KATA EFÉES

Eleetalayi yan Fool akiicumuu kata Efées

Wahawu wáamimuu li eleetalayi

Nan Fool akiicumuu eleetalayi inye akila li hukul̥. Efées yo elakomuu ésukayi yahaŋumuu feh maluuk li etaamayi yata Aasi, yaaneyimuu muñeˈe Túluki. Fool humumool ayitenumuu Ejanguwayi li ésukayi inyu yata Efées. Lakaane simit síhaaji li ésukayi inyu min ayili acolen Ejanguwayi. Ejanguwayi li ehaŋ mank eyinno bo yok ego sísuk saasu sakooj yomuu. Li mal̥egenamu, Ejanguwayi yata Efées yo yommuu étinaa, bale Fool lakikkiic eleetalayi inye boot foof li sijangu saasu sakooj yomuu. Wahawu unwu újimuu, Fool áhooñoliit ujaw wata bukan min asaafiil li eleetalayi yoola.

Luyilowaale úwaatulaal eleetalayi inye ukaanaal ugeb úl̥uba. Kagebaku kútinaalaku (Hútijahu 1 boot yok 3), Fool lábinkenbinken Ateemit. Li asalool humum hata úsooniyenawu wan ásooniyenumolaalumuu li Yéesu Kilisita, mata bukanabuku káyinenumuu li Yéesu Kilisita, kusuwifaku li kaletumuu kusuwif, Yéesu laŋaliiŋa’ akaan bukan kano min kulako bañiil banabe bata Ateemit. Bañiilabu umbu banabaabu, buko kuhooñeyimuu Ejanguwayi. Fool li al̥aw min kubaj Buyinumabu Banabaabu, mantee li kúnaanum húbooliyahu han Kilisita ábooliyiilumuu.

Li kagebaku kúl̥ubutaku (Hútijahu 4 boot yok 6), Fool lansaan ló ekelecenayi ebaj buloŋ bajake, básuume Ateemit. Li húbanumahu hata eleetalayi (Hútijahu 6:10-18), Fool lawayil̥enwayil̥en ekelecenayi aaniil kuŋa’ ujunkowawu wata Ateemit jakum kubil kulo li jabuntaju jata Sayitaane.

Kasaafoo

¹Injé Fool, ammuu afootal ata Yéesu Kilisita li húnongum hata Ateemit, ínje ikiiculo eleetalayi inye boot li bukanabuku kata Ateemit [kammuu Efées] ban li kúyinen li Yéesu Kilisita. ²Ateemit Atuubawolaal li Amaaŋenawu Yéesu Kilisita kúsooniyenuul ban li kusenuul kásuumaay.

Ateemit li ásooniyen káyinenumuu li Kilisita

³Usalaal Ateemit! Okila ammuu Atuubaawu ata Amaaŋenawu. Lakaanolaakaan min ubajaal kásooniyen kanookan feh kata Buyinumabu haatiya li emitayi, humum hata hujokoolahu hoololaal li Kilisita. ⁴Ateemit lal̥usolaal̥us tówum adunaayi ejuul̥i, min ulakowaal bukan koola li hujokoolahu hoololaal li Kilisita, mantee li ulakowaal bukan koola kanabe ban li kucol hákilool. Húbooliyahu hoola hújimuu ⁵li ayinoo no ákibben kaanaku, fan ájowum li Yéesu Kilisita min akaanolaal ulakowaal bañoolool. Wahawu unwu lanongumuu min akaan, ban wo úsuumoolumuu. ⁶Lakankaan loon muñowu min usalaal másuumamu moola máamakamu man áhiisumolaalumuu li Añoolool an aboolaatumuu.

⁷Añoolool an aboolaatumuu akila ammuu Kilisita. Húsimahu hoola háyuwimuu nan aketumuu, ho laŋammuu min ahal boot li alolaal, min Ateemit abonket uhoofoolawu woololaal. Muñowu lakaanumuu min áhiisolaal buu lásuumumuu eeno. ⁸Láhiisolaahiis másuumamu moola li mal̥egen, mín úbajumaal tó bújallo li butuuko banooban. ⁹Lakaanolaakaan min uhaasaal wahawu wan afañumuu min akaan, wan uhaaseenutaalumuu. Lajoojok kaanaku fan ákaanum wo li Kilisita loon súumoolumuu. ¹⁰Wahawu unwu wan Ateemit ammuu li abil ahabel akaan nan taŋayi yommuu li éliiŋ, wo wommuu min awoogen wahawu feh wammuu li emitayi li etaamayi, min an ano alako anahaanawu ata wo. Anawu ummu akila ammuu Kilisita.

