KATA KOLOS

Eleetalayi yan Fool akiicumuu kata Kolos

Wahawu wáamimuu li eleetalayi

Kolos elakowenlako ésuk yata etaamayi yata Aasi. Etaamayi inyu yata Aasi, yo yooneyimuu muñeˈe Túluki. Ejanguwayi yata Kolos, abuke Fool an koone Efafulaas ayiten yo. Fool humumool ámusut ajow boot bo, bale Efafulaas lajowujow alobool aanool baje bukan kaliikene wah wata émalimiñ káyinenumuu, min kunaak kulillimeniil. Fool li akiiciil eleetalayi inye min awankuleniil ban li aaniil kunab li baliikelenabu bajakaabu min kukat bo bata émalimiñayi. Nan Fool akiicumuu eleetalayi inye, okila li hukul̥. Fan áati akiic eleetalayi inye li mano li sileetalasu san akiicumuu bukanabuku kata Efées, li yan akiicumuu Filemoŋ.

Nan Fool akiicumuu eleetalayi inye, lajanjand asal Ateemit humum hata ekelecenayi yata Kolos (Hútijahu 1:1-14). Fúlum tó, Fool li awayil̥eniil kulimaku kan aliikeniilumuu mata Yéesu Kilisita li wahawu wan Yéesu akaanumuu boot li buko (Hútijahu 1:15-2:3). Yéesu ammuu kambuwaku kata Ateemit. Okila áwuwenumuu wahoowah feh. Eketayi yan aketumuu li ekuluwaayi, yó éjimuu li ubajaal hujamoo li Ateemit. Li Hútijahu 2:4-25, Fool láhihhiis ló kaanaku kulimaku kaliikeneyimuu mata Hulimahu Hásuumaahu, let ko kanolaku li kan bukanabuku kaliikenemuu ésukayi wah wata émalimiñ kuliikenemuu. Li mal̥egenamu, wahawu wan kusuwifaku li kata Gilees kuliikenemuu ésukayi mata emalakaayi, mata katey búkut, mata ugaanawu wata kusuwifaku, li mata uŋoon ukee li foof mata síwum, bukanabuku kaliikenemuu ésukayi wah wata émalimiñ, kuliimooliimoo wahawu unwu feh. Li Hútijahu 3:1-4:6, Fool lawayil̥enwayil̥en ekelecenayi buu yommuu li eloŋ eeno mata an ano koom li Yéesu Kilisita.

Li húbanumahu (Hútijahu 4:7-18), Fool li asaafiil, ban li átuk okila humumool min akiiciil hulim.

Kasaafoo

¹Injé Fool ammuu afootal ata Yéesu Kilisita li húnongumahu hata Ateemit, li atuyolaal Tímote, áloli jikiiculo eleetalayi inye, ²boot li bukanabuku kata Ateemit kammuu kutuyolaal káyinenumuu li mal̥egen li Kilisita, kata ésukayi yata Kolos: Ateemit Atuubawolaal ajow asenuul káji ban li akatuul li kásuumaay.

