Jesúsba zokꞌakuadꞌaba odꞌapeadꞌa

1

Daizezeba diaya adꞌa Jawurebiata

1Mʉã bedꞌeata naara bꞌʉsidꞌera Teófilo, mʉãrã jõma jarasia Jesúsba odꞌata izha jaradiadꞌata jẽdeuba. 2Daizezeba ʉ̃taa ededꞌabitabai jarasia. Ʉ̃taa wãĩ nawedꞌa Jawurebiadꞌeba jarakꞌasia izha zokꞌakuaita jʉrʉkuadꞌaba kꞌãrẽ odꞌaita. 3Beudꞌa tẽã maʉ̃rããbʉrʉ zokꞌai zhi ũdubima bio basia kꞌawuadꞌamarẽã wãrĩnu zokꞌai bꞌʉta. Zhi ũdubigasia ewari cuarenta, maʉ̃nerã jarakꞌa bꞌasia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata.

4Ãba kꞌobꞌedꞌe mawũãsia: Wãrãũdua Jerusalénnebara, awuarabʉrʉ jʉ̃ãũdua mʉ Zezeba Jawurebia diaya adꞌata, maʉ̃ marãbara ũrĩsidꞌa mʉã jaradꞌata. 5Juanbara wãrãnebai zhãrã buru kꞌoesia baniãba, mawũãmina Daizezebara marãã diaya Jawurebiata ewari dããrã ẽãne.

Jesús ʉ̃taa wãna

6Mobebʉrʉ ãba kꞌopanʉbara widꞌi mawũãsidꞌa: Nokꞌó, ¿bʉra Israel bꞌe Nokꞌota bꞌeika idꞌi ewade?

7Mawũãnaĩ Jesúsbara mawũãsia: Ewarira marãba kꞌawuadꞌai barata nʉmʉ ẽã mʉ Zezeba kꞌãrẽ oita nʉmʉkꞌãrĩrã. 8Mawũãmina marãbara zareata jidadꞌaya Jawurebiata marãne edꞌa bꞌadꞌe zebʉrʉdꞌe, aramaʉ̃ne marãbara mʉnebemata jaradꞌaya Jerusalénne, Judea druadꞌe, Samaria druadꞌe, wawara druaza.

9Maʉ̃ta jarape kꞌobꞌʉta ãzha akʉ kꞌobꞌedꞌe Jesús ʉ̃taa jirabꞌari wãsia, aramaʉ̃ne jãrãrãne dogꞌoba ũdudꞌa ẽbasia.

10Aramaʉ̃ne ʉ̃taa wãta akʉ kꞌobꞌedꞌe ũmakĩrãrãta ũme ãzhi kꞌaita ʉ̃ta kꞌopanesia wua torro jʉ̃ panʉta. 11Maʉ̃rãbara mawũãsidꞌa: Galilea bidꞌarã, marãbara, ¿kꞌãrẽã ʉ̃taa akʉ kꞌobꞌe? Kꞌãʉ̃ Jesús Daizezeba marã maẽba ʉ̃taa edebʉrʉra, kꞌãʉ̃ abꞌaʉta kꞌãwũã zeya mazha ũdubʉda kĩrãkꞌa ʉ̃taa wãbʉrʉta.

Matía jʉrʉdꞌapeadꞌa Judabari

12Mobebʉrʉ Jesúsba zokꞌakuadꞌara Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa jẽrũya wãsidꞌa Olivo kꞌatuma abada maẽba. Maʉ̃ kꞌatuma Jerusalén kꞌaita bꞌʉta ẽnaʉ̃bada ewade arakꞌaita wãbada kĩrãkꞌa bꞌʉa. 13Jerusalén jũẽkuape wãrĩzekuasia kʉdꞌa ʉ̃rʉ̃bemaĩnu. Mobe mama duanesia Pedrota, Jacobota, Juanta, Andrésta, Felipeta, Tomásta, Bartolométa, Mateota, Jacobo Alfeo warrata, Simón Zeloteta, Juda Jacobo warrata. 14Maʉ̃rãta baridua ãba zhiwidꞌi duanasia wũẽrãrã bawara, Jesús papa María bawara, Jesús mebẽrã bawara.

15Maʉ̃ ewade Pedrora mebẽrã ẽsadra piradrʉsia bedꞌeai kꞌarea, maʉ̃nerã ciento veinte kĩrãkꞌa zhi jʉre nʉmʉne mawũãsia: 16Mebẽrã, zhi bꞌʉmata arimaẽ berabꞌariita bara basia Jawurebiaba rey David idꞌeba jaradꞌata Judadꞌebemata, mawũẽ arimaẽ jʉre edesia Jesús jidadꞌapeadꞌara. 17Izhira dazhirãnebema basia, mawũẽ obꞌasia dazhirãba obꞌeta.

18Izha bia ẽãta odꞌaba plata jidadꞌabara edasia druata. Mama ʉ̃tʉba buruare bꞌaebʉrʉba bꞌi jẽsasia, mawũẽ izhi jʉ̃sira jõma peawesia. 19Jerusalénne bꞌebara maʉ̃ta kꞌawuadꞌape ãzhi bedꞌeadꞌe maʉ̃ druara trʉ̃gasidꞌa Acéldama, maʉ̃bara jara krĩña bꞌʉa Wa Druata. 20Maʉ̃ta zhi bꞌʉmata Salmo librodꞌe mawũã bꞌʉa:

Izhi bꞌadꞌa maẽ miõ ne ẽbaya, aramaʉ̃ne miõta bꞌa ẽbaya. (Salmos 69:25)

Dewara mawũã bꞌʉa:

Awʉrʉba oya izha obꞌadꞌara. (Salmos 109:8)

21Mawũẽ ũmakĩrãrã ewariza dazhirã bawara ãba bꞌedꞌebemata Judabari jʉrʉdꞌaya, Nokꞌo Jesús dazhirã bawara bꞌasidꞌebemata bꞌea. 22Juanba buru kꞌoesidꞌebemata bꞌeta dazhirã maẽba Jesús ʉ̃taa wãsiidꞌubemata bꞌea. Mawũẽ iabꞌa jʉrʉdꞌaya dazhirã bawarauba jaramarẽã Jesús beudꞌata piradrʉdꞌata.

23Mobebʉrʉ ũme kꞌopanʉsidꞌa. Abꞌa Joséta Barsabás abazhidꞌa, abꞌaʉta Justo basia, dewarabema Matía basia. 24Mobebʉrʉ zhiwidꞌi mawũãsidꞌa: Nokꞌó, bʉabʉrʉ jõmaʉ̃ sota ũdukꞌawua bꞌʉa, mawũẽ daia kꞌawuabirua naʉ̃rã ũmenebema bʉa sãʉ̃ta jʉrʉbʉrʉta. 25Mawũãrã bʉdꞌebemata jaramarẽã bʉa zokꞌadꞌata bꞌaya. Maʉ̃ta bꞌadꞌara Judara kꞌazhiruadꞌe bꞌaesia, aramaʉ̃ne tebʉedꞌa wãsia izhi bꞌaima.

26Mobebʉrʉ kꞌaita jʉrʉdꞌaidꞌebemata obʉdadꞌera Matíare bꞌaesia. Mawũẽ Jesúsba zokꞌakuadꞌata once bꞌe bawara bꞌʉsidꞌa.

2

Jawurebia zedꞌa

1Pentecosté ewarita araa zebʉrʉdꞌera Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera jõma ãba duanasia. 2Maʉ̃ne aritiaudꞌe ʉ̃treba nangu kĩrãkꞌa uga zesia, de jõma maʉ̃ba uga nʉmesia ãzhi duanu maẽ. 3Maʉ̃ne tebʉ kĩrãkꞌa eradrʉ ũdubʉdata eradrʉsia ãzhi buruza. 4Aramaʉ̃ne Jawurebiaba birabʉdaba bedꞌea awuara bedꞌeasidꞌa, Jawurebiaba jarabibʉrʉta jara bedꞌeasidꞌa.

5Maʉ̃ne judíorã Daizezedꞌebema aribꞌae bꞌeta Jerusalénne duanasia drua jõmaʉ̃nebemata. 6Mawũã uga bʉsita ũrĩnaĩ kꞌabanata nʉmʉrã bʉredrʉsidꞌa. Kꞌawua ẽã krĩchasidꞌa abꞌa abꞌakꞌa ãzhi bedꞌeadꞌe bedꞌeabʉdata ũrĩ kꞌopanʉba. 7Mawũẽ ãzhara bia akʉdrua mawũãsidꞌa: Akaudua, ¿Galileadꞌebema ẽka naʉ̃rã jõma za bedꞌea kꞌobꞌera? 8¿Sãwũẽrã dazhirãbara ũrĩ kꞌobꞌe abꞌa abꞌakꞌa dazhirã bedꞌeadꞌe bedꞌea kꞌobꞌeta? 9Dazhirã ʉ̃kʉrʉ Parto druadꞌebema, Medo druadꞌebema, Elamita druadꞌebema, Mesopotamia druadꞌebema, Judea druadꞌebema, Capadocia druadꞌebema, Ponto druadꞌebema, Asia druadꞌebema, 10Frigia druadꞌebema, Panfilia druadꞌebema, Egipto druadꞌebema, África drua Cirene audre wawaraidꞌubema, dewara Romanebemata nama bꞌea, judíorãta bꞌea, judío ẽãta judío bape bꞌea. 11Dazhirã ʉ̃kʉrʉra Creta druadꞌebema, Árabe druadꞌebema. Maʉ̃ta dazhirãbara ũrĩ kꞌobꞌea dazhi bedꞌeadꞌe jara kꞌobꞌeta ne bia Daizezedꞌebemata.

12Maʉ̃nerã jõmaʉ̃ba bia akʉdrua ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽpe kꞌãwũãrã?

13Waya ʉ̃kʉrʉma sewakꞌau bꞌedꞌeba mawũãsidꞌa: Beu nʉmeã.

Miã ũrãgꞌadꞌa Pedro

14Maʉ̃nerã Pedrora dewaraurã once bawara ʉ̃ta nʉmepe nemi jĩgua mawũãsia: Judíorãta bꞌeba, dewara jõma Jerusalénne bꞌeba naʉ̃ta kꞌawuadꞌaita ũrĩũdua mʉ bedꞌeata. 15Dai za kꞌobꞌera beu nʉme ẽã marãba krĩcha kꞌobꞌe kĩrãkꞌa, ewarira wadꞌi diapedꞌa nʉmʉã. 16Naʉ̃ẽnabema Daizezeba bedꞌeata jarabibariba Joelba jaradꞌata mawũãsia:

17Daizezebara mawũãsia:

Ewari jõĩta nʉmebʉrʉdꞌera mʉ Jawurebiara mʉãrã diaya zhãrã jõmaʉ̃ã. Mawũẽ marã warrarãbara marã kꞌaurãbara jaradꞌaya mʉã jarabibʉrʉta. Kũrãrã marãneã mʉãrã ne ũdubiya kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa, zõrãrã marãneã mʉãrã ne ũdubiya kꞌãĩmokꞌaradꞌe.

18Zhũmakĩrãrã mʉ nezokꞌarãã, wũẽrãrã mʉ nezokꞌarãã maʉ̃ ewadera mʉãrã wãrãne diaya mʉ Jawurebiata. Mawũẽ jaradꞌaya mʉã jarabibʉrʉta.

19Ũdudꞌakꞌata ũdubigaya ʉ̃tʉ bãjãne, ũdudꞌakꞌata ũdubigaya udꞌa druadꞌe, ũdubigaya wata, tebʉta, narĩ kꞌougata.

20Ʉ̃madaura pãrĩguya, jedꞌekꞌora wa baya, Daizezeba kꞌawua okuai ewarita zei nawedꞌa mawũã totoya, maʉ̃nerã ewarira zhi zromata kĩrãwãrẽ baya.

21Nokꞌo Jesúa zuburia bedꞌeabʉdara ẽdrʉdꞌaya. (Joel 2:28-32)

22Israelitarã, bedꞌeata mʉã za jaraita ũrĩũdua: Jesús Nazaredꞌebema Daizezebara izhidꞌeba nʉmʉta kꞌawuabibʉrʉta marãne edꞌa ũdudꞌakꞌata bio osia izhidꞌeba, maʉ̃ marãbara kꞌawua bꞌea. 23Maʉ̃ Jesús izha nawedꞌa krĩchadꞌadꞌe chãbꞌarisia Daizezebara, mawũẽ marãbara jidadꞌape bia ẽãta bꞌea beabisidꞌa cruzdꞌe kꞌachi. 24Maʉ̃ta Daizezeba beudꞌata piradrʉbibʉrʉba bebuta puadꞌebara ẽdrʉbisia, bebuba kꞌabꞌariita bꞌasi ẽbaera. 25Rey Davidbara Jesús jarabʉrʉta mawũãsia:

Mʉãrã Nokꞌora ewariza ũdu bꞌʉa mʉ kĩrãbita, mʉ juwua araare bꞌʉba mʉrã bꞌae ẽã.

26Maʉ̃ba mʉrã sobia bꞌʉa, bꞌʉsridꞌa trʉ̃ã bꞌʉa, adu-a bꞌʉa.

27Bʉara mʉ jawurera ãmaẽ ẽã beudꞌata bꞌe maẽrã, mʉrã bʉ nezokꞌa kĩrãẽpa bꞌʉra bꞌerawabi ẽã.

28Bʉara mʉãã kꞌawuabisia mʉrã wakusa zokꞌai bꞌaita, bʉa mʉrã sobia bꞌabiya mʉ ũme bꞌʉba. (Salmos 16:8-11)

29Mebẽrã, mʉã marãã jipa jaraya, zõrã dazhirãta rey David beubʉrʉdꞌera wuagꞌasidꞌa, izhi wuagꞌadꞌapeadꞌara peña zobꞌeara dazhirãne edꞌa nʉmʉã idꞌi basiidꞌu. 30Davira Daizezeba bedꞌeata jarabibarita bꞌadꞌaba kꞌawua bꞌasia Daizezera wãrĩnu bedꞌeadꞌata, jarasia izhidꞌeba uruta zhãrã Ẽdrʉbita piradrʉbiita, aramaʉ̃ne reyta bꞌʉita izhi kĩrãkꞌa. 31Mawũã na wedꞌauba kꞌawua bꞌʉba jarasia beudꞌata piradrʉita zhãrã Ẽdrʉbira, aramaʉ̃ne izhi jawurera ãmaẽna ẽãta beudꞌata bꞌe maẽrã, miã izhi kꞌakuara bꞌerawa ẽãta. 32Maʉ̃ Jesúra beudꞌata piradrʉbisia Daizezeba, maʉ̃ dai jõmaʉ̃ba ũdusidꞌa. 33Daizezebara izhi juwua araare Jesús zhi zromata bꞌʉsia, zhi Zezeba Jawurebia diaya adꞌata jidape dedꞌekabʉrʉta marãba kꞌãwũã ũdubʉda, ũrĩbʉda. 34David ẽbasia ʉ̃taa wãrĩzedꞌara, maʉ̃neba izhara Jesústa jara mawũãsia:

Daizezebara mʉ Nokꞌoa mawũãsia: Mʉ juwua araare jewedꞌarua,

35bʉ jura bꞌeta jõma mʉã bʉ jẽrũ edre bꞌʉyeedꞌa. (Salmos 110:1)

36Maʉ̃neba Israel bꞌebara jõmaʉ̃ba wãrĩnuta kꞌawuaudua, maʉ̃ Jesús marãba cruzdꞌe kꞌachidꞌapeadꞌara Daizezebara Nokꞌota bꞌʉsia zhãrã Ẽdrʉbita.

37Maʉ̃ta ũrĩnaĩ sopuadꞌape Pedroa dewaraurã Jesúsba zokꞌakuadꞌarãã mawũãsidꞌa: Mebẽrã, ¿daibara kꞌãrẽta odꞌaipe?

38Mawũãnaĩ Pedrobara mawũãsia: Kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãũdua, mobe Jesucristo trʉ̃neba buru kꞌoeudua kꞌazhiruata biodꞌeba Daizezeba bedꞌea ne ẽã duanebimarẽã, mawũãrã jidadꞌaya Jawurebiata. 39Daizezeba Jawurebia diaya adꞌara marãĩtabema, marã warrarãĩtabema, zhãrã wawara bꞌeitabema, Daizezeta Nokꞌoba trʉ̃kuabʉrʉitabema.

40Pedrobara dewara bedꞌea bio jarakꞌa ũrãgꞌa mawũãsia: ¡Marã Daizezea ẽdrʉbiudua kꞌãwũã bia ẽãta bꞌedꞌebara!

41Aramaʉ̃ne Pedro bedꞌeata ĩjãnapeadꞌara buru kꞌoesidꞌa. Maʉ̃ ewadera Jesúsdꞌebema ĩjãbʉdara edꞌa zesidꞌa tres mil. 42Mobe Jesúsba zokꞌakuadꞌa ũrãgꞌadꞌe duanesia, aramaʉ̃ne zhiya ãba duane bꞌʉta Jesús bebu krĩcha pan pewa kꞌo duanasia, zhiwidꞌi duanasia.

Sãwũã bꞌeadꞌa naara zhi ĩjãnapeadꞌata

43Zhãrã jõma pera jirpanesia ũdudꞌakꞌata bio obʉdaba Jesúsba zokꞌakuadꞌaba. 44Jesúsdꞌebema ĩjãnapeadꞌara ãba bꞌeba ne jõma erubꞌeasia jõmaʉ̃ĩta. 45Ẽjũã ãzhidꞌera, ne ãzhidꞌera nendodꞌape platara abꞌa abꞌaʉa dra bꞌeasia zhi nesidꞌa kꞌawua. 46Ewariza ãba duane bꞌasia Daizeze dedꞌa ewara maẽ, ãzhi dedꞌara zhiko ãbaʉba kꞌo bꞌeasia bꞌʉsridꞌa sobia. 47Daizezera ibia jara bꞌeasia, ãzhira kʉãgꞌade basia zhãrã jõmaʉ̃ba. Maʉ̃nerã Nokꞌo Jesúsbara izhidꞌebema ĩjã bꞌedꞌe edꞌa ewariza zebi nʉmasia zhi ẽdrʉdꞌaita bꞌera.

3

Wã bꞌe ẽã bꞌʉta bꞌedꞌa

1Ewari abꞌa Pedro Juan ũme Daizeze deidꞌu wãrĩze wãsidꞌa a las tres zhiwidꞌibada ʉ̃madaudꞌe. 2Maʉ̃ne ũmakĩrãta bꞌasia wã bꞌe ẽã todꞌata, izhira wedꞌape ewariza bꞌʉbazhidꞌa Daizeze deta puerta Kĩrãwãrẽã abada maẽ. Mawũã bꞌʉbazhidꞌa Daizeze dedꞌa edꞌa wãbʉdaa plata widꞌimarẽã. 3Maʉ̃bara Pedro Juan ũme Daizeze dedꞌa edꞌa wãnata ũdui, zuburia bedꞌeasia plata diadꞌamarẽã. 4Mawũẽ Pedrobara Juan ũmeba akʉ mawũãsia: Daita akʉdua.

5Mawũãĩ izhara bia akʉsia ne diadꞌaibipe. 6Mawũãmina Pedrobara mawũãsia: Mʉrã plata ne ẽã, miã oro ne ẽã. Mawũãmina mʉã erubꞌʉta diaya: ¡Jesucristo Nazaredꞌebema trʉ̃neba piradrʉpe nimibarua!

7Mawũãpe juwua arata jidape piradrʉbisia. Mawũẽ audre ẽãne zrawasia jẽrũta kꞌõrãkꞌõrãta. 8Aramaʉ̃ne pinandrʉ edau nʉmepe tebadꞌewasia. Aramaʉ̃ne ãzhi bawara Daizeze dedꞌa edꞌa wãsia, taiba pinandrʉ tebasia Daizeze ibia jara. 9Zhãrã jõmaʉ̃ba ũdusidꞌa Daizeze ibia jara taita. 10Plata widꞌiita jewedꞌa bꞌadꞌata ũdukꞌawasidꞌa, Daizeze deta puerta Kĩrãwãrẽã abada maẽ jewedꞌa bꞌasia. Mawũẽ bia akʉdruasidꞌa mawũã berabꞌaribʉrʉba.

Wakusa miã ũrãgꞌadꞌa Pedro

11Wã bꞌe ẽã bꞌʉta bꞌedꞌabara Pedro Juan ãĩtʉ ẽbasia. Zhãrã jõmaʉ̃ba bia akʉdrua ãzhi kꞌaidꞌu piraposia Daizeze dedꞌa ewara maẽ Salomón abadaidꞌu. 12Pedroba maʉ̃ta ũdui zhãrã kꞌobꞌea mawũãsia: Israelitarã, ¿naʉ̃ẽnabema kꞌãrẽã bia akʉdrua kꞌobꞌe? ¿Daira kꞌãrẽã akʉ kꞌobꞌe, dai zareaba o daita biata panʉba wãbibʉda kĩrãkꞌa naʉ̃ta? 13Daizeze Abraham Zhibariba, Isaac Zhibariba, Jacobo Zhibariba, dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌa Zhibariba, izhi Warra Jesús zhi zromata bꞌʉsia, maʉ̃ marãbara beadꞌamarẽã chãbꞌaribʉdata Pilatoa idaribidꞌa ẽbasia izha ẽnaĩrã. 14Aramaʉ̃ne marãbara ẽnabidꞌa ẽbasia Bedꞌea Ne Ẽãta Biata Bꞌʉra, awuarabʉrʉ ẽnamarẽã widꞌisidꞌa miã beamiãta. 15Aramaʉ̃ne beasidꞌa Daizeze ũme bꞌai jõ ẽãta dia bꞌʉta. Maʉ̃ Daizezebara beudꞌata piradrʉbisia, maʉ̃ daiba ũdusidꞌa. 16Daibara izhidꞌebema ĩjã panʉã, za naʉ̃ marãba ũdukꞌawua bꞌeta akʉ kꞌobꞌera kꞌãwũã bꞌe dogꞌoa izhi zareaba. Izhara bꞌebiita ĩjã panʉba naʉ̃ kꞌãwũã jipa bꞌe dogꞌoa mazhi jõmaʉ̃ kĩrãbita.

17Mawũãmina mʉãrã kꞌawua bꞌʉa marã mʉ ʉreta bꞌebara Jesús zhãrã Ẽdrʉbita kꞌawuadꞌa ẽãba beabisidꞌa mazhi nokꞌorã bawarauba. 18Mawũãmina aramaʉ̃ne Daizezeba aribꞌaesia izha nawedꞌa jaradꞌata, izha bedꞌeata jarabibarirã idꞌeba jarasia zhãrã Ẽdrʉbita izhidꞌera beuita. 19Maʉ̃ba kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãũdua, bedꞌea ne ẽã duanebimarẽã kꞌazhiruata biodꞌeba. Mawũãrã Nokꞌo Daizezebara sobiadꞌai ewarita zebibʉrʉta, 20izhara zokꞌaya Jesucristota, maʉ̃ izhara nawedꞌa marãã zhi jarama. 21Jesucristora wãrãnebai wadꞌi ʉ̃tre bꞌaidꞌe bꞌʉa Daizezeba ne jõma araa okuai ewariedꞌa, maʉ̃ Daizezebara izha bedꞌeata jarabibarirã idꞌeba zhi jarama zhikꞌare wedꞌauba. 22Dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaa Moisébara mawũãsia: Nokꞌo marã Zhibaribara marãne edꞌauba piradrʉbiya izha bedꞌeata jarabibarita mʉ kĩrãkꞌa. Jõma ũrĩũdua izha marãã jarabʉrʉra. 23Maʉ̃ Daizezeba bedꞌeata jarabibari bedꞌeata ũrĩna ẽãrã, Daizezebara Israel bꞌedꞌebemata bꞌeabi ẽã.

24Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã jõmaʉ̃ba Samuel ewaridꞌeuba jarasidꞌa idꞌi ewade kꞌãwũã berabꞌari nʉmaĩsidꞌa. 25Marã bꞌera Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã bꞌeadꞌa warrarãta bꞌea. Mawũẽ Daizezeba dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaa jaradꞌara marãĩtabemata Abrahanʉã mawũãsia: Bʉ warrarãnebemaneba jõma bia nʉmaña druadꞌe bꞌera. 26Naara Daizezebara zhi Warra marãma zokꞌasia marã bia bꞌeabimarẽã, aramaʉ̃ne idu bꞌʉdꞌamarẽã bia ẽãta obꞌeta.

4

Pedro Juan kꞌopanʉsidꞌa nokꞌorã kĩrãbita

1Pedro Juan ũme wadꞌi zhãrã kꞌobꞌea bedꞌea kꞌopanʉne, ãzhima zesidꞌa sacerdoterãta, Daizeze de akʉbada nokꞌota, saduceorãta. 2Kĩrũsidꞌa zhãrãã jarabʉdaba beudꞌapeadꞌara piradrʉdꞌaita Jesús kĩrãkꞌa. 3Mawũẽ jidadꞌape nrũẽmaẽna cárceldꞌe panʉsidꞌa keu baera. 4Mawũãmina bedꞌeata ũrĩnapeadꞌabara bioba Jesúsdꞌebema ĩjãsidꞌa. Aramaʉ̃ne zhũmakĩrãrãta panasita bꞌʉa cinco mil.

5Nrũẽma Jerusalénne zhi jʉresidꞌa nokꞌorãta ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabada bawara. 6Mama kꞌobꞌasia sacerdote wagꞌau Anásta, dewara zhi mebẽrãta kꞌopanasia Caifásta, Juanta, Alejandrota, jõma kꞌopanasia dewaraurãsidꞌa. 7Maʉ̃nerã Pedro Juan ũme ẽsadra kꞌopanebidꞌape widꞌi mawũãsidꞌa: ¿Kꞌai zareadꞌeba o kꞌaidꞌeba kꞌãwũã obʉda marãbara?

8Mawũãnaĩ Pedrobara Jawurebiadꞌeba mawũãsia: Israel nokꞌorã, mʉã marãã jaraya: 9Idꞌi marãbara daia widꞌi kꞌopanʉã wã bꞌe ẽã bꞌʉta bia dogꞌora sãwũã bꞌe bꞌidꞌata. 10Marã jõmaʉ̃ba Israel jõmaʉ̃ba kꞌawuaudua, Jesucristo Nazaredꞌebema trʉ̃neba marãba cruzdꞌe kꞌachi beabidꞌapeadꞌata Daizezeba beudꞌata piradrʉbidꞌa trʉ̃neba naʉ̃ mazhi kĩrãbita bꞌe bꞌidꞌa. 11Maʉ̃ Jesúra mongꞌara de oita seri ẽãne bꞌʉbada kĩrãkꞌa seribidꞌa ẽbasia marã de obadabara, maʉ̃ne maʉ̃trʉ wagꞌauta bꞌesia. 12Awʉrʉdꞌebara ẽdrʉ ẽã, naʉ̃ ẽjũãnerã awʉrʉrã ne ẽã Daizezeba zhãrã bꞌea diadꞌara dazhirã maʉ̃neba ẽdrʉdꞌaira.

13Pedro Juan ũme mawũã wãnigua kꞌopanʉrã kꞌawuasidꞌa bio estudiape panʉ ẽãta, mawũẽ bia akʉdruasidꞌa. Aramaʉ̃ne ũdukꞌawasidꞌa Jesús bawara pananata. 14Maʉ̃ne wã bꞌe ẽã bꞌʉta bꞌedꞌara ãzhi bawara ʉ̃ta nʉmʉta akʉ kꞌopanʉba ne ãña jara bꞌedꞌa ẽbasia. 15Mawũẽ ãĩ wãnamarẽã jarasidꞌa nokꞌorã wagꞌaurã maẽbara. Mobe ãzhirãĩnu bedꞌeabʉdata, 16mawũãsidꞌa: ¿Naʉ̃rã sãwũã odꞌaipe? Wãrãne ãzhidꞌeba ũdudꞌakꞌata dajada odogꞌota Jerusalénne bꞌebara jõmaʉ̃ba kꞌawuabʉda, mawũẽ dazhirãbara sewa abꞌedꞌa ẽã. 17Mawũãmina zhãrãne edꞌa wuaabʉrʉ trʉ̃poa ẽbamarẽã ãzhira waragꞌadꞌaya naneba ʉ̃taara miõã jaradꞌa ẽbamarẽã maʉ̃ Jesúsdꞌebemata.

18Mobebʉrʉ trʉ̃nape jarasidꞌa jipadꞌe bedꞌeadꞌa ẽbamarẽã miã jaradiadꞌa ẽbamarẽã Jesúsdꞌebema. 19Mawũãnaĩ Pedrobara Juanbara panaʉ̃ mawũãsidꞌa: Krĩchaudua marã bedꞌea aribꞌaeita Daizezema biga kꞌawuaita izhi bedꞌea aribꞌaei kꞌãñabara. 20Daibara jara ẽãrã idaribi bꞌedꞌa ẽã daiba ũdudꞌapeadꞌara, ũrĩnapeadꞌara.

21Mobebʉrʉ nokꞌorãbara wuaabʉrʉ waragꞌadꞌape ẽna panʉsidꞌa. Sãwũã udꞌaira kꞌawuadꞌa ẽbasia zhãrã jõmaʉ̃ba Daizeze ibia jara kꞌobꞌe baera kꞌãrẽ sãwũã dogꞌoba. 22Wã bꞌe ẽã bꞌʉta mawũã bꞌedꞌara bꞌasia cuarenta año audre.

Zhi ĩjã bꞌeba widꞌidꞌapeadꞌa wãniguata

23Ãzhita ẽna panʉnaĩ ãzhidꞌebemata bꞌema zedꞌape jõma nebʉrʉsidꞌa sacerdoterã nokꞌorãba, nokꞌorã bꞌeba ãzhaa jaradꞌapeadꞌata. 24Jarirãbara ũrĩnape ãbaʉba Daizezea mawũãsidꞌa: Nokꞌó, bʉra zhi zroma, bʉra Daizeze bãjã odꞌa, drua odꞌa, pusa odꞌa, bʉa osia maʉ̃ jõmaʉ̃ne ne bꞌʉra.

25Rey David bʉ nezokꞌa idꞌeba bʉara mawũãsia:

¿Kꞌãrẽã kĩrũ bꞌe judío ẽãta bꞌera, kꞌãrẽã ne seri ẽãta krĩcha bꞌe?

26Reyrãta druadꞌe bꞌera nokꞌorã bawara zhi jʉredꞌape, ãba zhõnaña Daizeze ũme, zhãrã Ẽdrʉbita izhidꞌe ũme. (Salmos 2:1-2)

27Wãrĩnu naʉ̃ pʉwʉrʉdꞌera ãba jirpanesia Herodeta, Poncio Pilatota, judíorã ẽãta, Israel bꞌeta. Mawũã ãba jirpanesia bʉ Warra Jesús beadꞌaita zhãrã Ẽdrʉbiita bʉa jʉrʉdꞌata. 28Aramaʉ̃ne ãzhara osidꞌa bʉa zhi zromaba krĩchadꞌadꞌe sãwũã berabꞌariita. 29Mawũẽ Nokꞌó, dai mawũã waragꞌabʉdata akʉdua, mobe dai bʉ nezokꞌarãã wãniguata dedꞌekarua wãnigua jaradꞌaita bʉ bedꞌeata. 30Bʉ zareata dedꞌekarua zhãrã bꞌebidꞌaita, ũdudꞌakꞌata odꞌaita bʉ Warra Jesús trʉ̃neba.

31Zhiwidꞌi nʉmeta jõbibʉdadꞌera ãba kꞌobꞌe maẽ uresia. Aramaʉ̃ne jõma birakuasia Jawurebiaba, mawũẽ wãnigua jara duanesia Daizeze bedꞌeara.

Ne jõma erubꞌeadꞌa jõmaʉ̃ĩta

32Kꞌabanata zhi Jesúsdꞌebema ĩjãnapeadꞌara so abꞌa, krĩcha abꞌa bꞌeasia. Ne erubꞌera miõba naʉ̃ mʉ abꞌaʉdꞌea adꞌa ẽbasia, awuarabʉrʉ ne jõma erubꞌeasia jõmaʉ̃ĩta. 33Aramaʉ̃ne Jesúsba zokꞌakuadꞌabara zarea bara jara bꞌeasia Nokꞌo Jesús beudꞌata piradrʉdꞌata. Daizezebara biodꞌe bia nʉmʉkꞌãrĩsia ãzhi jõma. 34Maʉ̃ba ãzhirãnebema miõta kꞌãrẽ nesidꞌa bꞌa ẽbasia. Ẽjũãta, deta erubꞌebara, ne erubꞌebara nendosidꞌa, mobe wesidꞌa ne nendodꞌa platara. 35Aramaʉ̃ne chãbꞌari panasia Jesúsba zokꞌakuadꞌaa. Maʉ̃rãbara abꞌa abꞌaʉa dia bꞌeasia zhi nesidꞌa kꞌawua. 36Maʉ̃ne bꞌasia Joséta, Jesúsba zokꞌakuadꞌabara maʉ̃ trʉ̃gasidꞌa Bernabéta, maʉ̃ trʉ̃bara jara krĩña bꞌʉa Sobiabibari Warrata. Izhira levitarãta dodꞌu Chipredꞌebema basia. 37Maʉ̃bara nendosia drua erubꞌʉta, mobe maʉ̃ nendodꞌa platara wepe chãbꞌarisia Jesúsba zokꞌakuadꞌaa.

