ne izhara mawũãña: Mʉã marãã jaraya, mʉãrã kꞌawua ẽã marã sãmabemata, mʉ maẽbara marã jõma ãĩ wãũdua, marã bia ẽã omiãta bꞌea. 28Mawũãĩ mama tebʉdꞌe jẽgadꞌaya kidꞌa kꞌõsesea. Mawũã jẽgaira ũdudꞌaya Abrahamta, Isaacta, Jacobota, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãta jõma Daizezeta Nokꞌo maẽ ũdudꞌaya marã ãĩ bꞌʉkuadꞌe. 29Maʉ̃ ewadera druazabemata zedꞌape jewedꞌa nekꞌodꞌaya Daizezeta Nokꞌo maẽ. 30Maʉ̃nerã zhi zroma ẽãta bꞌera zhi zromata duaneña, waya zhi zromata bꞌera zhi zroma ẽãta duaneña.

Jesús jẽgadꞌa Jerusalén kꞌarea

(Mateo 23:37-39)

31Maʉ̃ ewadera fariseorãta ʉ̃kʉrʉ zedꞌape Jesúa mawũãsidꞌa: Namaʉ̃bara wãrũã, bʉra rey Herodebara bea krĩña nʉmʉã.

32Mawũãĩ mawũãsia: Wãũdua, mobe maʉ̃ usa pã kĩrãkꞌa bia ẽãta bꞌʉa mawũãũdua: Mʉãrã idꞌi nubidꞌa jai jʉrekua nʉmʉã, zhãrã bꞌebikua nʉmʉã. Aramaʉ̃ne ewari ũbeadꞌe jõbiya mʉã kꞌãrẽ oi bꞌʉra. 33Mʉrã idꞌi, nu, nungunu odꞌe wã Jerusalén wãta, Daizezeba bedꞌeata jarabibarira ãĩrã beadꞌa ẽbaera mʉrã beadꞌaya Jerusalénne. 34¡Jerusalén, Jerusalén, marãbara Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã bea bꞌea, mongꞌaraba tabꞌari bea bꞌea marãma zokꞌakuabʉrʉra! ¡Mʉã marã biodꞌe ãba jʉre krĩñasia eterreba zhi warrarãta i edre ãba jʉrebari kĩrãkꞌa, mawũãmina marãbara krĩñana ẽbasia! 35Mawũẽ Daizezebara marã pʉwʉrʉra kenabꞌariya. Mʉã marãã jaraya, marãbara mʉrã ũdudꞌa ẽbaya ewarita zeyeedꞌa marãba mawũãnaĩta: Ibia jaradꞌaya Daizezedꞌeba urura.

14

Jesúsba bꞌebidꞌa oro bꞌʉta

1Ẽnaʉ̃bada ewade ewari abꞌa Jesús nekꞌodꞌe wãsia fariseo nokꞌota bꞌʉ dedꞌa. Maʉ̃nerã fariseorãbara kĩrãkuitasidꞌa. 2Maʉ̃ne izhi kĩrãbita bꞌasia ũmakĩrã oroba kꞌaya bꞌʉta. 3Jesús bedꞌeabʉrʉta ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadaa fariseorãã mawũãsia: ¿Zhãrã bꞌebisia bꞌʉka ẽnaʉ̃bada ewadera?

4Mawũãĩ ãzhira chupea kꞌobꞌeasia. Mawũẽ Jesúsbara kꞌayara jidape bꞌebipe wãbisia. 5Mobe ãzhi fariseorãã mawũãsia: ¿Marãnebemabara marã burrota marã pakꞌata posodꞌe bꞌaera aramaʉ̃ta jiraeda ẽbaika kꞌãrẽ obꞌe ẽmina ẽnaʉ̃bada ewadera?

6Mawũãĩ ãzhara kꞌãrẽ jara bꞌedꞌa ẽbasia.

Trʉ̃bʉdadꞌebema juwua jidaima

7Jesúsbara ũdusia trʉ̃kuadꞌapeadꞌara sãwũã zhi zroma jewedꞌabarita jʉrʉ jewedꞌadrua bʉsita nekꞌoita, mawũẽ ne jarakꞌa mawũãsia: 8Juwua jidaidꞌe bʉta iabꞌaʉba trʉ̃rã jewedꞌarãrũã zhi zroma jewedꞌabari maẽ. Baʉcha awʉrʉ bʉ audre zhi zromata izha trʉ̃nata zebʉrʉdꞌera, 9marã trʉ̃nabara zepe mawũãña: Kꞌãma naʉ̃ta jewedꞌabirua. Mawũãĩ bʉra peradꞌe jewedꞌaya zhi zroma ẽãta jewedꞌabari maẽ. 10Maʉ̃ba bʉta trʉ̃bʉdadꞌera wãpe jewedꞌarua zhi zroma ẽãta jewedꞌabari maẽ. Mawũãrã bʉ trʉ̃nabara zepe mawũãña: Zerua jewedꞌadꞌe nokꞌorã bawara. Mawũãtrʉ bʉra bia jaradꞌaya bʉ bawara nekꞌo jewedꞌa kꞌobꞌebara. 11Bariduta zhi zromane bꞌʉra zhi zroma ẽãta bꞌeya, waya zhi zroma ẽãne bꞌʉta zhi zromata bꞌeya.

12Mawũãpe izhi trʉ̃naã mawũãsia: Bʉa zhikota obʉrʉdꞌera trʉ̃kuarãrũã bʉ bawara zhibiarãta, miã bʉ mebẽrãta, miã bʉ ʉrerãta, miã bʉ kꞌaitabema bara bꞌeta. Bʉa trʉ̃rã maʉ̃rãbara bʉra abꞌarika trʉ̃bʉdaba abꞌarika ne diadꞌaya. 13Maʉ̃ba bʉa zhikota obʉrʉdꞌera trʉ̃rũã zuburia bꞌeta, juwuata o jẽrũta dorrabꞌari bꞌeta, wã bꞌe ẽã bꞌeta, daʉbꞌerrea bꞌeta. 14Bʉra mawũãrã sobia bꞌaya, ãzhara bʉra kꞌãrẽ dia bꞌedꞌa ẽã, mawũãmina Daizezeba kꞌãrẽ diaya beudꞌata piradrʉbʉdadꞌe biarãta.

Ne jaradꞌa zhikota kꞌãbãẽãneba

(Mateo 22:1-10)

15Maʉ̃ta ũrĩpe izhi bawara jewedꞌa nekꞌo kꞌobꞌeba abꞌaʉba Jesúa mawũãsia: Sobiaya zhi nekꞌobʉrʉra Daizezeta Nokꞌo maẽ.

16Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Ũmakĩrãba zhikota kꞌãbãẽã ope bio trʉ̃kuasia. 17Nekꞌoita arababʉrʉdꞌera izhi nezokꞌata zokꞌasia izha trʉ̃kuadꞌaa mawũãmarẽã: Zeudua, ya jõma aribꞌaesidꞌa. 18Maʉ̃nerã jõmaʉ̃ba wã bꞌe ẽãnebemata jarasidꞌa. Naarabemaba mawũãsia: Mʉãrã druata edasia, maʉ̃ta akʉdꞌe wãĩbara. Mʉrã maʉ̃ba zuburia bedꞌeaya mʉrã wã bꞌe ẽã. 19Dewarauba mawũãsia: Mʉã juesoma edasia pakꞌa ũmene trajabibadata, mawũẽ trajabiga akʉya. Mʉrã maʉ̃ba zuburia bedꞌeaya mʉrã wã bꞌe ẽã. 20Dewarauba mawũãsia: Mʉrã aritiabai miã kꞌãĩsia, mʉrã maʉ̃ba wã bꞌe ẽã. 21Nezokꞌa jẽrũya zepe maʉ̃ta kꞌawuabisia izhi nokꞌoa. Mawũẽ zhidekʉra kĩrũpe izhi nezokꞌaa mawũãsia: Ĩñabasia pʉwʉrʉdꞌe edꞌa wãrũã o zromaza, o zakeza, aramaʉ̃ne naĩnu wedua zuburia bꞌeta, juwuata o jẽrũta dorrabꞌari bꞌeta, wã bꞌe ẽã bꞌeta, daʉbꞌerrea bꞌeta. 22Maʉ̃ta aribꞌaepe nezokꞌabara mawũãsia: Nokꞌó, mʉãrã bʉa jaradꞌa kĩrãkꞌa aribꞌaea, mawũãmina wadꞌi ara nʉmʉã. 23Mawũãĩ nokꞌobara izhi nezokꞌaa mawũãsia: Pʉwʉrʉdꞌebara ãĩ wãrũã o zromaza, o zakeza, mobe zhãrã zareadꞌe edꞌa zebigarua, aramaʉ̃ne biramarẽã mʉ dera. 24Mʉã marãã jaraya, mʉã naara trʉ̃kuadꞌabara miõba kꞌodꞌa ẽã mʉ zhikora.

Zarea bꞌʉa Cristo pẽwãĩrã

(Mateo 10:37-38)

25Kꞌabanata izhi bawara wãne pʉrʉwape mawũãsia: 26Iabꞌa mʉma zebʉrʉbara mʉta audre kʉãgꞌaidꞌe bꞌʉa, zhi zezeta, papata, kĩmata, warrarãta, zhi mebẽrã zhũmakĩrãrãta, nawekꞌaurãta bꞌe kꞌãñabara, ari izhi kꞌãñabara mʉta audre kʉãgꞌa ẽbʉrʉ mʉ pẽwã bꞌʉta bꞌʉ ẽã. 27Iabꞌaʉba bebudꞌe basiidꞌu mʉta pẽwã ẽbʉrʉ mʉ pẽwã bꞌʉta bꞌʉ ẽã. 28¿Marãnebemaba de zromata okrĩñabʉrʉdꞌera jewedꞌa bꞌepe sõmbe gastaidꞌebemane naara bia krĩchabari ẽka zhi nesidꞌara erubꞌʉ kꞌawuaita ma pãrãĩta? 29Manebʉrʉ bari drʉ̃dauta joukuape ma pãrã ẽã nʉmʉbʉrʉdꞌera zhi akʉbʉdabara jõmaʉ̃ba sewakꞌau bꞌʉa abʉdata, 30mawũãnaña: Ũmakĩrã naʉ̃bara dera pãrã jʉ̃drʉsimina ma pãrã bꞌe ẽbasia. 31¿Reyta abꞌarika rey ũme zhõne wãĩbʉrʉ jewedꞌa bꞌepe naara bia krĩchabari ẽka soldaorã diez milba zhõsia bꞌʉ kꞌawuaita jari izhima uru ũme soldaorã veinte mil bawara? 32Zhõ bꞌe ẽbʉrʉ jari wawara uruwedꞌa jaradꞌe zokꞌaya zhõna ẽbaita. 33Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa baridu marãnebemata bia krĩchape ne jõma kenabꞌari ẽbʉrʉ mʉ pẽwã bꞌʉta bꞌʉ ẽã.

Tã zhi kʉyata jõbʉrʉdꞌebema

(Mateo 5:13; Marcos 9:50)

34Tã biga kĩrãkꞌa bꞌeaita mʉrã jipa pẽwãũdua. Tãrã biga, mawũãmina zhi kʉyata jõrã, ¿kꞌãrẽba kʉyaipe? 35Mawũãrã miã egoro poita, miã ne udꞌe bꞌʉita seri ẽã, mawũẽ bꞌaribue panʉã. Ne ũrĩ bꞌʉbara maʉ̃ta kĩrãkuita ũrĩdua.

15

Oveja aduadꞌadꞌebema

(Mateo 18:10-14)

1Jesús orrasidꞌa rey Romanebemaĩta plata widꞌibadaba bioba dewaraurã kꞌazhirua omiãrãba izhi bedꞌea ũrĩnaĩta. 2Mawũẽ fariseorãbara ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadabara jara mawũãsidꞌa: Naʉ̃bara bia eda bꞌʉa kꞌazhirua omiãrãta, nekꞌo bꞌʉa ãzhi bawara.

3Mawũẽ Jesúsbara ne jara mawũãsia: 4¿Marãnebemaba oveja cien erubꞌʉta abꞌa aduara, zhi noventa y nueve drua drudrua tabꞌʉ maẽ ãmaẽpe aduadꞌata jʉrʉ wã ẽka ũduyeedꞌa? 5Ũdubʉrʉdꞌera ikiwadꞌe jirabꞌari edaya sobia. 6Deidꞌu jũẽbʉrʉdꞌera izhi bawara zhibiarãta ãba jʉreya de kꞌaita bꞌe bawara, mobe mawũãña: Mʉ bawara sobiaudua mʉã ũdusi baera mʉ oveja aduadꞌata. 7Mʉã marãã jaraya, aramaʉ̃ kĩrãkꞌa ʉ̃trera audre sobiadꞌaya kꞌazhirua omiã abꞌaʉba kꞌazhiruara ãmabʉrʉta Daizezeta pẽwãbʉrʉ kꞌarea. Noventa y nueve biarãta Daizeze pẽwã bꞌe kꞌãñabara.

Ne jaradꞌa moneda aduadꞌadꞌeba

8¿Wũẽrãba moneda diez erubꞌʉta abꞌa aduara, ĩbĩrã kꞌoape de barre kĩrãkuita jʉrʉ ẽka ũduyeedꞌa? 9Ũdubʉrʉdꞌera wũẽrãrã izhi bawara zhibiarãta de kꞌaita bꞌe bawara ãba jʉrepe mawũãña: Mʉ bawara sobiaudua mʉã ũdusi baera moneda aduadꞌata. 10Mʉã marãã jaraya, aramaʉ̃ kĩrãkꞌa ángelerã Daizezedꞌera sobiadꞌaya kꞌazhirua omiã abꞌaʉba kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãbʉrʉ kꞌarea.