Fool li asal Ateemit

³Alóli jumbuku min jisalemuu Ateemit Atuubaawu ata Amaaŋenawu, nan jil̥awemuu nanoonan boot li bukuluul. ⁴Jisalesal Ateemit mata jijanjam mata káyinenaku kooluul li Yéesu Kilisita, li mata húbooliyahu han jíboolimuu bukanabuku feh kata Ateemit. ⁵Jibabbaj káyinen li húbooli mata min jiyaakaalumuu li wahawu wan Ateemit akatumuu li emitayi boot li bukuluul. Yaakaalayi inyu, nan hulim hata mal̥egenamu hammuu Hulimahu Hásuumaahu hubilumuu booluul kátinaalaku min jijam ho, no jibaj yomuu. ⁶Hulimahu unhu Hásuumaahu hunhu min huyiisoolemuu, ban li húŋalul kásooniyen li adunaayi feh, loon foof hukaanumuu li bukuluul yaan li hunakahu hútinaalahu, nan jijamumuu li kulobuul mata kájiyaku kata Ateemit li mal̥egenamu mata ko feh ban li jiliitiken ko jak. ⁷Efafulaas, ammuu áfaaloli aloka an jiboolaat, akila aliikenuulumuu wahawu unwu feh. Laanosaano li bulok boot li bukuluul loon aloka ata mal̥egen ata Kilisita. ⁸Lálobolilob mata húbooliyahu han Buyinumabu busenuulumuu. ⁹Wahawu unwu újimuu, áloli hunakahu nan jijamumuu li kulob mooluul, jikatut kal̥aw Ateemit boot li bukuluul. Alóli jil̥awe Ateemit min akaanuul jihaas jak húnongumahu hoola, naboo li bújallo li butuuko banooban ban Buyinumabu boola busenemuu. ¹⁰Alóli jil̥awel̥aw loon muñaˈa mantee bukuluul li jiloŋ loon Amaaŋenawu afañumuu, ban li jinaak jikaan nanoonan wahawu wásuumoolumuu. Bakaane banooban bajake bujow bujuki li buloŋabu booluul, ban li jinaak jihaŋ mahaas Ateemit jiyinno bo. ¹¹Alóli jil̥awe Ateemit min alitenuul li wahawu feh li sembaasu soola sáyiineniyaasu, mantee li jiyili jímuñ wahoowah li hujokoo ló. ¹²Jisal Ateemit Atuubaawu li ésuumansuum ló, akaanuulumuu min jiyili jibaj jooluul li wahawu wajakaawu wan ahahenumuu boot li bukanabuku koola li Jáyiiyaju jata mawuŋaamu. ¹³Li mal̥egenamu, labotumulolaabot li sembaasu sata élimayi, min ájowetumolaal li Jáyiiyaju jata Añoolool an aboolaatumuu. ¹⁴Li Añiilawu ummu lúfakumaamuu, li okila uhoofoolawu woololaal úbonketumimuu.

Kakijen kata kasal Kilisita ammuu Amaaŋenawu ata etaamayi feh

¹⁵Kilisita ammuu kambuwaku kata Ateemit ájukeliitimuu, okila ammuu añiilawu anolawu ata Ateemit, ban to lalakowe tówum wahoowah feh úwuweni, ban foof lahaŋ wo feh.

¹⁶Mata li akila wahawu feh úwuwenumimuu,

wammuu li emitayi li wammuu li etaamayi,

wajukeyimuu li wájukeliitimuu,

wahoowah feh wabaje

sembe li emitayi,

uyinumawu wabajumuu kayile,

li kunahaanaku kata wo feh,

wahawu unwu feh li akila úwuwenumi,

ban boot li akila.

¹⁷Kilisita to laam tówum wahawu feh ubaj,

ban wahawu feh wabajumuu li kuŋenool woom.

¹⁸Okila ammuu húkowahu hata

eniilayi yáamimuu Ejanguwayi;

okila ammuu húkitumahu,

okila ajandumuu ayitowumul li eketayi,

bájum li ahaŋ wahoowah feh.

¹⁹Mata Ateemit súumoosuum

min aŋa’ wahawu feh wáamimuu

li akila humumool akaan li Kilisita;

²⁰min wahawu feh újamoolum li Kilisita,

ban boot li Ateemit akila humumool.

Li húsimahu hata Añoolool

háyuwimuu li ekuluwaayi,

Ateemit ákaanummuu min kásuumaay

kubaj li wahawu feh,

lako wahawu wammuu li etaamayi,

mantee foof wammuu li emitayi.

²¹Naanaŋ bukuluul jíloyiyenloyi Ateemit ban li jilako kulatoolawool, mata uyinoolawu wooluul ujakut, bakaanelabu booluul foof bujakut. ²²Bale muneˈe Ateemit lájowunjowum li eketayi yata eniilayi yata Añoolool, min akaanuul jijamoo li akila humumool. Lakankaan mo mantee li abil akaanuul jiyito hákilool manabe, maakut butila banooban ban an let ayili alob majakut aya li bukuluul. ²³Bale yo yommuu bukuluul bátuke lit ban li jijooŋoo to li káyinenaku, ban jakum jikat bo kákangumaku kan jibajumuu li Hulimahu Hásuumaahu han jijamumuu. Hulimahu unhu Hásuumaahu ho huwaaleyimuu bukanabuku feh kammuu li etaamayi, ban ínje Fool aloka ata ho leem.

