Marcos

Bed̶ea bia Jesús ʉ̃rʉbena Marcosba b̶ʉd̶a

Nau karta Marcosba b̶ʉsii. Judio Jerusalend̶ebena basii. Chi naweba de Jerusalend̶e uru b̶uasii (Hechos 12:12). Marcos Bernabé ome chi niu basii (Colosenses 4:10). Pablo aid̶abachii (2 Timoteo 4:11). Pabloba maud̶e Bernabeba Jesús ʉ̃rʉbena naa jaradead̶e wãsid̶aud̶e Marcos adoesid̶au (Hechos 12:25—13:13). Hechos kartad̶e «Juan Marcos» trʉ̃ b̶ʉ kub̶uu.

1 Pedro 5:13d̶e, Pedroba Marcos «mʉ warr» asii. Maud̶eeba dachiba kʉ̃risia panuu Pedroba Jesús ʉ̃rʉbena nebʉrʉ b̶uad̶a, Marcosba mau nau kartad̶e b̶ʉsii. Roma puurud̶e Pedro ome b̶uasiid̶e ãbarã judiowãerã baita griego bed̶ead̶e b̶ʉsii.

Marcosba naa b̶ʉsii Juanba Jesús boro ead̶a ʉ̃rʉbena (1:1-11) maud̶e jʉbawãe niiba Jesús kachiruad̶e b̶aebii chaad̶a ʉ̃rʉbena (1:12-13). Mawãare b̶ʉ kub̶uu Jesusba Galilea druad̶e wau b̶uad̶a ʉ̃rʉbena (1:14—9:50) maud̶e Galilead̶ebena Jerusalend̶aa wãaruud̶e jaradea b̶uad̶a ʉ̃rʉbena (10:1-52). Ed̶a b̶ʉ kub̶uu Jesusba ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau wau b̶uad̶a ʉ̃rʉbena maud̶e Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu ʉ̃rʉbena jaradea b̶uad̶a. Kaad̶eare b̶ʉ kub̶uu Jesús Jerusalend̶e makad̶a ʉ̃rʉbena (11:1—16:20).

Nau kartad̶e arakʉd̶e unubia b̶uu Jesús judiomina waabenarã judiowãerãba biꞌia ijãabachid̶au ichi Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a (7:24-30; 15:33-39). Jesús nau iujãad̶aa neebasii chi mechiu bai baita maumaarã ãrea biꞌiwãe b̶uai baita (8:31; 10:42-45). Dachi baita nau kʉ̃risia mechiu 8:34d̶e b̶ʉsii: «Ab̶a mʉ baara nibai kʉ̃ria b̶uubʉrã, mauba wau kʉ̃ria b̶uu ida b̶uped̶a ãrea biꞌiwãe b̶uai baita b̶uai b̶uu. Maabae mʉ baara wãi b̶uu».

1

Juan chi Boro Eabarii ʉ̃rʉbena

Mateo 3:1-12; Lucas 3:1-9,15-17; Juan 1:19-28

1-2Nau chi bed̶ea bia Dachi Akõre Warr Jesucristo ʉ̃rʉbena b̶ʉʉruu. Naed̶e Dachi Akõre baita berreabarii Isaiasba naka b̶ʉsii:

«Chi mʉ baita bed̶ea jarabarii mʉʉba bichi naa bʉii bichi o jaremera.1:1-2 Malaquías 3:1.

3Ẽbẽra drua sirua wãꞌãe b̶uud̶e jĩwa berrea b̶uu:

“O jarésturu Dachi Mechiu biꞌia irsibid̶amera.

O ichi baita jipa wirua wáusturu”».1:3 Isaías 40:3.

4Ara mau kĩra Juan chi Boro Eabarii drua sirua wãꞌãe b̶uud̶e ẽbẽrarãmaa jaradea b̶eesii ãchi kachirua ida b̶ud̶aped̶a Dachi Akõremaa need̶amera. Ichiba jarasii maka wauduubʉrã Dachi Akõreba ãchi kachirua perdonai. Maabae boro ead̶ai panuu abachii. 5Maud̶e ẽbẽrarã Jerusalend̶ebenarã maud̶e joma Judea druad̶ebenarã Juanmaa wãbachid̶au. Ãchiba kachirua wauped̶aad̶a ichi daad̶e jarabachid̶au. Maabae Juanba ãchi Jordán dod̶e boro eakuabachii.

6Juanba paru camello kara waud̶a jʉ̃bachii. Kʉrrd̶e ãnimara e waud̶a jʉ̃bachii.1:6 Juan chi Boro Eabariiba paru jʉ̃bachii, chi nabẽra Dachi Akõre baita berreabarii Eliasba jʉ̃bachii kĩra. Sisi kobachii maud̶e moded̶ebena nidurr kũab̶ari b̶aa dobachii. 7Maud̶e naka jaradeabachii: «Mʉare ab̶a neei chi mʉ aude mechiu nii. Maud̶eeba mʉ sinib̶arikau kob̶eeped̶a ichiba jʉ̃rʉd̶e jʉ̃barii poyaa enai b̶uuwãe. 8Biawãra mʉʉba baniaba machi boro easii maamina ichiba Dachi Akõre Jaurid̶eeba boro eai».

Juanba Jesús boro ead̶a

Mateo 3:13-17; Lucas 3:21-22

9Mau ewarid̶e Jesús Nazaret puurud̶ebena Juan b̶uumaa wãsii. Nazaret puuru Galilea druad̶e b̶uu. Jesús wãsiid̶e Juanba ichi Jordán dod̶e boro easii. 10Jesús doed̶abena wãaruud̶e bajãa ewaaruu unusii. Maud̶e Dachi Akõre Jauri paloma kĩra ichi ʉ̃rʉ neeruu unusii. 11Bajãad̶ebena mimi ab̶a ũrisid̶au. Naka jarasii: «Bichi mʉ Warr chi mʉʉba kʉ̃ria inii. Bichi kakua mʉ ãrea kĩrajʉʉ b̶uu».1:11 Isaías 42:1.

Jʉbawãe niiba Jesús kachiruad̶e b̶aebii chaad̶a

Mateo 4:1-11; Lucas 4:1-13

12Maad̶akare Dachi Akõre Jauriba Jesús drua sirua wãꞌãe b̶uud̶aa wãbisii. 13Aria Jesús ãnimara kachirua nuree tãed̶e 40 ewari b̶uasii. Satanasba ichi kachiruad̶e b̶aebii chaa b̶uasii kachiruad̶e b̶aemera. Maud̶e angelerãba ichi aid̶abachid̶au.

Jesusba jaradea b̶eed̶a

Mateo 4:12-17; Lucas 4:14-15

14Juan chi Boro Eabarii jʉ̃a b̶uasiid̶e Jesús Galilea druad̶aa wãped̶a chi bed̶ea bia Dachi Akõre ʉ̃rʉbena jaradeabachii.1:14 Bed̶ea bia Dachi Akõre ʉ̃rʉbena. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e b̶ʉ kub̶uu: Bed̶ea bia Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu ʉ̃rʉbena.15Naka jarabachii: «Ewari neesii. Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶eei.1:15 Daniel 2:44. Machiba kachirua waubadau ida b̶ud̶aped̶a mau bed̶ea bia ijã́sturu».

Jesusba b̶eda jidaubadaurã iud̶a

Mateo 4:18-22; Lucas 5:1-11

16Jesús Galilea mar iikaa wãaruud̶e Simón maud̶e chi ãba Andrés unusii. Mau ẽbẽrarã b̶eda jidaubadaurã basiid̶eeba, mard̶e b̶ata nibasid̶au. 17Maka panuud̶e Jesusba ãchimaa jarasii:

—Mʉ baara wã́duru. Machiba b̶eda jidaubadau kĩra mʉʉba machimaa jaradeai ẽbẽrarã mʉʉmaa eneed̶amera.

18Ara makʉd̶e ãchi ãtarraya ida b̶ud̶aped̶a Jesús baara wãsid̶au.

19Mau naabe wãaruud̶e Jesusba Santiago maud̶e chi ãba Juan unusii. Maarã Zebedeo warrarã basii. Jãbad̶e chi ãtarraya kõad̶a jʉ̃ʉkamaa panasid̶au. 20Maud̶e Jesusba ãchi iusii ichi baara wãd̶amera. Ara makʉd̶e Santiago maud̶e Juanba ãchi akõre Zebedeo maud̶e chi ichi baita trajabadaurã jãbad̶e b̶ʉid̶aped̶a, Jesús baara wãsid̶au.

Jesusba jai kachirua duabʉid̶a

Lucas 4:31-37

21Maarã Capernaum puurud̶aa wãsid̶au. Maabae bari panabadau ewari bakare Jesús judiorã araa ãbua imibadau deed̶aa wãped̶a Dachi Akõre bed̶ea jaradea b̶eesii. 22Jaradea b̶uud̶e jomaurãba kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii. Chi Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã kĩra jaradeaka basii. Maumaarã ãrea kuitaa b̶uud̶eeba arakʉd̶e jaradea b̶uasii. 23Aria panuud̶e, mau judiorã araa ãbua imibadau ded̶e, jai kachirua bara b̶uu ẽbẽra naka jĩwa jarasii:

24—¡Jesús Nazaretd̶ebena! ¡Dai ida b̶use! ¿Dai kenad̶e neeska?1:24 ¿Dai kenad̶e neeska? Jesusba ãchi beabai basii, maumaarã ãchi kastikai basii, ewaricha biꞌiwãe panad̶amera. Mʉʉba kuitaa b̶uu bichi kai: ¡Bichi Dachi Akõreba bʉid̶a!

25Jesusba ichimaa naka jarasii:

—¡Chũpea b̶uase! Jãu mukĩra kakuad̶ebena awara wãse.

26Ara makʉd̶e chi jai kachiruaba chi mukĩra wawabiped̶a, ãrea b̶iaped̶a awara wãsii. 27Maud̶eeba jomaurãba kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii. Ãchiba chiya id̶i kopaneesid̶au: «¿Nau kãarema? Jesusba jaradea b̶uu chi wid̶ibʉ, ãrea kuitaa arakʉd̶e jaradeabariid̶eeba. Chi jai kachiruarã bid̶a ichiba jaraaruu ũri panuu».

28Maud̶eeba joma Galilea druad̶e kãꞌãabariwãed̶e Jesús trʉ̃ poa kob̶eesii.

Jesusba Simón Pedro pakõre aribiabid̶a

Mateo 8:14-17; Lucas 4:38-41

29Maud̶e judiorã araa ãbua imibadau ded̶ebena wãd̶aped̶a Simón deed̶aa wãsid̶au Jesús, Santiago maud̶e Juan. Simón ãba Andrés sid̶a aria b̶uabachii. 30Maud̶e Jesusmaa jarasid̶au Simón pakõre kʉamiaba kʉd̶ad̶e b̶uu. 31Mau b̶uumaa wãped̶a, juad̶e jidauped̶a jiradubisii. Ara makʉd̶e chi kʉamia duusii. Maabae Simón pakõreba ãchimaa kobiasii.

32Kiusiid̶e ẽbẽrarãba barikiu ẽpermo nuree maud̶e jai kachirua uru nuree Jesusmaa adoesid̶au. 33Puurud̶ebenarã joma chi poraamare pĩchua orro nub̶eesii. 34Maud̶e Jesusba ẽpermo nuree ãrea aribiabiasii maud̶e jai kachiruarã ãrea duabʉikuasii. Jauri kachiruarãba ichi kuitaa panad̶ad̶eeba Jesusba chũpeabiabachii.

Galilead̶e jaradea nibad̶a

Lucas 4:42-44

35Daped̶eed̶e Jesús jiradusii. Wabid̶a pãriu b̶uud̶e ẽbẽra wãꞌãemare Dachi Akõremaa ʉtaa id̶id̶e wãsii. 36Maud̶eeba Simonba maud̶e ichi ome panuurãba Jesús jʉrʉ panasid̶au. 37Unusid̶aud̶e jarasid̶au:

—Jomaurãba bichi jʉrʉ panuu.

38Maud̶e Jesusba jarasii:

—Waabenarã puururãd̶aa wãd̶ai mʉʉba aria bid̶a jaradeai b̶uud̶eeba. Mʉ mau kakua neesii.

39Maka joma Galilea druad̶e nibasii. Judiorã araa ãbua imibadau decha jaradeabachii. Ichi wãaruumaa jai kachirua duabʉikabachii.

Jesusba kakua chau nii aribiabid̶a

Mateo 8:1-4; Lucas 5:12-16

40Maka b̶uud̶e ẽbẽra kakua chau nii Jesusmaa neesii.1:40 Jesús ewarid̶e chi lepra saka b̶uasii dachiba kuitaad̶awẽa panuu. Maamina judiorãmaarã ab̶a Dachi Akõréburu poyaa aribiabii b̶uasii. Números 12:9-12; 2 Reyes 5:7. Mau awara ab̶auba lepra jidauruubʉrã ãyaa b̶uad̶e wãi b̶uasii. Levítico 13:45-46. Mau ẽbẽra õdarrd̶e kob̶eeped̶a naka chi chuburia id̶isii:

—Bichiba kʉ̃ria b̶uubʉrã, mʉ poyaa aribiabii.

41Jesusba miichuburi nii unud̶ad̶eeba ichi jua ʉ̃rʉ kub̶uuruud̶e jarasii:

—Maka wau kʉ̃ria b̶uu. ¡Aribiáse!

42Ara makʉd̶e chi kakua chau b̶uad̶a wãꞌãesii, maud̶e chi ẽbẽra anisii. 43-44Maud̶e Jesusba ichimaa kĩrud̶eeba jarasii:

—Bichi chi kakua anid̶a ab̶aumaa bid̶a jararã́se. Maumaarã judio paaremaa wãse bichi kakua anid̶a unumera. Maabae Dachi Akõre daad̶e biꞌia b̶eei baita Moisesba jarad̶a kĩra ne kaebea dease.1:43-44 Levítico 14:1-32. Maka ẽbẽrarãba kuitaad̶ai bichi chi kakua biawãra anid̶a.

Maka jaraped̶a Jesusba ichi wãbisii. 45Maamina chi ẽbẽraba Jesusba ichi aribiabid̶a ʉ̃rʉbena jomaurãmaa nebʉrʉd̶e wãsii. Maud̶eeba Jesús ab̶a puurud̶e bid̶a wãabai b̶uasii. Maumaarã awara nibabachii ẽbẽrarã wãꞌãemare. Maamina ẽbẽrarã puuruchad̶ebena ichimaa wãbachid̶au.

2

Jesusba ẽbẽra b̶akara bʉʉ nii aribiabid̶a

Mateo 9:1-8; Lucas 5:17-26

1-2Kãꞌãabariwãed̶e Jesús waya Capernaum puurud̶aa wãsii. Ichi ded̶e b̶uu kuitaasid̶aud̶e ẽbẽrarã ãrea ichimaa pĩchua kob̶eesii. Maud̶e chi poraareeba ed̶a wãi sid̶a wãꞌãe basii. Maud̶e Jesusba Dachi Akõre bed̶ea jaradea b̶uasii. 3Maka b̶uud̶e ẽbẽrarã kimare neesid̶au. Ẽbẽra b̶akara bʉʉ nii Jesusmaa adoeduu inibasid̶au. 4Maamina pĩchua kub̶uud̶eeba poyaa Jesusmaa adoed̶aabasii. Maud̶eeba de ʉ̃rʉare chob̶ea uyad̶aped̶a chi b̶akara bʉʉ nii chi jira adoebadaud̶e mama ed̶aa bʉisid̶au. 5Jesusba unusii ãchiba biawãra ijãa panuu chi b̶akara bʉʉ nii poyaa aribiabii b̶uu. Maud̶eeba Jesusba ichimaa jarasii:

Kũudrãa, bichiba kachirua waud̶a mʉʉba perdonasii.

6Maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã chi nuree aria akʉ panasid̶au. Maarãba kʉ̃risiasid̶au: 7«¿Nau sakãe jãka berrea b̶uma? ¡Dachi Akõre daad̶e kachirua berrea b̶uu! Ab̶a Dachi Akõréburu ẽbẽraba kachirua waud̶a poyaa perdonabarii».

8Ãchiba maka kʉ̃risia panuu Jesusba ichi sõd̶e kuitaasii. Maud̶eeba ãchimaa jarasii:

«¿Sakãe machi sõd̶e jãka kʉ̃risia panuma? 9Machimaarã, ¿chi b̶akara bʉʉ niimaa jarai baita sãu bari au b̶uma: “Bichi kachirua waud̶a perdonasii ai maebʉrã nau ẽbẽra b̶akara bʉʉ nii jiradubiped̶a bichi jira adoebadau adoeped̶a nibabii?” 10Dachi Akõreba mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a b̶usii nau iujãad̶e duanuuba kachirua waubadau perdonabiamera. Mau machimaa unubiai».

Ara makʉd̶e chi b̶akara bʉʉ niimaa naka jarasii:

11—Jiraduse. Chi bichi jira adoebadau adauped̶a deed̶aa wãse.

12Ara makʉd̶e chi b̶akara bʉʉ b̶uad̶a jiraduped̶a ichi jira adoebadau adauped̶a jomaurã daad̶e wãsii. Maud̶eeba jomaurãba kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii maud̶e Dachi Akõremaa biꞌia berrea duaneesid̶au. Naka jarasid̶au:

—¡Nau kĩra dachiba unud̶aka basii!

Jesusba Leví iud̶a

Mateo 9:9-13; Lucas 5:27-32

13Mau maad̶akare Jesús waya Galilea mard̶aa wãsii. Maud̶e ẽbẽrarã ãrea ichimaa wãsid̶au. Ichiba maarãmaa jaradeasii. 14Wãaruud̶e Jesusba Alfeo warr Leví unusii. Mau Leví Romad̶ebena chi aude mechiu nii baita chi nejarra deabadau ded̶e akʉ b̶uasii. Jesusba ichimaa jarasii: «Mʉ ome wãse».

Ara makʉd̶e Leví jiraduped̶a Jesús ome wãsii.

15Mau maad̶akare Jesús chi ichi baara nibabadaurã baara Leví ded̶e kod̶e wãsid̶au. Ãrea chi Romad̶ebena baita chi nejarra pebadaurã maud̶e kachirua waubadaurã2:15 Kachirua waubadaurã. Maarãba chi fariseorãba jaradeabadau kĩra waud̶aka basii. aria akʉ panasid̶au, ãchi sid̶a Jesús baara nibabachid̶aud̶eeba. 16Maka panuud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã (maarã sid̶a fariseorã basma), maarãba Jesús jãarã ẽbẽrarã baara komaa b̶uu unusid̶au. Maud̶eeba fariseorãba Jesús baara nibabadaurãmaa id̶isid̶au:

—Machi jaradeabarii ¿sakãe Romad̶ebena baita chi nejarra pebadaurã maud̶e kachirua waubadaurã baara komaa b̶uma?

17Mau ũriped̶a Jesusba jarasii:

—Chi ẽpermowãe nureeba ʉrrmid̶ia deabarii jʉrʉd̶akau. Maumaarã chi ẽpermo nuréburu jʉrʉbadau. Mʉ, chi jipa nuree iui baita need̶awãe, maumaarã chi kachirua waubadaurã́turu iui baita nee b̶uu Dachi Akõremaa need̶amera.

Chiko kod̶akau ewari ʉ̃rʉbena

Mateo 9:14-17; Lucas 5:33-34

18Mau ewarid̶e Juan chi Boro Eabarii baara nibabadaurãba maud̶e fariseorãba chiko kod̶akau ewari wau panasid̶au. Maka panuud̶e waabenarã Jesusmaa need̶aped̶a id̶isid̶au:

—Juan chi Boro Eabarii baara nibabadaurãba maud̶e fariseorãba chiko kod̶akau ewari waubadau. Maamina bichi baara nibabadaurãba ¿sakãe maka waud̶akama?

19Jesusba panausii:

—Kãibadau kĩrajʉʉ ewari wau b̶uud̶e ¿kaiba chiko kod̶akau ewari wauima? Mau mukĩra wabid̶a ichiba iud̶arã baara b̶uumisa chiko kod̶akau ewari waud̶aabai. 20Maamina ewari ab̶ad̶e waabena ẽbẽrarãba ichi ãyaa adoed̶ai. Mau ewarid̶éburu ichiba iud̶arãba chiko kod̶akau ewari waud̶ai.

21Ab̶au bid̶a paru wid̶id̶ebena b̶aꞌãra tõobai, paru soremaa kaapirui baita. Makaaruubʉrã, chi paru wid̶i araa chiraduuruuba chi paru sore aude kõai. 22Maud̶e ab̶au bid̶a uva b̶aa wid̶i ãnimara e waud̶a chi sored̶e tʉd̶akau. Maka wauduubʉrã b̶aaka kob̶eeruud̶e chi ãnimara e waud̶a chi sore tojĩidrʉi. Maabae chi uva b̶aa eawãi, maud̶e chi ãnimara e waud̶a ãrii. Maud̶eeba uva b̶aa wid̶i ãnimara e waud̶a wid̶id̶e tʉd̶ai panuu.2:22 Mau ʉ̃rʉbena Jesusba kuitaabisii ichi bed̶ea ãchi nabẽraed̶ebenaba kʉ̃risia ome jaradeabachid̶au kĩra jaradeaka basii.

Jesús chi bari panabadau ewari chibaribʉ

Mateo 12:1-8; Lucas 6:1-5

23Bari panabadau ewarid̶e Jesús drua trigo uud̶ad̶e nibasii. Maud̶e ichi baara nibabadaurãba chi trigo kuma ab̶a ẽe kãribasid̶au chi taa kod̶ai baita. 24Maud̶eeba fariseorã ãchimaa needuuba Jesusmaa jarasid̶au:

—Ichiáse, bichi baara nibabadaurãba ¿sakãe bari panabadau ewarid̶e chi dachiba waud̶akau b̶uu maka wau panuma?

25Jesusba ãchimaa jarasii:

—¿Dachi Akõre bed̶ea b̶ʉd̶ad̶e ed̶a jarad̶awẽa panuka? Ewari ab̶ad̶e Davidba maud̶e ichi baara nibabadaurãba kod̶awẽa panasid̶au. Jarrbisia panasid̶aud̶e ¿kãare wausid̶ama?2:25 1 Samuel 21:1-6.26Abiatar paare mechiu b̶uasiid̶e David Dachi Akõre ded̶e ed̶a wãped̶a, chi Dachi Akõre baita kub̶uad̶a pan adausii.2:26 Levítico 24:5-9. Mau pan ¿ab̶a paarerã́buru kod̶ai panaswãeka? Maamina Davidba koped̶a ichi baara nibabadaurãmaa dead̶akasii.