Ne jaradꞌa warraba plata gastadꞌadꞌeba

11Jesúsbara dewara mawũãsia: Ũmakĩrãba erubꞌasia warrarã ũme. 12Tẽãbemaba zhi zezea mawũãsia: Zeze, mʉrẽrã diadua bʉa kꞌãrẽ diai bꞌʉra. Mawũãĩ dra dedꞌekasia kꞌãrẽ diai bꞌʉra. 13Maʉ̃ tẽã ewari dããrã ẽãne tẽãbemane jõma nendope maʉ̃ plataba wãsia drua wawaraidꞌu. Maĩnu platara ewaradꞌe gastasia izha krĩñane bꞌʉdꞌe. 14Mawũã jõma ewaradꞌe gastabʉrʉdꞌe jarraba zromata bꞌaesia maʉ̃ druadꞌera, mawũẽ jarrabadꞌe bꞌesia. 15Mawũẽ wãpe maʉ̃ druadꞌebemata bꞌʉ maẽ bꞌesia. Maʉ̃bara zokꞌasia meã izhi druadꞌe chĩna akʉmarẽã. 16Maʉ̃nerã izhara kꞌo krĩña bꞌasia algarroba chĩnaba kꞌo bꞌeta, mawũãmina miõba diadꞌa ẽbasia. 17Mawũẽ izhikusa krĩchabʉrʉta mawũãsia: Trajabadata bꞌebara mʉ zeze dedꞌara zhiko adꞌuba erubꞌea, maʉ̃ne nama mʉrã jarraba beua. 18Mʉrã wakusa mʉ zezema wãpe mawũãña: Zeze, mʉrã kꞌazhirua obʉrʉa Daizeze kĩrãbita, bʉ kĩrãbita. 19Ya mʉrã bʉ warra aidꞌe bꞌʉ ẽã. Mʉrã bꞌʉdua bʉre trajabadarã iabꞌaʉ kĩrãkꞌa. 20Mawũã krĩchape zesia zhi zezema. Wawarawedꞌa zhi zezeba ũdui sozuburiape wãẽbasia. Mobe oburape kĩrãma nigasia. 21Maʉ̃ne warrabara mawũãsia: Zeze, mʉrã kꞌazhirua obʉrʉa Daizeze kĩrãbita, bʉ kĩrãbita. Ya mʉrã bʉ warra aidꞌe bꞌʉ ẽã. 22Mawũãmina zhi zezebara izhi nezokꞌarãã mawũãsia: Wua audre biata jiraedadꞌape jʉ̃biudua. Anillota juwuadꞌe jʉ̃biudua, albarca jẽrũne jʉ̃biudua. 23Pakꞌa zake boregueata wedꞌape beaudua, nekꞌodꞌaya fiesta odꞌaya. 24Naʉ̃ mʉ warra beudꞌa kĩrãkꞌa nʉmanata zokꞌai bꞌʉa, aduadꞌata ũdubʉda. Aramaʉ̃ne fiesta kꞌaudꞌa duanesia sobia.

25Maʉ̃nerã warra nabema meã traja nʉmasia. Jẽrũya zebʉrʉdꞌe de kꞌaita babʉrʉdꞌe ũrĩsia ne za barabꞌʉta, danza barabꞌʉta. 26Mawũẽ nezokꞌata abꞌa trʉ̃pe widꞌisia kꞌãrẽ kꞌaudꞌa nʉmeta. 27Mawũẽ maʉ̃bara mawũãsia: Bʉ mebeata zesia, mawũẽ bʉ zezebara pakꞌa zake boregueata beabisia bia bika ibꞌari baera. 28Mawũãĩ maʉ̃ kꞌarea kĩrũpe edꞌa wã krĩña ẽbasia. Mawũẽ zhi zezera ãĩ zepe zuburia bedꞌeasia edꞌa wãmarẽã. 29Mawũãĩ izhara panaʉ̃ zhi zezea mawũãsia: Año bio babʉrʉa mʉrã bʉita traja bꞌʉta, bʉa jarabʉrʉra mʉãrã aribꞌae ẽã nʉmakꞌa. Maʉ̃ta bʉara diakꞌa miã chivo zakesidꞌa mʉta sobiaira mʉ ũme zhibiarã bawara. 30Maʉ̃ne naʉ̃ bʉ warra ibꞌaribara bʉ platara gastasia wũẽrãrã jõmaʉ̃neta bꞌema, maʉ̃ta bʉara beabibʉrʉa pakꞌa zake boregueata. 31Mawũãĩ zhi zezebara mawũãsia: Warra, bʉra ewariza mʉ ũme bꞌʉa, mawũẽ kꞌãrẽ mʉrẽrã jõma bʉrea. 32Mawũãmina fiesta odꞌaita bara basia sobiadꞌaita. Naʉ̃ bʉ mebeara beudꞌa kĩrãkꞌa nʉmanata zokꞌai bꞌʉba, aduadꞌata ũdubʉdaba.

16

Ne jaradꞌa plata ewaradꞌe gastadꞌadꞌeba

1Dewara Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: Ũmakĩrã bara bꞌʉba nezokꞌata erubꞌasia ne akʉbarita, jarasidꞌa maʉ̃bara ewaradꞌe gasta nʉmʉta izhi platara. 2Mawũẽ trʉ̃pe mawũãsia: ¿Bʉdꞌebemata mʉã ũrĩbʉrʉra kꞌãrẽpe? Mʉãã jaradua bʉa ne akʉ nʉmʉnebemata, bʉra wueta ne akʉbarita bꞌa ẽã. 3Mawũãĩ ne akʉbarira izhikusa mawũãsia: ¿Mʉã kꞌãrẽta oi baraba? Mʉ nokꞌobara jãrĩña mʉ ne akʉ bꞌʉra. Traja ne kꞌoruira mʉãrã bꞌe ẽã, ne widꞌiira mʉrã pera. 4Mʉã ya kꞌawuabʉrʉa kꞌãrẽ oira, kꞌãwũãrã mʉ ne akʉ bꞌʉta jãrĩbʉdadꞌera zhãrãba mʉ ãzhi dedꞌa bia edadꞌaya. 5Aramaʉ̃ta izhi nokꞌoa dewe bꞌeta abꞌa abꞌaʉdꞌe trʉ̃kua naarabemaa mawũãsia: ¿Mʉ nokꞌoa bʉra sõmbe dewepe? 6Mawũãĩ maʉ̃bara mawũãsia: Mʉrã dewea galon mil olivo dragꞌata. Mawũãĩ mawũãsia: Ĩñabasia jewedꞌape naʉ̃ kꞌartadꞌe bꞌʉtadua quiniento diai bꞌʉta. 7Mobebʉrʉ dewaraua mawũãsia: ¿Bʉra sõmbe dewepe? Mawũãĩ maʉ̃bara mawũãsia: Mʉrã dewea trigota cien bulto. Mawũãĩ izhara mawũãsia: Naʉ̃ kꞌartadꞌe bꞌʉtadua ochenta diai bꞌʉta. 8Ne akʉbarita bia ẽãrã izhi nokꞌobara ibia jarasia mawũã kꞌãrẽ sãwũã oira bigaudꞌeba. Aramaʉ̃ne naʉ̃ ẽjũãne bꞌera zhãrã sãwũã edaira audre bigauta bꞌea Daizeze warrarã kꞌãñabara.

9Mʉã marãã jaraya: Marãbidꞌa zhãrã marã bawara zhibiarãta oudua mazha ne erubꞌeba, plata erubꞌeba, mawũãrã maʉ̃ jõbʉrʉdꞌera bꞌaribidꞌaya Daizeze ũme bꞌai jõ ẽã maẽ.

10Iabꞌaʉba ne wĩkata bia ora ne biosidꞌa bia oya. Iabꞌaʉba ne wĩkata bia o ẽbʉrʉ ne biosidꞌa bia o ẽã. 11Ne biata, platata marãba bia odꞌa ẽbʉrʉ, ¿Daizezebara marãã diaika wãrĩnu ne biata ʉ̃tre nʉmʉrã? 12Ne izhidꞌeta Daizezeba diadꞌata bia odꞌa ẽbʉrʉ, ¿izhara marãã diaika ʉ̃tre marãĩta erubꞌʉra?

13Miõba nezokꞌabara zhibari ũme aribꞌae nʉma bꞌe ẽã. Manebʉrʉ abꞌa jurape abꞌa kʉãgꞌaya, o abꞌa zhi zromane edape abꞌa zhi zroma ẽãne edaya. Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa Daizezedꞌebema aribꞌae ẽã platadꞌebemata aribꞌae nʉmʉbara.

14Fariseorãba maʉ̃ jõma ũrĩbʉdadꞌera biodꞌe plata kʉãgꞌa bꞌeba sewakꞌau bꞌʉa asidꞌa Jesúra. 15Mawũẽ Jesúsbara mawũãsia: Zhãrã kĩrãbitara marã biarã kĩrãkꞌa bꞌea, mawũãmina Daizezebara ũdukꞌawua bꞌʉa marã sora. Zhãrãba kꞌãbãẽã ne biadꞌe erubꞌera Daizezebara krĩña ẽã.

Daizezeta Nokꞌodꞌebema

16Ũrãgꞌara Moisédꞌeta tabꞌʉta, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãneta tabꞌʉta, tabꞌʉa Juanba jaradꞌa bitabai. Mamaʉ̃ba jara panʉã Daizezeta Nokꞌodꞌebemata, mawũẽ bio maʉ̃ne edꞌa wã krĩña bꞌea.

17Audre borekea nebaya bãjãta, druata, mawũãmina bedꞌea abꞌabidꞌa neba ẽãba arimaẽ berabꞌariya Daizezeba diadꞌa ũrãgꞌara.

Jesúsba jaradꞌa kĩma ãmaĩrã kꞌazhiruata

(Mateo 19:1-12; Marcos 10:1-12)

18Bariduba izhi wũẽrãta ãmape awʉrʉta kꞌãĩbʉrʉra kꞌazhiruata oya. Wũẽrã ãmanapeadꞌata kꞌãĩbʉrʉsidꞌa kꞌazhiruata oya.

Bara bꞌadꞌadꞌebema Lázarodꞌebema

19Ũmakĩrãta bꞌasia bara bꞌʉta, zho bꞌidꞌa bazhia wua granateba, lino wua biaba. Ewariza fiesta o nekꞌo bꞌʉra obꞌasia uruzhiderrea. 20Maʉ̃ne zuburia bꞌʉta bꞌasia Lázaro abadata, maʉ̃ puerta maẽ jewedꞌa bꞌidꞌa bazhia kʉkʉba bira bꞌʉta. 21Bara bꞌʉta nekꞌobari maẽ zhiko jarra jʉrrzoadꞌata kꞌo krĩña bꞌidꞌa bazhia. Usarãta zepe burasẽ bazhidꞌa kʉkʉra. 22Nʉmʉne zuburia bꞌʉra beubʉrʉdꞌera ángelerãba edesidꞌa Abraham bꞌʉ maẽ. Nʉmʉne bara bꞌʉsidꞌa beubʉrʉdꞌera wuagꞌasidꞌa.

23Tebʉdꞌe zuburia kꞌobꞌʉba wawarauba ũdusia Abrahamta, Lázarosidꞌa ũdusia Abraham maẽ. 24Mawũẽ izhara nemi jĩgua mawũãsia: Zeze Abraham, mʉrã sozuburiarua, Lázarota zokꞌadua juwua jĩwĩni baniãne ũ edape mʉ kĩrãme kũrãdrʉdꞌe zemarẽã. Mʉrã zuburia nʉmʉã naʉ̃ tebʉdꞌe. 25Mawũãĩ Abrahambara mawũãsia: Warra, bʉra bia bꞌadꞌata bude barua, maʉ̃ne Lázaro zuburia bꞌasia. Mawũãmina idꞌira naʉ̃ nama sobia bꞌʉa, maʉ̃ne bʉra zuburia bꞌidꞌa. 26Mawũã bꞌidꞌadꞌe dazhirã ewara zromaba dra nʉmʉã, maʉ̃ba namaʉ̃ba marãma wã krĩñabʉrʉra wã bꞌe ẽã, miã kꞌãmaʉ̃ba namaabidꞌa ze bꞌe ẽã.

27Mawũãĩ mawũãsia: Zeze Abraham, mʉrã zuburia bedꞌeaya, mobera zokꞌadua mʉ zeze dedꞌa. 28Mʉãrã mebẽrãta juesoma erubꞌʉa, mawũẽ maʉ̃rãã jaradꞌe zokꞌadua, aramaʉ̃ne ãzhisidꞌa zedꞌa ẽbamarẽã nama kꞌãwũã zuburia nʉmʉ maẽ. 29Mawũãĩ Abrahambara mawũãsia: Ũrãgꞌa Moisédꞌeta, ũrãgꞌa Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãneta erubꞌea, mawũẽ maʉ̃ta ũrĩnaĩbara. 30Mawũãĩ izhara mawũãsia: Bari maʉ̃bara ũrĩna ẽã Zeze Abraham, mawũãmina beudꞌata iabꞌa piradrʉpe ãzhima wãrã, kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnaña. 31Mawũãĩ Abrahambara mawũãsia: Ũrãgꞌa Moisédꞌeta, ũrãgꞌa Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãneta ũrĩna ẽbʉrʉ, ĩjãna ẽbaya iabꞌa beudꞌata piradrʉbʉrʉsidꞌa.

17

Zhãrãta bꞌaebibʉrʉdꞌebema

(Mateo 18:6-7, 21-22; Marcos 9:42)

1Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: Kꞌazhiruadꞌe bꞌaebidꞌa ẽã nʉmaĩrã ne ẽã, mawũãmina, ¡Daizezebara pua kꞌawua oya zhãrãta kꞌazhiruadꞌe bꞌaebibʉrʉra! 2Mawũẽ biga bakꞌausia osidaudꞌe yuta tãjʉ̃nape bꞌaribuedꞌaita pusadꞌe, abꞌa kꞌazhiruadꞌe bꞌaebii kꞌãñabara mʉnebema ĩjã bꞌe za wĩka kedꞌeta. 3Kĩrãkuita bꞌeaudua. Bʉ mebeaba bʉta bĩ ẽã obʉrʉba kꞌazhiruata ora ũrãgꞌarua, wueta mawũã o ẽãta jarara, bedꞌea ne ẽãne edarua. 4Bʉta bĩ ẽã onʉmʉta ewaridꞌe kꞌazhiruata oma siete ora, aramaʉ̃ne bʉma ewaridꞌe zema siete zebʉrʉta, wueta mawũã o ẽãta jara dugue nʉmʉnerã bedꞌea ne ẽãne edarua.

Daira soidꞌu bꞌeabirua

5Izha jʉrʉkuadꞌabara Jesúa mawũãsidꞌa: Daira soidꞌu bꞌeabirua.

6Mawũãnaĩ Nokꞌo Jesúsbara mawũãsia: Mostaza ta wĩka kĩrãkꞌa marãta wĩkabidꞌa soidꞌu bꞌebʉrʉ bakuru za nʉmʉã mawũã bꞌedꞌaya: Ẽtotodua, mobe pusadꞌe nʉmane wãrũã, mawũãnaĩ marã bedꞌeara aribꞌaeya.

