SAAK

Eleetalayi yan Saak akiicumuu

Wahawu wáamimuu li eleetalayi

Ayi ammuu Saak? Loon kulobumuu, Saak okila ammuu atuyawu ata Amaaŋenawu oololaal Yéesu (Máciya 13:35, Maak 6:3, Galat 1:19, 1 Koolent 15:7). Saak buko kulakomuu kunahaanaku kata Ejanguwayi yata Yeelusalem (Bakaanelabu 15:13-21, Galat 2:9). Lakikkiic eleetalayi yoola boot li ulandawu kuŋen li úl̥ubaawu wata Isilayeel. Ulandawu unwu kuŋen li úl̥ubaawu wata Isilayeel wan Saak alobumuu mata wo, ulet ulandawu wata no wata Isilayeel, bale lakolako kusuwifaku li bukanabuku kaletumuu kusuwif káyinenumuu li Yéesu. Bale jálaamenaju jíjimuu li kuyiisoo kuban sitaam saasu feh. Li eleetalayi yoola lalobiilob aaniil kúmuñ sílaamasu. Li alaañen aaniil kulako bukan kájallowe, bukan kakaane loon kulobiilumuu, ban wahoowah wan kukaane li kukaan wo naboo li káyinenaku kooliil. Li alob bukanabuku kammuu kusaanum akat to, jakum kubil kusaloolo mata sídalamasu sooliil, ban li awankulen bukanabuku kasukateenomuu.

Li Hútijahu hútinaalahu, Saak lawayil̥enwayil̥en wahawu wan ammuu li alob: lalollob mata bújallo, mata bugay li mata hubaj, mata sílaam li mata jabuutoo. Li Hútijahu húl̥ubutahu, li alob bukanabuku káyinenumuu li Yéesu aaniil kúkaanum, jakum kufañ bukanabuku kabajumuu min kulat kasukateenomuu, bale koote kulamben kusukateenabuku. Li Hútijahu 3:1-4:12, Saak lansaan ló bukanabuku kayinoomuu li koon kújallojallo, ban li kufañ kuliiken kaabuku hulimahu hata Ateemit, kutey katebenoolo li búwonnoo, ban li kujuke to li wahawu wan kommuu li kulob. Li Hútijahu 4:13-5:6, lawayil̥enwayil̥en ló kusaanumaku aaniil kujuke to jakum kulo li katebenoolo.

Li húbanumahu hata eleetalayi (Hútijahu 5:7-20), Saak lawayil̥eniiwayil̥en ló kaanaku kuhanken min kúmuñ maayeet buko balakowe li sílaam, ban li kul̥aw boot li bukanabuku kammuu li sílaam li kásomutumuu.

Kasaafoo

¹Injé Saak, ammuu aloka ata Ateemit li ata Amaaŋenawu, ikiice eleetalayi inye. Injé ummu li kasaaf bukanabuku1:1 Bukanabuku feh kata Ateemit: Li elobayi yata kata Gilees, Yo yommuu utoŋawu kuŋen li úl̥ubaawu wata Isilayeel feh kata Ateemit, kayiisoomuu kujow koono tanootan li adunaayi feh.

Jilakomuu li sílaam jakum jíyeko, bale jimunten

²Kutuyom li kúliinom káyinenumuu li Yéesu, ésuumansuum yáamak elako li bukuluul, bukuluul babaje sílaam sanoosan. ³Mata jihaase joon jilakomuu li sílaam, ban jikatut káyinen li Yéesu, fan jiyili jimunten wahoowah feh. ⁴Bale kamuntenaku kooluul koote kujow boot to, mantee li jilako bukan káyinene kata mal̥egen, bukan káliiŋe, ban jakum baj wah wajakut li bukuluul.

