KATA FÍLIB

Eleetalayi yan Fool akiicumuu kata Fílib

Wahawu wáamimuu li eleetalayi

Fílib ésuk yáamak li etaamayi yata Maseduwaan. Lí ésukayi inyu Fool ajandumuu feh ayiten ejangu li etaamayi yata Oólof (Bakaanelabu 16:11-40). Nan Fool ajowumuu li sísuk saasu boot kakaan bulokabu bata Amaaŋenawu, kukelecenaku kata ésukayi yata Fílib li kuboñool sídalam boot kalambenool. Li eleetalayi inyu, Fool lasassal ekelecenayi yata Fílib kaboñumuu Efáfulodit wah ajow asenool. No unnu Fool li hukul̥, bale ésuumahukow yáamak li akila elakowe, ban nan ayabumuu wahawu wan kata Fílib kusenoolumuu, li súumool ŋáa’.

Li Hútijahu 1:1-26, lujukaale kaanaku Fool laluukenluuken hákil Ateemit wahawu wan ekelecenayi yata Fílib ekaanoolumuu, ban li alobiil mata hukul̥ahu han alakomuu. Li Hútijahu 1:27-2:18, Fool lansaan ekelecenayi kujokoo loon an ano, li kútuuloo ban li kusuuwoo, ban li alob buu Yéesu awalenoolomuu min lako bukittenoolum (Hútijahu 2:5-12). Li Hútijahu 2:19-30, Fool lalollob ló mata Tímote li Efáfulodit kan aboñumuu boot li ésukayi yata Fílib. Li Hútijahu 3, Fool li aan ekelecenayi yata ésukayi yata Fílib, ban li kujuke to bukanabuku kaliikenemuu eluwaayi yata Móyiis, mata konsoon kaletumuu kusuwif koote kutey búkut, min kulako bukan kacole hákil Ateemit. Fool li alobiil aaniil kukaan loon akila, yo yommuu, kuŋa’ kákangumaku kooliil feh kukaan li Yéesu Kilisita. Li Hútijahu 4, Fool li asaabiil, li alaañen aaniil wahawu wan kusenoolumuu, súumoosuum ŋáa’.

Kasaafoo

¹Eleetalayi inye ínje Fool li Tímote jikiiculo yo, áloli jammuu kuloka kata Yéesu Kilisita.

Jikiiculokiic yo boot li bukanabuku káamimuu kata Ateemit humum hata Yéesu Kilisita, kata ésukayi yata Fílib, boot li kunahaanaku ló kata Ejanguwayi li kujaakulaku.

²Ateemit Atuubawolaal li Amaaŋenawu Yéesu Kilisita kujow kusenuul káji ban li kukatuul kásuumaay.

Fool li al̥aw boot li kata Fílib káyinenumuu li Yéesu

³Nanoonan nan iyinooluul, li isal Ateemit.⁴Lil̥awel̥aw nanoonan boot li bukuluul feh, ban lil̥awel̥aw li ésuumansuum ló, ⁵mata jilambenonlamben li kawaaleyaku kata Hulimahu Hásuumaahu yaan no li hunakahu hútinaalahu boot yok muñeˈe. ⁶Líyinene li mal̥egenom kaanaku Ateemit, átoŋumuu kakaan li bukuluul bulokabu umbu bajak muñowu, fan akaan bo boot yok nan ammuu li ahabel bo li hunakahu nan Yéesu Kilisita ammuu li álaañul. ⁷Jaajak ŋáa’ min ibaj kayinoolaku unku li bukuluul, mata bukuluul foofuul feh jumbuku li buyinumom. Li mal̥egenamu, bukuluul feh júmbuku ló li kájiyaku kan Ateemit asenommuu, lako muñeˈe nan eenomee li hukul̥ mantee foof nan ilakowemuu kataj min íhiis kaanaku Hulimahu Hásuumaahu mal̥egen. ⁸Ateemit lahaase aan mal̥egen, líbooliwuubooli foofuul feh ŋáa’ loon Yéesu Kilisita ábooliyemuu bukan.

⁹Wahawu unwe lil̥awemuu Ateemit: min húbooliyahu hooluul hunaak huhaŋ maluuk huyinno bo, min hulambenuul li kahaas mal̥egenamu jak li kaliitiken wahawu jak, ¹⁰mantee li jiyili jihaas wahawu wajakumuu. Muñowu jommuu li jikaan li jilako bukan kajake kan an ayilaat alob majakut li bukuluul li hunakahu nan Kilisita ammuu li álaañul. ¹¹Muñowu Yéesu Kilisita ájiwummuu buloŋabu booluul li bumeeŋ bakaane bacole, boot li máyiineniyamu li kasalaku kata Ateemit.