27Maabae Jesusba ãchimaa jarasii:

—Dachi Akõreba ẽbẽra waubasii bari panabadau ewari nud̶amera maumaarã bari panabadau ewari b̶usii ẽbẽrarã kʉrrjĩrud̶amera. 28Mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a bari panabadau ewari Mechiubʉ.

3

Jesusba bari panabadau ewarid̶e ẽbẽra aribiabid̶a

Mateo 12:9-14; Lucas 6:6-11

1Waya Jesús judiorã araa ãbua imibadau ded̶e wãsii. Aria ẽbẽra jua bʉʉ nii b̶uasii. 2Chi nuree waabenarãba Jesús ichia panasid̶au bari panabadau ewarid̶e mau ẽbẽra aribiabii kuitaa. Aribiabid̶a basirã kachirua jarad̶ai kʉ̃risia panasid̶au. 3Maud̶e Jesusba chi ẽbẽra jua bʉʉ niimaa naka jarasii:

—Jiraduped̶a ẽsa ʉkʉ nub̶uad̶e neese.

4Maabae Jesusba ãchimaa id̶isii:

—¿Bari panabadau ewarid̶e kãare waud̶ai panuma? ¿Chi bia maebʉrã chi kachirua? ¿Waabenarã karibai maebʉrã ida biubiaika?

Maamina ãchi chũpea paneesid̶au. 5Maud̶e Jesús jirukaraasii sõ chaarea nureed̶eeba. Nomaa kĩru kub̶uuba ãchi ichiaped̶a chi jua bʉʉ niimaa jarasii:

—Jua jiwaase.

Maka jiwaaruud̶e ichi jua biꞌia did̶isii. 6Ara makʉd̶e chi fariseorã awara wãsid̶aud̶e, Herodesd̶ebenarã baara araa ãbua imid̶aped̶a, berreasid̶au saka Jesús bead̶ai baita.

Galilea mar iikaa duanad̶a

7Maabae Jesús ichi baara nibabadaurã ome Galilea mard̶aa wãsid̶aud̶e, aria Galilea druad̶ebenarã ãrea ichi baara nibasid̶au.3:7 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Judead̶ebenarã sid̶a.8Jesusba ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau wau b̶uu waabenarã bid̶a ũrid̶aped̶a, Judea druad̶ebenarã, Jerusalén puurud̶ebenarã, Idumea druad̶ebenarã, Jordán do kĩaraabenarã, Tiro druad̶ebenarã maud̶e Sidón druad̶ebenarã Jesús b̶uumaa wãsid̶au. 9-10Ichiba ẽpermo nuree aribiabiad̶ad̶eeba ẽbẽrarãba ichi waud̶ayua pĩchua imisid̶au. Ichi pĩchua uru panarãad̶amera Jesusba ichi baara nibabadaurãmaa jarasii jãba adoed̶amera.

11Ẽbẽra jai kachirua bara nureeba Jesús unuuduud̶e ichi daad̶e õdarrd̶e kopaneed̶aped̶a wapead̶eeba jĩwa jarasid̶au: «¡Bichi Dachi Akõre Warrbʉ!»

12Maamina Jesusba jai kachiruarãmaa iadaakuabachii ichi ʉ̃rʉbena arakʉd̶e jararãad̶amera.

Jesusba ẽbẽrarã 12 jʉrʉ adaud̶a

Mateo 10:1-4; Lucas 6:12-16

13Mau maad̶akare Jesús ead̶aa wãped̶a ichiba kʉ̃riaruu iukuasii. Chi maarã neesid̶aud̶e, 1412 jʉrʉ adauped̶a, «ichiba bʉid̶arã» duanusii, ichi baara nibad̶amera maud̶e ichi bed̶ea jara nibad̶amera.3:14 Ichiba bʉid̶arã. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe.15Jesusba ãchimaa poyaabarii dead̶akasii ẽpermo nuree aribiabid̶amera maud̶e jai kachirua sid̶a duabʉid̶amera. 16Chi ichiba 12 panuu duanud̶a naarãbʉ: Simón (Jesusba Pedro trʉ̃ad̶a).3:16 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Naarã 12 panuu adoesii.17Zebedeo warr Santiago maud̶e chi ãba Juan. Mau omed̶ebena Jesusba trʉ̃ jarasii Boanerges, mau trʉ̃ «bã warrarã» jara b̶uud̶eeba. 18Naarã sid̶a duanusii: Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Alfeo warr Santiago, Tadeo maud̶e Simón Cananeo.3:18 Simón Cananeo. Lucasba naka b̶ʉ kub̶uu: Simón Celote. Lucas 6:15.19Jesusba Judas Iscariote sid̶a bʉisii, chi ichi jidaubid̶a.

Jesús kachirua jaraped̶aad̶a

Mateo 12:22-32; Lucas 11:14-23; 12:10

20Jesús deed̶a ed̶a neesiid̶e waya ẽbẽrarã ãrea pĩchuka kob̶eesid̶au. Mauba Jesús maud̶e ichi baara nibabadaurã chiko poyaa kod̶aabasii. 21Jesús ãbarãba mau kuitaasid̶aud̶e ichi adoed̶ai baita neesid̶au ichi kĩranema b̶uu a jarasid̶aud̶eeba. 22Maamina Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã Jerusalén puurud̶ebena neeped̶aad̶aba jarasid̶au:

—Jãu Jesús jãka b̶uu, jai kachiruarã karr Beelzebuba wara b̶uud̶eeba. Ichiba jai kachirua duabʉibarii Beelzebuba mau poyaabarii deasiid̶eeba.

23Mau ũriped̶a Jesusba ãchi iukuaped̶a naka nebʉrʉsii: «¿Saka Satanasba ara ichi duabʉiima? 24Arab̶au druad̶ebenarã ara ãchi chiya chĩo panaaduubʉrã waa panad̶aabai. 25Maud̶e arab̶au ded̶e chi ẽbẽrarã ãchi chiya chĩo panaaduubʉrã ãrea panad̶aabai. 26Ara mau kĩra Satanás ara ichi jai kachiruarã ome chĩoped̶a ãchi kakawaa wãaduubʉrã waa poyaa panad̶aabai. Mau ara mamaud̶aaburu b̶uai.

27»Maud̶e ẽbẽra dadarraa nii naa jʉ̃wẽebʉrã, ¿saka ichi ded̶e ed̶a nechiruad̶e wãima? Ab̶a maka jʉ̃ nub̶uuruubʉrã poyaa chiruai b̶uu.

28»Biawãra mʉʉba machimaa jaraaruu: ẽbẽrarãba kachirua waubadau maud̶e kachirua berreabadau Dachi Akõreba joma perdonai. 29Maamina ab̶aba Dachi Akõre Jauri ʉ̃rʉbena kachirua berrearuubʉrã, Dachi Akõreba mau perdonaabai. Mau ẽbẽra ewaricha nebʉrad̶e b̶uai».

30Jesusba maka jarasii ichi jai kachirua uru b̶uu aped̶aad̶ad̶eeba.

Jesús ẽbẽrarã ichimaa neeped̶aad̶a

Mateo 12:46-50; Marcos 3:21; Lucas 8:19-21

31Maud̶e Jesús ãbarã, chi nawe baara neesid̶au. Maamina awara paneed̶aped̶a Jesús iubisid̶au ãchimaa awara wãmera. 32Maabae ẽbẽrarã Jesús jãkaa akʉ panad̶aba jarasid̶au:

—Bichi nawe maud̶e bichi ãbarã awara panuu.3:32 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Bichi neekaurã. Maarãba bichi jʉrʉ panuu.

33Maamina Jesusba jarasii:

—Machimaarã ¿kai mʉ nawe maud̶e mʉ ãbarãma?

34Ichi kaita akʉ b̶eemaa ichiaped̶a jarasii:

—Cha duanuu mʉ nawe maud̶e mʉ ãbarãbʉ. 35Chi Dachi Akõreba kʉ̃ria b̶uu waubadaurã mʉ ãbarãbʉ, mʉ neekaurãbʉ maud̶e mʉ nawebʉ.

4

Ne uu nub̶uu ʉ̃rʉbena nebʉrʉd̶a

Mateo 13:1-9; Lucas 8:4-8

1Waya Jesusba Dachi Akõre bed̶ea mar iikaa jaradea kob̶eesii. Maud̶e ẽbẽrarã ãrea ichimaa pĩchuka kob̶eesii. Maud̶eeba Jesús jãba mard̶e nub̶uud̶e ed̶a wãped̶a maabae akʉ b̶eesii. Ẽbẽrarã ibud̶e mar iikaa duaneesid̶au. 2Maabae Jesusba ne aꞌawaraa nebʉrʉ jarasii. Naka jarasii:

3«¡Ũrísturu! Ẽbẽra ab̶a netaa pod̶e wãsii. 4Maka po kãriid̶e chi b̶ee netaa od̶e b̶aesid̶au. Maabae ibanarã need̶aped̶a pemikuasid̶au. 5Chi b̶ee netaa mokara id̶aad̶e b̶aesid̶au. Chi ioro nausãa b̶uud̶eeba mau netaa isa tonosii. 6Maamina pisiaba bʉʉsid̶au chi karr ãrea wãꞌãe b̶uasiid̶eeba. 7Maud̶e chi b̶ee netaa ʉri id̶aa b̶uud̶e b̶aesid̶au. Aria tonod̶aped̶a jʉ̃kara ʉri id̶aa b̶uuba bʉra kenasii. Mauba poyaa chaud̶aabasii. 8Maamina chi waabenarã netaa ioro biad̶e b̶aesid̶au. Mau tonod̶aped̶a, warid̶aped̶a ãrea chausid̶au. Chi nuree netaa ab̶ad̶ebena 30 deasii, 70 maebʉrã 100».

9Maabae Jesusba jarasii: «Chi kʉʉrʉ bara niiba kauwa ũrise».

Jesusba ¿sakãe chi nebʉrʉ jarasma?

Mateo 13:10-17; Lucas 8:9-10

10Ẽbẽrarã wãsid̶aud̶e Jesús baara nibabadaurã 12 panuuba maud̶e waabenarã ichi jãkaa panuuba id̶isid̶au ichiba nebʉrʉd̶a jaradead̶a ʉ̃rʉbena. 11Jesusba panausii: «Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu ʉ̃rʉbena jomaurãmaa kuitaabiawẽa b̶umina machimaa kuitaabia b̶uu. Maamina waabenarãmaa mʉʉba nebʉrʉʉruuba berrea b̶uu,

12“ãchiba ichia panumina unurãad̶amera,

maud̶e ũri panumina kauwa ũrirãad̶amera.

Maka nuread̶aabasirã Dachi Akõremaa need̶aped̶a ãchiba kachirua waubadau perdonai basii”4:12 Isaías 6:9-10.».

Jesusba chi mau nebʉrʉd̶a ʉ̃rʉbena jaradead̶a

Mateo 13:18-23; Lucas 8:11-15

13Maud̶e Jesusba ãchimaa jarasii: «¿Machiba chi mau nebʉrʉd̶a ũrid̶awẽka? Makarã ¿sakãe chi waabenarãba mau ũrid̶aima? 14Ũrísturu. Netaa pobarii Dachi Akõre bed̶ea jarabarii kĩra nii. 15Netaa od̶e b̶aed̶a chi Dachi Akõre bed̶ea ũribadaurã kĩra nuree. Mau bed̶ea ũri panuu, maamina ara makʉd̶e Satanás mau bed̶ea ãchi sõd̶e need̶a wãꞌãebibarii. 16Netaa mo id̶aa b̶uud̶e pod̶a nau jara b̶uu: waabenarã ẽbẽrarãba Dachi Akõre bed̶ea ũrid̶aped̶a ãrea kĩrajʉʉ ũribadau. 17Maamina ãrea chi karr jidaud̶awẽa nureed̶eeba ãrea dauchia jãadua panad̶akau. Ewari kachirua b̶aeruud̶e maebʉrã Dachi Akõre bed̶ea ijãa panuu kakua ẽbẽrarãba kachirua wauduud̶e ãchiba ijãa panuu ida b̶ubadau. 18Netaa ioro ʉri id̶aa b̶uud̶e pod̶a nau jara b̶uu: chi nuree ẽbẽrarãba Dachi Akõre bed̶ea ũribadau. 19Maamina nau saka biꞌia panad̶ai baita ãrea kʉ̃risia panabadau, ne joma uru panabadau maud̶e ne kaebea maucha ãrea kʉ̃riabadau. Joma mauba Dachi Akõre bed̶ea waa ũribiad̶akau maud̶e ne bia waubiad̶akau. 20Maamina netaa ioro biad̶e pod̶a nau jara b̶uu: waabenarãba Dachi Akõre bed̶ea bia ũrid̶aped̶a ijãabadau. Maabae chi nureerãba biꞌia waubadau Dachi Akõre baita, waabenarãba aude biꞌia waubadau maud̶e waabenarãba aude biꞌia ãrea waubadau».4:20 Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Chi nureeba 30 chaubadau, waabenarãba sesenta chaubadau maud̶e waabenarãba 100 chaubadau.

Ʉ̃d̶aa koabarii ʉ̃rʉbena nebʉrʉd̶a

Mateo 5:15; Lucas 8:16-18

21Jesusba maucha nebʉrʉsii: «Dachiba ʉ̃d̶aa koabarii eneebadaka ¿cajón ekare mera nub̶ud̶ai baita maebʉrã kʉd̶a ekare nub̶ud̶ai baita? Makawãema, ne kaebea ʉ̃rʉ ʉtʉ nub̶ubadau. 22Ara mau kĩra ne merad̶a jãad̶akare mau unui. Chi dachiba kuitaad̶awẽa panuu jãad̶akare Dachi Akõreba mau joma kuitaabiai. 23Chi kʉʉrʉ bara niiba kauwa ũrise».

24Mau awara Jesusba jarasii: «Mʉʉba jaradea b̶uu kauwa ũrísturu. Chi ab̶au biꞌiawãe b̶uu a jarabadau kĩra, ara mau kĩra Dachi Akõreba machi biꞌiawãe panuu ai maud̶e machimaa aude kuitaabiai. 25Ab̶auba biawãra kuitaaruubʉrã, Dachi Akõreba aude kuitaabii. Maamina chi adua niiba ne kuitaa b̶uu kʉ̃risiaruubʉrã ichiba kʉ̃risia b̶uu Dachi Akõreba mau juakaa adaui».

Netaa waribarii ʉ̃rʉbena nebʉrʉd̶a

26Maud̶e Jesusba jarasii:

—Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu chi iorod̶e netaa pobarii kĩra b̶uu.

27Ẽsabud̶e ẽbẽra kãi nub̶uumisa maud̶e ãyadaa chokae b̶uumisa, chi netaa tonoped̶a waribarii. Chi pod̶aba saka waribi b̶uu kuitaakamina, makabarii. 28Iorod̶e ara istu chaubarii. Naa tonobarii. Maabae ikuped̶a, otoped̶a, ãrea chaubarii. 29Maabae chi netaa poa kob̶eeruud̶e ẽbẽraba nekoba totabarii, chi ewari basiid̶eeba.

Mostaza taa ʉ̃rʉbena nebʉrʉd̶a

Mateo 13:31-32,34-35; Lucas 13:18-19

30Maud̶e Jesusba jarasii: «Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu ¿kãare kĩra b̶uma? ¿Kãare nebʉrʉʉruuba mʉʉba kuitaa jaraima? 31Mostaza taa kĩra nii. Mau mostaza taa joma dachiba uubadau audeara kaebeara nii. 32Maamina uud̶akare, waabenarã netaa audeara mechia waribarii. Chi bakuru jua mechia wariiruud̶e ibana chi bakuru juad̶e de waubadau».

33Maka nebʉrʉʉruuba Jesusba jaradeabachii ẽbẽrarãba poyaa ũrid̶aibia. 34Nebʉrʉʉruuwãebʉrã, jaradeaka basii. Maamina ichi baara nibabadaurã ãchi du ab̶a panuud̶e joma kuitaa jarabachii.

Jesusba pũaturã maud̶e mar mechiu apiibid̶a

Mateo 8:23-27; Lucas 8:22-25

35Mau ewarid̶e kiusiid̶e Jesusba ichi baara nibabadaurãmaa jarasii:

—Mar kĩaraa wãd̶a.

36Ara makʉd̶e ãchiba ẽbẽrarã aria panuu b̶ʉid̶aped̶a Jesús ara ichi b̶uu jãbad̶e kĩaraa adoesid̶au. Waabenarã ẽbẽrarã sid̶a junebena jãbad̶e wãsid̶au. 37Maka mar kĩaraa wãaduud̶e chi pũatu mimichia pũa kob̶eesii maud̶e mar ʉ̃rapeba chi jãbamaa mechia wãkarãad̶easii. Maud̶eeba chi jãba taawãmaa b̶uasii. 38Maud̶e Jesús chi jãba drud̶e borokaumaa sĩu kãi nub̶uasii. Maud̶eeba ichi baara nibabadaurãba ʉ̃rʉmad̶aped̶a naka jarasid̶au:

—Jaradeabarii, ¿bichimaarã dachi ʉ̃yaba jãri biud̶ai bia b̶uka?

39Maabae Jesús jiraduped̶a pũatu maud̶e do ʉ̃rapemaa iadaasii:

—¡Chũpease! ¡Apiise!

Ara makʉd̶e pũatuwẽa did̶isii. Joma apii nub̶eesii. 40Maka b̶uud̶e Jesusba ãchimaa jarasii:

—Machi ¿sakãe wapea panuma? ¿Dachi Akõred̶e wabid̶a ijãad̶awẽa panuka?

41Maamina Jesusba waud̶a kakua ãchi ãrea wapeasid̶au. Maud̶eeba ãchi chiya id̶i bara b̶eesii:

—¿Nau kaima? Pũaturãba maud̶e mar bid̶a ichi bed̶ea ijãa panuu.

5

Jesusba jai kachirua ãrea duabʉikad̶a

Mateo 8:28-34; Lucas 8:26-39

1Maabae mar mechiu kĩare basid̶au Gerasa druad̶e.5:1 Gerasa. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Gadara maebʉrã Gergasa.2Jesús jãbad̶ebena ed̶aa wãsiid̶e ara maud̶e ẽbẽra jai kachirua uru b̶uu ichimaa neesii. 3Mau ẽbẽra biud̶arã jau b̶ubadaumare chob̶ead̶e b̶uabachii. Ab̶au bid̶a ichi ome poyaad̶aka basii, kaenaba jʉ̃ʉduu sid̶a. 4B̶es ãrea ichi kaenaba jʉ̃rʉ maud̶e jua jʉ̃bachid̶amina ab̶aed̶e joma tuikuabachii. Ichi ome ab̶au bid̶a poyaad̶aka basii. 5Ãyadaa maud̶e ẽsabud̶e ead̶e nibabachii maud̶e biud̶arã jau b̶ubadaumare. Ara istu mooba drʉkuabachii. 6Ichiba kaitawẽeba Jesús unusiid̶e pira neesii. Jesús daad̶e õdarrd̶e kob̶eeped̶a, 7jĩwa jarasii:

—Dachi Mechiu Warr, Jesús, ¿sakãe mʉ joe b̶uma? ¡Michuburia, Dachi Akõre daad̶e jarase mʉ biꞌiwãe b̶eebiibai!

8Maka berreasii Jesusba ichimaa naka jara b̶uasiid̶eeba: «¡Jauri kachirua, nau ẽbẽra kakuad̶ebena awara wãse!»

9Maabae Jesusba chi jai kachiruamaa id̶isii:

—¿Bichi trʉ̃ kaima?

Chi jai kachiruaba panausii:

—Mʉ trʉ̃ Legionbʉ5:9 Legionbʉ. Latín bed̶ead̶e mau trʉ̃ jara b̶uu «6000 kokoroarã»., dai ãread̶eeba.

10Maud̶e chi jai kachiruaba Jesusmaa chi chuburia id̶isii mau druad̶ebena duabʉirãamera. 11Mau kaita eakarr jãkaa sinarã ãrea komaa panasid̶au. 12Maud̶eeba chi jai kachiruarãba Jesusmaa naka chi chuburia id̶isid̶au:

—Dai sina jari duanuu kakuad̶e ed̶a wãbiáse.

13Jesusba makabiasii. Mau mukĩra kakuad̶ebena awara wãd̶aped̶a sinarã kakuad̶e ed̶a wãsid̶au. Maabae chi sina pira wãurid̶aped̶a eakarrd̶ebena doed̶aa jĩichoad̶aped̶a ʉ̃yaba jãri kinisid̶au. Chi sinarã beraa 2.000 basii.

14Maud̶e chi sina nu panad̶a pira wãsid̶au. Ãchiba unuped̶aad̶a nebʉrʉsid̶au chi puurud̶ebenarãmaa maud̶e puuru joma aude ara kaita b̶eemaa. Maarãba chi makad̶a ichiad̶e neesid̶au. 15Jesús b̶uumaa neesid̶aud̶e, mau mukĩra jai kachiruarã uru b̶uad̶a unusid̶au. Mau paru jʉ̃ped̶a akʉ b̶uu maud̶e kĩrabia b̶uu unusid̶aud̶e, perasid̶au. 16Chi mau unuped̶aad̶aba waabenarãmaa nebʉrʉsid̶au chi jai kachirua uru b̶uad̶a maud̶e sinarã ome kãare sãad̶a. 17Maud̶eeba Jesusmaa chi chuburia id̶isid̶au ãchi druad̶ebena ãyaa wãmera.

18Jesús jãbad̶e atausiid̶e chi jai kachirua uru b̶uad̶aba chi chuburia id̶isii ichi ome wãi baita. 19Maamina Jesusba ida wãbiibasii. Maumaarã jarasii:

—Deed̶aa wãped̶a bichi ẽbẽrarãmaa jarase Dachi Mechiuba bichi ome ne ãrea waud̶a. Maarãmaa nebʉrʉse saka ichiba bichi ãrea kĩra chuburiasii.

20Ara makʉd̶e chi jai kachirua uru b̶uad̶a wãped̶a joma Decápolis druad̶e nebʉrʉbachii Jesusba ichi ome ne ãrea waud̶a. Maud̶eeba jomaurãba kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii.

