Wahawu wan Ateemit áhiisumuu Saŋ
Wahawu wáamimuu li eleetalayi
Saŋ ammuu afootal ata Yéesu, lakikkiic eleetalayi inye aboñ sijanguwasu hutok li síl̥ubaasu sammuu li etaamayi yata Aasi, yaaneyimuu muñeˈe Túluki. No unnu áyiiyawu áamakawu ata kata Lom, lanaanaak álaamen ekelecenayi. Saŋ humumool li kujokool kujow kukul̥ li étebelemukayi yaaneyimuu Fatumoos. To untu Amaaŋenawu Yéesu áfulumuu Saŋ li kahimmo. Li aanool akiic wahawu wan ajukumuu. Li eleetalayi inye Saŋ lansaan ekelecenayi, Yéesu let fiyo álaañumul boot kafaken bañoolool, min aniilen wahoowah feh watookut min unoken li Jáyiiyaju jata Ateemit.
Li Hútijahu hútinaalahu, Saŋ lakittenkitten buu Amaaŋenawu oololaal Yéesu áfuloolumuu. Fúlum tó, Saŋ li ágaatul eleetalayi yoola akaan kútij káamak koono hutok li kúl̥uba. Kútijaku káamakaku hutok li kúl̥ubaaku ko kommuu unke:
1. Sileetalasu hutok li síl̥ubaasu san aboñumuu sijanguwasu sata etaamayi yata Aasi (Hútijahu 2-3)
2. Kúlangumaasowaku hutok li kúl̥ubaaku kata eleetalayi (Hútijahu 4–8:6)
3. Usiinawu hutok li úl̥ubaawu (Hútijahu 8:7-11:19)
4. Kúlangumaasowaku hutok li kúl̥ubaaku káamakaku (Hútijahu 12-15)
5. Sijunkasu hutok li síl̥ubaasu sata etindihuuñayi yata Ateemit (Hútijahu 16)
6. Wahawu hutok li úl̥ubaawu walobumuu uya li ésukayi yata Babiloon (Hútijahu 17–19:10)
7. Uhimmowawu hutok li úl̥ubaawu úsolaawu walobumuu mata kabanaku kata etaamayi, li foof mata Yeelusalem yawunkulayi (Hútijahu 19:11–22:5).
Li húbanumahu hata eleetalayi, Yéesu li alob kakaan wah. Lansaan: “Muñeˈe li ílaañul!” Ekelecenayi li yoon: “Amaaŋen, úlaañul!”
1Búhiisumabu
1Li éliibalayi inye, ló wahawu wahaasutimuu wommuu, wan Ateemit áhiisumuu Yéesu Kilisita. Ateemit láhiisoohiis wó mantee li alob wo kulokaabuku kammuu koola, min kuyili kuhaas wahawu wáatimuu ubaj, ban let fiyo. Wahawu unwu újimuu, Kilisita li aboñ amalakaawu oola bata alokaawu oola Saŋ min ajow áhiisool wahawu unwu. 2Saŋ li alob bukanabuku wahawu feh wan ajukumuu. Li aan li mal̥egenamu laalu hulimahu hata Ateemit, ban Yéesu Kilisita láhihhiis kaanaku wahawu unwu mal̥egen. 3Awólo, anawu ammuu ajanga kulimaku unke kabilummuu li Ateemit, kakiicimuu li éliibalayi inye. Awólo bukanabuku kajantenemuu kulimaku unku, ban li kukaan loon kulobumuu, mata taŋayi ékoojulo nan wahawu unwu wommuu li ubaj.
Saŋ li asaaf sijanguwasu hutok li síl̥ubaasu
4Injé Saŋ ikiiculo sijanguwasu hutok li síl̥ubaasu sata etaamayi yata Aasi:
Ateemit asenuul káji li kásuumaay, akila áami tomuu, alako to nomuu, áamimuu li abil. Uyinumawu hutok li úl̥ubaawu wammuu hákil efenjeŋayi yoola yata jáyiiyaju usenuul foof káji li kásuumaay. 5Yéesu Kilisita, alobemuu Hulimahu Hásuumaahu li mal̥egen, asenuul foof káji li kásuumaay. Akila áamimuu átinaa li kayitowulumuu li eketayi, ban li áami áyiiyawu ata kúyiiyaku kata etaamayi.
Yéesu Kilisita lafañolaafañ, ban li húsimahu hoola láfakenumolaalumuu li uhoofoolawu woololaal. 6Ban li akaanolaal ulakowaal jáyii jata kúlamba boot bulok boot li Ateemit ammuu Atuubawool. Máyiineniyamu mujow mulako moola, li sembaasu foof boot nanoonan! Aameen.
7Jijuke, ummu li ebilumul li ufaalawu.
Ban bukanabuku feh fan kujukool,
maayeet bukanabuku kayawoolumuu kúfawul.
Bukanabuku feh kammuu li etaamayi fan kugamoo moola.
Eéhe’! Muñaˈa. Aameen.
8Amaaŋenawu Ateemit ata sembe li aan: «Injé emmuu Húkitumahu li Húbanumahu1:8 Elíibalayi yakiicimuu li kugilekaay Alifa li Omeega ekaane,» okila áami tomuu, alako to nomuu, áamimuu li abil.
Saŋ li ajuk Kilisita li máyiineniyamu moola ló
9Laale ínje Saŋ, ammuu atuyuul. Injé li bukuluul an ano loomaal li Yéesu Kilisita. Mó mújimuu ínje li éemi afaaluul li sílaamasu san oomaalumuu li so. Li éemi foof an ata Jáyiiyaju jata Ateemit loon bukuluul, li kahankenaku kan oomaalumuu li ko. Injé kujokonjok kújowetum kujow kukaan li étebelemukayi yan koonemuu Fatumoos, mata liwaalewaale Hulimahu hata Ateemit, ban li ilob mal̥egenamu man Yéesu áhiisumuu. 10Li líiŋ li hunakahu hata Amaaŋenawu, Buyinumabu Banabaabu li bujokom. Muñeˈe li ijam kata búsolom hulim habaje sembe, hanokoole loon kal̥ok kata kasiin. 11Hulimahu unhu li hoon:
— Ukiic li éliibal wahawu wan ujukumuu, ban li uboñ yo Sijanguwasu unse hutok li síl̥uba: yata Efées, yata Simiin, yata Feelugam, yata Tiyatiil, yata Saalud, yata Filadelifi li yata Lawodise.
12Nan ijamumuu hulimahu unhu, li ígegul boot min ijuk anawu alakomuu elobayi lí ínje. Muñeˈe li ijuk sihiitum soono hutok li síl̥uba sata éwulus.13Li baj li tut sihiitumasu hutok li síl̥ubaasu wah ukee wanokoole li kambu kata an. Anawu ummu li akaano esabadoo yawalowe boot li kootool, ban li akoko kanaal kata éwulus li bagiŋool. 14Walawu wata húkowahu hoola li uhiit loon búbil, loon foof kábiba. Kúkilaku koola li kuleñ loon sambun. 15Kootaku koola kunokoonokoo li fálam yaleñe ŋáa’ loon li buhaañ éfunnumuli ban li etuuyi. Hulimahu hoola li hunokoo li kácololen kata mal máamak. 16Li átuk li kaŋenool kúli siwuut hutok li síl̥uba. Ekúndu yañeke li éfulumul li butumabu boola. Buulabu boola li buleñ loon banak bo bufiñulowulo. 17Nan ijukoolumuu, li ilo to li kootool loon an akete. Li aŋa’ kaŋenool káli awalen lí ínje ban li aanom:
— Sákoli! Injé emmuu átinaalawu li ásolaawu1:17 Alifa li Omeega. 18Injé emmuu anawu ammuu li buloŋ. Liketeenenket, bale muñeˈe ínje ummu li buloŋ boot nanoonan. Libaje kayile li eketayi, li tan bukanabuku kaketumuu kommuu. 19Kama ukiic wahawu wan ujukumuu, wahawu wabajumuu muñeˈe li wammuu li ubil ubaj. 20Wahawu wahaasutimuu wata siwuutasu hutok lí síl̥ubaasu san ujukumuu li kaŋenom kúli, li sihiitumasu hutok lí síl̥ubaasu sata éwulusayi wo wommuu unwe: siwuutasu hutok lí síl̥ubaasu so sommuu kumalakaaku1:20 Kumalakaabuku umbuku kuyilo kulako kunahaanabuku kata sijanguwasu hutok li síl̥ubaasu kata Sijanguwasu hutok lí síl̥ubaasu, sihiitumasu hutok lí síl̥ubaasu so sommuu Sijanguwasu hutok lí síl̥ubaasu.
2Eleetal boot li Ejanguwayi yata Efées
1— Ukiic eleetal amalakaawu2:1 Amalaka: Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Efées oonool:
«Anawu átukumuu siwuutasu hutok lí síl̥ubaasu li kaŋenool kúli, ban lí ájowum li tut sihiitumasu hutok lí síl̥ubaasu sata éwulusayi, hulimahu unhe lalobe: 2Lihaase wahawu wan ukaanumuu. Lihaase buu lulokumuu súf, li buu luhankenumuu eeno min úmuñ. Lihaase een uyilaat úmuñ bukanabuku kál̥afutumuu. Luŋeŋŋes min uhaas mantee bukanabuku kaanumuu buko kufootal koom mal̥egen, ban luhaase oon kulet kufootal. Lujuujuk kaanaku kúmammal. 3Luyiliyili húmuñ. Lúlallaam ŋáa’ mata ínje íji, ban úyekowut. 4Bale fan íwatatenumi wah wano: ulaañut úbooliwom loon úbooliwom nomuu bútinaa. 5Uwayil̥o tay lúlowumulomuu. Utíiwo uŋa’ buloŋ buwunkul, ban li uloŋ loon lunaake uloŋ nomuu nan úyinenumuu lí ínje bútinaa. Utíiwowutumuu uŋa’ buloŋ buwunkul, fan ibil boot li awu, ban fan ífulen ehiitumayi yooli tan elakowemuu. 6Bale wahawu unwe lísalumimuu: min uhoyumuu makaanelamu mata Enikolayitayi loon ínje humumom ihoy momuu.
7«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu.
Anawu ammuu li aheek, fan isenool mutiñaayamu mata bunuunukabu bata buloŋabu bammuu li etoolayi yata Ateemit, atiñ.»
Eleetal boot li Ejanguwayi yata Simiin
8— Ukiic amalakaawu2:8 Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Simiin oonool:
«Anawu ammuu átinaalawu li ábanumawu, aketeenumuu ban li ayitowumul li eketayi, hulimahu unhe lalobe: 9“Lihaase sílaamasu sooli li bugayabu booli” — bale li mal̥egenamu lukankaan an abaje. Lihaase kulimaku kajakutumuu kan bukanabuku kaanemuu Kusuwif koom ban kulet Kusuwif, kulobemuu kuya li awu. Bale bukanabuku umbuku koonosoono huwoog hata Sayitaane! 10Jakum úkoli sílaamasu sakobemuu li awu. Ujuke to, Sayitaane fan abet bukan kameeŋe li bukuluul li hukul̥ min ayoobuul min ajuk. Fan jilako li sílaam kunak koono kuŋen. Utúk lit boot yok hunak eketi. Ukaan momuu, fan iseni buloŋ bábaneliit bulako bacaami.
11«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu. An ammuu aheek, let aket búl̥ubut.»
Eleetal boot li Ejanguwayi yata Feelugam
12— Ukiic amalakaawu2:12 Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Feelugam oonool:
«Anawu átukumuu ékunduwayi yañekaayi hulimahu unhe lalobe: 13Lihaase tay lukine: to efenjeŋayi yata jáyiiyaju jata Sayitaane yommuu. Lútuutuk to lit lí ínje, ban ukatut bo káyinenaku kan ubajumuu lí ínje, maayeet nan Antifaas alobemuu bukanabuku múmbaam li mal̥egen, kumukoolumuu booluul tan Sayitaane akinumuu. 14Bale baje wah wan eete iwatateni mata wo: lubaje booli bukan kanabe li kulimaku kata Balam, alobumuu Balak buu lammuu abuutoo kata Isilayeel min kutokoñ eliw yawaaseni, li buu kommuu kunaak kúfulo bo muñaˈa. 15Baje foof booli bukan kanabe li kulimaku kan Kunikolayitaku kuliikenemuu ésukayi. 16Muñeˈe kama útiiwo uŋa’ buloŋ buwunkul. Ukaanut momuu, fan ibil muñeˈe boot li awu, ban fan itiik bukanabuku umbuku li ékunduwayi yáfulumulemuu li butumabu búmba.
17«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu.
«An ammuu aheek, fan isenool li maanayi2:17 Maanayi: Laalu sinaaŋasu san Ateemit asenumuu kata Isilayeel nan kulakomuu li kayiinaayaku yayolimuu. Fan isenool foof huyitik hahiite. Li huyitikahu unhu kajaw kuwunkul kukiici li ho, kan anoowan ahaasut ábute li anawu abaj homuu.»
Eleetal boot li Ejanguwayi yata Tiyatiil
18— Ukiic amalakaawu2:18 Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Tiyatiil oonool:
«Añiilawu ata Ateemit, an kúkilaku koola kútifumuu loon sambun ban kootaku koola li kuleñ loon fálam, hulimahu unhe lalobe: 19Lihaase wahawu wan ukaanemuu. Lihaase húbooliyahu hooli li káyinenaku kooli, bulokabu booli li kahankenaku kooli. Lihaase een bulokabu booli búbanumabe buhaŋe maluuk bútinaalabu. 20Bale libaje wah wan eete iwatateni mata wo: lukaakat anaalaawu an koonemuu Jesabel, ámalemuu aan afulofet laam, min ájimen kulokaabuku kúmbaam. Li kulimaku kan aliikenemuu ésukayi labuntumiilumuu min kunaak kúfulo bo muñaˈa, li kunaak kutokoñ eliw yata sínuukuleŋ sawaaseni. 21Liseneenoosen taŋ mantee li átiiwo aŋa’ buloŋ buwunkul, bale afañut min akat húfulowahu han áfulowe bomuu muñaˈa. 22Mó mújimuuu, fan ikaanool alo li sílaam sáamak li kuhint, ban fan ibet foof kufaalool kan kúfulowe bomuu muñaˈa li sílaam sáamak, buko bakatut makaanelamu moola. 23Fúlum tómuu, fan imuk bañiilabu boola. Muñaˈa léetimuu ikaan, Sijanguwasu feh li sihaas kaanaku ínje emmuu anawu ahaasemuu uyinoolawu wata bukanabuku li kásiibowaku kooliil. Fan icaam anoowan naboo li wahawu wan akaanumuu.