Kilisita ammuu buloŋabu

¹²Kutuyom, lifañe min jihaas kaanaku wahawu wabajommee, újiji li mal̥egenamu Hulimahu Hásuumaahu li huhaŋ majamo. ¹³Muñowu kusollaaliyaku feh kafooyemuu eluufayi yata áyiiyawu áamakawu li bukan kaabuku feh, kúhaasummuu kaanaku bulokabu ban emmuu li bo boot li Kilisita bújiwommuu li eeno li hukul̥. ¹⁴Kameeŋe li kutuyolaal li Amaaŋenawu, nan kuhaasumuu koon ínje ummu li hukul̥ahu li kubaj kawankulen, muñeˈe li kuhaŋ mabaj kakaañen min kunaak kulob Hulimahu hata Ateemit, ban mabajut ekole yanooyan.

¹⁵Mal̥egen kukee li buko kásiibo li búhaŋoo bújiyiilumuu li kunaak kuwaale mata Kilisita, bale kaabuku kuwaaleyewaale mata Kilisita li buyinum bajake. ¹⁶Kawaaleyemuu mata Kilisita li buyinum bajake, húbooli hújiyiil li kukaan mo, mata kuhaase kaanaku elobayi yan ilobemuu bukanabuku eeniil Hulimahu Hásuumaahu mal̥egen, éjimuu li éemi taate. ¹⁷Kaabuku búhaŋoo bújiyiilumuu li kunaak kuwaale mata Kilisita. Buko umbuku uyinoolawu wooliil ucolut. Kayinooliil ko kommuu min kufamen sílaamasu súmbaam li hukul̥ahe.

¹⁸Kama waa? Uyinoolawu wooliil újakaatiwoo li újakoo, kaan min kaane kuwaaleye mata Kilisita bukanabuku. Wahawu unwu úsuumommuu ban fan unaak foof ukaanom ésuumansuum. ¹⁹Li mal̥egenamu, lihaase een wahawu unwumaa feh fan úbanum li kafakaku kúmbaam humum hata ul̥awawu wooluul li kalambenaku kata Buyinumabu bata Yéesu Kilisita kúji. ²⁰Wahawu wan ikobemuu li wo ŋáa’ li wan íkangummuu li wo, wo wommuu jakum ibaj ñisuu li wahoowah, bale libaje kákangum káamak kaanaku muñeˈe loon foof nanoonan, maluukamu mata Kilisita fan múhiisi li eniilayi yúmbaam, lako li buloŋom mantee foof li eketom. ²¹Li mal̥egenamu, ínje buloŋabu bo bommuu Kilisita, eketayi hubaj húmbaam. ²²Bale nokoomuu loon iloŋumuu fan iyili ilaañen ikaan bulok babaje jáliŋ, kama let ihaas waa léemi li iman. ²³Wah úl̥uba uñakoole lí ínje: lifañe min ífu’ li buloŋabu umbe min ijow inaben Kilisita, ban foof fan súumom ŋáa’, ²⁴bale kalako li buloŋabu umbe kuhaŋe majak mata bukuluul jíji. ²⁵Mó mújimuu, hiitonhiit jak kaanaku fan ilako li buloŋabu umbe, min ilako li bukuluul foofuul feh boot mata bánkabu booluul, min jibaj ésuumahukow li káyinenaku kooluul, ²⁶mantee nan ínje emmuu ilaañen ílaañul booluul, kasalaku kan jibajumuu li Yéesu Kilisita, li kuhaŋ maluuk mata ínje íji.

²⁷Bale lil̥awuul min jiloŋ hákil ésukayi feh loon Hulimahu Hásuumaahu hata Kilisita hulobumuu, mantee ibilumuu bóoluuloo li íbilaatiwoo, li ijam mooluul kaanaku jítuutuk lit, ban li jibaj kayinoo kano, min jikaan uyinumuul tin tano min jitaj mantee bukanabuku kujamumuu Hulimahu Hásuumaahu li kúyinen. ²⁸Jakum jikat kulatoolawuul min kúkoyilenuul li wahoowah. Wahawu unwu wommuu li úhiisiil kaanaku kújinjim, bukuluul li úhiisuul kaanaku jumbuku li bútinabu bata kafakaku. Wahawu unwu li Ateemit ubilumulo. ²⁹Li mal̥egenamu, Ateemit lasenuusen káji kata min jíyinen li Kilisita, bale foof min jílaam boot li akila. ³⁰Muñeˈe bukuluul jumbuku ló li katajaku kan jijukumuu kaanaku ko lilakowe, ban jihaase joon liloŋe li ko.