Jesusba wẽrakau aribiabid̶a

Mateo 9:18-26; Lucas 8:40-56

21Jesús waya jãbad̶e mar mechiu kĩaraa wãsiid̶e ẽbẽrarã ãrea ichi b̶uumaa neesid̶au. Maud̶eeba Jesús do iikaa b̶eesii. 22Maka b̶uud̶e ẽbẽra Jairo abadau neesii. Mau ẽbẽra judiorã araa ãbua imibadau ded̶e chi karr basii. Mau Jesús kaita neeped̶a ichi jʉ̃rʉ kaita õdarrd̶eeba kob̶eeped̶a, 23naka chi chuburia id̶isii:

—Mʉ kau biumaa b̶uu. Bichi jua ichi ʉ̃rʉ kub̶ud̶e neese aribiamera.

24Ara makʉd̶e Jesús Jairo baara wãsiid̶e ẽbẽrarã ãrea ãchi kaad̶e wãsid̶au. Ãread̶eeba ichi pĩchuka uru panasid̶au. 25Maud̶e ẽbẽrarã tãed̶e wẽra ab̶a 12 año oamia inibasii. 26Mau wẽraba ʉrrmid̶ia deabadaurãmaa chi nejarra joma deasmina, aribiabasii. Chi nuree ʉrrmid̶ia deabadaurãba ichi ãrea biꞌiwãe b̶eebisid̶au, maamina aribiai bad̶ad̶e chi oamia aude kãribasii. 27-28Maud̶e Jesús ʉ̃rʉbena berrea panuu ũriped̶a ẽbẽrarã tãed̶e Jesús kaad̶eeba ara kaita wãsii. Naka kʉ̃risiasii: «Ichi anab̶ari jʉ̃barii wauruubʉrã, mʉ aribiaika». Ara makʉd̶e Jesús anab̶ari jʉ̃barii wausii. 29Ara makʉd̶e, ichi oamia tʉ did̶isii. Maka kuitaasii ichi ẽpermo b̶uad̶a aribiasii. 30Maamina Jesusba kuitaasii ichi poyaad̶eeba ab̶a aribiasii. Maud̶eeba waya ichiaped̶a id̶isii:

—¿Kaiba mʉ paru wausma?

31Maud̶e ichi baara nibabadaurãba jarasid̶au:

—¿Saka bichiba id̶i b̶uma kaiba bichi wausii? ¿Bichiba unuwẽa b̶uka ẽbẽrarãba dachi pĩchua uru panuu?

32Maka jarasid̶amina Jesusba joma ad̶u purra ichiasii ichi waud̶a kuitaai baita. 33Maka b̶uud̶e wẽra ab̶a peraba uri kob̶eesii Jesusd̶eeba aribiad̶a kuitaasiid̶eeba. Maabae Jesusmaa neeped̶a ichi daad̶e õdarrd̶eeba kob̶eeped̶a jarasii:

—Mʉʉba biawãra bichi wausii.

34Maud̶eeba Jesusba ichimaa jarasii:

—Kau, biawãra ijãasiid̶eeba bichi aribiasii. Jirukaraayuwãe wãse bichi ẽpermo b̶uad̶a aribiasiid̶eeba.

35Jesús wabid̶a berreamaa b̶uud̶e, Jairo ded̶ebena ẽbẽrarã need̶aped̶a maabae Jairomaa jarasid̶au:

—Bichi kau biusii. ¿Sakãe chi Jaradeabarii ome wabid̶a berrea b̶uma?

36Jesusba maka jaraaduu ũrismina, Jairomaa jarasii:

—Wapearã́se; mʉʉd̶e ijãase.

37Maabae Jesusba Pedro, Santiago maud̶e Santiago ãba Juan, Jairo deemaa adoesii. Chi waabenarã ida wãbiabasii. 38Jairo deemaa needuud̶e Jesusba ẽbẽrarã kĩra nomaa jẽa duanuu ũrisii. 39Ed̶a wãped̶a Jesusba chi kĩra nomaa jẽa duanuumaa jarasii:

—¿Sakãe ãrea kĩra nomaa jẽa panuma? Jãu wẽrakau biuwẽa b̶uu, bari kãi nub̶uu.

40Maud̶eeba ẽbẽrarãba ichimaa ichiad̶aped̶a ʉisid̶au. Maamina Jesusba jomaurã awara wãbiasii. Maabae ichi baara nibabadaurã õbea, chi wẽrakau akõre maud̶e chi nawe ed̶a adoesii chi wẽrakau biud̶a nub̶uumare. 41Wẽrakau juad̶e jidauped̶a Jesusba jarasii:

—Talita cum. (Mau arameo bed̶ead̶e naka jara b̶uu: “Wẽrakau, mʉʉba bichimaa jaraaruu: jiraduse”).

42Ara makʉd̶e jiraduped̶a wãkarãad̶easii. Mau wẽrakau 12 año nibasii. Mau unusid̶aud̶e, ẽbẽrarã kãare kʉ̃risiad̶ai adua duaneesid̶au. 43Maamina Jesusba ãchimaa ãrea jarasii ab̶aumaa bid̶a jararãad̶amera. Maud̶e jarasii wẽrakaumaa ne kobid̶amera.

6

Jesús Nazaretd̶e b̶uad̶a

Mateo 13:53-58; Lucas 4:16-30

1Maad̶akare Jesús ichi puurud̶aa wãsii. Ichi baara nibabadaurã sid̶a wãsid̶au. 2Bari panabadau ewarid̶e Jesusba judiorã araa ãbua imibadau ded̶e Dachi Akõre bed̶ea jaradea kob̶eesii. Ẽbẽrarãba Jesusba jaradea b̶uu ũrisid̶aud̶e, kãare kʉ̃risiad̶ai adua basii. Maabae chiya id̶i bara b̶eesii:

—Nauba ¿sama kuitaasma jãu jaradea b̶uu? ¿Kaiba jãumaa kʉ̃risia kuitaa deasma, jãka ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau poyaa waumera?

3¿Nau mukĩra bakuruba ne kaebea waubariiwãeka? ¿Nau María wauwãeka? ¿Santiago, José, Judas maud̶e Simón ichi ãbarãwãeka? ¿Ichi neekaurã sid̶a dachi tãed̶e panuuwãeka?

Maarãba Jesusd̶e ijãad̶ai kʉ̃riad̶aabasii.

4Maud̶eeba Jesusba jarasii:

—Dachi Akõre baita berreabarii ãibena druad̶e wapeadee nii abadau, maamina ara ichi druad̶ebenarãba maud̶e ichi ded̶ebenarãba wapeadee nii ad̶akau.

5Aria Jesusba ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau poyaa waubasii. Ẽbẽrarã ẽpermo nuree b̶aꞌãra aribiabiasii ichi juaba wausiid̶e. 6Ichi puurud̶ebenarãba ijãad̶aabasiid̶eeba Jesusba ãrea kʉ̃risia b̶eesii.

Jesusba 12 jʉrʉ adaud̶arã bʉikad̶a

Mateo 10:5-15; Lucas 9:1-6

Jesusba puurucha jaradea nibasii. 7Ichiba 12 jʉrʉ adaud̶arã ãbua iukuasii maabae omeemea bʉikasii. Ãchimaa poyaabarii dead̶akasii jai kachiruarã ichi trʉ̃d̶eeba duabʉikad̶amera. 8Ãchi wãd̶ai naed̶e jarasii, wãaduud̶e ab̶au bid̶a ne adoerãad̶amera. Chiko, ũabisa maud̶e chi nejarra adoed̶aabai panuu. Duma ab̶aburu adoed̶ai panuu. 9Machi kotisa jʉ̃d̶ai b̶uu, maamina paru june adoed̶aabai b̶uu. 10Mau awara jarasii:

—Machi barikiu puurud̶e needuud̶e ab̶auba machi biꞌia irsibiiruud̶e mau ded̶e panésturu ab̶a mau puurud̶ebena wãaduud̶aa.

11Maamina ẽbẽrarãba machi biꞌia irsibid̶aabʉrã, maud̶e machiba jaradeaduu ũrid̶ai kʉ̃riad̶aabʉrã, arabena wã́sturu. Wãaduud̶e, chi jʉ̃rʉd̶ebena ioro jora neapésturu, Dachi Akõreba mau kʉ̃riawẽa b̶uu unubiad̶ai baita. Mauba kuitaabiai ãchiba Dachi Akõre ida b̶u panuu kakua ichiba kastikai.6:11 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Biawãra ara mʉʉba jaraaruu: Dachi Akõreba kastikai ewarid̶e Sodoma, Gomorra puuru audeara mau puuru aude kastikai. Génesis 18:16—19:29.

12Ara makʉd̶e Jesús baara nibabadaurã wãsid̶au. Wãaduucha ẽbẽrarãmaa jarabachid̶au ãchi kachirua ida b̶ud̶aped̶a Dachi Akõremaa need̶amera. 13Mau awara jai kachirua ãrea ẽbẽrarã kakuad̶ebena duabʉikuasid̶au maud̶e ãrea ẽpermo nuree olivo draaba puruuduud̶e aribiabiabachid̶au.6:13 Jesús baara nibabadaurãba ẽpermo nuree olivo draaba purud̶aabasii aribiabid̶ai baita. Maumaarã maka puruuruud̶e kuitaabiasid̶au Dachi Akõreba ẽbẽrarã aribiabi b̶uu. Santiago 5:14-15.

Herodesba Jesús ʉ̃rʉbena ũrid̶a

Mateo 14:1-12; Lucas 9:7-9

14Herodes Galilea druad̶ebena chi rey basii.6:14 Herodes. Mau Herodes «Antipas» trʉ̃ basii. Mau ʉ̃rʉbena b̶ʉ kub̶uu: Mateo 14:1-10; Lucas 3:19; 9:7-9; 13:31-33; 23:6-12. Antipas akõre «Herodes chi Mechiu» abachid̶au. Mateo 2:1-23. Mau Herodesba Jesusba waud̶a ʉ̃rʉbena ũrisii, ãreaba mau ʉ̃rʉbena berreasid̶aud̶eeba. Chi nureeba naka jarabachid̶au: «Juan chi Boro Eabarii chokae jiradusii. Maud̶eeba joma ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau poyaa waubarii».6:14 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e b̶ʉ kub̶uu Herodesba maka jarasii.

15Chi nureeba jarasid̶au mau Dachi Akõre baita berreabarii Elías. Waabenarãba jarasid̶au: «Ichi Dachi Akõre baita berreabarii dachi nabẽraed̶ebena ewarid̶e nuread̶a kĩra».

16Maamina Herodesba maka ũriped̶a jarasii: «Mau Juanbʉ. Mʉʉba ichi boro b̶ʉatubisii maamina biud̶ad̶ebena chokae jiradusii».

17-18Herodesba Juan beabid̶a naka b̶uasii: Herodesba ara ichi ãba Felipe wẽra adausii. Mau wẽra Herodías abachid̶au. Herodesba ichi ãyure adausiid̶eeba Juanba jarabachii: «Moisesba b̶ʉd̶ad̶e jara b̶uu bichi ãba wẽra adaubai b̶uu».6:17-18 Levítico 18:16. Maud̶eeba Herodesba Juan jidaubiped̶a kaenaba jʉ̃biped̶a jʉ̃abadau ded̶e jʉ̃abisii.

19Mau awara Herodiasba Juan kĩramaa b̶uasii. Ichi beabii kʉ̃ria b̶uasmina poyaa makaabasii. 20Herodesba Juan wapea b̶uasii, mau ẽbẽra jipa nii maud̶e Dachi Akõre baita nii kuitaa b̶uasiid̶eeba. Maud̶eeba Juan nu uru b̶uasii. Maud̶e Juanba jaradea b̶uu ũrii kʉ̃ria b̶uabachimina ãrea apiid̶aubachii.

21Kaad̶aa Herodiasba Juan saka beabii kuitaasii. Naka b̶uasii: chi jaradea ua b̶uabarii Herodes chi naweba adaud̶a ewari neesiid̶e chiko kobadau ãrea waubiasii. Ichid̶irã chi mechiurã, chi kokoroarã jaradea ua b̶uabadaurã maud̶e Galilea druad̶ebena chi mechiu nuree iukuasii ichi baara kod̶amera. 22Maka komaa panuud̶e Herodías kau ed̶a neeped̶a jomaurã daad̶e baerasii. Mauba Herodes maud̶e ichi baara komaa panuurã ãrea kĩrajʉʉsid̶au. Herodesba mau ãweramaa jarasii:

—Bichiba kʉ̃riaruu mʉʉmaa id̶ise. Ara makʉd̶e mʉʉba bichimaa deaima.

23Ichiba naka bed̶ea deasii:

—Bichiba mʉʉmaa ne barikia id̶iiruu mʉʉba joma deai. Chi mʉʉba juad̶e uru b̶uu sid̶a ẽsa deai.

24Herodías kau awara wãped̶a ichi nawemaa naka id̶isii:

—Mʉʉba ¿kãare id̶iima?

Maud̶e chi naweba panausii:

—Juan chi Boro Eabarii boro id̶ise.

25Chi kau Herodesmaa waya isa wãped̶a naka jarasii:

—Mʉʉba kʉ̃ria b̶uu anakʉd̶e bichiba Juan chi Boro Eabarii boro mʉʉmaa paratud̶e deai.

26Maka id̶isiid̶e Herodes ãrea jirukaraasii. Maamina chi ichi baara komaa panuu daad̶e bed̶ea dead̶ad̶eeba chi ãweraba id̶id̶a kĩra waui merai kʉ̃riabasii. 27Ara makʉd̶e Herodesba kokoroa ab̶a chi jʉ̃abadau deed̶aa wãbisii Juan boro adoemera. 28Mau kokoroaba Juan boro tʉʉtaped̶a paratud̶e Herodías kaumaa deasii. Maabae chi kauba chi nawemaa deasii.

29Juan baara nibaped̶aad̶aba mau ũrisid̶aud̶e chi kakua jʉrʉd̶e wãd̶aped̶a jau b̶usid̶au.

Jesusba 5.000 kobiad̶a

Mateo 14:13-21; Lucas 9:10-17; Juan 6:1-4

30Mau maad̶akare Jesusba bʉid̶arã waya araa ãbua imisid̶aud̶e, ãchiba wauped̶aad̶a maud̶e jaradeaped̶aad̶a joma nebʉrʉsid̶au. 31Maka panuud̶e ẽbẽrarã ãrea imi nub̶uud̶eeba, ãchi poyaa kod̶aabasii. Maud̶eeba Jesusba jarasii:

—Wã́duru ẽbẽrarã wãꞌãemaa kʉrrjĩrud̶ai baita.

32Ara makʉd̶e ãchi du ab̶a jãbad̶e wãsid̶au ẽbẽrarã wãꞌãemaa. 33Maamina ãreaba ãchi wãaduu unusid̶au. Maud̶e kuitaasid̶au kairã wãped̶aad̶a. Maud̶eeba puuruchad̶ebenarã ãchi naa pirad̶aped̶a ãchi naa neesid̶au. 34Jesús jãbad̶ebena ed̶aa wãsiid̶e ẽbẽrarã ãrea unusii. Oeja nubariiwãe nuree kĩra duanuud̶eeba, Jesusba ãchi kĩra chuburiasii. Maud̶eeba ãchimaa ne ãrea jaradea kob̶eesii. 35Kiumaa b̶uud̶e Jesús baara nibabadaurã ichimaa need̶aped̶a jarasid̶au:

—Nama ara kaita ẽbẽrarã wãꞌãe. Mau awara kiumaa b̶uu.

36Ẽbẽrarãmaa jarase decha wãd̶amera maud̶e puurucha chiko nedod̶e wãd̶amera.6:36 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Kod̶ai baita wãꞌãe.

37Maamina Jesusba jarasii:

—Machiaburu chiko kobiásturu.

Maud̶e ãchiba jarasid̶au:

—¿Kãare daiba kobiad̶aima? ¿Bichiba kʉ̃ria b̶uka daiba joma nau ẽbẽrarã baita pan nedod̶e wãd̶ai? Ab̶a año baidia trajai b̶uu mau chi nejarra adaui baita.

38Maud̶e Jesusba id̶isii:

—¿Dachiba pan sãabe uru panuma? Ichiad̶e wã́sturu.

Ara makʉd̶e wãsid̶au. Ichiad̶aped̶a ãchiba jarad̶e neesid̶au:

—Pan jua ab̶a maud̶e b̶eda ome uru panuu.

39Maabae Jesusba jomaurãmaa jarasii siruad̶e aꞌawaracha akʉ duaneed̶amera. 40Ara makʉd̶e waabenarã 100cha, waabenarã 50cha aꞌawaraa akʉ duaneesid̶au. 41Jesusba mau pan jua ab̶a panuu maud̶e b̶eda ome panuu ichi juad̶e adauped̶a bajãamaa ichiaped̶a Dachi Akõremaa biꞌia jarasii. Maabae pan b̶ʉakuaped̶a ichi baara nibabadaurãmaa dead̶akasii dead̶akamera. Maud̶e b̶eda sid̶a joma dead̶akasid̶au. 42Maabae jomaurã kod̶aped̶a b̶i jãwaasid̶au. 43Chi Jesús baara nibabadaurãba pan ʉ̃rʉ b̶eed̶a maud̶e b̶eda ʉ̃rʉ b̶eed̶a araa pesid̶aud̶e 12 jab̶ara waabirubisid̶au. 44Aria chi koped̶aad̶a 5.000 mukĩrarã basii.

Jesús bania ʉ̃rʉ nibad̶a

Mateo 14:22-27; Juan 6:16-21

45Mau maad̶akare Jesusba ichi baara nibabadaurã jãbad̶e wãbiasii ichi naa kĩaraa wãd̶aped̶a Betsaida puurud̶aa wãd̶amera. Maud̶e ichi b̶eesii ẽbẽrarã ãchi deed̶aa wãbiai baita. 46Joma wãbiaped̶a ead̶aa Dachi Akõremaa ʉtaa id̶id̶e wãsii. 47Kiusiid̶e Jesús baara nibabadaurã jãbad̶e mar kẽsa panasid̶au. Maud̶e Jesús iorod̶e du ab̶a b̶uasii. 48Mamauba unusii chi ichi baara nibabadaurãba dowiid̶ai baita dauchia jãadua panuu, chi pũatu ãchi kĩramaa pũatu kãriid̶eeba. Ewarimaa ãchi kaita bania ʉ̃rʉ wãyaa tʉa kãribasii. 49-50Maud̶e ãchiba ichi bania ʉ̃rʉ nii unusid̶au. Maamina jauríturu maka nii kʉ̃risiasid̶au. Maud̶eeba ãrea perad̶aped̶a wapeaba b̶iasid̶au. Ara makʉd̶e Jesusba jarasii:

—¡Apísturu! ¡Perarã́sturu! ¡Mʉʉbʉ!

51Jesús jãbad̶e atausiid̶e chi pũatu apiisii. Maud̶eeba kãare kʉ̃risiad̶ai adua basii. 52Jesusba pan b̶istĩika b̶uud̶ebena ẽbẽrarã ãreamaa kobiasmina ãchiba wabid̶a ijãad̶awẽa panasid̶au. Poyaa kuitaad̶aabasii.

Jesusba Genesaret druad̶e ẽpermo nuree aribiabid̶a

Mateo 14:34-36

53Kĩare basid̶aud̶e, Genesaret druad̶e neesid̶au. Aria chi jãba jʉ̃ nub̶usid̶au mar iikaa. 54Jãbad̶ebena ed̶aa wãsid̶aud̶e ara maud̶e ariabenarãba Jesús kuitaasid̶au. 55Maud̶eeba puurucha pira wãsid̶au chi ẽpermo nuree Jesusmaa adoed̶amera. Ẽbẽrarãba Jesús sama b̶uu ũriiduud̶e chi ẽpermo nuree chi jira adoebadaud̶e araa adoebachid̶au. 56Ichi wãaruumaacha ẽbẽrarãba ẽpermo nuree adoebachid̶au. Puuru kaebeurãd̶e, puuru b̶eed̶e maud̶e puuru awarad̶e maka waubachid̶au. Od̶e nub̶ubachid̶au maud̶e Jesús wãyaa wãaruud̶e, chi chuburia id̶ibachid̶au ichi anab̶ari jʉ̃barii id̶e waubiamera. Joma ẽpermo nureeba mau wauduud̶e aribiabachid̶au.

7

Jua jeraabadau ʉ̃rʉbena

Mateo 15:1-20

1Ewari ab̶a fariseorã, Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã maud̶e Jerusalén puurud̶ebena Jesusmaa neesid̶au. 2Mau ẽbẽrarãba unusid̶au waabenarã Jesús baara nibabadaurã chi nuree ãchi jua jeraad̶awẽa komaa panuu. Nabẽraed̶e jua jeraabachid̶au kĩra waud̶awẽa panuud̶eeba ãchiba kachirua wau panuu a jarasid̶au.7:2 Ãchiba kachirua wau panuu a jarasid̶au. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe.3(Fariseorãba maud̶e waabena judiorãba jua b̶es ãrea jeraabadau nabẽraed̶e jaradeabachid̶au kĩra.7:3 Paarerã jeraad̶ai panuu ʉ̃rʉbena b̶ʉ kub̶uu, maamina Jesús ewarid̶e fariseorãba jarabachid̶au jomaurãba maka waud̶ai panuu. Levítico 22:4-8. Maka jeraad̶awẽebʉrã kod̶akau. 4Maud̶e chi nedobʉibad̶aumarebena deed̶aa need̶aped̶a nabẽraed̶e jaradeabachid̶au kĩra jeraad̶awẽebʉrã kod̶akau. Mau awara ãchi basu, choko, paratu koore waud̶a maud̶e kʉd̶a kauwa jeraabadau.7:4 Kʉd̶a. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe. Ne ãrea kauwa waubadau nabẽraed̶ebenaba jaradeabachid̶au kĩra). 5Maud̶e fariseorãba maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba Jesusmaa id̶isid̶au:

—¿Bichi baara nibabadaurãba sakãe waud̶awẽa panuma, dachi nabẽraed̶ebenarãba jaradeaped̶aad̶a kĩra? Mau ida b̶ud̶aped̶a, jua jeraad̶awẽa kobadau.