24«Bale bukuluul jata Tiyatiil jasaŋomuu, jijantenut kulimaku kajakutumuu kan kuliikenemuu ésukayi, ban jiliikenut wahawu wan bukanabuku umbuku kuyinoomuu li koon wo wommuu “Wahawu wayolomuu wata Sayitaane”. Boot min eenuul ilet li ilaañen ikaanuul búteb bakee. 25Bale jítuk lit wahawu wan jibajumuu boot nan ínje emmuu li ibil.
26«An ammuu aheek, ban li akaan wahawu wan ínje ifañumuu boot yok li húbanumahu, fan ikaanool alako anahaanawu ata bukanabuku kata sihetasu feh. 27Fan aŋa’ egol yata mañ min amatiil, ban fan ahumiil loon an ahumemuu ateefaay. Anawu ummu fan isenool sembaasu sanolasu li san Atuubawom asenommuu. 28Ban fan isenool foof ewuutayi yawuŋenemuu li bújom yan koonemuu elaben.
29«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu.»
3Eleetal boot li Ejanguwayi yata Saalid
1— Ukiic amalakaawu3:1 Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Saalid oonool:
«Anawu aakumuu uyinumawu hutok li úl̥ubaawu wata Ateemit, li siwuutasu hutok li síl̥ubaasu laane: Lihaase wahawu wan ukaanemuu. Lihaase een lujamojamo kaanaku awu lulolloŋ, imban lukeeket. 2Ulíwo, min uliten wahawu wasaŋoyimuu, wáamimuu li uniilo. Mata lijuke kaanaku bulokabu ban ukaanumuu bunabut hákil Ateemit úmbaam. 3Loote kama uwayil̥o kulimaku kan uyabumuu li kan ujamumuu. Ukaan loon kulimaku unku kulobumuu, min útiiwo uŋa’ buloŋ buwunkul. Ulíwowutumuu, fan ibil igoobi loon ákuu, ban let uhaas nan emmuu li ibil. 4Bale baje bukani kukee li ésukayi yata Saalid kakontenut wañawu wooliil. Bukanabuku umbuku fan kúnabul lí ínje makaanowe wañ wahiite, mata kutootook min kukaan mo.
5«An ammuu aheek, muñaˈa foof lammuu li akaano wañ wahiite. Let íbuj kajawaku koola li éliibalayi yata buloŋabu. Fan ilob hákil Atuubawom lí hákil kumalakaaku koola, een ínje ikilool.
6«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu.»
Eleetal boot li Ejanguwayi yata Filadelifi
7— Ukiic amalakaawu3:7 Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Filadelifi oonool:
«Anawu Anabaawu ammuu an ata Mal̥egen, aakumuu ekul̥umayi yata áyiiyawu Dayit, ábabulemuu ban an let ayili abab, li abab ban an let ayili ábabul, laane: 8Lihaase wahawu wan ukaanemuu. Ujuke, likankaan hákili kámbii kábabuli kan an ayilaat abab. Lihaase een sembaasu siya sifamut, lukankaan loon hulimahu húmbaam hulobumuu, ban uceeŋut oon luhaasom. 9Wahawu unwe léemimuu li ikaan bukanabuku kata huwoogahu hata Sayitaane, kámalemuu koon buko kusuwif koom ban kulet kusuwif. Fan ituuŋiil kubil kúkuntuŋ hákili, min kuhaas koon lifañifañ. 10Emmuu lútuutuk hulimahu húmba lit ban li uhanken min úmuñ, ínje foof fan ifooyi nan sílaamasu sommuu li sibil silako li adunaayi feh boot kayoob bukanabuku kammuu li etaamayi. 11Injé ummu li ibil. Utúk wahawu wan ookumuu lit, jakum bil an aŋa’ bacaamabu booli.
12«An ammuu aheek, fan ikaanool alako yiil li Eluufayi yata Ateemit úmbaam, ban let abil áfulumul ló maayeet. Fan ikiic li akila kajawaku kata Ateemit úmbaam, li kata ésukayi yata Ateemit úmbaam, yammuu Yeelusalem yawunkulayi, yammuu li éwalowumul li emitayi bata Ateemit úmbaam. Fan ikiic li akila foof kajawaku kúmbaam kuwunkulaku.
13«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu.»
Eleetal boot li Ejanguwayi yata Lawodise
14— Ukiic amalakaawu3:14 Manolamu li 1:20 ata Ejanguwayi yata Lawodise oonool:
«Anawu aaneyimuu Aameen, alobemuu Hulimahu Hásuumaahu li mal̥egen, an Ateemit áwuwenummuu wahawu feh li akila, laane: 15Lihaase wahawu wan ukaanemuu. Lihaase een awu újoobiwut, úsufut. Uyiliyeenumuu újoobi mantee foof li úsuk, li koy! 16Bale emmuu lubototembototen bale, min lako úsufut, újoobiwut, fan ímasuli li butumom. 17Mata loonesoon: “Likankaan usaanum, ínje an abaje, ban igayut wahoowah.” Ban uhaasut oon awu asukateen, li úyiyeni ban li ugay, lí úfuum ban ukokowut! 18Mó mújimuu, boot min isaabi eeni unoom lí ínje éwulus yan kuteŋene li sambun, mantee li ulako mal̥egen an abaje. Unoom foof wañ wahiite min úhimenoo jakum ubil usuu min úfulul makokowut. Li uŋes bubuun min ubunten kúkilaku kooli mantee li unaak uyili ujuk. 19Injé fan italen ban li icolen bukanabuku feh kan ifañumuu. Mó mújimuu, loote ukaan manooman, min útiiwo uŋa’ buloŋ buwunkul. 20Ujanten, ínje umme min iyitowe tin kámbiilaku min ikonkongen. An ajamumuu hulimahu húmbaam ban li ábabul kámbiilaku, fan inoken boola min jitiñ dín dáno fóofoli kúl̥uba.
21«An ammuu li aheek, fan ikaanool abil min jibah li efenjeŋayi yúmbaam yata jáyiiyaju, loon ínje humumom ijowumuu jibah li Atuubawom li efenjeŋayi yoola yata jáyiiyaju, nan ibajumuu kaheekaku.
22«An áakimuu sijan, li ajanten wahawu wan Buyinumabu bulobumuu Sijanguwasu.»
4Bukanabuku feh li kumanen Ateemit li emitayi
1Nan fúlum tómuu, li ilaañen ijuke li ijuk li emitayi kámbii kábabuli.
Hulimahu hútinaalahu han ijam nomuu li hulob lí ínje ban li hul̥ok loon kasiin, li hoonom: «Uŋitowul boot taate, mín íhiisi wahawu wammuu li ubil ubaj.»
2Muñeˈe Buyinumabu li buyaan bujokom. Li baj li emitayi efenjeŋ yata áyii. Li efenjeŋayi inyu an abah ló. 3Anawu abahumuu li efenjeŋayi li aleñ loon kuyitik kajake ŋáa’ kan koone Jasif li Saliduwaan. Li baj foof husu4:3 Husu: kukee koone ho «kasoŋasoŋa’». Falanse koone ho «arc-en-ciel» haleñe loon huyitik hajake ŋáa’ han koone Emélod, háwooñene efenjeŋayi yata áyiiyawu. 4Muñeˈe kunahaan koono áyii li kubakii, kakaanowe wañ wahiite ban li kooken síjambi sata éwulus li kúkowiil, li kubah li sifenjeŋ sata kúyii kúwooñen efenjeŋayi yata áyiiyawu. 5Kawiwijen, li kulim li kákulububen kata hufalajaj, li kúfulumul li efenjeŋayi inyu yata áyiiyawu. Li baj kúlaañaañ hutok li kúl̥uba kalako to kátif hákil efenjeŋayi yata áyiiyawu. Kúlaañaañaku unku ko kommuu uyinumawu hutok li úl̥ubaawu wata Ateemit. 6Li baj foof hákil efenjeŋayi yata áyiiyawu husamu haleñe ban li huyaaŋ loon eweel.
Li baj li tut wah ukee woono ubakii waloŋe, wáwooñene efenjeŋayi yata áyiiyawu ban li ubaj kúkil tanootan, hákil li kata búsol. 7Wahawu útinaalawu unokoonokoo li éŋaŋ, wál̥ubutawu li unokoo li ámuuna, wáhaajutawu li unokoo li buul bata an, wabakiilenawu li unokoo li huwaalu háami li jáyit. 8Wahawu unwu ubakii, wanoowan li wo ubaje ubey woono hutok li kano wabaje kúkil tanootan, kata láala li tíyaŋ. Li unaak ukijen etihunaka uban ehuka woon:
«Anabaawu, anabaawu, anabaawu,
okila ammuu Amaaŋenawu Ateemit ata sembe,
Akila alako to nomuu, áami tomuu, ammuu li abil!»
9Nanoonan nan wahawu ubakiilawu ukijene min uteben, li úbinken ban li usal anawu abahumuu li efenjeŋayi yata áyiiyawu, aloŋumuu boot nanoonan, 10kunahaanaku áyii li kubakiilaku kahallenumuu, li kúkuntuŋ hákil anawu abahumuu li efenjeŋayi yata áyiiyawu, min kumanen anawu aloŋumuu boot nanoonan. Fan kúfulen síjambiyasu sooliil kuwalen hákil efenjeŋayi yata áyiiyawu, ban li kunaak koon:
11«Awu Amaaŋen Ateemit óololi,
awu utookumuu min uyab kasalaku, li kábinkenaku, li sembaasu.
Mata awu úwuwenumuu wahawu feh,
Lufanfañ min wahawu feh ubaj, mó lí múji li úwuweni.»
5Elíibalayi yasenimuu ágalalaanawu boot ábabul
1Li ijuk éliibal yata hubooñ li kaŋenaku kúlilaku kata anawu abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju. Hubooñahu hukiicikiic li ugebawu úl̥uba wata ho, ban li kuŋa’ bálikaañ min kujok ho tin toono hutok li tíl̥uba. 2Muñeˈe li ijuk amalaka abaje sembe anaake alob butiya aan: «Ayi atooke min áfulen bálikaañabu, min ábabul éliibalayi yata hubooñahu?»
3Bale bajut an li emitayi, li etaamayi, li kata láala etaamayi, ayilo ábabul éliibalayi min ajuke kata láala yó. 4Muñeˈe li il̥ok ŋáa’ mata bajut an atooke min ábabul éliibalayi min ajuke kata láala yó. 5Akee li kunahaanaku kahallenumuu li aanom: «Jakum ul̥ok. Ujuke, Eŋáŋayi5:5 Eŋáŋayi: Let éŋaŋ yammuu énuukuleŋ yata li bujal, bale bukittenoolum bata Yéesu Kilisita an kujokumuu loon éŋaŋ yata kalandaku kata Súda, yammuu bubukoolumabu bata áyiiyawu Dayit, yabajumuu kaheekaku, eyilo éfulen bálikaañabu hutok li búl̥ubaabu, min ébabul éliibalayi yata hubooñahu?»
6Muñeˈe li ijuk Agálalaan ayitowe li tut efenjeŋayi yata jáyiiyaju. Wahawu ubakiilawu waloŋumuu li kunahaanaku kahallenumuu, li kúguutool. Agálalaanawu ummu lanokoonokoo li ágalalaan an kumuke. Labaje usiin hutok li úl̥uba li kúkil hutok li kúl̥uba. Usiinawu unwu hutok li úl̥ubaawu li kúkilaku unku, wo wommuu uyinumawu hutok li úl̥ubaawu wata Ateemit wáboñulimuu li etaamayi feh. 7Agálalaanawu li ajow ayab éliibalayi yata hubooñahu li kaŋenaku kúlilaku kata anawu abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju. 8Nan Agálalaanawu ayabumuu éliibalayi yata hubooñahu, wahawu ubakiilawu waloŋumuu li kunahaanaku áyii li kubakiilaku kahallenumuu, li kúkuntuŋ hákilool. Anoowan li buko ekontiŋ laakene li sijunk sata éwulus mameeŋe ecuulaay. Sijunkasu unsu sameeŋumuu ecuulaayayi so sommuu ul̥awawu wata bukanabuku kammuu kata Ateemit. 9Muñeˈe li kukijen kakijen kuwunkul koon:
«Lutootook min uŋa’ éliibalayi.
Lutootook foof min úfulen bálikaañabu.
Mata awu umukimuu,
ban li húsimahu hooli,
lúfakenummuu bukanabuku
boot li Ateemit,
bukanabuku kata kaland kanookan,
kata elob yanooyan, kata het yanooyan,
li kata etaam yanooyan.
10Lukaaniikaan kulako jáyii jata élamba,
boot mata min kulok boot li Ateemit oololaal,
ban fan kulako kúyii li etaamayi.»
11Muñeˈe li ilaañen ijuke, li ijam kulim kata kumalaka kameeŋe mameeŋ, sínjunne li sínjunne. An ayilaat acobiil. Li kuyito kúwooñen efenjeŋayi yata jáyiiyaju, li wahawu ubakiilawu waloŋumuu, li kunahaanaku kahallenumuu. 12Li kulob butiya koon:
«Agálalaanawu amukimuu,
okila atookumuu min ayab sembaasu,
li hubajahu, bújallowabu li sembe,
kábinkenaku, máyiineniyamu li kasalaku.»
13Li ijam wahawu feh wan Ateemit áwuwenumuu li emitayi, li etaamayi, li wammuu kata láala etaamayi, li wata husamuwahu: wahawu feh wáami dómuu, li ijam wo li ukijen woon:
«Anawu abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju,
awu Agálalaanawu,
kasalaku li kábinkenaku,
máyiineniyamu li sembaasu,
jow ulako uya boot nanoonan.»
14Wahawu ubakiilawu waloŋumuu li unaak woon: «Aameen!» Kunahaanaku kahallenumuu li kúkuntuŋ min kumanen.