Kawalenoolowaku, li maluukamu mata Kilisita

¹Nokoomuu loon li mal̥egenamu jibabbaj kátintimben li hujokoolahu hooluul li Kilisita, li nokoo loon jibabbaj kawankulen li húbooliyahu hoola, li nokoo loon jibabbaj hujokoo li Buyinumabu, li nokoo foof loon babbaj to húbooli li kabonket, ²kama jibaj mayine mano, húbooli hano, ban li jinaak jiyinoo wahawu wanolawu, mantee ésuumansuumayi yúmbaam li eluuk ŋáa’. ³Jakum jikaan wah li kayinoo kata búhaŋoo, mantee foof boot huŋes kasal kabajut jáliŋ, bale li kawalenoolo, jijok bukan kaabuku loon kuhaŋuuhaŋ. ⁴Jakum an li bukuluul aŋes wahawu wajakumuu boot li akila balewool, bale aŋes foof wajakumuu boot li kaabuku. ⁵Jiloŋ li tutooluul loon bukan káyinene li Yéesu Kilisita kuloŋemuu:

⁶Okila lalele li Ateemit,

mata okila afimmuu min aano Ateemit yan no

boot nanoonan.

Imban, min alemuu li Ateemit,

aŋesut min átuk tó lit li kaleyaku koola li Ateemit.

⁷Bale, okila humumool anonge min akat bo

wahawu wan abajumuu feh,

min aŋa’ búnokoo bata aloka,

ban li akaanoolo alako an li tut bukanabuku,

ban ésukayi li ejokool loon an.

⁸Li awalenoolo,

ban li akaan loon Ateemit

aloboolumuu boot yok nan aketumuu,

eket yata li ekuluwa.

⁹Wahawu unwu újimuu foof Ateemit li atebenool

boot tan haŋumuu feh matebo,

¹⁰bájum wahoowah feh wáami li emitayi,

li etaamayi, li wáamimuu kata láala etaamayi,

li úkuntuŋ hákil Yéesu wo bajame kajawaku koola,

¹¹imban anoowan feh li alob kaanaku,

Yéesu Kilisita ammuu Amaaŋenawu,

boot li máyiineniyamu mata Ateemit Atuubaawu.

Jilako sihiitum li adunaayi

¹²Kutuyom kan iboolaat, wahawu unwu újimuu, loon jifiyomuu li jilako bukan kátuulom, muñeˈe jinaak jihaŋ mátuul, ban jakum lako ínje to bale, bale háŋum ínje balet to. Jilok li ekole li kateelen ló, mantee kafakaku kooluul li kujuki. ¹³Li mal̥egenamu, Ateemit akaanumuu li bukuluul húfañum li kayile kata kakaan wah, naboo li húnongumahu hoola hajakaahu.

¹⁴Jikaan wahawu feh bámummunoolut, báwonnoolut, ¹⁵bájum li jilako bukan kan an ayilaat awataten, bukan kajake, bañiil bata Ateemit batilut tanootan hákil bukanabuku kacolutumuu li kajakutumuu kata adunaaye. Joote jiwuŋen hákil bukanabuku umbuku loon siwuutasu sammuu li emitayi. ¹⁶Jifañumuu jikaan mo, li jítuk lit Hulimahu hata buloŋabu. Jikaan momuu, fan iyili ísangoolum mooluul li hunakahu nan Kilisita ammuu li álaañul, mata fan híis kaanaku bulokabu búmbaam li sílaamasu súmbaam inti kakaal̥o.

¹⁷Káyinenaku kooluul kulakolako kasila kan jikaane boot li Ateemit. Nokoomuu loon boot min húsimahu húmbaam húyuwi min lako búsimen famen to kooluul, kama fan súumom, ban bukuluul foof fan súumuul. ¹⁸Li manolamu, bukuluul foof eete súumuul, ban li jilako li ésuumansuum boot lí ínje ló.