Sílaamasu sata Fool boot li Ejanguwayi

²⁴Muneˈe kaanonkaan ésuumansuum min eenomee li sílaam boot li bukuluul, ban wahawu wasaŋomuu li sílaamasu sata Kilisita, li ihabel wo ílaam li eniilom boot mata eniilayi yoola yammuu Ejanguwayi. ²⁵Leenoseeno muñeˈe aloka ata Ejanguwayi, naboo li bulokabu ban Ateemit asenommuu kakaan boot li bukuluul: bo bommuu kawaale hulimahu hoola foof ho feh. ²⁶Hulimahu unhu ho hommuu mahaasutimuu mayolimuu no unnu feh li simitasu unsu feh, bale muneˈe Ateemit láhihhiis ho set bukanabuku koola. ²⁷Ateemit lakankaan mo, mata lafanfañ min áhiis bukanabuku koola, majakamu mata wahawu woola wahaasutimuu, li máyiineniyamu mata wo boot li bukanabuku feh. Wahawu unwu wahaasutimuu wo wommuu: Kilisita ummu li anoowan li bukuluul, ban li akaanuul jíkangum kaanaku, fan jilako li máyiineniyamu mata Ateemit. ²⁸Akila lulobaalemuu moola bukanabuku feh. Li unaak usaabaal ban li uliikenaal anoowan feh li bújallo ló banooban, bájum li úŋalulaal anoowan feh manokoole loon Kilisita li wahoowah feh. ²⁹Wahawu unwu újimuu li éemi li kahanken min itaj, mantee li iyili ihabel ikaan bulokabu umbu li sembaasu sata Kilisita, sammuu li kakaan bulok báamak lí ínje.

¹Li mal̥egenamu, lifañe min jihaas buu bútajabu búsengimuu, ban éemimuu li bo boot li bukuluul, boot li kata ésukayi yata Lawodise, li boot li bukanabuku feh kahaasolutommuu. ²Wahawu wan ifañumuu, wo wommuu min bukuluul jibaj kawankulen li uyinumuul, ban li jijokoo lit loon an ano li húbooliwoo ló, imban li jibaj butuuko báamak. Muñowu jommuu jikaan, li jiyili jihaas mahaaseenutimuu mata Ateemit, mammuu Kilisita. ³Li Kilisita hubajahu feh hata bújallo li hata kahaasemiñ huyolimuu.

⁴Lilobuulob wahawu unwu, jakum bil an abuntumuul li balobe básuume. ⁵Maayeet min kite eenimuu ilet ínje humumom li bukuluul, bale buyinumom bumbu li bukuluul. Súumonsuum ŋáa’ min jibajumuu kajamoo, li min jítukumuu lit káyinenaku kooluul li Kilisita.

Buloŋabu ban uyabaalumuu li mal̥egen li Kilisita

⁶Emmuu jiyayyab Yéesu Kilisita loon Amaaŋenawu ooluul, kama jikatool min acolen buloŋabu booluul. ⁷Jiya kuhaa’ kalite li akila, ban li jánkum li akila, min jihaŋ malit li káyinenaku kooluul loon kuliikenuulumuu. Jinaak jisal Ateemit ŋáa’.

⁸Jíkaanum jakum bil an abuutumuul li Sihekej2:8 Sihekej: Li kufalansewaay yo yommuu Fílosofi (Philosophie). Laalu émalimiñ yabilumulo li bújallo bata ál̥ahukowan, li sembaasu sata uyinumawu wajakutaawu wammuu li adunaayi, bale inti li Kilisita ebilumulo. ⁹Li mal̥egenamu, bóonowabu feh bata Ateemit, bumbu li eniilayi yata Kilisita. ¹⁰Bukuluul li hujokoolahu hooluul li okila jíyabummuu wahawu feh boot to, okila ahaŋumuu sembe sanoosan sata uyinumawu wajakutumuu li huhaane hanoohan.