¹¹Ateemit lakaanekaan wahawu feh min ubaj loon afañumuu. Lál̥usolil̥us áloli Kusuwifaku nan fiyowe ŋáa’ min jilako bukan koola, li hujokoolahu hóololi li Kilisita. ¹²Kama áloli jajandumuu jíkangum li Kilisita, joote jíji bukanabuku li kusal máyiineniyamu mata Ateemit!

¹³Bukuluul foof jibabbaj hujokoo li Kilisita nan jijamumuu ban li jíyinen hulimahu hata mal̥egenamu, hammuu Hulimahu Hásuumaahu hafakenuulumuu. Muñeˈe Ateemit lasenuusen Buyinumabu Banabaabu ban alobumuu kasen, min lako húlangumaasowahu hoola li bukuluul. ¹⁴Buyinumabu Banabaabu bo búhiisumuu kaanaku Ateemit fan asenolaal wahawu feh wajakaawu wan alobumuu kasenolaal. Fan ubajaal wahawu unwu feh nan ammuu li afakenolaal bándoo. Kama usalaal máyiineniyamu mata Ateemit.

Fool li al̥aw boot li kata Efées

¹⁵Mó mújimuu, ínje foof nan ijamumuu li kulob mata káyinenaku kooluul li Amaaŋenawu Yéesu, li mata húbooliyahu han jíboolimuu bukanabuku feh kata Ateemit, ¹⁶ikatut kasal Ateemit humum hooluul. Ilakomuu kal̥aw Ateemit, li iyinooluul. ¹⁷Injé ummu min il̥awemuu Atuubaawu áyiineniyaawu ammuu Ateemitawu ata Amaaŋenawu oololaal Yéesu Kilisita, min ásenumuul bújallo li Buyinumabu ban li áhiisuul akila ammuu ayi, bájum li jiyili jihaasool jak. ¹⁸Lil̥awe mantee Ateemit li ahiiten uyinumawu wooluul, min jínaanum húkangumahu han asenuulumuu nan ahooñuulumuu, ban li jíhaasum tó foof buu wahawu wan Ateemit alobumuu kasen bukanabuku koola, utiinenimuu eeno. ¹⁹Lil̥awe foof min jihaas sembaasu sata Ateemit sahaŋumuu wahoowah feh, san aŋalemuu min alamben ololaal áyinenaalumuu li akila. Sembaasu unsu so Ateemit áhiisumuu, ²⁰nan ayitenulomuu Kilisita li eketayi, ban li akaanool abah kaŋenool kúli li emitayi. ²¹Kilisita lahaŋe kuhaanaaku feh, kuwoogaku feh li kujojaku feh kata uyinumawu feh wammuu li emitayi maayeet min kite eenimuu kubabbaj sembe sáamak. Kajawaku koola kuhaŋe mabaj sembe kajaw kanookan feh boot nanoonan. ²²Ateemit lasensen Kilisita sembe li wahoowah feh, ban li akaanool alako húkowahu hata Ejanguwayi feh. ²³Ejanguwayi yo yommuu eniilayi yata Kilisita. Buloŋabu bata Kilisita li Ejanguwayi boom li kabane. Okila asenemuu buloŋ wahoowah feh wáami tanootan.

Ateemit let li bakaanelolaal bajake láfakenumolaal, bale li kájiyaku koola

¹Naanaŋ bukuluul jilakowenlako loon bukan kakete mata bafetabu booluul búji, li uhoofoolawu wooluul. ²Jinaanaak jiloŋ buloŋ bata kahoofoo loon bukanabuku kata adunaayi inye kuloŋemuu. Jinaanaak jiloŋ loon anahaanawu ata uyinumawu wajakutaawu wammuu haatiya, afañumuu. Anahaanawu ummu akila ammuu Sayitaane, ammuu muñeˈe li bulok li uyinumawu wata bukanabuku kátuulutumuu Ateemit. ³Naanaŋ, ololaal foofolaal feh lunaanaak ukaanaal foof loon bukanabuku umbuku. Lunaanaak uloŋaal buloŋ bajakut, naboo li kásiibowaku kata bóonowabu boololaal. Li unaak foof ukaanaal wahawu wajakutumuu wan eniilayi yoololaal efañumuu, ban li ubilumul li uyinoolawu woololaal. Bóonowabu boololaal umbu bajakutumuu bújimuu Ateemit laateen awuñetolaal loon lawuñetumuu bukan kaabuku feh.