Nezokꞌaba oita bꞌʉdꞌebema

7¿Marãnebemabara nezokꞌa abꞌa erubꞌʉta meã traja bꞌadꞌata o pakꞌa akʉ bꞌadꞌata zebʉrʉdꞌera, nekꞌoita jewedꞌarua aibʉka? 8¿Awuarabʉrʉ mawũãĩ ẽka: Zhiko kewarabema odua, wua kꞌãbiape mʉta aribꞌaetadua, mʉrã nekꞌobirua, baniã dobirua. Mobebʉrʉ bʉta nekꞌorua, baniã dorua ai ẽka? 9¿Nezokꞌaara zhibia jibarika jarabʉrʉta obʉrʉdꞌera? Mʉ krĩchama mawũã ẽã. 10Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa marãbidꞌa jarabʉdata jõma obʉdadꞌera mawũãũdua: Dazhirã bari nezokꞌata bꞌea, mawũẽ dazhirãba oita bꞌadꞌatrʉ osidꞌa.

Diez aidꞌaba bꞌeta nene ẽã bꞌekuadꞌa

11Jesús Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãta berabꞌarisia Samaria druadꞌe, Galilea druadꞌe. 12Maʉ̃ne pʉwʉrʉ zakedꞌe edꞌa wãbʉrʉdꞌera daucha zesia ũmakĩrãrã diez aidꞌaba bꞌeta, maʉ̃rã jĩga kꞌopanepe, 13nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Jesús Miã Ũrãgꞌabari, daira sozuburiarua!

14Jesúsbara ãzhi ũdui mawũãsia: Bꞌekuata ũdudꞌamarẽã wãnape sacerdoterãã akʉbiudua.

Mawũãĩ ãzhira wãne nene ẽã bꞌekuasia.

15Mawũẽ ãzhi abꞌaʉba mawũã izhi bꞌebʉrʉta ũdui, nemi jĩgua Daizeze ibia jara jẽrũya zepe, 16Jesús jẽrũ kꞌaita egoroma kĩrã bꞌarru ju kꞌobꞌesia zhibia ji. Maʉ̃ Samariadꞌebema basia. 17Jesúsbara mawũãsia: ¿Diez ẽka nene ẽã bꞌebʉdara? ¿Zhi nuevera sãma kꞌobꞌe? 18¿Jẽrũya zepe Daizeze ibia jarabʉrʉka naʉ̃ judío ẽãbʉrʉ?

19Mobe mawũãsia: Piradrʉpe wãrũã. Bʉzhi soidꞌu kꞌobꞌʉba ẽdrʉbʉrʉa.

Zeidꞌebema Daizezeta Nokꞌodꞌebemata

(Mateo 24:23-28, 36-41)

20Fariseorãbara Jesúa widꞌisidꞌa Daizezeta Nokꞌodꞌebema sõmbedꞌe zeita, mawũẽ panaʉ̃ mawũãsia: Daizezeta Nokꞌodꞌebema ze ẽã dajada ũdu. 21Miã mawũãna ẽã: Za bꞌʉa, o zawa bꞌʉa adꞌa ẽã, Daizezeta Nokꞌodꞌebema bꞌʉba marãne edꞌa.

22Mobe izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: Ewarita zeya zuburiadꞌaita, maʉ̃nerã marãbara mʉ Beubari Bape bꞌadꞌara ewari abꞌabidꞌa ũdu krĩñanaña, mawũãmina ũdudꞌa ẽbaya. 23Maʉ̃nerã mawũãnaña: Za bꞌʉa, zawa bꞌʉa adꞌaya. Maʉ̃nerã wãrãũdua, miã pẽwãrãũdua. 24Ba pureabʉrʉdꞌe bãjãta ʉ̃nabari kĩrãkꞌa dajada zeya mʉ Beubari Bape bꞌadꞌata zebʉrʉ ewadera. 25Mawũãmina naara biodꞌe zuburiaya, seribidꞌa ẽbaya zhãrã idꞌi ewade bꞌebara. 26Noé ewade berabꞌaridꞌa kĩrãkꞌa berabꞌariya mʉ Beubari Bape bꞌadꞌata zebʉrʉ ewadera. 27Nekꞌo, baniã do, miã kꞌãĩ bꞌedꞌe Noé edꞌa wãsia jãba zromane. Maʉ̃ne do birupe doba beakuasia jõma. 28Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa berabꞌarisia Lot ewadera. Nekꞌo, baniã do, ne eda, ne nendo, ne u, de o bꞌeasia. 29Maʉ̃ne Sodoma pʉwʉrʉdꞌeba Lot ãĩ wãsi ewadera, bãjãneba jurzoasia tebʉta azufreedꞌa, maʉ̃ba beakuasia jõma. 30Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa berabꞌariya mʉ Beubari Bape bꞌadꞌata zebʉrʉdꞌera.

31Maʉ̃ ewadera de ʉ̃rʉ̃ kꞌobꞌʉbara dedꞌa ne erubꞌʉra udꞌubꞌaepe jiraedadꞌe wãrãrũã. Meã kꞌobꞌʉra aramaʉ̃ kĩrãkꞌa deidꞌu zerãrũã. 32Bude baudua sãwũãnata Lot kĩma. 33Iabꞌaʉba izha ne erubꞌʉtrʉ bia nʉmabiya bꞌʉra aduaya, mawũãmina mʉ kꞌarea aduabira ẽdrʉya.

34Mʉã marãã jaraya, maʉ̃ diamasera ũme kʉdꞌadꞌe kꞌãĩ panʉta abꞌa edeya, abꞌa ãmaẽña zhi aribꞌaema ẽãta. 35Wũẽrãrã ũme nebꞌa panʉta abꞌa edeya, abꞌa ãmaẽña. 36Ũme meã panʉta abꞌa edeya, abꞌa ãmaẽña.

37Mawũãĩ panaʉ̃ mawũãsidꞌa: ¿Nokꞌó, maʉ̃ sãma mawũã berabꞌariipe?

Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: Ne beuma tabꞌʉra kꞌawuabada ãkꞌoso pouga nʉmʉba. (Mʉ zebʉrʉra aramaʉ̃ kĩrãkꞌa kꞌawuadꞌaya.)

18

Ne jaradꞌa pẽdradꞌeba dewara nokꞌodꞌeba

1Jesúsbara ne jarakꞌasia ewariza zhiwidꞌii baradꞌebemata poea ẽã. 2Maʉ̃ta mawũãsia: Pʉwʉrʉdꞌe nokꞌota bꞌasia bedꞌeata araa obarita, Daizeze wawi ẽbasia, miã zhãrã wawi ẽbasia. 3Abꞌaʉ pʉwʉrʉdꞌe bꞌasia wũẽrã pẽdrata, maʉ̃ izhima zebʉrʉza mawũã bꞌasia: Mʉrã kꞌarebarua mʉ jura bꞌʉ juwuadꞌeba. 4Izhara aribꞌae krĩña ẽã bꞌʉta ewari bio basia, mawũãmina maʉ̃ tẽã izhikusa mawũãsia: Mʉãrã Daizezera wawi ẽmina, miã zhãrã wawi ẽmina, 5naʉ̃ wũẽrã pẽdra miãsẽã nʉmʉba mʉãrã kꞌarebaya, manebʉrʉ baridua dugue nʉmʉta mʉãrã zrogꞌa ẽbaya.

6Maʉ̃ta jarape Nokꞌo Jesúsbara mawũãsia: Ũrĩũdua nokꞌo bia ẽãbara kꞌasia adꞌata. 7¿Kꞌõbe Daizezebara kꞌareba ẽka izha jʉrʉkuadꞌata izhaa bꞌia bꞌebʉrʉ ewaridꞌe, diamase? ¿Dããrã baika panuĩrã? 8Mʉã marãã jaraya, kꞌadrʉabai kꞌarebakuaya. Mawũãmina mʉ Beubari Bape bꞌadꞌata zebʉrʉdꞌera, ¿mawũã soidꞌu bꞌera ũduika naʉ̃ druadꞌera?

Ne jaradꞌa zhãrã ũmeneba

9Ʉ̃kʉrʉ ãzhikusa biata bꞌeba awʉrʉrãta yarebai eda bꞌedꞌebemata Jesúsbara ne jara mawũãsia: 10Ũmakĩrã ũme wãsidꞌa Daizeze dedꞌa ewara maẽ zhiwidꞌidꞌe, abꞌara fariseo basia, dewarabemata rey Romanebemaĩta plata widꞌibari basia. 11Fariseora ʉ̃ta nʉmepe zhiwidꞌi ari izhita jara mawũãsia: Daizeze, mʉã bʉaa zhibia jiya mʉrã zhãrã kĩrãkꞌa bꞌʉ ẽãba, zhãrã bꞌea nezrʉgamiãta, bia ẽãta, kĩma ẽãta erukꞌãĩmiãta. Mʉrã miã naʉ̃ za rey Romanebemaĩta plata widꞌibari kĩrãkꞌa bꞌʉ ẽã. 12Mʉrã nekꞌo ẽã zhiwidꞌi bꞌidꞌabaria, maʉ̃ta semanane oma ũme obaria, diez bꞌʉta abꞌa bʉaa dia bꞌʉa jõma mʉã jidabʉrʉra. 13Waya rey Romanebemaĩta plata widꞌibarira wawara nʉmepe miã ʉ̃taa akʉ krĩña ẽbasia, awuarabʉrʉ trũã neãchi mawũãsia: Daizeze, mʉrã sozuburiarua, mʉrã kꞌazhirua omiã. 14Mʉã marãã jaraya, maʉ̃ bedꞌea ne ẽã dedꞌaa wãsia dewarabema kꞌãñabara. Bariduta zhi zromane bꞌʉra Daizezebara zhi zroma ẽãta bꞌʉya, waya zhi zroma ẽãne bꞌʉta zhi zromata bꞌʉya.

Jesúsba ibia jaradꞌa wũãwũãrãta

(Mateo 19:13-15; Marcos 10:13-16)

15Wũãwũãrãta Jesúsma wesidꞌa ibia jara tõbꞌarikuamarẽã, maʉ̃ta izha jʉrʉkuadꞌaba ũdudꞌai kẽãsidꞌa. 16Mawũẽ Jesúsbara trʉ̃kuape mawũãsia: Wũãwũãrã mʉma idu zebiudua, bueamarãũdua, naʉ̃rãne kĩrãkꞌa izhi krĩcha bꞌetrʉ Daizezeta Nokꞌodꞌebema. 17Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, iabꞌaʉba Daizezeta Nokꞌodꞌebemata wũãwũãne kĩrãkꞌa krĩcha ẽbʉrʉ maʉ̃nebemanerã edꞌa wã ẽã.

Kũrãta bara bꞌadꞌa

(Mateo 19:16-30; Marcos 10:17-31)

18Nokꞌoba Jesúa widꞌi mawũãsia: Miã Ũrãgꞌabari, bʉra biata bꞌʉa, ¿mʉãrã kꞌãrẽta oi barape Daizeze ũme bꞌai jõ ẽãta jidaira?

19Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: ¿Bʉara mʉrã kꞌãrẽã biata jarabʉrʉ? Miõta biata bꞌʉ ẽã, awuarabʉrʉ biara abꞌabai bꞌʉa Daizezeta. 20Daizezeba aribꞌaemarẽã jara bꞌʉra bʉara kꞌawua bꞌʉta mawũã bꞌʉa: Kĩma ẽãta erukꞌãĩrãrũã. Miã bearãrũã. Nezrʉgarãrũã. Zhãrã ʉ̃rʉ̃ sewa nebʉrʉrãrũã. Wawiarua bʉ zezera bʉ papara.

21Mawũãĩ izhara mawũãsia: Mʉãrã maʉ̃ jõma aribꞌae bꞌʉa kũrã wedꞌauba.

22Maʉ̃ta ũrĩĩ Jesúsbara mawũãsia: Bʉara wadꞌi ne abꞌa aribꞌaeita wãẽã bꞌʉa. Bʉa ne erubꞌʉta jõma nendope platara zuburia bꞌea diadua, mawũãrã ne biata erubꞌaya ʉ̃tre. Aramaʉ̃ne zepe mʉta pẽwãdua.

23Izha maʉ̃ta ũrĩĩ kꞌãbãẽã sopuasia biodꞌe bara bꞌʉba. 24Kꞌãbãẽã sopuabʉrʉta Jesúsba ũdui mawũãsia: ¡Daizezeta Nokꞌodꞌebemane edꞌara borekea edꞌa wãna ẽã ne bio erubꞌera! 25Aguja uriadꞌe camellota audre bia berabꞌari bꞌeya bara bꞌʉta edꞌa wãĩ kꞌãñabara Daizezeta Nokꞌodꞌebemane.

26Maʉ̃ta ũrĩbʉdabara mawũãsidꞌa: ¿Bara bꞌʉsidꞌa mawũãbʉrʉ kꞌaita ẽdrʉipe?

27Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: Ẽdrʉira zhãrãĩtara boreke ẽãta, ẽdrʉbi bꞌeya Daizezebara.

28Mawũãĩ Pedroba mawũãsia: Daibara ne daidꞌera ãmaẽnape bʉta pẽwã bꞌea.

29Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, iabꞌaʉba deta ãmaẽrã, zhibarirãta, mebẽrãta, wũẽrãta, warrarãta ãmaẽrã, Daizezeta Nokꞌodꞌebema kꞌarea mawũã ãmaẽrã, 30idꞌi ewade audre jidaya, ewari tẽã nʉmaĩta zeidꞌera jidaya Daizeze ũme bꞌai jõ ẽãta.

Jesúsba jarama ũbeata jaradꞌa izhi beadꞌaita

(Mateo 20:17-19; Marcos 10:32-34)

31Jesúsbara doce izha jʉrʉkuadꞌata awuara jʉre edape mawũãsia: Dazhirã wãrĩze wã Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa, aranaʉ̃ne arimaẽ berabꞌariya Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba bꞌʉdꞌapeadꞌata mʉ Beubari Bape bꞌʉdꞌebemata. 32Mʉrã chãbꞌaridꞌaya judíorã ẽãta bꞌea, mʉrã ãzhima sewakꞌau bꞌʉdꞌeba ikꞌazhirua jaradꞌaya, dau idꞌodꞌaya. 33Udꞌape beadꞌaya, mawũãmina ewari ũbeadꞌe piradrʉya beudꞌata.

34Ãzhara maʉ̃ sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbasia, maʉ̃ bedꞌeara sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbaera mawũã jarakꞌabʉrʉra.

Daʉbꞌerrea bꞌʉta ne ũdubidꞌa

(Mateo 20:29-34; Marcos 10:46-52)

35Jesús Jericó pʉwʉrʉ kꞌaita babʉrʉdꞌera, daʉbꞌerrea bꞌʉta o kꞌaita jewedꞌa bꞌasia nebari widꞌi bꞌʉta. 36Maʉ̃ne kꞌabanata berabꞌari wãta ũrĩĩ widꞌisia kꞌãrẽ kꞌawuaita. 37Mawũẽ jarasidꞌa berabꞌari wãta Jesús Nazaredꞌebemata. 38Mawũãnaĩ nemi jĩgua mawũãsia:

¡Jesús, bʉra rey Davidꞌeba uruta bꞌʉba mʉrã sozuburiarua!