¹¹Li Yéesu Kilisita bukuluul jíteyenumimuu búkut, kateyen búkut kan kaŋen kata an kukaanut, bale li Kilisita kubilumulo ban to láfulenummuu wahawu wakaanemuu eniilayi ehoofoo. ¹²Nan kúbatiisewuulumuu, no jihokoolimuu li Kilisita, ban li jiyitowumul foof li eketayi li akila, mata jíyinenyinen li sembaasu sata Ateemit sayitenumuloomuu li eketayi. ¹³Naanaŋ, bukuluul jiketenket mata uhoofoolawu wooluul úji, ban foof mata jilakowut bukan kata Ateemit. Muñeˈe Ateemit lasenuusen buloŋ mata hujokoolahu hooluul li Kilisita húji, ban li abonket uhoofoolawu woololaal feh. ¹⁴Ateemit lábubbuj kaayiitaku dán uhoofoolawu woololaal ukiicimuu, kanaake kúhiisolaamuu buu luhoofoolaalumuu le, li wahawu wan ootaalumuu ucaamaal Ateemit. Lábubbuj wahawu unwu feh li kabaaŋaku kan abaaŋ womuu li ekuluwaayi. ¹⁵Muñeˈe Ateemit li abot sembaasu sata uyinumawu feh wajakutumuu, li sata kunahaanaku kata wo feh, ban li ayiiŋen wo hákil ésukayi feh, ban foof li akaan wo únabul kata búsol kayooŋaku kata Añoolool aheek womuu.

¹⁶Mó mújimuu, jakum jikat an min atiibuul mata wah wan jitiñe li mata wah wan jihobe, mantee foof mata kagaan, mata hul̥een huwunkul, li mata húyiiyaayahu hata kusuwifaku. ¹⁷Wahawu unwu feh hin élinga yata wahawu wammuu li ebil. Mal̥egenamu mo mummu li Kilisita. ¹⁸Jakum jikat bukanabuku kafañumuu ŋáa’ kakaan loon kuwalenoolowalenoolo, ban li kunaak kumanen kumalaka, min kúfulenuul li busuuhenabu bammuu booluul. Bukan loon muñowu kulobelob ŋáa’ mata wahawu wan kujukumuu li kahimmo. Fan kunaak kukaal̥o li katebenoolo, ban li kunaak kuyinoo mata wahawu wata adunaaye bale. ¹⁹Kujokut li Kilisita ammuu húkowahu hata Ejanguwayi. Li mal̥egenamu, Kilisita ájimuu eniilayi foof yo feh li ékuumeni, ban li éjokoolum li síŋullumasu sata yo li kuŋawaku foof kata yo, min yank loon Ateemit afañumuu.

Buloŋ li eket li Yéesu Kilisita

²⁰Kaanumuu loon bukuluul jiketooketoo li Kilisita, min jífu’ li makaanelamu mata uyinumawu wata adunaayi, wáa lí újiwuul li jinaak jiloŋ loon eenimuu li kuŋen adunaayi joom? Wáa újiye li jinaak jikaan loon adunaayi elobumuu: ²¹Jakum uŋa’ wahawu unwe! Jakum ujaken unwa! Jakum ugo’ waaye? ²²Siluwaasu unsu sikaanikaan boot li wah waatut ulaañen ubaj jáliŋ wo baŋaleli uban min kaan wah. Laalu hin siluwa li baliikene bata bukan. ²³Li mal̥egenamu, siluwaasu unsu ujuke somuu li oon bújallo bóomi ló, mata silollob buu anoowan ammuu li anab li bútinabu boola, mata kawalenoolo, li mata katek eniil, bale siluwaasu unsu sibajut jáliŋ. Soonosoono to boot kakaan eniilayi súum bale.

¹Emmuu Kilisita layitowuuyitowul li eketayi li bukuluul ló, kama jiŋes wahawu wammuu haatiya dán Kilisita áamimuu mabahe kaŋen kúli Ateemit. ²Jiŋa’ uyinumuul feh jikaan li wahawu wammuu haatiya, jakum jiyinoo wammuu li etaamayi. ³Li mal̥egenamu, bukuluul jikeeket ban buloŋabu booluul buyoliyo li Kilisita ammuu li Ateemit. ⁴Kilisita ammuu buloŋabu booluul. Muñeˈe nan ammuu li álaŋul, no unnu bukuluul foof fan jílaŋoolul li akila li máyiineniyamu.