6Jesusba panausii:

—Chi Dachi Akõre baita berreabarii Isaiasba machi ʉ̃rʉbena arakʉd̶e b̶ʉsii. ¡Setaa ẽbẽra bia nuree abadau! Isaiasba jarasii:

Nau puurud̶ebenarãba mʉʉmaa biꞌia berreabadau, maamina biawãra ãchi sõd̶eeba mʉʉd̶e kʉ̃risiad̶akau.

7Mʉ bari kʉ̃riabadau.

Mʉ bed̶ea jaradead̶ai bad̶amaarã, ẽbẽra kʉ̃risiaburu jaradeabadau.7:7 Isaías 29:13.

8Ara mau kĩra Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ea machiba ida b̶ubadau nabẽrarãba jaradeaped̶aad̶a waud̶ai baita.7:8 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Machiba choko maud̶e sãu kauwa jeraabadau. Machiba ne ãrea mau kĩra waubadau.

9Mau awara Jesusba jarasii:

—Ara machiba waubadaud̶eeba Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ea ida b̶ubadau. 10Moisesba naka jarasii: “Bichi akõre maud̶e bichi nawe wapeadee b̶uase”.7:10 Éxodo 20:12. Nau sid̶a jarasii: “Barikiuba ichi akõre maebʉrã ichi nawe kachirua jaraaruubʉrã, mau biui b̶uu”.7:10 Éxodo 21:17.11Maamina machiba jaradeabadau ẽbẽra ab̶aba poyaa jarai chi akõremaa maebʉrã chi nawemaa: “Joma mʉʉba uru b̶uu Dachi Akõremaa deasiid̶eeba mʉʉba machi poyaa aid̶aabai”.7:11 Joma mʉʉba uru b̶uu Dachi Akõremaa deasiid̶eeba. Griego bed̶ead̶e b̶ʉ kub̶uu: Nau Corbán.12Maka jaradeabadau chi warrba chi akõre maud̶e chi nawe aid̶abid̶aamaaba. 13Maka machi nabẽraed̶ebenarãba jaradeabachid̶au kĩra wau panuud̶eeba Dachi Akõre bed̶ea ida b̶ubadau. Machiba mau kĩra ne ãrea waubadau.

14Maabae Jesusba ẽbẽrarã aria panuu joma iukuaped̶a naka jarasii:

—Jomaurãba mʉ bed̶ea ũrísturu kuitaad̶amera.

15Dachiba kobadauba Dachi Akõre daad̶e miadaa b̶ukau. Maumaarã chi sõd̶ebena neeruuba dachi miadaa waubibarii. 16Chi kʉʉrʉ bara niiba kauwa ũrise.7:16 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau versículo wãꞌãe.

17Maabae Jesusba ẽbẽrarã aria panuu b̶ʉiped̶a deed̶a ed̶a wãsii. Aria ichi baara nibabadaurãba ichiba nebʉrʉd̶a ʉ̃rʉbena id̶isid̶au. 18Maud̶e Jesusba jarasii:

—¿Machia bid̶a wabid̶a mau adua panuka? Ũrísturu: dachiba kobadauba Dachi Akõre daad̶e miadaa b̶ukau, 19dachi sõd̶e ed̶a wãwẽa b̶uud̶eeba. Joma chi ẽbẽra okarrd̶e wãaruu, b̶id̶e wãbarii maabae awara wãbarii.

Maka jara b̶uud̶eeba Jesusba kuitaabiasii ne joma kod̶ai biꞌia b̶uu.

20Maabae jarasii:

—Ẽbẽra sõd̶ebena neeruuba mau ẽbẽra kachirua b̶eebibarii Dachi Akõre daad̶e. 21-22Nakʉ kʉ̃risia kachirua awara wãbarii: Kʉ̃risia kachirua b̶eeyu, waabenarã ome ne kachirua wauyu, chiruayu, mia beayu, ab̶a miakãid̶a junebena ome kãi nub̶eeyu, joma uru b̶uai kʉ̃riayu, ne kachirua wauyu, waabenarã setaa kũruayu, perawẽa wauyu, waabenarãba uru b̶uu kakua kĩra kachirua b̶uayu, ab̶au ʉ̃rʉbena miadaa berreayu, waabenarã audeara biꞌia b̶uu kʉ̃risiayu maud̶e kʉ̃risia wãꞌãe b̶ukau wau b̶uayu. 23Joma mau kachirua sõd̶ebena neeruuba ẽbẽra Dachi Akõre daad̶e miadaa b̶ubarii.

Jesusba wẽrakau aribiabid̶a

Mateo 15:21-28

24Maad̶akare Jesús Tiro druad̶aa wãped̶a ab̶a ẽbẽra ded̶e b̶eesii.7:24 Tiro. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Maud̶e Sidón. Ichi sama b̶uu ab̶aumaa bid̶a kuitaabi kʉ̃riawẽa b̶uasii. Maamina kuitaasid̶au. 25Mau druad̶e wẽra b̶uasii. Ichi kau jai kachirua bara b̶uasii. Mau wẽraba Jesús ʉ̃rʉbena ũrisiid̶e ichi b̶uumaa wãped̶a ichi jʉ̃rʉ kaita õdarrd̶e kob̶eesii. 26Maud̶e chi chuburia id̶isii Jesusba jai kachirua ichi kau kakuad̶ebena duabʉimera. Maamina chi wẽra judiowãe basii.7:26 Judiowãe. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Griego. Sirofenicia druad̶ebena basii. 27Maud̶eeba Jesusba ichimaa jarasii:

—Warrarã naa ida kobiai b̶uu. Biꞌiwãe b̶uu warrarã chiko juakaa adauyu maabae usarãmaa dead̶akayu.

28Maud̶e chi wẽraba panausii:

—Bichiba jara b̶uu biawãrabʉ, mʉ Mechiu, maamina warrarãba chiko jurrchoabiped̶aad̶a usarãba mesa ekare kobadau.

29Mau ũriped̶a Jesusba jarasii:

—Bichiba maka biꞌia panausiid̶eeba jirukaraayuwãe deed̶aa wãse. Bichi kau kakuad̶e b̶uad̶a jai kachirua ãyaa wãsii.

30Chi wẽra ichi ded̶e neesiid̶e ichi kau kʉd̶ad̶e jirukaraayuwãe b̶uu unusii. Chi jai kachirua biawãra ãyaa wãsii.

Jesusba ẽbẽra kʉʉrʉ kiape nii aribiabid̶a

Mateo 15:29-31

31Jesús Tiro druad̶e b̶uad̶a waya wãsii. Sidón druare wãped̶a Decápolis druad̶aa Galilea mard̶aa wãsii. 32Aria ẽbẽrarãba kʉʉrʉ kiape nii Jesusmaa adoesid̶au. Mau ẽbẽra bosara b̶uasii. Ãchiba Jesusmaa chi chuburia id̶isid̶au ichi jua mau ẽbẽra ʉ̃rʉ kub̶uped̶a aribiabimera. 33Maud̶e Jesusba chi kʉʉrʉ kiape nii awara adoesii. Maabae ichi jua jimid̶i chi ẽbẽra kʉʉrʉ chob̶eacha bʉisii. Maka wauped̶a ara ichi jua jimid̶iba id̶ub̶aba puruped̶a maabae chi ẽbẽra kẽrame wausii. 34Maabae bajãad̶aa ichiaped̶a ʉ̃yabaped̶a arameo bed̶ead̶e jarasii: «¡Efatá!» Mau bed̶ea jara b̶uu «Kʉʉrʉ ẽesãase».

35Ara makʉd̶e chi mukĩra berrea kob̶eesii maud̶e chi kʉʉrʉ ẽesãasii. 36Jesusba ãchimaa jarasii mau ʉ̃rʉbena ab̶aumaa bid̶a jararãad̶amera. Maamina aude nebʉrʉbachid̶au. 37Chi ũriped̶aad̶arã pera bara b̶eesii maabae chiya berrea bara b̶eesii: «Biawãra b̶uu Jesusba joma biꞌia waubarii. ¡Kʉʉrʉ kiape b̶ee ũribiabarii maud̶e bosara nuree berreabiabarii!»7:37 Isaías 35:5-6.

8

Jesusba 4.000 ẽbẽrarã kobiad̶a

Mateo 15:32-39

1Mau ewarid̶e waya ẽbẽrarã Jesusmaa ãrea pĩchua neesid̶au. Kod̶awẽa panasid̶aud̶eeba Jesusba ichi baara nibabadaurã iukuaped̶a jarasii:

2—Mʉʉba nau ẽbẽrarã kĩra chuburia b̶uu, mʉ baara panuu ewari õbea baaruud̶eeba. Ãchiba kod̶ai baita uru panad̶a wãꞌãesii. 3Mʉʉba ãchi deemaa ara jãka bʉikaaruubʉrã, od̶e jarrbaba wawa did̶id̶ai, chi nuree kaitawẽeba neesid̶aud̶eeba.

4Ichi baara nibabadaurãba id̶isid̶au:

—Nama ẽbẽra wãꞌãed̶e ¿samabena jãu ẽbẽrarã baita chi kod̶ai unud̶aima?

5Maud̶e Jesusba id̶isii:

—¿Machiba pan sãabe uru panuma?

Ãchiba panausid̶au:

—7.

6Maabae Jesusba ẽbẽrarã joma jeed̶a akʉ b̶eebiasii. Mau 7 pan ichi juad̶e adauped̶a Dachi Akõremaa ichíturu kid̶ibai aped̶a, maabae chi pan b̶ʉakuaped̶a ichi baara nibabadaurãmaa deasii dead̶akad̶amera. Maabae dead̶akasid̶au. 7Maud̶e b̶eda ãreawãe uru panasid̶au. Jesusba mau kakua Dachi Akõremaa ichíturu kid̶ibai aped̶a ẽbẽrarãmaa dead̶akabiasii. 8Jomaurãba kod̶aped̶a b̶i jãwaakuasid̶au. Chi ʉ̃rʉ b̶eed̶a araa pesid̶aud̶e 7 jab̶ara mechiu waabirubiasid̶au. 9Aria chi koped̶aad̶a 4.000 basii. Ara makʉd̶e Jesusba chi ẽbẽrarã wãbiasii. 10Maabae ichi maud̶e chi ichi baara nibabadaurã jãbad̶e ataud̶aped̶a Dalmanuta druad̶aa wãsid̶au.

Fariseorãba Jesusmaa ne poyaa waud̶akau waubi panad̶a

Mateo 16:1-4; Lucas 12:54-56

11Mau ewarid̶e fariseorã need̶aped̶a Jesús ome kĩru berrea panasid̶au. Ichi bajãad̶ebena nee b̶uu kuitaad̶ai baita ichimaa id̶isid̶au ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau waumera. 12Ãchiba maka waa jara panuud̶eeba Jesús id̶u ʉ̃yabaped̶a jarasii:

—Id̶ibena ẽbẽrarãba ¿sakãe ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau unu kʉ̃ria panuma? Biawãra ara mʉʉba jaraaruu: mʉ Dachi Akõred̶ebena nee b̶uu kuitaad̶amera mʉʉba ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau waubai.

13Maka jaraped̶a fariseorã b̶ʉikasii. Jesús maud̶e ichi baara nibabadaurã jãbad̶e atausid̶au waya mar kĩaraa wãd̶ai baita.

Fariseorã masa ẽesãabibarii

Mateo 16:5-12

14Mau wãaduud̶e Jesús baara nibabadaurãba chiko adoed̶ai kĩrabad̶aabasii. Jãbad̶e pan ab̶aburu uru panasid̶au. 15Maud̶e Jesusba jarasii:

—Fariseorã masa ẽesãabibarii maud̶e Herodesd̶e sid̶a, kauwa panásturu.

16Jesús baara nibabadaurã ãchi chiya naka berreasid̶au:

—Ichiba maka jarasii dachiba pan eneed̶aabasiid̶eeba.

17Jesusba kuitaa b̶uasii kãare ʉ̃rʉbena berrea panuu. Maud̶eeba jarasii:

—¿Sakãe pan wãꞌãe a panuma? ¿Mʉʉba waud̶a machiba unusid̶amina kuitaad̶aabaska? ¿Ab̶aed̶e poyaa kuitaad̶aabaska? ¿Adua panuka mʉ kai?

18¿Machi dau bara nuremina unud̶akama? ¿Kʉʉrʉ bara nuremina ũrid̶akama? Mʉʉba waud̶a ¿kĩrabad̶awẽka? 19Mʉʉba pan jua ab̶ad̶ebena ẽbẽrarã 5.000 kobiasiid̶e machiba chi ʉ̃rʉ b̶eed̶a araa pesid̶aud̶e ¿jab̶ara mechiu sãabe waabirubiasid̶ama?

Ãchiba panausid̶au:

—12.

20Jesusba jarasii:

—Maud̶e mʉʉba 7 panba ẽbẽrarã 4.000 kobiasiid̶e machiba chi ʉ̃rʉ b̶eed̶a araa pesid̶aud̶e ¿jab̶ara mechiu sãabe waabirubiasid̶ama?

Ãchiba panausid̶au:

—7.

21Maabae Jesusba ãchimaa id̶isii:

—¿Sakaburu machiba wabid̶a kauwa ũrid̶awẽma?

Jesusba ẽbẽra dau pãriu nii aribiabid̶a

22Betsaida puurud̶e neesid̶aud̶e waabenarãba ẽbẽra dau pãriu nii Jesusmaa adoed̶aped̶a chi chuburia id̶isid̶au aribiabimera. 23Jesusba mau dau pãriu nii jua jidauped̶a puuru awara adoesii. Maabae chi ẽbẽra daud̶e id̶usii. Ichi jua ʉ̃rʉ kub̶uped̶a id̶isii:

Jãabae ¿b̶aꞌãra unu b̶uka?

24Maabae ad̶u ichiaped̶a jarasii:

—Mʉʉba ẽbẽrarã bakuru kĩra nid̶au unu b̶uu.

25Jesusba waya ichi jua chi ẽbẽra dau ʉ̃rʉ kub̶usii. Maud̶e ichi dau aribiasiid̶eeba joma ʉ̃d̶aa unu kob̶eesii. 26Jesusba ichimaa naka jarasii:

—Deed̶aa wãaruud̶e puurud̶aa wãrã́se. Mʉʉba waud̶a ab̶aumaa bid̶a jararã́se.8:26 Mʉʉba waud̶a ab̶aumaa bid̶a jararã́se. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe.

Pedroba Jesús ʉ̃rʉbena jarad̶a

Mateo 16:13-20; Lucas 9:18-21

27Mau maad̶akare Jesús ichi baara nibabadaurã ome Cesarea-Filipod̶e, puuru kaebeu b̶eecha nibad̶e wãsid̶au. Od̶e nid̶aud̶e Jesusba ichi baara nibabadaurãmaa id̶isii:

—Ẽbẽrarãba mʉ ¿kai kʉ̃risia panuma?

28Ãchiba panausid̶au:

—Chi nureeba jara panuu bichi Juan chi Boro Eabarii. Chi nureeba jara panuu bichi Elías. Waabenarãba jara panuu bichi Dachi Akõre baita berreabarii.

29Maud̶e Jesusba id̶isii:

—Maamina machiba mʉ ¿kai kʉ̃risia panuma?

Pedroba panausii:

—Bichi Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶abʉ.8:29 Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a. Mau griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Cristo. Mau chi trʉ̃wãe. Arameo bed̶ead̶e jarabadau «Mesías».

30Jesusba ãchimaa jarasii mau ab̶aumaa bid̶a jararãad̶amera.

Jesusba ichi bead̶ai ʉ̃rʉbena jarad̶a

Mateo 16:21-28; Lucas 9:22-27

31Maad̶akare Jesusba ichi baara nibabadaurãmaa jara kob̶eesii ichi ãrea biꞌiwãe b̶uai b̶uu. Naka jarasii:

—Puurud̶ebena jaradea ua b̶uabadaurãba, paare mechiurãba maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a, ida b̶ud̶aped̶a beabid̶ai. Maamina mʉ ewari õbead̶e chokae jiradui.

32Jesusba mau arakʉd̶e jarasii. Maud̶eeba Pedroba ichi awara adoeped̶a iadaa b̶uu kĩra maka berrearãaba asii. 33Maamina Jesús ad̶u purrab̶ariped̶a, chi ichi baara nibabadaurãmaa ichiaruud̶e Pedromaa jarasii: «¡Satanás, mʉ jãkaabena ãyaa wãse! Bichiba Dachi Akõre kĩra kʉ̃risiawẽa b̶uu. Maumaarã ẽbẽra kĩra kʉ̃risia b̶uu».

34Jesusba ichi baara nibabadaurã maud̶e waabenarã iukuaped̶a jarasii:

«Ab̶a mʉ baara nibai kʉ̃ria b̶uubʉrã, mauba wau kʉ̃ria b̶uu ida b̶uped̶a ãrea biꞌiwãe b̶uai baita b̶uai b̶uu.8:34 Ãrea biꞌiwãe b̶uai baita b̶uai b̶uu. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Ichi cruz adooi b̶uu. Maabae mʉ baara wãi b̶uu. 35Ab̶a ara ichi karibai kʉ̃riaruubʉrã, mau poyaabai. Maamina ab̶a mʉ kakua biuruubʉrã maebʉrã chi bed̶ea bia mʉ ʉ̃rʉbena jara b̶uu kakua biuruubʉrã, Dachi Akõre ome ewaricha chokae nibai. 36Ẽbẽra nau iujãad̶e ne joma uru b̶uud̶e biuruubʉrã, ¿ichiba uru b̶uuba karibai b̶uka? 37Biubiimaaba ichiba uru b̶uud̶ebena ¿sãabe poyaa deaima? 38Ab̶auba mʉ ʉ̃rʉbena kĩrakayaaruubʉrã maud̶e mʉ bed̶ead̶e, mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a neeruud̶e mau ẽbẽra kakua kĩrakaya b̶uai. Mau ewarid̶e mʉ Chachaba mʉʉmaa poyaabarii dead̶ad̶eeba neei, chi ichi angelerã biꞌia nuree baara».

9

1Maud̶e Jesusba jarasii:

—Mʉʉba biawãra jaraaruu: chi nuree nama panuu biud̶ai naed̶e unud̶ai Dachi Akõre poyaad̶eeba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu neeruu.9:1 Unud̶ai Dachi Akõre poyaad̶eeba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uu. Arakʉd̶e kuitaad̶awẽa panuu kãare unud̶ai. Chi nureemaarã jara b̶uu Jesús kĩra awara nub̶eei ʉ̃rʉbena unud̶ai. Chi nureemaarã jara b̶uu Jesús chokae jiradui ʉ̃rʉbena, ichi bajãad̶aa wãi ʉ̃rʉbena maebʉrã Dachi Akõre Jauri neei ʉ̃rʉbena unud̶ai.

Jesús kĩra awara did̶id̶a

Mateo 17:1-13; Lucas 9:28-36

26 ewari bad̶akare Jesusba Pedro, Santiago maud̶e Juan ãchi du ab̶a ea ʉtʉ nub̶uud̶aa adoesii. Aria ãchi daad̶e Jesús kĩra awara did̶isii. 3Ichi paru ãrea torroa did̶isii. Nau iujãad̶ebenarãba mau paru kĩra poyaa torroabid̶aabai. 4Maud̶e ãchiba unusid̶au Elías maud̶e Moisés Jesús ome berreamaa panuu. 5Maud̶eeba Pedroba Jesusmaa jarasii:

—Jaradeabarii, biꞌia b̶uu dai nama panuu. Daiba de cheke õbea pãeb̶arid̶ai; ab̶a bichi baita, ab̶a Moisés baita maud̶e ab̶a Elías baita.

6Pedroba adua basii kãare jara b̶uu ãchi ãrea perasid̶aud̶eeba. 7Maka b̶uud̶e jʉ̃rʉara ãchi ʉ̃rʉ neesii. Mau jʉ̃rʉarad̶ebena nau bed̶ea jĩwa ũrisid̶au: «Nau mʉ Warrbʉ. Mʉʉba mau ãrea kʉ̃ria b̶uu. Mauba jara b̶uu ũrísturu».

8Ara maud̶e ãchi ad̶u ichiaduud̶e chi waabenarã unud̶aabasii. Ab̶aburu Jesús ãchi ome b̶uasii.

9Maabae ead̶ebena ed̶aa wãaduu nid̶aud̶e Jesusba ãchimaa ãrea jara kob̶eesii ead̶e unuped̶aad̶a ab̶aumaa bid̶a jararãad̶amera ab̶a chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a chokae jiraduuruud̶aa. 10Mau ara ãchi kʉ̃risiad̶e uru paneesid̶au. Ãchi chiya berrea bara b̶eesid̶au mau «chokae jiradui» ʉ̃rʉbena. 11Maabae Jesusmaa id̶isid̶au:

—Makarã Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba ¿sakãe jarabadama Elías naa neei b̶uu?

12Jesusba panausii:

—Biawãra Elías naed̶e neei b̶uu ne joma biꞌia b̶ui baita. Maamina ¿sakãe Dachi Akõre bed̶ead̶e b̶ʉ kub̶uu chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a ãrea biꞌiwãe b̶uu maud̶e ẽbẽrarãba ida b̶ud̶aima?

13Mʉʉba machimaa jaraaruu jãabae Elías neesii.9:13 Mateo 11:14; 17:11-12; Lucas 1:16-17. Maamina Dachi Akõre bed̶ead̶e b̶ʉ kub̶uu kĩra ẽbẽrarãba mau ome ãchi kʉ̃ria wausid̶au.9:13 Marcos 6:14-29.

Jesusba warr jai kachirua uru b̶uu aribiabid̶a

Mateo 17:14-21; Lucas 9:37-43

14Jesús, Pedro, Santiago maud̶e Juan waabenarã Jesús baara nibabadaurã panuumaa neesid̶au. Maud̶e unusid̶au ãrea ẽbẽrarã ãchimaa pĩchuka imi nub̶uu. Chi nuree Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã ãchi ome kĩru berrea duanasid̶au. 15Jesús unusid̶aud̶e jomaurãba ãrea kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii. Ara makʉd̶e ichimaa pira wãd̶aped̶a biꞌia irsibisid̶au. 16Jesusba ãchimaa id̶isii:

—¿Sakãe kĩru berrea panuma?

17Mau pĩchuka nee nub̶uud̶ebena ab̶aba panausii:

—Jaradeabarii, mʉ warr adoesii bichiba aribiabimera. Mau jai kachiruaba uru b̶uu. Mau jai kachiruaba bosara babi uru b̶uu.