⁴Bale káyiyenaku kata Ateemit kululluuk ŋáa’, ban min ábooliwolaalumuu ŋáa’, ⁵mó mújimuu, nan ulakoweenaalumuu loon bukan kakete humum hata uhoofoolawu woololaal, li asenolaal buloŋ buwunkul li Kilisita. Másuumamu mata Ateemit mújiwuulumuu li jifak. ⁶Hujokoolahu hoololaal li Kilisita hújimuu Ateemit li ayitenumulolaal li eketayi, ban li akaanolaal ubahaal tan Yéesu Kilisita abahumuu li emitayi. ⁷Ateemit lájowunjowum li Yéesu Kilisita min áhiisolaal másuumamu moola li ololaal. Lakankaan loon muñaˈa min áhiis bukanabuku li taŋayi yabilemuu, buu másuumamu moola muluukumuu eeno muhaŋ wahoowah feh. ⁸Li mal̥egenamu, másuumamu mata Ateemit mújiwuul li jifak, jówum li káyinenaku kooluul li Kilisita. Bilumut li bukuluul, laalu búsenum bata Ateemit. ⁹Let wah wan jikaane wajake újiwuul li jifak. Kama jakum an asaloolo. ¹⁰Li mal̥egenamu, Ateemit akaanolaal loon oomaalumuu, lakaanolaakaan búwuwenum buwunkul li hujokoolahu hoololaal li Yéesu Kilisita boot kakaan wah wajake, wan afimmuu min afaleˈe akat to, bájum li ukaanaal wo.

Muñeˈe bukanabuku feh an ano koom li Yéesu Kilisita

¹¹Kusuwifaku kubabbaj húhaasum hata katey búkut li siniilasu sooliil, ban li kunaak kuhooñoolo «bukanabuku kateyumuu búkut.» Bukuluul li kabukiyaku kooluul, jilet Kusuwif. Jibajut li siniilasu sooluul húhaasumahu han Kusuwifaku kubajumuu, ban li kunaak kuhooñuul «bukan kateyut búkut.» Joote kama jiwayil̥o waa jilakoweenumuu naanaŋ. ¹²Jiwayil̥o joon no unnu, Kilisita alakoweenut li bukuluul. Jilakoweenut no li bukanabuku kata Isilayeel, ban jikaanuti ló li wahawu wan Ateemit alobumuu kasen bukanabuku koola, kan ajokumuu húfaalum. Li jiloŋ li adunaayi inye babajut húkangum hanoohan, ban jihaasut Ateemit. ¹³Bale muñeˈe li hujokoolahu hooluul li Yéesu Kilisita, bukuluul jáloyiyeenumuu Ateemit, jíkoojulool mata jibabbaj hujamoo li akila humum hata húsimahu hata Kilisita háyuwimuu boot li ololaal. ¹⁴Li mal̥egenamu, Kilisita okila humumool ájimuu li ubajaal kajamoo. Okila akaanumuu min kusuwifaku li bukanabuku kaletumuu kusuwif, kulako bukan kano. Li aket min áhoolul huteefahu hágaatulooliilumuu, li áfulen búlatoolabu babajeenumuu li buko. ¹⁵Li eketayi yoola láfulenummuu uŋoonawu feh wata kusuwifaku walakomuu li Eluwaayi yata Móyiis, min akaan kusuwifaku li bukanabuku kaletumuu kusuwif kulako bukan kano kawunkul li hujokoolahu hooliil li akila. Muñowu lakaanumuu min kajamoo kubaj li buko. ¹⁶Lakankaan min kusuwifaku li bukanabuku kaletumuu kusuwif kulako bukan kano, ban li akaaniil kujamoo li Ateemit, humum hata eketayi yoola li ekuluwaayi. Muñowu lakaanumuu min búlatoolabu babajeenumuu li buko buban. ¹⁷Kilisita labiibil min awaale Hulimahu Hásuumaahu hata kásuumaayaku, bukuluul jáloyiyeenumuu Ateemit li bukanabuku kafimmuu min kukoojool. ¹⁸Li mal̥egenamu, okila ájimuu ololaal foofolaal feh aamaalumuu kusuwif li kaletumuu kusuwif, li uyiliyaal ulohaal Ateemit Atuubaawu, humum hata Buyinumabu banolabu Banabaabu.

¹⁹Mó mújimuu, muñeˈe bukuluul jaletumuu kusuwif, jilet ejawoola mantee foof bukan kabilumulo bakee; bale jumbuku ló li bukanabuku kata Ateemit. Joonosoono bukan kata butoŋabu boola. ²⁰Joonosoono kuteef kateefi laken li kuteefaku kuleeteemaaku, kammuu kufootalaku, ban Yéesu Kilisita humumool li áami huyitikahu hatebumuu eluufayi foof yo feh. ²¹Li akila bateefelabu feh bata eluufayi bommuu li búcolenumi, ban li akaan bo bugimb min bulako eluuf yanabe yata Ateemit, dán Amaaŋenawu akine. ²²Hujokoolahu hooluul li Kilisita hújimuu bukuluul foof li jóomi li bateefelabu, min jikaan eluuf li bukan kaabuku, dán Ateemit akinume li Buyinumabu Banabaabu.