5

Ananía, Safira sãwũãnapeadꞌa

1Maʉ̃ne bꞌasia ũmakĩrã Ananía abadata, maʉ̃bara Safira zhi kĩma ũmeba nendosia druata. 2Mobe maʉ̃ nendodꞌadꞌebemata plata ãĩ edasia, maʉ̃ kꞌawuasia zhi kĩmabidꞌa, aramaʉ̃ne zhi wuaabemata edepe chãbꞌarisia Jesúsba zokꞌakuadꞌaa. 3Maʉ̃ne Pedrobara mawũãsia: Ananía, ¿kꞌãrẽã kꞌãwũã ãtõmiã idaribibʉrʉ bʉ sora, Jawurebiaa sewa nebʉrʉmarẽã platara kꞌãwũã ãĩ edabisi ẽka drua nendodꞌadꞌebemata? 4¿Erubꞌʉdꞌera kꞌãʉ̃ druara bʉre ẽbasika? ¿Nendobʉrʉdꞌera platara bʉre ẽbasika? ¿Kꞌãwũã oira kꞌãrẽã kꞌobꞌʉsi bʉ sodꞌera? Bʉra beubaria sewa nebʉrʉtabe ẽã, awuarabʉrʉ sewa nebʉrʉa Daizezea.

5Ananíaba maʉ̃ bedꞌeata ũrĩbʉrʉdꞌera beu bꞌaesia. Jõma kꞌãbãẽã perasidꞌa maʉ̃ta ũrĩbʉdara. 6Maʉ̃nerã kũrãrãta piradrʉdꞌape buradꞌape edesidꞌa joudꞌe.

7Hora ũbea babʉrʉdꞌe zhi kĩmata deidꞌu zesia kꞌawua ẽãne sãwũã berabꞌaribʉrʉra. 8Maʉ̃ne Pedrobara mawũãsia: ¿Mʉãã jaradua, marã ẽjũã nendodꞌa platara kꞌãwũãkꞌa?

Mawũãĩ izhara mawũãsia: Ããjã, kꞌãwũã.

9Mawũãĩ Pedrobara mawũãsia: ¿Kꞌãrẽã kꞌãwũã oita krĩchasidꞌa kꞌawua ẽbipe Jawurebia Nokꞌodꞌeba? Jari ibꞌada bʉ kĩma joubʉdara, bʉsidꞌa ededꞌaya.

10Audre ẽãne izhira beu bꞌaesia Pedro jẽrũ kꞌaita. Kũrãrã deidꞌu zebʉdadꞌera ũdusidꞌa zhi beumata. Mawũẽ ededꞌape jousidꞌa zhi kĩma kꞌaita. 11Maʉ̃ kꞌarea kꞌãbãẽã perasidꞌa mebẽrã jõma. Zhãrãsidꞌa jõma perasidꞌa maʉ̃ta ũrĩbʉdara.

Ũdudꞌakꞌata bio odꞌapeadꞌa

12Jesúsba zokꞌakuadꞌadꞌeba ũdudꞌakꞌata bio ototo nʉmasia zhãrã maẽ. Ãzhira jõma zhi jʉre bazhidꞌa Daizeze dedꞌa ewara maẽ Salomón abada maẽ. 13Awʉrʉra miõta ãba zedꞌakꞌa basia ãzhi bawarara. Mawũãmina zhãrãbara ãzhira kꞌãbãẽã bia jara bꞌeasia. 14Nokꞌo Jesúsdꞌebema ĩjã tupudꞌera wuaabʉrʉ eaba wãsia zhũmakĩrãrãta, wũẽrãrãta. 15Zhãrãbara kꞌayarã odꞌe bꞌʉkua jirpanesia barkuadꞌe, jueporodꞌe, aramaʉ̃ne Pedro berabꞌaribʉrʉdꞌe arigu zhi jawureba warabʉrʉba bꞌemarẽã ãzhi iabꞌaʉdꞌebemata. 16Pʉwʉrʉ arakꞌaita tabꞌe maẽ bꞌesidꞌa Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa ze jirpanʉta, we jirpanesia kꞌayarãta, jaiba wawa bꞌeta. Maʉ̃ jõma bꞌe nʉmasia.

Pedro Juan jidadꞌapeadꞌa

17Maʉ̃ kꞌarea sacerdote wagꞌauta jõma saduceorã izhi ũme kꞌobꞌe bawara kꞌãbãẽã bĩ ẽãsidꞌa. 18Mawũẽ Jesúsba zokꞌakuadꞌara jidadꞌape edꞌa panʉsidꞌa cárceldꞌe. 19Mawũãmina ángel Daizezedꞌeba diamase cárcel puerta ewa ẽdrʉbigape mawũãsia: 20Wãũdua, mobe Daizeze dedꞌa ewara maẽ ʉ̃ta barabꞌepe zhãrãã jaraudua naʉ̃ bedꞌeara jõma Daizeze ũme bꞌai jõ ẽãta.

21Maʉ̃ta ũrĩnape diapedꞌa edꞌa wãsidꞌa Daizeze dedꞌa ewara maẽ, mobe miã ũrãgꞌasidꞌa. Maʉ̃ne zesidꞌa sacerdote wagꞌauta izhi ũme bꞌe bawara, mobe trʉ̃sidꞌa nokꞌorã wagꞌaurãta, dewara jõma trʉ̃sidꞌa Israel nokꞌorãta. Mobe cárcel nʉmʉĩnu soldaorãta zokꞌasidꞌa Pedro Juan ũme wedꞌamarẽã. 22Mawũãmina soldaorã jũẽbʉdadꞌera ãzhira ũdudꞌa ẽbasia cárceldꞌera. Mawũẽ jẽrũya wãnape jarabʉdata, 23mawũãsidꞌa: Wãrãnebai daibara ũdusidꞌa cárcel bia serra nʉmʉta, zhi akʉ bꞌera ewaradꞌe ʉ̃ta nʉmeãsia puerta kĩrãbita. Mawũãmina daiba ewabʉdadꞌera miõta ũdudꞌa ẽbasia edꞌara.

24Maʉ̃ bedꞌeata ũrĩbʉdadꞌera sacerdote wagꞌaubara, Daizeze de akʉbada nokꞌobara, sacerdoterã nokꞌorãbara kꞌawuadꞌa ẽbasia maʉ̃ sãwũãĩrã. 25Mawũãmina iabꞌa zepe jarakꞌa mawũãsia: Ũmakĩrãrã marãba cárceldꞌe bꞌʉdꞌapeadꞌara Daizeze dedꞌa ewara maẽ zhãrã ũrãgꞌa panʉã.

26Mawũãĩ Daizeze de akʉbada nokꞌora wekuaita wãsia Daizeze de akʉbada bawara, aramaʉ̃ne zhõ ne ẽã wekuasia perabʉdaba zhãrãba mongꞌaraba tabꞌari beadꞌaidꞌeba. 27Wedꞌape edesidꞌa nokꞌorã wagꞌaurã kĩrãbita. Maʉ̃ne sacerdote wagꞌauba widꞌibʉrʉta, 28mawũãsia: ¿Daibara marãã jipa jarasidꞌa ẽka jaradꞌa ẽbamarẽã Jesúsdꞌebema? Maʉ̃ta marãbara Jerusalénne jõmaʉ̃ã jarabʉda mazhi ũrãgꞌara, aramaʉ̃ne dai ʉ̃rʉ̃ bꞌaebi krĩña panʉã Jesús bebuta.

29Mawũãnaĩ Pedroba panaʉ̃bʉrʉta Jesúsba zokꞌakuadꞌa bawarauba mawũãsidꞌa: Daizeze bedꞌeata aribꞌaei bara zhãrã bedꞌeata aribꞌaei kꞌãñabara. 30Dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌa Zhibariba Jesús piradrʉbisia marãba beadꞌapeadꞌata cruzdꞌe ʉ̃tʉ kꞌachi. 31Jesús Daizezebara izhi juwua araare Nokꞌota bꞌʉsia zhãrã Ẽdrʉbita. Aramaʉ̃ne Israel bꞌebara kꞌazhiruara ãmape izhita pẽwãbʉdaba bedꞌea ne ẽã duanebiita kꞌazhiruata biodꞌeba. 32Daibara maʉ̃ta izhidꞌebemata kꞌawua bꞌea, abꞌarika kꞌawua bꞌʉa Jawurebiaba, maʉ̃ Daizezeba diasia izhi bedꞌeata aribꞌae bꞌea.

33Ãzhara maʉ̃ta ũrĩnape kĩrũbiba jarirã bea krĩñasidꞌa. 34Maʉ̃ne nokꞌorã wagꞌaurãneba piradrʉsia fariseo Gamaliel abadata Moisé ũrãgꞌadꞌe bigauta zhãrã jõmaʉ̃ba wawideta. Maʉ̃bara jarasia aritiaedꞌa ãĩ ededꞌamarẽã Jesúsba zokꞌakuadꞌara. 35Mobe mawũãsia: Israelitarã, marã kĩrãkuitaudua naʉ̃rã sãwũã odꞌaidꞌera. 36Naʉ̃ ewari nawedꞌa Teuda piradrʉdꞌata kꞌawuaudua, izhira zhi zromane bedꞌeasia. Maʉ̃ bawara duanesia ũmakĩrãrã cuatrociento, mawũãmina maʉ̃ beasidꞌa. Mawũẽ izhi bedꞌeata aribꞌae bꞌeadꞌara jãrãzoa ne ẽãsia. 37Maʉ̃ tẽã piradrʉsia Juda Galileadꞌebemata, maʉ̃ ewadera zhãrã juacha jirpanasia. Maʉ̃bara izhi bawara erunʉmesia zhãrã bio. Maʉ̃sidꞌa beasidꞌa, mawũẽ izhi bedꞌeata aribꞌae bꞌeadꞌara jõma jãrãzoasia. 38Mawũẽ mʉã marãã jaraya: Naʉ̃rã kenabꞌariudua, naʉ̃ta ãzhi krĩchaba opanʉbʉrʉ nebaya. 39Mawũãmina Daizezedꞌebʉrʉ marãbara kiawe bꞌedꞌa ẽã. Kꞌaubaudua zhõ nʉmeãĩta Daizeze ũme.

40Mawũãĩ krĩcha abꞌarika zekuasia izhi bawara. Mobebʉrʉ Jesúsba zokꞌakuadꞌara trʉ̃sidꞌa, mobe ubidꞌape jarasidꞌa jaradꞌa ẽbamarẽã Jesúsdꞌebema, mobebʉrʉ ẽna panʉsidꞌa. 41Mawũẽ nokꞌorã wagꞌaurã kĩrãbitaubara ãzhira sobia wãsidꞌa Daizezeba idu zuburiabigabʉrʉba Jesús kꞌarea. 42Ewariza Daizeze dedꞌa ewara maẽ jara bꞌeasia deza jara bꞌeasia Jesucristodꞌebemata.

6

Siete jʉrʉdꞌapeadꞌa mebẽrã aribꞌaedꞌamarẽã

1Maʉ̃ ewadera Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera eaba wãsia, maʉ̃ne griego bedꞌeadꞌe bedꞌea bꞌeba jara jirpanesia hebreo bedꞌeadꞌe bedꞌea bꞌeta, jarasidꞌa pẽdrarã griegorãnebema bia aribꞌaedꞌa ẽãta kꞌarebata ewariza nʉmʉnerã. 2Mawũẽ doce Jesúsba zokꞌakuadꞌabara zhi ĩjã bꞌe kꞌabanata trʉ̃nape mawũãsidꞌa: Biga ẽã daiba Daizeze bedꞌea jara ẽã idaribidꞌaira zhãrã zhiko diaita. 3Maʉ̃ba mebẽrã marãnebemata ũmakĩrãrã siete jʉrʉ edaudua kĩrãẽpa bꞌeta, Jawurebiaba bira bꞌeta, krĩcha bara bꞌeta, maʉ̃rãta maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌeabidꞌaya. 4Waya daira zhiwidꞌi bꞌeaya, Daizeze bedꞌeata jara bꞌeaya.

5Mawũã jarabʉdara biga basia kꞌabanata jõmaʉ̃ma, mawũẽ Estebanta jʉrʉsidꞌa soidꞌu bꞌʉta Jawurebiaba bira bꞌʉta. Jʉrʉsidꞌa Felipeta, Prócorota, Nicanorta, Timónta, Parmenata. Jʉrʉsidꞌa Nicoláta griegota judío bape bꞌʉta Antioquía pʉwʉrʉdꞌebemata. 6Maʉ̃rãta edesidꞌa Jesúsba zokꞌakuadꞌa kĩrãbita, mawũẽ maʉ̃rãbara zhiwidꞌi ãzhi ʉ̃rʉ̃ juwua bꞌʉsidꞌa.

7Daizeze bedꞌeara wuaabʉrʉ jara wãsidꞌa, mawũẽ Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera kꞌãbãẽã eaba wãsia Jerusalénnerã. Sacerdoterãbidꞌa bioba ĩjã tupudꞌeasia.

Esteban jidadꞌapeadꞌa

8Esteban Daizezebara bia nʉmʉkꞌãrĩta zarea bara nʉmʉkꞌãrĩba ũdudꞌakꞌata okua nʉmasia zhãrãne edꞌa. 9Maʉ̃ne ʉ̃kʉrʉ bꞌeasia de zhi jʉrebada maẽbemata, maʉ̃ dera Nezokꞌarãta Ẽzoadꞌadꞌea abazhidꞌa, dewara bꞌeasia Cirene druadꞌebemata, Alejandría pʉwʉrʉdꞌebemata, Cilicia druadꞌebemata, Asia druadꞌebemata, maʉ̃rãta kꞌaikꞌaiasidꞌa Esteban bawara. 10Mawũãmina krĩchata poea bꞌedꞌa ẽbasia Jawurebiadꞌeba bedꞌea bꞌʉba. 11Mawũẽ ʉ̃kʉrʉa pagꞌasidꞌa sewa nebʉrʉ mawũãnamarẽã: Daibara ũrĩsidꞌa kꞌãʉ̃bara bĩ ẽã jarabʉrʉta Moiséta, Daizezeta. 12Aramaʉ̃ne kĩrũbisidꞌa zhãrãta, nokꞌorãta, Moisé ũrãgꞌa jarabadata. Mawũẽ jidadꞌape wesidꞌa nokꞌorã wagꞌaurãma. 13Maʉ̃nerã sewa nebʉrʉbibʉdabara mawũãsidꞌa: Naʉ̃bara bĩ ẽã jara tau ẽã naʉ̃ Daizeze deta, Moisé ũrãgꞌata. 14Daibara ũrĩsidꞌa izha jarabʉrʉta Jesús Nazaredꞌebemaba naʉ̃ Daizeze dera ãrĩĩta, aramaʉ̃ne awuara nʉmʉĩta Moiséba kꞌawabigadꞌata.

15Maʉ̃nerã nokꞌorã wagꞌaurã maẽ jewedꞌa kꞌobꞌebara jõmaʉ̃ba Esteban akʉbʉdadꞌera, izhi kĩrã ũdusidꞌa ángel kĩrã kĩrãkꞌa.

7

Esteban beadꞌapeadꞌa

1Maʉ̃nerã sacerdote wagꞌauba mawũãsia: ¿Bʉ ʉ̃rʉ̃bemata jarabʉdara wãrĩnuka?

2Mawũãĩ Estebanbara mawũãsia: Mʉ ʉrerã, marã mʉ zeze kĩrãkꞌa bꞌeba mʉ bedꞌeata ũrĩũdua: Daizeze zhi zromata dazhirã zeze Abrahanʉã zhi ũdubisia wadꞌi Mesopotamia druadꞌe bꞌʉdꞌe Harán pʉwʉrʉdꞌe bꞌei nawedꞌa. 3Maʉ̃nerã Daizezebara mawũãsia: Ãĩ wãrũã bʉzhi druadꞌebara, bʉzhi mebẽrã maẽbara. Wãrũã drua mʉã ũdubiima. 4Mawũãĩ Abraham Caldeorã druadꞌebara wãpe bꞌesia Harán pʉwʉrʉdꞌe. Mamaʉ̃bara zhi zeze beubʉrʉdꞌera Daizezebara wesia naʉ̃ druaedꞌa idꞌi marã bꞌe maẽ. 5Mawũãmina dia ẽbasia drua namabema miã jẽrũ ne edau nʉmaĩsidꞌa. Mawũãmina diaita jarabʉrʉta, izhi beudꞌa tẽã zhi warrarãã diaita jarasia, wadꞌi Abraham warrarã ne ẽbasimina. 6Daizezebara Abrahanʉã jarasia zhi warrarã ãĩbemata bꞌeaita awʉrʉ druadꞌe, jarasia nezokꞌata okuadꞌaita, puokua jirpanaĩta cuatrociento año. 7Mawũãmina Daizezebara mawũãsia: Awʉrʉ druadꞌebema mʉã kꞌawua oya mawũã nezokꞌata okuabʉdara. Maʉ̃ tẽã ẽzoape mʉta ibia jara bꞌeaya nama. 8Daizezebara jarasia izhidꞌeta bꞌaira zhũmakĩrã kꞌakua eta kꞌõmarẽã. Maʉ̃ba Abrahambara zhi warra Isaac kꞌakua eta kꞌõsia todꞌata semana abꞌa bꞌʉta. Isaacba abꞌarika osia Jacobota, Jacobobidꞌa abꞌarika osia zhi warrarã doceta, Israel bꞌe zhibarirãta.

9Israel bꞌe zhibarirãbara sokꞌazhiruaba Joséra nendosidꞌa ededꞌamarẽã Egiptoedꞌa. Mawũãmina Daizezera nʉmasia izhi ũme. 10Mawũẽ ẽdrʉbisia ne jõmaʉ̃ zuburiadꞌeba, krĩcha bara bigata bꞌʉsia Faraón Egiptodꞌebema reyma. Maʉ̃bara nokꞌota bꞌʉsia Egipto ʉ̃rʉ̃ izhi dedꞌabema jõmaʉ̃ ʉ̃rʉ̃.

11Maʉ̃ne jarrabata bꞌaesia Egipto drua jõmaʉ̃ne, Canaán drua jõmaʉ̃ne. Mawũẽ nʉmesia kꞌãbãẽã zuburiata. Mawũẽ dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌabara ũdudꞌa ẽbasia zhikora. 12Maʉ̃ne Egiptodꞌe trigo bꞌʉta Jacoboba ũrĩbʉrʉdꞌera dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌata zokꞌakuasia zhi wãgꞌai bꞌeta. 13Ãzhira wãma ũmene Joséra zhi ũdukꞌawabigasia zhi mebẽrãã. Aramaʉ̃ne Faraónbara kꞌawuasia Joséra sãʉ̃rãta. 14Josébara edadꞌe zokꞌasia zhi zeze Jacobota, jõma zhi mebẽrãta setenta y cinco bꞌʉta. 15Aramaʉ̃ne Jacobo wãsia Egiptoedꞌa, mama beusia. Beukuasia dazhirã zhibarirãsidꞌa. 16Ãzhi beubʉrʉra Siquen pʉwʉrʉedꞌa ededꞌape beuwãrã wuagꞌabada maẽ zobꞌeadꞌe tabꞌʉ panasia, maʉ̃ zobꞌeara Abrahamba Hamor warrarãã ne ʉ̃tʉbari edasia Siquen pʉwʉrʉdꞌe.

17Mawũãmina Daizezeba Abraham warrarã drua diaita jaradꞌa ewarita arakꞌaita badꞌera eabasia Egiptodꞌe. 18Maʉ̃ne Egiptodꞌe rey awʉrʉta bꞌesia José ũdukꞌata. 19Maʉ̃ reybara sewasia dazhirãta bꞌeadꞌara, zuburia okuasia dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌara, ãzhi wũãwũã zhiwidꞌi toma zareadꞌe kenabꞌaribigasia beumarẽã, aramaʉ̃ne eabadꞌa ẽbamarẽã. 20Maʉ̃ ewade tosidꞌa Moiséra, izhira biga basia Daizezema. Jedꞌekꞌo ũbea akʉ erupanasia dedꞌa zhibarirãbara. 21Maʉ̃ne beumarẽã kenabꞌaribʉdadꞌera Faraón kꞌauba jirabꞌari edape dapũẽsia zhi wau kĩrãkꞌa. 22Mawũẽ Moiséa jõma kꞌawabisidꞌa krĩcha Egipto bidꞌarãnerã. Mawũẽ zhi zroma basia bedꞌeaita kꞌãrẽ oita.

23Cuarenta año babʉrʉdꞌera, sodꞌe zesia akʉdꞌe wãĩta izhi ʉrerã Israel bꞌeta. 24Maʉ̃ne iabꞌa zuburia jirpanʉta ũdui kꞌarebabʉrʉta beasia Egiptodꞌebema. 25Izhara krĩcha bꞌasia izhi ʉrerãba kꞌawua bꞌeta izhidꞌeba Daizezeba ẽzoabigaita. Mawũãmina ãzhara kꞌawua bꞌea ẽbasia. 26Nrũẽma ũdusia israelirã ãzhirãĩnu zhõ bara bꞌʉta, mawũẽ adu-a panamarẽã mawũãsia: ¿Marã awʉrʉ ẽãta panʉta kꞌãrẽã zhiya puo panʉ? 27Mawũãĩ ãzhirãta puo kꞌobꞌʉbara Moiséra edabꞌaripe mawũãsia: ¿Bʉra kꞌaiba nokꞌota bꞌʉsi bedꞌea araa oita dai ʉ̃rʉ̃? 28¿Bʉa mʉrã bea krĩña kꞌobꞌʉka bʉzha nuwuedꞌa beadꞌa kĩrãkꞌa Egiptodꞌebemata? 29Maʉ̃ bedꞌeata ũrĩpe Moiséra merũ wãpe ãĩbemata bꞌesia Madián druadꞌe, mama warrarã ũme basia.

30Cuarenta año berabꞌaribʉrʉdꞌe, ángelta zhi ũdubisia drua drudrua tabꞌʉ maẽ kꞌatuma Sinaí maẽ, maʉ̃nerã zhi ũdubisia bakuru zake eradrʉ nʉmʉne. 31Moiséba ũdui kꞌawua ẽãsia, aramaʉ̃ne bia akʉita orrabʉrʉdꞌera Daizezebara mawũãsia: 32Mʉrã bʉ zhibarirã bꞌeadꞌa Zhibaria, Abraham Zhibaria, Isaac Zhibaria, Jacobo Zhibaria. Mawũãĩ Moiséra ure kꞌobꞌʉba akʉ ẽbasia. 33Maʉ̃ne Daizezebara mawũãsia: Bʉa jẽrũne jʉ̃ bꞌʉra wẽãdua, bʉra mʉ kĩrãbita kꞌobꞌʉba bʉ kꞌobꞌʉ maẽrã egoro bia. 34Mʉãrã wãrãne ũdu bꞌʉa mʉrẽrã zuburia nʉmeta Egiptodꞌe bꞌeta, mʉãrã bꞌia bꞌeta ũrĩ bꞌʉba zebʉrʉa ẽdrʉbigaita. Mawũẽ mʉã bʉta zokꞌaya Egiptoedꞌa.

35Maʉ̃ne maʉ̃ Moiséra Israelitarãbara seribidꞌa ẽãba mawũã bazhidꞌa: ¿Bʉra kꞌaiba nokꞌota bꞌʉsi bedꞌeata araa oira? Mawũã jaradꞌapeadꞌatrʉ Daizezebara nokꞌota zokꞌasia ángel zareadꞌeba ãzhi ẽdrʉbigamarẽã, maʉ̃ ángel zhi ũdubisia bakuru zake nʉmʉne. 36Moisébara Egipto druadꞌe ũdudꞌakꞌata bio okuape jʉre edesia, ũdudꞌakꞌata osia Pusa Purrudꞌebidꞌa, drua drudrua tabꞌʉ maẽbidꞌa okuasia cuarenta año. 37Maʉ̃ Moisébara Israelirãã mawũãsia: Nokꞌo marã Zhibaribara marã ʉredꞌebemata izha bedꞌeata jarabibarita piradrʉbiya mʉ kĩrãkꞌa. Maʉ̃ bedꞌeara ũrĩũdua. 38Maʉ̃ Moiséra Israel bꞌe bawara bꞌasia drua drudrua tabꞌʉ maẽ, maʉ̃nerã kꞌatuma Sinaí maẽ ángelba jarabʉrʉta jarasia dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaa, aramaʉ̃ne sãwũã bꞌeaidꞌebema bedꞌeata jidasia dazhirãã diaita.

39Mawũãmina dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌabara aribꞌae krĩñana ẽbasia, awuarabʉrʉ izhira seribidꞌa ẽbasia. Aramaʉ̃ne sodꞌebara wakusa wã krĩñasidꞌa Egiptoedꞌa. 40Mawũẽ Aarónʉã mawũãsidꞌa: Daiba ne zhi zromane edadꞌaita daia odedꞌekarua daita jʉre edemarẽã. Jari Moiséra dai Egipto druadꞌeba jʉrewedꞌara kꞌawuadꞌa ẽã sãwũã berabꞌaribʉrʉra. 41Aramaʉ̃ne pakꞌa zake zata odꞌape maʉ̃ĩta ne beasidꞌa zhi zromane edabʉdata. Mawũã ãzhi juwuaba o edadꞌape fiesta o bꞌʉsridꞌasidꞌa. 42Mawũẽ Daizezera ãĩ wãsia ãzhi maẽbara. Aramaʉ̃ne idaribisia bãjãne chĩdau jizoa nʉmʉta zhi zromane edadꞌamarẽã. Maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã librodꞌe mawũã bꞌʉa:

¿Drua drudrua tabꞌʉ maẽ cuarenta año bꞌeasidꞌera mʉĩtara ne beasidꞌakꞌa marã Israel bꞌebara?

43Awuarabʉrʉ wua deta atausidꞌa Moloc zhi zromane erubꞌedꞌeta. Chĩdau zadꞌe odꞌapeadꞌata atausidꞌa marãne Refán zhi zromane erubꞌeta. Marãbara mazha okuadꞌapeadꞌata zhi zromane erubꞌea. Maʉ̃ kꞌarea mʉãrã zuburiadꞌe edebigaya Babilonia druadꞌeba wuawuaa. (Amós 5:25-27)

44Dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌabara Daizeze deta wua omata erubꞌeasia, maʉ̃nebara kꞌawua bꞌeasia Daizezera ãzhi bawara bꞌʉta. Mawũã erubꞌeasia drua drudrua tabꞌʉ maẽ. Maʉ̃ Daizezeba jaradꞌadꞌe bꞌʉta Moiséa jarasia omarẽã izha ũdubidꞌa zadꞌe. 45Maʉ̃ta dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌa warrarãba jidadꞌape Josué bawarauba wesidꞌa drua awʉrʉrãneta kꞌabꞌaribʉdama. Maʉ̃ awʉrʉrã Daizezebara dazhirã zhibarirã kĩrãbitaubara ãĩ jʉrekuasia. Deta wua omarã bꞌasia David bꞌadꞌa ewariidꞌu. 46Daizezema Davira bia nʉmasia, Davidbara izhi Daizezeita de oita widꞌisia mama izhita ibia jaradꞌamarẽã Jacobo warrarãnebemaba. 47Mawũãmina Salomónba osia Daizeze dera. 48Mawũã osia Ʉ̃trebema zhãrãba odꞌa dedꞌa bꞌʉ ẽmina. Maʉ̃ẽnabemata izha bedꞌeata jarabibaridꞌeba mawũãsia:

49Ʉ̃trera mʉ jewedꞌabaria, druara mʉ jẽrũ bꞌʉbaria. ¿Mawũẽ kꞌãrẽ deta odꞌaipe mʉĩtara? Maʉ̃ta jarabʉrʉa mʉta Nokꞌoba. ¿O sãwũã baipe mʉ ẽnaʉ̃ bꞌaira?

50¿Mʉãrã maʉ̃ jõma mʉzhi juwuaba osi ẽka? (Isaías 66:1-20)

51Mawũãnata jarape Estebanbara mawũãsia:

¡Marã kʉwʉrʉ zarea bꞌea! ¡Marãbara Daizeze bedꞌeara sodꞌebara aribꞌaedꞌa ẽã, ũrĩna ẽã! Marãbara Jawurebiaba jara bꞌʉra jipadꞌe aribꞌaedꞌa ẽã, mawũẽ mazhi zhibarirã bꞌeadꞌa kĩrãkꞌa bꞌea marãsidꞌa. 52¿Daizezeba bedꞌeata jarabibarita bꞌeadꞌara zuburia odꞌaita pẽwã bꞌeasi ẽka marã zhibarirãbara? Ãzhara beasidꞌa Jesucristo zeita nawedꞌa jarabʉdara, marãbara izhira chãbꞌaridꞌape beabisidꞌa. 53Marãbara Moisé ũrãgꞌara ángeldꞌeba jidasidꞌamina aribꞌaedꞌa ẽã.

54Maʉ̃ta ũrĩnape kidꞌa kꞌõsesea sodꞌeba kĩrũsidꞌa izhi ʉ̃rʉ̃. 55Maʉ̃ne Estebanba Jawurebiadꞌeba ʉ̃taa akʉbʉrʉdꞌe Daizeze ʉ̃nata ũdubʉrʉdꞌera, ũdusia Jesús kꞌobꞌʉta Daizeze juwua araare. 56Mawũẽ mawũãsia: Mʉãrã ũdu kꞌobꞌʉa bãjã ewa nʉmʉta, ũdu kꞌobꞌʉa Beubari Bape bꞌadꞌara kꞌobꞌʉta Daizeze juwua araare.

57Mawũãĩ bꞌia ãzhi kʉwʉrʉ ãna jidadꞌape Esteban orraedasidꞌa. 58Pʉwʉrʉdꞌebara ãĩ ededꞌape mongꞌaraba tabꞌari jidasidꞌa, sewa nebʉrʉ ji kꞌobꞌebara ãzha wua ãnebꞌari bꞌera wẽãnape kũrã jẽrũ kꞌaita bꞌʉsidꞌa akʉmarẽã, maʉ̃ Saulo basia.

59Mongꞌaraba tabꞌari jirtopodꞌe Estebanbara zhiwidꞌi mawũãsia: Nokꞌo Jesús, jidarua mʉ jawurera. 60Mobe sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌepe nemi jĩgua mawũãsia: Nokꞌó, naʉ̃rãta bedꞌea bara bꞌeabirãrũã kꞌãwũã kꞌazhiruata obʉda kꞌarea.

Mawũãpe beusia.

8

Sauloba zuburia odꞌa mebẽrãta

1Sauloma biga basia Esteban beabʉdara. Abꞌaʉ ewade mebẽrã bĩ ẽã osidꞌa Jerusalénne bꞌeta. Mawũẽ Jesúsba zokꞌakuadꞌa wãna ẽãnerã ãzhira jõma jãrãzoa wãsidꞌa Judea druadꞌe, Samaria druadꞌe. 2Ũmakĩrãrã ʉ̃kʉrʉ Daizezedꞌebemaba Esteban joudꞌe edesidꞌa. Kꞌãbãẽã jẽgasidꞌa izhi kꞌarea. 3Maʉ̃nerã Saulobara mebẽrã bĩ ẽã okua nʉmasia. Deza deidꞌu wãpe jidakua nʉmasia zhũmakĩrãrãta, wũẽrãrãta, aramaʉ̃ne edebiga nʉmasia cárceldꞌe edꞌa.

Bedꞌea biata jaradꞌapeadꞌa Samariadꞌe

4Mawũãmina jãrãzoa wãnabara baridu maẽ jara wãsidꞌa Jesúsdꞌe bedꞌea biara. 5Felipera Samaria pʉwʉrʉedꞌa wãpe jarakꞌasia Jesúra zhãrã Ẽdrʉbita. 6Zhãrãbara bʉredrʉ bia ũrĩ bꞌeasia Felipeba ne jarabʉrʉra, ũrĩ akʉ bꞌeasia ũdudꞌakꞌata okua nʉmʉrã. 7Bioba jai abꞌedꞌebara jaira bꞌia ãĩ wã nʉmasia. Kꞌakua pira ẽã kꞌaya bꞌera, wã bꞌe ẽã bꞌera bꞌe tupudꞌeasia. 8Mawũẽ kꞌãbãẽã sobia nʉmeãsia maʉ̃ pʉwʉrʉdꞌera.

9Maʉ̃ne bꞌasia Simón abadata, naara maʉ̃bara jaidꞌeba kꞌãrẽ obꞌasia maʉ̃ pʉwʉrʉdꞌera. Aramaʉ̃ne zhãrã Samariadꞌebema sewakuasia izhira zhi zroma abꞌʉba. 10Maʉ̃ bedꞌeara jõmaʉ̃ba bia ũrĩ bꞌeasia, mawũẽ zuburia bꞌeba bara bꞌeba mawũã bazhidꞌa: Naʉ̃ zareara Daizezedꞌea.