39Mawũãĩ na kuataiba kẽãsidꞌa chupeamarẽã. Mawũãmina izhara wuaabʉrʉ nemi jĩgua mawũãsia: ¡Bʉra rey Davidꞌeba uruta bꞌʉba mʉrã sozuburiarua!

40Mawũẽ Jesús pi nʉmepe jarasia wedꞌamarẽã izhima, aramaʉ̃ne zei widꞌibʉrʉta, 41mawũãsia: ¿Mʉã kꞌãrẽta oita krĩñape? Mawũãĩ izhara mawũãsia: Nokꞌó, mʉta ne ũdubirua. 42Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Bʉra ne ũdu bꞌidꞌa, bʉra soidꞌu kꞌobꞌʉba ẽdrʉbʉrʉa. 43Audre ẽãne ne ũdusia, mawũẽ kꞌaidꞌu tebasia Daizeze ibia jara. Zhãrã jõmaʉ̃ba maʉ̃ta ũdudꞌai ibia jarasidꞌa Daizezera.

19

Jesústa ũdu krĩña bꞌadꞌa Zaqueoba

1Jesús Jericó pʉwʉrʉdꞌe edꞌa zepe berabꞌari wãta tebasia. 2Maʉ̃ne Zaqueo abadata rey Romanebemaĩta plata widꞌibada nokꞌota bara bꞌʉba, 3ũdu krĩña bꞌasia Jesús kꞌai kꞌawuaita, mawũãmina kꞌabanaba bꞌe ẽbasia wĩka bꞌʉba. 4Mawũẽ na wãẽbape akʉita bakurudꞌe ʉ̃tʉ wãsia mama berabꞌarii baera. 5Jesús mama zepe ʉ̃taa akʉbʉrʉdꞌe ũdui mawũãsia: Zaqueo, ĩñabasia udꞌubꞌaedua, mʉ idꞌira ʉ̃nadrʉibara bʉ dedꞌa.

6Mawũãĩ izhira ĩñabasia udꞌubꞌaepe bia edasia sobia. 7Maʉ̃ta ũdudꞌape jõmaʉ̃ba bĩ ẽã jarasidꞌa, ʉ̃nadrʉita deidꞌu wãsi baera kꞌazhirua omiã maẽ. 8Maʉ̃ne Zaqueo ʉ̃ta nʉmepe Nokꞌo Jesúa mawũãsia: Nokꞌó, mʉã ne erubꞌʉta ẽsadra diaya zuburia kedꞌea, mʉã ne iabꞌaʉdꞌeta zrʉgasibʉrʉ jẽrũya diaya kĩmarẽ.

9Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Naʉ̃ dedꞌabema idꞌi ẽdrʉbʉda naʉ̃sidꞌa Abrahamneba uruta bꞌʉba. 10Mʉ Beubari Bape bꞌʉbara jʉrʉdꞌe zesia ẽdrʉbiita aduadꞌata.

Ne jaradꞌa plata diezdꞌeba

11Maʉ̃ta ãzha ũrĩ kꞌobꞌedꞌe Jesúsbara ne jarasia, maʉ̃nerã Jerusalén kꞌaita basi baera ãzhara krĩchasidꞌa Daizezeta Nokꞌodꞌebema zeita aramaʉ̃ta.

12Mawũẽ Jesúsbara mawũãsia: Ũmakĩrã zhi zromata drua ãĩ wawara wãsia rey bape jẽrũya zeita. 13Wãĩ nawedꞌa izhi nezokꞌarãta diez trʉ̃kuape plata waibꞌʉa diasia diez minas, mobe mawũãsia: Naʉ̃ba negocio oudua mʉ zeyeedꞌa. 14Mawũãmina izhi druadꞌebemabara jurade basia, mawũẽ zhãrãta kꞌaidꞌu zokꞌasidꞌa mawũãnamarẽã: Daibara krĩñana ẽã naʉ̃ dai rey baira.

15Rey bape jẽrũya zebʉrʉdꞌera izhi nezokꞌarã izha plata dedꞌekadꞌata trʉ̃bigasia kꞌãrẽ negociota osidꞌa kꞌawuaita abꞌa abꞌaʉba. 16Mawũẽ naara zebʉrʉbara mawũãsia: Nokꞌó, bʉ mina abꞌaʉba ganasia audꞌu diez minas. 17Mawũãĩ izhara mawũãsia: Biga, bʉra nezokꞌa biata bꞌʉa, wĩkata bia obʉrʉba bʉra nokꞌota bꞌaya pʉwʉrʉ diez ʉ̃rʉ̃. 18Dewara zebʉrʉta mawũãsia: Nokꞌó, bʉ mina abꞌaʉba ganasia audꞌu cinco minas. 19Maʉ̃ãbidꞌa mawũãsia: Bʉsidꞌa nokꞌota bꞌaya pʉwʉrʉ cinco ʉ̃rʉ̃.

20Dewara zepe mawũãsia: Nokꞌó, bʉ mina za bꞌʉa, mʉãrã wuagꞌa erubꞌasia wua zakedꞌe. 21Mʉrã bʉ kꞌarea perasia, bʉara plata jidaita zhãrã zarea zokꞌa bꞌʉa, aramaʉ̃ne bʉra zhãrã trajadꞌadꞌeba plata jida wã. 22Mawũãĩ reybara mawũãsia: Bʉra nezokꞌa biata bꞌʉ ẽã, ari bʉzhi bedꞌeadꞌeba mʉã jaraya bʉra wãẽãbʉrʉa. Mobera bʉara kꞌawua bꞌasia mʉrã zhãrã zarea zokꞌabarita, aramaʉ̃ne zhãrã trajadꞌadꞌeba plata jida wãta. 23¿Mawũãta kꞌãrẽã mʉ platara edꞌa bꞌʉ ẽbasi bancodꞌe? Mawũãrã mʉ jẽrũya zebʉrʉdꞌera jidakꞌausia bancodꞌeba ganabʉrʉta. 24Mawũãpe kĩrãbita kꞌobꞌea mawũãsia: Mina jãrĩ edaudua, mobe diaudua mina diez erubꞌʉa. 25Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Nokꞌó, izhara erubꞌʉa mina diez. 26Mawũãnaĩ mawũãsia: Mʉã marãã jaraya, zhi erubꞌʉaara edꞌa diaya. Mawũãmina zhi ne ẽãrã wĩka erubꞌʉsidꞌa jãrĩña. 27Mʉ jura bꞌeba mʉ ãzhi rey baita krĩñana ẽãsidꞌa naĩnu weudua, mobe otatukuaudua mʉ kĩrãbita.

Jesús edꞌa wãna Jerusalénne

(Mateo 21:1-11; Marcos 11:1-11; Juan 12:12-19)

28Maʉ̃ta jarape Jesús na wãsia wãrĩze Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 29Pʉwʉrʉ Betfagé kꞌaita, Betania pʉwʉrʉ kꞌaita zebʉrʉta, Olivo kꞌatuma abadaidꞌu zebʉrʉdꞌera Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌata ũme zokꞌabʉrʉta, 30mawũãsia: Pʉwʉrʉ zakeidꞌu wãũdua jari kĩrãbita tabꞌʉidꞌu. Kꞌãma edꞌa wãbʉdadꞌera ũdudꞌaya burro kũrãta jʉ̃ nʉmʉta, maʉ̃ wadꞌi miõba ataukꞌa, maʉ̃ta ẽnape weudua. 31Iabꞌaʉba widꞌibʉrʉta: ¿Kꞌãrẽã ẽna kꞌopanʉ? ara, Nokꞌoba nesidꞌa, audua.

32Mawũã zokꞌabʉrʉta wãbʉdadꞌera ũdusidꞌa izha jaradꞌa kĩrãkꞌa. 33Burro kũrã ẽna kꞌopanʉne zhibarirãbara mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽã ẽna kꞌopanʉ?

34Mawũãnaĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Nokꞌoba nesidꞌa.

35Aramaʉ̃ne wesidꞌa Jesúsma, mobe wua ãzhidꞌe ãnebꞌari panʉta burro kũrãne ʉ̃rʉ̃ kꞌobꞌʉdꞌape Jesús bꞌaribisidꞌa. 36Bia edabʉdata izhi wã maẽ zhãrãbara ãzhidꞌe wua ãnebꞌari bꞌeta ewarazoasidꞌa odꞌe. 37Olivo kꞌatumaneba edꞌaa wãbari kꞌaita zebʉdadꞌera, izhi pẽwã bꞌeta kꞌabanarã jõma sobiabʉdaba nemi jĩgua Daizeze ibia jarasidꞌa, ne jõmaʉ̃ biata obʉrʉta ũdudꞌapeadꞌa kꞌarea. 38Maʉ̃nerã mawũãsidꞌa:

¡Ibia jaradꞌaya Reyta Daizezedꞌeba zebʉrʉra, kꞌõbebaira

Daizeze bawara adu-a bꞌeaya ʉ̃trera, izhira zhi zroma ʉ̃trera! (Salmos 118:25-26)

39Maʉ̃ kꞌarea fariseorã ʉ̃kʉrʉbara kꞌabanane edꞌauba mawũãsidꞌa: Miã Ũrãgꞌabari, kẽãdua bʉ pẽwã bꞌera.

40Mawũãnaĩ izhara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉã marãã jaraya, naʉ̃rãta chupeadꞌara, waya mongꞌarata bꞌʉgadrʉdꞌaya.

41Aramaʉ̃ne Jerusalén kꞌaita zebʉrʉdꞌera akʉ maʉ̃ pʉwʉrʉ kꞌarea jẽgabʉrʉta, 42mawũãsia: ¡Biga bakꞌausia idꞌi ewade bʉabidꞌa kꞌawuasibʉrʉ bʉ kꞌaidꞌeba adu-a nʉmaĩnebemata! Mawũãmina maʉ̃ bʉara kꞌawua ẽãba ũdu ẽã. 43Bʉ ʉ̃rʉ̃bemata ewarita zeya, maʉ̃nerã bʉ jura bꞌebara bʉra pʉrrabʉdata bʉ audꞌura egorota kuadꞌaya, mongꞌarata kꞌarawadꞌaya, aramaʉ̃ne pʉrradꞌape bariduareba zuburia odꞌaya. 44Bʉta bogꞌozoa egorodꞌe bꞌaebibʉdadꞌera zhãrã bʉdꞌebema jõma beakuadꞌaya. Aramaʉ̃ne bʉdꞌebema mongꞌara abꞌari mongꞌara ʉ̃rʉ̃bidꞌa kꞌobꞌʉdꞌa ẽbaya. Mawũã odꞌaya bʉara kꞌawua ẽbadꞌaba Daizezeba mʉ zokꞌadꞌata bʉ ẽdrʉbidꞌe.

Jesúsba miti ẽã odꞌa Daizeze deta

(Mateo 21:12-17; Marcos 11:15-19; Juan 2:13-22)

45Jesús edꞌa wãsia Daizeze dedꞌa ewara maẽ, mobe jõma ãĩ jʉrekuasia mama ne nendo bꞌeta ne eda bꞌeta. 46Maʉ̃nerã mawũãsia: Naʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa: Mʉ dera zhiwidꞌibada dea. Mawũã bꞌʉdꞌera marãbara nezrʉgamiãrã de babi nʉmʉkꞌãrĩna.

47Jesús ewariza miã ũrãgꞌa bꞌasia Daizeze dedꞌa ewara maẽ. Maʉ̃nerã sacerdoterã nokꞌorãba, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadaba, nokꞌorãba bea krĩña bꞌeasia. 48Mawũãmina kꞌawuadꞌa ẽbasia sãwũã beadꞌaita, jõmaʉ̃ba izhi bedꞌeara kĩrãkuita ũrĩ bꞌeba.

20

Zareata Jesúsdꞌe

(Mateo 21:23-27; Marcos 11:27-33)

1Ewari abꞌa Jesús Daizeze dedꞌa ewara maẽ zhãrã ũrãgꞌa nʉmʉta bedꞌea biata jarakꞌa nʉmʉne zesidꞌa sacerdoterã nokꞌorãta, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata nokꞌorã bawara. 2Mobe bedꞌeabʉdata mawũãsidꞌa: Daia jaradua, ¿kꞌaiba obi bꞌʉ bʉa obꞌʉra? ¿O kꞌaiba diasi kꞌãwũã zarea nʉmaĩrã?

3Mawũãnaĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉãbidꞌa marãã widꞌiya, panuũdua. 4Zhãrã buru kꞌoemarẽã Juan, ¿Ʉ̃trebemaba zokꞌasika o zhãrãba?

5Mawũãĩ ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: Dazhirãba Ʉ̃trebemaba zokꞌasia adꞌara, ¿mobera kꞌãrẽã ĩjãna ẽbasi aya? 6Dazhirãba zhãrãba zokꞌasia adꞌara, dazhirã zhãrã jõmaʉ̃ba mongꞌaraba bꞌata jidadꞌaya kꞌawua bꞌe baera Juan Daizezeba bedꞌeata jarabibarita bꞌadꞌata.

7Ãzhara panaʉ̃bʉdata kꞌawuadꞌa ẽã asidꞌa kꞌaiba zokꞌadꞌara. 8Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: Mʉãbidꞌa marãã jara ẽã kꞌaiba obi bꞌʉra mʉã obꞌʉra.

Uvadꞌe trajabadata bia ẽãta bꞌeadꞌa

(Mateo 21:33-44; Marcos 12:1-11)

9Maʉ̃ tẽã zhãrã kꞌobꞌea ne jarakꞌa mawũãsia: Ũmakĩrãba uvata upe uvadꞌe trajabadaa arrendasia, mobe ãĩ wãsia ewari dããrãẽna. 10Uva bꞌʉabada ewade nezokꞌata zokꞌasia uvadꞌe trajabadama, diadꞌamarẽã uva izhaa diadꞌai bꞌʉta. Mawũãmina uvadꞌe trajabadabara jirachi jidasidꞌa, aramaʉ̃ne buesidꞌa juwuaawa. 11Wakusa zokꞌasia nezokꞌa awʉrʉta, maʉ̃sidꞌa jirachi jidasidꞌa, ikꞌazhirua jarasidꞌa, aramaʉ̃ne buesidꞌa juwuaawa. 12Wakusa zokꞌasia nezokꞌa zhi ũbeata. Ãzhara maʉ̃sidꞌa ãĩ jʉretasidꞌa pugabi.