Bulokabu ban Ateemit asenumuu Fool boot li kaletumuu kusuwif

¹Wahawu unwu újimuu ínje Fool, ammee li hukul̥ humum hata Yéesu Kilisita boot li bukuluul jaletumuu kusuwif, [ínje ummu li kal̥aw Ateemit boot li bukuluul.] ²Manooman jijanjam li kulob mata bulokabu ban Ateemit ásenommuu kakaan boot li bukuluul, humum hata másuumamu moola. ³Láhiisonhiis wahawu woola wahaasutimuu. Likiiceenuluukiic iban kulim min ilobuul jatit mata wo. ⁴Jijanga komuu, fan jínaanum waa lihaas tomuu li wahawu wahaasutimuu li Kilisita. ⁵Wahawu unwu, Ateemit áhiisut wo bukanabuku kata naanaŋ, loon láhiisum womuu muñeˈe li Buyinumabu Banabaabu bukanabuku kan al̥usumuu kulako kufootalaku kanabe. ⁶Wahawu unwu wahaasutimuu wata Ateemit wo wommuu unwe: bukanabuku kaletumuu kusuwif kubaje wahawu wanolawu li kusuwifaku. Muñeˈe buko bukan kano koom, ban li kóomi ló foof li wahawu wan Ateemit alobumuu kasen kusuwifaku. Wahawu unwu ubabbaj humum hata hujokoolahu hata kaletumuu kusuwif li Kilisita, habilummuu li Hulimahu Hásuumaahu.

⁷Leenoseeno aloka ata Hulimahu Hásuumaahu humum hata kájiyaku kata Ateemit. Sembaasu soola síjiwommuu li iyili ikaan bulokabu umbu. ⁸Injé jahaŋumuu matiti li bukanabuku feh kata Ateemit, ínje Ateemit asenumuu kájiyaku unku kata kawaale bukanabuku kaletumuu Kusuwif, hubajahu hata Kilisita han an ayilaatumuu ánaanum. ⁹Lakaanonkaan min iyili íhiis bukanabuku feh set, buu lammuu li kakaan wahawu wan an ahaaseenutumuu. Akila áwuwenumuu wahoowah feh, layolooyoloo wo kábilum no. ¹⁰Lakankaan mo, bánum li ájowum muñeˈe li ejanguwayi min áhiis kuhaanaaku feh li kujojaku feh li uyinumawu wabajumuu sembe haatiya emitayi, buu lájallomuu eeno li wahoowah feh wan akaane. ¹¹Wahawu unwu unaboonaboo li wahawu wan Ateemit afimmuu min ayinoole kakaan tówum ajuul̥ adunaayi, ban li ákaanum wó lí Yéesu Kilisita ammuu Amaaŋenawu oololaal. ¹²Hujokoolahu hoololaal li Yéesu Kilisita habilummuu li káyinenaku koololaal li akila, hújimuu li uyiliyaal ukoojaal Ateemit li kákangum ló, babajut kákoli kanookan. ¹³Mó mújimuu, ínje ummu li kaanuul jakum jíyeko mata min emmee li sílaam boot li bukuluul. Sílaamasu unsu so sommuu máyiineniyamu mooluul.

Húbooliyahu hata Kilisita

¹⁴Wahawu unwu újimuu li íkuntuŋ min il̥aw hákil Ateemit Atuubaawu, ¹⁵an emmuu butoŋ banooban báami li emitayi li etaamayi li akila bóomum tó. ¹⁶Láyiineniyiineni ŋáa’ ban li abaj úsooniyen wáamak. Wahawu unwu újimuu lil̥awool mantee Buyinumabu boola li busenuul sembe min uyinumawu wooluul ulit. ¹⁷Lil̥awel̥aw loon muñaˈa, mantee Kilisita li akin li uyinumawu wooluul mata káyinenaku kooluul li akila kúji. Lil̥awe mantee li jibaj kuhaa’ kalite li húbooliyahu hooluul ban li jilit li ho, ¹⁸min jiyili jibaj sembe min jínaanum, bukuluul li bukanabuku feh kata Ateemit, buu Kilisita ábooliwolaamuu eeno. Lábooliwolaabooli ŋáa’, ban húbooliyahu hoola hútijut. ¹⁹Maayeet min kite eenimuu bajut an ayilo ahaas buu Kilisita ábooliwolaamuu eeno, lil̥awe Ateemit mantee li jiyili jihaas húbooliyahu unhu, bájum bóonowabu booluul li buyili bunokoo li mal̥egen li bata Ateemit.

²⁰Ateemit layilo akaan wah wahaŋe ŋáa’ wahawu wan ul̥awaalemuu li wan uyinoolaalemuu, ban lákaanumekaan wo li sembaasu soola sammuu li bulok li uyinumawu woololaal. ²¹Ateemit ajow ásalumi li Yéesu Kilisita híndo Ejanguwayi, taŋootaŋ ban boot nanoonan. Aameen!