18Jauri kachiruaba jidauruud̶e b̶aebibarii, okarrd̶ebena kõpepeabibarii, kid̶a kʉrrʉabibarii maud̶e kakua ʉb̶ʉabibarii. Mʉʉba bichi baara nibabadaurãmaa jarasii mau jai kachirua duabʉid̶amera. Maamina poyaad̶aabasii.

19Jesusba jarasii:

—¡Machiba Dachi Akõred̶e ijãad̶akau! Machiba ijãad̶amera ¿sakaed̶aa mʉ dauchia jãadua b̶uaima? Mau warr namaa enésturu.

20Ara makʉd̶e chi warr Jesusmaa adoesid̶au. Chi jai kachiruaba Jesús unuuruud̶e chi warr wawabisii. Chi warr jeed̶a b̶aeped̶a bʉraa wã kob̶eesii maud̶e okarrd̶aa kopepea kob̶eesii. 21Jesusba chi mau warr akõremaa id̶isii:

—¿Sakaed̶eed̶e jãka b̶uma?

Chi akõreba panausii:

—Kaebe niid̶eed̶e jãka b̶uu. 22B̶es ãrea ichi tʉbʉchiad̶e maud̶e doed̶a b̶aebibarii beai baita. Poyaa b̶uubʉrã dai kĩra chuburiáse maud̶e dai karibase.

23Maud̶e Jesusba jarasii:

—Bichiba ¿saka mʉʉmaa poyaa karibai b̶uubʉrã a b̶uma? Ijãa b̶uubʉrã, mʉʉba joma poyaa karibai.

24Ara makʉd̶e chi akõreba jĩwa jarasii:

—Mʉʉba ijãa b̶uu maamina karibase aude ijãai baita.

25Jesusba ẽbẽrarã araa pĩchuka imiiduu unusiid̶eeba chi jai kachirua naka iadaasii:

—Jauri kachirua kʉʉrʉ kiapebibarii maud̶e bosara babibarii, mʉʉba bichimaa jaraaruu: nau warr kakuad̶ebena awara wãse. Waya ichi kakuad̶e ed̶a wãrã́se.

26Ara makʉd̶e chi jai kachirua b̶iaped̶a waya chi warr ãrea wawabisii. Maabae ichi kakuad̶ebena wãsii maamina chi warr biud̶a kĩra b̶aesii. Maud̶eeba chi aria panuuba jarasid̶au:

—¡Ay, jãu warr biusii!

27Maamina Jesusba chi warr juad̶e jidauped̶a jiradubisii. Maud̶e chi warr ʉkʉ nub̶eesii.

28Jesús deed̶aa wãsiid̶e ichi baara nibabadaurãba ãchi chiya id̶isid̶au:

—¿Sakãe daiba jãu jai kachirua poyaa duabʉid̶aabasma?

29Jesusba panausii:

—Jauri kachirua nau kĩra nuree duabʉid̶ai baita Dachi Akõremaa ʉtaa id̶id̶ai panuu maud̶e chiko kod̶akau ewari waud̶ai panuu.9:29 Maud̶e chiko kod̶akau ewari waud̶ai panuu. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe.

Jesusba ichi bead̶ai ʉ̃rʉbena waya jarad̶a

Mateo 17:22-23; Lucas 9:44-45

30Arabena wãd̶aped̶a, Galilea druad̶e nibasid̶au. Jesusba sama panuu ab̶aumaa bid̶a kuitaabii kʉ̃riawẽa b̶uasii, 31ichi baara nibabadaurãmáburu jaradead̶akai b̶uud̶eeba. Maud̶e ãchimaa jarasii: «Mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a ẽbẽrarãmaa jidaubiai. Maarãba mʉ bead̶ai, maamina ewari õbead̶e mʉ chokae jiradui».

32Maamina ãchiba Jesusba maka berread̶a kuitaad̶aabasii. Ichimaa id̶id̶ai wapea panasid̶au.

¿Kai chi mechiu nima?

Mateo 10:42; Lucas 9:46-50

33Maabae Capernaum puurud̶aa waya neesid̶au. Deed̶aa neesiid̶e Jesusba id̶isii:

—¿Sakãe od̶e kĩru berrea neesid̶ama?

34Ãchi chũpea paneesid̶au biawãra kĩru berrea panasiid̶eeba. Ãchi berrea duaneesid̶au kai chi aude mechiu nii kuitaad̶ayua. 35Maabae Jesús akʉ b̶eeped̶a ichiba adoed̶a 12 panuu kaita iukuaped̶a jarasii:

—Ab̶a chi mechiu nibai kʉ̃ria b̶uubʉrã, jomaurã audeara kaebeu nibai. Waabenarã baita bari trajabarii b̶uai.

36Maud̶eeba warr adoeped̶a ãchi ẽsa nub̶usii. Maabae ichi juad̶e ore adauped̶a jarasii:

37—Ab̶auba mʉʉd̶e ijãa b̶uud̶eeba naarã warrarãd̶ebena ab̶a biꞌia irsibiiruubʉrã, mʉ sid̶a biꞌia irsibiiruu. Chi mʉ biꞌia irsibiiruuba ab̶aburu mʉ irsibiiruuwãe, maumaarã chi mʉ bʉid̶a sid̶a biꞌia irsibii.9:37 Mʉʉd̶e ijãa b̶uud̶eeba. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Mʉ trʉ̃d̶e.

Chi dachi kĩramaawẽe dachi baara b̶uu

38Maud̶e Juanba Jesusmaa jarasii:

—Jaradeabarii, daiba unusid̶au ẽbẽraba bichi trʉ̃d̶eeba jai kachirua duabʉikua b̶uu. Maamina ichi daid̶iwãed̶eeba daiba jarasid̶au waa maka waurãamera.

39Maud̶e Jesusba jarasii:

—Maka waurã́sturu. Chi mʉ trʉ̃d̶eeba ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau wau b̶uuba mʉ ʉ̃rʉbena poyaa kachirua berreabai. 40Chi dachi kĩramaawẽe dachi baara b̶uu. 41Biawãra ara mʉʉba jaraaruu: machi mʉʉd̶ed̶eeba barikiuba machimaa bania dead̶akaaruubʉrã, Dachi Akõreba biawãra mau ẽbẽramaa ne bia deai.

Kaubaa kachirua waud̶ai

Mateo 18:6-9; Lucas 17:1-2

42»Barikiuba mʉʉd̶e ijãa nuree chi mechiuwãe nureed̶ebena ab̶a kachiruad̶e b̶aebiiruubʉrã, Dachi Akõreba mau ẽbẽra ãrea kastikai. Maud̶eeba bibuara b̶uu mau ẽbẽra ostad̶e kũruma jʉ̃d̶aped̶a mard̶e jiratad̶ai. 43-44Bichi juaba bichimaa kachirua waubiiruubʉrã, mau b̶ʉatutase. Bibuara b̶uu Dachi Akõre ome ewaricha juaswãe nii b̶uai, bichi jua omea inii tʉbʉchia aoko kub̶uu kiikaumaa wãi bad̶amaarã.9:43-44 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Aria kii biud̶akau maud̶e chi tʉbʉchia kiikau.45-46Ara mau kĩra bichi jʉ̃rʉba bichimaa kachirua waubiiruubʉrã, mau b̶ʉatutase. Bibuara b̶uu Dachi Akõre ome ewaricha jʉ̃rʉswãe nii b̶uai, bichi jʉ̃rʉ omea inii tʉbʉchia aoko kub̶uu kiikaud̶e jiratai bad̶amaarã.9:45-46 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Aria kii biud̶akau maud̶e chi tʉbʉchia kiikau.47Maud̶e bichi dauba bichimaa kachirua waubiiruubʉrã, mau ẽetase. Bibuara b̶uu dau b̶errea nii ewaricha Dachi Akõre juad̶e b̶uai, dau omea inii tʉbʉchia aoko kub̶uu kiikaud̶e jiratai bad̶amaarã. 48Aria kii biud̶akau baraa maud̶e chi aoko nub̶uu sid̶a kiikau.9:48 Isaías 66:24.

49Dachi ãrea biꞌiwãe panuud̶eeba Dachi Akõre baita biꞌia nuread̶ai.9:49 Mau versículo ab̶aed̶e arakʉd̶e b̶uuwãe. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Jomaurã tʉbʉ aokoba kuyaa nuread̶ai.50Biawãra tã ãrea bibuara nii, maamina chi kuyaa wãꞌãeruubʉrã ¿saka waya chi kuyaa b̶eeima? Maud̶eeba Dachi Akõre baita biꞌia nureásturu.9:50 Maud̶eeba Dachi Akõre baita biꞌia nureásturu. Mau griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Tãswãe nureásturu. Maud̶e ãbua jirukaraayuwãe nureásturu.

10

Jesusba kãiped̶aad̶a amaad̶ai ʉ̃rʉbena jaradead̶a

Mateo 19:1-12; Lucas 16:18

1Maabae Jesús Capernaum puurud̶ebena Judea druad̶aa wãsii Jordán do kĩaraa. Ẽbẽrarã ãrea waya ichimaa imisid̶aud̶e ichiba waubarii kĩra ãchimaa jaradea kob̶eesii. 2Maka b̶uud̶e waabenarã fariseorã neesid̶au. Ichi kachirua berreabid̶ai baita naka id̶isid̶au:

—¿Mukĩraba chi wẽra amaai biꞌia b̶uka?

3Jesusba panausii:

—¿Moisesba kãare b̶ʉsma?

4Chi fariseorãba panausid̶au:

—Moisesba mau ida kabisii. Chi mukĩraba chi wẽra amaai baita karta b̶ʉped̶a maabae wẽramaa deaped̶a, amaai b̶uu.10:4 Deuteronomio 24:1-4.

5Maud̶e Jesusba jarasii:

—Moisesba mau waubi b̶uu bed̶ea b̶ʉsii machi sõ chaarea nureed̶eeba. 6Maamina nau iujãa wausiid̶e Dachi Akõreba mukĩra maud̶e wẽra wausii.10:6 Génesis 1:27; 5:2.7Maud̶eeba mukĩraba chi akõre maud̶e chi nawe b̶ʉiped̶a ichi wẽra ome ãbua b̶eei. 8Maka kakua ab̶a nii kĩra nibad̶ai.10:8 Génesis 2:24. Ãchi ome panuu kĩrawãe, maumaarã ab̶a b̶uu kĩra nuread̶ai. 9Maud̶eeba Dachi Akõreba chi araa ãbua b̶ud̶a ab̶au bid̶a amaabai.

10Maad̶akare deed̶a ãstu panuud̶e, chi Jesús baara nibaped̶aad̶aba waya ara mau ʉ̃rʉbena id̶i kopaneesid̶au. 11Maud̶e Jesusba panausii:

—Mukĩraba ichi wẽra amaaped̶a junebena wẽra ome miakãiruubʉrã chi nabena wẽramaa kachirua wau b̶uu. 12Arab̶aud̶e wẽraba chi kima amaaped̶a, junebena mukĩra ome miakãiruubʉrã mau wẽraba chi kima ome kachirua wau b̶uu.

Jesusba warrarãmaa biꞌia jarad̶a

Mateo 19:13-15; Lucas 18:15-17

13Maud̶e ẽbẽrarãba warrarã Jesusmaa adoesid̶au ichi jua maarã ʉ̃rʉ kub̶uped̶a biꞌia jaramera. Maamina Jesús baara nibabadaurãba chi mau warrarã adoeped̶aad̶arã iadaasid̶au. 14Ãchiba makaped̶aad̶a Jesusba unusiid̶e, kĩruped̶a naka jarasii:

—Warrarã mʉʉmaa ida neebísturu, Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uud̶erã naarã kĩra nureed̶eeba.

15Mʉʉba biawãra jaraaruu: warr ichi akõre ome nibabarii kĩra ab̶a bid̶a Dachi Akõre ome niiwãebʉrã, mau ẽbẽra Dachi Akõre juad̶e b̶uabai ichid̶irã baara.

16Maka jaraped̶a Jesusba chi warrarã juad̶e oreped̶a ichi jua ʉ̃rʉ kub̶usiid̶e biꞌia jarasii.

Chi nejarra barau nii Jesús ome berread̶a

Mateo 19:16-30; Lucas 18:18-30

17Maad̶akare Jesús wãaruud̶e ẽbẽra ichimaa pira neesii. Mau ẽbẽra Jesús daad̶e õdarrd̶e kob̶eeped̶a id̶isii:

—Jaradeabarii bia nii, Dachi Akõre ome ewaricha chokae b̶uai baita ¿mʉʉba kãare waui b̶uma?

18Jesusba panausii:

—¿Sakãe mʉʉmaa biꞌia nii a b̶uma? Mae, ab̶a bid̶a chi bia nii wãꞌãe, ab̶aburu Dachi Akõréturu chi bia nii.

19Bichiba kuitaa b̶uu Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ea: mia bearã́se, junebena miakãid̶a ome kãi b̶eerã́se, nechiruarã́se, setaa jararã́se waabenarã ʉ̃rʉbena, waabenarã setaa kũruarã́se, bichi akõre maud̶e bichi nawe wapeadee b̶uase.

20Maud̶e ẽbẽraba jarasii:

—Jaradeabarii, kũudrãaed̶e mʉʉba joma mau wau b̶uu.

21Maud̶e Jesusba ẽbẽra kʉ̃riad̶eeba ichiaped̶a jarasii:

—Wabid̶a bichiba ne ab̶a waui b̶uu. Bichiba uru b̶uu joma nedobʉid̶e wãped̶a chi nejarr barauwãe nureerãmaa dead̶akase. Maka bajãad̶e ne bia uru b̶uai. Maabae mʉ baara nibad̶e neese.10:21 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Bichi cruz adaui.

22Chi ẽbẽraba mau ũriped̶a miamaasii maud̶e kĩra nomaa wãsii ãrea chi nejarra barau niid̶eeba. 23Maud̶e Jesusba ad̶u purra ichiaped̶a ichi baara nibabadaurãmaa jarasii:

—Biawãra ãrea chaarea b̶uu ẽbẽra chi nejarra barau nii Dachi Akõre juad̶e b̶uai baita, ichid̶irã baara.

24Ichi baara nibabadaurãba kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii.10:24 Kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii. Chi Jesús baara nibabadaurãba kʉ̃risia panasid̶au Dachi Akõreba chi nejarra barau nuree aude bia paneebiasii. Maud̶eeba Jesusba waya jarasii:

—Warrarã, biawãra ãrea chaarea b̶uu ẽbẽra chi nejarra barau nii Dachi Akõre juad̶e b̶uai baita, ichid̶irã baara. 25Chaarea ãrea b̶uu barau nii Dachi Akõreba ichi juad̶e ua b̶uud̶e b̶uayu, camello ab̶a ãkusa daud̶e wãi bad̶amaarã.

26Ichi baara nibabadaurãba waya kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii. Maud̶e chiya id̶isid̶au:

—Makarã Dachi Akõreba ¿kai karibaima?

27Jesusba ãchi ichiaped̶a jarasii:

—Ẽbẽraba mau poyaa waukau maamina Dachi Akõre báitara makawãe. Dachi Akõrebarã poyaa joma waui.

28Maud̶e Pedroba Jesusmaa jarasii:

—Daiba joma b̶ʉisid̶au bichi baara wãd̶ai baita.

29Jesusba jarasii:

—Mʉʉba biawãra jaraaruu: mʉ kakua maud̶e chi bed̶ea bia mʉ ʉ̃rʉbena kakua ichi de, ãbarã, neekaurã, akõre, nawe, kima, warrarã maud̶e chi drua b̶ʉiruubʉrã, 30ichiba b̶ʉid̶a audeara nau ewarid̶e 100 adaui: de, ãbarã, neekau, nawe, warrarã maud̶e ichi drua. Ẽbẽrarãba ichi kachirua waud̶ai baita wãraad̶ai maamina kaad̶ebena ewarid̶e Dachi Akõre ome ewaricha chokae b̶uai. 31Maamina chi kaad̶eare nuree naa panad̶ai, maud̶e chi naa nuree kaad̶eare panad̶ai.

Jesusba ichi bead̶ai ʉ̃rʉbena waya jarad̶a

Mateo 20:17-19; Lucas 18:31-34

32Jerusalend̶aa wãsid̶aud̶e Jesús ãchi naa wãsii. Aria wãaduu nid̶aud̶e chi ichi baara nibabadaurãba kuitaa kʉ̃risiad̶aabasii. Joma chi ichi baara wãaduurã sid̶a wapea panasid̶au. Maka panuud̶e Jesusba waya ichiba jʉrʉ adaud̶a 12 panuu ãyaa adoesii. Maabae ichi sakad̶ai ʉ̃rʉbena jarasii:

33—Ũrísturu, dachi Jerusalend̶aa wãaduu. Jamaria ab̶aba mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a jidaubii paare mechiurãba maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba jidaumera. Mʉ biui b̶uu jarad̶aped̶a judiowãerãmaa dead̶ai. 34Maarãba mʉ atua jarad̶aped̶a, mʉʉmaa id̶ud̶aped̶a, soaba ped̶aped̶a bead̶ai. Maamina ewari õbead̶e mʉ chokae jiradui.

Zebedeo warrarãba id̶iped̶aad̶a

Mateo 20:20-28

35Zebedeo warrarã Santiago maud̶e Juan Jesusmaa need̶aped̶a jarasid̶au:

—Jaradeabarii, daiba kʉ̃ria panuu daiba id̶iiduu bichiba waumera.

36Jesusba id̶isii:

—¿Kãare kʉ̃ria panuma mʉʉba machi baita waui?

37Ãchiba panausid̶au:

—Bichid̶irã bichi juad̶e ua b̶eeruud̶e, dai bichi jãkaa akʉ b̶eebiáse, ab̶a bichi jua biare, ab̶a bichi jua sordoare.10:37 Bichid̶irã bichi juad̶e ua b̶eeruud̶e. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Bichi biꞌia b̶uud̶e.

38Maud̶e Jesusba ãchimaa jarasii:

—Machiba adua panuu kãare id̶i panuu. Mʉ ãrea biꞌiwãe b̶uai. ¿Machi sid̶a ara mau kĩra ãrea biꞌiwãe panad̶ai kʉ̃ria panuka?10:38 Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: ¿Machi mʉ boro ead̶ai kĩra boro ead̶aika? ¿Mʉʉba doi b̶uu machia bid̶a poyaa dod̶aika?

39Ãchiba panausid̶au:

—Maerã, poyaa biꞌiwãe panad̶ai panuu.

Maud̶e Jesusba jarasii:

—Machi sid̶a biawãra mʉ kĩra ãrea biꞌiwãe panad̶ai.10:39 Jesusba jarad̶a kĩra biawãra makasii. Hechos 12:1-3; Apocalipsis 1:9.40Maamina mʉʉba poyaa jaraabai kairã mʉ jua biare maebʉrã jua sordoare akʉ paneed̶ayu. Dachi Akõréburu mau jarai.

41Maud̶e chi Santiagoba maud̶e Juanba id̶iiduu waabenarã 10 panuuba ũrisid̶au. Maud̶eeba ãchi ome kĩrusid̶au. 42Maud̶e Jesusba ãchi iukuaped̶a jarasii:

—Machiba kuitaa panuu nau druad̶ebenarã jaradea ua b̶uabadaurãba ãchi ẽbẽrarã ãrea jaradea ua b̶uabadau. Ãchiba unubiabadau ãchiba jaraaduu jomaurãba waud̶ai panuu. 43Maamina machi maka nuread̶aabai panuu. Machid̶ebena chi mechiu nibai kʉ̃ria b̶uubʉrã waabenarã baita bari trajabarii b̶uai b̶uu. 44Chi mechiu nibai kʉ̃ria b̶uu jomaurã audeara kaebeu b̶uai b̶uu. 45Maud̶eeba mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a neewẽa b̶uu ẽbẽrarã mʉ baita bari trajabadaurã nuread̶amera. Maumaarã nee b̶uu ẽbẽrarã baita bari trajabarii b̶uai baita. Maka mʉ biui ãrea ẽbẽrarã karibai baita.

Jesusba dau pãriu nii aribiabid̶a

Mateo 20:29-34; Lucas 18:35-43

46Jesús, ichi baara nibabadaurã maud̶e waabenarã ãrea panuu Jericó puuruare wãsid̶au. Wãaduud̶e ẽbẽra dau pãriu nii mau o jãkaa chi nejarra id̶i b̶uu akʉ b̶uasii. Mau ẽbẽra Bartimeo basii, Timeo warr. 47Bartimeoba ũrisii Jesús Nazaretd̶ebena wãaruu. Maud̶eeba b̶ia jarasii:

—¡Jesús, Davidd̶ebena need̶a, mʉ kĩra chuburiáse!

48Maud̶e ãreaba ichi chũpeamera iadaasid̶au maamina ichiba waya aude b̶iasii:

—¡Jesús, Davidd̶ebena need̶a, mʉ kĩra chuburiáse!

49Mau ũrisiid̶e Jesús b̶ari nub̶eeped̶a, naka jarasii:

—Jãu iústuru.

Maud̶e chi dau pãriu nii iud̶aped̶a jarasid̶au:

—Kĩrajʉʉse. Jiraduse. Jesusba bichi iu b̶uma.

50Ara makʉd̶e Bartimeoba ichiba anab̶ari jʉ̃barii jʉ̃ b̶uad̶a enaped̶a isa jiraduped̶a Jesusmaa wãsii. 51Maud̶e Jesusba ichimaa id̶isii:

—¿Kãare kʉ̃ria b̶uma mʉʉba waui?

Chi dau pãriu niiba jarasii:

—Jaradeabarii, mʉʉba unui kʉ̃ria b̶uu.

52Maud̶e Jesusba jarasii:

—Wãse. Bichiba ijãasiid̶eeba aribiasii.

Ara makʉd̶e chi dau pãriu nibad̶a unu kob̶eesii. Maabae Jesús baara od̶e wãsii.

11

Jesús Jerusalend̶e need̶a

Mateo 21:1-11; Lucas 19:28-40; Juan 12:12-19

1Jerusalend̶e bamaa panuud̶e Betfagé puurud̶e maud̶e Betania puurud̶e neesid̶au, Olivo ea kaita. Aria Jesusba ichi baara nibabadaurã ome panuu puurud̶aa bʉisii.