11Izhi bedꞌeara bia ũrĩ bꞌeasia jaidꞌeba kꞌãrẽ obꞌʉba sewakuasi baera ewari bio. 12Mawũãmina bedꞌea biata Daizezeta Nokꞌodꞌebemata Jesucristodꞌebemata Felipeba jarabʉrʉra ĩjãnape buru kꞌoesidꞌa zhũmakĩrãrãta, wũẽrãrãta. 13Izhi Simónbidꞌa ĩjãpe buru kꞌoepe ewariza bꞌasia Felipe ũme. Ũdudꞌakꞌa zromata ototobʉrʉta ũdubʉrʉdꞌera bia akʉ bꞌasia.

14Jesúsba zokꞌakuadꞌata Jerusalénne bꞌebara ũrĩsidꞌa mawũã Samariadꞌe Daizeze bedꞌea ĩjãbʉdata, mawũẽ maĩĩnu zokꞌasidꞌa Pedrota Juanta. 15Maʉ̃rã zedꞌape ãzhibari zhiwidꞌisidꞌa jidadꞌamarẽã Jawurebiata. 16Wadꞌi ãzhidꞌe edꞌa ze ẽbasia miã iabꞌaʉdꞌe, awuarabʉrʉ bari buru kꞌoepe bꞌeasia Jesús trʉ̃neba. 17Mawũẽ juwua ʉ̃rʉ̃ bꞌʉkuabʉdaba jidasidꞌa Jawurebiara.

18Maʉ̃ta Simónba ũdui, mawũã Jesúsba zokꞌakuadꞌaba juwua ʉ̃rʉ̃ bꞌʉkua Jawurebia diabʉdaba edaita plata dedꞌeka, 19mawũãsia: Mʉããbidꞌa diaudua kꞌãʉ̃ zareata, mʉã juwuata ʉ̃rʉ̃ bꞌʉbʉrʉbara jidamarẽã Jawurebiata.

20Mawũãĩ Pedroba mawũãsia: Bʉ platara bʉzhi ũme tebʉdꞌe wãña, zareata Daizezeba bari dia bꞌʉta plataba edabadata krĩchabʉrʉdꞌeba. 21Bʉra naʉ̃ kꞌaudꞌa nʉmaĩnebema ẽã, bʉ sora jipa nʉmʉ ẽbaera Daizeze kĩrãbitara. 22Maʉ̃ba bʉre bia ẽãrã ãmape zuburia bedꞌearua Daizezea, baʉcha bedꞌea ne ẽã bꞌʉya mawũã krĩchabʉrʉta sodꞌeba. 23Daiba kꞌãrẽ opanʉneba bʉra bĩ ẽã bꞌʉa, mawũẽ bia ẽãba kꞌabꞌari bꞌʉta mʉãrã kꞌawua kꞌobꞌʉa.

24Mawũãĩ Simónbara panaʉ̃ mawũãsia: Marãta mʉbari zuburia bedꞌeaudua Daizezea. Marãba mawũã jarabʉdata ze ẽbamarẽã mʉ ʉ̃rʉ̃.

25Ãzhara Jesúsdꞌebemata zhãrãã nebʉrʉdꞌape Daizeze bedꞌeata jaradꞌape wakusa Jerusalénʉẽna wãsidꞌa. Maʉ̃nerã Samariadꞌe pʉwʉrʉ zake tabꞌe maẽ jarasidꞌa Jesúsdꞌe bedꞌea biara.

Felipeba jʉrʉ wãna Etiopíadꞌebemata

26Ángel Daizezedꞌeta Felipea bedꞌeabʉrʉta mawũãsia: Piradrʉpe wãrũã Jerusalénneba wãbada odꞌe Gaza pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ ora wã bꞌʉa drua drudrua tabꞌʉdꞌe. 27Mawũãĩ izhira piradrʉpe wãsia. Maʉ̃ne ũdusia ũmakĩrã Etiopía druadꞌebemata. Maʉ̃ nokꞌota bꞌʉkꞌãrĩsia Candaceba, Candacera reina basia Etiopíadꞌe. Maʉ̃bara maʉ̃ bꞌʉkꞌãrĩsia ne biata izha erubꞌʉ jõmaʉ̃ ʉ̃rʉ̃. Maʉ̃ta Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa zesia Daizeze ibia jaradꞌe. 28Jẽrũya wãta jewedꞌa bꞌasia coche kꞌawayoba erbꞌari ededꞌe. Daizezeba bedꞌeata jarabibari librota le nʉmasia Isaíadꞌeta.

29Maʉ̃ne Jawurebiaba Felipea mawũãsia: Orradua kꞌãʉ̃ cocheta. 30Felipeba orrabʉrʉdꞌera ũrĩsia Daizezeba bedꞌeata jarabibari librota le nʉmʉta Isaíadꞌeta, mawũẽ mawũãsia: ¿Ũrĩ bꞌʉka bʉa le bꞌʉra?

31Mawũãĩ izhara mawũãsia: ¿Mʉã sãwũã ũrĩĩpe iabꞌaʉba sãwũãta mʉãã jara ẽbʉrʉ? Mawũãpe Felipea jarasia ʉ̃tʉ zepe jewedꞌamarẽã izhi ũme. 32Bedꞌeata zhi bꞌʉmata le kꞌobꞌadꞌara mawũã bꞌasia:

Iabꞌa oveja kĩrãkꞌa beadꞌe edesidꞌa. Izhi kꞌara kꞌõbari kĩrãbita oveja chupeabari kĩrãkꞌa chupeasia izhira.

33Zuburia osidꞌa mawũã odꞌa ẽbai bꞌʉdꞌe. Aramaʉ̃nerã izhi ewaridꞌe bꞌedꞌebema, ¿kꞌaiba ma jaraipe? Aramaʉ̃ne naʉ̃ druadꞌe beasidꞌa. (Isaías 53:7-8)

34Nokꞌobara Felipea mawũãsia: Mʉ biata odua mʉãã jaradua: ¿Naʉ̃ kꞌaidꞌebemata jara bꞌʉ Daizezeba bedꞌeata jarabibarita bꞌadꞌabara, izhidꞌebemakꞌa o awʉrʉdꞌebema?

35Mawũãĩ Felipebara maʉ̃ta zhi bꞌʉmaneba bedꞌea biata jarasia Jesúsdꞌebemata. 36Odꞌe wãne jũẽsidꞌa baniãta bꞌʉ maẽ, mawũẽ nokꞌobara mawũãsia: Baniã za bꞌʉa, ¿kꞌãrẽba bꞌe ẽbaipe mʉ buru kꞌoeira?

37Mawũãĩ Felipebara mawũãsia: Soidꞌu ĩjãbʉrʉra buru kꞌoesia bꞌʉa. Mawũãĩ izhara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉãrã ĩjãbʉrʉa Jesucristora Daizeze Warrata.

38Mawũãpe nʉmebisia coche kꞌawayoba erbꞌari edera. Mobe ũmewedꞌa eidꞌu wãsidꞌa baniãĩnu, Felipebara aramaʉ̃ne buru kꞌoesia. 39Baniã maẽba wãrĩzebʉdadꞌera Jawurebia Daizezedꞌeba erujʉ̃drʉsia Felipera, mawũẽ nokꞌobara wueta ũdu ẽbasia. Aramaʉ̃ne sobia wãsia odꞌe. 40Maʉ̃ne Felipera Azoto pʉwʉrʉidꞌu basia. Izhi berabꞌari wã maẽ Jesúsdꞌebema bedꞌea biata pʉwʉrʉ jõmaʉ̃ maẽ jarakꞌa wãsia jũẽñeẽna Cesarea pʉwʉrʉidꞌu.

9

Jesúsdꞌebema ĩjãna Sauloba

1Saulobara Jesús pẽwã bꞌera beakuaita waragꞌa nʉmʉba zesia sacerdote wagꞌauma. 2Mobe kꞌarta widꞌisia de zhi jʉrebadata Damasco pʉwʉrʉdꞌe nʉmeza wãĩta, aramaʉ̃ne zhũmakĩrãrãta, wũẽrãrãta, Jesús pẽwã bꞌeta ũdura jidakua weita Jerusalénʉẽna. 3Mawũãmina odꞌe wãne Damasco kꞌaita babʉrʉdꞌe aritiaudꞌe izhita pʉrra urua tẽũsia bãjãneba. 4Mawũẽ egorodꞌe bꞌaebʉrʉdꞌe nemita ũrĩbʉrʉdꞌera izhaa mawũãsia: Saulo, Saulo, ¿bʉa mʉrã kꞌãrẽã pẽwã bꞌʉ?

5Mawũãĩ izhara mawũãsia: ¿Bʉra kꞌaipe Nokꞌó?

Mawũãĩ mawũãsia: Mʉrã Jesúa, bʉara mʉta pẽwã bꞌʉa, bʉra kꞌãwũãrã dobꞌa pugabʉrʉa sumiãta ne kĩrãkꞌa.

6Mawũãĩ Saulobara peraba ure mawũãsia: Nokꞌó, ¿bʉara mʉã kꞌãrẽta oita krĩñape?

Mawũãĩ Nokꞌobara mawũãsia: Piradrʉpe pʉwʉrʉedꞌa wãrũã, mama jaradꞌaya bʉa kꞌãrẽ oita.

7Ũmakĩrãrã Saulo bawara wãbʉdara pera kꞌopanasia wãrãne nemita ũrĩbʉdadꞌe miõ ũdudꞌa ẽãba. 8Saulo egorodꞌeba piradrʉpe dabʉ ogꞌabʉrʉdꞌera ne ũdu ẽbasia. Mawũẽ juwuadꞌeba erbꞌari ededꞌape edꞌa wãbisidꞌa Damasco pʉwʉrʉdꞌe. 9Mama ewari ũbea bꞌasia ne ũdu ẽã, nekꞌo ẽã, baniã do ẽã.

10Maʉ̃ne Damascodꞌe bꞌasia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌʉta Ananía abadata. Nokꞌobara kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa maʉ̃ã mawũãsia: Ananía.

Mawũãĩ izhara panaʉ̃ mawũãsia: Mʉrã za bꞌʉa Nokꞌó.

11Mawũãĩ Nokꞌobara mawũãsia: Piradrʉpe wãrũã pʉwʉrʉdꞌe o Jipata jarabadaidꞌu. Mobe Juda dedꞌa jʉrʉdua iabꞌa Saulo abadata Tarso pʉwʉrʉdꞌebemata, izhira zhiwidꞌi nʉmʉã. 12Izhara kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa ũdusia ũmakĩrã Ananía abadata, ũdusia deidꞌu zepe juwua ʉ̃rʉ̃ bꞌʉ kꞌobꞌʉta wakusa ne ũdumarẽã.

13Mawũãĩ Ananíabara panaʉ̃ mawũãsia: Nokꞌó, mʉãrã biodꞌeba ũrĩbaria maʉ̃nebemata, zuburia okua bꞌʉbidꞌa bʉdꞌebema ĩjã bꞌeta Jerusalénne. 14Namabidꞌa nokꞌorã sacerdoterãneba zarea bꞌʉa jidakuaita jõma bʉdꞌebema ĩjã bꞌeta.

15Mawũãĩ Nokꞌobara mawũãsia: Wãrũã, maʉ̃ mʉã jʉrʉsia mʉnebemata jarakꞌa wãmarẽã judío ẽãta bꞌea, reyrãta bꞌea, Israel bꞌea. 16Mʉã izhaa kꞌawuabiya izhi sãwũã zuburiai barata mʉnebemata jara bꞌʉdꞌera.

17Mawũãĩ Ananía wãpe deidꞌu wãsia, mobe juwua izhi ʉ̃rʉ̃ bꞌʉpe mawũãsia: Mebea Saulo, Nokꞌo Jesús bʉ zedꞌa odꞌe bʉaa zhi ũdubidꞌaba mʉta zokꞌasia bʉta wakusa ne ũdumarẽã, Jawurebiaba bira bꞌamarẽã.

18Audre ẽãne izhi dabʉdꞌeba bꞌeda kꞌara kĩrãkꞌa ogꞌa bꞌaebʉrʉba wakusa ne ũdusia. Aramaʉ̃ne piradrʉpe buru kꞌoesia. 19Mobebʉrʉ nekꞌobʉrʉba kꞌakua zareasia. Aramaʉ̃ne Saulora ewari ʉ̃kʉrʉ bꞌesia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta Damascodꞌe bꞌe bawara.

Saulo miã ũrãgꞌadꞌa Damascodꞌe

20Maʉ̃nerã de zhi jʉrebada nʉmeza jarakꞌasia Jesúra zhãrã Ẽdrʉbita Daizeze Warrata. 21Izhi bedꞌeata ũrĩbʉdabara jõmaʉ̃ba kꞌawua ẽã krĩcha mawũãsidꞌa: ¿Naʉ̃ ẽka Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta Jerusalénne zuburia okua nʉmanarã, maʉ̃ kꞌarea naĩnu zesi ẽka jidakuape edeita nokꞌorã sacerdoterã kĩrãbita?

22Saulora wuaabʉrʉ wãnigua bedꞌea nʉmʉba kꞌawua ẽã okua nʉmasia Damascodꞌe judíorã bꞌeta, aramaʉ̃ne dajada kꞌawuabiga nʉmasia Jesúra zhãrã Ẽdrʉbita.

Saulo ẽdrʉdꞌa judíorã juwuadꞌeba

23Ewari bio babʉrʉdꞌera judíorã bedꞌea ausidꞌa Saulo beadꞌaita. 24Mawũãmina maʉ̃ta kꞌawuasia Saulobara. Ãzhara pʉwʉrʉdꞌera o abꞌaʉdꞌe puertaza ewaridꞌe diamase kꞌawua duanasia beadꞌaita. 25Mawũẽ Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌebara pʉwʉrʉta muroba pʉrra nʉmʉ audꞌu diamase edꞌaa ʉra bꞌaebisidꞌa jirabꞌʉdꞌape jamaradꞌe.

Saulo zedꞌa Jerusalénʉẽna

26Saulo Jerusalénʉẽna zebʉrʉdꞌera ãba bꞌa krĩñasia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌe bawara. Mawũãmina jõmaʉ̃ba wawiabʉdaba ĩjãna ẽbasia izha ĩjã bꞌʉra. 27Mawũẽ Bernabéba wesia Jesúsba zokꞌakuadꞌama, mobe maʉ̃rãã nebʉrʉsia odꞌe sãwũã Sauloba Nokꞌo Jesús ũdudꞌata sãwũã bedꞌeadꞌata. Aramaʉ̃ne sãwũã Damascodꞌe wãnigua bedꞌeadꞌata Jesús jara. 28Aramaʉ̃ne Saulora ãzhi bawara Jerusalénne bꞌesia, ãĩ wãnata zepe wakusa wã bꞌesia. 29Maʉ̃nerã Jesús jara wãnigua bedꞌea bꞌesia griegorãã, mawũãmina maʉ̃rãbara bea krĩña jirpanesia. 30Mebẽrãbara maʉ̃ta kꞌawuadꞌape edesidꞌa Cesarea pʉwʉrʉidꞌu, mobe zokꞌasidꞌa Tarso pʉwʉrʉedꞌa.

31Aramaʉ̃ne mebẽrã adu-a duanesia Judea druadꞌe bꞌera, Galileadꞌe, Samariadꞌe bꞌera. Maʉ̃nerã soidꞌu duane wãta Daizeze wawia duane wãsia. Aramaʉ̃ne eaba wãsia Jawurebia kꞌarebadꞌeba.

Enea bꞌedꞌa

32Pedrora jõmaʉ̃ma wã bꞌʉba zesia mebẽrã bꞌema Lida pʉwʉrʉdꞌe. 33Mawũẽ mama ũdusia iabꞌa Enea abadata, maʉ̃ kʉdꞌadꞌe tabꞌʉta ocho año bata kꞌaya bꞌasia kꞌakua pira ẽã. 34Pedrobara mawũãsia: Enea, Jesucristobara bʉra bꞌebiya. Piradrʉpe bʉzhi estera bʉratʉrua.

Mawũãĩ aramaʉ̃ta piradrʉsia. 35Maʉ̃ta jõmaʉ̃ba ũdusidꞌa Lida pʉwʉrʉdꞌe bꞌeba, Sarón pʉwʉrʉdꞌe bꞌeba, mawũẽ maʉ̃rãbara ĩjãsidꞌa Jesúsdꞌebema.

Dorca beudꞌata piradrʉdꞌa

36Jope pʉwʉrʉdꞌe Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌʉta bꞌasia Tabita abadata, maʉ̃bara jara krĩña bꞌʉa Dorcata. Maʉ̃ wũẽrãbara biata obꞌʉba kꞌãrẽ dia bꞌasia zuburia bꞌea. 37Maʉ̃ta maʉ̃ ewade kꞌayape beusia. Beudꞌata okꞌawa bꞌedꞌe kꞌakuara sʉgʉdꞌape tabꞌʉsidꞌa kʉdꞌadꞌe. 38Lida pʉwʉrʉra Jope pʉwʉrʉ kꞌaitaba Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌebara Pedro mama kꞌobꞌʉta ũrĩnaĩ, ũmakĩrãrã ũme zokꞌasidꞌa zuburia bedꞌea mawũãnamarẽã: Dããrã barãrũã daima zeita.

39Mawũẽ Pedrora piradrʉpe wãsia ãzhi bawara. Jũẽbʉrʉdꞌera beuwãrã tabꞌʉidꞌu edesidꞌa kʉdꞌa ʉ̃rʉ̃bemaĩnu, mama wũẽrãrã pẽdrarãba jõmaʉ̃ba jẽgabi bʉredrʉbʉdata wuata ũdubisidꞌa Dorcaba okua bꞌadꞌata ãzhi bawara bꞌasidꞌe. 40Jõma ãĩ wãbigape Pedro sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌepe zhiwidꞌisia. Mobe beuwãrãta akʉ mawũãsia: ¡Tabita, piradrʉrua!

Dabʉ ogꞌabʉrʉdꞌe Pedrota ũdui jewedꞌasia. 41Pedrobara juwuadꞌe jidape piradrʉbisia. Mobebʉrʉ trʉ̃sia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta, dewara trʉ̃sia pẽdrarãta, aramaʉ̃ne ũdubigasia zokꞌai. 42Maʉ̃ta trʉ̃poasia Jope pʉwʉrʉ jõma, mawũẽ bioba ĩjãsidꞌa Jesúsdꞌebema. 43Pedrora Jope pʉwʉrʉdꞌe ewari bio bꞌesia Simón abada dedꞌa, ne eta bi-ia obari maẽ.

10

Pedro wãna Cornelioma

1Cesarea pʉwʉrʉdꞌe bꞌasia Cornelio abadata, soldaorã Italiadꞌebema abada nokꞌo basia. 2Izha jara bꞌʉta aribꞌae Daizeze wawia bꞌasia izhi dedꞌabema bawara. Aramaʉ̃ne zuburia bꞌeta biodꞌe ne bari dia bꞌʉta ewariza zhiwidꞌi bꞌasia Daizezea. 3Maʉ̃bara kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa a las tres dajada ne ũdubʉrʉta ángel Daizezedꞌeta izhi bꞌʉ maẽ edꞌa zepe mawũãsia: Cornelio.

4Mawũãĩ izhara akʉ pera kꞌobꞌʉba mawũãsia: ¿Kꞌãrẽpe Nokꞌó?

Mawũãĩ mawũãsia: Bʉ zhiwidꞌi bꞌʉra, bʉa zuburia bꞌeta ne bari dia bꞌʉra bude nʉmʉkꞌãrĩã Daizezebara. 5Mawũẽ kꞌãwũãwedꞌa ũmakĩrãrãta Jope pʉwʉrʉedꞌa zokꞌakuadua, aramaʉ̃ne zebirua Simónta, maʉ̃ abꞌaʉta Pedroa. 6Maʉ̃ bꞌʉa Simón abada dedꞌa, ne eta bi-ia obari maẽ bꞌʉa, Simónbara izhi dera erubꞌʉa pusa kꞌaita. Pedroba jaraya bʉa kꞌãrẽ oi barata.

7Ángel izhi ũme bedꞌea kꞌobꞌape wãbʉrʉdꞌera, Corneliobara izhi nezokꞌarãta ũme trʉ̃sia, Daizezedꞌebema aribꞌae bꞌʉta soldaota abꞌa trʉ̃sia izhi akʉbadadꞌebemata. 8Maʉ̃rãta Jope pʉwʉrʉedꞌa zokꞌasia izha ũdudꞌata jõma nebʉrʉpe.

9Nrũẽma maʉ̃rã odꞌe wãta pʉwʉrʉ kꞌaita babʉdadꞌera, Pedrora kʉdꞌa de ʉ̃rʉ̃bemaĩnu wãrĩzesia zhiwidꞌidꞌe ʉ̃matipa badea. 10Izhira bio jarra kꞌobꞌʉba nekꞌo krĩña kꞌobꞌasia. Mawũẽ izhiita ne o kꞌopanʉẽna ne ũdusia kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa. 11Ũdusia bãjã ewa nʉmʉta, maʉ̃ne uru basia burubꞌa zroma kĩrãkꞌa bꞌʉta, i kĩmarẽneba tãjʉ̃ uru basia druaedꞌa. 12Maʉ̃nerã nendʉwʉrʉ jẽrũ kĩmarẽ bꞌeta ne jõma bꞌasia druadꞌebemata. Bꞌasia jãne wã bꞌeta, bꞌasia ibanarã ewaradꞌebemata. 13Maʉ̃ne nemita ũrĩbʉrʉdꞌera mawũãsia: Pedro, piradrʉrua, beape kꞌorua.

14Mawũãĩ Pedrobara mawũãsia: Nokꞌó, mʉãrã kꞌo ẽã, ne mitiata daia kꞌobidꞌa ẽãrã mʉãrã kꞌokꞌa. 15Bedꞌea kꞌobꞌʉra bedꞌeama ũmeta mawũãsia: Daizezeba nene ẽã obʉrʉta bʉa ne mitia arãrũã. 16Mawũã bedꞌeasia bedꞌeama ũbea, aramaʉ̃ne maʉ̃ burubꞌara wakusa erdasia ʉ̃treba. 17Pedrora izhikusa krĩcha kꞌobꞌasia mawũã kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa ũdubʉrʉra sãwũãta. Maʉ̃ne Cornelioba zokꞌakuadꞌabara Simón de sãmata widꞌidꞌape zesidꞌa puerta maẽ. 18Mobe iabꞌa trʉ̃nape widꞌisidꞌa Simón mama bꞌʉ kꞌawuaita abꞌaʉta Pedrota.

19Pedrobara kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa ũdudꞌata krĩcha nʉmʉne Jawurebiaba mawũãsia: Bʉra ũmakĩrãrã ũbeaba jʉrʉ panʉã. 20Mawũẽ piradrʉpe udꞌubꞌaedua, mobe ne krĩcha ẽã ãzhi bawara wãrũã, mʉã bʉma zokꞌakuasia.

21Mawũãĩ Pedrora ũmakĩrãrã kꞌopanʉĩnu udꞌubꞌaebʉrʉta Cornelioba zokꞌakuadꞌaidꞌu duguepe mawũãsia: Mʉta izhia marãba jʉrʉ panʉrã. ¿Marã kꞌãrẽã zebʉda?

22Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Cornelio soldaorã nokꞌota biata bꞌʉbara Daizeze wawia bꞌʉa, izhira judíorã jõmaʉ̃ba bia jara bꞌea. Ángelba maʉ̃ã jarasia bʉta izhi dedꞌa jũẽbimarẽã bʉ bedꞌeata ũrĩĩta.

23Mawũãnaĩ deidꞌu wãbigasia. Nrũẽma piradrʉpe wãsia ãzhi bawara. Mebẽrã ʉ̃kʉrʉba kꞌopaya wãsidꞌa Jope pʉwʉrʉdꞌebemaba.

24Nrũẽma jũẽsidꞌa Cesarea pʉwʉrʉidꞌu. Corneliobara ãzhira jʉ̃ã bꞌasia trʉ̃kuape zhi mebẽrãta dewara izhi bawara zhibiarãta. 25De nʉmʉĩnu Pedro jũẽbʉrʉdꞌera Corneliobara orrape izhi jẽrũ maẽ sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌesia, aramaʉ̃ne zhi zromane edasia. 26Maʉ̃ne Pedrobara piradrʉbibʉrʉta mawũãsia: Piradrʉrua, mʉsidꞌa beubarita bꞌʉa.

27Izhi ũme bedꞌea deidꞌu wãbʉrʉdꞌera zhãrã bio ũdusia zhi jʉredꞌape kꞌobꞌeta. 28Mawũẽ mawũãsia: Marãbara kꞌawua bꞌea judíobara sãwũã igarata ãĩbemata orraira, mawũãmina Daizezeba mʉãã ũdubisia miõta jara ẽbamarẽã ne mitiata. 29Maʉ̃ba mʉta trʉ̃naĩ zesia ne jara ẽã. Mawũẽ mʉã widꞌiya: ¿Mʉrã kꞌãrẽã zebibʉda?

30Mawũãĩ Corneliobara mawũãsia: Ewari kĩmarẽ babʉrʉa mʉ naʉ̃ ʉ̃madaudꞌe nekꞌo ẽã zhiwidꞌi bꞌadꞌata, a las tres mʉzhi dedꞌa zhiwidꞌi nʉmʉne mʉã ũdusia ũmakĩrãta mʉ kĩrãbita nʉmebʉrʉta wua ʉ̃nata jʉ̃ bꞌʉta. 31Maʉ̃bara mawũãsia: Cornelio, bʉ zhiwidꞌi bꞌʉra zhi ũrĩma, zuburia bꞌeta bʉa ne bari dia bꞌʉra bude nʉmʉkꞌãrĩã Daizezebara. 32Mawũẽ zhãrãta zokꞌadua Jope pʉwʉrʉedꞌa, aramaʉ̃ne zebirua Simónta, maʉ̃ abꞌaʉta Pedroa, maʉ̃ bꞌʉa Simón abada dedꞌa, ne eta bi-ia obari maẽ bꞌʉa pusa kꞌaita. Maʉ̃ta zebʉrʉdꞌera bʉaa bedꞌeaya. 33Mawũãĩ mʉãrã zhãrãta zokꞌasia bʉma, mawũẽ bʉra bia zebʉrʉa. Kꞌõbebai daira jõma nama Daizeze kĩrãbita kꞌobꞌea jõma ũrĩnaĩta Daizezeba bʉaa jaramarẽã jaradꞌata.

34Mawũãĩ Pedrobara mawũãsia: Mʉãrã wãrãne kꞌawuabʉrʉa Daizezebara zhãrã awuara eda ẽãta. 35Awuarabʉrʉ zhãrã jõma izhima biga izhi wawia kꞌãrẽ sãwũã oi bꞌʉdꞌe obꞌʉra. 36Daizezebara Israel bꞌea bedꞌeata jarabuebʉrʉta bedꞌea biata adu-a bꞌeaidꞌebemata jarasia Jesucristodꞌeba, maʉ̃ta jõmaʉ̃ Nokꞌoa. 37Marãbara kꞌawua bꞌea sãwũã trʉ̃poadꞌata Judea drua jõma, mawũã trʉ̃poasia Galileadꞌeba, buru kꞌoedꞌamarẽã jaradꞌa tẽã Juanba. 38Kꞌawua bꞌea sãwũã Daizezebara Jawurebiata diabʉrʉba zarea bꞌʉdꞌata Jesús Nazaredꞌebema, aramaʉ̃ne maʉ̃bara biata o nimiba ãtõmiã edre zuburia bꞌeta jõma bꞌebi bꞌasia Daizezeta bꞌʉdꞌeba izhi ũme. 39Daibara jõma ũdusidꞌa Jesúsba Judea druadꞌe Jerusalénne odꞌara, izhira cruzdꞌe ʉ̃tʉ kꞌachi beasidꞌa. 40Maʉ̃ Jesúra Daizezebara beudꞌata ewari ũbeadꞌe piradrʉbipe ũdubigasia. 41Ũdubiga ẽbasia zhãrã jõmaʉ̃ã, awuarabʉrʉ daia ũdubigasia Daizezebara daira maʉ̃ kꞌarea jʉrʉdꞌaba nawedꞌa. Daira izhi bawara nekꞌosidꞌa baniã dosidꞌa beudꞌata piradrʉdꞌa tẽã. 42Daira zokꞌakuasia zhãrãã jaradꞌamarẽã izhira Daizezebara bedꞌea araa obarita bꞌidꞌapʉta zokꞌai bꞌerãĩta beudꞌarãĩta. 43Maʉ̃ Jesúsdꞌebemata jarasidꞌa Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã jõmaʉ̃ba, jarasidꞌa jõma izhidꞌebemata ĩjãbʉdara kꞌazhiruata biodꞌebara bedꞌea ne ẽã duaneĩta izhidꞌeba.

44Pedro mawũã bedꞌea kꞌobꞌʉdꞌe Jawurebiara zesia izhi bedꞌeata ũrĩ kꞌobꞌe jõmaʉ̃ne. 45Judíorã Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta Pedro bawara zedꞌabara bia akʉdruasidꞌa mawũã Daizezeba judíorã ẽãta bꞌeabidꞌa diabʉrʉba Jawurebiata. 46Ãzhara ũrĩsidꞌa bedꞌea awuara bedꞌea kꞌobꞌeta, Daizeze ibia jara kꞌobꞌeta. 47Mawũẽ Pedrobara mawũãsia: ¿Iabꞌaʉbara naʉ̃rã buru kꞌoebi ẽã nʉma bꞌeika naʉ̃rãbara kꞌãwũã Jawurebia jidabʉdara dazhirãne kĩrãkꞌa?

48Aramaʉ̃ne buru kꞌoedꞌamarẽã jarasia Nokꞌo Jesús trʉ̃neba. Maʉ̃nerã Pedroa zuburia bedꞌeasidꞌa bꞌemarẽã ewari ʉ̃kʉrʉedꞌa.

11

Mebẽrãã jaradꞌa Jerusalénne bꞌea

1Jesúsba zokꞌakuadꞌabara mebẽrã Judea druadꞌe bꞌebara ũrĩsidꞌa mawũã judío ẽãta bꞌebidꞌa ĩjãbʉdata Daizeze bedꞌeara. 2Maʉ̃ba Pedro Jerusalénʉẽna wãrĩzebʉrʉdꞌera, izhi bawara bĩ ẽã bedꞌeasidꞌa judíorã kꞌakua eta kꞌõ bꞌeta, 3mawũãsidꞌa: ¿Judío ẽãta kꞌakua eta kꞌõ ẽã bꞌe maẽ bʉra kꞌãrẽã deidꞌu wãpe nekꞌosi ãzhi bawara?

4Mawũãnaĩ Pedrobara sãwũã berabꞌaridꞌata jẽdeba nebʉrʉ mawũãsia: 5Mʉrã Jope pʉwʉrʉdꞌe zhiwidꞌi nʉmasia, maʉ̃ne kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa mʉã ne ũdusia: Burubꞌa zroma kĩrãkꞌa bꞌʉta i kĩmarẽneba tãjʉ̃ ʉ̃treba uru basia mʉĩnu. 6Mʉã maʉ̃ta akʉbʉrʉdꞌera ũdusia nendʉwʉrʉ jẽrũ kĩmarẽ bꞌeta druadꞌebemata, nendʉwʉrʉrã meũsiata, nendʉwʉrʉ jãne wã bꞌeta, ibanarã ewaradꞌebemata. 7Maʉ̃ne mʉã nemita ũrĩbʉrʉdꞌera mawũãsia: ¡Pedro, piradrʉrua, beape kꞌorua! 8Mawũãĩ mʉãrã mawũãsia: Nokꞌó, mʉãrã kꞌo ẽã, ne mitiata daia kꞌobidꞌa ẽãrã mʉãrã kꞌokꞌa. 9Mʉã mawũãĩ ʉ̃treba mʉãã bedꞌeama ũmeta mawũãsia: Daizezeba nene ẽã obʉrʉta bʉa ne mitia arãrũã. 10Mawũã jarasia jarama ũbea, aramaʉ̃ne wakusa jõma edesia ʉ̃taa. 11Maʉ̃nerã audre ẽãne ũmakĩrãrã ũbea zesidꞌa mʉ bꞌadꞌa dedꞌa, mʉma zokꞌakuadꞌapeadꞌata Cesarea pʉwʉrʉdꞌeba. 12Maʉ̃ne Jawurebiaba mʉãã jarasia ãzhi bawara wãmarẽã ne krĩcha ẽã. Mʉ bawara seis wãsidꞌa mebẽrã naʉ̃rãsidꞌa, daira aramaʉ̃ne deidꞌu wãsidꞌa Cornelio dedꞌa. 13Maʉ̃bara daia nebʉrʉsia ángel izhi dedꞌa sãwũã ũdudꞌata, edau nʉmepe mawũãsibidꞌa: Ũmakĩrãrãta zokꞌakuadua Jope pʉwʉrʉedꞌa, aramaʉ̃ne zebirua Simónta, maʉ̃ abꞌaʉta Pedroa. 14Maʉ̃bara bedꞌeata bʉaa jaraya bʉ ẽdrʉita jõma bʉzhi dedꞌabema bawara. 15Mʉta bedꞌea nʉmebʉrʉdꞌera Jawurebiara ãzhidꞌe zesia dazhirãne zedꞌa kĩrãkꞌa jẽdeuba. 16Mawũẽ mʉãrã bude basia Nokꞌo Jesúsba mawũãnata: Juanbara wãrãnebai zhãrã buru kꞌoesia baniãba, mawũãmina Daizezebara marãã diaya Jawurebiata. 17Aramaʉ̃nerã Daizezebara abꞌaʉta dedꞌekata Nokꞌo Jesucristodꞌebema dazhirãba ĩjã bꞌea diadꞌata dedꞌekasia, ¿mawũẽ mʉrã kꞌaibasi maʉ̃ta idaribi ẽã nʉmaĩrã Daizezea?