Káyinenumuu li Yéesu Kilisita koote kujokoo loon an ano

¹Injé jammee li hukul̥ humum hata Amaaŋenawu, ínje ummu li kawankulenuul min jiloŋ buloŋ batooke kahooñaku kan Ateemit ahooñuulumuu. ²Jiwalenoolo, ban li jíjoobi uyinum, ban foof li jiyili hujokoo min jinaak jímuñoo li húbooli ló. ³Jikaan wahoowah min hujokoolahu han jíbajummuu li Buyinumabu Banabaabu hulako nanoonan li bukuluul, ban buloŋ bata kásuumaay li bulako li tutooluul mantee li jilako an ano. ⁴Alolaal jáyinenaamuu lunokoolaanokoo loon eniil yano ban baje Buyinum bano Banabe, mo foof bajumuu kákangum kano kan Ateemit ahooñuulumuu boot. ⁵Lubajaale Amaaŋen ano bale, káyinen kano bale li kábatiise foof kano bale; ⁶Li ubajaal Ateemit ano bale, ammuu Atuubaawu ata bukanabuku feh. Lahaŋe wahoowah feh, ban li anaak álokum li ololaal foofolaal feh, ban foof li aano li uyinumawu woololaal feh.

⁷Anoowan li alolaal lababbaj bulokool baleˈe li hukiibahu han Kilisita afañumuu asenool. ⁸Mó mújimuu Bakiicelabu li boon:

«Nan ajowumuu boot haatiya tiya,

li ájowetumoo kulatoolaaku koola kan aheekumuu,

ban li asen bukanabuku úji4:8 Ukijenawu 68:19.»

⁹«Lajowujow boot haatiya», yo yommuu waa? Yo yommuu Kilisita lajanjand awalo boot teetaam li hásenkahu hata etaamayi, átowum ajow boot haatiya. ¹⁰Akila áwalowulomuu boot baabe li etaam, akila anolawu ajowumuu foof boot haatiya tiya emitayi, mantee li alako tanootan. ¹¹Akila Kilisita humumool akaanumuu kukee kulako kufootal, kukee foof li kulako kuwaaleya kata Hulimahu Hásuumaahu, kaabuku li kulako kumata kata bukanabuku kata Ateemit, ban li kunaak foof kuliikeniil Hulimahu hata Ateemit. ¹²Lakankaan loon muñaˈa min afale bukanabuku kata Ateemit boot bulok boot li akila, mantee ejanguwayi yammuu eniilayi yoola li eyili yank min ebaj sembe. ¹³Muñowu emmuu li kaan boot yok nan oomaalumuu li ujokoolaal jak foofolaal feh loon an ano, jówum li káyinenaku koololaal, li kahaasaku kan uhaasaalumuu Añiilawu ata Ateemit. Fan ulakowaal bukan kanke jak jow yok unokoolaal loon Kilisita anokoomuu. ¹⁴Muñeˈe let ulaañaal ulakowaal bañiil batit, let unokoolaal loon busaana ban búlus bútekewulumuu, kuyammalaku kata halahu li kutuuñen bo bulaañ baabe li baaba. Bukanabuku katuukomuu ban li kunaak kaliiken bukan wah wata émalimiñ, let kuyili kubuntolaal min kukaanolaal úyinenaal wah walet mal̥egen. ¹⁵Emmuu alolaal lulobaalelob mal̥egenamu li húbooli ló, fan ankaal li wahoowah feh ujow unokoolaal li Kilisita ammuu húkowahu. ¹⁶Kilisita lakankaan bukanabuku koola feh kujokoo, loon kuŋaw kujokemuu síŋullum sata eniil yata an kukaan tin tano. Wahoowah li eniilayi ukaanumuu bulokabu bata wo loon wóotimuu ukaan bo, eniilayi foof yo feh fan yank min ebaj sembe. Muñowu nokoomuu li ejanguwayi. Anoowan áami ló áboolimuu afaalool, ban li akaan bulokabu boola, ejanguwayi fan yank jak li búlambenum bata sembaasu sata Kilisita.

Jiloŋ buloŋ buwunkul li hujokoolahu hooluul li Kilisita

¹⁷Wahawu unwe kama léemimuu li ilobuul, ban li ílaañumul tó li kajaw kata Amaaŋenawu: muñeˈe jakum jinaak jiloŋ loon bukanabuku kákaanumutumuu li Ateemit balewool kuloŋemuu. Uyinoolawu wooliil ubajut jáliŋ. ¹⁸Uyinumawu wooliil úlillim, ban kulet ló li buloŋabu ban Ateemit asenumuu, mata kuhaasut wahoowah ban li kul̥aal̥ uyinum. ¹⁹Kubajut ñisuu ñanooñan, ban li kunaak kuloŋ kunaboo li kásiibowaku kajakutumuu kata eniilayi, yok kulo li efañ sídalam yanooyan yan kuyilaat kukat.