2Ãchimaa naka jarasii: «Chi Dachi kĩraare puuru kub̶uumaa wã́sturu. Aria baaduud̶e machiba burro cheke unud̶ai. Mau ʉ̃rʉ wabid̶a ab̶a bid̶a ataud̶akau. Enad̶aped̶a enésturu. 3Ab̶auba machimaa sakãe jãka wau panuma a id̶iiruubʉrã jarásturu: “Dachi Mechiuba nau kʉ̃ria b̶uu maamina waya isa urubʉʉi”».

4Od̶e wãaduu nid̶aud̶e burro iikaa de poraa jãkaa jʉ̃ nub̶uu unusid̶au. Maabae enatasid̶au.

5Chi aria panuuba id̶isid̶au: «¿Kãare wau panuma? ¿Sakãe jãu burro ena panuma?»

6Jesusba jarad̶a kĩra panausid̶aud̶e chi aria panuuba ida adoebiasid̶au.

7Maabae chi mura cheke Jesusmaa adoed̶aped̶a ãchiba chi anab̶ari jʉ̃badau burro ʉ̃rʉ kub̶usid̶au. Maabáeburu Jerusalén puurud̶aa wãi baita Jesús chi burrod̶e atausii. 8Ãreaba Jesús biꞌia irsibid̶ai baita ãchiba chi anab̶ari jʉ̃badau od̶e tõ bʉikasid̶au. Waabenarãba bakuru jua maud̶e kiruu moded̶e tarid̶aped̶a od̶e bʉikasid̶au.11:8 Bakuru jua maud̶e kiruu moded̶e tarid̶aped̶a od̶e bʉikasid̶au. Mau ewarid̶e maka waubachid̶au ẽbẽra mechiu nii biꞌia irsibid̶ai baita.9Maka wauduud̶e ichi naa nid̶auba maud̶e kaad̶e nid̶auba jĩwa jara kopaneesid̶au:

¡Ãrea biꞌia nii! ¡Ãrea biꞌia nii chi Dachi Mechiu trʉ̃d̶eeba neeruu!11:9 Ãrea biꞌia nii. Arameo bed̶ead̶e b̶ʉ kub̶uu: Hosanna. Salmos 118:25-26.

10¡Ãrea biꞌia nii dachi nabẽraed̶ebena Davidd̶ebena need̶a! ¡Ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uai!

¡Ãrea biꞌia nii dachi Bajãad̶ebena Akõre!

11Jesús Jerusalend̶e neesiid̶e Dachi Akõre de mechiud̶aa wãsii. Joma ad̶u kauwa ichiaped̶a, kiuruud̶eeba ichiba 12 panuu baara Betania puurud̶aa waya wãsid̶au.

Jesusba higo bakuru kachirua jarad̶a

Mateo 21:18-19

12Norema Betania puurud̶ebena wãaduud̶e Jesús jarrbisia kob̶eesii. 13Maud̶e kaitawẽeba higo bakuru kiruu baraa nub̶uu unusii. Wabid̶a chi chaubarii ewariwãe basmina, Jesusba ichiad̶e wãsii chi jõo bara nub̶uu kuitaa. Araa neeruud̶e bari kirúturu nub̶uu unusii.11:13 Israel druad̶e higo jõ kaebeu marzod̶e maud̶e abrild̶e poyaa kod̶ai panuu. Chi ne jõ kaebeu unuuduubʉrã kuitaabadau juniod̶e b̶istĩika chaui, maud̶e agostod̶ebena octubred̶aa ãrea chaui. Jesusba bari kirúturu nub̶uu unusiid̶eeba kuitaasii joma mau añod̶e chi higo bakuru chaubai. Israel mau higo bakuru kĩra nii. Oseas 9:10; Miqueas 7:1-2.14Maud̶e Jesusba chi higomaa jarasii: «¡Ab̶au bid̶a jãabae bichi jõo jõd̶aabai!»

Mau bed̶ea ichi baara nibabadaurãba ũrisid̶au.

Jesusba ne barikia nedobʉibadaurã duabʉikuad̶a

Mateo 21:12-17; Lucas 19:45-48; Juan 2:13-22

15Jesús Jerusalend̶e waya neeped̶a Dachi Akõre de mechiu dud̶aa wãsii. Aria ne kaebea nedobadaurã maud̶e nedobʉibadaurã unusiid̶e ãchi duabʉika kob̶eesii. Aria chi nejarra nedobʉibadaurã mesa b̶ee, paloma nedobʉibadaurã akʉ paneebadau joma korekuasii. 16Dachi Akõre de mechiud̶e nekaebearã nedobʉid̶ai baita adoeduurã ed̶a wãd̶ai ida kabiabasii. 17Ãchimaa naka jaradeasii:

—Dachi Akõre bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: “Mʉ de, chi ʉtaa id̶ibadau de ad̶ai, joma puururã baita”. Maamina machiba “nechiruabadaurã chob̶ea” kĩra uru panuu.11:17 Mʉ de, chi ʉtaa id̶ibadau de ad̶ai. Isaías 56:7. Nechiruabadaurã chob̶ea. Jeremías 7:11.

18Mau bed̶ea ũrisid̶aud̶e paare mechiurã maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba Jesús wapeasid̶au ichiba jaradea b̶uu jomaurãba biꞌia ũrisid̶aud̶eeba. Maad̶akare saka bead̶ai jʉrʉ kopaneesid̶au. 19Kiuruud̶e Jesús ichi baara nibabadaurã baara Jerusalend̶ebena wãsid̶au.

Higo poa nub̶eed̶a

Mateo 21:20-22

20Norema daped̶e Jesús ichi baara nibabadaurã baara waya Jerusalend̶aa wãsid̶au. Wãaduud̶e chi higo bakuru karraed̶e poa nub̶uu unusid̶au. 21Maud̶e Jesusba jarad̶a Pedroba kĩrabasii. Maud̶eeba jarasii:

—Jaradeabarii, ichiáse. Bichiba kachirua jara b̶ud̶aba higo bakuru poa nub̶eesii.

22Jesusba jarasii:

—Machiba Dachi Akõred̶e ijãad̶ai panuu.

23Mʉʉba biawãra jaraaruu: barikiuba cha nau eamaa jãmabena mard̶aa wã́bad̶e aaruubʉrã, ichiba jaraaruu kĩra makai. Maamina ichi sõd̶e kʉ̃risiabai b̶uu ichiba jaraaruu makawẽe, maumaarã biawãra makai ijãai b̶uu. 24Maud̶eeba mʉʉba machimaa jaraaruu: joma machiba Dachi Akõremaa ʉtaa id̶iiduu biawãra adaud̶ai ijãaduubʉrã, mau adaud̶ai. 25Maud̶e machiba Dachi Akõremaa ʉtaa id̶i panuud̶e barikia ẽbẽra ome kĩra kachirua panuubʉrã, mau ẽbẽraba kachirua waud̶a perdonásturu. Makaaruubʉrã machiba kachirua wauped̶aad̶a machi Bajãad̶ebena Akõreba perdonai. 26Maamina machiba perdonawẽebʉrã waabenarãba machimaa kachirua wauped̶aad̶a makarã machi Bajãad̶ebena Akõre bid̶a machiba kachirua waubadau perdonaabai.11:26 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau versículo wãꞌãe.

¿Kai trʉ̃d̶eeba Jesusba jaradea b̶uu?

Mateo 21:23-27; Lucas 20:1-8

27Maabae ãchi waya Jerusalend̶e neesid̶au. Jesús Dachi Akõre de mechiu kaita b̶uumisa, paare mechiurã maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã need̶aped̶a, 28ichimaa id̶isid̶au:

—Bichiba nama wau b̶uu ¿kaiba naka waubi b̶uma?

29Jesusba panausii:

—Mʉa bid̶a machimaa id̶iiruu. Machiba panauduubʉrã mʉʉba jarai kaiba mʉʉmaa naka waubi b̶uu. 30¿Kaiba Juan bʉisma boro eamera? ¿Ẽbẽraba maebʉrã Bajãad̶e B̶uuba? Panáusturu.

31Maabaeara ara ãchi chiya berrea bara b̶eesii: «Bajãad̶e B̶uuba bʉisii aaduubʉrã, ichiba jaraaruu: “Mau ¿sakãe ijãad̶aabasma?” 32Maamina ¿saka jarad̶aima mau ẽbẽrarãba bʉiped̶aad̶a?»

Chi ẽbẽrarã wapea panasid̶au, Juan biawãra Dachi Akõre baita berreabarii basii a kʉ̃risiasid̶aud̶eeba. 33Maud̶eeba Jesusmaa jarasid̶au:

—Daiba adua panuu.

Maud̶e Jesusba jarasii:

—Maka b̶uubʉrã mʉa bid̶a machimaa jaraabai kaiba mʉʉmaa naka waubi b̶uu.

12

Ne uubadau kachiruarã ʉ̃rʉbena nebʉrʉd̶a

Mateo 21:33-46; Lucas 20:9-19

1Maud̶e Jesusba nebʉrʉʉruuba ãchimaa jarasii:

—Ẽbẽra ab̶a b̶uasii. Ewari ab̶aud̶e mau ẽbẽraba uva uusii maabae mokaraba ad̶u karaasii. Aria chob̶ea korosii chi uva barasui baita. Maud̶e de ʉtʉ wausii mamauba joma ichiai baita. Maabae ichi uva uu nub̶uu waabenarã ẽbẽrarã juad̶e b̶usii. Maarã ome bed̶ea deasid̶au chi uva uud̶a chauruud̶e sãabe ichimaa dead̶ai panuu. Maka bed̶ea dead̶aped̶a chi chibari ãibena druad̶aa wãsii.

2Maad̶akare chi uva junabadau ewari neesiid̶e chi chibariba chi bari trajabarii ab̶a bʉisii chi uu nub̶uud̶ebena ichimaa dead̶ai panuu adaud̶e wãmera. 3Maamina chi uu nub̶uu nu panuuba chi chibari baita bari trajabarii jidaud̶aped̶a sĩsid̶au. Maabae jua ara jãka duabʉisid̶au. 4Mau maad̶akare chibari baita bari trajabarii june ab̶a bʉisii ichimaa dead̶ai panuu dead̶amera. Maamina mau boro kõapetasid̶au maud̶e miadaa jarakuasid̶au.12:4 Mau boro kõapetasid̶au maud̶e miadaa jarakuasid̶au. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Mo b̶ataaduud̶e.5Mau maad̶akare june maucha chibari baita bari trajabarii bʉisii maamina mau beasid̶au. Mau maad̶akare june maucha bari trajabadaurã ãrea bʉikasii. Maamina chi nuree sĩsid̶au, chi nuree beasid̶au.

6»Chi chibariba wabid̶a ab̶a uru b̶uasii bʉii baita; mau ichi warr ãrea kʉ̃ria inii basii. Kaad̶aa, “mʉ warr wapeadee panad̶ai b̶ubaa” a kʉ̃risiaped̶a, bʉisii. 7Maamina chi uva uu nub̶uu nubadaurãba chi warr unusid̶aud̶e ãchi chiya jarasid̶au: “Jãuba chi akõreba uru b̶uu joma adaui. ¡Jãu beáduru! Makaburu chi drua dachi baita b̶eei”. 8Ara makʉd̶e chi warr jidaud̶aped̶a beasid̶au. Maabae chi uva uu nub̶uud̶ebena awara jiratasid̶au.

9Machimaarã, chi uu nub̶uu chibariba ¿saka wauima? Araa wãped̶a ãchi joma kenaped̶a ichi uva uu nub̶uu waabenarãmaa deai nud̶amera.

10Machiba ¿Dachi Akõre Bed̶ea b̶ʉd̶a ed̶a jarad̶awãe panuka? Naka jara b̶uu:

“Chi mo chi de waubadaurãba ida b̶uped̶aad̶a, mau chi biara b̶eesii.

11Dachi Mechiuba maka waud̶ad̶eeba dachimaarã ãrea biꞌia b̶uu”12:11 Salmos 118:22-23.».

12Paare mechiurãba maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba kuitaasid̶au Jesusba mau nebʉrʉ b̶uud̶eeba ãchi ʉ̃rʉbena berreasii. Maud̶eeba Jesús jidau kʉ̃ria panasid̶au. Maamina Jesús jãkaa ẽbẽrarã ãrea basiid̶eeba jidaubid̶ai wapea panasid̶au. Maka mau ida apii b̶ud̶aped̶a maabae ãyaa wãsid̶au.

Romad̶ebena baita chi nejarra pebadau ʉ̃rʉbena

Mateo 22:15-22; Lucas 20:20-26

13Mau maad̶akare fariseorãba maud̶e Herodesd̶ebenarã Jesusmaa chi nuree bʉisid̶au ichimaa kachirua berreabid̶ai baita. 14Need̶aped̶a jarasid̶au:

—Jaradeabarii, daiba kuitaa panuu bichi ẽbẽra jipa nii. Ab̶au bid̶a bichimaa awara kʉ̃risiabikau, bichiba joma ẽbẽrarã arab̶aud̶e unubariid̶eeba. Maumaarã biawãra Dachi Akõre o ʉ̃rʉbena jomaurãmaa jaradeabarii. Maka b̶uubʉrã daimaa jarase, Romad̶ebena baita chi nejarra paai b̶uu ¿dachi judiorãba paad̶ai b̶uka? maebʉrã ¿biꞌiwãe b̶uka?

15Jesusba ãchi ẽbẽrarã chi jipa kĩra nuree kuitaasiid̶e, naka jarasii:

—Machiba ¿sakãe mʉ kachirua berreabid̶ai kʉ̃ria panuma? Sẽetao dachiba paabadau ab̶a unubiásturu.

16Ara makʉd̶e adoesid̶au. Maud̶e Jesusba id̶isii:

—¿Kai kĩedarrma nau chi sẽetaod̶e b̶uu? ¿Kai trʉ̃ b̶ʉ kub̶uma?

Ãchiba panausid̶au:

—Romad̶ebena chi aude mechiu niid̶e.

17Maabae Jesusba jarasii:

—Maka b̶uubʉrã deásturu Romad̶ebena chi aude mechiu niimaa chi mauba id̶iiruu, maud̶e ara mau kĩra deásturu Dachi Akõremaa chi mauba id̶iiruu.

Ichi bed̶ea ũrisid̶aud̶e, pera bara b̶eesii.

Chi biuped̶aad̶arã chokae jiradubadau ʉ̃rʉbena

Mateo 22:23-33; Lucas 20:27-40

18Maka panuud̶e waabenarã saduceorã Jesusmaa neesid̶au. Saduceorãba jarabadau biuped̶aad̶a chokae jiradud̶akau. Maud̶eeba Jesusmaa naka jarasid̶au:

19—Jaradeabarii, Moisesba dachi baita b̶ʉsii ẽbẽra ab̶a warrwãe b̶uud̶e biuruubʉrã, ichi ãbaba chi pẽdrãa wẽra adaui b̶uu chi ãba biud̶a baita warr adaui baita.12:19 Deuteronomio 25:5.20Earab̶a ãbarã 7 panasid̶au. Chi nabena miakãisii, maamina warr deawẽed̶e biusii. 21Maabae chi ãba mawãare b̶uu miakãisii chi pẽdrãa ome. Maamina mau sid̶a warrwãe b̶uud̶e biusii. Arab̶aud̶e makasid̶au chi ãbarã kaad̶e panuurã ome. 22Joma mau 7 warrwãe biusid̶au. Mau maad̶akare chi wẽra sid̶a biusii. 23Mau 7 ãbarãba arab̶au wẽra ome miakãisid̶au. Makarã chokae jiraduuduud̶e ¿sãu ãbaba mau wẽra uru b̶uaima?

24Maud̶eeba Jesusba panausii:

—Machiba Dachi Akõre bed̶ea maud̶e chi poyaabarii adua panuud̶eeba biꞌia kʉ̃risiad̶awẽa panuu.

25Ũrísturu. Biuped̶aad̶arã chokae jiradud̶ai ewarid̶e kima adaud̶aabai maud̶e ab̶au bid̶a wẽra dead̶aabai miakãimera, maumaarã Dachi Akõre angelerã kĩra nuread̶ai. 26¿Machiba biuped̶aad̶arã chokae jiradud̶ai ʉ̃rʉbena Moisés kartad̶e ed̶a jarad̶awẽa panuka? Dachi Akõreba Moisesmaa jarasii: “Mʉ Abraham Akõre Mechiubʉ, Isaac Akõre Mechiubʉ maud̶e Jacob Akõre Mechiubʉ”.12:26 Éxodo 3:2-6.27¡Mau chi biuped̶aad̶a Akõre Mechiuwãe, maumaarã chokae nuree Akõre Mechiubʉ! ¡Machi ãrea ãyaa kʉ̃risia panuu!

Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ea chi aude mechiu b̶uu

Mateo 22:34-40

28Maka berrea panuud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabarii Jesús kaita neesii. Mau jaradeabariiba ũrisii Jesusba saduceorãmaa biꞌia panaud̶a. Maud̶eeba id̶isii:

—Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ea jomad̶ebena ¿sãu chi aude mechiu b̶uma?

29Jesusba panausii:

—Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ea ʉ̃rʉbena chi aude mechiu b̶uu naubʉ: “Ũrísturu, israeld̶ebenarã. Dachi Mechiu ab̶aburu nii. 30Joma bichi sõd̶eeba, joma bichi jaurid̶eeba, joma bichi kʉ̃risiad̶eeba maud̶e joma bichi poyaad̶eeba bichi Akõre Mechiu kʉ̃riáse”. Dachi Akõreba waubi b̶uu bed̶ead̶ebena mau chi aude mechiu b̶uu.

31Maud̶e chi mawãare b̶uu naubʉ: “Waabenarã kʉ̃riáse ara bichi kʉ̃ria b̶uu kĩra”.12:31 Levítico 19:18. Mau omed̶ebena audeara chi mechiu wãꞌãe.

32Maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabariiba jarasii:

—Biꞌia b̶uu, Jaradeabarii, bichiba jara b̶uu kĩra Dachi Akõre ab̶aburu nii, ichi aude june wãꞌãe. 33Dachiba biawãra joma dachi sõd̶eeba, joma dachi kʉ̃risiad̶eeba, joma dachi jaurid̶eeba, joma dachi akõre mechiud̶eeba Dachi Akõre kʉ̃riad̶ai panuu. Maud̶e ab̶au ara dachi kʉ̃ria b̶uu kĩra kʉ̃riad̶ai panuu. Mau ãrea ãnimara Dachi Akõremaa baa deai bad̶amaarã aude biꞌia b̶uu.

34Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabariiba mau kʉ̃risia kuitaad̶eeba jarasiid̶eeba Jesusba jarasii:

—Bichi Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua panuu kaita b̶uu.

Makaed̶ebena ab̶auba Jesusmaa waya id̶id̶ai kʉ̃riad̶aabasii.

Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a ¿kai warrma?

Mateo 22:41-46; Lucas 20:41-44

35Jesusba Dachi Akõre de mechiu dud̶a jaradea b̶uasiid̶e ẽbẽrarãmaa naka id̶isii:

—Judiorã Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadauba ¿sakãe jara panuu Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a David warr? 36Ara mau Davidba Dachi Akõre Jaurid̶eeba naka jarasii:

Dachi Mechiuba mʉ mechiu niimaa jarasii: mʉ jua biare akʉ b̶eese ab̶a bichi kĩramaarã mʉʉba joma bichi juad̶e b̶uuruud̶aa.12:36 Salmos 110:1.

37Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a Davidba mau mʉ Mechiu aaruubʉrã, ¿saka David warr baima?

Jesusba maka jaradea b̶uu ẽbẽrarã ãreaba kĩrajʉʉ ũri duanasid̶au.

Jesusba fariseorã ʉ̃rʉbena kachirua jarad̶a

Mateo 23:1-36; Lucas 11:37-54

38Jesusba wabid̶a jaradea b̶uud̶e naka jarasii: «Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãd̶e kauwa panásturu. Ãchiba paru chi nejarra ãrea id̶ibadau jʉ̃d̶ai kʉ̃riabadau. Maud̶e puurud̶e nid̶aud̶e ẽbẽrarãba wapeadee panuud̶eeba saka b̶uma ad̶ayu kʉ̃riabadau. 39Dachi judiorã araa ãbua imibadau ded̶e ãchi jomaurã kĩraare akʉ paneebadau, jaradea ua b̶uabadau mechiurã akʉ paneebadaumare; maud̶e waabenarã baara kod̶e wãaduud̶e ara maka waubadau. 40Maarãba pẽdrãarã ne kaebea juakaa adaubadau maud̶e ʉtaa ãrea id̶ibadau ẽbẽrarãba machi biꞌia ichiad̶amera. Maud̶eeba Dachi Akõreba ãchi aude kastikai».

Pẽdrãa chi nejarr barauwãe niiba sẽetao dead̶a

Lucas 21:1-4

41Jesús sĩu b̶uasii Dachi Akõre de mechiud̶e chi nejarr pebadau kaita. Mau unusii ẽbẽrarãba sẽetao ed̶a bʉikamaa panuu. Chi nejarr barau nureerãba ãrea bʉikabachid̶au. 42Maud̶e pẽdrãa chi nejarr barauwãe nii neeped̶a sẽetao ome kaebeu kub̶usii. 43Jesusba ichi baara nibabadaurãmaa jarasii:

—Mʉʉba biawãra machimaa jaraaruu: jãu pẽdrãa chi nejarr barauwãe niiba jomaurãba deaped̶aad̶a audeara deasii. 44Ãchiba chi ʉ̃rʉ b̶eed̶a deasid̶au, maamina nau wẽra chi nejarr barauwãe niiba koi baita uru b̶uad̶a joma deasii.

13

Dachi Akõre de mechiu ãrid̶ai ʉ̃rʉbena Jesusba jarad̶a

Mateo 10:16-25; 24:1-28; Lucas 17:22-24; 21:5-24

1Jesús Dachi Akõre de mechiud̶ebena wãsiid̶e ichi baara nibabadaurãd̶ebena ab̶aba jarasii:

—Jaradeabarii, ¡ichiáse nau mo mechia panuu maud̶e nau de mipitaa kob̶ee!

2Maud̶e Jesusba jarasii:

—Biawãra, naarã de mechia kob̶ee. Nau mo kaped̶aad̶a joma ãrid̶ai.