18Maʉ̃ta ũrĩbʉdadꞌera chupeadꞌape Daizeze ibia jara mawũãsidꞌa: ¡Mawũẽ Daizezebara idaribibʉrʉa judío ẽãta bꞌebidꞌa kꞌazhiruara ãmape izhita pẽwãnamarẽã, aramaʉ̃ne jidadꞌamarẽã izhi ũme bꞌai jõ ẽãta!

Mebẽrã jũẽkuadꞌa Antioquíaidꞌu

19Esteban beasidꞌadꞌe Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera zuburia odꞌaita pẽwãsidꞌadꞌera zhi jãrãzoabʉrʉra wãsidꞌa Fenicia druaidꞌu, Chipre dodꞌuidꞌu, Antioquía pʉwʉrʉidꞌu. Maʉ̃nerã awʉrʉa jaradꞌa ẽbasia Jesúsdꞌebema bedꞌeara, awuarabʉrʉ jarasidꞌa judíorãta bꞌea. 20Mawũãmina ãzhirãnebema ʉ̃kʉrʉ bꞌeasia Chipredꞌebemata, Cirene druadꞌebemata, maʉ̃rãta Antioquíaidꞌu jũẽkuabʉrʉdꞌera griegorããbidꞌa bedꞌea biata jarasidꞌa Nokꞌo Jesúsdꞌebemata. 21Maʉ̃nerã Nokꞌo Daizeze zareara nʉmasia ãzhi bawara, mawũẽ ne awʉrʉdꞌebemata ĩjã bꞌera ãmanape bioba ĩjãsidꞌa Jesúsdꞌebemata.

22Maʉ̃ta ũrĩsidꞌa mebẽrã Jerusalénne bꞌeba. Mawũẽ Bernabéta zokꞌasidꞌa wãmarẽã Antioquíaidꞌu. 23Maʉ̃ta jũẽbʉrʉdꞌera ũdusia Daizezeba izhi biaba bia edakuata, mawũẽ sobiape jõmaʉ̃ã jarasia soidꞌu bꞌeamarẽã Daizeze ũme. 24Izhira biata bꞌʉta Jawurebiaba bira soidꞌu bꞌasia. Mawũẽ kꞌabanaba ĩjãsidꞌa Nokꞌo Jesúsdꞌebema.

25Maʉ̃ tẽã Bernabé Tarso pʉwʉrʉedꞌa wãsia Saulo jʉrʉdꞌe. Ũdui edesia Antioquíaedꞌa. 26Mama año abꞌa zhi jʉre bꞌeasia mebẽrã bawara, aramaʉ̃ne zhãrã bio ũrãgꞌasidꞌa. Maʉ̃nerã Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera zhi trʉ̃gagꞌaita cristorãta trʉ̃gasidꞌa Antioquíadꞌera.

27Maʉ̃ ewadera Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãta ʉ̃kʉrʉ Jerusalénneba edꞌaa wãsidꞌa Antioquíaedꞌa. 28Mobe ãzhidꞌebema abꞌa Agabo abadata piradrʉpe Jawurebiadꞌeba jarasia jarraba zromata zeita drua jõmaʉ̃ne bꞌe maẽ. Mawũã zesia Claudio reyta bꞌadꞌa ewade. 29Maʉ̃nerã Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌebara ãzha dia bꞌeita abꞌa abꞌaʉba ne erubꞌera kꞌarebata diabuedꞌaita krĩchasidꞌa mebẽrã bꞌema Judeadꞌe. 30Mawũã obʉdara nokꞌorã mebẽrãnema diabuebʉdata edebisidꞌa Bernabéa, Sauloa.

12

Jacobo beadꞌape Pedro bꞌʉsidꞌa cárceldꞌe

1Maʉ̃ ewadera rey Herodebara mebẽrã ʉ̃kʉrʉ jidasia zuburia okuaita. 2Jacobora kuchoba beabisia Juan mebeata. 3Maʉ̃ta judíorãma bigata kꞌawuape jidabisia Pedrosidꞌa. Maʉ̃ ewadera fiesta pan ne oreguea ne ẽã kꞌobada ewari basia. 4Mawũã jidabipe bꞌʉsia cárceldꞌe. Mobe soldaorã dieciseia chãbꞌarisia zhiya kĩmarẽba trokꞌa akʉdꞌamarẽã. Izhara kꞌawua oita ãĩ edape zhãrãã ũdubigaita krĩchasia fiesta tẽã. 5Aramaʉ̃ne Pedrora akʉ bara bꞌesia cárceldꞌe. Mawũãmina mebẽrã Daizezea zhiwidꞌi taudꞌa ẽbasia izhibari.

Pedro ángelba ẽdrʉbidꞌa cárceldꞌeba

6Herodebara kꞌawua oita nrũẽma ãĩ edaidꞌera, maʉ̃ diamasera Pedrora soldaorã juwuama jʉ̃ kꞌãĩ bꞌasia soldaorã ũme ẽsadra, aramaʉ̃ne jʉ̃ bꞌasia cadena ũmeba, maʉ̃ne soldaorã dewaraurãbara puerta kĩrãbita akʉ bara bꞌasia cárcel nʉmʉrã. 7Maʉ̃ne Daizeze ángelta zebʉrʉba ʉ̃nasia cárceldꞌera. Pedrora orrodꞌe tõbꞌari ʉ̃rʉ̃ma mawũãsia: ¡Meserã piradrʉrua! Maʉ̃ daucha cadena ẽneguezoasia juwuadꞌebara. 8Ángelbara mawũãsia: ¡Wua jʉ̃tape sandalia jʉ̃tadua! Mawũãĩ izhara aribꞌaetasia. Mawũẽ mawũãsia: ¡Bʉzhi wua ãnebꞌaripe mʉ kꞌaidꞌu zerua!

9Mawũãĩ Pedro ángel kꞌaidꞌu jʉ̃drʉsia ángelba okꞌobꞌʉra wãrã kꞌawua ẽãta, awuarabʉrʉ krĩchasia ũdu kꞌobꞌʉta kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa. 10Soldaorãba akʉ nʉme maẽ naarabemata berabꞌaridꞌape zhi ũmeta berabꞌaribʉdadꞌera puerta hierroidꞌu zesidꞌa ãĩ wãbadaidꞌu, maʉ̃ ewa totosia izhi dobꞌa. Aramaʉ̃ne ãĩ tupuepe odꞌe taidꞌadꞌe ángel nebasia izhi maẽbara.

11Mobebʉrʉ Pedrobara kꞌawuape izhikusa mawũãsia: Idꞌibʉrʉ mʉãrã kꞌawuabʉrʉa, mʉrã wãrãne Daizezebara izhi ángelta zokꞌape ẽdrʉbibʉrʉa Herode juwuadꞌeba, aranaʉ̃ne ẽdrʉbibʉrʉa judíorãba bĩ ẽã oita krĩcha nʉmeneba.

12Mawũã kꞌawuape María dedꞌa zesia Juan papa maẽ, Juan abꞌaʉta Marco basia. Bio mama zhi jʉre duanasia zhiwidꞌi. 13Pedroba puerta maẽba drogꞌoadꞌeba trʉ̃bʉrʉdꞌera kꞌai kꞌawuaita akʉdꞌe zesia ãwũẽrã Rode abadaba. 14Maʉ̃bara Pedro nemita kꞌawuai sobiaba ewa ẽbasia puertara, awuarabʉrʉ edꞌa wãẽbape jarasia Pedro kꞌobꞌʉta puerta maẽ. 15Jarirãbara mawũãsidꞌa: Bʉra kĩrãne bꞌʉ ẽã.

Mawũãnaĩ izhara wãrĩnu izhia asia. Mawũãĩ jarirãbara mawũãsidꞌa: ¡Mobera ángel izhi akʉbaria!

16Maʉ̃ne Pedrobara ari trʉ̃ nʉmasia. Aramaʉ̃ne ewabʉdadꞌe ũdudꞌai bia akʉdruasidꞌa. 17Maʉ̃ne izhara chupeadꞌamarẽã juwuaba jarape nebʉrʉsia Daizezeba sãwũã ẽdrʉbita cárceldꞌeba. Mobe mawũãsia: ¡Maʉ̃ta kꞌawuabiudua Jacoboa dewara mebẽrãã!

Mawũãpe wãbʉrʉta wãsia ẽjũã awʉrʉedꞌa.

18Ʉ̃nadrʉbʉrʉdꞌera soldaorã ãzhirãĩnurã kꞌawua ẽãsidꞌa kꞌawuadꞌa ẽãba sãwũãnata Pedrora. 19Herodebara jʉrʉbigabʉrʉdꞌe ũdudꞌa ẽbai, soldaorã zhi akʉ nʉmeãnaa widꞌikape edebigasia beadꞌe. Maʉ̃ tẽã Judea druadꞌeba edꞌaa wãsia Cesarea pʉwʉrʉedꞌa, mobe bꞌesia mama.

Herode beudꞌa

20Maʉ̃ ewadera Herode kĩrũ bꞌasia Tiro pʉwʉrʉdꞌebema bawara, Sidón pʉwʉrʉdꞌebema bawara, maʉ̃ kꞌarea maʉ̃rã krĩchasidꞌa bedꞌeadꞌe wãnaĩta izhima. Mawũẽ rey Herodeba Blasto nokꞌo zromata bꞌʉkꞌãrĩ bawara bedꞌeasidꞌa jaramarẽã adu-a bꞌeaita, mawũã osidꞌa zhikora eda bꞌeba rey druadꞌe. 21Zedꞌamarẽã jaradꞌa ewarita arababʉrʉdꞌera, Herodebara izhi rey wuata jʉ̃pe izhi buguedꞌe jewedꞌape bedꞌeasia. 22Maʉ̃nerã zhãrãbara nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Naʉ̃ dai zezeta bedꞌea kꞌobꞌʉa, beubarita bedꞌea kꞌobꞌʉ ẽã! 23Audre ẽãne ángel Daizezedꞌeba kꞌayabisia Daizezetrʉ zhi zroma a ẽãneba. Aramaʉ̃ne beusia kiba kꞌo.

24Maʉ̃nerã Daizeze bedꞌeara wuaabʉrʉ jara wãbʉdaba zhi ĩjã bꞌera eaba wãsia.

25Bernabébara Saulobara ãzha kꞌãrẽ oi bꞌʉra aribꞌaedꞌape Jerusalénnebara jẽrũya wãsidꞌa, maʉ̃nerã ãzhi bawara edesidꞌa Juanta, maʉ̃ abꞌaʉta Marco basia.

13

Bernabé, Saulo wãnapeadꞌa Daizeze bedꞌeata jaradꞌe

1Mebẽrã Antioquía pʉwʉrʉdꞌe bꞌe maẽ bꞌeasia Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãta, miã ũrãgꞌabadata: Ãzhira bꞌeasia Bernabéta, Simónta, Simón abꞌaʉta Níger basia, Lucio Cirene pʉwʉrʉdꞌebemata, Manaén rey Herode ũme waridꞌata, Saulota bꞌeasia. 2Ewari abꞌa mebẽrã Daizeze ibia jara nekꞌo ẽã zhiwidꞌi tabꞌʉdꞌe Jawurebiaba mawũãsia: Bernabéta, Saulota mʉĩta bꞌʉudua, kꞌãrẽ obigaita mʉã jʉrʉkuabʉrʉa.

3Aramaʉ̃ne nekꞌo ẽã zhiwidꞌi tabꞌape ãzhi ʉ̃rʉ̃ juwua bꞌʉkua zhiwidꞌisidꞌa, mobe buegasidꞌa.

Daizeze bedꞌeata jaradꞌapeadꞌa Chipredꞌe

4Ãzhira aramaʉ̃ne Jawurebiaba zokꞌakuabʉrʉba edꞌaa wãsidꞌa Seleucia pʉwʉrʉedꞌa. Mamaʉ̃ba barcodꞌe kĩrãrã wãsidꞌa dodꞌu Chipreidꞌu. 5Pʉwʉrʉ Salaminaĩnu jũẽbʉdadꞌera Daizeze bedꞌeata jarasidꞌa de zhi jʉrebadata nʉme maẽ judíorãneta. Maʉ̃nerã Juan erupanasia ãzhi kꞌarebata.

6Maʉ̃ dodꞌuta jõma berabꞌari Pafo pʉwʉrʉidꞌu jũẽbʉdadꞌera ũdusidꞌa jaibanata, sewata Daizezeba bedꞌeata jarabibaridꞌe bꞌʉta judíota Barjesús basia. 7Izhira bꞌasia nokꞌo Sergio Paulo ũme, nokꞌora krĩcha maẽ bigau basia. Maʉ̃bara Bernabéta, Saulota trʉ̃pe ũrĩ krĩña kꞌobꞌasia Daizeze bedꞌeata. 8Mawũãmina idaribiga ẽbasia Elima jaibanaba. Griego bedꞌeadꞌera maʉ̃ basia izhi trʉ̃rã. Aramaʉ̃ne ĩjãbi ẽbaita nʉmasia nokꞌoa. 9Mawũẽ Saulo abꞌaʉta Pablobara Jawurebiaba bira bꞌʉba akʉ, 10mawũãsia: ¡Bʉra ne jõmaʉ̃ne zhãrã sewamiã, ne jõmaʉ̃ne bia ẽã omiã, bʉra ãtõmiã warra, bʉara jõma krĩña ẽã biara! ¿Bʉara idaribi ẽã nʉmaĩka wãrã bedꞌeata Daizezedꞌera? 11Kꞌõbebai bʉra Daizezeba jidabʉrʉa, bʉra daʉbꞌerreaya, aramaʉ̃ne ʉ̃madaura ũdu ẽbaya ewari ʉ̃kʉrʉ.

Aramaʉ̃ta izhima pãrĩgu paisosoa totosia. Mawũẽ aribai bʉrga jʉrʉsia iabꞌaʉba erbꞌari edemarẽã juwuadꞌeba. 12Nokꞌobara mawũã berabꞌaribʉrʉta ũdupe ĩjãsia bigadꞌeba ũrãgꞌa Nokꞌo Jesúsdꞌera.

Daizeze bedꞌea jaradꞌapeadꞌa Antioquíadꞌe

13Pafo pʉwʉrʉdꞌeba barcodꞌe bꞌarikuape Pablora izhi kꞌaidꞌu bꞌe bawara jũẽkuasia Perge pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ pʉwʉrʉra Panfilia druadꞌebema. Mawũãmina Juanbara ãzhira ãmaẽkuabʉrʉta jẽrũya zesia Jerusalénʉẽna. 14Jarirã Pergedꞌebara jũẽkuasia Antioquía pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ pʉwʉrʉra Pisidia druadꞌebema. Ãzhira de zhi jʉrebada maẽ ẽnaʉ̃bada ewade edꞌa wãpe jewedꞌasidꞌa. 15Moisé ũrãgꞌata ledꞌape, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirã bedꞌeata ledꞌape, de zhi jʉrebada maẽ nokꞌorãbara zhãrãta zokꞌasidꞌa mawũãnamarẽã: Mebẽrã, marãba zhãrã ũrãgꞌai bedꞌeata erupanʉbʉrʉ bedꞌeaudua.

16Mawũãnaĩ Pablobara piradrʉpe chupeadꞌamarẽã juwuaba jarape mawũãsia: Marã israelitarãba ũrĩũdua, judío ẽãta Daizeze wawia bꞌeba ũrĩũdua: 17Daizeze za Israel bꞌedꞌebara dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌara jʉrʉkuasia, mobe Egipto druadꞌe ãĩbemata bꞌedꞌe eababipe izhi zareaba ãĩ edekuasia mamaʉ̃bara. 18Kĩrãẽpa duanu ẽã bꞌeta Daizezebara cuarenta año zrogꞌasia drua drudrua tabꞌʉ maẽ. 19Mobe zhãrã bedꞌea awuara bꞌeta siete nʉmʉta beakuasia Canaán druadꞌe, aramaʉ̃ne dedꞌekasia maʉ̃ druata. 20Egiptoedꞌa wãnapeadꞌadꞌeba mawũã drua jidasidꞌaidꞌura basia cuatrociento cincuenta año, mobebʉrʉ Daizezebara nokꞌorãta dedꞌeka nʉmʉkꞌãrĩsia Samuel izha bedꞌeata jarabibari bitabai. 21Maʉ̃ tẽã widꞌisidꞌa reyta, mawũẽ Daizezebara dedꞌekasia Saúl Cis warrata, Benjamínneba uruta reyta bꞌamarẽã cuarenta año. 22Maʉ̃ ãĩ bꞌʉpe reyta bꞌʉsia Davita, maʉ̃nebema izhara mawũãsia: Mʉãrã ũdubʉrʉa David Isaí warra mʉ soba krĩñane bꞌʉta, naʉ̃bara jõma oya mʉã krĩñata. 23Davidꞌeba uruta izha jaradꞌadꞌe Daizezebara Jesús bꞌʉsia Israel bꞌe Ẽdrʉbita. 24Jesús zei nawedꞌa Juanbara jarasia buru kꞌoebʉdaba kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã, mawũã jarasia Israel bꞌe jõmaʉ̃ã. 25Juanbara izha onʉmʉta jõbibodꞌodꞌera mawũãsia: ¿Marãbara mʉrã kꞌaita krĩcha bꞌe? Mʉrã zhãrã Ẽdrʉbita bꞌʉ ẽã. Mawũãmina iabꞌa mʉ kꞌaidꞌu urua, nezokꞌaba obari kĩrãkꞌara mʉãrã ẽnaĩne bꞌʉ ẽã maʉ̃ba jẽrũne jʉ̃ bꞌʉra.

26Mebẽrã, marã Abrahamneba uruta bꞌema, judío ẽãta marãne edꞌa bꞌeta Daizeze wawia bꞌema maʉ̃ bedꞌeata zokꞌasia ẽdrʉidꞌebemata. 27Jerusalénne bꞌebara nokꞌorã ãzhidꞌe bawarauba kꞌawuadꞌa ẽbasia Jesúsdꞌebema sãwũãta, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba Jesúsdꞌebema jaradꞌapeadꞌata ewari ẽnaʉ̃badaza le bꞌesidꞌa sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbasia. Aramaʉ̃ne maʉ̃rãba jaradꞌapeadꞌata arimaẽ berabꞌaribisidꞌa beabibʉdaba. 28Kꞌãrẽã beadꞌaira ne ẽãne Pilatoa jarasidꞌa beabimarẽã. 29Izhi ʉ̃rʉ̃bemata bꞌʉ tabꞌeta jõma arimaẽ berabꞌaribʉrʉdꞌera, cruzdꞌebara udꞌaa bꞌaebidꞌape tabꞌʉsidꞌa peña zobꞌeata beuwãrã wuagꞌaita nʉmʉ maẽ. 30Mawũãmina Daizezebara beudꞌata piradrʉbisia. 31Izhira ewari bio zhi ũdubigasia izhi bawara wãrĩzekuadꞌaa Galileadꞌeba Jerusalénʉẽna, idꞌira maʉ̃rãba izhidꞌebemata jara bꞌea zhãrã bꞌea.

32Daibidꞌa maʉ̃ bedꞌea biata marãã jara panʉã Daizezeba jaradꞌata dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaa. 33Maʉ̃ Daizezebara dazhirã ãzhi warrarãĩta aribꞌaebʉrʉta beudꞌata piradrʉbisia Jesúra. Maʉ̃ta zhi bꞌʉmata Salmo ũmene mawũã bꞌʉa: Bʉra mʉ Warra, mʉã bʉra bꞌidꞌapʉa idꞌi. 34Beudꞌata piradrʉbibʉrʉba bꞌerawakꞌata bꞌaira mawũãsia: Mʉã marã sozuburiaya mʉã sozuburiaita jaradꞌa kĩrãkꞌa Davita. 35Maʉ̃neba dewara Salmo awʉrʉdꞌe mawũã bꞌʉa: Mʉrã bʉ nezokꞌa kĩrãẽpa bꞌʉra bꞌerawabi ẽã. 36Wãrãnebai Davidbara zhãrã izhi ewaridꞌebema aribꞌaesia Daizezeba krĩñane, maʉ̃ne beupe wuagꞌasidꞌa zhibarirã bꞌeadꞌa bawara, aramaʉ̃ne bꞌerawasia. 37Mawũãmina jari beudꞌata Daizezeba piradrʉbidꞌara bꞌerawa ẽbasia. 38Mawũẽ mebẽrã naʉ̃ta kꞌawuaudua: Marãã jara panʉã Daizezebara Jesúsdꞌeba bedꞌea ne ẽã bꞌʉita kꞌazhiruata biodꞌeba. 39Moisé ũrãgꞌadꞌebara bedꞌea ne ẽã duane bꞌe ẽãta, Jesúsdꞌebara bedꞌea ne ẽã duaneña jõma izhidꞌebemata ĩjãbʉdara. 40Mawũẽ kĩrãkuitaudua marã ʉ̃rʉ̃ ze ẽbamarẽã Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba mawũãnapeadꞌata:

41Kĩrãkuitaudua marã Mʉta seribidꞌa ẽãrã, peraudua, marã nebaya, marã bꞌe ewade Mʉã kꞌãrẽ obʉrʉra marãbara ĩjãna ẽbaya iabꞌaʉba marãã jarabʉrʉra. (Habacuc 1:5)

42Pablota Bernabéta de zhi jʉrebadata judíorãne maẽba wãbʉdadꞌera, zhãrã zuburia bedꞌeasidꞌa dewara ewari ẽnaʉ̃badata zeidꞌebidꞌa jaradꞌamarẽã maʉ̃nebemata. 43Ãba nʉmanata ẽzoabʉdadꞌera, judíorãnebema bioba dewaraurã judío bape bꞌeba pẽwã jʉ̃drʉsidꞌa Pablora Bernabéra. Mawũẽ ãzhara jarasidꞌa ĩjã bꞌeamarẽã izhi biaba ãzhi kʉãgꞌata Daizezebara.

44Dewara ewari ẽnaʉ̃badadꞌera pʉwʉrʉdꞌebema jõma ãba zedꞌade basia bedꞌeata ũrĩnaĩta Daizezedꞌeta. 45Mawũãmina judíorã nokꞌorãba kꞌabanata ũdudꞌai kꞌãbãẽã bĩ ẽãbʉdaba jarasidꞌa Pabloba jarabʉrʉra mawũã ẽãta, aramaʉ̃ne bĩ ẽã jarasidꞌa.

46Mawũẽ Pablobara, Bernabébara wãnigua mawũãsidꞌa: Wãrãnebai marãã naara jaradꞌaita bara basia Daizeze bedꞌeara. Mawũãmina seribidꞌa ẽãba marãĩtabemata krĩchadꞌa ẽã Daizeze ũme bꞌai jõ ẽãrã, mawũẽ daira wãnaña judío ẽãta bꞌema. 47Dai maʉ̃ kꞌaudꞌa panaĩrã Daizezebara mawũãsia:

Mʉã bʉra ʉ̃nata bꞌidꞌapʉa mʉnebemata kꞌawuadꞌamarẽã judío ẽãta bꞌeba, bʉra aramaʉ̃ne ẽdrʉdꞌaidꞌebemata nʉmaña drua jõmaʉ̃ maẽ. (Isaías 42:6; 49:6)

48Judíorã ẽãba maʉ̃ta ũrĩnaĩ sobia biga asidꞌa Daizeze bedꞌeara, aramaʉ̃ne jõmaʉ̃ba ĩjãsidꞌa Daizeze ũme bꞌai jõ ẽã bꞌeaita bꞌeadꞌabara. 49Aramaʉ̃ne Daizeze bedꞌeara jarasidꞌa maʉ̃ drua jõma. 50Mawũãmina judíorã wũẽrãrãã bedꞌeasidꞌa judío bape zhi zromata bꞌe bawara, bedꞌeasidꞌa nokꞌorã pʉwʉrʉdꞌebema bawarabidꞌa. Aramaʉ̃ne Pablo ʉ̃rʉ̃, Bernabé ʉ̃rʉ̃ bedꞌeata obibʉdaba maʉ̃rã jʉretasidꞌa ãzhi druadꞌebara. 51Mawũẽ ãzhi Daizezeba pua kꞌawua oidꞌebemata maʉ̃rãbara egoro jarra ãzhi jẽrũnebema niãwesidꞌa, mobe zesidꞌa Iconio pʉwʉrʉedꞌa. 52Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera kꞌãbãẽã sobia bꞌeta erunʉmasia Jawurebiaba.

14

Jesúsdꞌebema jaradꞌapeadꞌa Iconione

1Iconio pʉwʉrʉdꞌera Pablora Bernabéra ãba edꞌa wãsidꞌa de zhi jʉrebadata judíorãne maẽ. Mobe bedꞌeabʉdadꞌera Jesúsdꞌebema kꞌabanaba ĩjãsidꞌa judíorãba, griegorãba. 2Mawũãmina judíorã zhi ĩjãna ẽãbara judíorã ẽãta krĩcha ãrĩsidꞌa mebẽrã ʉ̃rʉ̃. 3Mawũẽ Pablora Bernabéra mama ewari dããrã panebʉdata Daizezeta krĩcha wãnigua bedꞌea panesia, maʉ̃nerã Daizezebara kꞌawuabiga nʉmasia bedꞌeara izhi biaba jarabiga nʉmʉkꞌãrĩta, mawũẽ obiga nʉmasia ũdudꞌakꞌata. 4Zhãrã pʉwʉrʉdꞌebema dra nʉmasia: Ʉ̃kʉrʉ nʉmasia judíorã bawara, ʉ̃kʉrʉ nʉmasia Jesúsba zokꞌakuadꞌa bawara. 5Maʉ̃nerã judíorãta, judíorã ẽãta nokꞌorã bawara bedꞌea ausidꞌa Pablora Bernabéra zuburia odꞌaita mongꞌaraba tabꞌaridꞌaita. 6Ãzhara maʉ̃ta kꞌawuadꞌape merũ wãsidꞌa Listra pʉwʉrʉedꞌa, Derbe pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ pʉwʉrʉra Licaonia druadꞌebema. Aramaʉ̃ne wãsidꞌa drua arakꞌaita tabꞌe maẽbidꞌa. 7Maʉ̃za jarasidꞌa Jesúsdꞌebema bedꞌea biara.

Pablo mongꞌaraba tabꞌaridꞌapeadꞌa Listradꞌe

8Ũmakĩrãta Listra pʉwʉrʉdꞌebemata jewedꞌa bꞌʉta todꞌata wã bꞌe ẽã bꞌʉta tebakꞌa basia. 9Maʉ̃bara ũrĩsia Pablo bedꞌea nʉmʉta, maʉ̃ne Pabloba akʉbʉrʉdꞌera ũdusia soidꞌu kꞌobꞌʉta izhi bꞌeira. 10Mawũẽ nemi jĩgua mawũãsia: Piradrʉrua, jipa edau nʉmedua. Mawũãĩ izhira pinandrʉpe tebadꞌewasia.

11Zhãrãbara Pabloba mawũã obʉrʉta ũdudꞌai, Licaoniadꞌebema bedꞌeadꞌe nemi jĩgua mawũãsidꞌa: Zhi zromarãta beubari zadꞌe udꞌubꞌaebʉda dazhirãma.

12Zhi zromane erubꞌe trʉ̃ne Bernabéra trʉ̃gasidꞌa Júpiter, Pablora trʉ̃gasidꞌa Mercurio, Pablora mawũã trʉ̃gasidꞌa jara edeba bedꞌeata. 13Júpiter dera pʉwʉrʉ kĩrãbita nʉmasia, sacerdote Júpiterdꞌebara tororãta neponorãta wesia puerta maẽ. Mobe kꞌabana bawarauba ãzhira zhi zromane edabʉrʉta ne bea krĩñasia. 14Jesúsba zokꞌakuadꞌaba Bernabéba, Pabloba maʉ̃ta ũrĩnaĩ ãzhi wuata kꞌõẽtadꞌape kꞌabanane edꞌa tupurepe nemi jĩgua, 15mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽã kꞌãwũã obꞌe? Daira beubarita panʉã marã kĩrãkꞌa. Daibara marãã jara panʉã kꞌãʉ̃ seri ẽãta ãmanape Daizeze zokꞌai bꞌʉta pẽwãnamarẽã, izha osia bãjãta, druata, pusata, ne jõma maʉ̃ne nʉmʉta. 16Zhikꞌarewedꞌara izhara zhãrã jõma idaribi bꞌasia ãzha krĩñane bꞌeamarẽã. 17Izhidꞌebema kꞌawuabiga ẽã nʉmʉkꞌãrĩ ẽãba biata obꞌʉa. Aramaʉ̃ne dazhirãĩta bãjãneba kue zebi bꞌʉa, ewarita zebi bꞌʉa ne zaudꞌamarẽã, aramaʉ̃ne maʉ̃ba sobia bꞌabiga bꞌʉa dazhirã sora.

18Maʉ̃ta jarasidꞌamina kenabꞌaribi bꞌedꞌa ẽbasia kꞌabanaba ãzhiita ne beaita kꞌobꞌera.

19Maʉ̃ne judíorãta ʉ̃kʉrʉ zesidꞌa Antioquíadꞌeba Iconioneba, maʉ̃rãbara kꞌabanata krĩcha ãrĩsidꞌa. Aramaʉ̃ne mongꞌaraba tabꞌari jidasidꞌa Pablora, mobe pʉwʉrʉdꞌebara ãĩ ertasidꞌa beusita krĩchadꞌape. 20Mawũãmina Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeba bʉredrʉ bꞌedꞌe piradrʉpe edꞌa wãsia pʉwʉrʉdꞌe. Nrũẽma Bernabé ũme wãsia Derbe pʉwʉrʉedꞌa.

21Bedꞌea biata Derbe pʉwʉrʉdꞌe jarabʉdaba Jesúsdꞌebema bioba ĩjãbʉdadꞌe jẽrũya wãsidꞌa Listra pʉwʉrʉedꞌa, Iconio pʉwʉrʉedꞌa, Antioquía pʉwʉrʉedꞌa. 22Maʉ̃zara wãnigua bꞌeamarẽã jarasidꞌa Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌea, aramaʉ̃ne soidꞌu bꞌeamarẽã ũrãgꞌa mawũãsidꞌa: Ne biodꞌe zuburiai bara dazhi edꞌa wãĩrã Daizezeta Nokꞌota bꞌʉ maẽ. 23Pʉwʉrʉza mebẽrã bꞌe maẽ nokꞌorãta bꞌʉsidꞌa. Nekꞌo ẽã zhiwidꞌi tabꞌape Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera Daizezea chãbꞌarisidꞌa izhidꞌebemata ĩjãnapeadꞌaba.

Jẽrũya zedꞌapeadꞌa Antioquíaedꞌa

24Pisidia druadꞌe berabꞌari zesidꞌa Panfilia druaedꞌa. 25Daizeze bedꞌeara jarasidꞌa Perge pʉwʉrʉdꞌe, mobe edꞌaa wãsidꞌa Atalia pʉwʉrʉedꞌa. 26Mamaʉ̃ba barcodꞌe wãsidꞌa Antioquía pʉwʉrʉedꞌa, mama chãbꞌaridꞌapeadꞌa basia ãzhira Daizezeba izhi biaba kꞌarebamarẽã, maʉ̃nebemata mawũã aribꞌaesidꞌa. 27Jũẽnape mebẽrã ãba jʉredꞌape jarasidꞌa Daizezeba ne bia zroma odꞌata ãzhi bawara, aramaʉ̃ne sãwũã ewa nʉminapʉta Jesúsdꞌebema ĩjãnamarẽã judíorã ẽãba. 28Mama ewari bio panesia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌe bawara.

15

Zhi jʉredꞌapeadꞌa Jerusalénne

1Maʉ̃nerã ʉ̃kʉrʉ Judea druadꞌeba zebʉdabara mebẽrã judíorã ẽãta ũrãgꞌa mawũãsidꞌa: Moisédꞌeba nʉmʉ kĩrãkꞌa zhũmakĩrã kꞌakua eta kꞌõ ẽbʉrʉ marã ẽdrʉ bꞌe ẽã. 2Maʉ̃ kꞌarea Pablo Bernabé ũme kꞌaikꞌaiasidꞌa ãzhi bawara. Mawũẽ Pablo Bernabé ũme mebẽrã ʉ̃kʉrʉ bawara Jerusalénʉẽna wãrĩzebisidꞌa Jesúsba zokꞌakuadꞌama, nokꞌorã mebẽrãnema, aramaʉ̃ne bedꞌeadꞌamarẽã maʉ̃nebemane.