6Agálalaanawu li ákotul bálikaañabu hutok li bano min ábabul éliibalayi
1Muñeˈe li ijuk Agálalaanawu li átoŋ ábabul éliibalayi yan kuŋalumuu bálikaañ hutok li búl̥uba min kubab yo. Nan ákotulumuu bálikaañabu bútinaalabu, li ijam wakee li wahawu ubakiilawu waloŋumuu li ulob hulim haluuke loon kawel kata hufalajaj woon: «Ubil!» 2Fúlum tó, li ijuke li ijuk efilinjebe yahiite. Anawu alemboomuu li yo, huŋaajen laakene. Li kusenool éjambi, ban li ajow li kaheekaku ló, ban fan amit alaañen aheek.
3Nan Agálalaanawu ákotulumuu bálikaañabu búl̥ubutabu, li ijam wahawu úl̥ubutawu waloŋumuu li woon: «Ubil!» 4Muñeˈe efilinjebe yakee li éfulul. Ejúnjunk loon sambun. Anawu alemboomuu li yo, li kusenool sembe min áfulen kásuumaayaku li etaamayi mantee bukanabuku li kumukoo. Li kulaañen kusenool ékundu yáamak.
5Nan Agálalaanawu ákotulumuu bálikaañabu búhaajutabu, li ijam wahawu úhaajutawu waloŋumuu li woon: «Ubil!» Li ijuke, li ijuk efilinjebe yal̥ayine. Anawu alemboomuu li yo, éfeesawum laakene li kaŋenool. 6Muñeˈe li ijam wah ukee loon hulim hata an, li úfulumul li tut wahawu ubakiilawu waloŋumuu. Wahawu li woon: «Hukiib hano hata edenfeteŋ boot li bacaam bata bulok etihunaka, kukiib kúhaaji kata emaano boot li bacaam bata bulok etihunaka. Bale jakum ugo’ éduuliinayi li ébiiñayi.»
7Nan Agálalaanawu ákotulumuu bálikaañabu bubaalikenabu, li ijam wahawu ubakiilenawu waloŋumuu li woon: «Ubil!» 8Li ijuke li ijuk efilinjebe yágiiniinete. Anawu alemboomuu li yo kajawool Eket. Dín bukanabuku kaketumuu kóomimuu li naak nábul li akila. Li kuseniil sembe li bugeb bukee bata etaamayi min kuyili kumukum bukanabuku kakinumuu li bugebabu umbu, li ékundu, li bamuufaay, li úsomut, li sínuukuleŋasu sata li bujal.
9Nan Agálalaanawu ákotulumuu bálikaañabu butokenabu, li ijuk kata láala husilaahu saalasu sata bukanabuku kan kumukumuu mata hulimahu hata Ateemit húji, li mata min kulobumuu bukanabuku hulimahu unhu hata Ateemit. 10Li kunaak kulob butiya koon: «Anahaan anabe ata mal̥egen, kama boot min unaak boot yok nay útowum utiib bukanabuku kammuu li etaamayi, min kubaj katek mata min kúmukolimuu?» 11Muñeˈe li kusen anoowan li buko kájufo kahiite, ban li kooniil kukokkoben jakee boot yok nan kufaaliil kuloka, li kutuyiil kommuu lí kúli kan kommuu li kumuk loon buko.
12Muñeˈe li ijuk nan Agálalaanawu ákotulumuu bálikaañabu butoken li banolabu, etaamayi li egoloo ŋáa’. Banakabu li bul̥ayen tilili loon kábil. Hul̥eeñahu li hújunk cúl loon húsim. 13Bawuutabu li búlowumul li emitayi boot teetaam loon kul̥el̥u kakujut, kan búlus bútekulo li butuulul ko. 14Emitayi li éjim loon hubooñ hata éliibal abooñeyimuu. Kuyuuyaku feh li kuyinno tan kulakomuu, sítebelemukasu foof li siyinno. 15Muñeˈe kúyiiyaku kata etaamayi li bukanabuku káamakaku, kunahaanaku kata kusollaaliyaku li kusaanumaku, bukanabuku kabajumuu sembe, emiikeelayi feh li kaletumuu emiikeel, buko feh li kujow kuyolo li uwokaayawu li kata láala kúlankiinaku kata kuyuuyaku. 16Li kunaak koon kuyuuyaku li kúlankiinaku: «Jílowul jilo li óloli min jíyololi jakum bil anawu abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju ájukoli, mantee Agálalaanawu jakum ábetoli li katek. 17Mata hunakahu háamakahu hata katekaku kooliil húliiŋulo. Li hunakahu unhu ayi li buko aate ayili ayito to?»
7Húhaasumahu hata bukanabuku kata Ateemit
1Fúlum tó, li ijuk kumalaka kubakii mayitowe li ugebawu ubakiilawu wata etaamayi. Li kujok úlusawu ubakiilawu wata etaamayi, jakum bil búlus bútekul li etaamayi, li halahu, li bunuunuk banooban. 2Muñeˈe li ijuk amalaka akee li abilumul Akiw. Li átuk húlangumaasowumahu7:2 Húlangumaasowumahu: Ho hommuu wahawu wan Ateemit aŋalemuu akaan li bukanabuku kammuu koola. Falanse koone ho “un sceau.” hata Ateemit aloŋumuu. Li alob butiya kumalakaabuku kubakiilaku kan Ateemit asenumuu sembe min kukajen etaamayi li halahu. 3Li aaniil: «Jakum jikaan majakut etaamayi, halahu li unuunukenawu, áloli bakaanolut húlangumaasowahu lí síjontumasu sata kulokaabuku kata Ateemit oololaal.» 4Muñeˈe li kulobom bukan koono keem kukaanumuu húlangumaasowahu hata Ateemit li síjontumasu sooliil: bukanabuku umbuku kan kúlangumaasomuu koono sínjunne éteemeel li kúyii kúl̥uba li kubakii, kata utoŋawu feh wata Isilayeel.
5Li butoŋabu bata Súda, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Lúben, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Gad, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
6li butoŋabu bata Aseel, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Nefitali, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Manase, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
7Li butoŋabu bata Simiyoŋ, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Lebi, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Isakaal, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
8li butoŋabu bata Sabuloŋ, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba;
li butoŋabu bata Suseef, bukan koono sínjunne kuŋen li síl̥uba;
li butoŋabu bata Bayiseme, bukan koono sínjunne kuŋen lí síl̥uba.
Búsuk báamak bata bukan kata banooban
9Fúlum tó, li ijuke li ijuk búsuk báamak bata bukan ban an ayilaat acob. Kukankaan bukan kata sihetasu feh, kata utoŋawu feh, kata etaam yanooyan, li kata silobasu feh. Li kuyito hákil efenjeŋayi yata jáyiiyaju li hákil Agálalaanawu. Ujúfo wahiite kukaanowe, ban li kooken úkunt li kuŋeniil. 10Li kulob butiya koon:
«Ateemit oololaal abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju, okila li Agálalaanawu kufakenolaalumuu!»
11Kumalakaabuku feh li kuyito kúwooñen efenjeŋayi yata jáyiiyaju, kunahaanaku, li wahawu ubakiilawu waloŋumuu. Li kuŋa’ wuuliil kuya teetaam hákil efenjeŋayi yata jáyiiyaju, min kumanen Ateemit, 12koon:
«Aameen!
Ateemit oololaal laate amaneni,
Okila akilumuu máyiineniyamu li bújallowabu.
Usalaalool ban li úbinkenaalool.
Lababbaj sembaasu ban li akaan Ateemit ata sembe boot nanoonan.
Aameen!»
13Akee li kunahaanaku kahallenumuu li agel̥l̥enom aanom:
— Bukanabuku umbuku kakaanomuu újufowawu wahiitaawu buko kommuu bukay, bay kúfulumulo?
14Li eenool:
— Awu baleyi uhaase, amaaŋen.
Muñeˈe li aanom:
— Buko kommuu bukanabuku kálaamumuu sílaamasu sáamakasu. Kufoffos újufowawu wooliil, ban li kuŋa’ húsimahu hata Agálalaanawu min kukaan wo uhiit. 15Mó mújimuu, li kuyito hákil efenjeŋayi yata Ateemit min kunaak kumanenool etihunaka kuban ehuka li Eluufayi yoola. Anawu abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju fan afooyiil. 16Bucaa li bahob let bulaañen bujokiil. Banakabu let bulaañen busowiil, ésufa let elaañen eyokeniil. 17Mata Agálalaanawu ammuu li tut efenjeŋayi yata jáyiiyaju, fan alako amataawu ooliil. Fan ajow li buko boot bata uhuwenawu wata malamu masenemuu buloŋ. Ban Ateemit fan átil̥ muhuuwamu mata kúkilaku kooliil.
8Bálikaañabu butoken li búl̥ubutabu li búfuleni
1Nan Agálalaanawu áfulenumuu bálikaañabu butoken li búl̥ubutabu, li lu sub li emitayi jow yili baj húkej ewaatu. 2Muñeˈe li ijuk kumalakaaku hutok li kúl̥ubaaku kalakowemuu hákil Ateemit. Li kuseniil usiin woono hutok li úl̥uba.
3Amalaka akee li abil akooj husilaahu. Li kusenool ecuulaay yameeŋe, bánum li asilawoo yo li ul̥awawu wata bukanabuku feh kata Ateemit, li husilaahu hata éwulusayi hammuu hákil efenjeŋayi yata jáyiiyaju.4Hakoolahu hata ecuulaayayi li hata ul̥awawu wata bukanabuku kata Ateemit, li húfulumul li kaŋenaku kata amalakaawu hákil Ateemit. 5Fúlum tó, amalakaawu li aŋa’ ateefaayawu dán kúsulemuu ecuulaay, min áŋalul sambunasu sata husilaahu min ameeŋen yo aban, li abeten yo li etaamayi. Nan abeten yomuu li etaamayi, li yaan baj kufalajaj, li kulim, li kawiwijen. Etaamayi li egoloo.
Kumalaka kubakii li kul̥ok usiinawu wooliil
6Kumalakaabuku hutok li kúl̥ubaaku kaakenumuu usiinawu hutok li úl̥ubaawu li kulako kágoluloo boot min kul̥ok usiinawu.
7Amalakaawu átinaalawu li al̥ok kasiinaku koola. Kuteyisa li sambun ságinnoole li húsim li siyaan sílowul li etaamayi. Bugeb bano li úhaajiyawu wata etaamayi li búsulo. Bugeb bano li úhaajiyawu wata unuunukawu li búsulo. Mahosamu feh maloŋumuu li músulo foof.
8Fúlum tó, amalakaawu ál̥ubutawu li al̥ok kasiinaku koola. Li kubeten li husamuwahu wah ukee wanokoole li huyuuy háamak hátife sambun. Bugeb bano li úhaajiyawu wata husamuwahu li bulaañ húsim. 9Bugeb bano li úhaajiyawu wata wahawu feh wammuu li husamuwahu li buket. Bugeb bano li úhaajiyawu wata síbatowasu, li bukajen.
10Amalakaawu áhaajutawu li al̥ok kasiinaku koola. Ewuut yáamak yátife loon húlaañaañ hata sambun, li élowumul li emitayi. Nan éliiŋulumuu, li elo li bugeb bano li ugebawu úhaaji wata utunkawu li uhuwenawu. ( 11Ewuutayi inyu kajaw yo «Busik Bátaliye».) Bano li ugebawu úhaaji wata malamu li bútali mátali, ban kameeŋe li bukanabuku kahobumuu malamu ummu li kuket mata mútalitali ŋáa’.
12Amalakaawu abakiilenawu li al̥ok kasiinaku koola. Bano li ugebawu úhaaji wata banakabu, li bano li úhaajiyawu wata hul̥eeñahu li bano foof li úhaajiyawu wata bawuutabu li bugoli gay bugeb bano li úhaajiyawu wata mawuŋaamu mata bo li múyaakulo. Bano li ugebawu úhaaji wata etihunakaayi li wata ehukaayi li búlimen.
13Muñeˈe li ijuke, li ijuk huwaalu halakowe jíyit haatiya tiya, li ijam ho li hunaak hul̥ok butiya hoon: «Iyéno, íyeno, íyeno bukanabuku kakinumuu li etaamayi, mata kumalaka kaabuku kúhaajiyaku kúji, kammuu li kumit kul̥ok usiinawu!»
9Amalakaawu atokenawu li al̥ok kasiinaku koola
1Muñeˈe amalakaawu atokenawu li al̥ok kasiinaku koola. Li ijuk ewuut yálowumulo li emitayi boot li etaam. Li kusen yo ekul̥umayi yata ekoloŋayi yata buwokaayabu básenkiyaabu. 2Ewuutayi li ébabul ekoloŋayi. Hakoo li húfulumul ló hanokoole li hakoo hata bambun báamak. Hakoolahu unhu hata ekoloŋayi li humeeŋen élusayi gay banakabu li búlimen. 3Bábanguu li búfulumul li hakoolahu unhu, min buyiisoo buban etaamayi feh. Li kusen bo sembe loon sata sil̥anguu. 4Li koon bábanguulabu jakum bukajen mahosamu mata etaamayi, li unuunukenawu, li banuunuk baabu, bale bukaan majakut bukanabuku kabajutumuu húlangumaasowahu hata Ateemit li síjontumasu sooliil. 5Konsoon bo jakum bumuk bukanabuku umbuku, bale bukaaniil kúlaam kul̥eeñ koono hutok. Sílaamasu san bommuu li búlaameeniil fan sinokoo li sata an an el̥anguu etahe. 6No unnu, bukanabuku fan kuŋes eket, bale let kuket. Fan síibiil kuket, bale eketayi fan éloyiyiil.