⁵Bale nokoomuu loon, akee li bukuluul abajut bújallo, laate al̥aw Ateemit min asenool bo. Ban al̥awoolumuu bújallowabu, fan asenool bo li buyinum básuume, mata Ateemit átaleneliit an átowum asenool wah. ⁶Bale anawu ummu laate al̥aw Ateemit bújallowabu umbu, ban li áyinen kaanaku fan abaj bo, akila báwettoolut. Mata an al̥awumuu wah Ateemit li káwettoo ló, anawu ummu lanokoonokoo li hulambaj hata husamu, han élusayi étekewulumuu, li etuuñen ho hulaañ baabe li hulaañ baaba. ⁷An loon muñaˈa jakum ayinoo li aan, fan al̥aw wah Amaaŋenawu, li abaj wo. ⁸Mata anawu ummu abajut kayinoo kano, átukut tin tano li bakaanelabu boola.

Hulim boot li kagayimuu li kabajumuu

⁹An áyinene li Yéesu ban li akaan asukateen, laate ásangoo mata Ateemit fan atebenool. ¹⁰An áyinene li Yéesu ban li akaan usaanum, laate ásangoo li Ateemit bawalenelool. Li mal̥egenamu, an akaane usaanum let afiyo, loon élunfenayi yata mahosamu éfiyoweliitumuu. ¹¹Mata banakabu buyitowulumuu li hásufaahu hata bo ló, li bufaaben mahosamu, min élunfenayi yata mo ewaŋo. Majakamu mata élunfenayi li mújim. Muñowu foof an akaane usaanum ammuu li abil aket, akila li huŋesahu hata ebajayi.

Kásiibo kajakut kata wah kújiyemuu an li alo li jabunt

¹²Awólo, an áami li sílaam ban li amunten. Mata nan ammuu amunten boot yok nan sílaamasu sommuu li siban, Ateemit fan asenool buloŋabu babaneliitumuu bulako busuuhen1:12 Busuuhenabu: Li elobayi yata kata Gilees, yo yommuu “Ejámbiyayi yata buloŋabu” yan Ateemit alobumuu kasen, loon busuuhenabu ban an abajemuu okila baheeke kufaalool li búteyoo, ban alobumuu kasen bukanabuku kafañoolumuu.¹³Jakum an alo li jabunt li aan: «Ateemit abuntom.» Mata an ayilaat abunt Ateemit min akaan majakut. Ban Ateemit humumool, let abunt an min akaan majakut. ¹⁴Bale an, kásiibowool wah kajakut kújiyewoolumuu li alo li jabunt. ¹⁵Ban an ajowumuu akat kásiibo kajakut kata wah min kuhaŋool sembe, fan kújiwool li alo li kahoofoo. Ban nan kahoofoolaku kommuu kujow kank, li kúji anawu ummu li aket1:14-15 Hulimahu unhu hukittenoolikittenoo li min anaale ahaletemuu, min halahu hank jow yok abaj añiil.

¹⁶Kutuyom kan iboolaat, jakum jibuntoolo! ¹⁷Mata busuuhen bajake li káji kanabe li emitayi ubilumule. Bata Ateemit Atuubaawu úwalowumulo, an emmuu mawuŋe manooman li akila mubilumulo. Ateemit akila anolawu boot nanoonan, ban élim elet li akila mata ábutooleliit. ¹⁸Ateemit humumool, li hulimahu hoola hata mal̥egen labukumolaalumuu. Lakankaan mo, naboo li húnongumahu hoola, mantee li ulakowaal bubukoolumabu bútinaalabu li wahawu woola feh wan áwuwenumuu.

Jijanten hulimahu hata Ateemit ban li jikaan loon hulobumuu

¹⁹Kutuyom, joote jihaas wahawu unwe jak! Anoowan li bukuluul laate anaak asommen ajanten hulimahu hata Ateemit, bale jakum ahi’ li élobul, jakum foof ahi’ li kawuñet. ²⁰Mata an awuñete, ákaaneliit col loon Ateemit afañumuu. ²¹Mó mújimuu kama joote jífulen makaane manooman majakut, li búl̥afutabu basaŋomuu li bukuluul. Ban li jiwalenoolo, min jiyab hulimahu han Ateemit akaanumuu li uyinumawu wooluul, hayilimuu hufakenuul.