3Ãzhita mebẽrãba mawũã wãbibʉdadꞌera Fenicia druadꞌe Samaria druadꞌe jara berabꞌarisidꞌa judíorã ẽãba Jesúsdꞌebema ĩjãnapeadꞌata, maʉ̃neba kꞌãbãẽã sobiasidꞌa mebẽrã jõma.

4Jerusalénʉẽna jũẽbʉdadꞌera bia edasidꞌa mebẽrãba, Jesúsba zokꞌakuadꞌaba, nokꞌorã mebẽrãneba. Aramaʉ̃ne jõma jarasidꞌa Daizezeba kꞌãrẽ odꞌata ãzhi bawara. 5Mawũãmina ʉ̃kʉrʉ fariseorãnebemaba Jesúsdꞌebema ĩjãnapeadꞌata piradrʉdꞌape mawũãsidꞌa: Judíorã ẽãta bꞌera zhũmakĩrã kꞌakua eta kꞌõĩbara, jaradꞌaibara aribꞌaedꞌamarẽã ũrãgꞌa Moisédꞌeta.

6Mawũãnaĩ Jesúsba zokꞌakuadꞌata, nokꞌorã mebẽrãneta zhi jʉresidꞌa bedꞌeadꞌaita maʉ̃nebemane. 7Dããrã bedꞌeabʉdadꞌe Pedrota piradrʉpe mawũãsia: Mebẽrã, sãwũã dããrã bata marãbara kꞌawua bꞌea, mʉrã Daizezebara jʉrʉsia judíorã ẽãba mʉ idꞌeba Jesúsdꞌebema bedꞌea biata ũrĩnape ĩjãnamarẽã. 8Daizezebara jõmaʉ̃ sota ũdukꞌawua bꞌʉba mawũã ĩjãnaĩrã bigata kꞌawuabibʉrʉba Jawurebiata dedꞌekasia dazhirãã diadꞌa kĩrãkꞌa. 9Aramaʉ̃nerã awuara eda ẽbasia dazhirãta miã jarirãta, ĩjãbʉdaba kꞌazhirua ne ẽã osia ãzhi sora. 10Mawũẽ ¿Daizezera kꞌãrẽã bĩ ẽãbidꞌaipe, Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌea kꞌãrẽã aribꞌaebidꞌaipe miã dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaba miã dazhirãba aribꞌae bꞌedꞌa ẽãrã? 11Awuarabʉrʉ dazhirãbara ĩjã bꞌea Nokꞌo Jesúsba sozuburiabʉrʉba dazhirã ẽdrʉdꞌata ãzhi kĩrãkꞌa.

12Pedroba mawũãĩ kꞌabanata kꞌobꞌera jõma chupeasidꞌa. Mobe ũrĩsidꞌa Bernabéba Pabloba jarabʉdata ũdudꞌakꞌa zromata Daizezeba ãzhidꞌeba odꞌata judíorã ẽãne edꞌa. 13Ãzhi chupeadꞌai Jacoboba mawũãsia: Mebẽrã, mʉ bedꞌeata ũrĩũdua. 14Simónbara jarabʉrʉa Daizezeba jẽdeubara sãwũã edabʉrʉta judíorã ẽãta bꞌera, aramaʉ̃ne ãzhira izhidꞌe babigaita. 15Aramaʉ̃nerã Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba jaradꞌapeadꞌa kĩrãkꞌa bꞌʉa, maʉ̃ zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa:

16Naʉ̃ tẽã mʉrã wakusa zepe David reyta bꞌʉdꞌebemata edꞌa bꞌae nʉmʉta araa oya, mawũã araa obʉrʉba edꞌa bꞌae nʉmʉta wakusa piradrʉbiya.

17Aramaʉ̃ne wuaabemaba jʉrʉdꞌamarẽã mʉta Nokꞌota, judíorã ẽãba jõmaʉ̃ba jʉrʉdꞌamarẽã mʉã jʉrʉkuadꞌata bꞌebara.

18Mʉta Nokꞌoba maʉ̃ta jarabʉrʉa, mʉãrã maʉ̃ jõma kꞌawuabibʉrʉa ewari dããrã wedꞌauba. (Amós 9:11-12)

19Maʉ̃neba mʉã jaraya, judíorã ẽãta idu bꞌʉ ẽã jirpanarãũdua Daizezedꞌebema ĩjãbʉdata. 20Awuarabʉrʉ ãzhiitara jara bꞌʉdꞌaibara kꞌãrẽ zhi zromarãne erubꞌeiita ne beadꞌata kꞌodꞌa ẽbamarẽã, kĩma ẽãta erukꞌãĩna ẽbamarẽã, ne ojũẽbꞌari bea kꞌodꞌa ẽbamarẽã, ne wata kꞌodꞌa ẽbamarẽã. 21Maʉ̃nebema ũrãgꞌa Moisédꞌera pʉwʉrʉza jara panʉã de zhi jʉrebadata nʉme maẽ, mama le panʉã ewari ẽnaʉ̃badaza.

22Mobebʉrʉ Jesúsba zokꞌakuadꞌama, nokꞌorã mebẽrãnema, mebẽrã jõmaʉ̃ma bia zesia ʉ̃kʉrʉ jʉrʉdꞌape zokꞌadꞌaita Antioquíaedꞌa Pablo bawara Bernabé bawara: Aramaʉ̃ne jʉrʉsidꞌa Juda abꞌaʉta Barsabáta, Silata, maʉ̃rãta zhi zromata panasia mebẽrãne edꞌa. 23Bedꞌeata maʉ̃rãba ededꞌamarẽã mawũã bꞌʉsidꞌa:

Dai Jesúsba zokꞌakuadꞌaba, Nokꞌorã mebẽrãneba, mebẽrãba, marã dai mebẽrã judíorã ẽãta Antioquía pʉwʉrʉdꞌe, Siria druadꞌe, Cilicia druadꞌe bꞌea: Diabuebʉda saludota. 24Daibara ũrĩsidꞌa ʉ̃kʉrʉ daidꞌebemata marãma wãnapeadꞌata, maʉ̃rã daiba wãbidꞌa ẽbasia, maʉ̃rãbara bedꞌeaba marã idu bꞌʉ ẽã jirpanʉba kꞌawua ẽã krĩchabi jirpanʉã, jara jirpanʉã zhũmakĩrã kꞌakua eta kꞌõmarẽã, jara jirpanʉã aribꞌaedꞌamarẽã Moisé ũrãgꞌata. 25Mawũẽ krĩcha abꞌarika zekuape daima bia zesia mebẽrãta jʉrʉdꞌape marãma zokꞌakuadꞌaita dazhirãba Bernabé Pablo kʉãgꞌade bawara. 26Bernabébara Pablobara bebudꞌe jara panʉã dazhirã Nokꞌo Jesucristodꞌebemata. 27Aramaʉ̃ne daibara zokꞌabʉda Judata Silata, ãzhabidꞌa bedꞌeara marãã kꞌawuabidꞌaya abꞌaʉta. 28Jawurebiama, daima bia zesia ne ãmaña jaradꞌa ẽbaita naʉ̃ta aribꞌaeita baradꞌebara: 29Kꞌãrẽ zhi zromarãne erubꞌeiita ne beabadata kꞌorãũdua, ne wata kꞌorãũdua, ne ojũẽbꞌari bea kꞌorãũdua, kĩma ẽãta erukꞌãĩrãũdua. Marãba maʉ̃ta aribꞌaedꞌara bia nʉmeãña. Bia bꞌeaudua.

30Aramaʉ̃ne zokꞌakuadꞌapeadꞌara edꞌaa wãsidꞌa Antioquíaedꞌa. Mobe mebẽrãta ãba jʉredꞌape diasidꞌa kꞌartara. 31Ledꞌape sobiasidꞌa aramaʉ̃ne adu-a bꞌeabibʉdaba. 32Judara Silara Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãta panʉba soidꞌu bꞌeamarẽã mebẽrã ũrãgꞌasidꞌa bedꞌeata bioba. 33Mama ewari ʉ̃kʉrʉ berabꞌaribʉdadꞌera mebẽrãbara adu-a buegasidꞌa jẽrũya wãbibʉdata jarirã ãzhi zokꞌakuadꞌama. 34Mawũãmina Silama biga basia mama bꞌeita. 35Pablora Bernabéra ari Antioquíadꞌe panʉba Nokꞌo Daizeze bedꞌeata, Jesúsdꞌebema bedꞌea biata jara panasia awʉrʉrã bio bawarauba.

Pabloba ãĩ tʉdꞌa Bernabé

36Ewari ʉ̃kʉrʉ babʉrʉdꞌe Pablobara Bernabéa mawũãsia: Jẽrũya mebẽrãta akʉkuadꞌe wãnaña, pʉwʉrʉza Nokꞌo Daizeze bedꞌeata dazha jaradꞌapeadꞌa maẽ wãnaña kꞌawuadꞌaita sãwũã bꞌeta.

37Bernabébara ãzhi bawara ede krĩñasia Juan abꞌaʉta Marcota. 38Mawũãmina ãzhi bawara edeira Pabloma biga ẽbasia Panfilia druadꞌe ãzhita ãĩ tʉdꞌaba, aramaʉ̃ne ãzhi bawara wã ẽbadꞌaba miã ũrãgꞌadꞌe. 39Aramaʉ̃ne ãzhirãĩnu krĩcha abꞌarika zedꞌa ẽãba zhiya zhi tʉsidꞌa. Bernabébara Marco edebʉrʉta barcodꞌe wãsia dodꞌu Chipreidꞌu. 40Waya Pablobara Silata jʉrʉ edape wãbʉrʉdꞌera, izhi biaba ãzhi akʉmarẽã mebẽrãbara chãbꞌarisidꞌa Daizezea Nokꞌoa. 41Aramaʉ̃ne Siria druadꞌe, Cilicia druadꞌe berabꞌarisia soidꞌu bꞌeamarẽã ũrãgꞌa mebẽrãta.

16

Timoteo wãna Pablo kꞌaidꞌu Sila kꞌaidꞌu

1Aramaʉ̃ne ãzhira jũẽsidꞌa Derbe pʉwʉrʉedꞌa, Listra pʉwʉrʉedꞌa. Mama Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌʉta Timoteo abadata bꞌasia wũẽrã judío wauta, maʉ̃ wũẽrã Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌasia. Timoteo zezera griego basia. 2Timoteora bia jara panasia mebẽrã bꞌebara Listradꞌe, Iconione. 3Pablobara maʉ̃ izhi ũme wãĩta krĩñape kꞌakua eta kꞌõsia, judíorã maʉ̃ ẽjũãne bꞌeta bĩ ẽã krĩchadꞌa ẽbamarẽã mawũã osia, jõmaʉ̃ba kꞌawua bꞌeasia zhi zezera griegota. 4Pʉwʉrʉza berabꞌari wãne jara wãbʉdata Jesúsba zokꞌakuadꞌata, nokꞌorã mebẽrãneta Jerusalénne bꞌeta krĩcha abꞌarika zedꞌadꞌebemata jara wãsidꞌa aribꞌaedꞌamarẽã. 5Aramaʉ̃ne mebẽrã soidꞌu duane wãba eaba wãsia ewariza.

Macedonia bidꞌata ũdudꞌa

6Frigia druadꞌe, Galacia druadꞌe berabꞌari wãnerã, Jawurebiaba idaribiga ẽbasia Daizeze bedꞌeata jaradꞌaira Asia druadꞌe. 7Aramaʉ̃ne Misia druaidꞌu jũẽbʉdadꞌera wãnaĩ basia Bitinia druaedꞌa, mawũãmina Jawurebiaba idaribi ẽbasia. 8Mawũẽ Misiadꞌe berabꞌari edꞌaa wãsidꞌa Troa pʉwʉrʉedꞌa. 9Diamase Pablobara kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa ũdubʉrʉta ũmakĩrã Macedonia bidꞌata edau nʉmʉba zuburia bedꞌea mawũãsia: Ya kĩrãrã Macedonia druaedꞌa zepe kꞌarebarua daira. 10Kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa mawũã ũdui, aramaʉ̃ta kĩrãrã wãnaĩne basia Macedonia druaedꞌa, aramaʉ̃ne wãrãne kꞌawuasidꞌa daira Daizezeba trʉ̃bʉrʉta maʉ̃rãã jaradꞌamarẽã Jesúsdꞌebema bedꞌea biata.

Cárceldꞌe panʉsidꞌa Filipodꞌe

11Troa pʉwʉrʉdꞌe barcodꞌe bꞌaridꞌape daira jipa zesia dodꞌu Samotraciaidꞌu, nrũẽma zesidꞌa Neápoli pʉwʉrʉedꞌa. 12Mamaʉ̃ba wãsidꞌa Filipo pʉwʉrʉedꞌa, maʉ̃ pʉwʉrʉta wagꞌaua Macedonia druadꞌera, mama bꞌea Roma bidꞌarãta. Maʉ̃ pʉwʉrʉdꞌera daira duanasia ewari ʉ̃kʉrʉ. 13Ẽnaʉ̃bada ewade daira pʉwʉrʉdꞌebara ãĩ wãsidꞌa doedꞌaa, daibara krĩchasidꞌa mama zhiwidꞌibadata bꞌʉta. Daira jewedꞌa duanepe Jesúsdꞌebemata jarasidꞌa wũẽrãrã zhi jʉre duanuã. 14Mawũẽ wũẽrã Lidia abadata wua granate nendobarita, Tiatira pʉwʉrʉdꞌebemaba Daizeze ibia jara bꞌʉba ũrĩ kꞌobꞌasia. Daizezebara izhi sora ewasia bia ũrĩmarẽã Pabloba jara kꞌobꞌʉta. 15Aramaʉ̃ne zhi mebẽrã bawara buru kꞌoepe daia zuburia bedꞌea mawũãsia: Marãma mʉã Nokꞌo Jesúsdꞌebemata wãrĩnu ĩjãbʉrʉ mʉ dedꞌa audua.

Aramaʉ̃ne daira duanebisia.

16Ewari abꞌa daira zhiwidꞌibadaidꞌu wãne daibara nezokꞌa ãwũẽrãta daucha zesia jaidꞌeba ne arimaẽ jarabarita. Maʉ̃bara izhi nokꞌorãã plata bio ganabi bꞌasia ne arimaẽ jara bꞌʉba. 17Maʉ̃ wũẽrãta Pablo kꞌaidꞌu, dai kꞌaidꞌu taidꞌera baridua nemi jĩgua mawũã bꞌasia: Ũmakĩrãrã naʉ̃rã nezokꞌarãta Daizeze Ʉ̃trebemaneã, naʉ̃rãbara marãã jara panʉã ẽdrʉdꞌaidꞌebemata.

18Maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌasia ewari bio. Mawũẽ Pablora bĩ ẽãpe pʉrʉwape jaia mawũãsia: Mʉã bʉaa jaraya, Jesucristo trʉ̃neba ãĩ wãrũã kꞌãʉ̃ wũẽrãnebara.

Mawũãĩ ãĩ wãsia aramaʉ̃ta.

19Mawũãmina maʉ̃ta izhi nokꞌorãba ũdudꞌai, mawũã ãzhi plata ganabi bꞌʉta ãĩ wãbʉrʉdꞌeba jidasidꞌa Pablora Silara. Mobe pʉwʉrʉ ẽsadra wesidꞌa nokꞌorã kĩrãbita. 20Aramaʉ̃ne nokꞌorã bedꞌea araa obadama wedꞌape mawũãsidꞌa: Ũmakĩrãrã naʉ̃rã judíorãta panʉbara bĩ ẽã okua jirpanʉã zhãrã dazhirãta. 21Jaradia jirpanʉã dazhirãba ĩjãna ẽbai bꞌʉta, miã odꞌa ẽbai bꞌʉta dazhirã Roma bidꞌarã baera.

22Mawũãnaĩ zhãrã bʉredrʉbʉdara ãzhi ʉ̃rʉ̃ totosia. Nokꞌorã bedꞌea araa obadabara wua wẽũkuabidꞌape jarasidꞌa tawedꞌamarẽã bakuruba. 23Bio tawebidꞌape cárceldꞌe panʉbʉdata cárceldꞌe bꞌeta akʉbaria jarasidꞌa biodꞌe kĩrãkuitamarẽã. 24Mawũãnaĩ maʉ̃bara cárceldꞌe eidꞌu panʉbʉrʉta jẽrũ pẽũkua nʉmʉsia sepodꞌe. 25Mawũãmina ewari ẽsadra Pablo Sila ũme zhiwidꞌi panʉta, Daizezea trʉ̃ã panasia. Maʉ̃ta cárceldꞌe bꞌebara ũrĩ nʉmeãsia. 26Maʉ̃ne aritiaudꞌe abꞌaedꞌa zesia ẽjũã ureta, mawũẽ cárcel abꞌaedꞌa uresia. Audre ẽãne ewakua totosia puerta jõma, cadena jõmaʉ̃neta ẽnadrʉsia. 27Cárceldꞌe bꞌeta akʉbarita ʉ̃rʉ̃mabʉrʉdꞌera, puerta cárceldꞌebema ewa nʉmeta ũdui kuchota ẽsia izhikusa zhi beaita, krĩchabʉrʉba cárceldꞌe bꞌera merũ pirapota. 28Maʉ̃ne Pablobara nemi jĩgua mawũãsia: Bʉzhikusa bia ẽãta orãrũã, dai jõma za kꞌopanʉã.

29Mawũãĩ izhara widꞌisia ĩbĩrãta, mobe ĩñabasia edꞌa wãẽbape pidꞌidꞌia sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌesia Pablo jẽrũ kꞌaita, Sila jẽrũ kꞌaita. 30Mobe ãzhira ãĩ wepe mawũãsia: ¿Mʉãrã kꞌãrẽta oibarape ẽdrʉira?

31Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Ĩjãrũã Nokꞌo Jesucristodꞌebemata, mawũãrã ẽdrʉya bʉta bʉzhi dedꞌabema bawara.

32Aramaʉ̃ne Nokꞌo Jesúsdꞌebemata izhaa jarasidꞌa, izhi dedꞌa bꞌeabidꞌa jõmaʉ̃ã jarasidꞌa. 33Maʉ̃ diamase izhara sʉgʉkuasia tawedꞌapeadꞌaba zhara kꞌõgꞌozoadꞌata. Mobe aramaʉ̃ta buru kꞌoesia izhidꞌerã jõmaʉ̃ bawara. 34Mobe izhi dedꞌaa edekuape ne dedꞌekasia. Aramaʉ̃ne jõma izhi dedꞌabema bawara sobiasia ĩjãbʉrʉba Daizezedꞌebemata.

35Ʉ̃nadrʉbʉrʉdꞌera nokꞌorã bedꞌea araa obadabara soldaorãta zokꞌasidꞌa mawũãnamarẽã: Ũmakĩrãrã kꞌãʉ̃rã ẽnekuadua.

36Cárceldꞌe bꞌeta akʉbaribara maʉ̃ta Pabloa kꞌawuabibʉrʉta mawũãsia: Nokꞌorã bedꞌea araa obadabara jarabuesidꞌa marã ẽnetamarẽã. Mawũẽ marã adu-a wãũdua.

37Mawũãĩ Pablobara mawũãsia: Daira jõmaʉ̃ daidꞌu tawesidꞌa mawũã odꞌaidꞌe bꞌʉ ẽãta, aramaʉ̃ne daira Roma bidꞌata panʉta cárceldꞌe edꞌa bꞌʉsidꞌa. ¿Maʉ̃ta daira ẽnabʉdakꞌa chupea? Kꞌãwũã ẽã, awuarabʉrʉ ãzhita zedꞌaibara dai ãĩ bꞌʉita.

38Soldaorãbara maʉ̃ bedꞌeata nokꞌorã bedꞌea araa obadarãã kꞌawuabisidꞌa. Maʉ̃rã perasidꞌa mawũã Roma bidꞌarãta ũrĩkꞌawadꞌai. 39Mawũẽ wãnape jarasidꞌa ãzhira wãẽãsita. Mobe ãĩ panʉbʉdata jarasidꞌa wãnamarẽã pʉwʉrʉdꞌebara. 40Mawũẽ cárceldꞌebara wãbʉdata deidꞌu wãsidꞌa Lidia dedꞌa. Aramaʉ̃ne mebẽrã bawara zhi ũdukuape soidꞌu bꞌeamarẽã ũrãgꞌadꞌape wãsidꞌa.

17

Kĩrũnapeadꞌa Tesalónicadꞌe

1Anfípoli pʉwʉrʉdꞌe, Apolonia pʉwʉrʉdꞌe berabꞌari zesidꞌa Tesalónica pʉwʉrʉedꞌa. Mama nʉmasia de zhi jʉrebadata judíorãneta. 2Pablora izhi kꞌawa bꞌʉdꞌe maʉ̃rãma wã bꞌʉta ewari ẽnaʉ̃bada ũbea bedꞌeasia ãzhi bawara. 3Zhi bꞌʉmaneba bia jarakꞌasia zhãrã Ẽdrʉbira zuburiaidꞌe bꞌasita, beudꞌata piradrʉidꞌe bꞌasita. Maʉ̃nerã mawũãsia: Jesús mʉã marãã jarakꞌa bꞌʉra zhãrã Ẽdrʉbia.

4Aramaʉ̃ne ãzhirãnebema ʉ̃kʉrʉbara ĩjãnape ãba duanesia Pablo bawara Sila bawara. Abꞌarika bioba ĩjãsidꞌa griegorã Daizezeba jara bꞌʉta aribꞌae bꞌeba, dewara bio wũẽrãrã zhi zromarãba. 5Mawũẽ judíorã Jesúsdꞌebema ĩjãna ẽãbara bĩ ẽãbʉdaba ʉ̃kʉrʉ bia ẽãta bꞌeta jʉrʉkua edasidꞌa, mobe maʉ̃rã bawarauba kĩrũbikuasidꞌa zhãrãta. Puerta tegawe Jasón dedꞌa edꞌa wãsidꞌa Pablo Sila ãĩ wedꞌaita zhãrã kꞌobꞌema. 6Mawũãmina ũdudꞌa ẽbaera Jasónta mebẽrã ʉ̃kʉrʉ bawara nokꞌorã pʉwʉrʉdꞌebema kĩrãbita wedꞌape nemi jĩgua mawũãsidꞌa: Naʉ̃rãbara ẽjũãne bꞌera kꞌawua ẽã okua bꞌeta zebʉda naĩnubidꞌa. 7Maʉ̃ta Jasónbara bꞌaribigasia. Naʉ̃rãbara jõmaʉ̃ba aribꞌaedꞌa ẽã aribꞌaemarẽã jara bꞌʉra rey Césarba, aramaʉ̃ne jara bꞌea dewara bꞌʉta Rey Jesústa.

8Maʉ̃ta ũrĩnaĩ zhãrã kꞌobꞌera nokꞌorã pʉwʉrʉdꞌebema bawara bĩ ẽãsidꞌa. 9Mawũãmina ẽdrʉbigaita Jasónba dewaraurã bawarauba plata diata jidadꞌape ẽnekuasidꞌa.

Pablo Sila buedꞌapeadꞌa Bereaidꞌu

10Aramaʉ̃ta mebẽrãbara Pablo, Sila diamase buesidꞌa Berea pʉwʉrʉidꞌu. Jũẽnape edꞌa wãsidꞌa de zhi jʉrebadata judíorãne maẽ. 11Maʉ̃rã audre so borekea bꞌeasia Tesalónica pʉwʉrʉdꞌe bꞌe kꞌãñabara, mawũẽ bedꞌeata Jesúsdꞌebema ũrĩ krĩña ũrĩsidꞌa. Daizeze bedꞌeara ewariza lesidꞌa maʉ̃ jarabʉdara wãrĩnu kꞌawuaita. 12Aramaʉ̃ne judíorã bioba ĩjãsidꞌa, griegorã bioba ĩjãsidꞌa wũẽrãrã zhi zromarãba, zhũmakĩrãrãba. 13Judíorã Tesalónica pʉwʉrʉdꞌebemabara kꞌawuasidꞌa mawũã Berea pʉwʉrʉdꞌebidꞌa Daizeze bedꞌea jara nʉmʉta Pablobara, mawũẽ wãnape maĩnubidꞌa bĩ ẽãbisidꞌa kꞌabanata. 14Mawũẽ mebẽrãbara Pablo aramaʉ̃ta wãbisidꞌa pusaidꞌu. Mawũãmina Silara Timoteora panesia mama. 15Pablo ededꞌapeadꞌabara edesidꞌa Atena pʉwʉrʉedꞌa. Maʉ̃rãta jẽrũya zebʉdadꞌera Pablobara jarabuesia Sila, Timoteo izhima zedꞌamarẽã kꞌadrʉabai.

Pablo bꞌadꞌa Atena pʉwʉrʉdꞌe

16Pabloba ãzhira Atena pʉwʉrʉdꞌe jʉ̃ã bꞌʉdꞌera, pʉwʉrʉdꞌebema bĩ ẽã akʉkua bꞌasia kꞌãrẽ ẽãta zhi zromane erubꞌeba. 17Maʉ̃ kꞌarea de zhi jʉrebada maẽ Jesúsdꞌebemata jara bedꞌeasia judíorãã, judíorã ẽãba Daizeze zhi zromane erubꞌea. Ewariza bedꞌeasia pʉwʉrʉ ẽsadra ãba zebʉdaa. 18Ʉ̃kʉrʉra epicúreo krĩchata pẽwã bꞌeta, estoico krĩchata pẽwã bꞌeta bedꞌeasidꞌa izhi bawara. Maʉ̃nerã ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: ¿Kꞌãrẽta jara krĩña bꞌʉba naʉ̃ bedꞌeamiãbara?

Waya ʉ̃kʉrʉbara mawũãsidꞌa: Dazhima zhi zromarã eewabemata jarabaria. Mawũã bedꞌeasidꞌa Pabloba bedꞌea biata jarakꞌasi baera Jesús beudꞌata piradrʉdꞌata. 19Aramaʉ̃ne zhi jʉrebadaidꞌu Areópagoidꞌu wedꞌape mawũãsidꞌa: ¿Daibara kꞌawuadꞌaidꞌe bꞌʉka bedꞌeata eewabemata bʉa jara bꞌʉra? 20Bʉara webʉrʉa daiba ũrĩnakꞌata. Daibara kꞌawua krĩña bꞌea kꞌãrẽta jara krĩña bꞌʉta maʉ̃bara. 21Atena pʉwʉrʉdꞌe bꞌebara, ãĩbemata mama bꞌebara jõmaʉ̃ba krĩñade basia ne jaraita o ne zhiwidꞌita ũrĩĩta.

22Aramaʉ̃ne Pablora Areópago ẽsadra ʉ̃ta nʉmepe mawũãsia: Atena bidꞌarã, mʉã ne jõmaʉ̃ne akʉ bꞌʉdꞌera marãbara ne zhi zromarãne erubꞌea. 23Ne zhi zromarãne erubꞌeta akʉkua bʉsidꞌe mʉã ũdusia mongꞌara oma nʉmʉta, maʉ̃ma bedꞌeata bꞌʉ nʉmʉta mawũã bꞌasia: DAIZEZE ŨDUDꞌAKꞌAITABEMA. Ũdudꞌakꞌata marãba mawũã zhi zromane erubꞌeta mʉãrã maʉ̃ta marãã jara bꞌʉa.

24Maʉ̃ta Daizeze ẽjũã odꞌa, ne jõma edꞌa nʉmʉta odꞌa. Izhira ʉ̃tre nʉmʉ Nokꞌoa, druadꞌe nʉmʉ Nokꞌoa, mawũẽ beubari bꞌeba de okuadꞌadꞌe bꞌʉ ẽã. 25Miã beubari bꞌeba diadꞌamarẽã bꞌʉ ẽã izha nesidꞌata. Izhabʉrʉ jõmaʉ̃ã dia bꞌʉa zokꞌai bꞌaita, ĩñabata, aramaʉ̃ne ne jõma dia bꞌʉa.

26Abꞌaʉdꞌeba zhãrã bio eababisia drua jõmaʉ̃ne bꞌeamarẽã. Kꞌãrẽ ewariedꞌa zokꞌai bꞌeaira nʉmʉsia ewari barakua, druasidꞌa zakua nʉmʉsia sãma bꞌeaira. 27Mawũã osia izhi Daizezeta jʉrʉdꞌamarẽã, aramaʉ̃ne tãnakꞌa jʉrʉbʉda kĩrãkꞌa ũdu bꞌedꞌamarẽã. Wãrãnebai izhira wawara bꞌʉ ẽã, awuarabʉrʉ dazhirã abꞌa abꞌaʉ kꞌaita bꞌʉa. 28Izhidꞌeba dazhirã bꞌea, pira bꞌea, aramaʉ̃ne bꞌea. Ʉ̃kʉrʉ marãnebema bedꞌeata bꞌʉbadabara aramaʉ̃ kĩrãkꞌa jarabʉdata mawũãsidꞌa: Dazhirã Daizezedꞌeba urua. 29Mawũã Daizezedꞌeba urudꞌebara krĩchadꞌaidꞌe bꞌʉ ẽã Daizezera oro omata, o plata omata, o mongꞌara omata, maʉ̃ ãzhi krĩchaba odꞌata beubari bꞌeba. 30Mawũãmina Daizezebara nawedꞌara idaribisia izhidꞌebema kꞌawuadꞌa ẽãba kꞌãwũã bꞌera, idꞌibai baridu maẽ zhãrã jõmaʉ̃ã jara bꞌʉa kꞌazhiruara ãmape izhita pẽwãnamarẽã. 31Mawũã jara bꞌʉa izha ewarita nʉmʉkꞌãrĩneba ẽjũãne bꞌera kꞌawua oita sãwũã oi bꞌʉdꞌe, mawũã oya Jesús izha jʉrʉdꞌadꞌeba, mawũã oita jõmaʉ̃ã kꞌawuabibʉrʉta beudꞌata piradrʉbisia.

32Mawũã beudꞌata piradrʉdꞌata ũrĩbʉdadꞌera ʉ̃kʉrʉbara sewakꞌau bꞌʉa asidꞌa, waya dewaraurãbara mawũãsidꞌa: Daibara bʉ bedꞌeara tẽãne ũrĩnaña maʉ̃nebemata wakusa.

33Aramaʉ̃ne Pablora wãsia ãzhi maẽbara. 34Mawũãmina zhi jʉredꞌapeadꞌabara ʉ̃kʉrʉba Jesúsdꞌebema ĩjãsidꞌa. Maʉ̃rãnebema basia Dionisio zhi zromata Areópagodꞌebemata, wũẽrã Dámari abadata, dewara awʉrʉrãta ãzhi bawara.

18

Pablo bꞌadꞌa Corintodꞌe

1Maʉ̃ tẽã Pablora Atena pʉwʉrʉdꞌeba wãsia Corinto pʉwʉrʉedꞌa. 2Maĩnu ũdusia judío Aquila abadata Ponto druadꞌebemata, zhi kĩma Priscila ũme Italia druadꞌeba eewa zepe panasia. Mawũã zesidꞌa rey Claudioba jarasi baera judíorã jõma ãĩ wãmarẽã Romanebara. Pablora wãsia maʉ̃rãma. 3Izha obarita opanʉ baera ãzhi bawara bꞌepe ãba kꞌãrẽ oduanesia. Ãzhara obꞌeasia ne eba de obadata. 4Maʉ̃nerã de zhi jʉrebada maẽ ewari ẽnaʉ̃badaza bedꞌea bꞌʉta Jesúsdꞌebemata ĩjãbigayidꞌe bꞌasia judíorãã, griegorãã.

5Sila, Timoteo Macedonianeba zebʉdadꞌera Pablora jipa bedꞌeata jara bꞌesia, judíorãã jara bꞌasia Jesúra zhãrã Ẽdrʉbita. 6Mawũãmina maʉ̃rãbara ũrĩãmaba mitia bedꞌea jirpaneĩ wua jʉ̃ bꞌʉta niãwe mawũãsia: Kꞌãwũã bꞌedꞌeba Daizezebara pua kꞌawua okuaya. Mʉrã bedꞌea ne ẽbaya. Idꞌidꞌeuba mʉãrã Jesúsdꞌebema jaradꞌe wãña judíorã ẽãta bꞌea.

7De zhi jʉrebada maẽbara miã ũrãgꞌadꞌe wãsia Justo abada dedꞌa Daizeze wawia bꞌʉ maẽ, maʉ̃ dera nʉmasia de zhi jʉrebada kꞌaita. 8De zhi jʉrebada maẽ Crispo nokꞌoba Nokꞌo Jesúsdꞌebema ĩjãsia izhi dedꞌa bꞌe jõmaʉ̃ bawarauba. Corinto bidꞌarãba ũrĩbʉdadꞌera bioba ĩjã buru kꞌoe nʉmeãsia. 9Ewari abꞌa Nokꞌo Jesúsbara Pabloa kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa diamase mawũãsia: Perarãrũã, awuarabʉrʉ bedꞌearua, chupearãrũã. 10Mʉrã bʉ ũme bꞌʉba bʉra miõba bĩ ẽã o ẽã. Mʉãrã mʉnebema ĩjãnaĩta bio erubꞌʉa naʉ̃ pʉwʉrʉdꞌe. 11Aramaʉ̃ne mama bꞌesia año abꞌa jedꞌekꞌo seis, maʉ̃nerã jarakꞌa bꞌasia Daizeze bedꞌeata.