7Bábanguulabu umbu bunokoonokoo li sifilinjebe san kufaleˈe boot ejow hutiik. Li baj li kúkowaku kata bo wah ukee wanokoole li síjambi sata éwulus. Wuulawu wata bo li unokoo li wuul wata bukan. 8Walawu wata bo li unokoo li wal wata anaale. Uŋíiŋawu wata bo li unokoo li wata éŋaŋ. 9Li bukaano li ugiŋawu wata bo wah ukee wanokoole loon sibangal sata mañ, ban kawelaku kata ubeyawu wata bo li kunokoo loon kawel kata sifilinjebe sameeŋe sañake sisaalet sata hutiik min sitey boot hutiik. 10Bábanguulabu umbu bubabbaj kuwet kabaje utah loon wata sil̥anguu. Li kuwetaku kata bo búbajummuu sembe sata kálaamen bukan kul̥eeñ koono hutok. 11Ayíiyawu ata bo akila ammuu amalakaawu ata buwokaayabu básenkiyaabu. Amalakaawu ummu laaneyi li elobayi yata éebulo «Abadoŋ9:11 Abadoŋ: yo yommuu “kakajen”; Afoliyoŋ: yo yommuu “akajena”», li elobayi yata kata Gilees koonewool «Afoliyoŋ».
12Sílaamasu sátinaalasu li siban. Fúlum tó, li lako sílaam sakee síl̥uba sunsu li simit sibil.
Amalakaawu atoken li anolawu li al̥ok kasiinaku koola
13Amalakaawu hata éwulusayi, hammuu hákil Ateemit. 14Hulimahu li hoon amalakaawu atoken li anolawu aakenumuu kasiinaku: «Ukátenul kumalakaaku kubakiilaku kakokimuu tin katunkaku káamakaku kan koonemuu Ofúlat.» 15Li kúkatenul kumalakaaku kubakiilaku kafaleyimuu kat to boot li ewaatuwayi inyu, li hunakahu unhu, li hul̥eeñahu unhu li kajaañaku unku, nan kommuu li kumuk bugeb bano li ugebawu úhaaji wata bukanabuku feh. 16Li ijam li kulob kusollaali koono keem kulemboomuu li sifilinjebaasu: koono símiliyoŋ soono síteemeel síl̥uba. 17Kahimmowaku unke lijukumuu li sifilinjebaasu li bukanabuku kalemboomuu li so. Sibangal sájunke loon sambun kookene, ban li síbuloo loon ayitik akee an koone safiil, li síniyoket loon efo’ yata éniyok yásufe. Kúkowaku kata sifilinjebaasu li kunokoo li kúkow kata síŋaŋ. Sambun li sinaak sífulumul li utumawu wata so, li hakoo, li batolok básoyiye. 18Wahawu unwe úhaaji wanaake úfulumulumuu li utumawu wata sifilinjebaasu, wammuu sambunasu, hakoolahu li batolokabu básoyiyaabu, li umuk bano li ugebawu úhaaji wata bukanabuku kammuu li etaamayi. 19Mata sembaasu sata sifilinjebaasu li utumawu wata so silakowe li kuwetaku kata so foof. Kuwetaku kata so kunokoonokoo li sinuukayila, ban li kubaj kúkow kan kunaake kuŋammuu min kukaan majakut bukanabuku.
20Bukanabuku kasaŋomuu, kaketutumuu li utekawu unwu, kubetut búsol wahawu wan buko humumiil kukaanumuu li kuŋeniil. Kukatut foof kamanen uyinumawu wajakutaawu, sibaŋootasu sata éwulusayi, li sata ehaaliisayi, li sata fálamayi, sata kugisaaku li sayijimuu li simin sata unuunuken. Li kuŋa’ so kukaan úciin, ban siyilaat sijuk, siyilaat sijam, siyilaat foof sijow. 21Bukanabuku umbuku kujokut foof li ehaaseen min kukat jamuk bukan, kukatut kakaan jángafayinde, kukatut húfulo li alet alet, kukatut ékuwet.
10Amalaka li áŋalumul éliibal li emitayi
1Fúlum tó, li ijuk amalaka akee abaje sembe li áwalowumul li emitayi. Li áhimenoolum kafaal ban li baj husu háwooñene húkowahu hoola. Buulabu boola li buleñ loon banak. Kootaku koola li kunokoo li kúlaañaañ kata sambun. 2Alíibal ábabuli laakene li kaŋenool. Li aŋa’ kaataku koola kálilaku akak li husamuwahu, kamayaku li aŋa’ ko akak li etaamayi. 3Li akaaw butiya loon éŋaŋ el̥okemuu. Nan akaawumuu butiya loon muñaˈa, kufalajaj hutok li kúl̥uba li kuwel. 4Nan kufalajajaku kuwelumuu loon muñaˈa, li ilako li ikiic wahawu wan kulobumuu, bale li ijam hulim habilumulo li emitayi haanom:
— Ulu li hulimahu han kufalajajaku hutok li kúl̥ubaaku kulobumuu. Jakum ukiic ho.
5Muñeˈe amalakaawu an ijukumuu li ayito li husamuwahu li etaamayi, li ateb kaŋenool káli ajooŋoo li emitayi, 6ban li anuulum li kajaw kata Ateemit aloŋumuu boot nanoonan, áwuwenumuu emitayi li wahawu feh wáami dómuu, li etaamayi li wahawu feh wáami dómuu, li husamuwahu li wahawu feh wáami dómuu. Amalakaawu li aan: «Muñeˈe let laañen kob boot nakee. 7Bale nan amalakaawu atoken li ál̥ubutawu ammuu li al̥ok kasiinaku koola, wahawu wahaasutimuu wan Ateemit alobumuu kakaan, fan ubaj loon akila humumool alob womuu kulokaabuku koola kammuu kufulofetaku.»
8Fúlum tó, hulimahu han ijamumuu habilummuu li emitayi, li hulaañen hoonom: «Ujow uŋa’ éliibalayi yábabulimuu yammuu li kaŋenaku kata amalakaawu ayitomuu li husamuwahu li etaamayi.» 9Li ijow ikooj amalakaawu min ilobool eenool asenom áliibalawu. Li aanom: «Uŋalool ban li utokoñool. Fan ásuum li butumabu booli loon múkum, bale nan ommuu umelool fan átali li halahu hooli.» 10Li iŋa’ áliibalawu li kaŋenaku kata amalakaawu, itokoñ. Nan ilakowoolumuu bútokoñabu, li ásuum li butumabu búmbaam loon múkum, bale nan imeloolumuu, li átali li halahu húmbaam. 11Muñeˈe li koonom:
— Loote ulaañen uyiiŋen wahawu wan Ateemit alobumuu kakaan boot li bukan, li sitaam, li silob li kúyii kameeŋe.
11Bukanabuku kúl̥ubaaku kamaatumuu
1Muñeˈe li kusenom kacaac kanokoole li hunuk boot naak kaliik, ban li koonom:
— Uyito ujow uliik Eluufayi yata Ateemit li husilaahu foof, ban li ucob bukanabuku kamanene lómuu Ateemit. 2Bale jakum uliik ekaakayi yammuu tíyaŋ Eluufayi yata Ateemit, mata ekatikat bo boot li bukanabuku kákaanumutumuu li Ateemit balewool, kammuu li kúkakul ésukayi yanabaayi kul̥eeñ koono kúyii kúl̥uba li kúl̥uba. 3Fan íboñul bukan kúl̥uba káami li kúlobul li kajaw kúmbaam. Fan kukaano wañ wata ñikul, ban li kulob bukanabuku hulimahu hata Ateemit jow baj kunak koono énjunne li síteemeel síl̥uba li kúyii kúhaaji.
4Bukanabuku umbuku kúl̥uba kammuu li kúlobul li kajawaku kúmbaam buko kommuu unuunukenawu úl̥ubaawu wan koonemuu óliibiye, li sihiitumasu síl̥ubaasu. Buko kuyitomuu hákil Amaaŋenawu ata etaamayi. 5An afañumuu min akaaniil majakut, sambun fan sífulumul li utumawu wooliil min simuk kulatoolaaku kooliil. Muñowu anoowan afañe kakaaniil majakut áatimuu aket. 6Bukanabuku umbuku kúl̥uba kubaje sembe sata kabab emitayi, min kúhi’ yo élaalum buko baloŋe li kulob bukanabuku hulimahu han kúyabummuu li Ateemit. Li kubaj foof sembe sata kulaañen malamu mulako húsim. Kubaje foof sembe sata kakaan adunaayi feh élaam sílaam sanoosan loon súumiilumuu.
7Bale nan kommuu li kuban elob bukanabuku hulimahu han Ateemit aseniilumuu, énuukuleŋayi yákoyileniyaayi yammuu li éfulumul li buwokaayabu básenkimuu fan etiikeniil. Fan eheekiil ban li emukiil. 8Sihuluŋasu sooliil fan sikaani li kaayeenaku kata ésukayi yáamakayi, tan Amaaŋenawu ooliil abaaŋimuu li ekuluwa. Kajawaku kan kunaake kúsalummuu ésukayi inyu, kooneyi Sodom li Ejíf. 9Bukanabuku kata het yanooyan li kata ésukoosuk, kata elob yanooyan li kata etaam yanooyan, fan kubil kúnand sihuluŋasu sata bukanabuku umbuku kunak koono kúhaaji li húkej etihunaka, ban let kukat min sihuluŋasu sihoki. 10Bukanabuku feh kakinumuu li etaamayi fan súumiil buko bajame eketayi yata bukanabuku umbuku kúl̥uba. Fan kubaj ésuumahukow, ban li kunaak kusenoo bagam, mata bukanabuku umbuku kúl̥uba kammuu kufulofet kukankaan bukanabuku kakinumuu li etaamayi kúlaam ŋáa’. 11Bale, kunakaku unku kúhaaji li húkej etihunaka kúfu’ tómuu, huyih hata buloŋ habilumulo li Ateemit, li hunoken li bukanabuku umbuku kúl̥uba, ban fan kuyito. Nan kuyitomuu, ekole yáamak li ejok bukanabuku kalako tomuu bajukabu booliil. 12Bukanabuku kúl̥uba li kujam hulim habaje sembe háfulumulo li emitayi li hooniil: «Jiŋitowul boot haatiya!» Li kuŋitowum li kafaal boot li emitayi hákil kulatoolaaku kooliil. 13No unnu, etaamayi li egoloo ŋáa’. Bugebabu buŋenenabu bata ésukayi li buhumo, min bukan koono sínjunne hutok li síl̥uba kuket li kagoloolaku unku kata etaamayi. Bukanabuku kasaŋomuu li kúkoli ŋáa’, li kúbinken Ateemit ammuu haatiya emitayi.
14Búyiikabu búl̥ubutabu buwuje. Muñeˈe, búyiikabu búhaajutabu bumbu li bubaj.
Amalakaawu atoken li ál̥ubutawu li al̥ok kasiinaku koola
15Fúlum tó, amalakaawu ammuu oola, ban fan aaken jáyiiyaju unju boot nanoonan!» 16Kunahaanaku áyii li kubakiilaku kahallenumuu, ban li kubah li sifenjeŋasu sooliil sata jáyiiyaju hákil Ateemit, li kuŋa’ wuuliil kuya teetaam min kumanen Ateemit 17koon:
«Amaaŋen Ateemit ata sembe,
Awu áami tomuu,
awu alakoween tomuu,
jisali,
mata luŋaŋŋa’ sembaasu sooli sáamakasu,
min uyiten jáyiiyaju jooli.
18Bukanabuku kata sihetasu feh etindihuuñ ejokiil,
bale muñeˈe hunakahu húliiŋulo,
nan etindihuuñayi yooli yommuu li ejuki.
Hunakahu hata batiibabu bata bukanabuku kaketumuu húliiŋe.
Hunakahu húliiŋe nan ommuu usuuhen kulokaabuku kooli,
kammuu kufulofetaku,
li bukanabuku feh kammuu kooli,
katitabuku li káamakabuku,
kákolimuu kajawaku kooli.
Hunakahu foof húliiŋe nan ommuu uniilen,
bukanabuku feh kakajenumuu etaamayi.»
19Muñeˈe Eluufayi yata Ateemit yammuu li emitayi li ébabulo. Ekeesayi li ejuki ló. Li baj kawiwijen, li kulim, li kawel kata kufalajaj. Etaamayi li egoloo, li baj kuteyisa káamak.
12Anaalaawu li éjunfuulayi li kujuki
1Fúlum tó, búhiisenum báamak li búfulumul li emitayi. Búhiisenumabu umbu li bulako anaale aŋale banakabu min águuyoo loon kañ. Hul̥eeñahu li hulako kata láala kootaku koola, ban li aaken li húkowool éjambi yata siwuut soono kuŋen li síl̥uba. 2Anaalaawu ummu ha’ laakene ban okila báliiŋene. Nan alakomuu li anoken li éluŋun, jilumaju jata kanokenaku li jíjiwool li anaak áluulen.
3Búhiisenum bakee li bulaañen búfulumul li emitayi. Li kaan éjunfuu yáamak yájunke, yabaje kúkow hutok li kúl̥uba li usiin woono kuŋen. Li baj éjambi li húkowoohukow. 4Ejúnfuulayi li eŋa’ huwetahu hata yo min ewuuwul bano li ugebawu úhaaji wata bawuutabu bammuu li emitayi, ébetenul li etaam. Li ejow eyito tan anaalaawu ajowemuu boot kanokenaku alakomuu, bánum li eyaan ejok añiilawu oola eme’ nan ammuu abuki. 5Muñeˈe anaalaawu li abuk añiil áyine, ammuu li aŋa’ hunuk hata mañ min amat bukanabuku kata sihetasu feh. Bale nan añiilawu abukimuu, li kuyaan kújowetumool boot bata Ateemit, li efenjeŋayi yoola yata jáyiiyaju. 6Anaalaawu okila li atey boot bata kayiinaayaku, ban Ateemit akaanoolumuu hulako, bánum li kúkuumenool bo kunak koono énjunne li síteemeel síl̥uba li kúyii kúhaaji.
7Muñeˈe hutiik li hubaj li emitayi. Miseel li kumalakaabuku koola li kutiik li éjunfuulayi. Ejúnfuulayi foof li eŋa’ kumalakaabuku kata yo min etiik li buko. 8Bale li kuheek éjunfuulayi, ban li kúhi’ yo élakowum li emitayi boot li kumalakaaku kata yo ló. 9Li kúbetenul hújunfuulahu unhu háamakahu tíyaŋ. Yo yommuu enuukayilaayi ehaanayi yan koonemuu foof Ammalawu mantee foof Sayitaane, abuntemuu adunaayi feh. Li kúbetenulool li etaamayi boot li kumalakaaku koola ló.
10Muñeˈe li ijam li emitayi hulim li hulob butiya hoon:
«Muñeˈe taŋayi yata kafakaku éliiŋe!