Fool li aboñ Tímote buko li Efáfulodit li kata Fílib

¹⁹Líyinene li Amaaŋenawu ban let fiyo, mantee li ijam kaciimanciim kooluul, li ibaj kawankulen. ²⁰Li mal̥egenamu, bajut akee ábute li Tímote abaje uyinoolawu wanolawu li wúmbaam. Layinooleyinoo mooluul li mal̥egenool. ²¹Kaabuku feh mooliil bale kuyinoole, kuyinoolut mata Yéesu Kilisita. ²²Bukuluul humumuul jihaase buu Tímote áhiisumuu kaanaku lakankaan an ajake, ban jihaase foof buu ínje li akila jilokumuu boot li Hulimahu Hásuumaahu, loon añiil alokemuu li atuubawool. ²³Okila lifañumuu min íboñuluul nan emmuu ijuk jak buu éemi li jowom nokoo. ²⁴Hiitonhiit kaanaku Amaaŋenawu muñeˈe fan akatom min ibil ínje humumom ijukuul.

²⁵Lijuujuk li een jaajak min ílaañenuluul atuyolaal Efáfulodit, ammuu anaboolawom ata bulok li ata bútaj, okila an jíboñulomuu abil alambenoolom li wahawu wan jokommuu li wo. ²⁶Lafanfañ ŋáa’ min ajukuul foofuul feh, ban kaanookaan buyina ŋáa’, min bukuluul jijamumuu kaanaku lásomuusomut. ²⁷Li mal̥egenamu, lásomutensomut ajow alako li aket, bale Ateemit láyiyenooyiyen, ban inti okila bale láyiyene, bale ínje foof láyiyene jakum bil ibaj buyina bahaŋ maluuk. ²⁸Boot min isommen íboñuluul ó’ mantee li jilaañen jibaj ésuumansuum bukuluul bajukelool, min buyinaabu búmbaam buban. ²⁹Muñeˈe kama jiyabool li ésuumansuum ló loon atuyuul li Amaaŋenawu. Joote jiluuken bukan loon okila, ³⁰mata lalakoweene li aket boot mata bulokabu bata Kilisita. Lalakoweene li asen buloŋool min alambenom li wahawu wan bukuluul humumuul jiyilaatumuu jikaan boot lí ínje.

Buu an ammuu li akaan min alako an acole hákil Ateemit

¹Kutuyom, hulimom húbanum ho hommuu ésuumansuum elako li bukuluul humum hata hujamoolahu hooluul li Amaaŋenawu. Kaanutom wahoowah min ilaañen ilobuul wahawu wan ikiiceenuluumuu, ban mo haŋ majak boot li bukuluul. ²Jijuke to bukanabuku kakaanemuu majakut, li kakaanemuu bulok bajakut, li kaluukenemuu ŋáa’ kateyen búkut. ³Li mal̥egenamu, alolaal uteyaalumuu búkut li mal̥egen, inti buko, mata alolaal umanenaalemuu Ateemit li búlambenum bata Buyinumabu boola, li úsangoolumaal li Yéesu Kilisita, ban ubajutaal kákangum li wah wan an akaane, ⁴maayeet min kite eenimuu ínje humumom foof liyilo íkangum li wah wan ínje humumom ikaane. Bajumuu an ayinoole li aan layilo abaj kákangum li wah wan an akaane, anawu ummu ahaas kaanaku ínje lihaŋool mayili ibaj kákangum li wo. ⁵Nan ibajumuu kunak hutok li kúhaaji, li kuteyenom búkut. Injé an ata Isilayeel, li kalandaku kata Bayiseme libuki. Injé asuwif an kusuwif kubuke. Ulobaalumuu mata kakaan loon eluwaayi lilakowe. ⁶Lihankenhanken to bil gay li inaak ílaamen Ejanguwayi. Ulobaalumuu mata buloŋ bacole loon eluwaayi elobumuu, an let ayili awatatenom to li wahoowah. ⁷Bale wahawu wan ijok nomuu loon jáliŋ yúmbaam, muñeˈe lijoojok wo loon kakaal̥o humum hata Kilisita. ⁸Ban inti wahawu unwu bale lijoke loon kakaal̥o, bale wahawu foof wo feh, humum hata wahawu unwe wahaŋumuu feh maluuk: wo wommuu kahaas Yéesu Kilisita ammuu Amaaŋenawu úmbaam. Akila ájimuu li ibeten wahoowah feh wabajeene jáliŋ lí ínje. Wahawu unwumaa feh lijoojok wo loon wah wata kabeten li huwey, mantee li ibaj Kilisita, ⁹min ibaj hujokoo li mal̥egen li akila. Muñeˈe ilaañut iyinoo li een likankaan an acole mata min ikaanemuu loon eluwaayi elobumuu. Li káyinenaku kúmbaam li Kilisita léemummuu an acole. Ateemit akaanemuu an acol, ban káyinenumuu lakaanemuu bukan kacole. ¹⁰Wahawu wan ifañumuu bale, wo wommuu min ihaas Kilisita li sembaasu sayitenumuloomuu li eketayi, min ibaj foof júmbaam li sílaamasu soola, ban li inokoo loon okila li eketayi yoola. ¹¹Kaan momuu, líyinene kaanaku ínje humumom foof fan iyitowumul li eketayi.