²²Bale jakum jibuntoolo, li kajanten hulimahu hata Ateemit bale, ban let jikaan loon hulobumuu. ²³Mata an ajantenumuu hulimahu hata Ateemit, ban akaanut loon hulobumuu, anawu ummu lanokoonokoo li an ajukeloole li kajuuloolum, min ajuk buulabu ban afinumuu min abaje loon boonomuu. ²⁴Ban nan ajuuloomuu aban, li ajow ban li ayaan amojen min anokoomuu. ²⁵Bale an ajukelumuu jak li eluwaayi yata Ateemit yanabaayi, yájimuu an li áfu’ li humiikeeleto, ban ajok yomuu jak min ajanten yo ban amojenut yo, min akaan loon elobumuu, anawu ummu Ateemit fan ásooniyen wahoowah feh wan ammuu akaan.

²⁶An ayinoomuu li aan ummu li bulok li mal̥egen boot li Ateemit, ban ayilaat ákaanum buu lalobemuu, wahoowah wan anawu ummu akaane hin kakaal̥o. ²⁷Buloŋabu ban Ateemit Atuubaawu afañumuu, boote bulako li mal̥egen buloŋ banabe. Bo bommuu: kalamben bañiil búkat, li kanaalaabuku kahokumuu kúyiniil ban li kóomi li sílaam, kahoy wahawu wajakutumuu wata adunaayi.

Jakum jijok kabajumuu haŋ kusukateenabuku

¹Kutuyom, bukuluul jáyinenumuu li Amaaŋenawu áyiineniyaawu, jakum jijok an ahaŋ afaalool. ²Kaanumuu loon ánayine akaane usaanum ákaanowulo ekob yata éwulus li wañ watiineniye ŋáa’ min ánokenul tan jiwooge, ban ánayine akaane asukateen ákaanowulo wañ wahaacowe, li ánokenul ló foof. ³Jihaŋumuu mayab jak anawu akaanomuu wañawu watiineniyaawu min joonool: «Ubah taatu, li húbahumahu hahaŋumuu majak», ban li joon asukateenawu: «Awu uyito taatu», mantee foof li joonool: «Ubah taate li kootom», ⁴jikaanumuu loon muñowu, inti yo yommuu jijokejok kukee li bukuluul kuhaŋ kufaaliil? Inti yo yommuu foof jitiibetiib kufaaluul nab li uyinoolawu wooluul wajakutumuu?

⁵Kutuyom, jijanten! Kama inti Ateemit lal̥ul̥l̥us bukanabuku kan adunaayi yoonumuu kusukateen koom, min akaaniil kulako kusaanum li káyinenaku, ban li kuyab Jáyiiyaju jan Ateemit alobumuu kasen kafañoolumuu. ⁶Bale bukuluul li jisuuwen asukateenawu! Inti bukanabuku kammuu kusaanum buko kúlaatenewuulumuu, ban li kuñakuul kújowetum ban tiibemuu? ⁷Inti buko kugelemuu Kajawaku kajakaaku kan Ateemit asenuumuu?

⁸Eluwaayi yakiicimuu yonsoon: «Ufañ afaali an loon awu humumi ufañoolomuu.» Li mal̥egenamu, jikaanumuu loon muñaˈa, jikaane jak. ⁹Bale jinaakumuu jijuke li wuul, li jikaan kahoofoo ban li jitil li eluwaayi mata jikaanut loon elobumuu. ¹⁰Mata nokoomuu loon an akaane loon siluwa saasu silobumuu ban li atil li eluwa yano bale, anawu ummu latittil li siluwa saasu feh. ¹¹Mata anawu aanumuu: «Jakum uhinto li anaale mantee li ánayine alet ooli,» okila foof aanumuu: «Jakum umuk an.» Li bil nokoo loon uhintowut li anaale mantee li ánayine alet ooli ban li umuk an, li eluwaayi feh lutile li yo. ¹²Naak jilob ban li jiloŋ loon bukan kan Ateemit áami li abil atiibum li eluwaayi yáfulenemuu an li humiikeeleto. ¹³Mata Ateemit let áyiyen akila li batiib an áyiyeneliit bukan. Bale káyiyenaku fan kuheek batiibabu.