3Maabae Olivo ead̶aa wãsid̶au, Dachi Akõre de mechiu kĩraare. Jesús aria akʉ b̶uasiid̶e Pedroba, Santiagoba, Juanba maud̶e Andresba ãchi du ab̶a ichimaa id̶isid̶au:

4—Daimaa jarase: ¿mau sakaed̶e makaima? ¿Kãared̶eeba kuitaad̶aima mau ewari ʉ̃rʉ ba b̶uu?

5Maud̶e Jesusba jarasii:

—Kauwa nureásturu ab̶au bid̶a setaa kũruarãad̶amera. 6Ãreaba jarad̶ai: “Mʉ Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a”. Maka ẽbẽrarã ãrea setaa kũruad̶ai.

7Puuru ab̶a ab̶au puuru ome chĩobika nub̶uu ũriiduud̶e maud̶e makad̶ai ʉ̃rʉbena ũriiduud̶e, wapearã́sturu. Mau joma makai b̶uu. Maamina nau ewari wabid̶a neebai. 8Drua ab̶a ab̶au drua ome chĩobika nub̶uai. Maud̶e rey ab̶a ab̶au rey ome chĩobika nub̶uai. Ioromia druacha baraai maud̶e jarrba baraai. Maamina mau joma chi naa ãrea biꞌiwãe panad̶ai, wẽra warr adauruud̶e chi naa pira kob̶eebarii kĩra.

9»Kauwa nureásturu. Machi chi jaradea ua b̶uabadaurãmaa jidau eneed̶aped̶a judiorã araa ãbua imibadau ded̶e soaba ped̶ai. Mʉʉd̶e ijãa panuu kakua ãchiba machi chi jaradea ua b̶uabadaurã maud̶e chi reyrã daad̶e adoed̶ai. Maud̶e machiba mʉ ʉ̃rʉbena ãchi daad̶e berread̶ai. 10Maamina nau ewari neei naed̶e chi bed̶ea bia mʉ ʉ̃rʉbena joma puurucha jarad̶ai panuu. 11Ẽbẽrarãba machi jidau adoeduud̶e jirukaraarã́sturu saka berread̶ai. Mau ʉ̃rʉbena kʉ̃risiarã́sturu. Ab̶aburu jarásturu Dachi Akõreba jarabiaruu. Ara machi kʉ̃risiad̶eeba berread̶aabai, maumaarã machi kakua Dachi Akõre Jauri berreai.

12»Chi ãbaba ara ichi ãba beabii. Chi akõreba ara ichi warr beabii. Maud̶e chi warrarã ãchi akõrerã ome kĩrud̶aped̶a bead̶ai. 13Mʉʉd̶e ijãa panuu kakua jomaurãba machi kĩramaad̶ai. Maamina chi kaad̶earebena ewarid̶aa dauchia jãadua mʉʉd̶e ijãa panuubʉrã, Dachi Akõreba mau karibai ichi baara chokae nuread̶amera.

14»Chi kachirua Dachi Akõreba kʉ̃riakau ichi b̶uabai b̶uumare machiba mau unuuduud̶e Judea druad̶e nuree ead̶aa miru wãd̶ai panuu.13:14 Chi kachirua Dachi Akõreba kʉ̃riakau. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e nau sid̶a b̶ʉ kub̶uu: Dachi Akõre baita berreabarii Danielba jarad̶a. Daniel 9:27; 11:31; 12:11. Griego Antioco Epipaneba Dachi Akõre de mechiu miadaa b̶usii 168 años Jesús chi naweba adaui naed̶e. Maamina Jesusba jarasii mau Antiocoba waud̶a kĩra waya makai. Waabenarãmaarã Jesusba jarad̶a biawãra makasii romad̶ebenarãba Jerusalén puuru maud̶e Dachi Akõre de mechiu año 70d̶e joma ãrisid̶aud̶e. Waabenarãmaarã jara b̶uu chi ẽbẽra kachirua niiba maka waui. 2 Tesalonicenses 2:3-10. Maud̶e waabenarãmaarã Jesusba jarad̶a kaad̶eare ewarid̶e makai. (Chi karta ed̶a jara b̶uuba kãare jara b̶uu kuitaai b̶uu). 15Maud̶e ẽbẽra ichi de ʉ̃rʉ b̶uu ichi ded̶e ed̶a neebai b̶uu chi ne kaebea pe adooi baita. 16Chi uu nub̶uud̶e b̶uuba chi anab̶ari jʉ̃barii adaud̶e wãabai b̶uu. 17Mau ewarid̶e miichuburi chi wẽrarã warr bara nuree maud̶e warr ju dawa nuree. 18Dachi Akõremaa ʉtaa id̶ísturu kui che ewarid̶e makabiamaaba. 19Mau ewarid̶e ẽbẽrarã ãrea biꞌiwãe panad̶ai. Dachi Akõreba nau iujãa wausiid̶eed̶ebena ẽbẽrarã mau kĩra ãrea biꞌiwãe panad̶aabasii maud̶e nau maad̶akare mau kĩra biꞌiwãe panad̶aabai. 20Dachi Mechiuba chi mau ewari b̶aꞌãra b̶ud̶awãe basirã, ẽbẽra ab̶a bid̶a chokae panad̶aabai basii. Maamina ichiba mau ewari b̶aꞌãra b̶usii ichiba jʉrʉ adaud̶arã kʉ̃ria b̶uabariid̶eeba.

21»Maud̶eeba ab̶auba machimaa jaraaruubʉrã, “Ichiásturu, Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a nama b̶uu”, mau ijãarã́sturu. Maud̶e “Ichiásturu, chawa b̶uu” aaruubʉrã mau ijãarã́sturu. 22Mau ewarid̶e setaa jarad̶ai ãchi Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a. Maud̶e waabenarãba setad̶eeba jarad̶ai ãchi Dachi Akõre baita berreabadaurã. Maarãba ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau mechiu waud̶ai ẽbẽrarã setaa kũruad̶ai baita. Dachi Akõreba jʉrʉ adaud̶arã sid̶a poyaa setaa kũruaped̶aad̶a basirã, ãchi sid̶a setaa kũruad̶ai basii.

23Kauwa nureásturu. Joma mʉʉba machimaa jarasii makai naed̶e.

Chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a neei ʉ̃rʉbena

Mateo 24:29-44; Lucas 21:25-36

24»Ẽbẽrarã ãrea biꞌiwãe panaped̶aad̶akare ʉmada pãriui. Jed̶ako sid̶a pãriui. 25Pusterrearã bajãad̶ebena b̶aed̶ai. Joma bajãad̶e b̶ee urid̶ai.

26»Mau ewarid̶e mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a jʉ̃rʉarad̶e poyaabarii baraa neeruu maud̶e kĩrawãrea baraa neeruu unud̶ai.13:26 Daniel 7:13-14.27Maud̶e mʉʉba angelerã drua b̶eecha wãbiai Dachi Akõreba jʉrʉ adaud̶arã araa ãbua imibiad̶amera.

28»Higo bakuru makad̶a ʉ̃rʉbena kuitásturu. Chi bakuru jua tuku nub̶eeped̶a kiruu baraabarii. Maud̶eeba jomaurãba kuitaa panuu iu bia ewari kãꞌãabariwãed̶e neei. 29Ara mau kĩra mʉʉba jarad̶a unuuduud̶e kuitásturu mʉ neei ewari ʉ̃rʉ bamaa b̶uu, poraad̶e iu b̶uu kĩra. 30Mʉʉba machimaa biawãra jaraaruu: nau ʉ̃raud̶ebena ẽbẽrarã biud̶ai naed̶e mau joma makai. 31Bajãa maud̶e iujãa waa b̶uabai, maamina mʉ bed̶ea biawãra ewaricha b̶uai.

32»Maamina ab̶au bid̶a mau ewari sakaed̶e makai adua panuu. Chi angelerã bid̶a mau adua panuu. Mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a bid̶a adua b̶uu. Ab̶aburu mʉ Chacháburu mau kuitaa b̶uu.

33»¡Kauwa nureásturu! ¡Dau kuitaa nureásturu!13:33 ¡Kauwa nureásturu! ¡Dau kuitaa nureásturu! Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e b̶ʉ kub̶uu: Ʉtaa id̶ii nureásturu. Machiba chi ewari sakaed̶e neei adua panuu. 34Mau ewari neeruu nau kĩra b̶uu: ẽbẽra waabena druad̶aa wãaruud̶e chi ichi baita bari trajabadaurã b̶ʉibarii ichi de nud̶amera. Ãchicha ne waud̶amera b̶ubarii. Chi poraa nubariimaa jarabarii kauwa nu b̶uamera. 35Ara mau kĩra machia bid̶a adua panuu machi De Chibari sakaed̶e waya neei: kiuruud̶e, ẽsabud̶e, eterr biruuruud̶e maebʉrã daped̶e. Maud̶eeba dau kuitaa nureásturu, 36etiud̶e mʉ neeruud̶e machi kãi panuu unurãamera. 37Chi mʉʉba machimaa jara b̶uu jomaurãmaa jara b̶uu: dau kuitaa nureásturu.

14

Jesús bead̶ai baita kʉ̃risia jʉrʉ panad̶a

Mateo 26:1-5; Lucas 22:1-2; Juan 11:45-53

1Ewari ome baaruud̶e judiorãba Pascua14:1 Pascua. Egiptod̶ebena wãd̶ai naed̶e, judiorãba decha oeja ab̶a beasid̶au maabae chi oa ãchi de poraa wãtomaa purusid̶au. Maka wausid̶au Dachi Akõreba Egiptobid̶arã kastikai ewarid̶e biurãad̶amera. Jãabae Jesusba jara b̶uu ichi oeja ara ichi oa cruzd̶e eab̶ari wãaruu kĩra nii. Maka wausii, Dachi Akõremaa ichid̶e ijãabadaurã nau iujãa jomad̶ebena kastikarãad̶amera. Éxodo 12:1-27. ewari waud̶ai basii. Mau bari panabadau ewarid̶e pan ẽesãabibariiwãe b̶uu kobadau. Paare mechiurãba maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba jʉrʉbachid̶au Jesús setaa saka kũraad̶ai. Maka jidaud̶ai basii maud̶e beabid̶ai basii. 2Maamina chi nureerãba jarasid̶au: «Bari panabadau ewarid̶e jidaud̶aabai ẽbẽrarã kĩrubid̶aabayua».

Mariaba Jesús boro ʉ̃rʉ kera ea bʉid̶a

Mateo 26:6-13; Juan 12:1-8

3Mau ewarid̶e Jesús Betania puurud̶e Simón kakua chau nii abadau ded̶e b̶uasii. Ko akʉ b̶uud̶e wẽra ichimaa neesii. Mau wẽraba b̶otia alabastro mo waud̶a eneesii. B̶otia nardo keraara waabiru b̶uasii. Mau nardo kera ãrea id̶i b̶uu b̶uasii. Maud̶e wẽraba chi b̶otia osta b̶ʉaped̶a kera chi Jesús boro ʉ̃rʉ easii. 4Chi nuree aria panad̶a kĩrusid̶au maabae ãchi chiya berrea bara b̶eesii:

—¿Sakãe jãu kera jãka ãrisma? asid̶au. 5Nedobʉid̶a basirã chi nejarra ãrea14:5 Chi nejarra ãrea. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: 300 denario wãyaa. Ẽbẽra ab̶a año ab̶a trajai b̶uasii mau chi nejarra adaui baita. adaud̶ai basii. Mauba chi nejarr barauwãe nuree aid̶ad̶ai basii.

Maud̶eeba mau wẽra iadaasid̶au. 6Maamina Jesusba ãchimaa jarasii:

—Ida b̶ústuru. ¿Sakãe kachirua jara panuma? Jãu wẽraba waud̶a biꞌia b̶uu. 7Chi nejarr barauwãe kid̶uree ewaricha machi tãed̶e panad̶ai; machiba kʉ̃riaduubʉrã ãchi poyaa aid̶ad̶ai panuu. Maamina mʉ machi baara ewaricha b̶uabai. 8Nau wẽraba arakʉd̶e wausii. Kãꞌãabariwãed̶e mʉ biud̶akare jau b̶ud̶ai. Maud̶eeba nau wẽraba mʉ ʉ̃rʉ keraba easii. 9Mʉʉba biawãra jaraaruu: joma nau druad̶e chi bed̶ea bia mʉ ʉ̃rʉbena jaradeaduud̶e nau wẽraba waud̶a nebʉrʉd̶ai kĩrabad̶amera.

Judasba Jesús jidaubiad̶a

Mateo 26:14-16; Lucas 22:3-6

10Judas Iscariote, chi Jesús baara nibabadaurã 12 ab̶a paare mechiurãmaa wãsii Jesús jidaubiai baita. 11Mau ũrisid̶aud̶e, kĩrajʉʉsid̶au maabae Judasmaa chi nejarr dead̶ai asid̶au. Maabae Judasba jʉrʉ kob̶eesii ãchimaa Jesús saka jidaubii baita.

Jesús chi ichi baara 12 nibabadaurã baara kod̶a

Mateo 26:17-29; Lucas 22:7-23; Juan 13:21-30; 1 Corintios 11:23-26

12Pascua ewarid̶e pan ẽesãabibariiwãe kobachid̶au. Chi nabena ewarid̶e oeja kaebeu ab̶a bead̶aped̶a, kobachid̶au. Mau ewarid̶e Jesús baara nibabadaurãba ichimaa wãd̶aped̶a id̶isid̶au:

—¿Bichiba sama kʉ̃ria b̶uma daiba chi mau chiko kobadau14:12 Chi mau chiko kobadau. Kajuma bed̶ead̶e b̶ʉ kub̶uu: Pascua. bichi baita waud̶ai?

13Maabae Jesusba chi ichi baara nibabadaurãd̶ebena ome iuped̶a naka jarasii:

—Jerusalén puurud̶aa wã́sturu. Aria mukĩraba bania chokod̶e adoeruu unud̶ai. Mau kaad̶e wã́sturu. 14Chi mau deemaa wãaruu chibarimaa naka jarásturu: “Dachi Jaradeabariiba nau id̶ibisii: mʉʉba maud̶e mʉ baara nibabadaurã Pascua ewarid̶e chi kobadau ¿sama kod̶aima?” 15Mauba de ʉtʉbena pieza mechiu biꞌia wau kub̶uu unubiai. Aria chi kod̶ai joma wáusturu dachi kod̶ai baita.

16Chi Jesús baara nibabadaurã puurud̶aa wãsid̶au. Wãaduud̶e joma Jesusba jarad̶a kĩra unusid̶au maud̶e aria ne joma wausid̶au Pascua ewarid̶e chi kobadau kod̶ai baita.

17Ẽsabud̶aa Jesús chi ichi baara nibabadaurã 12 baara neesii. 18Komaa panuud̶e, Jesusba jarasii:

—Mʉʉba biawãra jaraaruu. Ab̶a machid̶ebenaba mʉ jidaubii. Mau nama mʉ baara komaa b̶uu.

19Maabae kĩra nomaasid̶aud̶e, ab̶aab̶aa Jesusmaa id̶isid̶au:

—¿Mʉʉka? a id̶isid̶au.

20Maabae Jesusba panausii:

—Machi 12 ab̶aba chi pan mʉ ome arab̶au paratud̶e b̶ekearuuba mʉ jidaubii. 21Biawãra mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a biui b̶uu Dachi Akõre Bed̶ead̶e b̶ʉ kub̶uu kĩra.14:21 Salmos 22; Salmos 118:22; Isaías 52:15—53:12. Maamina ¡chi mʉ jidaubiiruu ẽbẽra miichuburi nii! Bibuara b̶uasii chi naweba mau adaubai.

22Komaa panuud̶e Jesusba pan juad̶e adauped̶a Dachi Akõremaa biꞌia jarasii. Maabae b̶ʉaped̶a maabae chi ichi baara nibabadaurãmaa deaped̶a jarasii:

—Adáusturu. Kósturu. Nau mʉ kakuabʉ.

23Mau maad̶akare uva b̶aa basud̶e nub̶uu adauped̶a, Dachi Akõremaa ichíturu kid̶ibai a jaraped̶a maabae chi ichi baara nibabadaurãmaa deasii. Jomaurãba mau dosid̶au. 24Maud̶e Jesusba jarasii:

—Nau mʉ oabʉ. Mʉ oa cheeruuba Dachi Akõreba ãreamaa bed̶ea chiwid̶i dearuu.14:24 Bed̶ea chiwid̶i. Dachi Akõre naed̶e israeld̶ebenarã ome bed̶ea dea b̶uasii. Éxodo 24:6-8; Jeremías 31:31-34.25Mʉʉba biawãra jaraaruu: uva b̶aa waya doobai ab̶a chi uva b̶aa chiwid̶i dooruud̶aa, Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶eeruud̶aa.

Pedroba Jesús unukau ad̶a

Mateo 26:30-35; Lucas 22:31-34; Juan 13:36-38

26Maabae Dachi Akõre bed̶ea ʉ̃rʉbena karid̶aped̶a Olivo ead̶aa wãsid̶au.14:26 Mau bari panabadau ewarid̶e ne kod̶ai naed̶e Salmos 113d̶ebena ab̶a 114d̶aa karibachid̶au. Kosid̶aud̶e Salmos 115d̶ebena ab̶a 118d̶aa karibachid̶au.27Wãaduud̶e Jesusba jarasii:

—Nau ẽsabud̶e joma machiba mʉ b̶uid̶ai. Dachi Akõre bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: “Mʉʉba oeja nubarii bearuud̶e chi oejarã jĩichoad̶ai”.

28Maamina mʉ chokae jiraduuruud̶e, Galilea druad̶aa machi naa wãi.

29Maabae Pedroba jarasii:

—Jomaurãba bichi b̶uidumina mʉarã b̶uiwẽe.

30Jesusba panausii:

—Mʉʉba biawãra jaraaruu. Ara nau ẽsabud̶e eterr b̶es ome birui naed̶e, b̶es õbea mʉ unukau ai.

31Maamina Pedroba aude jara b̶uasii:

—Mʉ bichi baara beadumina, bichi b̶uibai.

Waabenarã bid̶a arab̶aud̶e jarasid̶au.

Jesús Getsemanid̶e Dachi Akõremaa ʉtaa id̶id̶a

Mateo 26:36-46; Lucas 22:39-46

32Mau maad̶akare Getsemaní abadaud̶aa wãsid̶au. Aria basid̶aud̶e, Jesusba chi ichi baara nibabadaurãmaa jarasii:

—Nama akʉ panésturu mʉ ʉtaa id̶id̶e wãaruumisa.

33Pedro, Santiago maud̶e Juan ãyaa adoesii. Ichi makai ʉ̃rʉbena kʉ̃risia b̶uud̶eeba, kĩra nomaaba jirukaraa b̶eesii. 34Maud̶e ãchimaa jarasii:

—Mʉ kĩra nomaaba biuruu kĩra b̶uu. Nama panésturu. Mʉ kĩra chokae panásturu.

35Jesús waa waparaa wãped̶a õdarrd̶e kob̶eeped̶a daub̶ʉʉrʉ jeed̶a tʉped̶a, ʉtaa id̶isii Dachi Akõreba kʉ̃ria b̶uubʉrã, ichi mau biꞌiwãe b̶uai b̶uud̶ebena karibai. 36Naka jarasii: «Chacha, bichiba ne joma poyaa waui b̶uu. Nau biꞌiwãe b̶uai b̶uud̶ebena mʉ karibase.14:36 Nau biꞌiwãe b̶uai b̶uud̶ebena mʉ karibase. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Nau basu mʉʉd̶ebena ãyaa adoese. Maamina mʉʉba kʉ̃ria b̶uu kĩra waurã́se, maumaarã bichiba kʉ̃ria b̶uu kĩra wause».

37Jesús ichiad̶e neesiid̶e, chi ichi baara nibabadaurã kãi duanuu unu neesii. Maabae Simón Pedromaa jarasii:

—Simón, ¿kãi nub̶uka? ¿Hora ab̶a bid̶a poyaa chokae b̶uabai b̶uka? 38Machi ʉ̃rʉma panásturu. Dachi Akõremaa ʉtaa id̶ísturu kachiruad̶e b̶aed̶aamaaba. Mʉʉba kuitaa b̶uu machiba bia wau kʉ̃ria panuu. Maamina machi kakuaba poyaad̶aabai panuu.

39Waya ʉtaa id̶id̶e wãped̶a, ara mau kĩra ʉtaa id̶isii. 40Maabae waya ãchimaa neeruud̶e kãi duanuu unusii. Ãchi dau poyaa bũadaabasii dapokeaba. Ʉ̃rʉmaaduud̶e, adua panasid̶au kãare jarad̶ai. 41B̶es õbea id̶id̶akare waya neesiid̶e, Jesusba jarasii:

—¿Wabid̶a kãi duanuka? Ara basma. Mʉ ewari basii. Mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a ẽbẽrarã kachiruarã juad̶e deaduu. 42¡Jiradústuru! ¡Wã́duru! ¡Ichiásturu, mʉ jidaubiiruu ẽbẽra ara kaita uruu!

Jesús jidauped̶aad̶a

Mateo 26:47-56; Lucas 22:47-53; Juan 18:2-11

43Jesús wabid̶a berreamaa b̶uud̶e, ara makʉd̶e Judas chi 12d̶ebena neesii ẽbẽrarã ãrea baara. Maarã bakuru maud̶e espada baara nibasid̶au. Paare mechiurãba, Moisés bed̶ea jaradeabadaurãba maud̶e judiorã chi mechiurãba maarã ẽbẽrarã bʉisid̶au. 44Chi jidaubii b̶uuba ãchimaa jara b̶uasii saka waui sãu Jesús kuitaad̶amera. Naka jarasii: «Chi mʉʉba kĩedarrd̶e ĩyaaruu, Jesusbʉ. Mau jidaud̶aped̶a, biꞌia jʉ̃d̶aped̶a, adoésturu».

45Maud̶eeba Jesús b̶uumare neesid̶aud̶e, Judas berread̶e neesii:

—¡Dai Jaradeabarii!

Maka jaraped̶a Jesús kĩedarrd̶e ĩyaasii. 46Maabae Jesús jidausid̶au.