Etey boot bata wahawu wan ifañumuu ibaj

¹²Iyilaat een liyaane íliiŋ tan iteyemuu boot, mantee foof liyaane ikaan an áliiŋe. Bale ínje ummu min ihankenemuu min itey mantee li iyili iyab bacaamabu, mata Yéesu Kilisita lajokonjok aban. ¹³Kutuyom, ínje iyinoolut li een liyaane iyab bacaamabu umbu feh, bale wahawu wan ikaanemuu, wo wommuu unwe: fan imojen wahawu wammuu búsolom, min ihanken min itey boot bata wahawu wammuu hákilom. ¹⁴Injé ummu min ihankenemuu min itey boot tan iteyemuu boot, mantee li iyab bacaamabu ban Ateemit ahooñolaamuu boot uyabaal haatiya, humum hata hujokoolahu hoololaal li Yéesu Kilisita.

¹⁵Alolaal jaamaalumuu bukan kanke li káyinenaku li Yéesu, lootaale unaak uyinoolaal loon muñaˈa. Li bil nokoo loon babbaj tikee tan jibaje kayinoo kábuto, Ateemit fan áhiisuul to jak foof. ¹⁶Tan úliiŋaamee, kaan min kaane, alolaal li ujukelaal to min unabaal li bútinabu ban uŋalaamuu boot muñeˈe.

¹⁷Kutuyom, jiliikoo lí ínje foofuul feh. Alóli jisenuusen bukittenoolum. Jiŋa’ kúkiluul jibet li bukanabuku kan buloŋabu booliil bunabumuu li bukittenoolumabu umbu. ¹⁸Lilobeenuul mo iban ñameeŋe, ban boot min ilaañen ilobuul mo muñeˈe li jíl̥ok ló: baje bukan kameeŋe kaloŋe loon kulatoola koom kata ekuluwaayi yata Kilisita. ¹⁹Bukanabuku umbuku fan kubil kújim, mata kalaku kooliil kommuu ateemitawu ooliil. Kujoojok wahawu waateenumuu ukaaniil ñisuu loon kasal kooliil, ban li kunaak kuyinoo mata wahawu wata adunaaye bale. ²⁰Bale alolaal, bukan kata Jáyiiyaju jata Ateemit loomaal, májimuu loonowaal li kakob min Afakenaawu oololaal ammuu Amaaŋenawu Yéesu Kilisita abil. ²¹Nan ammuu li áliiŋul, fan akaan eniilayi yoololaal yágootomuu ébuti, min akaan yo enokoo li eniilayi yoola yáyiineniyaayi, li búkaanum bata sembaasu sájiwoolumuu li ajok wahawu feh aaken li kayilaaku koola.

Kasaab kúbanum

¹Kutuyom kan iboolaat, síibom ŋáa’ min ilaañen ijukuul. Bukuluul jíjiwommuu li ibaj ésuumahukow, bukuluul jommuu éjambiyayi yúmbaam yata kaheekaku. Kufaalom kan iboolaatumuu, wahawu unwu újimuu joote jítuk lit li Amaaŋenawu.

²Wahawu wan emmuu il̥aw Efodi buko li Sentic, wo wommuu liyaakiil min kubaj hujamoo mata buko kúl̥uba bukan kata Amaaŋenawu koom. ³Imban awu humumi foof ammuu afaalom aloka ata mal̥egen, lil̥awi min ulamben kanaalaabuku umbuku kúl̥uba. Kutattaj boot li Hulimahu Hásuumaahu lí ínje ló, famen to foof Kilema li kufaalom kaabuku feh kata bulok, kan ujawawu wooliil wommuu li éliibalayi yata buloŋabu.