Buloŋ buwunkul li Yéesu Kilisita

⁵Kama muñeˈe jífulen wahawu wáamimuu li buloŋuul wata etaamaye loon: kahinto li aletalet, kákaanikoo, kamelo wah kajakut, kásiibo wah kajakut, li efañ sídalam yammuu kamanen ateemit alet mal̥egen. ⁶Wahawu unwu ukaanemuu min Ateemit awuñet [bukanabuku kátuuleliitoolumuu]. ⁷Muñowu bukuluul foof jinaake jiloŋ nomuu, nan jinaake jikaanumuu uhoofoolawu unwu.

⁸Bale muñeˈe bukuluul jikat wahawu unwe feh: etindihuuñ, bal̥eet, búl̥afut, li kúloboo. Kulim kajakut jakum kúfulumul li butumuul. ⁹Jakum an ámal asen afaalool, mata jikaakat bo buloŋabu booluul buhaanabu li makaanelamu mata bo, ¹⁰min jiŋa’ buloŋabu buwunkulabu. Anawu ummu awunkulawu an joonomuu muñeˈe, ummu min awunkulowemuu, min anaak ahaŋ manokoo li áwuwenaawu oola, mantee bukuluul li jihaas Ateemit jak. ¹¹Muñeˈe jáliŋ yanooyan elet to an balet asuwif ammuu wahoowah feh li anoowan feh.

¹²Muñeˈe bukuluul bukan kata Ateemit. Ateemit lal̥usuul̥us ban li afañuul. Wahawu unwu újimuu kama joote jilako bukan káyiyene bukan, bukan kásuume, bukan kawalenoolowe, bukan kájoobiye uyinum li bukan kayilo húmuñ. ¹³Jinaak jímuñoo, ban an li bukuluul bajumuu wah wan afaalool afete li akila li wo, li jibonketoo, loon Amaaŋenawu abonketuulumuu foof. ¹⁴Ban famen to li wahawu unwumaa feh, jíbooliwoo, mata húbooli hujokemuu bukan hukaan tin tano li kajamoo kata mal̥egen. ¹⁵Kásuumaayaku kata Kilisita kulako li uyinumawu wooluul li sembe. Kásuumaayaku unku kújimuu Ateemit li ahooñuluul boot min jilako an ano. Naak jisalool nanoonan. ¹⁶Hulimahu hata Kilisita hujow hulako li bukuluul ŋáa’ li kásooniyenaku kata ho ló. Jinaak jiliikenoo ban li jinaak jisaaboo li bújallo ló banooban. Jinaak jísalum Ateemit li buyinumuul feh li úkim, kúwoolen li ukijen wabilumulo li Buyinumabu Banabaabu. ¹⁷Wahoowah feh wan jikaane, lako li malobe mantee foof li makaane, jikaan wo li kajaw kata Amaaŋenawu Yéesu, min jísalum li akila Ateemit Atuubaawu.

Buu an áyinene li Yéesu áatimuu aloŋ eeno

¹⁸Kanaalaabuke, jítuul kúyinuul, loon anaale áyinene li Amaaŋenawu áatimuu akaan.

¹⁹Kánayinaabuke, jíbooli kuseekuul ban jakum jítaañi li buko.

²⁰Bañiilabe, jítuul sibukoolawuul li wahoowah feh, mata wahawu unwu Amaaŋenawu afañumuu.

²¹Situubaase, jakum jinaak jikaan bañooluul bul̥eet, jakum bil kúyeko.

²²Emiikeelaye, jítuul kunahaanuul kata baabe li etaam li wahawu feh. Jilok boot li buko, ban inti buko to bale loon eenimuu huŋes kakaan bukan súumiil jifañe, bale jikaan mo li buyinum bajake li kákoli kata Amaaŋenawu. ²³Wahoowah wan jibaje kakaan, jikaan wo li buyinum básuume, loon eenimuu boot min jikaan wo boot li Amaaŋenawu, bale inti boot li bukan, ²⁴min jihaas kaanaku Amaaŋenawu fan asuuhenuul, fan asenuul li wahawu wajakaawu wan akaanumuu li emitayi boot li bukanabuku koola. Anahaanawu ata mal̥egen an bukuluul jilokemuu boot li okila, akila ammuu Amaaŋenawu Kilisita. ²⁵Li mal̥egenamu, an akaanumuu wah wajakut, fan abaj katek kanaboole li wahawu wan akaanumuu, mata Ateemit ájukeleliit li buul.