47Maud̶e Jesús baara nibabarii ab̶aba ichi espada erta adauped̶a paare mechiu chi bari baita trajabarii kʉʉrʉ oatutasii. 48Maabae Jesusba waabenarãmaa id̶isii:

—¿Sakãe machi espada maud̶e bakuru baara imisid̶ama mʉ jidaud̶ayua ẽbẽra mia kachirua nii jidauduu kĩra? 49Ewaricha mʉ Dachi Akõre de mechiu dud̶a b̶uabarii ichi bed̶ea jaradeayua. ¿Sakãe mʉ aria jomaurã daad̶e jidaud̶aabasma? Maamina nau makamaa b̶uu Dachi Akõre Bed̶ea b̶ʉd̶ad̶e jara b̶uu kĩra.14:49 Isaías 53:12.

50Maka b̶uud̶e, joma chi ichi baara nibabadaurãba mau b̶ʉid̶aped̶a jĩichoasid̶au. 51Maamina kũudrãa ab̶a Jesús kaad̶e nibasii. Chi kakua sabanaba bʉra b̶uasii, ãkad̶aa nibasiid̶eeba. Judas baara nibaped̶aad̶aba mau kũudrãa jidausid̶au. 52Maamina, peraba chi sábana enatasii maabae ãkad̶aa pira wãsii.

Jesús chi mechiurã daad̶e b̶uad̶a

Mateo 26:57-68; Lucas 22:54-55,63-71; Juan 18:12-14,19-24

53Maabae Jesús chi paare mechiu b̶uumaa adoesid̶au. Aria paare mechiurã, judiorã mechiurã maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã araa ãbua imi nub̶uasii. 54Pedro kaitawẽeba kaad̶e niiba chi paare mechiu de dud̶a ed̶a wãsii. Aria akʉ b̶eesii Dachi Akõre de nubadaurã baara tʉbʉchia jãkaa kãi baita.

55Joma paare mechiurãba maud̶e joma judiorã mechiurãba ẽbẽrarã jʉrʉsid̶au Jesús ʉ̃rʉbena setaa kachirua berread̶amera. Maka Jesús beabid̶ai basii. Maamina ab̶a bid̶a unud̶aabasii jidead̶ai baita. 56Ãreaba Jesús ʉ̃rʉbena setaa jarad̶e neesid̶amina ãchiba jaraped̶aad̶a arab̶aud̶e jarad̶aabasii. 57Chi nuree chi mechiurã daad̶e jiradusid̶au maabae setaa jarasid̶au:

58—Daiba ũrisid̶au ichiba jaraaruu: “Mʉʉba Dachi Akõre de mechiu poyaa ãrii b̶uu, maamina ewari õbead̶e waya waui b̶uu. Maamina ẽbẽrarãba waubadau kĩra waubai”.14:58 Juan 2:19-22.

59Maamina ãchicha mau ʉ̃rʉbena arab̶aud̶e jarad̶aabasii. 60Mau ũrisiid̶e, chi paarerã mechiu jomaurã daad̶e b̶ari nub̶eeped̶a Jesusmaa id̶isii:

—Chi bichi ʉ̃rʉbena kachirua jara panuu, ¿mau biawãraka? ¿Ab̶a bid̶a jarai baita wãꞌãeka?

61Maamina Jesusba ab̶a bid̶a panaubasii; chũpea kob̶eesii.

Maka b̶uud̶e, chi paare mechiuba waya Jesusmaa id̶isii:

¿Bichi Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶aka? ¿Bichi Dachi Akõre chi Biꞌia nii Warrka?

62Jesusba panausii:

—Mʉʉbʉ. Machiba mʉ, chi Ẽbẽra Ba B̶uad̶a unud̶ai, Dachi Akõreba joma poyaabarii jua biare akʉ b̶uu maud̶e jʉ̃rʉarad̶e neeruu.14:62 Salmos 110:1; Daniel 7:13-14.

63Maabae chi paare mechiuba ichi paru kõetaped̶a jarasii:

—¿Sakãe june ẽbẽrarã jʉrʉd̶aima jãu ʉ̃rʉbena jidead̶amera? 64¡Machiba biawãra ũrisid̶au jãuba kachirua jarad̶a Dachi Akõre ʉ̃rʉbena! ¿Jãu ome kãare sãad̶ai kʉ̃risia panuma?

—Maud̶e jomaurãba jarasid̶au Jesús biui b̶uu ichiba maka jarad̶ad̶eeba.

65Chi nureeba Jesusmaa id̶usid̶au maabae dau bʉrad̶aped̶a drʉsid̶au. Maka duanuud̶e jarasid̶au:

—¡Biawãra bichi Dachi Akõre Warrbʉrã, jarase kaiba bichi sĩsii!

Maud̶e Dachi Akõre de nubadaurãba bid̶a ichi sĩbachid̶au.

Pedroba Jesús unukau ad̶a

Mateo 26:69-75; Lucas 22:56-62; Juan 18:15-18,25-29

66Maumisa Pedro de dud̶a b̶uasii. Aria ichimaa chi paare mechiu baita trajabarii wẽra neesii. 67Mau wẽraba Pedro tʉbʉchia jãkaa kãmaa b̶uu unusiid̶e, biꞌia ichiaped̶a maabae jarasii:

—Bichi sid̶a Jesús Nazaretd̶ebena baara nibasii.

68Maud̶e Pedroba naka merasii:

—Mʉʉba jãu ẽbẽra unukau. Mʉʉba adua b̶uu bichiba kãare jara b̶uu.

Maka jaraped̶a Pedro de dud̶abena poraamaa wãsii. Maud̶e eterr birusii.14:68 Maud̶e eterr birusii. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe.69Mau wẽraba waya unusiid̶e, jarasii chi aria panuurãmaa:

—Ichiásturu, jãu Jesús baara nibabadaurãd̶ebenabʉ.

70Pedroba maka ũriped̶a waya merasii. Kãꞌãabariwãed̶e chi aria panuuba waya Pedromaa jarasid̶au:

—Biawãra bichi maarãd̶ebenabʉ. Bichi Galilead̶ebenabʉ. Jãarã kĩra berreabarii.14:70 Jãarã kĩra berreabarii. Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e mau wãꞌãe.

71Pedroba jarasii:

—¡Mʉʉba setaa jaraaruubʉrã Dachi Akõreba mʉ kastikai! Biawãra jaraaruu: chi machiba jara panuu ẽbẽra mʉʉba mau unukau.

72Ara makʉd̶e eterr waya birusii. Ara maud̶e Pedroba kĩrabasii Jesusba jarad̶a: «Eterr b̶es ome birui naed̶e, bichiba b̶es õbea mʉ unukau ai».14:72 Marcos 14:27-31. Mau kʉ̃risiaped̶a, Pedro jẽasii.

15

Jesús Pilato daad̶e adoeped̶aad̶a

Mateo 27:1-2,11-14; Lucas 23:1-5; Juan 18:28-38

1Daped̶eed̶e paare mechiurã, chi judiorã mechiurã maud̶e chi Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurã, maarã jomaurãba,15:1 Maarã jomaurãba. Griego bed̶ead̶e naka b̶ʉ kub̶uu: Sanedrín. ãbua bed̶ea deasid̶au Jesús Pilatomaa adoed̶ai baita.15:1 Pilato. Romad̶ebena chi aude mechiu Tiberio abadauba Pilato Judea druad̶ebena chi karr b̶usii, año 26d̶ebena ab̶a 36d̶aa. Judiorã mechiurãba Jesús Pilatomaa adoesid̶au chi jʉ̃a panuurã bead̶akau panuud̶eeba. Ab̶a romad̶ebenarãba maka waud̶ai panasid̶au. Ara makʉd̶e Jesús jʉ̃d̶aped̶a adoesid̶au. 2Pilatoba Jesusmaa id̶isii:

—¿Bichi biawãra judiorã reyka?

Jesusba panausii:

—Maerã, ara bichiba jarasii.

3Maud̶e paare mechiurãba Jesús ne ãrea jideasid̶au. 4Maud̶eeba Pilatoba wapead̶eeba waya Jesusmaa id̶isii:

—Ũrise, jãarãba bichi aude jidea panuu. ¿Bichiba panauwẽka?

5Maamina Jesusba mau sid̶a panaubasii. Maud̶eeba Pilatoba kãare kʉ̃risiai adua basii.

Jesús bead̶ai baita jaraped̶aad̶a

Mateo 27:15-31; Lucas 23:13-25; Juan 18:38—19:16

6Mau bari panabadau ewarid̶e Pilatoba chi jʉ̃a b̶uad̶ad̶ebena ab̶a enatabachii, chi puurud̶ebenarãba id̶iped̶aad̶a. 7Maud̶e ẽbẽra Barrabás abadau b̶uasii. Mau Barrabás chi kõpaerorã baara puurud̶e kĩrubikasid̶aud̶e ẽbẽra mia beasid̶au. Maud̶eeba jʉ̃a uru panasid̶au. 8Maud̶e ãrea judiorã Pilatomaa need̶aped̶a id̶i kopaneesid̶au ichiba waubarii waumera. 9-10Pilatoba kuitaa b̶uasii paare mechiurãba Jesús jiwaa panuud̶eeba ichi jidau deasid̶au. Maud̶eeba chi aria ãbua imi nub̶uumaa id̶isii:

—¿Machiba kʉ̃ria panuka mʉʉba cha nii judiorã rey ena b̶ui?

11Maud̶e paare mechiurãba chi aria ãbua imi nub̶uumaa naka jarasid̶au: “Pilatomaa jarásturu Barrabásturu enatamera”. 12Maud̶eeba Pilatoba waya ãchimaa id̶isii:

—Makarã machiba judiorã rey abadau ¿mʉʉba saka wauima?

13Maud̶e ãchiba jĩwa b̶ia jara kopaneesid̶au:

—¡Cruzd̶e jirab̶u beabise!

14Pilatoba id̶isii:

—¿Sakãe maka wauima? ¿Ichiba kãare kachirua wausma?

Maka berrea b̶uud̶e waya aude b̶iasid̶au:

—¡Cruzd̶e jirab̶u beabise!

15Pilato ẽbẽrarã ome kachirua b̶eebayua, Barrabás enatasii. Maamina Jesús pebiped̶a kokoroarãmaa deasii cruzd̶e jirab̶u bead̶amera.

16Ara makʉd̶e chi kokoroarãba Jesús de mechiu Pretorio abadaud̶e ed̶a adoesid̶au. Aria waabena kokoroarã joma iukuasid̶au. 17Maabae anab̶ari jʉ̃barii pupuchia b̶uu jʉ̃bisid̶au. Boro jũra ʉri kad̶a jʉ̃ b̶usid̶au. 18Maabae jĩwa jara kopaneesid̶au:

—¡Ãrea biꞌia nii, judiorã rey!

19Boromaa bakuruba ubachid̶au. Id̶ubachid̶au maud̶e ichi kĩraare õdarrd̶e kopaneebachid̶au ichimaa biꞌia berreaduu kĩra. 20Ichi atua jara kopanuuba kachirua jarad̶aped̶a ãchiba chi anab̶ari jʉ̃barii jʉ̃biped̶aad̶a ẽetasid̶au. Maabae ichi paru waya jʉ̃bid̶aped̶a cruzd̶e jirab̶ud̶e adoesid̶au.

Jesús cruzd̶e jirab̶uped̶aad̶a

Mateo 27:32-44; Lucas 23:26-43; Juan 19:17-27

21Jesús puuru awara adoesid̶aud̶e ẽbẽra Simón abadau Jerusalend̶aa neeruu basii. Mau Alejandro maud̶e Rufo akõre basii.15:21 Romanos 16:13. Mau Cirene puurud̶ebena basii. Kokoroarãba ichimaa Jesús cruz adoebisid̶au.

22Maka Jesús drua Gólgota abadaumaa adoesid̶au. Gólgota jara b̶uu: «Dachi Boro B̶ʉʉrʉ». 23Aria uva b̶aa orekea mirra baara perad̶a Jesusmaa deasid̶au chi puꞌua aribiabid̶ai baita. Maamina Jesusba doobasii. 24Maabae cruzd̶e jirab̶usid̶au. Mau maad̶akare ne jemenesid̶au Jesús paru kaiba adaud̶ai kuitaad̶ai baita.

25Mau daped̶e las 9d̶e ichi cruzd̶e jirab̶usid̶au. 26Chi b̶ʉd̶ad̶e ichi sakãe biui b̶uu ʉ̃rʉbena naka b̶ʉ nub̶usii: «Judiorã Reybʉ». 27Aria nechirurã sid̶a ome cruzd̶e jirab̶usid̶au, ab̶a Jesús jua biare, ab̶a jua sordoare. 28[Mau makasii Dachi Akõre Bed̶ead̶e b̶ʉd̶a kĩra:

«Kachirua waubadaurã baara ãbua nub̶usid̶au».]15:28 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e versículo 28 wãꞌãe. Isaías 53:12.

29-30Chi arare wãaduuba ãchi boro bʉraaduuba Jesusmaa naka kachirua jajarabachid̶au:

—¡Ay, Bichiba Dachi Akõre de mechiu ãriped̶a ewari õbead̶e waya poyaa wauruubʉrã, ¡biawãra bichi du ab̶a karibase! ¡Jãu cruzd̶ebena ed̶aa uruse!

31Ara mau kĩra paare mechiurãba maud̶e Moisesba b̶ʉd̶a jaradeabadaurãba Jesús atua jajarabachid̶au:

—Jãuba waabenarã karibasii, maamina ara ichi du ab̶a poyaa karibawẽe. 32Jãu Dachi Akõreba Dachi Karibabarii deai jarad̶a, jãu Israeld̶ebena Rey, cruzd̶ebena ed̶aa uruubʉrã makarã ijãad̶ai.

Chi ichi jãkaa jira panad̶a bid̶a ichi ʉ̃rʉbena kachirua berreabachid̶au.

Jesús cruzd̶e biud̶a

Mateo 27:45-56; Lucas 23:44-49; Juan 19:28-30

33Ʉmada jipad̶ebena ʉmada b̶aare baaruud̶aa joma pãriu nub̶eesii.15:33 Amós 8:9-10.34Ãsa ʉ̃rʉ õbea baaruud̶e Jesusba jĩwa jarasii: «Eloi, Eloi, ¿lama sabactani?»

Mau arameo bed̶ead̶e jara b̶uu: «Chacha, Chacha, ¿Sakãe mʉ ida b̶uisma?»

35Mau bed̶ea ũriiduud̶e chi nuree aria duanuuba jarasid̶au:

—Ũrísturu! Dachi Akõre baita berreabarii Elías iumaa b̶uu.

36Maud̶e mukĩra ab̶a isa pira wãped̶a uva b̶aa orekea modaa b̶uumaa b̶ekeaped̶a adoesii. Bakurud̶e jʉ̃ped̶a Jesusmaa deasii domera. Maabae jarasii:

—Ida b̶ústuru, ichiad̶ai baita Eliasba cruzd̶ebena ed̶aa adaud̶e neei kuitaa.

37Maka b̶uud̶e Jesús jĩwa b̶iaped̶a biusii. 38Maud̶e Dachi Akõre de mechiud̶e ed̶a chi piezad̶e paru eab̶ari jirab̶u ʉtʉʉba ed̶aa ẽsa kõa urusii.15:38. Éxodo 26:31-33; Hebreos 9:1-15.39Kokoroarã jaradea ua b̶uabarii Jesús kĩraare akʉ nub̶uad̶aba ichi maka biumaa b̶uu unusiid̶e, jarasii:

—¡Biawãra, nau mukĩra Dachi Akõre Warr basii!

40Chi nuree wẽrarã aria duanad̶aba kaitawẽeba ichiamaa panasid̶au: María Magdalena, Salomé maud̶e chi ab̶au María. Mau Santiago (chi kũudrãa) maud̶e José nawe basii. 41Jesús Galilea druad̶e nibasiid̶e, maarã wẽrarãba ichi nubachid̶au. Maud̶e chi ichi baara Jerusalend̶aa neeped̶aad̶arã wẽrarã ãrea panasid̶au.

Jesús jau b̶ud̶a

Mateo 27:57-61; Lucas 23:50-56; Juan 19:38-42

42Norema bari panabadau ewari basii. Mau ewari baita chi judiorãba ne wau panasid̶au. Kewaraa baaruud̶e, 43José Arimatea puurud̶ebena Pilatomaa wapeawẽa id̶id̶e wãsii Jesús jau b̶ui baita. Mau judiorã chi jaradea ua b̶uabadaurãd̶ebena ab̶a chi aude mechiu basii maud̶e kʉ̃ria b̶uasii Dachi Akõreba ichid̶irã ichi juad̶e ua b̶uamera. 44Pilatoba Jesús isa biusii ijãabasii. Maud̶eeba chi kokoroarã jaradea ua b̶uabarii iuped̶a, maumaa id̶isii Jesús biawãra biusii kuitaai baita.

45Maabae mauba Jesús biusii asiid̶e, Pilatoba Josemaa chi Jesús ed̶aa adáubad̶e asii. 46Maabae Joseba paru torr nedoped̶a chi Jesús kakua cruzd̶ebena ed̶aa adauped̶a, mau paru torrd̶e bʉra adausii. Maabae mo chob̶ea korod̶ad̶e ed̶a jau b̶uped̶a, mo mechiuba chi ed̶a wãbariimare bʉraa kub̶usii. 47María Magdalenaba maud̶e José nawe Mariaba Jesús aria b̶uuduu unusid̶au.15:47 José. Nau José chi Jesús kakua Pilatomaa wãped̶a id̶id̶awãebʉ, maumaarã junebena Santiago ãbabʉ. Marcos 15:40; 16:1.

16

Jesús chokae jiradud̶a

Mateo 28:1-10; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-10

1Bari panabadau ewari wãsiid̶e María Magdalenaba, Santiago nawe Mariaba maud̶e Salomeba kera nedosid̶au Jesús purud̶ai baita. 2Misad̶e daped̶eed̶e, ara ʉmada awara neeruud̶e, ãchi Jesús jau b̶uped̶aad̶amaa wãsid̶au. 3Maud̶e naka jara nibasid̶au: «¿Jãu mo mechiu chob̶ea jʉ̃a kub̶uu kaiba dachi baita ãyaa bʉraaima?»

4Maamina araa ichiaduud̶e chi mo mechiu jʉ̃a kub̶uad̶a ãyaa bʉraa kub̶uu unusid̶au. 5Ara makʉd̶e chob̶ead̶e ed̶a wãaduud̶e kũudrãa ãchi jua biare akʉ b̶uu unusid̶au. Mauba paru torroa jʉ̃ nibasii. Mau kakua wẽrarã perasid̶au. 6Mau kũudrãaba ãchimaa jarasii:

—Perarã́sturu. Machiba Jesús Nazaretd̶ebena cruzd̶e jirab̶uped̶aad̶a jʉrʉ panuu. Mau chokae jiradusii. Chi jau b̶uped̶aad̶amaa ichiásturu. Nama b̶uuwãe.

7Jarad̶e wã́sturu chi ichi baara nibabadaurãmaa maud̶e Pedromaa, Jesús ãchi naa Galilea druad̶aa wãaruu. Aria ichi unud̶ai ichiba naed̶e jarad̶a kĩra.16:7 Marcos 14:28.

8Maud̶e pera panuuba kakua urisid̶au. Ara makʉd̶e wẽrarã Jesús jau b̶uped̶aad̶a chob̶ead̶ebena pira wãsid̶au. Wapead̶eeba ab̶aumaa bid̶a jarad̶aabasii.16:8 Griego bed̶ead̶e chi b̶ee kartad̶e versículos 9d̶ebena ab̶a 20d̶aa wãꞌãe.

Jesusba María Magdalenamaa unubid̶a

Juan 20:11-18

9Misa daped̶eed̶e Jesús chokae jiraduped̶a naa María Magdalenamaa unubisii. Mau wẽra kakuad̶ebena Jesusba naed̶e jai kachiruarã 7 duabʉika b̶uasii. 10Maabae María chi Jesús baara nibaped̶aad̶arãmaa chi angelba jarabid̶a jarad̶e wãsii. Ichi neesiid̶e ãchi kĩra nomaa jẽa panasid̶au. 11Maamina Mariaba Jesús chokae nii unusii a jarasiid̶e, ãchiba mau ijãad̶aabasii.

Jesusba ichi baara nibabadau omemaa unubid̶a

Lucas 24:13-35

12Mau maad̶akare Jesús baara nibabadaurã ome puuru awara nibasid̶au. Maarãmaa Jesusba ichi kĩra awara unubiasii. 13Ãchi waya wãd̶aped̶a waabenarãmaa jarasid̶au. Maamina wabid̶a ijãad̶aabasii.

Jesusba chi ichi baara nibabadaurãmaa unubiad̶a

Mateo 28:16-20; Lucas 24:36-44; Juan 20:19-23

14Mau maad̶akare chi Jesús baara nibabadaurã 11 komaa panuud̶e, Jesusba ichi unubiasii. Ãchi sõ chaaread̶eeba ijãad̶aabasiid̶eeba maud̶e chi ichi chokae jiradud̶a unuped̶aad̶aba ãchimaa jarad̶a ijãad̶aabasiid̶eeba ichiba ãchi iadaasii. 15Maabae Jesusba ãchimaa jarasii: «Druacha wãd̶aped̶a chi bed̶ea bia mʉ ʉ̃rʉbena jomaurãmaa jarásturu. 16Mau bed̶ea ijãaduubʉrã maud̶e boro eaduubʉrã Dachi Akõreba mau karibai. Maamina chi mau bed̶ea ijãawẽe ichiba mau kastikai. 17Chi mʉʉd̶e ijãa nureeba nau ẽbẽrarãba ne poyaa waud̶akau waud̶ai: mʉ trʉ̃d̶eeba jai kachiruarã duabʉid̶ai maud̶e bed̶ea wid̶id̶e berread̶ai. 18Ãchi juaba dama jidaud̶ai. Nearãa dooduubʉrã mauba kachirua waubai. Maud̶e chi ẽpermo nuree ʉ̃rʉ ãchi jua kub̶uuduud̶e aribiabiad̶ai».

Jesús bajãad̶aa adoed̶a

Lucas 24:50-53

19Maka jarasiid̶e Dachi Akõreba Dachi Mechiu Jesús bajãad̶aa adoesii. Aria ichi jua biare akʉ b̶eesii. 20Maabae chi Jesús baara nibabadaurãba ichi bed̶ea ãchi wãaduumaacha jarasid̶au. Dachi Mechiuba ãchi aid̶abachii. Ẽbẽrarãba poyaa ne waud̶akau waubi b̶uud̶eeba kuitaabiabachii ãchiba jara panuu biawãra b̶uu.