An áyinene li Yéesu, li makaanelool laate áhaasumi

¹⁴Kutuyom, jáliŋ buu yoom to an baane lababbaj káyinen, ban káyinenaku koola kunaboolut li makaane majake? Mantee káyinen loon unku kuyilo kufakenool? ¹⁵Nokoomuu loon atuyi mantee áliini abajut akoko ban abajut atiñ hunakoohunak, ¹⁶majake may móomi to akee li bukuluul baanelool: «Ujow li kásuumaay ujow úhinnoo ban li utiñ ufooñ,» akila basenutool wahawu wan jokoolumuu li wo boot li buloŋool? ¹⁷Muñowu nokoomuu foof li káyinenaku. Káyinen bale ko kanaboolut li makaane majake, kukeeket.

¹⁸Bale akee fan aan: «Awu lubaje káyinen, ínje li ibaj makaane majake. Muñeˈe kama úhiisom buu luyilo ubaj káyinen ko banaboolut li makaane majake, mín ínje íhiisi káyinenaku kúmbaam li makaanelom majake.» ¹⁹Inti lúyinenyinen kaanaku Ateemit ano bale abaje? Lukooŋe. Bale uhaas oon uyinumawu wajakutumuu foof úyinenyinen kaanaku Ateemit ano bale abaje, ban li unaak uteelen. ²⁰Búbaamowabe! Waa, lufañe min uhaas oon káyinen kanaboolut li makaane majake, kubajut jáliŋ? ²¹Kama atuubawolaal Abulaham, inti makaanelool majake mújimuu Ateemit li aan lakankaan an acole? Sin makaanelamu moola majakaamu mújimuu leeni lacoccol, nan aŋalumuu añoolool Isaak alemben li husilaahu booteen asila Ateemit. ²²Inti lujuke? Káyinenaku koola kunaboonaboo li makaanelool majake. Ban makaanelool majake mújimuu káyinenaku koola li kunab. ²³Muñowu jówoolummuu min kulimaku kan Bakiicelabu bulobumuu kubaj, kaanumuu: «Abulaham láyinenyinen li Ateemit, mó lí múji Ateemit li ajokool an acole.» Ban mo foof mújimuu Abulaham li ahooñi abuke ata Ateemit. ²⁴Muñeˈe jijuke, an li makaanelool majake láanumi lacoccol, inti li káyinenool bale.

²⁵Manolamu foof li Lahab, anaake ahintomuu li kánayinaaku min kucaamool. Makaanelool majake mújimuu Ateemit li ajokool an acole, mata min ayabumuu jak bukanabuku kata Isilayeel kan kuboñumuu, ban li akaaniil kújowum li bútin bukee. ²⁶Li mal̥egenamu, an akatumuu kayih lakeeket. Mo foof káyinen kanaboolut li makaane majake, kubajutumuu jáliŋ.

An áyinene li Yéesu laate ákaanum buu lalobemuu

¹Kutuyom, jakum bukan kameeŋe li bukuluul kulako kuliikena kata Hulimahu. Mata jihaase joon áloli jammuu kuliikena Hulimahu, Ateemit fan bil átiiboli haŋ másengi bukan kaabuku. ²Alolaal foofolaal feh lutilenaaletilen ñameeŋe alolaal li elob. Nokoomuu loon baje an áliimooleliit akila li elob, anawu ummu an anabe. Lakankaan an ayilo foof ajokoo foofool feh. ³Ufañaalumuu min efilinjebe ekaan loon ufañaalumuu, fan uŋalaal mañ ukaanaal yo li butum. Ukaanaal momuu, fan uyiliyaal ukaanaal efilinjebaayi ejow banooban ban ommuu ufañaal.⁴Jifan jilaso foof síbatowasu! Ebáto eluuk min eluuke, ban búlus báamak li butuuñen yo, bale jiyeen jatit jommuu li jíji ata ébatowayi li ájowetum yó ejooŋoo ban ammuu afañ. ⁵Mo foof nokoomuu li húlelluf. Húlelluf hutiti min hutitiye li eniilayi, huyilo husaloolo mata wah wáamak wan huyilo hukaan.