²⁰Bale bukuluul inti muñowu jíhaasummuu Kilisita. ²¹Manooman jijanjam li kulob moola, li hujokoolahu hooluul li akila, ban kuliikenuuliiken moola naboo li mal̥egenamu mammuu li akila. ²²Joote kama jikat baloŋelabu booluul buhaanabu bakajenemuu uyinumawu wooluul, ban li jífu’ li kásiibowaku kajakutumuu kanaake kubuntuulumuu. ²³Muñeˈe joote jikat Ateemit min alaañen uyinumawu wooluul uwunkulo boot li uyinoolawu wooluul ló, ²⁴min jilako bukan kuwunkul, káwuweni nokoo li bóonowabu boola, naboo li macole li foof manabe mabilumulo li kahaase kata mal̥egenamu.

²⁵Mó mújimuu, jikat émalimiñ. Anoowan li bukuluul laate alob afaalool mal̥egen, mata alolaal feh ugeb wata eniil yano loomaal. ²⁶Jiwuñetumuu, jakum jikaan kahoofoo. Jakum banakabu bulo, bukuluul baloŋe li jiwuñet. ²⁷Jakum jikat Sayitaane min abaj bútin li bukuluul. ²⁸An anaakumuu ákuwet, li akat ékuwetayi. Laate alok li kuŋenool min ábajum to wah boot li buloŋool, li álambenum tó foof an an tooke kalamben. ²⁹Jakum kulim kajakut kúfulumul li utumawu wooluul, bale jinaak jilob kulim kásuume kata kawankulen bukan li káyinenaku kooliil. Koote kulako kulim kata kalamben anawu ajantenemuu li ko. ³⁰Jakum jíji Buyinumabu Banabaabu bata Ateemit li búyiyenoo. Buyinumabu umbu Banabaabu bo Ateemit akaanumuu li bukuluul, min bulako húlangumaaso háhiise kaanaku li hunakahu húbanumahu fan afakenuul li majakut manooman. ³¹Jakum baj li bukuluul bal̥eet, etindihuuñ, kawuñet, batalen, búgeloo li búl̥afut banooban feh. ³²Anoowan li bukuluul laate ásuum li afaalool, ban li jíbooliwoo. Jibonketoo loon Ateemit abonketuulumuu humum hata hujokoolahu hooluul li Kilisita.

Jiloŋ li mawuŋaamu

¹Emmuu bukuluul bañiil joom ban Ateemit aboolaat, kama jikaan loon akila akaanemuu. ²Jiloŋ buloŋ bata húbooli loon Kilisita ábooliwolaamuu, ayok asen buloŋool boot li alolaal. Lasensen buloŋabu boola loon kasila, búsimen básuume Ateemit.

³Bukuluul bukan kata Ateemit joom, mó mújimuu jakum baj li bukuluul húfulo bo muñaˈa, kákaanikoo kanookan kasuuneniye, li efañ sídalam. ⁴Jakut foof min jinaak jilob kulim kata búsunnikoo, kulim kata bul̥uuhoo, mantee foof kúmalla kásuumut bajam. Kulimaku kooluul koote kulako kulim kata kasal Ateemit. ⁵Mata joote jihaas kaanaku an áfulowe bó muñaˈa, an ákaanikoole suuneni, li an afañe sídalam, let anoken li Jáyiiyaju jata Kilisita li Ateemit. Li mal̥egenamu, efañ sídalam láalu kamanen kuteemit kalet mal̥egen.

⁶Jakum jikat an min abuntumuul li kulim kabajut jáliŋ. Kákaanikoo loon unku kújimuu Ateemit li al̥eet bukanabuku kafañutumuu kútuulool. ⁷Kama jakum jookoo wahoowah li bukanabuku umbuku. ⁸Naanaŋ, bukuluul li élim jilakowe, bale muñeˈe bukuluul jumbuku li mawuŋaamu mata Amaaŋenawu. Jiloŋ loon bañiil báami li mawuŋe. ⁹Mawuŋaamu mukaanekaan bukanabuku kulako bukan kásuume, kacole li kata mal̥egen. ¹⁰Jiŋes min jihaas wahawu wásuumumuu Amaaŋenawu. ¹¹Jakum butumuul bóomi ló li wahawu wakaaneyimuu li élimayi, wabajutumuu jáliŋ, bale joote jilob kaanaku ujakut, hákil bukanabuku feh. ¹²Li mal̥egenamu, wahawu wan bukanabuku umbuku kuyolowemuu min kukaan, usuunenisuuneni elob. ¹³Imban wahawu unwu ulobimuu hákil bukanabuku feh, ésukayi li ekit ejuk wo jak li mawuŋe. ¹⁴Li mal̥egenamu, wahoowah feh wakaani li mawuŋe, wo humum wo fan ulako mawuŋe. Wahawu unwu újimuu li koon:

«Ulíwo, awu jámoolimuu,

uyitowumul li kaketumuu,

min mawuŋamu mata Kilisita muhiiteni.»