12Maʉ̃ne Galión Acaya druadꞌe nokꞌota bꞌʉdꞌe judíorã krĩcha abꞌarika zekuasia Pablo bĩ ẽã odꞌaita, aramaʉ̃ne nokꞌorãma ededꞌape, 13mawũãsidꞌa: Naʉ̃ba Daizeze wawiadꞌaita zhãrãã jara bꞌʉra jãpe bꞌʉa Roma leydꞌebara.

14Mawũãnaĩ Pablo bedꞌeaidꞌera Galiónbara judíorãã mawũãsia: Bia ẽbasibʉrʉ o bedꞌea zroma basibʉrʉ, sãwũã oi bꞌʉdꞌe obʉrʉta mʉã marã judíorã bedꞌeara ũrĩkꞌausia. 15Mawũãmina bari bedꞌea baera, trʉ̃ baera, mazhi ũrãgꞌa baera, mazhabʉrʉ araa oudua. Mʉrã bedꞌea araa obarita kꞌobꞌa krĩña ẽã maʉ̃nebemanerã.

16Mawũãpe jʉrekuabisia nokꞌorã maẽbara. 17Aramaʉ̃ta griegorã jõmaʉ̃ba Sóstene de zhi jʉrebada maẽ nokꞌota jirtopota jirachisidꞌa nokꞌorã kĩrãbita. Mawũãmina Galiónbara araa akʉ ẽbasia.

18Pablora mama ewari bio bꞌape mebẽrãã wãta jarape barcodꞌe wãsia Siria druaedꞌa, maʉ̃nerã ãba wãsidꞌa Priscila zhi kĩma Aquila ũme. Wãĩ nawedꞌa Cencrea pʉwʉrʉdꞌe Pablora budꞌa wẽbisia, aribꞌaedꞌaba Daizezeita kꞌãrẽ oita jaradꞌata. 19Éfeso pʉwʉrʉidꞌu jũẽbʉrʉdꞌera Pablobara mama ãzhira ãĩ tʉsia. Aramaʉ̃ne de zhi jʉrebada maẽ edꞌa wãpe Jesúsdꞌebemata jara bedꞌeasia judíorãã. 20Maʉ̃rã zuburia bedꞌeasidꞌa ãzhi bawara ewari dããrã bꞌemarẽã, mawũãmina izhira bꞌe ẽbasia. 21Awuarabʉrʉ ãzhaa wãta jarape mawũãsia: Mʉrã edꞌa bꞌaibara Jerusalénne fiesta odꞌaidꞌe. Mawũãmina mʉrã wakusa marãma zeya Daizezeba krĩñabʉrʉ.

Mawũãpe barcodꞌe wãsia Éfesodꞌebara.

22Cesarea pʉwʉrʉedꞌa jũẽbʉrʉdꞌera, Jerusalénʉẽna wãrĩzesia mebẽrã saludꞌaita. Mobebʉrʉ edꞌaa wãsia Antioquía pʉwʉrʉedꞌa. 23Mama ewari dããrã bꞌape wãbʉrʉta pʉrrʉasia Galacia druadꞌe, Frigia druadꞌe, soidꞌu bꞌeamarẽã jara wãsia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌe jõmaʉ̃ã.

Apoloba Jesúsdꞌebema jaradꞌa Éfesodꞌe

24Maʉ̃ẽna Éfeso pʉwʉrʉedꞌa zesia judío Apolo abadata Alejandría pʉwʉrʉdꞌebemata. Izhira bi-ia bedꞌea bꞌasia, bia kꞌawua bꞌasia Daizeze bedꞌea zhi bꞌʉmata. 25Nokꞌo Jesúsdꞌebema maʉ̃ã kꞌawabisidꞌa. Mawũẽ Nokꞌo Jesúsdꞌebema bꞌʉsridꞌa bia jara bꞌasia bari kꞌawua bꞌasimina buru kꞌoeidꞌebemata Juanba jara bꞌadꞌata. 26Izhira wãnigua bedꞌea nʉmesia de zhi jʉrebada maẽ. Maʉ̃ta Priscilaba, Aquilaba ũrĩbʉdadꞌera jãpe ededꞌape bia jarasidꞌa Jesúsdꞌebema Daizezedꞌeta. 27Izhita Acaya druaedꞌa wã krĩñabʉrʉdꞌera mebẽrãbara bʉ wãĩrã biga abʉdata Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌema bedꞌeata bꞌʉpe diabuesidꞌa bia edadꞌamarẽã. Maĩnu jũẽbʉrʉdꞌera kꞌãbãẽã kꞌarebasia Jesúsdꞌebema Daizezeba izhi biaba ĩjãbi bꞌʉta ĩjãnapeadꞌata. 28Jesúsdꞌebema ĩjãna ẽãneba jõmaʉ̃ daidꞌu zarea bedꞌeasia judíorãã, zhi bꞌʉmaneba kꞌawuabiga nʉmasia Jesúra zhãrã Ẽdrʉbita.

19

Pablo zedꞌa Éfesodꞌe

1Apolo Corinto pʉwʉrʉdꞌe bꞌʉdꞌera Pablora drua kꞌatuma bara nʉmene berabꞌarikua zesia Éfeso pʉwʉrʉedꞌa. Maʉ̃ne Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta ũdukuai, 2mawũãsia: ¿Marãbara Jawurebiara jidasidꞌakꞌa Jesúsdꞌebema ĩjãsidꞌadꞌera?

Mawũãĩ mawũãsidꞌa: Daibara ũrĩnakꞌa Jawurebiata bꞌʉra.

3Mawũãnaĩ mawũãsia: ¿Kꞌaiba jarabʉrʉdꞌeba buru kꞌoesidꞌa?

Mawũãĩ ãzhara mawũãsidꞌa: Buru kꞌoesidꞌa Juanba jaradꞌadꞌeba.

4Mawũãnaĩ Pablobara mawũãsia: Juanbara zhãrã buru kꞌoesia buru kꞌoebʉdaba kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã, aramaʉ̃ne zhãrãã jarasia ĩjãnamarẽã izhi tẽã zeidꞌebemata, maʉ̃ Jesústa zhãrã Ẽdrʉbia.

5Maʉ̃ta ũrĩnape buru kꞌoesidꞌa Nokꞌo Jesús trʉ̃neba. 6Maʉ̃ne Pabloba juwua ãzhi ʉ̃rʉ̃ bꞌʉbʉrʉdꞌera ãzhidꞌe zesia Jawurebiara. Mawũẽ bedꞌea awuara bedꞌeasidꞌa, Daizezeba jarabibʉrʉsidꞌa jarasidꞌa. 7Ãzhira jõmaʉ̃ne doce kꞌopanasia zhũmakĩrãrãta.

8De zhi jʉrebada maẽ Pablo edꞌa wãpe wãnigua bedꞌea bꞌʉta jedꞌekꞌo ũbea basia. Ĩjãbigayidꞌe jara bꞌasia Daizezeta Nokꞌodꞌebemata. 9Mawũãmina ʉ̃kʉrʉbara ĩjãna ẽãba Jesús pẽwã bꞌera bĩ ẽã jara jirpanesia kꞌabana kĩrãbita. Mawũẽ Pablora ãzhi maẽbara wãbʉrʉta Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera jʉre edepe ewariza bedꞌea bꞌasia escuelata Tiranno abadadꞌe maẽ. 10Aramaʉ̃ne bꞌasia año ũme, mawũẽ Asia druadꞌe bꞌebara jõmaʉ̃ba judíorãba, griegorãba bedꞌeara ũrĩkꞌawasidꞌa Nokꞌo Jesúsdꞌera. 11Daizezebara ũdudꞌakꞌata okua nʉmasia Pablodꞌeba. 12Pañuelota o wuata Pablo kꞌakuama tʉdꞌape ede jirpanesia kꞌayarãma, aramaʉ̃ne puara ãĩ wã nʉmasia ãzhidꞌebara, jai kꞌazhiruarãsidꞌa ãĩ wã nʉmasia.

13Maʉ̃nerã judíorãnebemata ʉ̃kʉrʉ pʉrrʉa bꞌeasia jaita ãĩ jʉrekua bꞌeta, maʉ̃rãbara Jesús trʉ̃ta zokꞌa krĩñasidꞌa, mawũẽ jai kꞌazhiruarãta zhãrãne edꞌa bꞌea mawũãsidꞌa: ¡Mʉã marãã jaraya, Jesús trʉ̃neba ãĩ wãũdua Pabloba jara bꞌʉdꞌeba!

14Esceva abada warrarãta nʉmasia siete. Escevara judíota sacerdoterã nokꞌo basia, maʉ̃neta maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌeasia. 15Ewari abꞌa jai kꞌazhiruabara mawũãsia: Jesúra mʉã ũdukꞌawua bꞌʉa, Pablora kꞌaita mʉã kꞌawua bꞌʉa. Mawũãmina marã ¿kꞌãrẽ ẽãta duanu ẽka?

16Aramaʉ̃ne ũmakĩrã jai kꞌazhirua abꞌʉra ãzhi ʉ̃rʉ̃ pinandrʉpe poeakuasia. Mawũẽ maʉ̃ dedꞌaubara ẽkꞌadꞌa wãẽbasidꞌa zhara kꞌõgꞌozoa. 17Maʉ̃ta Éfeso pʉwʉrʉdꞌe bꞌebara jõmaʉ̃ba kꞌawuasidꞌa judíorãba, griegorãba, ãzhira jõma perasidꞌa. Aramaʉ̃ne bia jarasidꞌa Nokꞌo Jesúra.

18Bioba Jesúsdꞌebema ĩjãnapeadꞌabara jaradꞌe ze nʉmeãsia bia ẽãta ãzha obꞌeadꞌata. 19Jaidꞌebema kꞌaudꞌa bꞌeadꞌabidꞌa libro jaidꞌebemata wekuadꞌape bakuasidꞌa jõmaʉ̃ kĩrãbita. Maʉ̃ta sõmbe vale bꞌʉta juachabʉdadꞌera kꞌãbãẽã vale bꞌʉta kꞌawuabʉdata ãzhi platadꞌera vale bꞌasia cincuenta mil. 20Aramaʉ̃ne Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera eaba wãba zhi zromata trʉ̃poa wãsia bedꞌeata Nokꞌo Jesúsdꞌera.

21Maʉ̃ tẽã Pablora krĩchasia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãĩta pʉrrʉadꞌa tẽã Macedonia druadꞌe, Acaya druadꞌe. Maʉ̃nerã mawũãsia: Mʉrã Jerusalénne bꞌape wãĩ baraya Roma pʉwʉrʉidꞌubidꞌa. 22Aramaʉ̃ne Macedonia druaedꞌa zokꞌakuasia ũme izhi kꞌareba panʉta, maʉ̃rã panasia Timoteota, Erastota. Izhira ewari ʉ̃kʉrʉ bꞌesia Asia druadꞌe.

Kĩrũnapeadꞌa Éfesodꞌe

23Maʉ̃ ewadera kꞌãbãẽã kĩrũsidꞌa Jesúsdꞌebema pẽwã bꞌedꞌebemane. 24Ne platadꞌebemata obarita bꞌasia Demetrio abadata, maʉ̃bara platadꞌebemata de zakerãta o bꞌasia Diana ne zhi zromane erubꞌe de zata. Plata bio ganabiga bꞌasia maʉ̃ obiga duanukꞌãrĩrã. 25Maʉ̃rãta jʉresia abꞌarika maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌe bawara, mobe mawũãsia: Marãbara kꞌawua bꞌea kꞌãwũã naʉ̃ obꞌeba dazhirã bara bꞌeta. 26Mawũãmina marãbara akʉ bꞌea ũrĩ bꞌea Pablobara kꞌasia bꞌʉta, bari Efeso pʉwʉrʉdꞌebai ẽã, awuarabʉrʉ Asia drua jõma abꞌae bodꞌoa, aramaʉ̃ne zhãrã bioa kenabꞌaribibʉrʉta jara nʉmʉã zhi zromarã ẽãta kꞌãrẽ juwuaba obꞌera. 27Bari naʉ̃ dazhirã negociota aduai ẽã, awuarabʉrʉ Diana ne zhi zromane erubꞌe desidꞌa kꞌãrẽ ẽãne nʉmʉnaña. Aramaʉ̃ne zhi zroma ẽãne edadꞌaya zhi zromane erubꞌeta Asia drua jõmaʉ̃ne ẽjũã jõmaʉ̃ne.

28Maʉ̃ta ũrĩnaĩ kꞌãbãẽã kĩrũ nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Diana zhi zroma Efesio bidꞌarãnerã!

29Aramaʉ̃ne pʉwʉrʉdꞌebema kꞌawua ẽãkua dogꞌoba zhi jʉrebadaidꞌu piraposia jidadꞌape Gayota Aristarcota, maʉ̃rã Macedonia bidꞌarãta panasia Pablo kꞌaidꞌu. 30Pablora bedꞌeadꞌe wã krĩñasia zhãrã kꞌobꞌea, mawũãmina Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeba buedꞌa ẽbasia. 31Nokꞌorãnebema ʉ̃kʉrʉ Asia druadꞌebemabidꞌa izhi ũme biarãba bedꞌeata jarabuebʉdata zuburia bedꞌeasidꞌa edꞌa wã ẽbamarẽã zhi jʉrebadaidꞌu.

32Maʉ̃ẽna ʉ̃kʉrʉbara ne abꞌaʉta jara bꞌikua nʉmʉnerã, dewaraurãbidꞌa ne awʉrʉta jara bꞌikua nʉmasia zhi kꞌabanabara kꞌawuadꞌa ẽãba kꞌãrẽã zhi jʉredꞌapeadꞌata. 33Kꞌabanane edꞌauba Alejandrota jiraedabʉdata bedꞌeamarẽã edabꞌarisidꞌa judíorãba. Mawũẽ Alejandrobara chupeadꞌamarẽã juwuaba jarape ãzhi kꞌareba bedꞌeai basia zhãrã kꞌobꞌe kĩrãbita. 34Mawũãmina judíota kꞌawuadꞌape jõma hora ũme badea bꞌikua mawũãsidꞌa: ¡Diana zhi zroma Efesio bidꞌarãnerã!

35Maʉ̃ne kꞌarta bꞌʉbari zhi zromaba kꞌabanata chupeabigape mawũãsia: Efesio bidꞌarã, mʉã jaraita ũrĩũdua, ¿kꞌawua duanu ẽka Efesio bidꞌarãneta pʉwʉrʉta tabꞌʉra Diana ne zhi zromane erubꞌe deta akʉbari ẽka, izhira ʉ̃treba zesi ẽka Júpiter zhi zromane erubꞌe zadꞌe? 36Maʉ̃nebema mawũã ẽã abꞌedꞌa ẽbaera marã kĩrãtũmaũdua, kꞌãrẽ orãũdua bia krĩchadꞌa ẽãrã. 37Marãbara naʉ̃rã wesidꞌa dazhirãba zhi zromane erubꞌe dera bĩ ẽã opanʉ ẽãta, mitia jara panʉ ẽãta dazhirãne Diana ne zhi zromane erubꞌera. 38Demetriota kꞌãrẽ obadata izhi ũme bꞌe bawara iabꞌaʉ bawara bedꞌeata erubꞌebʉrʉ nokꞌorã bedꞌea araa obadata kꞌãma bꞌea. Mawũẽ zhiya ji bedꞌeaudua. 39Ne awʉrʉta jaradꞌaibʉrʉ nokꞌorãta ãba tabꞌʉdꞌe krĩcha bꞌedꞌaya. 40Bedꞌeata bꞌaya dazhirãta nokꞌorãba jidadꞌara idꞌi kꞌãwũã nʉme kꞌarea, dazhirãbara jara bꞌedꞌa ẽã kꞌãrẽã kꞌãwũã kĩrũ nʉmerã.

41Maʉ̃ta jarape buegasia ãba tabꞌʉra.

20

Pablo wãna Macedoniaẽna, Greciaedꞌa

1Zhãrã kĩrũ nʉmeãnata taubʉrʉdꞌera Pablobara Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta trʉ̃pe ũrãgꞌakuasia, mobe burakua mʉrã wã ape wãsia Macedonia druaedꞌa. 2Maʉ̃ druadꞌera pʉrrʉasia, aramaʉ̃ne mebẽrã soidꞌu bꞌeamarẽã ũrãgꞌape zesia Grecia druaedꞌa. 3Mama jedꞌekꞌo ũbea bꞌape barcodꞌe Siria druaedꞌa wãĩne kꞌawuasia judíorãba bĩ ẽã odꞌaita bedꞌea ausidꞌata, mawũẽ jẽrũya wãĩta krĩchasia Macedoniãre. 4Asia druaidꞌu kꞌopayasidꞌa Pirro warra Sópater Berea pʉwʉrʉdꞌebemaba, Aristarco dewara Segundo Tesalónica pʉwʉrʉdꞌebemaba, Gayo Derbe pʉwʉrʉdꞌebemaba, Timoteo, Tíquico, Trófimo Asia druadꞌebemarãba. 5Maʉ̃rãta na wãnape dai jʉ̃ãsidꞌa Troa pʉwʉrʉdꞌe. 6Pan ne oreguea ne ẽã kꞌobada ewarita berabꞌaribʉrʉdꞌera daira Filipo pʉwʉrʉdꞌeba barcodꞌe jizoape ewari juesomane ãzhi bawara zhi ũdukuasia Troa pʉwʉrʉdꞌe, daira mama duanesia ewari siete.

Wãba Pablo jũẽna Troadꞌe

7Semana ewarita nabemata domingodꞌe Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera ãba tabꞌasia Jesús bebu krĩcha pan pewa kꞌodꞌaita, maʉ̃nerã Pablora nrũẽma wãĩ baraba miã ũrãgꞌa nʉmʉne ewari ẽsadra basia. 8Ĩbĩrãta bio kꞌoakꞌoadrʉ nʉmasia kʉdꞌa ʉ̃rʉ̃bemata ʉ̃tʉidꞌu zhi jʉre tabꞌʉ maẽ. 9Kũrãta Eutico abadata kꞌãbãẽã dapea wuedꞌa jewedꞌa bꞌasia, Pablo dããrã bedꞌea nʉmʉba dapeaba kꞌãĩtotosia, mawũẽ kʉdꞌa ʉ̃rʉ̃bemata ũbeaidꞌuba udogꞌota jiraedasidꞌa zhi beumata. 10Aramaʉ̃ta Pablora udꞌubꞌaepe izhi ʉ̃rʉ̃ bꞌarrupe bʉra mawũãsia: Sopuarãũdua, zokꞌai bꞌʉa.

11Pablora wakusa wãrĩzepe Jesús bebu krĩcha pan pewa kꞌodꞌape bedꞌeasia ʉ̃nadrʉyeedꞌa, mobe wãsia. 12Kũrã zokꞌai edebʉdaba kꞌãbãẽã sobiasidꞌa.

Wãnapeadꞌa Troadꞌeba Miletoedꞌa

13Daira na wãta barcodꞌe Asón pʉwʉrʉedꞌa jizoasia Pablo mama bꞌaribidꞌaita, izha mawũã jaradꞌadꞌe drua wã krĩñape. 14Asón pʉwʉrʉdꞌe dai bawara zhi ũdupe barcodꞌe bꞌarisia, aramaʉ̃ne daira zesia Mitilene pʉwʉrʉedꞌa. 15Mamaʉ̃ba jizoabʉrʉdꞌera nrũẽma berabꞌarisidꞌa dodꞌu Quío kĩrãpe. Nrũẽma jũẽsidꞌa odedꞌaze dodꞌu Samoĩnu. Trogiliodꞌe õbꞌaedape nrũẽma jũẽsidꞌa Mileto pʉwʉrʉedꞌa. 16Pablobara krĩchasia Éfeso pʉwʉrʉra jipa berabꞌariita, aramaʉ̃ne dããrã ẽbaita Asia druadꞌe. Ĩñabasia nʉmasia jũẽ bꞌera Pentecosté ewade fiestadꞌe bꞌaita Jerusalénne.

Wãba Pablo bedꞌeadꞌa Miletodꞌe

17Mileto pʉwʉrʉdꞌeba trʉ̃bisia Éfeso pʉwʉrʉdꞌe nokꞌorã mebẽrãne bꞌeta. 18Izhima zebʉdadꞌera mawũãsia: Marãbara kꞌawua bꞌea marãne edꞌa mʉ ewariza sãwũã bꞌʉra mʉ eewa zesi ewadeba Asia druaedꞌa. 19Mʉãrã Nokꞌo Jesúsba jara bꞌʉta ibiadꞌe aribꞌae bꞌʉa, aramaʉ̃ne daubꞌa biodꞌe zuburia nʉmʉã bea krĩña bꞌeba judíorãba. 20Aramaʉ̃ne mʉãrã marã biaitabema idaribi ẽã jarasia jõmaʉ̃ daidꞌu, jarasia dezabidꞌa. 21Judíorãã, judíorã ẽãta bꞌea jarasia kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã, ĩjãnamarẽã dazhirã Nokꞌo Jesucristodꞌebemata. 22Kꞌõbebʉrʉ Jawurebiaba wãbibʉrʉba mʉrã Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãña kꞌawua ẽãne mʉ maĩnu sãwũã berabꞌariira. 23Mʉã kꞌawua bꞌʉra Jawurebiaba pʉwʉrʉ jõmaʉ̃ne mʉãã jara bꞌʉa mʉrã cárceldꞌe bꞌaita, zuburia bꞌaita. 24Mawũãmina mʉãrã maʉ̃ta krĩcha bꞌʉ ẽã, miã mʉãrã mʉzhita krĩcha bꞌʉ ẽã. Awuarabʉrʉ mʉã oi barata sobia jõbiita bꞌʉa, Nokꞌo Jesúsdꞌeba mʉã jidadꞌata bedꞌea biata jaraita izhi biaba jarabi nʉmʉkꞌãrĩta Daizezeba.

25Mʉãrã kꞌawua bꞌʉa kꞌãwũãnaba mʉã Daizezeta Nokꞌodꞌebemata jara berabꞌari bꞌʉ maẽ marã jõmaʉ̃ba miõba wueta ũdudꞌa ẽbaya mʉ kĩrã. 26Maʉ̃ba mʉã idꞌi ewade marãã jaraya, iabꞌa aduara mʉrã bedꞌea ne ẽbaya. 27Mʉãrã idaribi ẽã jõma jarabʉrʉa ũrãgꞌa Daizezedꞌera. 28Maʉ̃ba mazhikusa kĩrãkuita bꞌeaudua, Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌe jõmaʉ̃ kꞌarea kĩrãkuita bꞌeaudua, maʉ̃ kꞌarea marã Jawurebiaba bꞌʉsia jʉredꞌamarẽã mebẽrã Nokꞌo Jesúsdꞌeta, maʉ̃rã izha edadꞌata izhi waba. 29Mʉãrã kꞌawua bꞌʉa mʉ wãna tẽã marã maẽ edꞌa zedꞌaya usa kꞌazhirua kĩrãkꞌa bꞌeta, maʉ̃rãbara mebẽrã ãrĩnaña. 30Marãnebemata sewa nebʉrʉ piradrʉdꞌaya ãzhita pẽwãbidꞌaita Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌea. 31Maʉ̃ba kĩrãkuita bꞌeaudua, bude bꞌeaudua mʉãrã año ũbea diamase ewaridꞌe daubꞌadꞌe ũrãgꞌa tau ẽã bꞌadꞌata marã abꞌa abꞌakꞌa.

32Kꞌõbebʉrʉ mebẽrã mʉã marã chãbꞌariya Daizezea, bedꞌeata izhi biaba jarabi nʉmʉkꞌãrĩã chãbꞌariya, izhara zareata erubꞌʉa marã soidꞌu bꞌeabiita, marãã dedꞌekaya izha diaita jaradꞌara izhidꞌeta duanuna jõmaʉ̃ã. 33Mʉãrã plata, miã oro, miã wua miõneta krĩña bꞌʉ ẽã. 34Awuarabʉrʉ marãbara kꞌawua bꞌea mʉã nesidꞌara mʉ bawara bꞌeba nesidꞌara mʉzhi juwuaba abꞌʉa. 35Ne jõmaʉ̃ne mʉã marãã jaradia bꞌʉa mawũã traja kꞌarebai barata kꞌãrẽ nesidꞌa bꞌera. Nokꞌo Jesús bedꞌeata bude baudua mawũãnata: Dazha awʉrʉa kꞌãrẽ diabʉrʉba dazhira audre sobiaya awʉrʉba diabʉrʉta jidai kꞌãñabara.

36Maʉ̃ta jarape Pablo sãkꞌokꞌodꞌe kꞌobꞌepe zhiwidꞌisia ãzhi jõmaʉ̃ bawara. 37Mobebʉrʉ jõma kꞌãbãẽã jẽga kꞌobꞌeba Pablo obʉradꞌape kĩrãma nigasidꞌa. 38Kꞌãbãẽã sopua kꞌobꞌeasia izha jaradꞌaba izhi kĩrã wueta ũdudꞌa ẽãta. Aramaʉ̃ne kꞌopayasidꞌa barcoidꞌu.

21

Pablo wãna Jerusalénʉẽna

1Daibara mebẽrã ãmaẽnape barcodꞌe jipa wãsidꞌa Cos dodꞌuidꞌu. Nrũẽma wãsidꞌa Roda dodꞌuidꞌu. Mamaʉ̃ba wãsidꞌa Pátara pʉwʉrʉidꞌu. 2Barcota Fenicia druaedꞌa wãta ũdudꞌape jizoasidꞌa. 3Wãne dodꞌu Chipre dajadabʉrʉdꞌera juwua ãkꞌaare ãmaẽbʉdata zesidꞌa Siria druaedꞌa, aramaʉ̃ne Tiro pʉwʉrʉedꞌa jũẽkuasia barcoba mama ne ãĩ jirakuaiba. 4Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta ũdudꞌape daira mama duanesia ewari siete. Maʉ̃rãbara Jawurebiadꞌeba Pabloa jarasidꞌa wãrĩze ẽbamarẽã Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 5Ewarita arabai dai wãbʉdadꞌera jõmaʉ̃ba wũẽrãrã ãzhidꞌe bawarauba, ãzhi warrarã bawarauba daira pʉwʉrʉ ãĩ kꞌopayasidꞌa. Aramaʉ̃ne ibudꞌe sãkꞌokꞌodꞌe bꞌadape dai jõma zhiwidꞌisidꞌa. 6Aramaʉ̃ne zhiya zhi burakuape dai barcodꞌe ʉ̃tʉ wãbʉdadꞌera ãzhira jẽrũya wãsidꞌa ãzhi dedꞌaa.

7Daira pusadꞌe wã taubʉdata Tiro pʉwʉrʉdꞌeba jizoasia Tolemaida pʉwʉrʉedꞌa. Mama mebẽrã saludꞌadꞌape ãzhi bawara duanesia ewari abꞌa. 8Nrũẽma Pablo dai izhi bawara bꞌe bawara wãbʉrʉdꞌera daira wãsidꞌa Cesarea pʉwʉrʉedꞌa. Mobe Felipe dedꞌa wãsidꞌa Jesúsdꞌebema bedꞌea biata jarabari maẽ. Izhira mebẽrã kꞌarebaita jʉrʉdꞌapeadꞌata sietedꞌebema basia, daira duanesia izhi maẽ. 9Izhara miã zagꞌairãta kꞌaurãta kĩmarẽ erubꞌasia Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãta. 10Daira mama ewari ʉ̃kʉrʉ duanune Judea druadꞌeba edꞌaa zesia Daizezeba bedꞌeata jarabibarita Agabo abadata. 11Maʉ̃bara dai akʉdꞌe zebʉrʉta jidasia correa Pablodꞌeta, mobe izhi jẽrũta izhi juwuata tãjʉ̃pe mawũãsia: Naʉ̃ẽnabemata Jawurebiaba jara kꞌobꞌʉta: Jerusalénne judíorãba kꞌãwũã tãjʉ̃naña naʉ̃ correa zhibarita, mobe chãbꞌaridꞌaya judíorã ẽãta bꞌe juwuadꞌe.

12Maʉ̃ta ũrĩnaĩ daira mama bꞌe bawara zuburia bedꞌeasidꞌa wãrĩze ẽbamarẽã Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 13Mawũãmina Pablobara panaʉ̃ mawũãsia: ¿Kꞌãrẽta odꞌaipe jẽgabʉdaba mʉ sopuabi kꞌobꞌebara? Mʉrã bari zhi jʉ̃bigaidꞌe bꞌʉ ẽã, awuarabʉrʉ Jerusalénne beuisidꞌa bꞌʉa Nokꞌo Jesús kꞌarea.

14Aramaʉ̃ne daibara tʉ bꞌedꞌa ẽãba idaribibʉdata mawũãsidꞌa: Mobera odua Nokꞌo Daizezeba krĩñata.

15Maʉ̃ ewari tẽã aribꞌaedꞌape daira wãrĩzekuasia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 16Dai bawara Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌeta ʉ̃kʉrʉ zesidꞌa Cesareadꞌebemata. Ãzhi bawara iabꞌa wesidꞌa Mnasón abadata Chipredꞌebemata, Jesúsdꞌebema ĩjãnata dããrã bꞌasia, daira izhi maẽ duanesia.

Pablo jidadꞌapeadꞌa Daizeze de maẽ

17Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa zebʉdadꞌera mebẽrãbara daira bia edasidꞌa sobia. 18Nrũẽma Pablo dai bawara wãsia Jacobo akʉdꞌe. Mama jõma zhi jʉre duanasia nokꞌorã mebẽrãneta. 19Maʉ̃rã saludꞌape abꞌa abꞌaʉdꞌe nebʉrʉsia judíorã ẽãta bꞌedꞌe edꞌa Daizezeba kꞌãrẽ odꞌata izhi miã ũrãgꞌa wãne. 20Maʉ̃ta ãzha ũrĩbʉdadꞌera Daizezera ibia jarasidꞌa. Mobe Pabloa mawũãsidꞌa: Akʉbꞌʉe mebea, judíorãnebema mil bio bꞌʉa Jesúsdꞌebema ĩjãbʉdata, jõmaʉ̃ba aribꞌae bꞌea Moisé ũrãgꞌata. 21Ãzhaara sewata jarasidꞌa bʉdꞌebemata, judíorãta judíorã ẽã maẽ bꞌeta jõma ũrãgꞌa bꞌʉbidꞌa aribꞌaedꞌa ẽbamarẽã ũrãgꞌa Moisédꞌeta, jara bꞌʉbidꞌa ãzhi warrarãne kꞌakua era kꞌõna ẽbamarẽã, miã odꞌa ẽbamarẽã kꞌãrẽ okꞌawa bꞌera. 22¿Maʉ̃ẽnabemanerã sãwũãnaĩpe? Kꞌabanata wãrãne zhi jʉredꞌaya ũrĩbʉdaba bʉ zedꞌata. 23Mawũẽ za daiba jaradꞌaita odua: Daidꞌebemata kĩmarẽ panʉã aribꞌaedꞌai barata Daizezea jaradꞌapeadꞌata kꞌãrẽ odꞌaita. 24Maʉ̃rãta Daizeze deidꞌu bʉzhi bawara ededua, mobe Daizeze kĩrãbita nene ẽã bꞌeaidꞌebemata ãzhi bawarauba odua. Ãzha Daizezea diaira bʉa diadua, aramaʉ̃ne budꞌa wẽnamarẽã. Mawũãrã jõmaʉ̃ba kꞌawuadꞌaya bʉdꞌebemata jaradꞌapeadꞌara sewata, awuarabʉrʉ kꞌawuadꞌaya bʉabidꞌa kĩrãẽpa aribꞌae bꞌʉta Moisé ũrãgꞌara. 25Mawũãmina judíorã ẽãba Jesúsdꞌebema ĩjãpe bꞌeitara krĩchadꞌape daibara jara bꞌʉsidꞌa kꞌãrẽ zhi zromarãne erubꞌeiita ne beabadata kꞌodꞌa ẽbamarẽã, ne wata kꞌodꞌa ẽbamarẽã, ne ojũẽbꞌari bea kꞌodꞌa ẽbamarẽã, kĩma ẽãta erukꞌãĩna ẽbamarẽã.

26Mawũãnaĩ Pablobara maʉ̃rã kĩmarẽta jʉrebʉrʉta, nrũẽmarã Daizeze kĩrãbita nene ẽã bꞌeaidꞌebemata o jʉ̃drʉsidꞌa. Aramaʉ̃ne Daizeze dedꞌa edꞌa wãsia jaraita Daizeze kĩrãbita nene ẽã bꞌaidꞌebema kꞌãrẽ ewade ma aribꞌaeita, sõmbedꞌe Daizezeita nendʉwʉrʉ diadꞌe zedꞌaita ãzhi abꞌa abꞌaʉba.