13Mawũẽ uva zhibaribara izhikusa mawũãsia: ¿Mʉã kꞌãrẽta oi baraba? Kꞌõbera mʉãrã zokꞌaya mʉ warra mʉã kʉãgꞌata, baʉcha izhi ũdubʉdadꞌera wawiadꞌaya. 14Mawũãmina uvadꞌe trajabadabara ũdudꞌai ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: Ne zhi zezedꞌera naʉ̃ba jidaya, mawũẽ beadꞌaya, izha jidaita bꞌʉra aramaʉ̃ne dazhirãba jidadꞌaya. 15Aramaʉ̃ne uvadꞌebara ãĩ jʉretadꞌape beasidꞌa. ¿Aramaʉ̃nerã uva zhibaribara sãwũã okuaipe? 16Wãpe uvadꞌe trajabadara beakuaya, mobe izhi uvara chãbꞌariya awʉrʉrãã. Zhãrã kꞌobꞌebara maʉ̃ta ũrĩnaĩ mawũãsidꞌa: ¡Maʉ̃nebara daira Daizezeba kꞌarebaidꞌe bꞌʉa!

17Mawũãnaĩ Jesúsbara ãzhi akʉ mawũãsia: ¿Mobera kꞌãrẽpe aramaʉ̃ kĩrãkꞌa mʉ seribidꞌa ẽãnebemata zhi bꞌʉmarã?:

¿Jara bꞌʉ ẽka de obadaba mongꞌara seri ẽãne bꞌʉdꞌapeadꞌara wagꞌauta bꞌesita? (Salmos 118:22)

18Iabꞌa maʉ̃ mongꞌara ʉ̃rʉ̃ bꞌaera bꞌʉgꞌʉzoaya, maʉ̃ mongꞌarata iabꞌaʉ ʉ̃rʉ̃ bꞌaera naʉ̃sãña.

Rey Romanebemaĩta plata diabadadꞌebema

(Mateo 22:15-22; Marcos 12:13-17)

19Sacerdoterã nokꞌorãbara ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadabara aramaʉ̃ta jida krĩñasidꞌa mawũã ne jarabʉrʉbara ãzhita jarabʉrʉta kꞌawuabʉdaba. Mawũãmina wawiasidꞌa zhãrãta.

20Mawũẽ zhãrãta zokꞌasidꞌa Jesúa biarã kĩrãkꞌa bedꞌeadꞌamarẽã, aramaʉ̃ne wãẽã bedꞌeabidꞌape chãbꞌaridꞌaita nokꞌo Roma bidꞌata bꞌʉa. 21Mawũẽ maʉ̃rãbara widꞌi mawũãsidꞌa: Miã Ũrãgꞌabari, daiba kꞌawua bꞌedꞌera bʉa jara bꞌʉra bʉ ũrãgꞌara jipa bꞌʉa, bʉara miõta awuara eda ẽã, awuarabʉrʉ Daizeze ota jara bꞌʉa wãrãne. 22¿Dazhirãbara diasia bꞌʉka rey César plata diabadara, o bꞌe ẽ?

23Jesúsbara kꞌawuasia ãzhara bĩ ẽã oita kꞌobꞌeta, mawũẽ mawũãsia: ¿Mʉrã kꞌãrẽã wãẽãbidꞌaita kꞌopanʉ? 24Mʉãã ũdubiudua monedata. ¿Naʉ̃nerã kꞌai zata nʉmʉ, kꞌai trʉ̃ta bꞌʉ nʉmʉ?

Mawũãĩ panaʉ̃ mawũãsidꞌa: Césardꞌea.

25Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: Césardꞌera César diaudua, Daizezedꞌera Daizezea diaudua.

26Aramaʉ̃ne wãẽã bedꞌeabi bꞌedꞌa ẽbasia zhãrã daidꞌura, awuarabʉrʉ akʉdruape bia panaʉ̃bʉrʉba chupeasidꞌa.

Beudꞌata piradrʉdꞌaidꞌebema

(Mateo 22:23-33; Marcos 12:18-27)

27Maʉ̃ne saduceorãta ʉ̃kʉrʉ zesidꞌa, maʉ̃rãbara jara bꞌea beudꞌara piradrʉ ẽãta, mawũẽ widꞌi, 28mawũãsidꞌa: Miã Ũrãgꞌabari, Moisébara dazhirãĩta bꞌʉdꞌata mawũãsia: Iabꞌaʉ mebeata wũẽrã erubꞌʉdꞌe beubʉrʉta warrarãta ãmaẽ ẽbʉrʉ, maʉ̃ wũẽrã zhi mebeaba edaibara, aramaʉ̃ne zhi mebea beudꞌata warrarã barabiya. 29Mebẽrãta siete pãĩna bazhia, nabemata miã kꞌãĩpe beusia warrarã ne ẽã. 30Zhi ũmeba kꞌãĩpe maʉ̃sidꞌa beusia warrarã ne ẽã. 31Zhi ũbeaba kꞌãĩsia. Mawũã kꞌãĩsidꞌa ãzhi siete jõmaʉ̃ba, aramaʉ̃ne beukuasia warrarã ãmaẽna ẽã. 32Nʉmʉne beusia wũẽrãsidꞌa. 33Beudꞌata piradrʉbʉdadꞌera, ¿ãzhirãnebemabara sãʉ̃ba izhi wũẽrã baipe mawũã sieteba ãzhi wũẽrã babidꞌapeadꞌara?

34Mawũãnaĩ Jesúsbara panaʉ̃ mawũãsia: Naʉ̃ ẽjũãne bꞌera miã kꞌãĩbada. 35Mawũãmina Daizezeba ʉ̃tre bꞌeabigaita beudꞌata piradrʉbʉdadꞌera miã kꞌãĩna ẽã. 36Mobebaira wueta beudꞌa ẽãba ángelerã kĩrãkꞌa bꞌeaya, Daizeze warrarãta bꞌeaya beudꞌata piradrʉbʉdaba. 37Beudꞌata piradrʉdꞌaidꞌebema Moiséba kꞌawuabidꞌata ʉrʉta nʉmana maẽbara jara bꞌʉa Daizezera Abraham Zhibarita, Isaac Zhibarita, Jacobo Zhibarita. 38Aramaʉ̃nerã Daizezera beukuadꞌa Zhibari ẽã, awuarabʉrʉ zokꞌai bꞌe Zhibaria, izhima maʉ̃rã jõma zokꞌai bꞌea.

39Mawũãĩ ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadaba ʉ̃kʉrʉba panaʉ̃ mawũãsidꞌa: Miã Ũrãgꞌabari, bʉara bia jarabʉrʉa.

40Mawũãnape wueta kꞌãrẽ widꞌidꞌa ẽbasia.

¿Kꞌaidꞌeba uru zhãrã Ẽdrʉbira?

(Mateo 22:41-46; Marcos 12:35-37)

41Mobebʉrʉ Jesúsbara mawũãsia: ¿Zhãrãbara jara panʉka zhãrã Ẽdrʉbira Davidꞌeba uruta? 42Davidbara Salmo librodꞌe mawũãsia:

Daizezebara mʉ Nokꞌoa mawũãsia: Mʉ juwua araare jewedꞌarua,

43bʉ jura bꞌeta mʉã bʉ jẽrũ edre bꞌʉyeedꞌa. (Salmos 110:1)

44Davidba mawũã izhi Nokꞌoa adꞌara, ¿sãwũã bari kꞌãwũta izhidꞌeba uruta bꞌaipe?

Ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadadꞌebema

(Mateo 23:1-36; Marcos 12:38-40; Lucas 11:37-54)

45Zhãrãbara jõmaʉ̃ba ũrĩ kꞌobꞌedꞌe Jesúsbara izha jʉrʉkuadꞌaa mawũãsia: 46Kĩrãkuita bꞌeaudua ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabada kꞌarea, zhi zromane tebaita wua eidꞌu drasoa jʉ̃ teba krĩñadea, ãzhi wawia saludꞌaita krĩñadea pʉwʉrʉdꞌe kꞌabana maẽrã, nokꞌorãta jewedꞌabari maẽ jewedꞌa krĩñadea de zhi jʉrebada nʉme maẽrã, nokꞌorãta jewedꞌabari maẽ jewedꞌa krĩñadea nekꞌodꞌe trʉ̃bʉdadꞌera. 47Deta wũẽrãrã pẽdrarãneta jãrĩ bꞌea, mobe zhãrãma bia nʉmaĩta dããrã zhiwidꞌibada. Maʉ̃neba maʉ̃rã Daizezebara audre pua kꞌawua oya.

21

Wũẽrã pẽdraba ofrenda diadꞌa

(Marcos 12:41-44)

1Jesúsbara ũdusia bara bꞌe bioba plata edꞌa kenabꞌari kꞌopanʉta ofrenda kenabꞌaribada maẽ. 2Dewara ũdusia wũẽrã pẽdra kꞌãbãẽã zuburia bꞌʉba moneda zakerãta ũme edꞌa kenabꞌaribʉrʉta. 3Mawũẽ mawũãsia: Mʉã wãrĩnu marãã jaraya: Naʉ̃ wũẽrã pẽdra zuburia bꞌʉbara jõmaʉ̃ audre edꞌa kenabꞌaribʉrʉa. 4Wuaabemabara ofrenda Daizezeitara edꞌa kenabꞌaribʉda plata audꞌubemata, mawũãmina naʉ̃ wũẽrãbara zuburia bꞌʉdꞌe jõma edꞌa kenabꞌaribʉrʉa izhi nekꞌoita erubꞌadꞌata.

Daizeze de ãrĩnaĩnebema

(Mateo 24:1-2; Marcos 13:1-2)

5Ʉ̃kʉrʉba jara kꞌopanasia Daizeze dera bi-ia onʉmʉta mongꞌara bi-ia kedꞌeba, ne bi-ia kedꞌeta diadꞌapeadꞌaba, maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: 6Marãba naʉ̃ akʉ kꞌobꞌedꞌebema ewarita zeya, maʉ̃nerã mongꞌara abꞌari mongꞌara ʉ̃rʉ̃bidꞌa kꞌobꞌa ẽbaya ãrĩbʉdaba.

Sãwũãĩnebema ẽjũã jõĩ nawedꞌa

(Mateo 24:3-28; Marcos 13:3-23)

7Mawũãĩ widꞌi mawũãsidꞌa: Miã Ũrãgꞌabari, ¿sõmbedꞌepe Daizeze deta mawũã ãrĩnaĩrã? ¿Sãwũãĩpe maʉ̃ta arimaẽ berabꞌariira?

8Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: Kĩrãkuita bꞌeaudua miõã zhi sewabidꞌa ẽbaita, nʉmʉne bio sewata mʉneba zebʉdabara mawũãnaña: Mʉrã zhãrã ẽdrʉbia, ẽjũã aduaira kꞌaita basia. Maʉ̃nerã maʉ̃rãta pẽwãrãũdua. 9Marãbara ũrĩnaña zhõta, nokꞌo bawara zhõ nʉmeta, maʉ̃nerã perarãũdua, naara mawũã berabꞌariibara, mawũãmina wadꞌi ẽbaya ewari nʉmʉta jõĩrã.

10Dewara mawũãsia: Drua tabꞌeta drua awʉrʉta tabꞌe bawara zhõnaña, nokꞌorãta nokꞌorã awʉrʉ bawara zhõnaña. 11Menajacha nʉmeña ẽjũã ureta, baridu maẽ nʉmeña jarrabata puata. Dazhi perata ũdudꞌakꞌa zromata ũdudꞌaya bãjãne.

12Mawũãmina maʉ̃ jõmaʉ̃ nawedꞌa marã jidakuadꞌaya, marã zuburia odꞌai kꞌarea pẽwãnaña. Marã chãbꞌaridꞌaya de zhi jʉrebadata nʉme maẽ, cárcel nʉme maẽ. Marã ededꞌaya reyrã kĩrãbita, nokꞌorã kĩrãbita mʉ kꞌarea. 13Aramaʉ̃ne marãbara mʉnebemata jaradꞌaya. 14Sodꞌe kꞌobꞌʉudua nawedꞌa krĩchadꞌa ẽbaita sãwũã panaʉ̃naĩta mazhikusa zhi kꞌarebaita. 15Mʉãbʉrʉ marãã diaya bedꞌeata, krĩchata, maʉ̃nebema ãña panaʉ̃na ẽbaya miã mawũã ẽãta jaradꞌa ẽbaya marã jura kꞌobꞌebara. 16Marã chãbꞌaridꞌaya ari mazhi zhibarirãba, mazhi mebẽrãba, mazhi ʉrerãba, mazhi bawara zhibiarãba. Marãnebema ʉ̃kʉrʉ beakuadꞌaya. 17Jõmaʉ̃ba marã juradꞌaya mʉ kꞌarea. 18Mawũãmina marã burudꞌebema miã budꞌa abꞌabidꞌa adua ẽã. 19Zuburiata zrogꞌa bꞌedꞌe ẽdrʉbidꞌaya mazhi jawurera.

20Jerusalén pʉwʉrʉta soldaorãba pʉrrabʉdata ũdubʉdadꞌera, kꞌawuaudua ãrĩnaĩta arabata. 21Mobebaira Judea druadꞌe bꞌera merũ wãẽbaudua kꞌatumaẽna. Jerusalénne bꞌera ãĩ wãũdua, meã bꞌera edꞌa zerãũdua. 22Maʉ̃ ewadera Daizezebara zuburia okuaya, aramaʉ̃ne jõma arimeã berabꞌariya maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata. 23¡Bꞌiogꞌoa bꞌera, wũãwũã judꞌebema erubꞌera zuburiadꞌaya maʉ̃ ewadera! Aramaʉ̃ne puata kꞌãbãẽã nʉmeña druadꞌe, aramaʉ̃ne Daizeze kĩrũbita nʉmeña Jerusalén ʉ̃rʉ̃. 24Ʉ̃kʉrʉ kuchoba beadꞌaya, ʉ̃kʉrʉ jidadꞌape druaza ededꞌaya. Aramaʉ̃ne Jerusalén judíorã ẽãba edre erubarabꞌaya Daizezeba bꞌʉdꞌa ewarita arabayeedꞌa.