¹⁵Kama joote jíkaanum buu jiloŋemuu eeno. Jakum jiloŋ loon bukan kahaasut wahoowah, bale jiloŋ loon bukan kájallowe. ¹⁶Nanoonan nan jiyilo jikaan majake, li jikaan mo, min jihaas joon taŋayi yan oomaamee ejakut. ¹⁷Mó mújimuu, jakum jikaan bukan kábaamowe, bale joote jínaanum waa Amaaŋenawu afañe min jikaan.

¹⁸Jakum jinaak jíkallenoo: kákallenoo lakaanekaan an min ákaan dó maayiiñ. Bale jikat Buyinumabu Banabaabu min bulako li bukuluul li sembaasu sata bo. ¹⁹Jiŋa’ ukijen, li kúwoolen, li úkim wabilume li Buyinumabu min jinaak jiwankulenoo. Jikijen ukijen min jisal Amaaŋenawu li uyinumuul feh. ²⁰Jisal nanoonan Ateemit Atuubaawu mata wahawu feh wan akaanumuu boot li bukuluul, li kajawaku kata Amaaŋenawu oololaal Yéesu Kilisita.

Wahawu wan anaale li áyinool kóotimuu kukaan

²¹Jinaak jítuuloo humum hata kákoli kan jíkoliye Kilisita.

²²Kanaalaabuku koote kútuul kúyiniil loon kútuulumuu Amaaŋenawu. ²³Mata ánayinaawu okila ammuu anahaanawu ata anaalaawu, loon Kilisita ammuu húkowahu hata Ejanguwayi. Akila ammuu li mal̥egen Afakenaawu ata Ejanguwayi yáamimuu eniilayi yoola. ²⁴Mó mújimuu, loon Ejanguwayi étuulumuu Kilisita, mo foof kaalaabuku kóotimuu kútuul kúyiniil li wahoowah feh.

²⁵Káyinaabuku koote kúbooli kuseekiil, loon Kilisita áboolimuu Ejanguwayi ayok aket boot li yo, ²⁶min akaan yo elako Ejangu yanabe. Li aŋa’ Hulimahu hoola min ágiilen yo loon ágiilenemuu. ²⁷Lakankaan loon muñaˈa mata lafanfañ min aŋa’ Ejanguwayi áhiisoolo akila humool, loon anaale li matiineniyamu moola feh, mabajut humaw, mañootoolut, ban matilut foof tanootan, mantee li elako Ejangu yanabe, yan an ayilaat ajuk wah wajakut li yo. ²⁸Muñowu foof ánayine áatimuu ábooli aseekool loon áboolimuu eniilayi yoola humum yo. Anáyine áboolimuu aseekool, akila humumool ábooliwoolowe. ²⁹Bajut an ahoye eniilayi yoola, bale fan ákuumen yo, ban li acookoo yo, loon foof Kilisita akaanemuu Ejanguwayi, ³⁰mata ololaal foofolaal feh oomaalumuu eniilayi yoola. ³¹«Wahawu unwu újimuu, ánayinaawu fan áfu’ bata atuubawool li jaawool, min ajow kukin li aseekool, min buko kúl̥uba kulako an ano5:31 Húkitumahu 2:24.» ³²Laalu wah wáamak wata mal̥egen wahaasuti mata wo. Injé lilollob kulimaku unku iya li Kilisita li Ejanguwayi. ³³Bale kulimaku unke lilobumuu foof boot li bukuluul: ánayine anoowan laate ábooli aseekool loon ábooliwoolomuu akila humumool, ban anaale anoowan laate foof átuul áyinool.

Buu bañiilabu bommuu li buloŋ eeno li sibukoolayiil

¹Bañiilabe, joote jítuul sibukoolawuul humum hata hujokoolahu hooluul li Amaaŋenawu, mata muñaˈa jakumuu. ²Eluwaayi étinaalayi yanaboomuu li wah wan Ateemit aane fan akaan, yo yommuu inye: «Utúul atuubayi li jaawi, ³mantee li ulako li kásuumaay, ban li ubaj buloŋ babaake li etaamayi.»

⁴Bukuluul jammuu sibukoola, jakum jinaak jikaan bañooluul bul̥eet, bale jígooculiil, li jiseniil uyinum, ban li jisaabiil loon Amaaŋenawu afañumuu.