Muñeˈe Ateemitawu oololaal láhiise sembaasu soola li jáyiiyaju joola!
Muñeˈe huhaanaahu hunhu li kuŋenaku kata Afakenaawu ammuu oola!
Mata anawu anaake ámalumuu akaan kutuyolaal kubetenoobeten tíyaŋ emitayi,
akila anaake ayitomuu hákil Ateemit oololaal min ámal akaaniil etihunaka aban ehuka.
11Li húsimahu hata Agálalaanawu kutuyolaal kúheekumoolumuu,
li hulimahu foof hata Ateemit han kulobumuu ésukayi.
Li koon éehe’ min kusen buloŋabu booliil mata min kuket.
12Mó mújimuu, ésuumahukow ejow elako li emitayi li bukanabuku kakin dómuu!
Bale búyiik bujow bulako li etaamayi li halahu!
Mata Sayitaane láwalowulo boot li bukuluul, mawuñete ŋáa’.
Lahaase aan taŋayi yasaŋowoolumuu efamut.»
13Nan éjunfuulayi ehaasumuu yoon ébetenulibeten li etaam, li eteyoo anaalaawu abukumuu añiilawu áyinaawu. 14Li kusen anaalaawu ubey úl̥uba wata huwaaluwahu háamakahu min áyit boot li hulakowahu hoola hammuu li kayiinaayaku, bájum li kúkuumenool bó simit síhaaji li húkej, min áloyi enuukayilaayi. 15Muñeˈe enuukayilaayi li émasul kata búsol anaalaawu mal nokoo loon husamu, mantee li muñakool muwujetum. 16Bale etaamayi li elamben anaalaawu. Li eŋaben min eme’ malamu mata husamuwahu man éjunfuulayi émasulumuu li butumabu bata yo. 17Muñeˈe éjunfuulayi li el̥eet anaalaawu bil gay, li ejow etiik bubukoolumabu boola basaŋomuu. Bubukoolumabu umbu bo bommuu bukanabuku kátuulumuu siluwaasu sata Ateemit, ban li bunab li kulimaku kan Yéesu alobumuu. 18Fúlum tó, éjunfuulayi li ejow elako bata katantaku kata halahu.
13Enúukuleŋ yákoyileniye li éfulumul li halahu
1Nan fú’ tómuu, li ijuk énuukuleŋ yákoyileniye li éfulumul li halahu. Enúukuleŋayi inyu ebaje usiin woono kuŋen li kúkow koono hutok li kúl̥uba. Li baj éjambi li kasiin kanookan. Li kukiic kajaw kata kúgel Ateemit li húkow hanoohan. 2Enúukuleŋayi yákoyilenimuu yan ijukumuu enokoonokoo li esaamaay. Kootaku kata yo li kunokoo li kata húnuukuleŋ háamak hanokoole li etameel. Butumabu bata yo li bunokoo li bata éŋaŋ. Ejúnfuulayi li eŋa’ sembaasu sata yo, efenjeŋayi yata yo li kayile káamak, esen énuukuleŋayi yákoyileniyaayi. 3Húkow hakee hata énuukuleŋayi yákoyileniyaayi, ujukumuu loon hucokocoko kacok kata min huket, bale kacokaku unku li kufak. Bukanabuku feh kammuu li etaamayi li kujuk li kusego ŋáa’. Li kunab li énuukuleŋayi. 4Muñeˈe ésukayi feh li emanen éjunfuulayi, mata esensen kayile énuukuleŋayi. Bukanabuku feh li kunaak kumanen énuukuleŋayi koon: «Ayi anokoole li énuukuleŋayi? Ayi ayilo atiik li yo?»
5Li kukat énuukuleŋayi min elob kulim kata kasaloolo li kata kagel Ateemit. Li kusen yo sembe min ekaan loon muñaˈa jow baj kul̥eeñ koono kúyii kúl̥uba li kúl̥uba. 6Enúukuleŋayi li elako elob kulim kajakut eya li Ateemit, ban li egel kajawaku koola éginnoo ló tan akinumuu. Li egel foof bukanabuku feh kakinumuu li emitayi. 7Li kusen énuukuleŋayi kakaañen min etiik li bukanabuku kata Ateemit, ban li eheekiil. Li kukaan yo min ebaj sembe li utoŋawu feh, li bukanabuku feh, li silobasu feh li sihetasu feh. 8Bukanabuku feh kammuu li etaamayi fan kumanenool. Bukanabuku umbuku buko kommuu kan ujawawu wooliil ukiicutimuu li éliibalayi yata buloŋabu yaan no li húkitumahu hata adunaayi. Elíibalayi inyu yata Agálalaanawu amukimuu.
9An áakimuu sijan, li ajanten jak! 10An áami tómuu boot bil jajok, fan abil ajoki kul̥. An áami tómuu boot min abil amukumi li ékundu, manooman ékundu fan emukool. Wahawu unwu újimuu bukanabuku kata Ateemit koote kútuk tó lit, ban li kubaj káyinen.
Enúukuleŋ yakee yákoyileniye li éfulumul li etaamayi
11Fúlum tó, li ijuk énuukuleŋ yakee yákoyileniye li éfulumul li etaamayi. Li ebaj usiin woono úl̥uba wanookoole li wata húgalalaan háyine hañiilowe, ban li enaak elob loon éjunfuu. 12Enúukuleŋayi inyu li eŋa’ sembaasu feh sata énuukuleŋayi étinaalayi yooken hákil yo. Li etuuŋ etaamayi li bukanabuku feh kakinumuu li yo, kumanen énuukuleŋayi étinaalayi, yafakumuu li kacokaku kata yo kaateenumuu kumuk yo. 13Enúukuleŋayi inyu yál̥ubutayi li enaak ekaan búhiisenum bájaahaleniye ŋáa’. Li enaak ekaan foof sambun sibilumul li emitayi boot teetaam, hákil bukanabuku feh. 14Li enaak eŋa’ búhiisenumabu bájaahaleniyaabu ban eyilimuu ekaan hákil énuukuleŋayi yátinaalayi, min éjimen bukanabuku kakinumuu li etaamayi. Li yoon bukanabuku kukaan ebaaŋoot yata énuukuleŋayi yátinaalayi, yan ékunduwayi ecokumuu ban lí yóomi li buloŋ. 15Li kusen énuukuleŋayi yál̥ubutayi sembe min ekaan ebaaŋootayi yata énuukuleŋayi yátinaalayi eloŋ min enaak egoloo. Ebaaŋootayi li eyili elob, ban li eyili foof emuk bukanabuku feh kafañutumuu kumanen yo. 16Enúukuleŋayi li etuuŋ bukanabuku feh, katitabuku li káamakabuku, kusaanumaku li kusukateenabuku, emiikeelayi li kaletumuu emiikeel, kukaaniil húlangumaaso li kaŋen káli mantee foof li éjontum. 17Anoowan ayilaat anoom wah mantee foof li ájula wah, akila babajut húlanguumaasowahu unhu, hammuu kajawaku kata énuukuleŋayi mantee ecobayi yanaboomuu li kajawaku unku.
18To untu, bújallo bugel̥l̥eni tó. An atuukomuu fan ayili ahaas ecobayi inyu yata énuukuleŋayi yákoyileniyaayi yo yomuu waa, mata ecobayi inyu kajaw kata an. Ecobayi yata énuukuleŋayi inyu yo yommuu síteemeel hutok li yano li kúyii kúhaaji li hutok li yano (666).
14Kakijenaku kata bukanabuku kan Agálalaanawu afakenumuu
1Muñeˈe li ijuke, li ijuk Agálalaanawu mayitowe li huyuuyahu han koonemuu Siyoŋ. Li baj bukan koono sínjunne téemeel lí kúyii kúl̥uba li kubakii kalako to li akila. Kajawaku koola li kata Atuubawool ukiicikiic li síjontumasu sooliil. 2Li ijam hulim habilumulo li emitayi, ban li hunokoo li kácololen kata mal máamak. Li hunokoo foof loon kawel káamak kata hufalajaj. Hulimahu han ijamumuu hunokoonokoo li kawel kata sikontiñ. 3Bukanabuku umbuku li kukijen kakijen kawunkul hákil efenjeŋayi yata jáyiiyaju, hákil wahawu ubakiilawu waloŋumuu li kunahaanabuku kahallenumuu. Ban anoowan ayilaat aliiken kakijenaku unku ábuti li bukanabuku sínjunne téemeel li kúyii kúl̥uba li kubakiilaku kan Ateemit áfakenumulomuu li etaamayi feh.
4Bukanabuku umbuku buko kuhintowutumuu li kanaale, min kulako bukan kanabe. Li kunaak kunab li Agálalaanawu tanootan tan ajowe. Li bukanabuku feh, umbuku kufakenimuu min kulako bukanabuku kútinaalabuku kan kusenumuu Ateemit li Agálalaanawu. 5Kulim kata émalimiñ kúfulumuloot li utumiil. Kubajut butila banooban.
Kumalaka kúhaaji li kulob mata batiibabu bata bukanabuku
6Fúlum tó, li ijuk amalaka akee li anaak áyititoo haatiya tiya emitayi. Li aaken Hulim Hásuume hata boot nanoonan, han aate alob bukanabuku feh kakinumuu li etaamayi, kata sihetasu feh, kata utoŋawu feh, kata silobasu feh li kata sísukasu feh. 7Amalakaawu li anaak alob butiya aan: «Jíkoli Ateemit ban li jisalool, mata ewaatuwayi nan ammuu li atiib bukanabuku éliiŋe. Jimanenool. Akila áwuwenumuu emitayi li etaamayi, husamuwahu li úbulenawu wata malamu.»
8Nan átinaalawu alobumuu aban, amalaka akee ál̥ubut li áfulul ban li aan: «Babiloon eyiisoole, Babiloon yáamakayi eyiisoole, yo yakaanumuu bukanabuku kata sihetasu feh, kuhob bunukabu bata bucagayetabu, bakaanemuu Ateemit etindihuuñ14:8 Li síliibal sakee kukaane: bunukabu bata etindihuuñayi yata bucagayetabu.»
9Fúlum tó, amalaka akee áhaajut li áfulul ban li aan: «Bukanabuku kamanenumuu énuukuleŋayi yákoyileniyaayi li kambuwaku kata yo, ban li kukaaniil húlangumaasowahu hata yo li bájontum li kaŋen, 10fan kuhob foof bunukabu bata etindihuuñayi yata Ateemit. Bunukabu umbu búsinfuti, ban li buyoŋeni li ejunkayi yata etindihuuñayi yáamakayi yata Ateemit. Bukanabuku umbuku kahobumuu bunukabu fan kúlaam ŋáa’ li hásufaahu hata sambunasu li hata batolokabu básoyiyaabu, hákil kumalakaaku kanabaaku li Agálalaanawu. 11Hakoolahu hata sambunasu sálaameneyiilumuu fan hukoolet boot nanoonan. Bukanabuku kamanenemuu énuukuleŋayi yákoyileniyaayi li kambuwaku kata yo, li an ammuu li aŋa’ húlangumaasowahu hata kajawaku kata yo, let kubaj kayool̥o etihunaka kuban ehuka.»
12Wahawu unwu újimuu bukanabuku kata Ateemit, kátuulumuu siluwaasu soola ban li kúyinen li Yéesu, koote kuhanken min kúmuñ.
13Muñeˈe li ijam hulim habilumulo li emitayi haanom:
— Ukiic kulimaku unke: «Awólo, bukanabuku kaketumuu muñeˈe buko li bulok boot li Amaaŋenawu!» Buyinumabu li boon: «Mal̥egen áwolo, mata kuyilo kuyool̥o li bulokabu booliil. Wahawu wan kulokumuu fan unab li buko.»
Ecacayi yammuu li ebaj li etaamayi
14Li ilaañen ijuke, li ijuk kafaal kahiite. Li kafaalaku unku li baj búnokoo bata an, bábah ló. Li bukaano éjambi li húkowahu hata bo, ban li bútuk li kaŋenool ékaawum yañeke. 15Amalaka akee li áfulumul li eluufayi yata Ateemit, min alob butiya amalaka aahu abahumuu li kafaalaku aanool: «Uŋa’ ékaawumayi yooli min ukaaw mata taŋayi yata kakaawaku éliiŋe: emaanaayi yammuu li etaamayi yaale boot mata ecac!» 16Muñeˈe anawu abahumuu li kafaalaku li aŋa’ ékaawumayi yoola min al̥aaf etaamayi, emaanaayi yáami lómuu li ecaci.
17Fúlum tó, amalaka akee li áfulumul li eluufayi yata Ateemit yammuu li emitayi, mátuke foof ékaawum yañeke.
18Muñeˈe amalaka akee li áfulumul li husilaahu. Okila akilumuu mata sambunasu. Li alob butiya amalakaawu aakenumuu ékaawumayi yañekumuu aan: «Uŋa’ ékaawumayi yooli min úbajul útukusawu wata búbiiñabu bammuu li etaamayi, mata kúul̥aku kata bo kaale.» 19Amalakaawu li aŋa’ ékaawumayi yoola min al̥aaf etaamayi, min abaj útukusawu wata búbiiñabu bammuu li etaamayi, ban li aŋa’ wo akaan li buyinjaayabu báamakabu dán wommuu li ul̥uuteni, min híis etindihuuñayi yata Ateemit. 20Li kuŋa’ kootiil min kul̥unf ébiiñayi li buyinjaayabu tíyaŋ ésukayi. Húsim li húfulumul li buyinjaayabu, min humeeŋen to hujow hútij efilinjebe li butum, ban húsimahu li hutey loon kayelen jow yili baj síkilomeet síteemeel síhaaji.
15Búhiisenumabu bata utekawu hutok li úl̥ubaawu úsolaawu
1Muñeˈe li ijuk li emitayi búhiisenum bakee báamak ban li bujak majak. Búhiisenumabu umbu bo bommuu: kumalakaaku koono hutok li kúl̥uba kaakene utek hutok li úl̥uba li kuŋeniil. Wo wommuu utekawu úsolaawu, mata li wo etindihuuñayi yata Ateemit yóomummuu li eban.