⁴Jibaj nanoonan ésuumansuum mata min jommuu bukan kata Amaaŋenawu. Ilaañen ilob mo: Jibaj ésuumansuum.

⁵Jikaan min bukanabuku feh kuhaas májoobi buyinumabu mooluul. Amaaŋenawu muñeˈe li álaañul. ⁶Jakum jiyina wahoowah, bale li wahoowah feh, jíjowum li kal̥aw, li kayaakoo li kasal ló, min jíhiis Ateemit wahawu wan jokuulumuu li wo. ⁷Jikaan momuu, kásuumaayaku kata Ateemit kahaŋumuu butuuko banooban, fan kufooy sísigilasu sooluul li uyinumawu wooluul mata bukuluul bukan kata Yéesu Kilisita joom.

⁸Kutuyom, hulimom húbanum ho hommuu jiŋa’ uyinumuul feh jikaan li wahoowah feh wajake li watooke kasal: li wahoowah feh wata mal̥egen, li wahoowah feh waluukeni, li wahoowah feh wacole, li wahoowah feh wanabe, li wahoowah feh wásuume li wáyiineniye. ⁹Wahoowah feh wan jiliikenume lí ínje, wan jíyabume lí ínje, wan jíjamume lí ínje, mantee foof wan jijukume lí ínje, jikaan wo. Jikaan momuu, Ateemit asenemuu kásuumaay fan alako li bukuluul.

Fool li asal kata Fílib mata wahawu wan kusenoolumuu

¹⁰Libabbaj ésuumansuum yáamak ban lisale Amaaŋenawu, mata jikite jilaañen jiyinoolul múmbaam. Li mal̥egenamu, jiyinooleyinoo múmbaam bale jibajut bútin min jíhiisom kaanaku jiyinoolewonyinoo. ¹¹Min ilobumuu loon muñaˈa inti eeniseen jokonjok li wah ukee. Li mal̥egenamu, ínje liliikenliiken kajok to li ésuumansuum ló li wah wan ibaje. ¹²Liyilo iloŋ li bugay loon foof liyilimuu iloŋ li hubaj. Liliikenliiken kalako li ésuumansuum tanootan ban li wahoowah feh, ilako li húfooñoo li ícaaletoo, ibaj wah ŋáaloo li íbajaati wáhoo, ¹³liyilo ijokoo li wahoowah feh humum hata Kilisita asenewommuu sembe. ¹⁴Bale jikankaan jak min jilambenommuu li sílaamasu súmbaam.

¹⁵Bukuluul humumuul jata Fílib jihaase kaanaku, nan ítoŋumuu iwaale Hulimahu Hásuumaahu, nan ífulumuu li etaamayi yata Maseduwaan, bajut ejangu yakee yan jisenoole wah, mantee foof yan jiyaboole wah. Ejanguwayi yooluul bale elambenommuu. ¹⁶Mata nan ilakomuu Tesalonik, no jiyaane jinaak jíboñulom wahawu wan jokommuu li wo, ban inti ñano bale. ¹⁷Inti eeniseen huŋes bacah léemi li ho, bale wahawu wan iŋesemuu li wo, wo wommuu min buuña efameni to li huhahenahu hooluul. ¹⁸Liyabe wahawu wan jíboñulommuu feh, uhaha boot lí ínje. Muñeˈe nan Efáfulodit asenommuu wahawu wan jíboñuloomuu lí ínje, laañut jokom li wahoowah. Wahawu feh wan jíboñulumuu unokoonokoo loon esalah yásuume ŋáa’, yan Ateemit ayabe ban li ésuumool. ¹⁹Ateemit úmbaam fan asenuul wahawu feh wan jokuulumuu li wo, fan ásenumuul wo li Yéesu Kilisita naboo li hubajahu hoola háyiineniyaahu. ²⁰Kasalaku kujow kulako li Ateemit Atuubawolaal boot nanoonan. Aameen.

Kasaafoo kúbanum

²¹Jisaaf anoowan li bukanabuku kammuu kata Ateemit humum hata Yéesu Kilisita. Kutuyolaal kammee baabe lí ínje kusaafuluul feh. ²²Bukanabuku feh kata Ateemit kusaafuluul, háŋum kammuu li eluufayi yata áyiiyawu áamakawu Sesaal. ²³Kájiyaku kata Amaaŋenawu kujow kulako li bukuluul foofuul feh.