¹Kunahaanake, jinaak jikaan emiikeelayi yooluul wah wacole ban li jijokiil kule keb. Jiwayil̥o kaanaku bukuluul foof jibaje Anahaan li emitayi.

Kulim kata kasaab

²Jihanken li kal̥awaku ban li jijooŋoo to li ko, min jinaak jisal Ateemit. ³Jil̥aw foof boot li áloli mantee Ateemit li ásenoli bútin bajake min jiwaale hulimahu hoola bukanabuku, min jiyili jikitteniil wahawu wan kuhaasutumuu li Kilisita, wájiwommee li eeno li hukul̥. ⁴Jil̥aw min iyili íhiis jak wahawu unwu wahaasutimuu, loon éetimuu íhiis wó.

⁵Jiloŋ li bújallo ló hákil bukanabuku káyinenutumuu li Kilisita. Nanoonan nan jiyilo jikaan majake, li jikaan mo. ⁶Kulimaku kooluul kujow kulako nanoonan kulim kásuume. Jihaas buu jóotimuu jinaak jibag anoowan jak.

Kasaafoo kúbanum

⁷Atuyolaal Ticik an uboolaataalumuu, fan alobuul múmbaam feh. Lakankaan aloka ata mal̥egen li anaboolawom li bulokabu bata Amaaŋenawu. ⁸Boot min iboñuluul okila humumool, bájum li abil alobuul mata buloŋabu bóololi baabe, ban li awankulenuul foof. ⁹Ticik fan kúnabooluul buko Onéesim ammuu an ata booluul, ban li áami atuyolaal ata mal̥egen an uboolaataal, átuke lit li káyinenaku. Kúliiŋulumuu, fan kuhebuul wahawu feh wabajumuu baabe.

¹⁰Alisitaak an kukul̥oomuu li mano lí ínje, lasaafuluul. Maak, ammuu atuyawu ata Balunabaas, lasaafuluul foof. (Bukuluul jijanjam kulimaku kan ilobumuu mata Maak: abilumuu booluul, li jiyabool jak). ¹¹Yéesu an koonemuu Súsutiis, lasaafuluul foof. Li kusuwifaku feh káyinenumuu li Yéesu, umbuku kúhaaji bale kommuu li bulok lí ínje boot li Jáyiiyaju jata Ateemit. Kútintimbenontintimben ŋáa’.

¹²Efafulaas ammuu foof an ooluul, lasaafuluul. Lakankaan aloka ata Yéesu Kilisita, ban akatut kal̥aw súf boot li bukuluul, bájum li jítuk lit ban li jank jijow jikiben li káyinenaku kooluul, min jinaak jikaan li mal̥egen loon Ateemit afañumuu. ¹³Li mal̥egenamu, ínje humumom liyilo ilob moola kaanaku lalokelok ŋáa’ boot li bukuluul, boot kata ésukayi yata Lawodise li boot kata ésukayi yata Híyelofoliis. ¹⁴Lík ammuu abuntena buko li Demaas kan uboolaataamuu, kusaafuluul.

¹⁵Jisaaf kutuyolaal kammuu Lawodise. Jisaaf foof Ninfaas li bukanabuku feh kata ejanguwayi yammuu li eluufayi yoola. ¹⁶Nan bukuluul jommuu li jijanga eleetalayi inye booluul jiban, li jikaan manooman min ejangayi foof li ejanguwayi yata kata Lawodise. Bukuluul foof li jijanga eleetalayi yammuu li ebilumul Lawodise. ¹⁷Imban li joon Alisif ajooŋoo to min akaan bulokabu jak, ban Amaaŋenawu asenoolumuu kakaan.

¹⁸Injé humumom Fool ítuke li kaŋenom min ikiiculuul kulimaku unke min isaafuluul. Jiwayil̥o kaanaku li hukul̥ leem.

Kájiyaku kata Ateemit kujow kulako li bukuluul.