Jesús zeidꞌebema

(Mateo 24:29-35, 42-44; Marcos 13:24-37)

25Neidꞌa ũdudꞌaya ʉ̃madauta, jedꞌekꞌota, chĩdau jizoa nʉmʉta. Druadꞌera zhãrã pera kꞌawua ẽã jirpaneña pusata bomatʉ bꞌae nʉmʉ jĩguaba. 26Zhãrã peraba nomadrʉdꞌaya drua sãwũã berabꞌariita kꞌawuadꞌa ẽãba, ne zarea zromarãta bãjãnebema pʉrʉderreadꞌaya. 27Mobebʉrʉ ũdudꞌaya mʉ Beubari Bape bꞌadꞌara jãrãrãne uruta zarea bara kꞌãbãẽã kĩrãwãrẽã. 28Mawũã berabꞌari bʉsadꞌewadꞌera wãniguaudua, mobebaira marã ẽdrʉira kꞌaita basia.

29Dewara ne jarakꞌa mawũãsia: Akaudua bakuru higuerata, jõma bakuru nʉmeta. 30Wikubʉdata ũdubʉdadꞌera marãbara kꞌawuabada poagꞌa kꞌaita bata. 31Aramaʉ̃ kĩrãkꞌa mawũã berabꞌari bʉsadꞌewata ũdubʉdadꞌera kꞌawuaudua kꞌaita bata Daizezeta Nokꞌodꞌebemata.

32Mʉã wãrĩnu marãã jaraya, zhãrã bꞌera neba ẽwedꞌa mʉã jara nʉmʉrã jõma arimaẽ berabꞌariya. 33Bãjã, drua nebaya, mawũãmina mʉ bedꞌeara bari neba ẽã.

34Mazhikusa kĩrãkuita bꞌeaudua, mazhi soba krĩñane bꞌearãũdua, ituaba beu bꞌearãũdua, naʉ̃ ẽjũãnebemata krĩcha bꞌearãũdua. Mobedꞌeba mʉrã aritiaudꞌe marã ʉ̃rʉ̃ ze ẽbaya jari ewadera. 35Mʉrã zeya druadꞌe zhãrã bꞌe jõmaʉ̃ ʉ̃rʉ̃. 36Mawũẽ kĩrãkuita bꞌeaudua, baridu ʉ̃madaudꞌe zhiwidꞌi bꞌeaudua, aramaʉ̃ne ẽdrʉdꞌaitrʉ bꞌeaudua ne bio mawũã menajacha bʉsadꞌewaidꞌera. Mawũãrã kꞌãrẽã peradꞌai ne ẽã kꞌobꞌeaya mʉ Beubari Bape bꞌadꞌa kĩrãbita.

37Jesús ewaridꞌera miã ũrãgꞌa bꞌasia Daizeze dedꞌa ewara maẽ. Diamasera wãpe chubꞌe bꞌasia kꞌatuma Olivo abada maẽ. 38Diapedꞌara zhãrã jõma izhima ze bꞌeasia izhi ũrãgꞌata ũrĩnaĩta Daizeze dedꞌa ewara maẽ.

22

Krĩcha jʉrʉdꞌapeadꞌa Jesús beadꞌaita

(Mateo 26:1-5, 14-16; Marcos 14:1-2, 10-11; Juan 11:45-53)

1Kꞌaita bata nʉmasia fiesta pan ne oreguea ne ẽã kꞌobadata, maʉ̃ta jarabada Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩchabadata. 2Sacerdoterã nokꞌorãta bꞌera ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata bꞌera krĩcha jʉrʉ bꞌeasia Jesús sãwũã beadꞌaita, ãzhara wawia bꞌe baera zhãrã bꞌeta.

3Maʉ̃ne ãtõmiãta edꞌa wãsia Judadꞌe, ijaramiã trʉ̃ta Iscariote basia. Jesúsba jʉrʉkuadꞌata maʉ̃ta zhi doce basia. 4Maʉ̃ta wãpe sacerdoterã nokꞌorã bawara, Daizeze de akʉbada nokꞌorã bawara bedꞌeasia Jesús sãwũã chãbꞌarikuaita. 5Mawũẽ ãzhira sobiadꞌape jarasidꞌa plata diadꞌaita. 6Izhara ĩjãpe kĩrãkuita bꞌesia sãwũã chãbꞌarikuaita zhãrãba kꞌawuadꞌa ẽãne.

Zhiko odꞌapeadꞌa Jesúita

(Mateo 26:17-29; Marcos 14:12-25; Juan 13:21-30)

7Ewari arabasia pan ne oreguea ne ẽã kꞌobadata, maʉ̃nerã oveja zaketa bea bazhidꞌa Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha kꞌodꞌaita. 8Maʉ̃ne Jesúsbara Pedrota Juanta zokꞌabʉrʉta mawũãsia: Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha kꞌobadata odꞌe wãũdua kꞌodꞌaita.

9Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: ¿Bʉara sãma odꞌaita krĩñape?

10Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: Pʉwʉrʉdꞌe marã edꞌa wãbʉdadꞌera ũmakĩrãta daucha zeya zokꞌodꞌe baniã akꞌobꞌʉta. Maʉ̃ kꞌaidꞌu wãũdua deidꞌu bayeedꞌa. 11Mobe zhidekʉa mawũãũdua: Miã Ũrãgꞌabariba mawũãsia: ¿Kʉdꞌa sãma bꞌʉ Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha kꞌobadata mʉã mama kꞌoira mʉã jʉrʉkuadꞌa bawarauba? 12Izhara marãã ũdubigaya kʉdꞌa ʉ̃rʉ̃bema kʉdꞌa zromata zhi araa omata, mama zhiko oudua.

13Mawũãĩ wãbʉdadꞌera izha jaradꞌa kĩrãkꞌa ũdusidꞌa. Mawũẽ osidꞌa Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha kꞌobadara.

14Nekꞌoita arababʉrʉdꞌera Jesús nekꞌoita jewedꞌasia, izhi bawara jewedꞌasidꞌa izha zokꞌakuadꞌata bꞌesidꞌa. 15Maʉ̃nerã mawũãsia: ¡Naʉ̃ kꞌãwũã Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha kꞌobadata mʉãrã marã bawarauba kꞌo krĩña bꞌasia mʉ zuburiai nawedꞌa! 16Mʉã marãã jaraya, mʉãrã wueta kꞌo ẽãta aribꞌae nʉmebʉrʉdꞌebʉrʉ kꞌoya Daizezeta Nokꞌo maẽ.

17Mobebʉrʉ vino copadꞌe jiraedape maʉ̃bari Daizezea zhibia jipe mawũãsia: Naʉ̃ta doudua, mazhirãĩnu jedꞌeka doudua. 18Mʉã marãã jaraya, mʉãrã naʉ̃ vino wueta do ẽãta doya Daizezeta Nokꞌo maẽ.

19Mobebʉrʉ pan jiraedape maʉ̃bari Daizezea zhibia jipe bꞌʉape dedꞌekabʉrʉta mawũãsia: Naʉ̃ mʉ kꞌakuata marãbari chãbꞌariya, naʉ̃ta kꞌãwũã o bꞌeaudua mʉta krĩchabʉdata.

20Abꞌarika obʉrʉta nekꞌope vino copadꞌe jiraedape mawũãsia: Naʉ̃ vino copadꞌera Daizezeba zhãrã ẽdrʉbiidꞌebemata zhiwidꞌita nʉmeña mʉ wadꞌeba, mʉrã marãbari wa erezoaya. 21Mʉta chãbꞌariira mʉ ũme ãba nekꞌo kꞌobꞌʉa. 22Wãrãnebai mʉ Beubari Bape bꞌʉra sãwũã berabꞌarii bꞌʉdꞌe berabꞌari wã, ¡mawũãmina zuburiaya mʉ chãbꞌaribʉrʉra!

23Mawũãĩ ãzhirãĩnu bedꞌeasidꞌa ãzhirãnebemabara kꞌaiba mawũã oita.

Zhi zroma zhãrã aribꞌae bꞌʉta

24Ãzhirãĩnu bedꞌeasidꞌa ãzhirãnebema kꞌaita zhi zroma kꞌawuaita. 25Maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: Naʉ̃ ẽjũãne reyrãta bꞌebara zhãrã ãzhi edre erunʉmeã, mawũã zhãrã ʉ̃rʉ̃ nʉmerã jarabada biata obadata. 26Mawũãmina marã mawũã bꞌearãũdua, awuarabʉrʉ marãnebemata zhi zromata bꞌʉra zhi zroma ẽãne bꞌaibara. Nokꞌota bꞌʉra nezokꞌa kĩrãkꞌa bꞌaibara. 27¿Sãʉ̃ta zhi zromape nekꞌoita jewedꞌabarita o zhãrã nediabarita? ¿Nekꞌoita jewedꞌabarita zhi zroma ẽka? Mawũãnerã mʉrã marãne edꞌa bꞌʉa nezokꞌa kĩrãkꞌa.

28Marã mʉ bawara bꞌea mʉ bĩ ẽã o bꞌeidꞌu. 29Mawũẽ mʉãrã nokꞌota bꞌʉkuaya mʉ Zezeba mʉta nokꞌota bꞌʉdꞌa kĩrãkꞌa. 30Aramaʉ̃ne marã nekꞌodꞌaya baniã dodꞌaya mʉta Reyta bꞌʉ maẽ. Maʉ̃nerã marã bugue chubꞌedꞌe nokꞌota jewedꞌadꞌaya kꞌawua odꞌaita Israel warrarã docedꞌebemata.

Jesúsba jaradꞌa Pedroba ũdukꞌa aita

(Mateo 26:31-35; Marcos 14:27-31; Juan 13:36-38)

31Dewara Nokꞌo Jesúsbara mawũãsia: Simón, Simón, ãtõmiãbara marã widꞌisia soidꞌu kꞌobꞌeai kꞌawuaita jãrãweita trigo kĩrãkꞌa. 32Mawũãmina mʉrã bʉ bari Daizezea zuburia bedꞌeasia, mʉnebema ĩjã bꞌʉta kenabꞌari ẽbamarẽã. Mawũẽ bʉta wakusa mʉ pẽwãbʉrʉdꞌera jipa nʉmeãĩta kꞌarebarua bʉzhi mebẽrãta.

33Mawũãĩ izhara mawũãsia: Nokꞌó, mʉrã bari bʉ ũme cárceldꞌe edꞌa wãĩta bꞌʉ ẽã, awuarabʉrʉ bʉ ũme beuisidꞌa bꞌʉa.

34Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Pedro, mʉã bʉaa jaraya, gallo idꞌira beru ẽbaya bʉa mʉ ũdukꞌata jarama ũbea jara ẽwedꞌara.

Zũbita, wũãbita, kuchota jaradꞌa

35Tẽãne Jesúsbara ãzhaa mawũãsia: Mʉã marãta zũbi ne ẽã, wũãbi ne ẽã, sandalia ne ẽã zokꞌasidꞌera, ¿marã ne wãẽãsidꞌakꞌa?

Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Miã kꞌãrẽta wãẽãna ẽbasia.

36Mawũãnaĩ mawũãsia: Idꞌira zũbi erubꞌʉbara ataurua, wũãbisidꞌa ataurua, kucho ne ẽã bꞌʉbara bʉzhi wuata nendope edarua abꞌa. 37Mʉã marãã jaraya, mʉnebemata wadꞌi arimaẽ berabꞌarii bara zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉta: Abꞌarika edasidꞌa bia ẽã omiãrã bawara. Aramaʉ̃ne mʉnebemata bꞌʉ tabꞌʉra arimaẽ berabꞌariya.

38Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Nokꞌó, kucho ũme za bꞌʉa.

Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: Kꞌãʉ̃ba.

Jesús zhiwidꞌidꞌa Getsemaníne

(Mateo 26:36-46; Marcos 14:32-42)

39Mobebʉrʉ izhi wã kꞌawa bꞌʉ kĩrãkꞌa wãsia Olivo kꞌatumaĩnu, maʉ̃nerã izha jʉrʉkuadꞌasidꞌa wãsidꞌa kꞌaidꞌu. 40Maĩnu jũẽbʉrʉdꞌera mawũãsia: Zhiwidꞌiudua wãẽãna ẽbaita.

41Mobe izhira ãzhi maẽbara arajĩga wãpe sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌepe zhiwidꞌibʉrʉta, 42mawũãsia: Zeze, bʉma bigabʉrʉ mʉrã zuburiabirãrũã, mawũãmina aribꞌaerãrũã mʉã krĩñata, awuarabʉrʉ aribꞌaedua bʉzha krĩñata.

43Maʉ̃ne ángel ʉ̃trebemata zhi ũdubisia zareata diaita. 44Mawũẽ sopua kꞌobꞌʉidꞌu zhiwidꞌisia audre zarea. Maʉ̃nerã izhi jʉara wa kĩrãkꞌa waibꞌʉa erezoasia bꞌae bʉsita egoroidꞌu.

45Zhiwidꞌi nʉmanata piradrʉpe izha jʉrʉkuadꞌama zebʉrʉdꞌera ũdukuasia kꞌãĩgue nʉmʉta sopuaba. 46Mawũẽ mawũãsia: ¿Kꞌãrẽã kꞌãĩgue nʉmʉ? Pirabꞌariudua, zhiwidꞌiudua wãẽãna ẽbaita.

Jesús jidadꞌapeadꞌa

(Mateo 26:47-56; Marcos 14:43-50; Juan 18:2-11)

47Jesús wadꞌi bedꞌea kꞌobꞌʉdꞌe zhãrã bio zesidꞌa. Maʉ̃ne Juda abadata docedꞌebemata na taiba Jesús orrasia kĩrãma nigaita. 48Maʉ̃ne Jesúsbara mawũãsia: Juda, ¿bʉara kꞌãwũã nigabʉrʉba chãbꞌaribʉrʉka mʉ Beubari Bape bꞌʉra?

49Izha jʉrʉkuadꞌata izhi bawara kꞌobꞌebara sãwũã berabꞌariita kꞌawuadꞌape mawũãsidꞌa: Nokꞌó, ¿tudꞌaika kuchoba?

50Aramaʉ̃ne ãzhidꞌebema abꞌaʉba tusia sacerdote wagꞌau nezokꞌata, mawũẽ ʉrawesia kʉwʉrʉ juwua araarebemata. 51Mawũẽ Jesúsbara mawũãsia: Kꞌãmabai idaribirua.

Mobe kʉwʉrʉ tõbꞌari bꞌebisia. 52Mobebʉrʉ Jesús bedꞌeabʉrʉta, sacerdoterã nokꞌorãta, nokꞌorã Daizeze de akʉbadata, nokꞌorãta izhi ededꞌaita zebʉdaa mawũãsia: ¿Mʉrã nezrʉgamiã kĩrãkꞌa kuchoedꞌa bakuruedꞌa zebʉdakꞌa? 53Mʉ marã bawara ewariza Daizeze dedꞌa ewara maẽ bꞌasidꞌera marãbara mʉrã jidadꞌa ẽbasia. Mawũãmina marãba kꞌãwũã odꞌai ewaria, Daizezeba idaribibʉrʉba ãtõmiãba zarea kꞌãwũã oi ewaria.