Jijuke buu jambun jatit jiyilimuu jiyaben kalem káamak. ⁶Húlelluf foof sambun. Li ho majakutamu múfulumulemuu. Ban li húginnoo li wah waawu feh wammuu li eniilayi, min hunaak husik eniilayi feh. Húlellufahu fan huyaben sambun li buloŋabu boololaal foof bo feh, nan ommuu ubukaali boot yok nan ommuu uketaal. Sambunasu unsu, li sambunasu humum so sáhokoweliitumuu sata sílaamasu sibilumulo. ⁷An layilo ajok bánuukuleŋabu feh aku’, bata li bujal, basuuwabu, sinuukayilaasu, li siwolasu. Ban li mal̥egenamu, lafinfin min ajok so feh aku’. ⁸Bale bajut an ayilo ajok húlellufool aku’. Húlelluf wah wajakut wan an ayilaat ajok. Hunhu min humeeŋe tib busik bamuke. ⁹Húlellufahu luŋalaalemuu min usalaal Ateemit ammuu Amaaŋenawu oololaal, li Atuubawoolaal. Ho foof luŋalaalemuu min ulobaal majakut uyawaal li bukanabuku, kan Ateemit áwuwenumuu kunokoo li akila humumool. ¹⁰Li butumabu banolabu, kulim kata kásooniyen li kulim kajakut kúfulumule ló. Kutuyom, wahawu unwu wootut ubaj. ¹¹Mantee jibile jijuk mal máleeliye li mal mátaliye li múbulumul li kahuwen kano? ¹²Kutuyom, mantee bul̥el̥u buyilo bubuk kúul̥? Kahuwen kata mal mahile kuyilaat kusen mal máleeliye.

Bújallowabu babilummuu haatiya

¹³Mantee baje li bukuluul an ájallowe ban li atuuko? Nokoomuu loon baje, kama anawu ummu laate áhiis bújallowabu boola, li butuukowabu boola li makaanelool majake, makaani li kabeben kabilumulo li bújallo. ¹⁴Bale nokoomuu loon li uyinumawu wooluul batahaay bajakut li búhaŋoo bóomi ló, jakum jisaloolo min joon jíjallojallo. ¹⁵Bújallo loon umbu inti li emitayi bubilumulo. Laalu bújallo bata adunaaye, bata hin bóono bata an, babilimulo li Sayitaane. ¹⁶Mata tan batahaay boom li búhaŋoo, bajut to hujamoo maayeet. Fan meeŋ to bakaane bajakut. ¹⁷Bale an abaje bújallowabu babilumulomuu haatiya lajanjand anab, ban li akaan an ata kásuumaay, li ájoobi buyinum ban li ásuum elob miñ, li ayili káyiyen an ban li anaak akaan majake bale. An abaje bújallowabu umbu ájukeleliit li buul ban abajut búhoolo banooban. ¹⁸Bukanabuku kaŋesemuu kásuumaay, tan kommuu kulako fan kubet to sígul sata kásuumaay, ban wahawu wan kommuu kúbajum tó, wo wommuu buloŋ bacole.