27Mawũãmina aramaʉ̃ne ewari siete babodꞌodꞌe, judíorã ʉ̃kʉrʉ Asia druadꞌebemaba Pablo Daizeze dedꞌa ewara maẽ ũdudꞌai, kꞌabanata jõma kĩrũbidꞌape jidabʉdata, 28nemi jĩgua mawũãsidꞌa: Israelitarã, daita kꞌarebaudua. Naʉ̃bara baridu maẽ jõmaʉ̃ã ãña jara bꞌʉa dazhirã ʉ̃rʉ̃, Moisé ũrãgꞌa ʉ̃rʉ̃, naʉ̃ Daizeze de ʉ̃rʉ̃. Maʉ̃ awuara griegorãta edꞌa wãbisia Daizeze dedꞌa ewara maẽ, aramaʉ̃ne mitia osia nene ẽãta naʉ̃ Daizeze dera. 29Mawũãsidꞌa naara ãzha pʉwʉrʉdꞌe izhi ũme ũdusidꞌa baera Trófimo Éfeso pʉwʉrʉ dꞌebemata, ãzhara krĩchasidꞌa Pabloba maʉ̃ta edꞌa wãbisita Daizeze dedꞌa ewara maẽ.

30Aramaʉ̃ne pʉwʉrʉdꞌebema jõma kĩrũ bʉredrʉsidꞌa. Pablora jirtopota ãĩ ertasidꞌa Daizeze dedꞌa ewara maẽbara, mobe aramaʉ̃ta serrasidꞌa puerta jirapanʉrã. 31Beadꞌadea jirkꞌopanʉne soldaorã nokꞌota wagꞌaua jarasidꞌa Jerusalén pʉwʉrʉdꞌebema jõma kĩrũ nʉmeta. 32Maʉ̃bara aramaʉ̃ta soldaorãta ãzhi nokꞌorã bawara jʉre edape wãẽbasia ãzhima. Ãzha soldaorã nokꞌo wagꞌauta soldaorã bawara ũdudꞌai jʉ̃ãkꞌaea jirpanʉrã idaribisidꞌa Pablora. 33Aramaʉ̃ne soldaorã nokꞌota wagꞌaubara orrape jidabʉrʉta jarasia jʉ̃namarẽã cadena ũmeba. Mobe zhãrã kꞌobꞌea widꞌisia kꞌai kꞌawuaita, kꞌãrẽ odꞌata. 34Mawũãmina kꞌabanane edꞌara ʉ̃kʉrʉba ne abꞌaʉta jara, waya dewaraurãba ne awʉrʉta jara bꞌikua nʉmasia. Mawũã bꞌʉgadrʉ nʉmʉba miã kꞌãrẽta bia kꞌawua ẽãba jarasia ededꞌamarẽã soldaorã tabꞌʉ dedꞌa. 35Aramaʉ̃ne dume maẽ zebʉdadꞌera soldaorãbara Pablora jirabꞌari ededꞌai bara zesia kĩrũ kꞌobꞌeba kꞌabanata. 36Kꞌabanata kꞌaidꞌu tẽã zebʉdabara nemi jĩgua mawũãsidꞌa: ¡Beuibara!

Pablo bedꞌeadꞌa zhãrã kĩrãbita

37Soldaorã tabꞌʉ dedꞌa edꞌa buedꞌaidꞌe Pablobara soldaorã nokꞌota wagꞌaua mawũãsia: ¿Bʉara mʉrã idaribiika bʉaa bedꞌeata jaraira?

Mawũãĩ jaribara mawũãsia: ¿Bʉara kꞌãwũã kꞌawua bꞌʉka griego bedꞌeara? 38¿Kꞌõbera bʉ ẽka jari Egiptodꞌebema naara naʉ̃ ewade zhãrã bawara zhõ piradrʉpe, drua drudrua tabꞌʉedꞌa cuatro mil jʉre ededꞌara miã beamiãrãta?

39Mawũãĩ Pablobara mawũãsia: Wãrãnebai mʉrã judíota Tarso pʉwʉrʉdꞌebemata pʉwʉrʉ zroma maẽbema, maʉ̃ pʉwʉrʉra Cilicia druadꞌebema. Mʉ biata odua mʉta idu bedꞌeabirua zhãrã kꞌobꞌea.

40Mawũãĩ jaribara idaribibʉrʉba Pablo dume maẽ ʉ̃ta nʉmepe chupeadꞌamarẽã juwuaba jarasia zhãrã kꞌobꞌea. Aramaʉ̃ne chupeadꞌai hebreo bedꞌeadꞌe bedꞌea mawũãsia:

22

1Mʉ ʉrerã, marã mʉ zeze kĩrãkꞌa bꞌea, mʉ marã kĩrãbita mʉzhikusa zhi kꞌareba bedꞌeaita ũrĩũdua.

2Hebreo bedꞌeadꞌe bedꞌeabʉrʉta ũrĩnaĩ wuaabʉrʉ chupeasidꞌa. Mawũẽ izhara mawũãsia: 3Wãrãnebai mʉrã judíota tosia Tarso pʉwʉrʉdꞌe, maʉ̃ pʉwʉrʉra Cilicia druadꞌebema. Mawũãmina mʉrã warisia nama Jerusalén pʉwʉrʉdꞌe. Mʉãrã ũrãgꞌara kꞌawasia Gamalieldꞌeba, sãwũã kꞌawai bꞌʉdꞌe kꞌawasia Moisé ũrãgꞌa dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌadꞌeta. Aramaʉ̃ne Daizezedꞌebema aribꞌae bꞌasia idꞌi ewade jõma marã bꞌe kĩrãkꞌa. 4Mʉãrã pẽwã bꞌasia Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera beaita, jidakuape cárceldꞌe chãbꞌariita zhũmakĩrãrãta wũẽrãrãta. 5Sacerdote wagꞌaubara kꞌawua bꞌʉa mʉ maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌadꞌara, kꞌawua bꞌea nokꞌorã jõmaʉ̃ba, ãzhara mʉãã kꞌarta diasidꞌa Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera mʉãrã jidasia bꞌʉta dazhirã ʉrerãta bꞌera. Mawũẽ mʉrã Damascoedꞌa wãsia mama bꞌesidꞌa Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa jidakua weita, aramaʉ̃ne pua kꞌawua odꞌamarẽã.

Pabloba jaradꞌa Jesúsdꞌebema ĩjãnata

6Mawũãmina mʉ wãne Damasco kꞌaita babʉrʉdꞌe, ʉ̃matipa aritiaudꞌe mʉta pʉrra abꞌaedꞌa urua tẽũsia bãjãneba. 7Mʉta udꞌa bꞌaebʉrʉdꞌera nemita ũrĩbʉrʉta mʉãã mawũãsia: Saulo, Saulo, ¿bʉa mʉrã kꞌãrẽã pẽwã bꞌʉ? 8Mawũãĩ mʉãrã panaʉ̃ mawũãsia: ¿Bʉra kꞌaipe Nokꞌó? Mʉã mawũãĩ mawũãsia: Mʉrã Jesús Nazaredꞌebema, maʉ̃ta bʉa pẽwã bꞌʉa. 9Mʉ bawara kꞌobꞌebara ʉ̃nata wãrãne ũdubʉdaba perasidꞌa, mawũãmina mʉãã bedꞌea kꞌobꞌʉ nemirã ũrĩna ẽbasia. 10Mʉãrã mawũãsia: ¿Mʉãrã kꞌãrẽta oipe Nokꞌó? Mʉã mawũãĩ Nokꞌobara mawũãsia: Piradrʉpe Damascoedꞌa wãrũã, mama jõma jaradꞌaya bʉa kꞌãrẽ oita. 11Mʉrã daʉbꞌerreasia mʉma mawũã urua tẽʉ̃naba, mawũẽ mʉrã Damascoedꞌa zesia juwuadꞌeba edebʉdaba mʉ bawara kꞌobꞌeba.

12Mama bꞌasia ũmakĩrã Ananía abadata, maʉ̃bara aribꞌae bꞌasia Moisé ũrãgꞌata. Izhira jõmaʉ̃ba bia jara panasia judíorã mama bꞌebara. 13Maʉ̃ta mʉma zepe mʉta orrape mawũãsia: Mebea Saulo, bʉra ne ũdu bꞌidꞌa. Maʉ̃ daucha mʉrã wakusa ne ũdubʉrʉba mʉãrã izhira akʉsia. 14Mawũẽ izhara mawũãsia: Dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌa Zhibariba bʉra jʉrʉsia izha kꞌãrẽ krĩñata bʉa kꞌawuamarẽã, aramaʉ̃ne akʉmarẽã Jesús biata, izhi nemita ũrĩmarẽã izhi idꞌeba. 15Izhidꞌebemata bʉara zhãrã jõmaʉ̃ã jaraya bʉa ũdudꞌata bʉa ũrĩnata. 16Mawũẽ ¿bʉra kꞌãrẽã pi kꞌobꞌaipe? Piradrʉrua, buru kꞌoedua, bʉra kꞌazhiruata biodꞌebara bedꞌea ne ẽã bꞌʉmarẽã izhaa jaradua.

Pablo zokꞌadꞌa judíorã ẽãma

17Mʉrã jẽrũya Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa zepe Daizeze dedꞌa ewara maẽ zhiwidꞌi nʉmʉne ne ũdusia kꞌãĩmokꞌaradꞌe kĩrãkꞌa. 18Maʉ̃nerã mʉã Nokꞌo Jesústa ũdubʉrʉdꞌera mʉãã mawũãsia: Jerusalénnebara ĩñabasia ãĩ wãrũã, namarã ĩjãna ẽbaya bʉa jarabʉrʉra mʉnebemata. 19Mawũãĩ mʉãrã mawũãsia: Nokꞌó, ãzhara kꞌawua bꞌea mʉãrã de zhi jʉrebadata nʉme maẽ sãwũã cárceldꞌe bꞌʉkua bꞌadꞌata ukua bꞌadꞌata bʉdꞌebemata ĩjã bꞌera. 20Esteban bʉdꞌebema jarabarita beasidꞌadꞌera mʉsidꞌa mama kꞌobꞌadꞌaba mʉma biga basia izhi beabʉdara, zrʉgadꞌa ẽbamarẽã mʉã akʉsia izhi bea kꞌobꞌe wuara. 21Mʉã mawũãĩ mawũãsia: Wãrũã, mʉã bʉra wawara zokꞌaya judíorã ẽãma.

Pablo ubii badꞌa soldaorã nokꞌota wagꞌauba

22Pablo bedꞌeara mamabai ũrĩsidꞌa. Aramaʉ̃ne nemi jĩgua mawũãsidꞌa: Druadꞌebara kꞌãʉ̃ nebabirua, kꞌãʉ̃ bꞌaidꞌe bꞌʉ ẽã.

23Aramaʉ̃ne ãzhira kĩrũ jʉra bꞌikua wua ãzha ãnebꞌari bꞌera niãwe, nejarra ewaradꞌe jãmapo jirpanʉba, 24soldaorã nokꞌota wagꞌaubara soldaorã tabꞌʉ maẽ edꞌa ededꞌamarẽã jarape udꞌamarẽã jarasia bedꞌeamarẽã, aramaʉ̃ne kꞌawuaita kꞌãrẽã mawũã kĩrũ jʉra bꞌikua nʉmeta izhi ʉ̃rʉ̃. 25Mawũãmina udꞌaita jʉ̃bʉdadꞌera Pablobara soldaorã nokꞌota mama kꞌobꞌʉa mawũãsia: ¿Roma bidꞌara marãã ubi panʉka sãwũã oita jaradꞌa ẽwedꞌara?

26Soldaorã nokꞌoba maʉ̃ta ũrĩbʉrʉdꞌera wãpe soldaorã nokꞌota wagꞌaua mawũãsia: ¿Bʉara sãwũã oipe? Ũmakĩrã jarira Romanebema.

27Mawũãĩ soldaorã nokꞌota wagꞌaubara orrape mawũãsia: Mʉãã jaradua ¿bʉra Romanebemakꞌa?

Mawũãĩ izhara mawũãsia: Ããjã.

28Mawũãĩ soldaorã nokꞌota wagꞌaubara mawũãsia: Mʉã plata bio diabʉrʉba mʉrã Roma bidꞌata bꞌesia.

Mawũãĩ Pablobara mawũãsia: Mʉrã todꞌadꞌeba maʉ̃ã.

29Aramaʉ̃ne izhi uita kꞌobꞌeadꞌabara idaribisidꞌa. Soldaorã nokꞌota wagꞌaubara mawũã Roma bidꞌata kꞌawuape izhisidꞌa perasia jʉ̃bidꞌaba.

Pablo kꞌobꞌadꞌa nokꞌorã kĩrãbita

30Nrũẽma soldaorã nokꞌota wagꞌaubara bia kꞌawua krĩñasia judíorãbara kꞌãrẽã jirpanʉta, mawũẽ cadena ẽnabisia. Mobe zebidꞌamarẽã jarasia nokꞌorã sacerdoterãta, nokꞌorã wagꞌaurã bawara. Mobe Pablo ãĩ edape kꞌobꞌʉsia ãzhi kĩrãbita.

23

1Pablobara nokꞌorã wagꞌaurã akʉ mawũãsia: Mʉ ʉrerã, Daizeze kĩrãbitara mʉ krĩchara bia bꞌʉa idꞌi basiidꞌu.

2Ananía sacerdote wagꞌaubara Pablo kꞌaita kꞌobꞌea jarasia tachidꞌamarẽã ima.

3Mawũẽ Pablobara mawũãsia: ¡Bʉra Daizezeba tachiya, bʉra sewa bibaʉta bꞌʉa! ¿Bʉra jewedꞌa kꞌobꞌʉ ẽka mʉ kꞌawua oita Moisé ũrãgꞌaba jara bꞌʉdꞌe, maʉ̃ta bʉara Moisé ũrãgꞌara aribꞌae ẽã nʉmʉ ẽka jarabʉrʉba mʉ tachidꞌamarẽã?

4Mawũãĩ mama kꞌobꞌebara mawũãsidꞌa: ¿Sacerdote wagꞌau Daizezedꞌera ikꞌazhirua jarabʉrʉka?

5Mawũãnaĩ Pablobara mawũãsia: Mʉ ʉrerã, mʉãrã kꞌawua ẽbasia mawũã sacerdote wagꞌaura. Maʉ̃ẽnabemata zhi bꞌʉmata mawũã bꞌʉa: Ikꞌazhirua jararãrũã nokꞌo wagꞌau bʉdꞌebema bꞌedꞌeta.

6Pablobara kꞌawuasia ʉ̃kʉrʉ saduceorãta, ʉ̃kʉrʉ fariseorãta, mawũẽ nemi jĩgua nokꞌorã wagꞌaurãã mawũãsia: Mʉ ʉrerã, mʉrã fariseoa, mawũẽ mʉrã fariseorãnebema. Beukuadꞌata piradrʉdꞌaita mʉã ĩjã bꞌʉdꞌeba mʉrã kꞌãwũã jirpanʉã.

7Pabloba mawũãĩ fariseorã, saduceorã ãzhirãĩnu bĩ ẽã bedꞌeasidꞌa, ãba tabꞌʉra aramaʉ̃ne dra totosia. 8Maʉ̃ẽnabema saduceorãbara jara bꞌea beudꞌara piradrʉ ẽãta, miã ángel ne ẽãta, miã Jawurebiara ne ẽãta. Mawũãmina fariseorãma maʉ̃rã mawũã. 9Aramaʉ̃ne kĩrũ bꞌʉgadrʉsidꞌa. Maʉ̃ne ũrãgꞌa Moisédꞌe jarabadata fariseorãnebemata piradrʉdꞌape mawũãsidꞌa: Ũmakĩrã naʉ̃bara miã kꞌãrẽta bĩ ẽã o ẽã. Jawurebiata izhaa bedꞌeasi ẽbʉrʉ ángelta bedꞌeasia, idaribi ẽã jirpana ẽã Daizezea.

10Aramaʉ̃ne wuaabʉrʉ kꞌaikꞌaia jirpanʉba soldaorã nokꞌota wagꞌaura perasia, mawũẽ ãzhara Pablora baʉcha naʉ̃sãbidꞌaidꞌeba soldaorãã jarasia wãnape zhãrã maẽbara edꞌa ededꞌamarẽã ãzhi soldaorã tabꞌʉ maẽ.

11Maʉ̃ diamase Nokꞌo Jesús zhi ũdubipe mawũãsia: Pablo, wãniguarua, Jerusalénne bʉa mʉnebemata jarabʉrʉ kĩrãkꞌa kꞌãwũã jaraibara Romanebidꞌa.

Pablo beaita jirpanana

12Ʉ̃nadrʉbʉrʉdꞌera judíorã ʉ̃kʉrʉ bedꞌea ausidꞌa. Wãrãne bedꞌeasidꞌa nekꞌodꞌa ẽbaita miã baniã dodꞌa ẽbaita Pablo beadꞌayeedꞌa. 13Ãzhira cuarenta audre nʉmasia mawũã wãrãne bedꞌeadꞌapeadꞌara. 14Maʉ̃rãta nokꞌorã sacerdoterãma, nokꞌorãma wãnape mawũãsidꞌa: Daira wãrãne bedꞌeasidꞌa miã kꞌãrẽta kꞌodꞌa ẽbaita Pablo beadꞌayeedꞌa. 15Mawũẽ marãba nokꞌorã wagꞌaurã bawarauba soldaorã nokꞌota wagꞌaua jaraudua nu wemarẽã marãma, sewa jaraudua marãbara wãrãne bia widꞌi krĩña panʉta izhidꞌebemata. Maʉ̃ẽna daibara beadꞌaita kꞌopanaña izhi nama zei nawedꞌa.

16Mawũãmina Pablo nawekꞌau wauba mawũã kũrũgadꞌaita bedꞌea kꞌopanʉta ũrĩbʉrʉdꞌera, wãpe edꞌa wãsia soldaorã tabꞌʉ maẽ, mobe jarasia Pabloa.

17Mawũẽ Pablobara soldaorã nokꞌota abꞌa trʉ̃pe mawũãsia: Naʉ̃ kũrãta ededua soldaorã nokꞌota wagꞌauma, bedꞌeata erubꞌʉa jaraita.

18Mawũãĩ maʉ̃bara soldaorã nokꞌota wagꞌauma edepe mawũãsia: Pablo jida erupanʉba mʉta trʉ̃pe zuburia bedꞌeasia bʉma wemarẽã naʉ̃ kũrãta, bedꞌeata erubꞌʉbidꞌa bʉaa jaraita.

19Mawũãĩ soldaorã nokꞌota wagꞌaubara juwuadꞌe jidape awuara edepe widꞌi mawũãsia: ¿Bʉara mʉãã kꞌãrẽta jaraipe?

20Mawũãĩ izhara mawũãsia: Judíorãta krĩcha abꞌarika zekuasia bʉaa jaradꞌaita Pablo nu edebimarẽã nokꞌorã wagꞌaurã kĩrãbita. Sewa bʉaa jaradꞌaya wãrãne bia widꞌi krĩña bꞌeta izhidꞌebemata. 21Mawũãmina bʉara ĩjãrãrũã, ãzhidꞌebema ũmakĩrãrã cuarenta audreba jirtopoita merũ jirpanʉã, maʉ̃rã wãrãne bedꞌeasidꞌa nekꞌodꞌa ẽbaita miã baniã dodꞌa ẽbaita beadꞌayeedꞌa. Ãzhara bari jʉ̃ã nʉmeã bʉa kꞌasia aita.

22Mawũãĩ soldaorã nokꞌota wagꞌaubara kũrã wãbibʉrʉta jarasia miõã jara ẽbamarẽã maʉ̃ jaradꞌata.

Pablo edebidꞌa nokꞌo Félix bꞌʉma

23Soldaorã nokꞌota wagꞌaubara soldaorã nokꞌota ũme trʉ̃pe diamase a las nueve wãĩta aribꞌaebigasia soldaorã dociento, kꞌawayo banata setenta, miãsu banata dociento. Aramaʉ̃ne wãnamarẽã Cesarea pʉwʉrʉidꞌu. 24Kꞌawayodꞌe silla bꞌʉdꞌamarẽã jarasia Pablo maʉ̃ne bꞌaribidꞌape zokꞌai erjũẽnamarẽã nokꞌo Félix bꞌʉma. 25Kꞌarta bꞌʉpe diabuedꞌera mawũãsia:

26Mʉrã Claudio Lisia, Félix bʉra nokꞌota zhi zromaã mʉãrã saludo diabuebʉrʉa. 27Ũmakĩrã naʉ̃ta judíorãba jidadꞌape ãzha beadꞌaidꞌe, mʉta soldaorã bawara wãpe kꞌarebasia mʉã kꞌawuape Roma bidꞌata. 28Kꞌãrẽã jirpanʉta kꞌawua krĩñaba mʉãrã edesia nokꞌorã wagꞌaurãta ãzhidꞌema. 29Mawũẽ mʉãrã kꞌawuasia ãzhi ũrãgꞌadꞌebema kꞌarea jirpanʉta. Mawũãmina miã kꞌãrẽ bedꞌeata erubꞌa ẽbasia beadꞌaira o cárceldꞌe bꞌaira. 30Mawũãmina ũmakĩrã naʉ̃ judíorãba jirtopoita merũ jirpanʉta jaradꞌai aramaʉ̃ta mʉãrã zokꞌasia bʉma. Mʉãrã izhi jirpanʉrãã jarasia bʉ kĩrãbita jaradꞌamarẽã kꞌãrẽta erubꞌebʉrʉ izhi ʉ̃rʉ̃. Bia bꞌadua.

31Soldaorãbara Pablora edebʉdata ãzhaa jaradꞌapeadꞌa kĩrãkꞌa diamase edesidꞌa Antípatri pʉwʉrʉedꞌa. 32Nrũẽma kꞌawayo banaã chãbꞌarisidꞌa wãnamarẽã izhi bawara, mobe jẽrũya zekuasia ãzhi soldaorã tabꞌʉma. 33Jarirã Cesarea pʉwʉrʉedꞌa jũẽkuape kꞌartara diasidꞌa nokꞌoa. Pablora kꞌobꞌʉsidꞌa izhi kĩrãbita. 34Nokꞌobara kꞌartara lepe widꞌisia kꞌãrẽ druadꞌebemata. Aramaʉ̃ne Cilicia druadꞌebemata kꞌawuai, 35mawũãsia: Mʉãrã bʉ bedꞌeara ũrĩña bʉ ji bꞌeta zebʉdadꞌe.

Mawũãpe akʉdꞌamarẽã jarasia edꞌa bꞌʉdꞌape rey Herode bꞌadꞌa dedꞌa.

24

Pablo bedꞌeadꞌa Félix kĩrãbita

1Maʉ̃ tẽã ewari juesomane Ananía sacerdote wagꞌauta Cesarea pʉwʉrʉedꞌa edꞌaa zesia nokꞌorã ʉ̃kʉrʉ bawara, dewara zesia zhãrãbari bedꞌeabarita Tértulo abadata. Maʉ̃rãta nokꞌo kĩrãbita zesidꞌa Pablo jidꞌaita. 2Aramaʉ̃ne Pablo trʉ̃bʉdadꞌera Tértulobara nokꞌoa ji mawũãsia: Bʉkꞌareuba daira kꞌãbãẽã sobia adu-a bꞌea, daira ne biodꞌe bia erunʉmʉã bʉara krĩchata erubꞌʉdꞌeba. 3Bʉra zhi zroma Félix, bʉa obꞌʉdꞌebema daibara ewariza baridu maẽ jida bꞌea kꞌãbãẽã sobia. 4Mawũãmina mʉã bʉra dããrã miãsẽã erunʉma ẽbaita, mʉ biata odua dai bedꞌeata kꞌakutua ũrĩdua ibiadꞌe. 5Daibara kꞌawuasidꞌa ũmakĩrã naʉ̃ ne kꞌazhiruata, ẽjũã jõmaʉ̃ maẽ judíorã jõma kĩrũbiga bꞌʉa, Nazaredꞌebema ũrãgꞌadꞌe bꞌe nokꞌoa. 6Maʉ̃sidꞌa mawũãne mitia oi basia Daizeze desidꞌa. Mawũẽ daibara jidadꞌape kꞌawua okrĩñasidꞌa dai ũrãgꞌata bꞌʉdꞌe. 7Mawũãmina soldaorã nokꞌo wagꞌauta Lisiaba zhõne jãrĩsia dai juwuadꞌebara. 8Aramaʉ̃ne jarasia izhi ji bꞌera zedꞌamarẽã bʉma. Sãwũãta bʉa widꞌira bʉara kꞌawuaya maʉ̃ daiba jarabʉda jõmaʉ̃ kꞌarea jirpanʉta daibara.

9Judíorã mama kꞌobꞌebidꞌa jarasidꞌa jõma mawũãta. 10Nokꞌobara juwuaba Pabloa jarasia bedꞌeamarẽã, mawũẽ mawũãsia: Mʉãrã kꞌawua bꞌʉa bʉra año bio bata bedꞌea araa obꞌʉta kꞌãwũã daidꞌebemata, mawũẽ mʉrã wãnigua bedꞌeaya mʉzhikusa zhi kꞌarebaita. 11Bʉa widꞌikara kꞌawuaya ewari doce bata mʉrã Daizeze ibia jaradꞌe wãrĩzedꞌata Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 12Maʉ̃nerã mʉrã ũdudꞌa ẽbasia bedꞌea kꞌaudꞌa nʉmʉrã zhãrã bawara, kĩrũbiga nʉma ẽbasia kꞌabanata, miã Daizeze dedꞌa, miã de zhi jʉrebadata nʉme maẽ, miã pʉwʉrʉdꞌe. 13Miã naʉ̃rãbara bʉaa kꞌawua jara bꞌedꞌa ẽã mʉ kꞌãrẽã kꞌãwũã jirpanʉrã. 14Mawũãmina mʉã naʉ̃ta bʉaa jaraya: Mʉãrã pẽwã bꞌʉa Jesúsdꞌebema ota ãzha jãpe bꞌʉa abꞌeta, mʉãrã aramaʉ̃ne bedꞌeata aribꞌae bꞌʉa mʉ zhibarirã bꞌeadꞌa Zhibaridꞌeta. Mʉãrã jõma ĩjã bꞌʉa Moisé ũrãgꞌadꞌe bꞌʉ tabꞌeta, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãne bꞌʉ tabꞌeta. 15Mʉãrã ãzhidꞌe kĩrãkꞌa ĩjã bꞌʉa Daizezebara beudꞌapeadꞌara piradrʉbigaita biata bꞌeta bia ẽãta bꞌeta. 16Maʉ̃ kꞌarea mʉrã baridua kĩrãkuita bꞌʉa bedꞌea ne ẽã nʉmaĩta Daizeze kĩrãbita, zhãrã kĩrãbita.

17Mʉrã drua ãĩ año ʉ̃kʉrʉ nimibape plata diadꞌe zesia mʉrãta zuburia bꞌea, dewara Daizezea diadꞌe zesia nendʉwʉrʉta. 18Maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌʉta mʉrã judíorã Asia druadꞌebemaba ũdusidꞌa Daizeze kĩrãbita nene ẽã bꞌaidꞌebemata obꞌʉdꞌe Daizeze dedꞌa ewara maẽ. Maʉ̃nerã mʉrã kꞌabana bawara kꞌobꞌa ẽbasia, miã zhãrã kĩrũbiga nʉma ẽbasia. 19Maʉ̃rã mʉ ũdudꞌapeadꞌata bʉ kĩrãbita zedꞌape mʉrã jidꞌaidꞌe bꞌʉa mʉ ʉ̃rʉ̃ bedꞌeata jaradꞌaita erubꞌebʉrʉ. 20Manebʉrʉ za kꞌobꞌeba jaradꞌaidꞌe bꞌʉa mʉã bia ẽãta odꞌata kꞌawuasidꞌa kꞌawuaita mʉ kꞌobꞌasidꞌe nokꞌorã wagꞌaurã kĩrãbita. 21Awuarabʉrʉ ãzhi maẽ kꞌobꞌasidꞌera mʉãrã nemi jĩgua mawũãsia: Beudꞌapeadꞌata piradrʉdꞌaita mʉã ĩjã bꞌʉ kꞌarea marãbara idꞌi mʉrã kꞌãwũã jirpanʉã.

22Nokꞌo Félixba maʉ̃ta ũrĩbʉrʉdꞌera Jesúsdꞌebema ora bia kꞌawua bꞌʉba mawũãsia: Soldaorã nokꞌo wagꞌau Lisia naĩnu eidꞌu zebʉrʉdꞌe mʉãrã ma kꞌawuaya marãnebema.

23Mawũãpe soldaorã nokꞌoa jarasia Pablo akʉmarẽã. Mawũãmina jarasia ne sãwũãĩrã idaribimarẽã. Idaribimarẽã jarasia ãzhirãba izhi aribꞌaebʉdara o izhima zebʉdara.

24Ewari tẽãne Félix zhi kĩma Drusila ũme zesia, zhi kĩma judía basia. Maʉ̃nerã Pablo trʉ̃pe ũrĩsia Jesucristodꞌebema ĩjã bꞌedꞌebemata. 25Maʉ̃nerã Pablobara jarasia bia ẽãta o ẽbaidꞌebemata kĩrãẽpa bꞌaidꞌebemata, dewara jarasia Daizezeba zhãrã kꞌawua oita ewarita zeita, nokꞌo Félix maʉ̃ba perape mawũãsia: Namabaia wãrũã. Mʉã trʉ̃ bꞌeidꞌe mʉã bʉra trʉ̃ña.

26Aramaʉ̃ne Pabloba plata diamarẽã bꞌasia izha enaĩbari, maʉ̃ kꞌarea zema bio zebi bꞌʉta bedꞌea bꞌasia izhi ũme. 27Aramaʉ̃ne año ũme babʉrʉdꞌera Félix nokꞌota bꞌadꞌara kenabꞌaribʉrʉba chãbꞌarisia Porcio Festoa. Félix judíorã bawara bia bꞌa krĩñaba cárceldꞌe ãmaẽsia Pablora.

25

Pabloba jaradꞌa izhira ededꞌamarẽã Césarma

1Aramaʉ̃ne Festora nokꞌota bꞌadꞌe zesia Judea druadꞌe, ewari ũbeadꞌe Cesarea pʉwʉrʉdꞌeba wãrĩzesia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa. 2Mawũẽ nokꞌorã sacerdoterãta, judíorã zhi zromarãta izhi kĩrãbita zedꞌape Pablora jisidꞌa. 3Sewa ãzhi biata omarẽã widꞌisidꞌa Pablo webimarẽã Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa, aramaʉ̃ne beabidꞌai basia odꞌe. 4Mawũãmina Festobara jarasia Pablora cárceldꞌe bꞌʉta Cesarea pʉwʉrʉdꞌe, jarasia maĩnu izhira dããrã ẽãne wãĩta. 5Mobe mawũãsia: Marãnebemata wãsia bꞌʉra mʉ ũme bꞌaekuaudua. Mobe maʉ̃ba bia ẽãta osibʉrʉ jiudua.

6Festora Jerusalénne ewari ocho o ewari diez bꞌape wãsia Cesarea pʉwʉrʉedꞌa. Nrũẽma zhãrã kꞌawua obari maẽ jewedꞌape wedꞌamarẽã jarasia Pablora. 7Pablo zebʉrʉdꞌera judíorã Jerusalénneba zedꞌapeadꞌabara bʉredrʉdꞌape bia ẽã zromata bio osidꞌe jisidꞌa, mawũãmina jara bꞌedꞌa ẽbasia maʉ̃ sãwũã wãrĩnuta. 8Maʉ̃nerã Pablobara izhikusa zhi kꞌareba mawũãsia: Judíorã ũrãgꞌa ʉ̃rʉ̃rã, miã Daizeze de ʉ̃rʉ̃rã, miã rey César ʉ̃rʉ̃rã mʉrã kꞌazhiruara o ẽã miã kꞌãrẽne.

9Mawũãmina Festo judíorã bawara bia bꞌa krĩñaba Pabloa widꞌi mawũãsia: ¿Bʉra Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wãrĩzeika naʉ̃ẽnabemata mama kꞌawua odꞌamarẽã mʉ kĩrãbita?

10Mawũãĩ Pablobara mawũãsia: Zhãrã kꞌawua obadata rey Césardꞌe maẽ kꞌobꞌʉa mʉrã, mʉ kꞌawua odꞌaidꞌe bꞌʉ maẽ kꞌobꞌʉa. Judíorã mʉãrã bĩ ẽã o ẽbadꞌata bʉara bia kꞌawua kꞌobꞌʉa. 11Bia ẽãta mʉã osibʉrʉ, o mʉ beadꞌaidꞌebemata mʉã osibʉrʉ mʉrã beuama ẽã. Mawũãmina naʉ̃rãba mʉ jirpanʉnebemata miã kꞌãrẽta ne ẽbʉrʉ, mʉrã miõba chãbꞌari bꞌe ẽã ãzhaara. Mʉãrã krĩña bꞌʉa mʉrã rey Césarba kꞌawua oita.