2Li ijuk foof husamu hayaaŋe loon eweel hágiiwoole li sambun. Li ijuk foof bukanabuku feh kabajumuu kaheek li énuukuleŋayi yákoyileniyaayi, li kambuwaku kata yo, li ecobayi yanaboomuu li kajawaku kata yo. Li husamuwahu unhu kuyitowe, ban li kútuk sikontiŋasu san Ateemit aseniilumuu. 3Li kunaak kukijen kakijenaku kata Móyiis, ammuu alokaawu ata Ateemit li kakijenaku kata Agálalaanawu koon:
«Amaaŋen Ateemit ata sembe,
mo balokelabu booli buluuke ban li bújaahaleni ŋáa’!
Awu ommuu Ayíiyawu ata bukanabuku kata sihetasu feh,
mo makaanelamu mooli mucole ban li mulako mal̥egen!
4Ayi aatut ákoliyi, Amaaŋen?
Ayi aatut asal kajawaku kooli?
Mata awu bale unabe.
Bukanabuku kata sihetasu feh fan kubil kumaneni,
mata buko feh kujuke buu makaanelamu mooli mucolumuu.»
5Fúlum tó, li ijuke li ijuk haatiya emitayi Eluufayi yata Ateemit li ébabulo, yaakumuu kayuntaku kata húfaalumahu. 6Kumalakaabuku hutok li kúl̥ubaaku kaakumuu utekawu hutok li húl̥ubaawu lí kúfulumul li Eluufayi yata Ateemit. Wañ wata sooy wahiite falala’ kukaanowe, ban li unaak uleñ. Li kukoko unaal wata éwulus li ugiŋawu wooliil. 7Wakee li wahawu ubakiilawu waloŋumuu li usen kumalakaabuku hutok li kúl̥ubaaku sijunk soono hutok li síl̥uba sata éwulus. Sijunkasu unsu etindihuuñayi yata Ateemit aloŋumuu boot nanoonan emeeŋen so. 8Muñeˈe Eluufayi yata Ateemit li emeeŋ hakoo humum hata máyiineniyamu li sembaasu sata Ateemit. Anoowan ayilaat anoken li Eluufayi yata Ateemit, utekawu hutok li úl̥ubaawu wan kumalakaabuku hutok li kúl̥ubaaku kúŋalulumuu wo babanolut.
16Sijunkasu hutok li síl̥ubaasu sata etindihuuñayi yata Ateemit
1Muñeˈe li ijam hulim habaje sembe li húfulumul li Eluufayi yata Ateemit, haane kumalakaabuku hutok li kúl̥ubaaku: «Jijow jíyu li etaamayi sijunkasu hutok li síl̥ubaasu sata etindihuuñayi yata Ateemit!»
2Amalakaawu átinaalawu li ajow áyu ejunkayi yoola li etaamayi. Sisonta sajakut sásengiye ŋáa’ li sijok bukanabuku kabajumuu húlangumaasowahu hata énuukuleŋayi yákoyileniyaayi, ban li kunaak kumanen kambuwaku kata yo.
3Amalakaawu ál̥ubutawu li áyu ejunkayi yoola li husamuwahu. Malamu li mulaañ húsim loon hata an akete. Wahawu feh wakinumuu li halahu li uket.
4Amalakaawu áhaajutawu li áyu ejunkayi yoola li kusamuwaku li úbulenawu wata malamu, malamu li mulaañ húsim. 5Muñeˈe li ijam Amalakaawu akilumuu malamu li aan: «Awu bale ommuu Ateemit anabe. Awu óomi tómuu, awu ulako tomuu, ban lutiibetiib col.» 6Li mal̥egenamu, loon bukanabuku kúyumuu húsimahu hata bukanabuku kammuu kooli li hata kufulofetaku, mo foof luseniilumuu húsim kuhob. Kuyayyab bacaamiil. 7Muñeˈe li ijam hulim li húfulumul li husilaahu Ateemit ata sembe, batiibelabu booli batiibe bata mal̥egen ban li bucol!»
8Amalakaawu abakiilenawu li áyu ejunkayi yoola li banakabu. Li koon bo buyilo búsu bukanabuku li sambunasu sata bo. 9Muñeˈe hásufa háamak li husow bukanabuku. Nan kusowomuu, li kugel kajawaku kata Ateemit aakumuu sembe sata kakaan bukanabuku kúlaam sílaam loon unsu. Bale li kuhoy bakat baloŋelabu booliil bajakutumuu, min kusal Ateemit.
10Amalakaawu atokenawu li áyu ejunkayi yoola li efenjeŋayi yata jáyiiyaju yata énuukuleŋayi yákoyileniyaayi. Jáyiiyaju jata yo li jilo li élim. Bukanabuku li séngiyiil bil gay li kunaak kulum kúlellufaku kooliil. 11Li kugel Ateemit ata emitayi humum hata sílaamasu li sisontaasu sooliil. Bale li kuhoy bakat baloŋelabu booliil bajakutumuu.
12Amalakaawu atoken li anolawu li áyu ejunkayi yoola li husamuwahu háamakahu han koonemuu Ofúlat. Malamu mata ho li musay min mukat bútin boot li kúyiiyaku kabilummuu akiw. 13Muñeˈe li ijuk uyinum úhaaji wajakut wanokoole li sihool li úfulumul li butumabu bata éjunfuulayi, li bata énuukuleŋayi yákoyileniyaayi, li bata anawu ámalumuu aan afulofet laam. 14Li mal̥egenamu, laalu uyinum wata kummalaku kakaanemuu wah wájaahaleniye. Uyinumawu unwu fan unaak ujow boot bata kúyiiyaku kata etaamayi feh bájum li uwoogeniil boot li hutiikahu hata hunakahu háamakahu hata Ateemit ata sembe.
15Amaaŋenawu li aan: «Jijanten, fan ibil loon ákuu! Awólo anawu aatutumuu ámooli min afooy wañawu woola, jakum bil ajow bákolotoo min abaj ñisuu hákil bukanabuku feh.»
16Uyinumawu wajakutumuu li uwoogen kúyiiyaku tan koonemuu Alumagedoŋ li elobayi yata bukanabuku kan koonemuu éebulo.
17Amalakaawu atoken li ál̥ubutawu li áyu ejunkayi yoola li élusayi. Hulim habaje sembe li hujami li Eluufayi yata Ateemit, habilumulo li efenjeŋayi yata jáyiiyaju. Li hoon: «Muñeˈe bane!» 18Li baj kawiwijen, li kulim, li kawel kata kufalajaj. Etaamayi li élinliŋoo ŋáa’. Bajulelut kálinliŋoo kata etaam loon unku kábilum nan an áwulo li etaamaye. 19Esúkayi yáamakayi li egiso ekaan ugeb úhaaji. Sísukasu feh sata banooban li adunaayi li sihumo. Ateemit amojenut Babiloon yáamakayi. Li akaan yo ehob bunukabu bata ejunkayi yoola, bunukabu bata etindihuuñayi yoola yáamakayi. 20Sítebelemukasu feh li síjim. An alaañenut ajuk kuyuuy. 21Kuteyisa kál̥iitiye ŋáa’ li kúlowumul li emitayi kubil kulo li bukanabuku. Bukanabuku li kugel Ateemit humum hata katekaku unku kata kuteyisaaku, mata lakolako katek kásengiye ŋáa’.
17Batiibabu bata ecagaayi yáamakayi
1Muñeˈe akee li kumalakaaku hutok li kúl̥ubaaku kátukumuu sijunkasu hutok li síl̥ubaasu, li abil aanom:
— Ubil min íhiisi buu ecagaayi yáamakayi yommuu li etiibi eeno, yo yáamimuu ésukayi yáamakayi yateefimuu kooj kusamu kameeŋe. 2Kúyiiyaku kata etaamayi kuhintenhinten yo. Bukanabuku kakinumuu li etaamayi li kúkaliyenoolum li bunukabu bata yo, ban li kulo li bucagayetabu bata yo.
3Muñeˈe Buyinumabu li bulako lí ínje, amalakaawu li atebom ájowetum boot li kayiinaay. Li ijuk bo anaale alemboole li énuukuleŋ yájunke cúl. Enúukuleŋayi inyu ebaje kúkow koono hutok li kúl̥uba li usiin kuŋen, ban li ebaj tanootan li eniilayi yata yo ujaw wata kúgel Ateemit. 4Anaalaawu wañ wájunke lakaanowe li wájunke cúl, ban li ásangenoolum sikob sata éwulus, sata bagisa batiineniye ŋáa’ li usis. Li átuk li kaŋenool ejunk yata éwulus, yameeŋe tib wah wajakut bajuk. Wahawu unwu wo wommuu bucagayetabu boola bajakutumuu. 5Li bájontumabu boola li baj kajaw kakiici to kan an ayilaat ahaas waa kufañe kulob:
«Babiloon yáamakayi,
jaaw ata sicagaasu,
li ata wahawu wajakutumuu bajuk
wammuu li etaamayi.»
6Li ijuke, li ijuk kaanaku anaalaawu húsimahu hata bukanabuku kata Ateemit li hata bukanabuku kan kumukumuu mata káyinenaku kooliil li Yéesu kúji, húkaliyenookaliyen.
Nan ijukoolumuu li isego ŋáa’. 7Muñeˈe amalakaawu li aanom:
— Wáa újiye li usego? Fan ihebi mahaasutimuu mata anaalaawu li mata énuukuleŋayi yateboolumuu, yabajumuu kúkow koono hutok li kúl̥uba li usiin kuŋen. 8Enúukuleŋayi yan ujukumuu naanaŋ eloŋenloŋ, bale muñeˈe eloŋut. Fan éfulumul li buwokaayabu básenkimuu ŋáa’, ban boot min ejow boot kaniilo. Bukanabuku kakinumuu li etaamayi, kan ujawawu wooliil ukiicutimuu li éliibalayi yata buloŋabu kábilum nan etaamayi ejuul̥imuu, fan kusego buko bajuke énuukuleŋayi, mata eloŋenloŋ naanaŋ ban muñeˈe eloŋut. Bale fan ban li elaañen éfulul.
9«Unte, butuuko bugel̥l̥eni tó lí bújallo. Kúkowaku hutok li kúl̥ubaaku ko kommuu kuyuuyaku hutok li kúl̥ubaaku dán anaalaawu abahumuu. Li kóomi foof kúyii hutok li kúl̥uba. 10Hutok li kúyiiyaku umbuku kulolo. Ano ummu min aake jáyiiyaju. Aahu okila abilolut. Nan ammuu li abil, let alako to fiyo. 11Enúukuleŋayi yaloŋeen nomuu ban muñeˈe elet li buloŋ, yo humum yo yommuu áyiiyawu atoken li áhaajutawu. Yo humum yo yóomisoomi foof akee li kúyiiyaku hutok li kúl̥ubaaku, ban boot min ejow boot kaniilo.
12«Usiinawu kuŋenayi wan ujukumuu, wo wommuu kúyii koono kuŋen kaŋalolut jáyiiyaju. Bale fan kuseniil sembe min kooken jáyiiyaju ewaatu bale, buko li énuukuleŋayi yákoyileniyaayi. 13Kúyiiyaku umbu kuŋenayi, foofiil feh wah wano bale kuyinoole kakaan: kaŋa’ sembaasu sooliil li kayileyaku kooliil kusen énuukuleŋayi yákoyileniyaayi. 14Fan kutiik li Agálalaanawu, bale Agálalaanawu fan aheekiil, mata akila ammuu Amaaŋenawu ata kumaaŋenaku li Ayíiyawu ata kúyiiyaku. Okila Agálalaanawu li bukanabuku kan Ateemit al̥usumuu li kan ahooñumuu, li kátuulumuu Yéesu, fan kuheek kúyiiyaku kuŋenayi.»
15Fúlum tó, amalakaawu li alaañen aanom:
— Malamu man ujukumuu dán anaalaawu ammuu ecaga abahumuu, mo mommuu bukanabuku, búsukabu, sihetasu li silobasu feh. 16Usiinawu kuŋenayi wan ujukumuu lí énuukuleŋayi, fan ulat anaalaawu acagayetumuu. Usiinawu lí énuukuleŋayi yákoyileniyaayi fan uŋa’ wahawu feh wan anaalaawu acagayetumuu abajumuu, min ukatool bákolotoo balewool. Fan utokoñ eniilayi yoola ban li úsulool li sambun. 17Mata Ateemit lakankaan li uyinumawu wata kúyiiyaku umbuku kuŋenayi húfañum hata kakaan wahawu wan ayinoomuu. Fan kujamoo min kuŋa’ sembaasu sooliil sata jáyiiyaju kusen énuukuleŋayi yákoyileniyaayi boot yok nan kulimaku kan Ateemit alobumuu kommuu li kubaj.
18«Anaalaawu an ujukumuu, akila ammuu ésukayi yáamakayi yágootenumuu kúyiiyaku kata etaamayi.»
18Ateemit li ayiis ésukayi yata Babiloon
1Fúlum tó, li ijuk amalaka akee li áwalowumul li emitayi. Lababbaj sembe sáamak ban máyiineniyamu moola li muwuŋen etaamayi feh. 2Li alob butiya aan:
«Babiloon eyiisoole,
Babiloon yáamakayi eyiisoole!
Yoonosoono muñeˈe bukin bata kummal,
huyolo hata uyinum wanoowan wajakut,
huyolo hata basuu banooban bajakut,
ban búsuumut bajuk.
3Bukanabuku kata sihetasu feh kuhohhob
bunukabu bata bucagayetabu báamakabu bata yo.
Kúyiiyaku kata etaamayi li kunaak kúfulo yo,
kújulawaabuku kata etaamayi,
li kújowum li bucagayetabu bata yo báamakabu,
min kuhin kubaj.»
4Muñeˈe li ijam hulim hakee habilumulo li emitayi li hoon:
«Bukanom, jífu’ li ésukayi yata Babiloon,
jífu’ li yo jakum bil jihoofoo loon yo,
jakum bil jilo foof li katekaku kan yommuu li ebaj.
5Mata uhoofoolawu wata yo,
újumbojumbo boot yok li emitayi,
ban Ateemit lawayil̥owulo makaanelamu
mata yo macolutumuu.
6Jikaan yo loon ekaanemuu bukan kaabuku,
jicaam yo ñoono ñál̥uba wahawu wan ekaanumuu.
Li ejunkayi dán eyawoolemuu bunukabu bata yo,
jiyawoo ló bunuk bal̥aal̥e ñoono ñál̥uba boot li yo.