Pedroba ũdukꞌa adꞌa Jesús

(Mateo 26:57-58, 69-75; Marcos 14:53-54, 66-72; Juan 18:12-18, 25-27)

54Aramaʉ̃ne jidadꞌape edesidꞌa sacerdote wagꞌau dedꞌa. Pedrora arajĩga kꞌaidꞌu bꞌasia. 55Maʉ̃nerã ʉ̃kʉrʉra drogꞌoa ẽsadra tebʉ puadꞌape arakꞌawa jewedꞌasidꞌa. Pedrosidꞌa jewedꞌasia ãzhi bawara. 56Maʉ̃ne nezokꞌa wũẽrãba tebʉ maẽ jewedꞌa kꞌobꞌʉta ũdui akʉpe mawũãsia: Naʉ̃sidꞌa bꞌasia Jesús bawara.

57Mawũãmina izhara merãbʉrʉta mawũãsia: Wũẽrã, mʉã maʉ̃ ũdukꞌa.

58Audre ẽãne awʉrʉba ũdupe mawũãsia: Bʉsidꞌa kꞌãʉ̃rãnebema.

Mawũãĩ Pedrobara mawũãsia: Mʉrã izhi ẽã.

59Dããrãne awʉrʉba mawũãsia: Naʉ̃sidꞌa wãrĩnu Jesús bawara bꞌasia, Galileadꞌebemata kꞌobꞌʉa.

60Mawũãĩ Pedrobara mawũãsia: Mʉãrã kꞌawua ẽã bʉa kꞌãrẽ jara kꞌobꞌʉra.

Maʉ̃ daucha izhi wadꞌi bedꞌea kꞌobꞌʉdꞌe gallo berusia. 61Maʉ̃ne Nokꞌo Jesús pʉrʉwape akʉsia Pedrora, mobebʉrʉ Pedrobara bude basia Nokꞌo Jesúsba mawũãnata: Gallo berui nawedꞌa bʉara mʉ ũdukꞌata jarama ũbea jaraya. 62Mawũẽ Pedrora ãĩ wãpe jẽgasia kꞌãbãẽã sopua.

Jesús udꞌapeadꞌa

(Mateo 26:67-68; Marcos 14:65)

63Soldaorã Jesús akʉ erukꞌopanʉbara ãzhima sewakꞌau bꞌʉdꞌeba jirachi jirpanesia. 64Dabʉ pãrĩnape kĩrãma jirachi jirpanʉta widꞌi mawũãsidꞌa: Arimaẽ jaradua, ¿bʉra kꞌaiba jirachibʉrʉ?

65Aramaʉ̃ne ikꞌazhirua jara jirpanesia ne awʉrʉta bio jara.

Jesús ededꞌapeadꞌa wagꞌaurã kĩrãbita

(Mateo 26:59-66; Marcos 14:55-64; Juan 18:19-24)

66Ʉ̃nadrʉbʉrʉdꞌera zhi jʉresidꞌa nokꞌorã pʉwʉrʉdꞌebemata, sacerdoterã nokꞌorãta, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata, mobe nokꞌorã wagꞌaurãma ededꞌape mawũãsidꞌa: 67¿Bʉra zhãrã Ẽdrʉbika? Daia jaradua.

Mawũãnaĩ mawũãsia: Mʉã marãã jarabʉrʉsidꞌa marãbara ĩjãna ẽã. 68Maʉ̃ẽnabemata mʉã marãã widꞌira marãbara panaʉ̃na ẽã, miã mʉrã ẽnetadꞌa ẽã. 69Mawũãmina idꞌidꞌeba mʉ Beubari Bape bꞌʉra jewedꞌaya Daizeze zhi zroma juwua araare.

70Mawũãĩ jõmaʉ̃ba mawũãsidꞌa: ¿Aramaʉ̃nerã bʉra Daizeze Warrakꞌa?

Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: Ara mazha jarabʉda mʉrã maʉ̃ta.

71Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: ¿Izhi ʉ̃rʉ̃ kꞌãrẽta ãmaña jaradꞌamarẽã nesidꞌa bꞌeaipe? Jipa dazhirãba ũrĩbʉda izhi idꞌeba.

23

Jesús ededꞌapeadꞌa Pilato kĩrãbita

(Mateo 27:1-2, 11-14; Marcos 15:1-5; Juan 18:28-38)

1Mobebʉrʉ jõma piradrʉdꞌape Jesús edesidꞌa nokꞌo Pilatoma. 2Mobe ji mawũãsidꞌa: Naʉ̃ daibara ũdusidꞌa zhãrãta nokꞌorã bawara kĩrũbiga bꞌʉta. Jara bꞌʉa rey César plata diabadara diadꞌa ẽbaita, jara bꞌʉa izhira zhãrã Ẽdrʉbita Reyta.

3Mawũãnaĩ Pilatobara widꞌi mawũãsia: ¿Bʉra Rey judíorãneka?

Mawũãĩ izhara panaʉ̃ mawũãsia: Ara bʉzha jarabʉrʉa.

4Mawũãĩ Pilatobara sacerdoterã nokꞌorãta kꞌobꞌea, zhãrã kꞌobꞌea mawũãsia: Mʉma ũmakĩrã naʉ̃ bedꞌea ne ẽã.

5Mawũãĩ ãzhara wuaabʉrʉ mawũãsidꞌa: Zhãrãta nokꞌorã bawara kĩrũbiga bꞌʉta miã ũrãgꞌa bꞌʉa Judea drua jõma, Galilea druadꞌeba erujʉ̃drʉdꞌata naĩnu ba.

Jesús ededꞌapeadꞌa Herode kĩrãbita

6Mawũã Galilea jarabʉdata Pilatoba ũrĩĩ widꞌisia Galileadꞌebema kꞌawuaita. 7Jarabʉdaba mamabemata kꞌawuape rey Herodeba kꞌawua oita bꞌʉdꞌeba edebigasia Herodema. Maʉ̃ ewadera maʉ̃sidꞌa bꞌasia Jerusalénne. 8Aramaʉ̃ne Herodeba Jesús ũdubʉrʉdꞌera kꞌãbãẽã sobiasia ũdu krĩña bꞌʉta ewari dããrã basi baera. Izhi ʉ̃rʉ̃bemata ne bio ũrĩ bꞌasi baera ũdu krĩñasia ũdudꞌakꞌata obʉrʉta. 9Mawũẽ ne bio widꞌisia, mawũãmina Jesúsbara panaʉ̃ ẽbasia. 10Maʉ̃nerã sacerdoterã nokꞌorãta, ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata kꞌopanasia biodꞌe ji kꞌobꞌeta. 11Mobebʉrʉ Herodebara soldaorã izhidꞌe bawarauba kꞌãrẽ ẽãne edabʉdata ãzhima sewakꞌau bꞌʉdꞌeba reyba jʉ̃bari kĩrãkꞌa wua kĩrãwãrẽãta jʉ̃bisidꞌa, mobe wakusa edebisidꞌa Pilatoma. 12Maʉ̃ ewadera Pilato Herode ũme ibiadꞌe bꞌasidꞌa naara zhi jurata pananata.

Jaradꞌapeadꞌa Jesús beabimarẽã

(Mateo 27:15-26; Marcos 15:6-15; Juan 18:39–19:16)

13Mobebʉrʉ Pilatobara ãba trʉ̃kuasia sacerdoterã nokꞌorãta, zhãrã nokꞌorãta, zhãrã bawara. 14Mobe mawũãsia: Marãbara ũmakĩrã naʉ̃ mʉma wesidꞌa zhãrãta nokꞌorã bawara kĩrũbiga bꞌʉ baera, mawũãmina mʉã mazhi kĩrãbita widꞌibʉrʉba mʉma naʉ̃ bedꞌea ne ẽã marãba maʉ̃ne ji kꞌobꞌedꞌera. 15Miã Herodema bedꞌea ne ẽãba wakusa zokꞌasia mʉma. Mawũẽ izhi beadꞌaidꞌebema o ẽbasia naʉ̃bara. 16Mawũẽ mʉãrã ẽnetaya ubigape.

17Pilatobara cárceldꞌe bꞌeta abꞌa ẽdrʉbi bꞌasia Egiptodꞌeba ẽzoadꞌata krĩcha fiesta obada ewade.

18Maʉ̃ne kꞌabanabara jõmaʉ̃ba nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Kꞌãʉ̃ beabirua, mobe daiitara ẽnadua Barrabáta!

19Maʉ̃ Barrabára cárceldꞌe bꞌʉsidꞌa pʉwʉrʉdꞌe zhãrãta nokꞌorã bawara kĩrũbigadꞌa kꞌarea, miã beadꞌa kꞌarea. 20Pilato wakusa bedꞌeasia Jesús ẽna krĩñaba. 21Mawũãmina ãzhara wakusa nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Cruzdꞌe kꞌachibirua! ¡Cruzdꞌe kꞌachibirua!

22Pilato bedꞌeama ũbeata mawũãsia: ¿Kꞌãrẽ bia ẽãta osi naʉ̃bara? Mʉma naʉ̃bara izhi beadꞌaidꞌebema o ẽbasia. Mawũẽ mʉãrã ubigape ẽnetaya.

23Mawũãĩ ãzhara wuaabʉrʉ nemi jĩgua jarasidꞌa cruzdꞌe kꞌachibimarẽã. Sacerdoterã nokꞌorã bawara ãzhi mawũã nemi jĩgua bꞌiabʉdaba aribꞌaesia. 24Aramaʉ̃ne Pilatobara aribꞌaesia ãzha widꞌi bꞌera. 25Mobe zhãrãta nokꞌorã bawara kĩrũbigadꞌa kꞌarea, miã beadꞌa kꞌarea, Barrabá cárceldꞌe bꞌʉdꞌapeadꞌata ẽnetasia ãzha widꞌidꞌapeadꞌata. Mobe Jesús chãbꞌarisia ãzha krĩñane.

Cruzdꞌe kꞌachi beudꞌa Jesús

(Mateo 27:32-56; Marcos 15:21-41; Juan 19:17-30)

26Edebʉdadꞌera Simón Cirene pʉwʉrʉdꞌebemata jidasidꞌa meã bꞌadꞌata taita, mobe cruzta ataubisidꞌa edemarẽã Jesús kꞌaidꞌu.

27Maʉ̃nerã kꞌabanata pʉwʉrʉdꞌebemata kꞌaidꞌu kuataidꞌera wũẽrãrã ʉ̃kʉrʉ sopua jẽgasidꞌa izhi kꞌarea. 28Maʉ̃ne Jesúsbara ãzhi akʉpe mawũãsia: Wũẽrãrã Jerusalénnebema, jẽgarãũdua mʉ kꞌarea, awuarabʉrʉ jẽgaudua mazhi kꞌarea, mazhi warrarã kꞌarea. 29Ewarita zeya, maʉ̃nerã mawũãnaña: Sobiadꞌaidꞌe bꞌʉa todꞌakꞌara, bꞌiogꞌoadꞌakꞌara, wũãwũã ju dawuadꞌakꞌara. 30Maʉ̃nerã kꞌatuma nʉmeã mawũãnaña: Dai ʉ̃rʉ̃ bꞌaedua. Eya zake nʉmeã mawũãnaña: Dai ãnatʉrua. 31Mʉ bedꞌea ne ẽãba bakuru onoã kĩrãkꞌa kꞌoabaidꞌe bꞌʉ ẽãta kꞌãwũã beabidꞌaira, ¿bedꞌea bara bꞌeba bakuru põ kĩriakꞌa kꞌoabasuta bꞌera audre odꞌai ẽka?

32Jesús bawara dewara ũme edesidꞌa bia ẽã omiãrãta beadꞌaita. 33Aramaʉ̃ne Buru Bꞌʉwʉrʉ abadaidꞌu jũẽkuape Jesús mama cruzdꞌe kꞌachisidꞌa. Bia ẽã omiãrãsidꞌa kꞌachisidꞌa abꞌa juwua araare, abꞌa juwua ãkꞌaare. 34Maʉ̃nerã Jesúsbara mawũãsia: Zeze, bedꞌea ne ẽã bꞌʉkuadua ãzhara kꞌawuadꞌa ẽbaera kꞌãrẽ obꞌeta.

Maʉ̃nerã soldaorãbara izhi wuara ãzhirãĩnu drasidꞌa sãwũã dradꞌaidꞌebemata odꞌape. 35Zhãrãbara Jesús akʉ duanasia, nokꞌorãbidꞌa ãzhima sewakꞌau bꞌʉdꞌeba mawũãsidꞌa: Awʉrʉrã kꞌarebakuasia. Mawũẽ izhikusa ẽdrʉibara naʉ̃ta zhãrã Ẽdrʉbita Daizezeba jʉrʉdꞌabʉrʉ.

36Soldaorãbidꞌa ãzhima sewakꞌau bꞌʉdꞌeba orradꞌape ne oregueata diabʉdata, 37mawũãsidꞌa: Bʉta judíorã Reybʉrʉ bʉzhikusa ẽdrʉrua.

38Kꞌãrẽã beadꞌaita izhi ʉ̃rʉ̃ bꞌʉ jirabꞌasia, maʉ̃ta griego bedꞌeadꞌe, latin bedꞌeadꞌe, hebreo bedꞌeadꞌe mawũã bꞌasia: NAɄ̃ REY JUDÍORÃNEÃ.

39Bia ẽã omiãrãta kꞌachi jirapanʉbara abꞌaʉba Jesús ijura jara mawũãsia: Bʉta zhãrã Ẽdrʉbibʉrʉ bʉzhikusa ẽdrʉrua, ẽdrʉbigarua daisidꞌa.

40Mawũãĩ dewarabemaba panaʉ̃ kẽã mawũãsia: ¿Bʉsidꞌa abꞌarika beuidꞌe bʉara wawia ẽka Daizezera? 41Dazhira wãrãnebai bia zuburia barabꞌʉa, kꞌãwũã barabꞌʉa dazha bia ẽãta odꞌapeadꞌadꞌeba. Maʉ̃ne naʉ̃bara bia ẽãrã o ẽbasia. 42Mawũãpe Jesúa mawũãsia: Mʉrã budebarua bʉta Rey babʉrʉdꞌera.

43Mawũãĩ Jesúsbara mawũãsia: Mʉã wãrĩnu bʉaa jaraya, idꞌi bʉra mʉ ũme kꞌobꞌaya ʉ̃tre.