An afañumuu wahawu wata adunaayi, Ateemit lahoye

¹Kama wáa újimuu kutiikaku li úmuyawu li ubaj li bukuluul? Inti efammiñayi yooluul yakatutumuu katiikenuul éjimuu? ²Fan jísiibo wah ban let jiyili jibaj wo, muñeˈe li jiŋes jamuk. Li jimelo wah ŋáa’ ban let jiyili jibaj wo, muñeˈe li jikaan kámuy li hutiik. Jíbajeliit wahawu wan jifañumuu min jibaj, mata jíl̥aweliit wo Ateemit. ³Li jibil jil̥aw wah let jibaj wo, mata jíl̥aweliit li kayinoo kajake, ban wahawu wan jil̥awemuu fan jiŋa’ wo min jibaj wahawu wásuumuulumuu. ⁴Min jinokoo muñowu li anaale átijut li áyinool bale! Kama jihaasut joon jifañumuu wahawu wata adunaayi, Ateemit jihoye? Mó mújimuu, an aŋalumuu adunaayi akaan abukewool, Ateemit laŋale akaan alatoolawool. ⁵Jakum jiyinoo li joon Bakiicelabu umbe buhinhin bulob bukaal̥o boon: «Ateemit lafanfañ li batahaay ló Buyinumabu ban akaanumuu li alolaal.» ⁶Bale Ateemit li amit asenolaal káji káamak, mata Bakiicelabu bonsoon: «Ateemit lahoohoy bukanabuku katebenoolomuu, min ásuum li kawalenoolomuu.» ⁷Mó mújimuu, jítuul Ateemit. Jiceeŋ Sayitaane, fan atey áloyiwuul. ⁸Jilohumuu Ateemit, fan alohuul. Jifos kuŋenuul4:8 Jifos kuŋenuul: Yo yommuu jakum jikaan kahoofoo, kuhoofoolaabuke! Jicolen uyinumuul, bukuluul játukutumuu li wah wano. ⁹Jihaas joon jíyiyeniyiyeni. Jikannoo ban li jíluulen. El̥úuwayi yooluul ejow elaañ jíl̥ok, ésuumansuumayi yooluul li elaañ buyina. ¹⁰Jiwalenoolo hákil Amaaŋenawu, fan atebenuul.

Jakum an alob majakut aya li afaalool

¹¹Kutuyom, jakum an alob majakut aya li afaalool. An alobumuu majakut aya li afaalool mantee foof li atiibool, anawu ummu majakut lalobe aya li eluwaayi, ban yo foof latiibe. Imban utiibumuu eluwaayi, ulet an akaane loon eluwaayi elobumuu, bale atiiba ata yo loom. ¹²Ateemit bale akaanumuu eluwaayi, ban akila bale ammuu atiiba. Akila bale ayilimuu afaken an, akila foof bale ayilimuu aniilen an. Kama awu ommuu ayi, mata min utiib afaali an?

An ayilaat ahaas mata buloŋool bata kajom

¹³Muñeˈe jijantenom, bukuluul jaanemuu: «Síyaat mantee foof kajom, fan ujowaal boot li ésuk yaman. Fan ulakowaal bo emit, min újulaˈaal bó min ubajaal sídalam.» ¹⁴Ban jifanut jihaas waa wóomi li ubajuul kajom! Mata bukuluul jinokoonokoo li háwul háfululemuu jatit, li huyaan huwuj. ¹⁵Sin muñeˈe jooteenumuu jinaak jilob: «Amaaŋenawu afañumuu, fan uloŋaal min ukaanaal wahawu unwe mantee foof unwa.» ¹⁶Bale muñeˈe li jinaak jitebenoolo li kasaloolowaku kan jommuu li ko. Jihaas joon kasaloolo loon muñowu, kujakut maayeet. ¹⁷Mó mújimuu, an ahaasumuu kakaan majake, ban akaanut mo, anawu ummu lakaane kahoofoo.

Saak li alob mata batiibabu bata kusaanumaku

¹Muñeˈe bukuluul jammuu kusaanum, jil̥ok ban li jíluulen butiya mata búyiikabu ban jommuu li jibaj! ²Ebajayi yooluul ekajenkajen, ban wañawu wooluul bulol li butiñ wo. ³Ewúlusayi yooluul li ehaaliisayi yooluul ékoleekolet. Búkolabu umbu bo bommuu bubil bubetuul ló, ban fan buniilen siniilasu sooluul loon sambun. Jiwoogenwoogen ebaj li kunakaku unke kammuu kúsolaaku. ⁴Jicaamut bukanabuku kan jiŋalumuu kulok li ul̥aakawu wooluul. Kumbuku li jíl̥okoo. Búluulenabu bata bukanabuku káwoogenulumuu mutiñaayamu mata úhanjiinawu wooluul, buŋeje bata Ateemit ammuu Amaaŋenawu ata Sembe. ⁵Buloŋabu booluul li etaamaye boonosoono buloŋ li májiihe li bata ésuumansuum, ban li jifooñenoolo min jiluuk boot li hunakahu hata jálaamulaju. ⁶Li jibet ló bukan kakaanut wahoowah ban li jilob min kumukiil, ban kul̥aal̥enoolut li bukuluul.