12Mawũãĩ Festora krĩcha diabada bawara bedꞌeape panaʉ̃ mawũãsia: Bʉara Césarba kꞌawua oita krĩñabʉrʉba bʉra rey Césarma wãña.

Pablo wedꞌapeadꞌa Agripa kĩrãbita

13Ewari ʉ̃kʉrʉ berabꞌaridꞌa tẽã rey Agripa zhi nawekꞌau Berenice ũme Cesarea pʉwʉrʉedꞌa zesidꞌa nokꞌo Festo saludꞌaita. 14Mama ewari bio panebʉdaba Festobara rey Agripaa Pablodꞌebemata jara mawũãsia: Iabꞌa cárceldꞌe ãmaẽsia Félixba. 15Maʉ̃ne jirpanʉta mʉ Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa jũẽsidꞌe mʉma zesidꞌa nokꞌorã sacerdoterãta nokꞌorã judíorãne bawara, mobe jarasidꞌa beabimarẽã. 16Mawũãnaĩ mʉãrã panaʉ̃ maʉ̃rãã jarasia Roma bidꞌarãbara zhãrã beadꞌamarẽã chãbꞌari kꞌawa duanu ẽãta zhi ji kꞌobꞌeta kĩrãbita kꞌopanʉ ẽãrã, aramaʉ̃nerã izhikusa zhi kꞌareba bꞌeya jibʉdadꞌera. 17Ãzhi ãba naĩnu zebʉdadꞌera mʉrã aramaʉ̃ta nrũẽma zhãrã kꞌawua obada maẽ jewedꞌape jarasia maʉ̃ wedꞌamarẽã. 18Zhi ji bꞌeta kĩrãbita kꞌobꞌebara bia ẽãta odꞌata jarabʉda ẽãba mʉã krĩcha kꞌobꞌadꞌa kĩrãkꞌa ẽbasia. 19Awuarabʉrʉ jirpanasia ãzha ĩjã bꞌedꞌebema kꞌarea, Jesús apanʉ kꞌarea, maʉ̃ beudꞌata Pablobara jara bꞌʉa zokꞌai bꞌʉta. 20Mʉãrã maʉ̃ sãwũãta kꞌawua ẽãba widꞌisia Jerusalén pʉwʉrʉedꞌa wã krĩña kꞌawuaita maĩnu kꞌawua odꞌamarẽã maʉ̃ẽnabemane. 21Mawũãmina Pablobara krĩñasia izhira kꞌawua omarẽã rey Augusto Césarba. Mawũẽ mʉãrã cárceldꞌe bꞌʉdꞌamarẽã jarasia mʉã zokꞌayeedꞌa rey Césarma.

22Mawũãĩ rey Agripabara nokꞌo Festoa mawũãsia: Mʉãbidꞌa ũrĩkꞌausia maʉ̃ bedꞌeara.

Mawũãĩ jaribara mawũãsia: Bʉara nu ũrĩña.

23Nrũẽma rey Agripa zhi nawekꞌau Berenice ũme zebʉdadꞌera dajada panasia zhi zromarãta. Ãzhira zhãrã kꞌawua obada maẽ edꞌa wãsidꞌa soldaorã nokꞌorãta wagꞌaurã bawara, nokꞌorãta pʉwʉrʉdꞌebema bawara, mawũẽ nokꞌo Festobara webisia Pablora. 24Mobebʉrʉ Festobara mawũãsia: Rey Agripaba dewara ũmakĩrãrã jõma dai bawara ãba kꞌobꞌeba za erukꞌopanʉã ũmakĩrã naʉ̃ta, judíorã kꞌabanaba jirpanʉta mʉãã jisidꞌa Jerusalénne, dewara nama Cesareadꞌebidꞌa. Maʉ̃nerã nemi jĩgua jarasidꞌa wueta bꞌaidꞌe bꞌʉ ẽãta. 25Mawũãmina mʉãrã kꞌawuasia izhi beadꞌaidꞌebema o ẽãta, izhira rey Augusto Césarba kꞌawua omarẽã krĩña bꞌʉba mʉãrã ya krĩchasia zokꞌaita izhima. 26Rey mʉ nokꞌoa kꞌãrẽ wãrãta jara bꞌʉ diabueita ne ẽãba mʉãrã webʉrʉa marã kĩrãbita, zhi audrera bʉ kĩrãbita webʉrʉa rey Agripa, aranaʉ̃nerã sãwũãta kꞌawuabʉrʉba bꞌaya mʉã kꞌãrẽ bꞌʉita. 27Mʉma biga ẽã jida erupanʉrã kꞌãrẽã jirpanʉta jara ẽã zokꞌaira.

26

Pablo bedꞌeadꞌa Agripa kĩrãbita

1Mobebʉrʉ rey Agripabara Pabloa mawũãsia: Bʉzhikusa zhi kꞌareba bedꞌearua.

Mawũãĩ Pablora juwua jirabꞌari izhikusa zhi kꞌareba mawũãsia: 2Rey Agripa, mʉrã sobiabʉrʉa idꞌi bʉ kĩrãbita mʉzhikusa zhi kꞌareba bedꞌeai baera ne jõmaʉ̃ne mʉ jirpanʉta judíorãba. 3Zhi audrera bʉara jõma kꞌawua bꞌʉa sãwũã kꞌawa bꞌeta kꞌãrẽ bedꞌeata bꞌʉta judíorãne edꞌara, mawũẽ mʉ biata odua mʉ bedꞌeata ũrĩdua sẽ ẽã.

Pablo naara sãwũã bꞌadꞌa

4Mʉrã zhi zake wedꞌauba jẽde wedꞌauba mʉzhi druadꞌe Jerusalénne sãwũã bꞌadꞌata kꞌawua bꞌea judíorã jõmaʉ̃ba. 5Ãzhara dewara kꞌawua bꞌea jara krĩñanarã jẽdeuba mʉãrã dazhirã ũrãgꞌata aribꞌae bꞌʉba mʉrã fariseota bꞌʉa. 6Idꞌibaira Daizezeba dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaa jaradꞌara izhara aribꞌaeita mʉã ĩjã bꞌʉ kꞌarea mʉrã trʉ̃sidꞌa kꞌawua odꞌaita. 7Mawũã jaradꞌara aribꞌaeita ĩjã bꞌea dazhirã Israel warrarã docedꞌebemata bꞌebara, mawũẽ Daizezeba jara bꞌʉta aribꞌae bꞌea diamase ewaridꞌe. Maʉ̃ta ĩjã bꞌʉdꞌeba rey Agripa, mʉrã ji panʉã judíorãbara. 8¡Sãwũãpe! ¿Marãma ĩjãĩne bꞌʉ ẽka Daizezeba beudꞌata piradrʉbigaira?

Pablo zhãrã pẽwã bꞌadꞌa

9Wãrãnebai mʉãrã ne jõma oita krĩchasia Jesús Nazaredꞌebemane ĩjã bꞌera kiaweita. 10Mʉãrã maʉ̃ta osia Jerusalénne. Mʉãrã Jesúsdꞌebema ĩjã bꞌera bio cárceldꞌe bꞌʉkuasia mawũã oi zareata diabʉdaba nokꞌorã sacerdoterãba, beakuabʉdara mʉma biga basia. 11Mʉãrã de zhi jʉrebadata nʉme maẽ ubima bio ukuabisia ĩjãbiga ẽã Jesúsdꞌebema zareadꞌe ikꞌazhirua jarabigaita. Aramaʉ̃ne ãzhi ʉ̃rʉ̃ kꞌãbãẽã kĩrũ bꞌʉba pẽwãkua bꞌasia pʉwʉrʉ ãĩbemata tabꞌeidꞌubidꞌa.

Pabloba jaradꞌa izha ĩjãnata

12Maʉ̃ kꞌaudꞌa bꞌʉdꞌeba mʉrã Damasco pʉwʉrʉedꞌa wã basia mawũã oi zareata diadꞌape zokꞌabʉdaba nokꞌorã sacerdoterãba. 13Maʉ̃ne ʉ̃matipa rey Agripa, mʉ odꞌe wãne ʉ̃nata bãjãne mʉã ũdusia audre ʉ̃nata ʉ̃madau urua kꞌãñabara. Maʉ̃ mʉ pʉrra tẽũsia, mʉ kꞌaidꞌu wãbʉdasidꞌa pʉrra tẽũsia. 14Dai jõma egorodꞌe bꞌaebʉdadꞌera mʉã nemita ũrĩsia hebreo bedꞌeadꞌe mʉãã mawũãbʉrʉta: Saulo, Saulo, ¿bʉa mʉrã kꞌãrẽã pẽwã bꞌʉ? Bʉra kꞌãwũãrã dobꞌa pugabʉrʉa sumiãta ne kĩrãkꞌa.

15Mawũãĩ mʉãrã mawũãsia: ¿Bʉra kꞌaipe Nokꞌó? Mʉã mawũãĩ Nokꞌobara mawũãsia: Mʉrã Jesúa, maʉ̃ta bʉa pẽwã bꞌʉa. 16Piradrʉrua, ʉ̃ta nʉmedua, mʉrã bʉaa zhi ũdubibʉrʉa mʉnebemata jarabarita bꞌʉita, aramaʉ̃ne bʉa ũdudꞌata jaramarẽã, mʉ bʉaa zhi ũdubi nʉmaĩnebemata jaramarẽã. 17Mʉã bʉra ẽdrʉbi bꞌaya bʉzhirã juwuadꞌeba, judíorã ẽã juwuadꞌeba. Kꞌõbebʉrʉ mʉã bʉra maʉ̃rãma zokꞌaya. 18Aramaʉ̃ne mʉ bedꞌea wãrãta kꞌawuabʉdaba dabʉ ewekuamarẽã, pãrĩguadꞌe bꞌeadꞌata aramaʉ̃ne bꞌeaya ʉ̃nane, ãtõmiã zarea edre bꞌeadꞌata aramaʉ̃ne zedꞌaya Daizezema. Aramaʉ̃ne mʉnebemata ĩjãbʉdaba Daizezebara bedꞌea ne ẽã duanebiya kꞌazhiruata biodꞌeba, aramaʉ̃ne bꞌeaya izhidꞌeta bꞌedꞌebemata.

Pabloba aribꞌaedꞌa Jesúsba jarabʉrʉta

19Mawũẽ rey Agripa, mʉãrã aribꞌae ẽã nʉma ẽbasia mʉãã jarabʉrʉra Ʉ̃trebemaba. 20Awuarabʉrʉ naara jarasia Damascodꞌe bꞌea, Jerusalénne bꞌea, Judea drua jõmaʉ̃ne bꞌea, judíorã ẽãta bꞌea. Mawũã jarasia kꞌazhiruara ãmape Daizezeta pẽwãnamarẽã, aramaʉ̃ne biata odꞌamarẽã dajada kꞌazhiruara ãmape bꞌeba. 21Maʉ̃ kꞌarea judíorãbara mʉrã Daizeze dedꞌa jidadꞌape beadꞌai basia. 22Mawũãmina Daizezeba kꞌareba nʉmʉba idꞌi basiidꞌu jara nʉmʉã zhi zroma ẽãta bꞌea, zhi zromata bꞌea, aramaʉ̃ne mʉãrã jãpe jara nʉmʉ ẽã Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba dewara Moiséba sãwũã berabꞌariita jaradꞌapeadꞌara: 23Jarasidꞌa zhãrã Ẽdrʉbira beui barata, beudꞌara naara izhita piradrʉita, aramaʉ̃ne Daizeze bedꞌeata ʉ̃nata jaraita judíorãta bꞌea, judíorã ẽãta bꞌea.

Pabloba Agripaa jaradꞌa ĩjãmarẽã

24Izhikusa zhi kꞌareba maʉ̃ta jarabʉrʉdꞌera Festobara nemi jĩgua mawũãsia: Pablo, bʉra kĩrãne bꞌʉ ẽã. Estudiota maʉ̃tua kꞌawua bꞌʉba kĩrãdua bꞌidꞌa.

25Mawũãĩ izhara mawũãsia: Mʉrã kĩrãdua bꞌidꞌa ẽã zhi zroma Festo. Awuarabʉrʉ bedꞌeara wãrãta jara bꞌʉa kĩrãẽpadꞌebemata. 26Rey Agripa mʉrã bʉ kĩrãbita adu-a bedꞌea kꞌobꞌʉa. Maʉ̃ mʉã jarabʉrʉdꞌebema bʉara kꞌawua bꞌʉa, mʉãrã krĩcha ẽã maʉ̃ẽnabema bʉara kꞌawua ẽãta, maʉ̃ berabꞌarisi ẽbaera dau peratʉdꞌe. 27¿Rey Agripa, bʉara ĩjã bꞌʉka Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba jaradꞌapeadꞌara? Mʉãrã kꞌawua bꞌʉa bʉara ĩjã bꞌʉta.

28Mawũãĩ Agripabara Pabloa mawũãsia: Bʉa mʉrã Cristodꞌebema babidea.

29Mawũãĩ Pablobara mawũãsia: ¡Daizezeba krĩñabʉrʉ dããrãne o dããrã ẽãne mʉãrã bari bʉta sãwũã bꞌaita krĩña bꞌʉ ẽã, awuarabʉrʉ jõma idꞌi mʉ bedꞌeata ũrĩ kꞌobꞌesidꞌa mʉãrã mʉ kĩrãkꞌa bꞌeaita krĩña bꞌʉa naʉ̃ cadena ne ẽã!

30Mawũãĩ rey Agripata, nokꞌo Festota, Bereniceta piradrʉsidꞌa ãzhi bawara jewedꞌa duanena bawara. 31Mobe jãpe wãnape ãzhirãĩnu mawũãsidꞌa: Izhi beadꞌaidꞌebema miã cárceldꞌe bꞌaidꞌebema o ẽbasia naʉ̃bara.

32Agripabara Festoa mawũãsia: Naʉ̃ ẽdrʉbidꞌaidꞌe bꞌasia izha krĩñasi ẽbʉrʉ izhira kꞌawua omarẽã rey Césarba.

27

Pablo edebisidꞌa Romaẽna

1Daira Italia druaedꞌa barcodꞌe wãbidꞌaita krĩchabʉdadꞌera Pablota dewaraurã ʉ̃kʉrʉ jida erubꞌe bawara soldaorã nokꞌota Julioa chãbꞌarisidꞌa. Izhira soldaorã rey Augustodꞌeta tabꞌʉdꞌebema basia. 2Daira barco Adramitio pʉwʉrʉdꞌebemane bꞌarisidꞌa. Maʉ̃ barcora wã basia Asia druadꞌebema odedꞌaze za. Dai bawara bꞌasia Aristarco Tesalónica pʉwʉrʉdꞌebemata, maʉ̃ pʉwʉrʉra Macedonia druadꞌebema. 3Nrũẽma jũẽkuasia Sidón pʉwʉrʉidꞌu. Juliobara Pablo bia edabʉrʉta izhi bawara biarãma idu wãbisia kꞌãrẽ nesidꞌata diadꞌamarẽã maʉ̃rãba. 4Mamaʉ̃ba jizoabʉdadꞌera dodꞌu Chipre ãbʉde wãsidꞌa pʉ̃ãdrʉta ãña nʉmʉba. 5Pusadꞌe berabꞌarisidꞌa Cilicia drua kĩrãpe, Panfilia drua kĩrãpe, aramaʉ̃ne zesidꞌa Mira pʉwʉrʉidꞌu, maʉ̃ pʉwʉrʉra Licia druadꞌebema.

6Mama soldaorã nokꞌobara barco Alejandría pʉwʉrʉdꞌebemata ũdusia wãta Italia druaedꞌa. Mawũẽ daira bꞌaribisia maʉ̃ne. 7Daira ewari bio bikaãkꞌa wãsia. Aramaʉ̃ne zuburia kꞌabadadꞌe pʉwʉrʉ Gido kĩrãpe jũẽkuape pʉ̃ãdrʉba idaribi ẽãba dodꞌu Creta ãbʉde wãsidꞌa dodꞌu Salmón kĩrãpe. 8Aramaʉ̃ne pusa kꞌaawa zuburia kꞌabadadꞌe berabꞌarisidꞌa odedꞌaze Buenos Puertos abada maẽ. Maʉ̃ kꞌaita bꞌasia pʉwʉrʉ Lasea.

9Ewarita bio aduabʉdaba ya menajacha nʉmesia pusadꞌe barcodꞌe wãĩrã. Maʉ̃sidꞌa mawũãne fiesta judíorã nekꞌodꞌakꞌa ewarira berabꞌarisia. Maʉ̃nerã Pablobara jarirãã, 10mawũãsia: Mʉã kꞌawua bꞌʉa barcora menajachadꞌe wãneba ne bio aduaya, bari ne zʉgʉa edeta barcota aduai ẽã, awuarabʉrʉ beukuaya dazhirãsidꞌa.

11Mawũãmina soldaorã nokꞌobara barco zhibari bedꞌeata, barcodꞌe nokꞌo bedꞌeata audre ũrĩsia Pabloba jara kꞌobꞌʉ kꞌãñabara. 12Odedꞌaze Buenos Puertos abada maẽrã kue ewarita berabꞌariira biga ẽbaera, zhi kꞌabanarã krĩchasidꞌa mama jipa berabꞌaridꞌaita jũẽnaĩ kꞌawuaita Fenice pʉwʉrʉedꞌa. Odedꞌaze maʉ̃ pʉwʉrʉdꞌebema Creta dodꞌudꞌebema, mawũã krĩchasidꞌa kue ewarira nangu ewarita pusa ewarita berabꞌaridꞌaita mama.

Nanguba pusa bomatʉbidꞌa

13Pʉ̃ãdrʉta juwua ãkꞌaareba pʉ̃ãdrʉ kꞌobꞌaera ãzhima biga basia wãnaĩta, mawũẽ ancla jiraedadꞌape wãsidꞌa dodꞌu Creta kꞌaawa. 14Mawũãmina audre ẽãne barco nanguba edabꞌarisia nangu Euroclidón abadaba. 15Aramaʉ̃ne barcora edabꞌari wãba zhi kẽbʉ nanguma pʉrʉwa bꞌedꞌa ẽãba daira idu zhi edebisidꞌa. 16Dodꞌu zake Clauda abada ãbʉde babʉdadꞌera bꞌe ẽã jirpanape edꞌa bꞌʉsidꞌa jãba zakera. 17Mawũã edꞌa bꞌʉdꞌape barcora lasoba jũẽkuasidꞌa ãrĩ ẽbamarẽã. Ibuta Sirte abadama poa nʉmeĩneba pera kꞌobꞌeba wua barcodꞌebema eubꞌari nʉmʉrã edꞌaa bꞌʉdꞌape nangua idu edebisidꞌa. 18Aramaʉ̃ne pusa nanguba bomatʉbi nʉmʉba nrũẽmanerã doidꞌu pepekuasidꞌa barcoba ne zʉgʉata edera. 19Ewari ũbeadꞌe daibara dazhi juwuaba doidꞌu pepekuasidꞌa netata barcodꞌebema. 20Ewari kꞌazhiruaba ʉ̃madau miã chĩdau ũdu ẽã ewari bio basia, pusa nanguba kꞌãbãẽã bomatʉbi nʉmʉba daibara krĩchasidꞌa daira ẽdrʉdꞌa ẽãta.

21Aramaʉ̃ne Pablobara daira nekꞌodꞌa ẽã ewari bio badꞌeba ãzhi ẽsadra nʉmepe mawũãsia: Biga bakꞌausia mʉ bedꞌeata ũrĩsidꞌabʉrʉ, mawũãrã Creta dodꞌudꞌeba jizoa ẽbakꞌausia kꞌãwũã ne ãrĩne ne aduabidꞌe. 22Mawũãmina wãniguaudua, dazhirã miõta beu ẽã, awuarabʉrʉ teguezoaya barcotrʉ. 23Idꞌi diamase mʉ ũme bꞌasia ángel Daizezedꞌeta, mʉrã Daizezedꞌea, mʉãrã izha jara bꞌʉta aribꞌae bꞌʉa. 24Ángelbara mʉãã mawũãsia: Pablo perarãrũã, bʉra jũẽĩbara rey César kĩrãbita. Maʉ̃sidꞌa mawũãne bʉkꞌareuba Daizezebara jõma bꞌeabiya barcodꞌe bʉ bawara didꞌira. 25Maʉ̃ba wãniguaudua, mʉãrã Daizezera krĩcha bꞌʉa, mawũã baya izha mʉãã jaradꞌa kĩrãkꞌa. 26Aranaʉ̃ne dazhirã poa nʉmeña baridu dodꞌudꞌe.

27Aramaʉ̃ne semana ũme babʉrʉdꞌe diamase nʉmʉnerã pusa Adriáticodꞌe nanguba ededꞌe barcodꞌe trajabadabara ewari ẽsadra krĩchasidꞌa drua kꞌaita bakuata. 28Zabʉdadꞌera pusa nabuara bꞌasia treinta y seis metro. Ãmaña arana wãbʉdadꞌera nabua bꞌasia veintisiete metro. 29Peñama tẽũĩneba pera kꞌobꞌeba ancla kĩmarẽ tabuesidꞌa barco ãkidꞌaare. Mobe ĩñabasia ʉ̃nadrʉbi krĩña panasia. 30Barcodꞌe trajabadara merũ wãnaĩta krĩchasidꞌa barcodꞌebara. Mawũẽ jãba zakera pusaidꞌu babibʉdata sewa tabuedꞌai kĩrãkꞌa kꞌopanasia ancla budearebemata. 31Maʉ̃ne Pablobara soldaorã nokꞌoa soldaorãã mawũãsia: Naʉ̃rãta barcodꞌe kꞌopanʉ ẽbʉrʉ marã ẽdrʉdꞌa ẽã.

32Mawũãĩ soldaorãbara laso jãba zakedꞌeta tiawebʉdaba idu õbuesidꞌa.

33Ãsabodꞌodꞌe Pablobara nekꞌodꞌamarẽã jõmaʉ̃ã mawũãsia: Naʉ̃ba ewarira semana ũme babʉrʉa sãwũãĩ kꞌawuaita jʉ̃ã bꞌedꞌe miã kꞌãrẽta kꞌo ẽã. 34Maʉ̃ba mʉ biata oudua, nekꞌoudua zarea kꞌobꞌeaita. Marã budꞌaidꞌu miã abꞌabidꞌa miõneta adua ẽã.

35Mawũãpe pan jiraedape jõmaʉ̃ kĩrãbita Daizezea zhibia jipe bꞌʉape kꞌosia. 36Mawũẽ jõma wãniguadꞌape abꞌarika kꞌosidꞌa. 37Daira barcodꞌera jõmaʉ̃ne duanasia dociento setenta y seis. 38Pan jãwũã kꞌodꞌape barco wũẽsãbisidꞌa trigo pepekuabʉdaba pusadꞌe.

Barco pusaba teguezoabidꞌa

39Ʉ̃nadrʉbʉrʉdꞌera kꞌawuadꞌa ẽbasia sãʉ̃ druata, mawũãmina maʉ̃ druadꞌe jogꞌoata ũdusidꞌa ibu bara bꞌʉta. Barcora maʉ̃ma nʉmane wãbidꞌaita krĩchasidꞌa bꞌedꞌara. 40Mawũẽ laso tiawekua ancla idaribikuasidꞌa pusadꞌe, ẽnasidꞌa barco araa jatʉbari jʉ̃ nʉmʉrã. Mobe zhi wua budearebemata nanguma eubꞌaribʉdaba barcobara erutẽũsia ibuma. 41Aramaʉ̃ne istadꞌe poa nʉmebisidꞌa barcora. Zhi kẽbʉra jou nʉmebʉrʉba pʉkatʉ ẽbasia, aramaʉ̃ne zhi ãkidꞌara teguezoa bʉsadꞌewasia pusa jamaweba.

42Soldaorãbara krĩchasidꞌa jidakua erubꞌera beadꞌaita miõta tũẽ merũ wã ẽbamarẽã. 43Mawũãmina soldaorã nokꞌobara Pablo beabi krĩña ẽãba idaribi ẽbasia mawũã odꞌaidꞌera. Mawũẽ jarasia zhi tũẽ kꞌawua bꞌera naara doidꞌu jurzoape drua badꞌamarẽã. 44Zhi wuaabema bꞌaribigasia ʉ̃kʉrʉ tabladꞌe, ʉ̃kʉrʉ barco bꞌʉgʉzoamane. Aramaʉ̃ne jõma ẽdrʉbʉdaba drua basidꞌa.

28

Pablo kꞌobꞌadꞌa dodꞌu Maltadꞌe

1Ẽdrʉbʉdadꞌera daibara kꞌawuasidꞌa dodꞌura Malta abadata. 2Mama bꞌebara daira kꞌãbãẽã bia edabʉdata tebʉ puadꞌape daira jõma bʉredrʉbisidꞌa kue ze nʉmʉba kũrãsãba. 3Pablobara tebʉ jarra põta jʉrepe edape pepekuasia tebʉdꞌe. Maʉ̃ne dãmata tebʉ jʉ̃wʉ̃rʉ̃ãba wãẽbabʉrʉba kꞌa jirabꞌesia juwuadꞌe. 4Zhãrã mama bꞌebara mawũã dãmata juwuadꞌe jirabꞌidꞌata ũdudꞌai mawũãsidꞌa: Naʉ̃ wãrãne miã beamiãta pusadꞌebara ẽdrʉbʉrʉa. Mawũãmina ne zhi zromane erubꞌera zhãrã kꞌawua obariba idu bꞌabi ẽã.

5Pablobara dãma jĩãwesia tebʉdꞌe, aramaʉ̃ne kꞌãrẽ sãwũã ẽbasia. 6Jarirãbara jʉ̃ã kꞌobꞌeasia izhira oroita, o aritiaudꞌe beu bꞌaeita. Mawũãmina dããrã jʉ̃ã kꞌobꞌedꞌe kꞌãrẽ sãwũã ẽbaera awuara krĩchadꞌape jarasidꞌa ãzha ne zhi zromane erubꞌeta kꞌobꞌʉta.

7Mama druata bꞌasia maʉ̃ dodꞌudꞌebema nokꞌota Publio abadadꞌeta, maʉ̃bara daira bia edasia ewari ũbea. 8Maʉ̃nerã Publio zezera kʉdꞌadꞌe tabꞌasia kʉwamiãba ãmiba. Pablo edꞌa wãsia akʉdꞌe, mobe zhiwidꞌipe juwua ʉ̃rʉ̃ bꞌʉpe bꞌebisia. 9Maʉ̃ta ũdudꞌape awʉrʉrã dodꞌudꞌe kꞌaya bꞌera zebʉdaba bꞌesidꞌa. 10Maʉ̃rãbara daira bia aribꞌaesidꞌa. Barcodꞌe dai jizoasidꞌera jõma diasidꞌa odꞌe nesidꞌara.

Pablo jũẽna Romaĩnu

11Jedꞌekꞌo ũbea babʉrʉdꞌera daira bꞌarikuasia barco Alejandría pʉwʉrʉdꞌebemane, maʉ̃ kue ewarita berabꞌariyeedꞌa nʉmasia maʉ̃ dodꞌudꞌe. Maʉ̃ma budeare bꞌasia ne zhi zromane erubꞌe Cástor zata, Pólux zata. 12Pʉwʉrʉ Siracusa maẽ jũẽkuape mama duanesia ewari ũbea. 13Mamaʉ̃ba pusa kꞌaawa wãnane jũẽkuasia Regio pʉwʉrʉedꞌa. Nrũẽma dai wãma ãbʉdeba pʉ̃ãdrʉ nʉmʉba ewari ũmene jũẽkuasia Puteoli pʉwʉrʉedꞌa. 14Mama mebẽrã ʉ̃kʉrʉ ũdusidꞌa, maʉ̃rã zuburia bedꞌeasidꞌa dai ãzhi bawara duanemarẽã ewari siete. Mobebʉrʉ wãsidꞌa Roma pʉwʉrʉedꞌa. 15Maĩnuba mebẽrãbara dai uruta ũrĩnape kĩrãzhu zesidꞌa Foro de Apio pʉwʉrʉidꞌu, Tres Tabernas pʉwʉrʉidꞌu. Pabloba ũdukuai Daizezea zhibia ji sobiasia. 16Romaĩnu jũẽkuabʉdadꞌera soldaorã nokꞌobara jidakua erubꞌera chãbꞌarisia soldaorã nokꞌota wagꞌaua. Mawũãmina Pablora awuara bꞌabibʉrʉta soldao abꞌaʉa akʉbi bꞌʉsia.

Pabloba Jesúsdꞌebema jaradꞌa Romane

17Jũẽnata ewari ũbeadꞌe Pablobara trʉ̃bisia nokꞌorã judíorãneta, aramaʉ̃ne ãba zebʉdadꞌera mawũãsia: Mʉ ʉrerã, mʉãrã dazhirãta bꞌera bĩ ẽã o ẽbasia, miã mʉãrã bĩ ẽã o ẽbasia dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌaba okꞌawa bꞌeadꞌara, maʉ̃ta mʉrã jidadꞌape Jerusalénne chãbꞌarisidꞌa Roma bidꞌarã juwuadꞌe. 18Maʉ̃rãbara mʉnebema sãwũãta kꞌawuadꞌape mʉrã ẽna krĩñasidꞌa ne ẽãba mʉ kꞌãrẽã beadꞌaira. 19Mawũãmina judíorãba idaribidꞌa ẽãba mʉãrã jarai bara zesia mʉãrã krĩñata mʉrã kꞌawua omarẽã rey Césarba. Mawũã jarasia mʉã kꞌãrẽã ji nʉmaĩrã ne ẽmina mʉrãta bꞌera. 20Maʉ̃ kꞌarea mʉãrã marãta trʉ̃kuasia marã ũduita, marã bawara bedꞌeaita. Zhãrã Ẽdrʉbita Israel bꞌeba jʉ̃ã bꞌedꞌebema kꞌarea mʉrã kꞌãwũã jʉ̃ bꞌʉa naʉ̃ cadenaba.

21Mawũãĩ jarirãbara mawũãsidꞌa: Daibara Judea druadꞌebara kꞌarta jidadꞌa ẽã bʉdꞌebema. Miã mebẽrã iabꞌabidꞌa ze ẽã bʉ jidꞌera o bʉ bĩ ẽã jaradꞌera. 22Mawũãmina daibara ũrĩ krĩña kꞌobꞌea bʉ sãwũã krĩcha bꞌʉta. Jesús ũrãgꞌadꞌe bꞌera daibara kꞌawua bꞌea baridu maẽ bĩ ẽã jara bꞌeta.

23Sõmbedꞌe zedꞌaita ewarita bꞌʉdꞌape zhãrã bio Pabloma zesidꞌa izhi bꞌʉ maẽ. Daizezeta Nokꞌodꞌebemata maʉ̃rãã bia jarasia diapedꞌauba kewaraedꞌa. Aramaʉ̃ne Jesúsdꞌebemata ĩjãbigayidꞌe bꞌasia Moisé ũrãgꞌadꞌe jara bꞌʉdꞌeba, Daizezeba bedꞌeata jarabibarirãba jaradꞌapeadꞌadꞌeba. 24Ʉ̃kʉrʉbara ĩjãsidꞌa maʉ̃ jarabʉrʉra, mawũãmina ʉ̃kʉrʉbara ĩjãna ẽbasia. 25Ãzhirãĩnu krĩcha abꞌarika zedꞌa ẽãba wãbʉsidꞌe Pablobara mawũãsia: Bia kꞌãʉ̃neba Jawurebiara bedꞌeabʉrʉta, Daizezeba bedꞌeata jarabibarita Isaíadꞌeba dazhirã zhibarirã bꞌeadꞌata jara mawũãsia:

26Israel bꞌema wãpe mawũãdua: Mʉ bedꞌeara ũrĩ bꞌeidꞌu sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbaya, akʉ bꞌeidꞌu sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbaya.

27Marã za bꞌebara sodꞌebara sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbaya, ũrĩ bꞌeidꞌu ũrĩ bꞌedꞌa ẽbaya, dabʉ ãna bꞌeba dabʉbara akʉdꞌa ẽbaya, ũrĩ bꞌeidꞌu sodꞌebara sãwũãta kꞌawuadꞌa ẽbaya, kꞌazhiruara ãmape Daizezera pẽwãna ẽbaya mʉã ẽdrʉbigaira. (Isaías 6:9-10)

28Mawũẽ kꞌawuaudua, judíorã ẽãta bꞌea jaradꞌe zokꞌasia ẽdrʉidꞌebemata Daizezedꞌera. Aramaʉ̃ne maʉ̃rãbara ũrĩnaña.

29Pabloba maʉ̃ta ma jarabʉrʉdꞌera judíorã wãsidꞌa ãzhirãĩnu kꞌaikꞌaia.

30Pablo año ũme de arrenda bꞌasia. Maʉ̃nerã jõma bia eda bꞌasia izhima zebʉdara. 31Daizezeta Nokꞌodꞌebemata jara bꞌʉta Nokꞌo Jesucristodꞌebemata dajada jara bꞌasia, maʉ̃nerã miõba sãwũã ẽbasia.