7Loon lafañumuu ŋáa’ kasaloolo,
li buloŋ li hubaj,
mo foof jommuu jílaamenool,
ban li jikaanool ajuk búyiik.
Mata yonsoon li buyinum yo:
“Libabbah taate loon áyii anaale,
ilet anaale ahoke áyinool,
ban let ibil ibaj ñikul maayeet.”
8Wahawu unwu újimuu utekawu wata yo,
wammuu:
úsomut wamuke, ñikul li bamuufaay,
fan ulo yo hunak hano.
Sambun fan sileemen yo,
mata Amaaŋenawu Ateemit atiib yomuu,
lababbaj sembe.»
9Kúyiiyaku kata etaamayi kanaake kúfulo yómuu, ban li kúloŋum li hubajahu hata yo, fan kúluulen ban li kul̥okoo mata yo, nan kommuu li kujuk hakoolahu hata sambunasu sásulemuu li yo. 10Fan kuyito lóyi jakum bil kulo li sílaamasu sata yo. Fan kunaak koon:
«Iyéno! Iyéno!
Aa Babiloon, ésuk yáamak, ésuk yabaje sembe!
Ewaatu yano bale Ateemit aŋalumuu min atiibi!»
11Kújulawaabuku kata etaamayi li kul̥ok ban li kukul yo, mata muñeˈe an ánoomeliit wañawu wooliil: 12éwulusayi, ehaaliisayi, bagisa batiineniye ŋáa’, usisawu, wañ wata búbil, wañ wájunke, sooyayi li sileesaasu sájunkaasu cúl, uhanha wata bunuunuken banooban bagayinenowe ban li unaak uciiŋo, li wahoowah feh wákaanumi li úŋiiŋ loon wata eñaab, li wayijumi li simin sata unuunuken watiineniye, fálamayi, mañamu, mantee foof wahawu wan koonemuu maalub. 13Li baj foof mutiñaayamu man koonemuu kanel, li wah wamise wakaaneyi li elak, eheeñ, múkilamu li ecuulaayayi, sínuukuleŋasu sáamakasu sata kúlumet, kúgalalaan, sifilinjebe, sisaalet, emiikeel li bukan kan kujoke. 14Kújulawaabuku li koon ésukayi:
«Mutiñaayamu feh másuumimuu li buyinum múfule booli.
Hubajahu hooli li wahawu wooli feh watiineniyaawu újime,
an let amit alaañen ajuk wahawu unwu booli.»
15Kújulawaabuku kanaake kújulamuu wahawu unwu feh li ésukayi inyu min kúbajum li wo, fan kuyito lóyi, mata kufañut min kulo li sílaamasu sata yo. Fan kunaak kúluulen ban li kunaak kul̥okoo, 16koon:
«Iyéno! Iyéno! Iyéno ésukayi yáamakayi,
yanaake ekokomuu wañ wata sooy yalehe,
li wañ wájunke li wañ wájunke cúl,
yanaake ekaanomuu éwulus, li bagisa batiineniye ŋáa’ li usis.
17Ewaatu yano bale efite min ebajayi inyu feh eniilo.»
Kunahaanaku feh kata síbatowasu li bukanabuku feh kájowumemuu li halahu kujow kañaahoo, kalokemuu li síbatowasu, li káloŋummuu li halahu, buko feh li kuyito lóyi. 18Li kunaak kúluulen butiya nan kujukumuu hakoolahu hata ésukayi yásulomuu. Li koon: «Bajulelut ésuk yanokoole loon ésukayi inyu yáamakayi!» 19Li kukannoo, li kúluulen, li kugamoo ban li kul̥ok butiya koon:
«Iyéno! Iyéno! Iyéno ésukayi yáamakayi,
yan emmuu hubajahu hata yó hújimuu
bukanabuku feh,
kaakumuu síbato li husamuwahu li kubaj.
Ewaatu yano bale efite mata min uyaan uniilo!
20Bale awu Jamit, ésuumansuum elako li awu
mata min ésukayi eniilomuu!
Esúumansuum elako li bukuluul,
jammuu bukanabuku kata Ateemit,
bukuluul kufootalaku,
mata Ateemit latittiib ésukayi inyu,
mata min élaamenuulumuu.»
21Muñeˈe amalaka abaje sembe li aŋa’ hugisa haleˈe loon búsiken báamak, abeten li halahu ban li aan:
«Muñowu ésukayi yáamakayi yata Babiloon,
yommuu li ebil eyaan ebeteni teetaam li sembe,
ban anoowan let alaañen ajuk yo.
22An let amit ajam booli kawel kata ekontiŋ li kata kukijena,
li kata kul̥oka sihombol li kata usiin.
Let an alaañen ajuk booli aloka anoowan,
ban foof an let alaañen ajam buya kawel kata búsiken.
23Ehiitum let elaañen ewuŋen booli.
An foof let alaañen ajam booli hulim
hata bukan kakite li kuyabo.
Mata kújulawaabuku kooli kulakomuu
bukanabuku káamakabuku kata etaamayi,
ban li unaak ukaan jángafayinde,
min ubunt bukanabuku kata sihetasu feh.
24Ban booli húsimahu hujukimuu hata kufulofetaku,
li hata bukanabuku kata Ateemit,
li hata bukanabuku feh kálaamulimuu li etaamayi.»
191Fúlum tó, li ijam li emitayi hulim habaje sembe, hanokoole loon húcuh hata búsuk báamak. Hulimahu li hunaak hoon:
«Aleluuya!
Ateemit oololaal akile kafakaku, li kasalaku li sembaasu!
2Latiibetiib li mal̥egen ban li col!
Mata latittiib ecagaayi yáamakayi, yalakomuu kakajenaku kata etaamayi li bucagayetabu bata yo.
Ateemit latekootek min aluken kulokaabuku koola kan amukumuu.»
3Búsukabu li bulaañen boon:
«Aleluuya!
Hakoolahu hata ésukayi yáamakayi yásulomuu,
fan hukoolet boot haatiya boot nanoonan.»
4Muñeˈe kunahaanaku áyii li kubakiilaku kahallenumuu, li wahawu ubakiilawu waloŋumuu, li kúkuntuŋ hákil Ateemit abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju, min kumanenool koon:
«Aameen! Aleluuya!»
Sinaaŋasu sata ébutowayi yata Agálalaanawu
5Hulim li húfulumul li efenjeŋayi yata jáyiiyaju, hunaake hoon:
«Jisal Ateemit oololaal, bukuluul feh jammuu kuloka koola,
bukuluul jákoliwoolumuu, bukuluul jammuu bañiil li bukuluul jammuu kunahaan.»
6Fúlum tó, li ijam hulim hanokoole li húcuh hata búsuk báamak. Li hunaak huwel loon kácololen kata mal máamak, loon foof kawel kata kufalajaj kabaje sembe. Hulimahu hunaake hoon:
«Aleluuya!
Mata Amaaŋenawu Ateemit oololaal ata sembe,
ummu li Jáyiiyaju joola!
7Kásuumaay kulako li ololaal,
ulakowaal li ésuumansuum ban li usalaalool!
Mata taŋayi yata ébutowayi yata Agálalaanawu éliiŋe,
ban aseekool lásangenoole aban.
8Li kusenool kañ kajake majak kata sooy akaano,
kanaake kuleñ ban li kuset maset.»
(Kañaku kata sooyayi ko kommuu bakaanelabu bacolumuu bata bukanabuku kata Ateemit.)
9Muñeˈe amalakaawu li aanom:
— Ukiic: Awólo, bukanabuku kahooñimuu boot hutiñahu hata sinaaŋasu sata ébutowayi yata Agálalaanawu.
Ban li afamen aan:
— Laalu kulimaku kata mal̥egen kata Ateemit.
10Muñeˈe li íkuntuŋ li kootaku kata amalakaawu boot min imanenool, bale li aanom:
— Jakum ukaan mo! Injé foof aloka leem loon awu humumi, loon kutuyi kajokumuu jak kulimaku kata mal̥egen kan Yéesu alobumuu. Ateemit lóotimuu umanen! Li mal̥egenamu, kulimaku kata Yéesu ko kommuu buyinumabu basenemuu kulim kufulofetaku.
An alemboole li efilinjebe yahiite
11Muñeˈe li ijuk emitayi li ébabulo, efilinjebe yahiite li éfulul. Anawu alemboomuu li yo kajawool Atúka lit li Al̥egene. Latiibetiib col ban li anaak atiik hutiik hacole. 12Kúkilaku koola li kunaak kuhenj loon sambun, ban li akaano síjambi sameeŋe li húkowool. Kajaw li kukiici li akila kan akila balewool ahaase. 13Hukaafa hagole húsim lakaanowe. Kajawool kooneyi «Hulimahu hata Ateemit.» 14Kúmimaku kata kusollaaliyaku kammuu li emitayi li kulemboo li sifilinjebe sahiite min kunaak kunab li akila. Wañ kukaanowe wata sooy yalehe ban li ehiit falala’. 15Ekúndu yañeke li éfulumul li butumabu boola boot kútek bukanabuku kata sihetasu feh. Fan aŋa’ egol yata mañ min amatiil. Fan áluuhiil li buyinjaay báamak loon kúul̥ kata búbiiñ áluuheyimuu boot kakaan ébiiñ, min áhiisiil etindihuuñayi yáamakayi yata Ateemit ata sembe. 16Kajaw laake kakiici li hukaafaahu li huboŋahu hoola. Kajawaku ko kommuu unke: «Ayíiyawu ata kúyiiyaku li Amaaŋenawu ata kumaaŋenaku.»
17Muñeˈe li ijuk amalaka mayitowe li tinak. Li alob butiya li basuuwabu feh báyitemuu boot haatiya tiya emitayi aan bo: «Jibil, jiwonnoo boot li húbaññaatiyahu háamakahu hata Ateemit. 18Jibil jitokoñ kúyiiyaku, li kuhaanaku kata esollaaliyayi, li esollaaliyayi humumiil, sifilinjebaasu li kalemboolemuu li so, bukanabuku feh, kaletumuu emiikeel li káamimuu emiikeel, katitimuu li káamimuu bukan káamak.»
19Fúlum tó, li ijuk énuukuleŋayi yákoyileniyaayi li kúyiiyaku kata etaamayi boot li kusollaaliyaku kooliil ló, mawonnoole boot hutiik li anawu alemboomuu li efilinjebaayi li kusollaaliyaku koola. 20Muñeˈe li kujok énuukuleŋayi yákoyileniyaayi li anawu ámalumuu aan afulofet laam, anaake akaanumuu wah wájaahaleniye hákil énuukuleŋayi, min abunt bukanabuku kabajumuu húlangumaasowahu hata énuukuleŋayi, ban li kunaak kumanen kambuwaku kata yo. Li kubeten li buwokaay bata sambunasu li bata batolokabu básoyimuu ŋáa’, énuukuleŋayi li anawu ámalumuu aan afulofet laam, maloŋe. 21Ekúnduwayi yáfululomuu li butumabu bata anawu alemboomuu li efilinjebaayi, li emuk bukanabuku kasaŋomuu min basuuwabu feh butokoñiil.
20Ejúnfuulayi li ejenki boot simit soono énjunne
1Fúlum tó, li ijuk amalaka li áwalowumul li emitayi. Li aaken li kaŋenool ekul̥umayi yata buwokaayabu básenkiyaabu li baseel báamak. 2Li ajok éjunfuulayi yammuu enuukayilaayi yahaanayi, ban li yoono foof Ammalawu mantee foof Sayitaane. Amalakaawu li ajok yo ajenk boot simit soono énjunne. 3Nan ajenk yomuu aban li aŋa’ yo abeten li buwokaayabu básenkiyaabu ban li abab min akul̥ yo lit alaañen dó. Lakankaan mo, jakum bil éjunfuulayi eyili ebunt bukanabuku kata sihetasu feh boot yok nan simitasu énjunne sommuu li siban. Fúlum tómuu, fan kúl̥el̥ul yó min elako to fan jatit.
4Muñeˈe li ijuk sifenjeŋ sata jáyii. Bukanabuku kabahumuu li so, li kuseniil sembe sata min kutiib. Li ijuk foof saalasu sata bukanabuku kan kufalenumuu kúkow mata kulollob bukanabuku hulimahu hata mal̥egen han Yéesu alobumuu, li mata Hulimahu hata Ateemit húji. Li ijuk foof bukanabuku feh kamanenutumuu énuukuleŋayi yákoyileniyaayi li kambuwaku kata yo, ban kubajut húlangumaasowahu hata yo li síjontumasu sooliil li kuŋenaku kooliil. Li kuyitowumul li eketayi kubil kulako kúyii li mano li Kilisita jow baj simit soono énjunne. 5Bukanabuku umbuku buko kommuu kútinaalabuku kan Ateemit ayitenumulomuu li eketayi. Bukan kaabuku kaketumuu, let kuyitowumul li eketayi tówum simit énjunne siban. 6Awólo bukanabuku kajandumuu kuyitowumul li eketayi! Buko bukan kata Ateemit, ban eketayi yál̥ubutayi ebajut li buko sembe sanoosan. Fan kulako kúlamba kata Ateemit li kata Kilisita, ban li kulako kúyii li mano li Kilisita jow baj simit soono énjunne.
Li kuheek Sayitaane
7Nan simitasu énjunnaayi sommuu li siban, Ateemit fan ákatenul Sayitaane li hukul̥ahu, 8ban fan ajow abunt bukanabuku kata sihetasu kayiisoomuu kuban etaamayi feh. Bukanabuku kata sihetasu unsu buko kommuu: Gog li Magog. Fan awoogeniil boot hutiikahu, ban fan kumeeŋ loon mul̥uyisamu mammuu bata katantaku kata husamuwahu. 9Bukanabuku kata sihetasu feh li kuyiisoo kuban etaamayi feh, ban li kúwooñen bukanabuku kata Ateemit tan kulakomuu, li ésukayi yan Ateemit aboolaatumuu. Bale sambun li sílowumul li emitayi sibil sileemen bukanabuku kan Sayitaane awoogenumuu. 10Muñeˈe li kujok Sayitaane anaake abuntiilumuu kubeten li buwokaay bata sambun li batolok básoyiye ŋáa’, dán énuukuleŋayi yákoyileniyaayi foof yommuu li anawu ámalumuu aan afulofet laam. Fan kúlaam dó ŋáa’ etihunaka kuban ehuka, boot nanoonan.