Buu emiikeelayi yóotimuu eloŋ li kunahaanaku kooliil

⁵Bukuluul jammuu emiikeel, jítuul kunahaanaku kooluul kata baabe li etaam. Jítuuliil li ekole li kateelen ló, ban li jiluukeniil li uyinumuul feh loon jítuulumuu Kilisita. ⁶Jítuuliil, ban jakum lako buko to bale, mantee li kusaluul, bale jikaan nanoonan bulokabu booluul li uyinumuul feh loon Ateemit afañumuu, mata bukuluul emiikeel yata Kilisita joom. ⁷Jilok boot li kunahaanaku kooluul li ésuumansuum ló, loon eenimuu jiloolok boot li Amaaŋenawu humumool, bale inti boot li bukan. ⁸Loon jihaasumuu, anoowan akaanumuu wah wajake, aano amiikeel, alet amiikeel, Amaaŋenawu fan asuuhenool wo.

⁹Bukuluul jammuu kunahaan, jikaan mo manolamu foof emiikeelayi yooluul, ban jakum jinaak jinuulooliil. Joote jihaas joon bukuluul humumuul li emiikeelayi yooluul, Anahaanawu anolawu jibaje ammuu li emitayi, ban ájukeleliit li buul.

Butiikumaabu ban Ateemit asenumuu

¹⁰Boot min íbanum li kulimaku unke: jíbajum sembe li Amaaŋenawu, li sembaasu soola sáamakasu. ¹¹Jiŋa’ ujunkowawu feh wan Ateemit asenemuu jooken, mantee li jiyili jitiik li Sayitaane li bakaanelabu boola feh.¹²Hutiikahu han oomaamuu li ho, inti eeniseen li bukan loomaal li ho, bale li uyinumawu wajakutumuu li kunahaanabuku kata wo, kaakumuu adunaayi inye yammuu li élimayi. Li oonowaal li hutiik li uyinumawu wata búl̥afutabu wammuu haatiya li emitayi. ¹³Wahawu unwu újimuu, jiŋa’ ujunkowawu feh wan Ateemit asenemuu jooken, jakum bil heekuul li jitey, bale min jiyito lit min jitiik boot yok li húbanumahu.

¹⁴Kama jiyito lit. Jilako bukan kalobe mal̥egen, mata mal̥egenamu fan mulako husinjawumahu hooluul. Jilako bukan kacole, mata macolamu fan mulako loon kájufo kata mañ káhimene bagiŋabu booluul. ¹⁵Jihanken min jiwaale Hulimahu Hásuumaahu hasenemuu bukan kásuumaay. Jikaan momuu, fan nokoo loon kúkolobot kata asollaali jikaanowe. ¹⁶Jíyinen nanoonan li Yéesu Kilisita. Káyinenaku kooluul li akila fan kunokoo loon ebangal, yammuu enaak ehok simeelaasu feh sata sambunasu san Sayitaane afuculemuu. ¹⁷Min Ateemit afakenuulumuu, nokoonokoo loon káhand kata mañ lasenuul jikaano min kúhimen húkowahu hooluul. Hulimahu hata Ateemit han jookumuu, hunokoonokoo loon ékundu yan Buyinumabu Banabaabu busenuul jítuk. ¹⁸Jil̥aw nanoonan li búlambenum bata Buyinumabu Banabaabu. Jil̥aw Ateemit min alambenuul li wahoowah feh. Jíkaanum min jijooŋoo to li kal̥awaku, ban li jinaak jil̥aw boot li bukanabuku feh kata Ateemit. ¹⁹Jil̥aw foof boot lí ínje bájum Ateemit li asenom kulim kacole nan emmuu li ilako elob, mantee jakum ibaj kákolí ínje li kakitten bukanabuku mal̥egenamu mahaasutimuu mata Hulimahu Hásuumaahu. ²⁰Yéesu Kilisita lal̥usonl̥us boot min iwaale Hulimahu unhu Hásuumaahu li kajawaku koola. Hó hújimuu li éemi síyaat li hukul̥. Jil̥aw Ateemit mantee li inaak iwaale ho babajut ekole yanooyan, loon éetimuu iwaale ho.

Kasaafoo kúbanum

²¹Atuyolaal Tisik an uboolaataalumuu, ammuu aloka ata mal̥egen ata Amaaŋenawu, fan alobuul múmbaam feh, mantee li jihaas buu leeno, li waa likaane li wo. ²²Líboñulooboñul boot booluul min abil alobuul buu áloli joono, min átintimbenuul foof.

²³Ateemit Atuubaawu li Amaaŋenawu Yéesu Kilisita, kujow kusen kutuyolaal feh kásuumaay, húbooli, li káyinen. ²⁴Ateemit ásooniyen bukanabuku feh káboolimuu Amaaŋenawu oololaal Yéesu Kilisita, húbooli hayilaat huban.