44Ʉ̃matipauba drua jõma pãrĩgusia a las tres bayeedꞌa. 45Aramaʉ̃ne ʉ̃madaura pãrĩgusia, Daizeze dedꞌa wua eubꞌari jirabꞌʉra kꞌõã totosia ẽsadra. 46Maʉ̃nerã Jesúsbara nemi jĩgua mawũãsia: Zeze, mʉãrã bʉ juwuadꞌe chãbꞌariya mʉ jawurera.

Mawũãpe beusia.

47Soldaorã nokꞌoba maʉ̃ta ũdui Daizeze ibia jara mawũãsia: Wãrãne ũmakĩrã naʉ̃ bia basia.

48Kꞌabanata mama kꞌobꞌebara jõmaʉ̃ba mawũã berabꞌaribʉrʉta ũdudꞌai, jẽrũya wãsidꞌa sopuaba trũã neãchi. 49Mawũãmina jõma Jesúsba ũdukꞌaubara, wũẽrãrã Galilea druadꞌeba izhi kꞌaidꞌu zekuadꞌabara wawarauba akʉ duanasia mawũã dogꞌora.

Jesús wuagꞌadꞌapeadꞌa

(Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Juan 19:38-42)

50José abadata bꞌasia Arimatea pʉwʉrʉdꞌebemata, maʉ̃ pʉwʉrʉra Judea druadꞌebema. Nokꞌorã wagꞌaurãnebemata maʉ̃ biata bꞌasia. 51Maʉ̃bidꞌa jʉ̃ã bꞌasia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata. Mawũẽ krĩcha abꞌarika ẽbasia mawũã obʉdara jarirãba. 52Mawũẽ Pilatoma wãpe widꞌisia Jesús kꞌakuata. 53Aramaʉ̃ne cruzdꞌebara ãĩ edape burasia burubꞌaba, mobe edꞌa tabꞌʉsia peñata zobꞌea kꞌorubidꞌa maẽ, mamarã beuwãrã wadꞌi bꞌʉdꞌa ẽbasia miõta.

54Maʉ̃ ewadera aribꞌae jirpanʉta nrũẽma sábadodꞌe ẽnaʉ̃bada basia.

55Wũẽrãrã Jesús kꞌaidꞌu Galileadꞌeba zedꞌapeadꞌasidꞌa kꞌaidꞌu zebʉdaba ũdusidꞌa beuwãrã wuagꞌaidꞌebema nʉmʉ maẽ Jesús kꞌakua tabꞌʉbʉdata. 56Mobe jẽrũya dedꞌaa wãnape kerata osidꞌa beuwãrã kꞌakua chiratʉdꞌaita. Nrũẽma ẽnaʉ̃bada ewade ẽnaʉ̃sidꞌa Daizezeba jara bꞌʉ kĩrãkꞌa.

24

Jesús beudꞌata piradrʉdꞌa

(Mateo 28:1-10; Marcos 16:1-8; Juan 20:1-10)

1Semana ewarita nabemata domingodꞌe diapedꞌa Jesús wuagꞌadꞌapeadꞌaidꞌu zebʉdata, wũẽrãrãbara wesidꞌa beuwãrã chiratʉdꞌaita ãzha kera odꞌapeadꞌata. Wũẽrãrã awʉrʉrãsidꞌa zesidꞌa ãzhi bawara. 2Maʉ̃nerã mongꞌara ãña ʉratʉ kꞌobꞌʉta ũdusidꞌa peña zobꞌeata tapa kꞌobꞌadꞌata. 3Mawũẽ edꞌa wãbʉdadꞌera ũdudꞌa ẽbasia Nokꞌo Jesús kꞌakuara. 4Maʉ̃ba kꞌawua ẽã krĩcha kꞌobꞌedꞌe, ũmakĩrã ũme ãzhi kꞌaita barabꞌesia wua uruzhiderrea jʉ̃ panʉta. 5Wũẽrãrã perabʉdaba kĩrã bꞌarrudꞌai mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽã beuwãrã maẽ jʉrʉ panʉ zokꞌai bꞌʉra? 6Nama ne ẽã, awuarabʉrʉ beudꞌata piradrʉsia. Bude baudua marãã jaradꞌata wadꞌi bꞌasidꞌe Galileadꞌe. 7Mawũãsia: Mʉ Beubari Bape bꞌʉra chãbꞌaridꞌaya kꞌazhirua omiãrã juwuadꞌe, maʉ̃nerã cruzdꞌe kꞌachidꞌaya, maʉ̃ta beudꞌata piradrʉya ewari ũbeadꞌe.

8Mobebʉrʉ ãzhara bude basidꞌa Jesúsba maʉ̃ta jaradꞌata. 9Peña zobꞌeata nʉmʉ maẽbara jẽrũya wãnape maʉ̃ bedꞌea biata jõma jarasidꞌa Jesúsba jʉrʉkuadꞌata once duanuã, jõmaʉ̃ã jarasidꞌa zhi wuaabemarããbidꞌa. 10Ãzhira panasia María Magdalenata, Juanata, María Jacobo papata, awʉrʉrãsidꞌa ãzhi bawara panasia, maʉ̃rãba maʉ̃ta jarasidꞌa Jesúsba jʉrʉkuadꞌaa. 11Mawũãmina ãzhima kĩrãne kꞌopana ẽbasia wũẽrãrã maʉ̃ jara kꞌopanʉrã, mawũẽ ĩjãna ẽbasia. 12Mawũãmina Pedro piradrʉpe wãẽba wãsia peña zobꞌeata nʉmʉĩnu. Edꞌa akʉbʉrʉdꞌera ũdusia bari burubꞌata. Mawũã berabꞌaribʉrʉba kꞌawua ẽã krĩcha dedꞌaa wãsia.

Odꞌe tebadꞌapeadꞌa Emaús pʉwʉrʉedꞌa

(Marcos 16:12-13)

13Maʉ̃nerã ãzhirãta ũme abꞌaʉ ewade tebasidꞌa pʉwʉrʉ zake Emaús abadaedꞌa. Maʉ̃ zhi wawarata bꞌasia once kilómetro Jerusalénneba. 14Ãzhirãĩnu bedꞌea taidꞌata jara tebasidꞌa jõma mawũã berabꞌaribʉrʉta. 15Mawũã ãzhirãĩnu bedꞌea taidꞌadꞌe Jesúsbara orrape tebasia ãzhi bawara. 16Mawũãmina ãzhara akʉ kꞌopanʉta ũdukꞌawadꞌa ẽbasia.

17Maʉ̃ne mawũãsia: ¿Mazhirãĩnurã kꞌãrẽta jara taidꞌa, kꞌãrẽã sopua panʉ?

18Mawũãĩ abꞌaʉba panaʉ̃bʉrʉta Cleofas abadaba mawũãsia: ¿Bʉtrʉ abꞌabai Jerusalénne ãĩbemata kꞌobꞌʉka, kꞌawua ẽbʉrʉ mama sãwũã berabꞌarita naʉ̃ ewade?

19Mawũãnaĩ izhara mawũãsia: ¿Kꞌãrẽta sãwũãsi?

Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Jesús Nazaredꞌebemata Daizezeba bedꞌeata jarabibarita bꞌasia. Kꞌãrẽ oita bedꞌeata jaraita zhi zroma basia Daizeze kĩrãbita, zhãrã jõmaʉ̃ kĩrãbita. 20Maʉ̃ta sacerdoterã nokꞌorãba, dai nokꞌorãba beadꞌamarẽã chãbꞌarisidꞌa, mawũẽ beasidꞌa cruzdꞌe kꞌachi. 21Daibara krĩcha bꞌeasia zhi jura juwuadꞌeba Israel izha ẽdrʉbigaita. Maʉ̃ta baribʉrʉ maʉ̃ jõmaʉ̃nebema idꞌi ewari ũbea babʉrʉa mawũã berabꞌaridꞌara. 22Maʉ̃ta daira perabisidꞌa wũẽrãrã daidꞌebema ʉ̃kʉrʉba. Maʉ̃rã diapedꞌa jũẽkuasia Jesús wuagꞌadꞌapeadꞌaidꞌu. 23Jesús kꞌakuara ũdudꞌa ẽãba zebʉdadꞌera jarasidꞌa ángelerã ũdudꞌapeadꞌata, maʉ̃rãbara jarasidꞌabidꞌa Jesús zokꞌai bꞌʉta. 24Mawũẽ daidꞌebemata ʉ̃kʉrʉ jũẽsidꞌa Jesús wuagꞌadꞌapeadꞌaidꞌu, mawũẽ ũdusidꞌa wũẽrãrãba jaradꞌapeadꞌa kĩrãkꞌa. Mawũãmina Jesús ũdudꞌa ẽbasia.

25Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: ¡Marã krĩcha ne ẽã bꞌea, marãbara sodꞌebara ĩñabasia jõma ĩjãĩta duanu ẽã Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba jaradꞌapeadꞌara! 26¿Zhãrã Ẽdrʉbira mawũã zuburiaita bara basi ẽka ʉ̃tre Nokꞌota bꞌeira?

27Mobebʉrʉ Moiséba bꞌʉdꞌadꞌeba, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba bꞌʉdꞌapeadꞌadꞌeba sãwũãta bia jarakꞌasia. Maʉ̃nerã zhi bꞌʉma jõmaʉ̃neba jarasia izhidꞌebemata jara tabꞌeta.

28Aramaʉ̃ne pʉwʉrʉ zake ãzhi wãma jũẽbʉdadꞌera, Jesús jipa totosia wawara wã kĩrãkꞌa. 29Mawũẽ ãzhara bꞌemarẽã zarea jara mawũãsidꞌa: Dai bawara bꞌedua, ewarira keuba pãrĩgu bʉsia.

Mawũãnaĩ edꞌa wãsia bꞌeita ãzhi bawara. 30Ãzhi bawara nekꞌoita jewedꞌabʉrʉdꞌera pan jiraedape maʉ̃bari Daizezea zhibia jipe bꞌʉape dedꞌekasia. 31Maʉ̃ daucha ũdukꞌawasidꞌa, mawũãmina izhira nebasia. 32Mawũẽ ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãwũẽ dazhira sobiasidꞌa ẽka odꞌe jarakꞌa tebasidꞌera Daizeze bedꞌea zhi bꞌʉmata?

33Aramaʉ̃ta piradrʉdꞌape jẽrũya wãsidꞌa Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa, mawũẽ Jesúsba jʉrʉkuadꞌa onceta zhi jʉre duanuta ũdubʉdadꞌera ũdusidꞌa ãzhi bawara duanusidꞌa. 34Maʉ̃rãbara mawũãsidꞌa: Wãrĩnu Nokꞌora beudꞌata piradrʉsia. Zhi ũdubisia Simoũã.

35Mawũãnaĩ ãzhara nebʉrʉsidꞌa odꞌe sãwũã berabꞌaridꞌata, sãwũã ũdukꞌawasidꞌata pan bꞌʉabʉrʉdꞌe.

Jesús zhi ũdubidꞌa izha jʉrʉkuadꞌaa

(Mateo 28:16-20; Marcos 16:14-18; Juan 20:19-23)

36Maʉ̃nebemane bedꞌea kꞌobꞌedꞌe Jesús ãzhi ẽsadra edau nʉmepe mawũãsia: Marã adu-a bꞌeaudua.

37Maʉ̃ne kꞌãbãẽã perabʉdaba krĩchasidꞌa beuwãrãta ũdu kꞌobꞌeta. 38Mawũẽ Jesúsbara mawũãsia: ¿Kꞌãrẽã pera kꞌopanʉ, kꞌãrẽã erukꞌobꞌe marã sodꞌera kꞌãʉ̃ krĩchara? 39Akaudua mʉ juwuata mʉ jẽrũta, mʉrã mʉzhita bꞌʉa, tãũdua, akaudua, jawurera zhara ne ẽã, miã bꞌʉwʉrʉsidꞌa ne ẽã, maʉ̃ne marãbara akʉ kꞌopanʉã mʉãrã erubꞌʉta.

40Maʉ̃ta jara kꞌobꞌʉdꞌera kꞌachidꞌapeadꞌata akʉbigasia juwuata jẽrũta. 41Ãzhara sobiaba wadꞌi ĩjã ẽã kꞌobꞌeba kꞌawua ẽã krĩcha kꞌobꞌedꞌe mawũãsia: ¿Marãbara nama eruduanuka kꞌãrẽ kꞌoira?

42Mawũãĩ bꞌeda bamata pewa diasidꞌa, dewara diasidꞌa urrajõta. 43Izhara jidape kꞌosia ãzhi kĩrãbita.

44Mobe mawũãsia: Mʉ kꞌãwũã berabꞌaribʉrʉra mʉã marãã zhi jarama basia mʉ wadꞌi marã bawara bꞌʉdꞌe: Kꞌãwũã arimaẽ berabꞌariita bara basia jõma mʉnebemata zhi bꞌʉmata Moisé ũrãgꞌadꞌe tabꞌeta, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba bꞌʉdꞌapeadꞌata tabꞌeta, Salmone tabꞌeta.

45Mobebʉrʉ krĩcha ewekuasia sãwũãta kꞌawuadꞌamarẽã Daizeze bedꞌeata zhi bꞌʉmata. 46Mobe mawũãsia: Mawũã zhi bꞌʉmaneba zhãrã Ẽdrʉbira beuita bara basia beudꞌata piradrʉita ewari ũbeadꞌe. 47Kꞌõbebʉrʉ mʉ trʉ̃neba jaradꞌaya kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã, Daizezeba bedꞌea ne ẽã duanebimarẽã kꞌazhiruata biodꞌeba, drua jõmaʉ̃ maẽ mawũã jara erujʉ̃drʉdꞌaya Jerusalénneba. 48Marãba jaradꞌaya mʉ kꞌãwũã berabꞌaridꞌata. 49Wãrĩnu mʉã marãma zokꞌaya Jawurebia mʉ Zezeba diaya adꞌata. Mawũãmina Jerusalén pʉwʉrʉdꞌe duanedua zareata jidadꞌayeedꞌa ʉ̃treba zebʉrʉta.

Jesús wãna ʉ̃taa

(Marcos 16:19-20)

50Mobebʉrʉ ãĩ jʉre edesia Betaniaĩnu, mobe Daizezeba bia jʉremarẽã juwua jirabꞌaripe ibia jarakꞌasia. 51Mawũã ibia jarakꞌa kꞌobꞌʉdꞌe ãzhi maẽbara Daizezeba edesia ʉ̃taa. 52Ãzhara ibia jaradꞌape jẽrũya Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãsidꞌa kꞌãbãẽã sobia. 53Mobe Daizeze dedꞌa ewara maẽ ewariza ze bꞌeasia Daizeze ibia jara bꞌeta. Amén.