Batiibabu búbanumabu
11Fúlum tó, li ijuk efenjeŋ yahiite yáamak yata jáyii, li anawu abah lómuu. Emitayi li etaamayi li sitey síloyiyool, ban anoowan alaañenut ajuk so. 12Muñeˈe li ijuk bukanabuku kaketumuu, káamakabuku li katitabuku mayitowe hákil efenjeŋayi yata jáyiiyaju. Síliibal li síbabuli, ban éliibal yakee foof li ébabuli: yo yommuu éliibalayi yata buloŋabu. Bukanabuku kaketumuu li kutiibi naboo li wahawu wan anoowan li buko akaanumuu, loon kiicumuu li síliibalasu. 13Halahu li húfulenul bukanabuku kaket lómuu. Eketayi li Dán kaketumuu kommuu, li kúfulenul foof bukanabuku kaketumuu kan kookenumuu, min kutiibiil naboo li wahawu wan anoowan li buko akaanumuu. 14Muñeˈe li kuŋa’ Eketayi li Dán kaketumuu kulakomuu, kubeten li buwokaayabu bata sambunasu. Buwokaayabu umbu bata sambunasu bo bommuu eketayi yál̥ubutayi. 15Muñeˈe an kajawool kukiicutimuu li éliibalayi yata buloŋabu, li kubetenool li buwokaayabu bata sambunasu.
21Emit li etaam yawunkul
1Fúlum tó, li ijuk emit yawunkul li etaam yawunkul. Emitayi yátinaalayi li etaamayi yátinaalayi síjinjim, ban hándiinaam hulaañenut hubaj. 2Muñeˈe li ijuk ésukayi yanabaayi, yammuu Yeelusalem yawunkulayi, li éwalowumul li emitayi bata Ateemit, majake loon anaale ajeˈe boot búyabo ásangenoolowe ajow ajak boot li áyinool. 3Li ijam hulim habaje sembe li húfulumul li efenjeŋayi yata jáyiiyaju, haane: «Muñeˈe eluufayi yata Ateemit inyu li bukanabuku. Ateemit fan akin li buko, min kulako bukan koola. Ateemit humumool fan alako li buko, min alako Ateemit ooliil. 4Fan átil̥ muhuuwamu mooliil feh li kúkiliil. Eket let elaañen ebaj, ñíkul foof let ñibaj. An let al̥okoo, an let abaj foof sílaam. Mata, wahawu feh uhaanawu fan újim.»
5Muñeˈe anawu abahumuu li efenjeŋayi yata jáyiiyaju, li aan: «Jijuke, boot min ilaañen wahawu feh uwunkulo.»
Li afamen aanom:
— Ukiic, mata kulimaku unke kulim kata mal̥egen, ban an layilo áyinen li kó.
6Li amit aan:
— Muñeˈe bane! Injé emmuu átinaalawu li ábanumawu21:6 Síliibalasu sihaanasu soone «Injé emmuu Alifa li Omeega.», húkitumahu li húbanumahu. An bahob bujokoolumuu, fan isenool malamu mata kábulenaku kata malamu mata buloŋabu ahob, ban let acaam. 7An ammuu abaj kaheekaku, fan atowo wahawu unwu. Injé fan ilako Ateemit oola, akila li alako añoolom. 8Bale bukanabuku kákol̥l̥imuu, kátukutumuu lit, kakaanemuu wah wasuuneniye, kamukemuu bukan, káfulowemuu li aletalet, kakaanemuu jángafayinde, kamanenemuu kuteemit kalet mal̥egen li kúmalamiñaku feh, buko fan kujow li buwokaayabu bata sambunasu li batolokabu básoyiyaabu. Bo bommuu eketayi yál̥ubutayi.
Yeelusalem yawunkulayi
9Muñeˈe akee li kumalakaabuku hutok li kúl̥ubaaku kaakenumuu sijunkasu hutok li síl̥ubaasu sameeŋenimuu utekawu hutok li úl̥ubaawu úsolaawu, li abil aanom:
— Ubil min íhiisi ábuwaawu, ammuu anaalaawu ata Agálalaanawu.
10Buyinumabu li bulako lí ínje, amalakaawu li atebom ájowetum boot li huyuuy háamak hagimbe. Nan jíliiŋ dómuu, li áhiisom ésukayi yanabaayi, Yeelusalem yan Ateemit áwalenumulomuu li emitayi. 11Máyiineniyamu mata Ateemit yookene. Li enaak eleñ maleñ loon huyitik hatiineniye ŋáa’, loon huyitik hágiiniine han koone Jasif ban li huyaaŋ loon eweel. 12Huteefahu háwooñen yomuu hufenfeñ ban li hugimb. Ebaje wámbii woono kuŋen li úl̥uba, wan kumalaka koono kuŋen li kúl̥uba kunaake kufooy. Li kukiic li wámbiilawu ujawawu wata utoŋawu kuŋen li úl̥ubaawu wata kata Isilayeel. 13Kagebookageb kata ésukayi kubaje wámbii woono úhaaji: úhaaji li kagebaku kata Akiw21:13 Akiw: ban banakabu buyitowumulemuu (Est), úhaaji li kata Alool, úhaaji li kata Kúñum, úhaaji li kata Jalaŋ. 14Huteefahu hata ésukayi li kúlankiin koono kuŋen li kúl̥uba huyitowe. Li kúlankiinaku unku, ujawawu wata kufootalaku kata Agálalaanawu, kukiic ló.
15Amalakaawu anaake alobumuu lí ínje, kaliikum laakene: hunuk hata éwulus boot kaliik ésukayi, wámbiilawu wata yo li kuteefaku kata yo. 16Esúkayi ebaje ugeb woono ubakii. Mabaakamu mata yo mulele li mawuŋamu mata yo. Amalakaawu li aŋa’ hunukahu min aliik ésukayi. Li ebaj kukiib koono sínjunne kuŋen li síl̥uba. Mabaakamu mata yo mulele li mawuŋamu li magimbamu mata yo. 17Amalakaawu li aliik huteefahu hata ésukayi, li hubaj kukiib kan koone Kúde21:17 Kúde: Ekúde yano eleˈe li egeenuwalla yata emeetal koono téemeel lí kúyii kúl̥uba li kubakii. Kaliikumaku unku kan amalakaawu aŋalumuu min aliik, kaliikum kata ál̥ahukowan. 18Kugisaaku kan kuŋalumuu min kuteef huteefahu, kugisa kajake majak ban li kúgiiniin kan koone Jasif. Esúkayi, éwulus yajake majak kuŋale min kuteef yo, éwulus yaleñe loon eweel. 19Kúlankiinaku kan kuŋalumuu kukaan hul̥unkumahu hata huteefahu hata ésukayi, li kuŋa’ bagisa banooban batiineniye ŋáa’ min kúsangen kó. Húlankiinahu hútinaalahu hata hul̥unkumahu hata huteefahu koone ho jasif. Húl̥ubutahu koone ho safiil. Húhaajutahu koone ho kaliseduwaañ. Hubakiilenahu ho koonemuu émolod. 20Hutokenahu koone ho saaliduwaan. Hutoken li hanolawu li koon ho koolinaliin. Hutoken li húl̥ubutahu ho koonemuu kilisolit. Hutoken li húhaajutahu koone ho beelil. Hutoken li hubakiilenahu ho koonemuu tofaas. Huŋenenahu li koon ho kilisofulaas. Huŋenen li hanolahu koone ho yaasent. Huŋenen li húl̥ubutahu ho koonemuu ametisit. 21Wámbiilawu kuŋen li úl̥ubaawu, wo woonosoono usis kuŋen li úl̥uba. Kámbii kanookan esis yano kuŋale min kukaan ko. Kaayeenaku kata ésukayi li kuŋa’ éwulus yajake majak ban li eleñ loon eweel, min kukaan ko.
22Bale ijukut eluuf yata Ateemit li ésukayi inyu, mata eluufayi yata yo yommuu Amaaŋenawu, Ateemit ata sembe buko li Agálalaanawu. 23Esúkayi inyu esohulawut min banak buwuŋen yo, mantee foof min hul̥eeñahu huwuŋen yo, mata máyiineniyamu mata Ateemit muhiitene yo, ban Agálalaanawu li alako ehiitumayi yata yo. 24Bukanabuku kata sihetasu feh fan kújowum li mawuŋaamu moola, ban kúyiiyaku kata etaamayi fan kúŋalul ebajayi yooliil boot ló. 25Wámbiilawu wata ésukayi fan úbabuli kat to etihunakaayi feh, ban let úmus ubabi, mata li ésukayi inyu let baj ehuka. 26Fan kúŋalul máyiineniyamu li ebajayi yata sihetasu feh, boot ló. 27Wah waboje let unoken li ésukayi inyu. An akaane wah wasuuneniye li ámalamiñ let anoken dó foof. Bukanabuku kan ujawawu wooliil ukiicimuu li éliibalayi yata buloŋabu yata Agálalaanawu, buko bale kommuu li kunoken dó.
221Fúlum tó, amalakaawu li áhiisom foof katunkaku kata malamu mata buloŋabu. Malamu ummu mugiwulogiwulo loon eweel, ban li munaak múfulumul li efenjeŋayi yata Ateemit li yata Agálalaanawu. 2Li munaak múteyum li tut kaayeenaku kata ésukayi. Li baj li kageb kanookan kata katunkaku, bunuunukenabu bata buloŋabu. Bunuunukenabu umbu li bunaak bubuk mutiñaay ñoono ñaŋen li ñál̥uba emitoomit. Hul̥eeñoohul̥eeñ fan bubuk ñano. Etojayi yata bo yo kuŋalemuu min kubunten bukanabuku kata sihetasu feh. 3Wahoowah feh wan Ateemit aane ujakut let ubaj li ésukayi inyu.
Efenjeŋayi yata Ateemit li yata Agálalaanawu fan elako li ésukayi inyu, ban kulokaabuku kata Ateemit fan kunaak kumanenool. 4Fan kujuk buulabu boola, ban kajawaku koola fan kukiici li síjontumasu sooliil. 5Ehuka let elaañ ebaj ló. Let kulaañen kusohula mawuŋe mata ehiitum li mata banakabu, mata Amaaŋenawu Ateemit fan awuŋeniil, ban li kulako kúyii boot nanoonan.
Ebilayi yata Yéesu
6Fúlum tó, amalakaawu li aanom:
— Kulimaku unke kulim káwooluwe ban kata mal̥egen. Amaaŋenawu, láboñuuboñul amalakaawu oola abil alob kulokaabuku koola wahawu wammuu li ubaj ban let fiyo.
7Yéesu li aan:
— Ujanten, muñeˈe li ibil! Awólo anawu ammuu li átuk jak kulimaku kabilummuu li Ateemit, kammuu li éliibalayi inyu.
8Injé Saŋ, lijanjam ban li ijuk wahawu unwu. Ban nan ijam womuu ban li ijuk wo iban, li íkuntuŋ li kootaku kata amalakaawu áhiisom womuu booteen min imanenool. 9Amalakaawu li aanom:
— A’aa’! Jakum ukaan mo! Injé aloka leem loon awu, loon kutuyi kammuu kufulofet, li loon foof bukanabuku feh kátukumuu jak kulimaku kata éliibalayi inyu. Ateemit bale lóotimuu umanen!
10Muñeˈe amalakaawu li afamen aanom:
— Jakum uyoloo kulimaku unku kabilummuu li Ateemit kammuu li éliibalayi inyu, mata taŋayi nan wahawu unwu wommuu li ubaj, ékoojulo. 11An ájakaatimuu, jakum akat bújakaatiyabu boola. An anaakumuu akaan wah wasetut, jakum akat kakaan wah wasetut. An anaakumuu akaan majake, jakum akat kakaan majake. An aloŋumuu boot li Ateemit, jakum akat buloŋ boot li Ateemit.
12Yéesu li alaañen aan:
— Ujanten, ínje muñeˈe li ibil. Ban fan íŋaloolul bacaamabu ban emmuu li isen anoowan, naboo li wahawu wan akaanumuu. 13Injé emmuu ekiicayi étinaalayi li élelenumayi, ínje emmuu foof átinaalawu li ásolaawu, húkitumahu li húbanumahu.
14«Awólo bukanabuku kafosumuu wañawu wooliil, min kuyili kutiñ mutiñaayamu mata bunuunukenabu bata buloŋabu, ban li kújowum li wámbiilawu kunoken li ésukayi. 15Bale bukanabuku kammuu li kulako tíyaŋ ésukayi, buko kommuu kakaanemuu wah wasuuneniye, kakaanemuu jángafayinde, sicagaasu, kamukemuu bukan, kamanenemuu kuteemit kalet mal̥egen, li bukanabuku feh kafañumuu émalimiñ ban li kunaak kúmal.
16«Injé Yéesu, líboñuuboñul amalakaawu úmbaam abil alobuul wahawu feh li sijanguwasu. Injé emmuu bubukoolumabu bata butoŋabu bata Dayit. Injé emmuu elabenayi.»
17Buyinumabu li Abúwaawu li koon: «Ubil!»
An ajamumuu wahawu unwu li aan foof: «Ubil!»
An bahob bujokoolumuu li abil. An afañumuu malamu mata buloŋabu, li abil aŋa’ mo ban let acaam.
Húwuñenumahu
18Injé Saŋ, fan ilob anoowan ajame kulimaku kata Ateemit kammuu li éliibalayi inye ikat to. An afamen dómuu wah, Ateemit fan afamenool sílaamasu salobimuu mata so li éliibalayi inye. 19An áyaakulumuu wah ukee li kulimaku kata Ateemit kammuu li éliibalayi inye, Ateemit fan áfulen joola li bunuunukenabu bata buloŋabu, ban let ayili anoken li ésukayi yanabaayi. Wahawu unwu ukiicikiic li éliibalayi inye.
20Anawu aanumuu kulimaku unku mal̥egen, laane: «Eéhe’, ínje ummu li ibil!»
Aameen! Ubil, Amaaŋenawu Yéesu!
21Kájiyaku kata Amaaŋenawu Yéesu kulako li bukuluul foofuul feh.