Káyinenumuu li Yéesu koote kuyili kamunten

⁷Kutuyom, jimunten boot yok nan Amaaŋenawu ammuu li abil. Jilaso awaña min jijuk buu lakaanemuu. Awaña fan abeben min akob min wahawu wan awañumuu li etaamayi usenool mutiñaay majake. Ban fan akob boot yok nan mutiñaayamu man awañumuu mommuu li maal emitayi basaye. ⁸Bukuluul foof jikokkoben, ban li jítuk lit, mata ebilayi yata Amaaŋenawu ékoojulo.

⁹Kutuyom, jakum an li bukuluul ámummunoo mata afaalool, jakum bil Ateemit atiibuul. Jíkaanum, atiibaawu ummu mayitowe tin kámbiilaku. ¹⁰Kutuyom, jiwayil̥o kufulofetaku, kálobummuu li kajawaku kata Amaaŋenawu. Jiŋaliil jikaan bukittenoolum bata kamunten li bata sílaam. ¹¹Loonaaliisoon áwolo mata kútuutuk lit. Jijanjam bukanabuku li kulob mata humuntenahu hata Sob, nan alakomuu sílaamasu. Ban jihaase waa Amaaŋenawu abile akaanumuu boot li akila li húbanumahu, mata Amaaŋenawu laluuluuk húbooli li káyiyen.

¹²Kutuyom, ban li jiwayil̥o wahawu unwe! Jakum an li bukuluul anuu aan fan akaan wah waman. Jakum an anuulum emitayi mantee foof etaamayi, jakum anuulum wahoowah. Joonumuu éehe’ li lako éehe’, li jibil joon a’aa’ li lako a’aa’. Jikaan mo jakum bil Ateemit atiibuul5:12 Máciya 5:34-37; 23:16-22.

An al̥awumuu wah ban li áyinen aan fan abaj wo, manooman fan abaj wo

¹³An li bukuluul áamimuu li sílaam, li al̥aw. Bajumuu an li bukuluul áami li ésuumansuum, li akijen ukijen wata kasal Ateemit. ¹⁴An li bukuluul li ásomut, li áhooñul kunahaanabuku kata ejanguwayi min kuŋa’ éduulij kúyuwool li ukow, min kul̥aw boot li akila li kajawaku kata Amaaŋenawu. ¹⁵Kunahaanaku kata ejanguwayi kúyinenumuu kaanaku anawu ummu ásomutumuu fan afak, mal̥egen fan afak. Ban Amaaŋenawu fan asenool kásuumaay. Ban foof nokoomuu loon lakankaan kahoofoo, Ateemit fan abonketool ko. ¹⁶Mó mújimuu anoowan li bukuluul laate alob afaalool uhoofoolawu wan okila humumool akaanumuu, ban anoowan li bukuluul foof li al̥aw boot li afaalool, mantee Ateemit li afakenuul. Kal̥aw kata an akaane loon Ateemit afañumuu kubabbaj sembe. ¹⁷Elí an lalakowe loon alolaal. Bale li ahanken min al̥aw jakum emitayi elaal, mal̥egen emitayi elaalut li etaamayi jow baj simit soono síhaaji li kul̥eeñ koono hutok li hano. ¹⁸Fúlum tó, li alaañen al̥aw, emitayi li élaalul, min etaamayi elaañen ebaj mutiñaay.

¹⁹Kutuyom, nokoomuu loon buloŋ bata an li bukuluul bunabut li mal̥egenamu, ban akee li bukuluul li álaañenulool, ²⁰jihaas joon: an álaañenulumuu ahoofoola aŋa’ buloŋ bacole, anawu ummu lafakene buloŋabu bata ahoofoolaawu ummu li eket, ban fan áji Ateemit li abonket uhoofoo wameeŋe.